Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc

publishcr to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb

at|http://books.qooqle.com/|

• • rv » \\A^\^^ f\y

•: I

FERDINANDI HANDII

TVRSELLINVS

SEV

DE PARTICYLIS LATINIS COMMBNTARIL

r OL V U E N 8BCVNDVM.

L IP S I AE

IN LIBRARIA WEIDHANNIA

18 3 2.

■^aMtwWWMMMM^^^^^MMMM— — 1<i— W »!■ ■ mM

BA.

•

Asper lanior in Arh grani. p* 1736* interiectiones irri- dentis nominat isA ct bo. Ilfud esse potest graecum Pu^ de qno vide Stephani Thes; T. 1» p; 632* At sunt haec vdcabula^ qnae aDimi seusum exprimuDty omnibus lin- guis commuDia* Exemplum grammatici aiTeruDt Planti Asitt. 1 i 1 ^ 23; DE. Modo pol percepiy Libane^ quid Ui\ic sit loci ^ ubi fit polehta j te fortasse dicere» Ll, Ba! neque hercle ego istuc dico, nec dibtum volo» Sed codices et antiquae edd. exhibent ahy ha^ ahe^ at^ aiaU Yernm equidem puto primum illud ah^ quod et D^ationeni auget, (vid; Tom; 1. p. 217.) et abominatur rdm odibsamr quamquani non ineptum videtur t^^^ atj qtlod Bothius recepiti Seyfertus in Gramm. T. 2. pi 298. ba^ unde balatua et balo desccDdat, esse ait ab oviuni balatci desumptum^ idque sigDificare stupidum JbomioieDi. Quis ita loquutus sit^ uoii addit^ nec po- tuit addere.

BABAE.

Graecnin jJflrjStti Stephanns in Thesanri Tom. 1. p..632« appeilat vocabiilum inarticulate loquentium. Ne- que vero alium nsunl observavit, quam quo admiratio expriineretun Sed apnd Aristophanem Lysist. 1078. de* signatnr hoiror tristissimae rei^ Latinum verbum signi- ficat laeium sensum. Conf. LainbiD. ad Plaut. Pseud. 1,89 ISi. Botfaius ad Plaut. Cas. 728. distiDguit babae, qnodsit admiraDtis et approbaiitis^ etpapae, quod sit Vpcabulnm merae admirationis ^ allato Prisciani testimo-r iiio p. 1024.: tanien addit, haec misceri, sicut facile ap- probationem inveniant, quae admiremur. Quae distin- ttib falsa est. Neque enim Priscianus eam coofirmat, neque in 41II0 scriptornm loco illa approbationis notio apparet. Ita Plaut. Pers. 5j 2, 25. Pseud. 1,8, 181. Terent Eun. 2, 2, 48. 3, 1, 26. in quibus sufBcit ad- miratio rei magnae et mirificae. In Plauti Stich. 6, 7, S. II. 1

2 BABAE. BAT.

babae Iiilaritatis est exclamatio , ut S^ 1, ZiSpapae. Ni- hil igitur differunt hae voces, nisi scriptura admodum dubia, sicuti Lucianus verbis nciTtal naTcaici^ cxpressit Aristophanis jJa/Sal Pa§aii^. Nec minus in Stichi locis unam scripturam admiserim , quam in Casina, ubi co- dices jpraeDent pajyae. Hoc legitur in Plaut. Cas. 5,2, 26. Epid. 1, 1, 52. Bacch. 2, 2, 29. Rud. 5, 2, 83. Truc. 2, 6, 26. nec tantum de laela re, sed etiam in magnae rei admiratione. Men. 5, 5, 20. papae, aiidirC iu, ut deUramenta loquitur. Apud Terentium occurrit non nisi in Eunucho, 2, 1, 23. 2, 2, 48. 2, 3, 25. S, 1, 26. Pelronius S7. fumilia vero, babael babae! noti me Hercules puto decumam partem esse^ quae do-^ minutn suum noifit.

Seyfertus in Gramm. T. 2. p. 299. linic particulae tribnit admirationem cnm despectu coniunctam, nullo argumento. Idem quod addit, papae apud yeteres scriptores primam syl- labam babere brevcm , apud recentiores longam , ideoque etiam in hahme ancipitem es^e Tocalem, non probavit exemplis.

BAT.

Plautus Pseud. 1, 3, 5. Ps. Mittam hodie liuic mo die natali malam rem magnam et maturam. CA. Quid opus est ? ps. Potin aliam rem ut cures ? CA. At» PS. Bat. CA. Crucior. PS. Cor dura. In his bat non integrum verbum ^s&q videtur, sed ridicula conver- sio antecedentis at. Tamen Charisias p« 213. Batm somis ex ore corniclnis lituum eximentis , ut CaeselUus Vindex lib^ B Utterae scribit. Vtitur Plaut. in Pseud. Haec Bothius confert cum fragmenti verbis , quae apud Charisium p. 216. Jeguntur. - Butu batta. haec Ptau^ tus pro nihilo et pro nugis posuit , ut in^ glossis ifete-^ rum: bat tat ti, fluctus quidam et sonus ifocis efloe^ minatiorj ut esse in sacris anagmenorum ifocum ifete- rum interpres ecribit. Ita interpungendnm est: sed quae- sint sacra anagmenorum, non liquet. Meursii admonitione utor , quum corrigo in sacris anaxamen-^ tis deorum. nam glossae habent: anaxant^ ovoinatovCt, et verba in uniifersos Jwmines apud Festum ia v. a^a^ menta» corrupta sunt. Festus etiam : buttubatta (i. e« hu iubat ta) Naeifius pro nugatoriis posuity hoc est nuUius dignationis. Has voces non pueriles, ut Scali*

'1

BENE. 8

gcro visnm erat, sed fictitias csse, bene pdrspcxit Meur-* sius in Exercit* crit. Par^. sec* p. 26*

BENE*

Significatlonern et usum huius tocabuli iUustrant lexica, neque ad hunc nostrum campum ca periiQcnt^ in quibus notio absoluta per se constat, aut m quibus fllind adverbium adiungitui*, velut valde bene, plane bene, Id tanlum hoc loco commemorandum videtur^ hene addl aliis adiectivis et adverbiis ita, lit in uiiam no- tionem coeant* Tum conditionem signilicat magnam et- anctatn, idemque quod valde, velUmentef. Franco-* galli dicunt bien^

Hd. Brant ad Bell. hispaii. 4. tt 25. Salnias. t^lin* £x- ercit 26. B. Merula et Columna adEnninm piTL. (27.) Gro- noY. ad Plantft Most 4^ 2, 51. Lindenbrog. ad Ammian< Marc. 19, 8« Ferizonk ad Pompon. Mel. 1, ^. Oudendorpt ad Vit. luvenai. p. 998. Wagner. ad Ammiank l4 , 2 , 17.

Ennins apud Porphyr. ad Horat 3, 24, 50» accipe daque fidem , foedueque feri hene firmum, Gic. Diy* in Caeck l5 , 48^ fit clumando quidem video eum esse bene robustum atque effcrd- tatum. in Catil» 2 , 10 , 22* aut imhcrhea aut bene . harhatoa vi- detis» de Orat. 2, 88^ S61. hahetia aermonem hene longum ho- tninis utindm noti impudentis. ad Fam. epist.' PoU. lO , 3d , 11« Antoninm hah^re — ^ legiones 9uh signia drmdtda tre$ j ^ tfier- tees bene multos» OylAi Hei'* 15, 6t. me quoque, quod tnonui hene fttulia fideliter ^ o(2(f. Tdst 1, 7, 15^ vid. Gifani in Lu- cretw Collectan. p. 21. BeUi hispaui 4^ 3; ex oppido hen^ magna muUitado dd equitatum concldendum quum ennsseilt tttt Horat* SaL 1,8^ 61* pro bene sano dc non ineauto fiqtuflt astutumque vocamus. Ammiadi Marc* 14, 2 4 17i quibiis occur- * Ttre hewe pertinax iniles eSfplieatis 6rdinibus paranSi ArnobiuB 6. p» 101, 2. arietem nobilem ben^ grandibus cum testiculis de- Ugit, Apulei. Met. 1* p« 107, 29^ hoc hdhitu Socrdtem hen6 qmetum dtcumsteterei ftecte igitot restituendum censuit Hein- fliiiii in OTid. Trist* l^ 7^ 13. hdec ego discedehs^ sicut ben^ muUa meorum 5 ipsa mea posui mbestus iti igne maniii Antciil iegebatoi^ honai

Com adverbiui c6niungitar in his : DnniuB apud GeUi 12 ^ 4. fut guufn 6ene «uepe iihenter inensdm sermonesque suos rerutn tttanifn conwfer impertit, BeU. bispan. 25; nostrt es humili ttmvmUe bwe hnge «unl egrtssL Gic; Tosc; 2, 19, 44i $ed si

1 *

4 ■ BENE.

est tanfM dolor, quanius Philoeteiae? Bene pkme magnus mihi quidem videtur, Ernestias coniecU bcne eane: magnus. Kuliner niinc interpnngit Bcne, Plane magnus: non sentiens, quam otiosnm et ab antiqno usn aliennm sit illud bene, Voca- bnlum plane a glossatoro scriptnm co magU Yidetur, quod di- cendum erat plane bene magnuSi In Verr. 2, 70, 169. qui — , 6ene penitus in istius familiaritatem sese dedit. Vbi Schutziua ,,in quOy'^ ihquit, „ quid signifiicet bene nemo dixerit : particula penitua eeniper sinipliciter ponitur sind adiuncto alio adver- bio. ^^ Vide in psiIitti^;

Ad tempus re^ertnr in his formulis: Cic. ad Att 4, 6. ien^ 4n Pompeianuni hene mane haee icripsii 10, I64 ^iifn ad me be- ne mane Dionysius. fuit. de Orati 2, 64, 259; qui te interrogas- set , num tibi moleatus esset futuruS j si ad te bene anie lucem venisseti ubi mane addi Toiuerunt Ernestius cuni Guiielmv,, eed temere^ yid. T. 1; p. 867; Vita luTenalisi et tamen bene diu ne modieo quideni auditorio quidquani commiitere esi ausuSi

Quod dndendorp. in Apuleii Mdtama 1. init^ (^ouieciti ut ego ' — aures tuas bene bibulas lepido susurra permuiceani , ne ab elegantia qnidem commendatur. Sufficiunt bibula^ aiires, qnas librarii in benivoias mut&i^unt. Ned prolari potest Sal- masii emendatio in Solini Polyhj li p. 6; a; qui — omUes ad- versarios levi i^ctu ae pene seeuris eongressionihus vicerit: ita codices.- Salmasius^ omissd voc; ac^ scripsit bene securisy quod placuit Oudendorpio , non mihij

Haec vero arctissimuni notioni^ nexum liabent. Nam bene suo^ cui inhaeret> nomini praecedit semper prbximo loco , et duo vocabulil fere comprehenduntitr uuo accentUy ut in ben^ otena apud Gic* Acad. 2,7, 21. hene moratus p* Mil. 34, 93. bene morigerua apudPlaut. Capt. 5, 2, 13. Quae aliter sont disposita^ poetarnm licentiae tribuantur.

Ennius apud Gic.de Div. 2, 89, 82. ^»1» ionvH laevttm bene tempestate serena. Lncret. 5, 706. donieum wm eontra pleno bene lumine fulsit*

Cic. Fhil. 6, 7; 18. itaque senatum^ hene sua sponte fix- fnum, firmiorem vestra auctoritate fecistis. Codices barbar. cum Tct. edd. sua sponte bene firmum : recte. Ferrarius compara- Tit Tcrba , quae ubi in Epist. ad Att. legantur , non iuTenio : nos enim et nostra sponte bene firmi» Ne tamen Terba sua sponte firmum in unam notionem coniuncta putes, oppositio auctoritatis Tctat. Recentiorif aetatis scriptores id non curasse putabis, n legerjb locos ab lAndenbrogio allatoB: at in Am*

BENE. BOMBAX. 6

mfan. 19, 8, 8. omnes codd. habenC profundim pena vidimiii fnUnm et 30, 7, 8. quorum BpoUis pene redierant loeupletes. vjd. PBHB,

2. Poetae bene conianxerunt cum negatione , et non tene dix^*qnt pro ^fix^ ne 7 quidem : ynde etiam ifix bene*

Ovid. ]^t. 12, 615. iam cinis est et de tam magno reatat AchiUe neacio quid^ parpam quod non hene compleat umam: ubi 81 cmn Gierigio explicav^iis iioii prorsus^ nicht gang voU^ ^ententiam habebis aliqoa ez parte inept^.

QTid, Fast. 5, 2T7. dtc, dea, ludorumj respondif quae 9it ^fo, yix hene ^^sieram^ fetulit iUa mihi,

^. Ctim ^ccuaatiYo ipt dativo nominum compositum bene yeteres adhibebant ad formulam copfieiendam , qua olicoi ()Qna apprecari solebant, praesertim in convivio- riim acclamiait jope : vid. Lipsii Antiq« lect. 3« p. 154. et 159. |n ^a autem quam jncertpm sit, quod Lipsius ad- dit, completpentum orationjs, ipse dativus, qm non di- vcrso modp ysurpatur, monstrat. Conf. Heihs. adOvid. Art. 1, 601. ^ ad fadt. 2, 637.

Plant. ^tich. 5, 4, 27. hene pos^ hene nos, hene te^ hene me, hene nosstram etiam Stephanium, TibuU. 2, 1, 81. bcneMee-' ealam, euaquisque ad pocula dioat» ubi Scaligero magis pla- cnit dativus, qui cnm benedicat coniungeretnr. Ovid. Fast. 2, 637. et hene no8^ paJtriae, hene te pater, optime Caesar^ di- eite, Ita scribendum est, non vo8. Intelligitnr autem sodaU- tium, non popnlns.

Plaut. Fers. 5, 1, 20. 6ene mtAi, hene vghis^ hene amicae «eae.

De dictione hene est lid. Lambin. ad Horat. Sat. 2, 2, 120. p. 119. Casanbon. ad Fers. 4, 29. Burmann. ad Fetron. 84. ^6S. ad Orid. ex Font 1» 8, 89.

BOMBAX.

Graecom est vocabulum /3of»|3a|, de quo Eustathius ad Odyss. p. 1718, 9« £t legitur apud Aristophan. TJiesm. 46. Admirationem exprimit, sed cum risu* Ita apud Flautum Fseud. 1,3, 131. ubi vid. Lambinus. Asper granmiaticus , ut Futschius edidit, p. 1736« inter-^ iectio eat -*- irridentisj ut boniy bax, ba, vua. nnde Seyfertus ia Gramm. Tom. 2. p. ^299. colligit^ inter-

6 3V, CASSYM, CASSE.

•

dam etiam divisis vocibiia dici bom bax* At scribendi illud est vitium. De verbi derivatioue a bambo facta <;oof* Martinji Lext phii. T. 1* p. 98,

BV.

Festus iu voc* IHBVTVM. imbutum est f^qaod cuius^ piamrei mcQumbibit: unch iafantibus^ an pelint bi^ oere^ dicentes ^v ayllaba conienti sumus* Meursius in Exercit, crit* P. 2. p. 27* scripsit infantibusy quum i^e^ lint bibere j dicentihus bv syliabam c. s* FestHs id no- tare vult, pro buaj quae est potio infantum, ut Nonius refert Z, 97» ex Varronis tesUmonio , a nutricibas mu- tilato vQcabulo dici bu* Hoc diversum est ab illo bu in ba tu bat ta^ quod reddit sonum tumidum, ex inflatis l^uccis, aut ex aliqua ciivitate.prodeuntem: unde et ad-' bibetur in oomponendis vocapulis, quae.magnam et plenam rem signiiBcant, et asurpator in formuLis nugas et yentQsas ires notantibu^t

CASSVM. CASSE.

Priscianus 9. (9, 48.) p. 869. docet CASSVM partici- pinm esse verbi careOj sed difficultates , quae inde nascuntury bene sentiens, addit paullo post: quamvis a careo futuri participium non cassurus , sed cariturus faciat. Servius ad Virgil. Aen. 2, 87. cassum^ pri-- vatum^ i^acuurfi: et cassumest quasiquassum et nihil continens : nam et vas quassum , quod humorem in se non continet et est vacuumm Quam ineptam sententiam grammatico^um ut ^efellaty I^onius Maro. 1, 217. cas-- sum ifeteres inane posuerunt ^ et arbitrandum ^t^ eius verbi proprietatem magis ab aranearum cqssibus di^ ctam , quod sint levis et nullius ponderis , non ut qui- busdam ifideturj quasi quassum. Haec omnia probari* nuUo modopossunt, quamquara Doederlino video nu- per in Synon. lat. T. 3, p. 102. plaouisse derivationem iUam a careb factam , neque etiam prorsus dispjlicuis^ alteram^ qua cassus diceretur pro quassus. Martinius a casu deducit, ut vanum a ifado: esse id, quod noa perstet, sed cadat et evanescat« Nos uno cognationis nomine comprehendamus verba cai^Oy cassusj casa^ oasaisy quorum originem in syliubica radice ca^ quae

CASSVM. CASSE. 7

vacauta notat, reconditam Tidemtis. Caifatum dicitar^ qiiod Yacuum est factum, caasumj quod est vacuum, sicuti laasatua et lassus y fatus y fatigaius etfessus dif^ ferunt. Litteru f^ omitti poterat , quippe quae anxilia- ris esset, ut in /a^o, jiotfus^ oids. Ad eadem origine descendit careo. Cassum igitur significat id, in quo aut nihil est , aut non- inest^ quod inesse debet. Nea- trum pro adverbio ponitur, quemadmodum dubium arv- juiit apud Statium Theb. 10, 184. aeternum stridens 1, 599. Sic dixit Seneca Herc. Oet. 352. quid ipsa jiammas pascis et vastum fo^jes ultra dolorem misera ? quid cassum times? £st accusativus^ cuius explicandt auxilium non petamus a pr^epositione in, ut I)oeder<- lino Yidetur, sedl constat sua ipse ratione, quae eat directionis I plene expressae yerbis in cassum. Hino gfossae Gyrilli iiaxriv^ frustray nemiidquamy cassuTJU ubi Martinius ,T. 2. p. 39. corrigendum censet in caa^ sum, £t recte quidem cassum et m cassum accipitur pro inanitery sihe effectu. Ita componitur cum yerhis, quae motum in agendo significant; in cassum cadere Piaut. Poen. 1,2, 147. recidere Coiumel. 4, 3, 5. in c. ire Lucan. 2, 263. tum transfertur ad quamcumque actio- nem, unde in c* agere Sallust.' Orat. Macri 11. p. 970. Cort. incassum furit Virgil. Georg. 8, 100. ut Statius Theb» 4, 533. inane furens. incassum missae preces Uv. 2 , 49 , 8. incussum disserere Taoit. Ann. 1^4.

Ad Virgil. Aen. 7, 421. tot incdsBum fu80s patiere laborea, SerFiug hoec: dioit autem^ ut tat tui labores fundantur inca^ tum^ id ett^ iu irritum cadani, Incaasum autem tractum eat a caMibua^ id eit ^^ retibus. Ita ^nae derivata siuit , . pro fonte Iiabentiir, . .

Vtrum in unum verbum coniungatur jiraepositio, an seorsnm scribattir, parum refert, nec facik demon- strari potest, quid antiquorum scriptorum usus ad- sciverit.

Cassoy quod Forcellinus Tom. 4. p. 694. .nescio unde affert, vofeabulum erat veteribus incognitum, sed fortasse ab Italis'«snrpatum. Etiam casscy quod legi- tur apu^S Livinm 24, 26, 10. aversis auribus animis^acy casse ne tempus tereretur , ferrum quosdam expedien- tes cernebut. frustra Drakenborchius defendere videtur Ruhnkenioy qui in Praefat. ad Schelleri Lex. p. S08. edit. Friedemaniu emeudat: aversis auribus animutque, quaai

8 CASSVM. CASSE. CE.

tempus tereret , ferrum quosdam expedientes certiehat. Sed cur hoc vpcat)ulum repudieipas/iion aliom caussam allatam ?ideOy quara quja nobis nunc desunt plura ex- empla. Booum igitur- sensum restiluisse mini videtur Roellius in liunc modum: aversis auribus animisqitef casse ne tempus tereret , utferrum quosdam p^pedien^ tes cernebatm tum etc. yd. infra in vt«

Ne pluries de una re mihi dicendum sit. hic a£ram desyllaDa C£, qnae in formandis ypcabulis et praengi- tnr et adiungitur. Syllabam dicp , npn vpcabuium j nec cum iis consentio, qui idem esse cens^bant, quod grae- cum vL Vid. Lindemanni Gomm. 1. de Adverpio p. 11. Comparari enim debet Graecprum xi^ quod latinp que respondet, et simili comppsitipni yerliprnn inservit in roXog^ ToJff, xoL Atque Pnscianus p. 948, benc praepipit, addifiqnem esse ce , quae si separ^tur ^ nihil signijica- re possit per se. Quamquamnpn aniniadverlit, id re- puguare regulis , quas p, 558, et 559, proposuit de ge- minata consonante. Est tamen duarum vocum compp- sitip , in qua duplici consonanli conpeditur Ipcus. Illam verp notibnem, quam plenam exprimit ce, littera c in- dicat obscurata saepe significatipn^ in ppnformqndis qui- busdani vpqabulis, Atque ea yis est dempnstratiya, Ita facta sunt Jiic , horunc , sic , nunc^ tunc. Nunc et tunc non significant yvv ya, xoxz yc, sed, ut ea comparemus, quae paullo graviorem pptest:atem habeni, vwl, xoxz fii}, ^cque ppus est , ut cum Grptefendo , Gramm, Tom, 2, 146. c pro que dictum csse putemus, Nam' quod nec pro neque ppnitur, nihil impedit, quo minus nunc et tunc aliam fprmani yerbprum tuni et /^/m, sed magis demonstratiyam esse cepseamus, neque etiam cum Schneidero, Gramm. p« 248* que abundare existima- bimus.

Ab his diyersns est litterae c usus, quq ad expleiidum hia- tnm inter dnas yocales intcrponitnr , uti sjpecut fit ex aniog, voco ex ficia} , et ita in sicuhi , et alils , quemadnlAduni in graccis rovroy/, ravray/, de quibus vide Buttmann. in Gramm. Tom. 1. p. 315.

Plena igitur ista demonstrativa vis ia syllaba ce ap- paret, eaque additur pronominibus demonstrativis, non

CE. CEDO. 9

iis taDiimi, ut Prlscianiis ait, qnae ab aspiratione inci-» piuQt, sed in iis etiam, quae primitiva formatione ia se babent illud c, liocce^' iatiihcce. Gonf. Schneideri Gninun. 1. pf'669* Graeci id cxprimiipt per • in ovtocL lUquejrecte scribitvir haecej hicc^, ha^cpe: de .quibus. dixit S.9})piBiderus Tom. 1. p. 40S. Ita fprmator fstiam ecce» Si()gey quod legitur apud Plauium Jiud. 2^4» 12» est ovta^al: iortasse etiam nuncc^ pro vwl usqrpfibatur* Adverbiprum IdccCy Ivucce^ hincce^ illicce ex^mplti ia Teterum libris npn reperiuntur, tamen alTeruntur a Prisciano. tn inscriptionibus apud Gruterum p. 509» 506. 508. et in libris scriptis, ut Drakenborcfa* ad LivJS^ 16 y 2. narrat^ una exhibetur c iittera in hice etc. Id tam^Q librariorum couipeQdiario usu factum est. Dq forma nomin&im /usce pro /lice vide Bentlei. a^ Terent,

Eon. 2, g, 8S. ....

pe mutatur in ci^ ubi alla syllaba confirm.ativa ne accedit, unde iit /dcciiie^ hoscifiey siccine, nuncfiine^ qnae ne quis suspicetur cpmppsita qj^s^ ex /dcne , sicne ^nteriecta yocali auxiliari, satis cautum est prgumentisy quae iSchneiderus exposuit p. 405. Nam quod a Teren- ^o aiiquoties /dcinef hocine prima syU^bf^ bf^vi usur- patiim Yidemus, factuqi yidetur rnpbili pronyntiatione, qua Cftiam hicy A^c syllabae breyes ini^roum producun* tur. Etenim necesse npn ^st, ut cum grammaticis qui«- busdam jstatnamus, /lic et hoc prpductas ?oces poni pro /dcce et hqccp. 9onf. Sclineider. p. 669. Ytrum Tera 8crib:)tur hicin^, an /dccine^ non magnum rei aflert discrimen, qupii^taptum ad cpmpeQdium scribendi per- tinet. Atque recte iudipat Schneiderus, requii*i unam litte- ram modp in |is, quae primam sylkbam habeant brevem t quamquam ipse exempla npn addit, quae si reperiantur^ altera pripr c abiecta est.

Palmerius in Spicileg, p. 712. Grnt. Thes. Tom. 4. in Plant. Truc. 4, 4, 33. ex etiam se f ecit ettamce, novum vertram, qaod nmquam in usu fnisse nemo affirmaTit.

De cc syllaba praefixa dicam in proximo yoca* bnlo cedo.

* CEDO.

De hoc vocabulo' grammatici veteres fere in unum modum praecipiant, cedo esse imperativum defectivum verbi, quod declinari non possit, Ita Fhocas p. 171&

10 CEDO.

1719. Donatas p. 1756. Cledonius p. 1916. pHmam j^ersonam ease dioit, tamen explicat dic mi/d illam rem. PaiiUo diligentius rei difficultatem perpendit Gonsentius, eiunque remoyere conatus est hoc modo p\ 2056» quae^ dkrm Utteram solemnem ac legitimi temporia in fine habentf sed ad aignificandum genus nihil id prod^ty quod id verbum aut aliam personam aut alium modum ajffert, quam quo genus intelligitur, ut cedo. JNon ^nim prima persona ' est indicativi modiy temporis praesentis, sed secunda imperatiifi modi, temporis praesentis. Cedo enim significat dic. p. 2071. ergo pienimquetalis verborum in coniugationibus dejectus esty nt ipsa secunda persona y in qua quaeri solet coniuga- tid, non exstetj ut est cedo , faxo, amabo. Vaier. Probus p. 1486. cedoy quod sigmficat' da , sine (^erbi totius substantia solum reperitur numero singulari tedo^ numero plurali cedite. cf. p* 1479. Ita etiam Friscianus p. 845. in verbis ponit, quae in usu deficiant personis. Inter recentiores Rodolpnus Agricola , quum iormam intellexisset non esse congruam, in Gommenta- riblis in Senec. Declamat. Sasileae a. 1529. editis ita cen* suit : yerba praesto et cedo et amabo ad aliarum par- tium orationis yinl longo usu esse de(orta, ut, quum diceret quis, dicam twi /loc^ responderet alter cedoj id est y permitto , dic : inde postea consuetudinem te- Buisse, ut diceretur, cedo manum, oedo canthdrum. Qnam absurdam sententiam a Yossio de Analog. 5 , 40. p, 161. probatam esse yalde miror. Qais enim non in- sanus talem confusionem formarum tribuat negligentiae familiaris sermonis ? Atque Perottus et ipse Vossius de Art^ gram. 2. p. 275. bene yiderunt, corripi huius vo-» cabuh primam syllabam, quae in verbo cedo pro- ducitur. Vid. luvenal. 13, 210.-Pers. 2, 76. Schellerus ut hanc mensuram mutatam defendat, afiert exempla siquidem , modo , quom^do , quorum illud excu^ationem habet a compositione, haec ab ambiguitate vocalis» Vnus Tui*sellinus ausus est. appellare adverbium, et Bentleius in ind. Terent. aliique recentiori tempore eum se- quuti sunt. ^

Cedo in se habere graecum cSoff, et forma et men- «ura et significatio ostendunt. Ce, quod praefigitur, illud est demonstrativum, quod praemissum videmus in ceterum, ceu^ cis^ coram: ipsa compositio non in- «olentior»'quam qua in illo vocabulo ceterum continen"-

CEDO. 11

tar hsqav et ce^ Similiter Francogalli praeposita Tocula componunt ci^devant. Est igitur cedo imperativi for- ma peregrina, qua semel in latinnm nsnm recepta^ fa-* cile potuit fingi , tamquam in yemaculo. verbo , pluraUs^ qoi est cette pro cedote. Atque ii yehementer errabant^ qoi cette pro cedite dictum ^sse putabant, idque et Sey- ferto Tom. 2. p. 374, et Schneidero 1. p. 503. persua- debant. Pronomen tiij in tucedo adiectnm, legitur iu Terent. Phorra. 5 , 8 , 42.

1. Primitivushuiusyocisususftiissevidetur absolntus. Peregrina enim vox, ut saepe factum est in verbis exgal*- lica lingua in germanicam receptis, exuerat signinca-r tionem suaeformae innatam, et usurpabatur pro adver^ bio , cui accusativum addi posse , nemo cum Schwartzio negabit. Ita dlctum est cedo manumj i. e. die Hand lieTj fa la main^ et sic in reliquis, quibus id expripai-^ tnr, quod nos dicimus her damit. Opponitur cape in Terent. Phorm. 5,8, 67. cape^ cedo. Ac primo usur-^ patur de porrigenda aut oflerenda re.

Plaut, Amph. 2, 2, 146. hem tihi . paieram : eceanu- am. eedo mihi. Most. 1, 3, 150. cedo ^aquam manihua. Teirent. Hec. 4, 4, 80. puerumj Phidippe^ mihicedo: ego ^lam,

2. Tum dicitur de re arcessenda, quae non adbst: ubi nos dicimus tfcA^ TT^zV^ schaff her^ i. e. iube adesse^ fac adsit. .^

Plaut Ffsend. 3,2, lOI:^ qidn i» Moeulfiiun!^ et conviva»,,f^^ do. ubi non opus est corngas i , convivas cedo. Terent, A^^ 1, 2, 43. postremo aut.deaine^ aut cedo ^[uemvis arhitntm^ Phoim. 2 , 2 , 7. cedo senem, i. e. nvn schaff ijten jilten fter.' Bnlmkenius male reddit : Ycniat , si vult , comparans Phaedir,. 5, 2, 6. cedo^ inquit., iUum: iam curaho/sentiat , quos atten-' tarit: ubi idem Ule seiisus cst. Terent. Ad. 3, 4, 38. coram ipsum cedo. non ipso y ut Tidit Faeynufl explibsins; cxhibe >Bum in conjspcctum nostrum,

S. Inde de effiGieuda re formula fit cedo ut pro fae uty sines lajh mich.

Bteut. Most. 2, 1, 26. cedo vt biham, Cnrc. 5, 2, 54, eedo

ut inspiciam,

4. Deuique cedo evocat ad expromendam senten- tiain, ut sit id quod ede, profer, dic^ sive res expn- malar accusativo aut obliqua iuterrogatione, sive ab*

12 CEDO«

solula sit evooatftonis forma, si?e post inferrogationem. AtqnQ Qtitur hac •dictione et is ^ qui iaterrogando alicui iostaty et qui^ ut Donatus ad Terent. Andr. 4, 4, 24. ait, eum quadamfiducia et corUemptu eiusy cum quo sermo est, interrp^fttf

Terent. JPhorm. 5, 6, 16. quin tu hino poUicHatianes avfer et qupd fers ^ pedo. Cic, in Verr. 5 , 26 , 67. untini cedo aueto- Tcm iuifttcti^ p,niu$ frofer exemplum. Terent. Heaat-. 2, 2,91. oge, oge, pedo fstuc fuum consUium, Clc. ad Att. 9, 18. eedo veliqua: iibi £ri|e8|iu^ habet eredo, in Verr. 8, 12, 29. eedo fnihi unum ex ^riepnio frfx^rae fuae^ qui octupU damnatu» $it,

Terent.^ Andr. 2, 3, 9. eedo igiiur, quid faeiam, Cic. in ' Verr. 2, 42i^ 166. pedo, put ^iofUo^ quum is reus fieret ^ civia ( .romanue eogmitor factua pmqu^ pit, de Partit. orat 1,' 3. ce^ ido, quas. de.Dlv. 2, 71, 146.

Terent. Andr. 4, 4, 24. pedo: cuhim puerum hie appoiuisti^ ' die mihi. •

Cic. |Eid Att. 16, 13, ego ftatim^ pedQ^ inptamf 9^ quid ah Aftico,

Terent. £nn. 5, 4, 28. (5, 5, 8.) ^id ita? fnit ^uid fa- ctitmst? cedo. 1, 2, 82* qyid te ergo fdiud solUeita^^ cedo. 4, 3, 14. intelUgo: noea nunc religio in te idhaec tncesfit. Cec^o. . - Itii interpungeiidum e«t. £t cedo fere idem quod ftane ?

•

$• Cicero" iiHtur formulis cedo , cedo mihi in cxci- tanda animi attentione ita, ut ad aliquid considerandum proTOcet. Naim quum in Vcrr. 1 , 42 , 109. ait : cedo liiahi leges Atiniasj Furias. non postulat, ut leges scrr- ptae afierantur, neque ut recitentur, sed tantum ad eas proTOcat probandae rei caussa.

In Verr. 1 , 33 , 84. in PhilodanU iudicio dices id actum 9 Cedo mihi ipsius Verrie teatimonium. Videamw , quid idem iste furatus dixerit. Qnod Tulgo additur rocito, abest a cod. leid. ct recte quidem.

' |/ic. Bmt. 86, 295. Galham laudas. Si ut illiui aetatia

^ptini^ppjmytissentiorr sic enim aocepimus: sin ut oratoirem, cedo^

^quaeso^ ^rationes, (sunt enim) et dic, hune, quem tu plua

quam te amas , Brutum , i^eUe te t7{o modo dicere. de ^at. d.

1, 27, 75. fac id, qitod ne intelligi quidem potest^ mihi esse

^ersuasum: fiedo mihi istorum adumbratorum deorum lineamen-'

... ta atque Jorjnas. p. Sext. 50, 106* cedo nunc eiusdem iUius

. inimici mei de me /eodem ad verum populum in campo martio

■ ^Boivcionefii. i. e. ^ide nunc.

CEDO. 18

Apulei. ApoL p. 296, 14. cedo enim experiamurf an ei milU f09sitU in iudicio liUerae meae prodeue. L e. age.

6« Si audliis interpretes , i Ia?enalem daobns locis censebi^ mirum in moduni dixisse cedo p!*o quanto ma- gis. IUd IS, 209i nam scelus intrd se tacitum qui co^ gitat lillum^ facti ctitnert habeti Cedoj si conata per-^ egit* 6y 603; AndromaChen afrdnt6 videbis: post mi" nof est : credas aliam : cedo y si breve pari^i sortita est lateri^ spatium , breviorque videtur \fifgine pygmaea^ nullie aaiUta cothUrniSi Haed explicfdnt^ interrogalio- nis 8]gn6 positb: quanto magis credas, si adeo brevis est. A*)ii tamen intellexenlnt : ita da et concede hoc parvis illis mulieribus^ ut alliores videantar, et quae sunt aliae absurdae interpretalionesl , a Rupertio allatae. Est \ero Qedo id quod dicj quid cerisiBaSj si etc.^ idque ponitar prO quid dicas ? quid si etc. ?

7. Cumpliiraliconiungiposs^cea(>, demonstrare qui-* damconati sunt exemplo Naevii, cuius verba Gicero anert deSenect, 6^20. cedo,qui i^estfamrem piiblicanitantam amislstis tam cito ? Sed iam Gesnerus animadvertit, his Tcrbis ununi virum interrogari^ Aiid est ratio verbi age^ quod Gerbhardus comparat^

8. lionatus ad l^ereni^ knAti ^> S^ 9« haec: singu-^ laris tantum nurheri est: ceferd pluralis ^ ut sahe^ salifeted et iterunl ad v^ 15i cedo singulUritef tantum: ceterd ptufalHeri Alii iamen opinati simt pluralem for- mari c^dite dumqu^ cohfi^ahi in cette: quod prorsus abr sonural videtur. Cedoie est legittma forma^ quae valgari sermone tfansfoftnabatur in cette*

Valer^ Probus p. 486. eedd^ quod sigmflcat da^ sine verhi totius suhsiantia solum reperitur numero singulari eedo^ n»* mero plurali cedite: sie Plautus et antiqui comoediograpTd^ sieut salve^ salvete. Aut calamo, aut mente erravit boniu grammaticus : nam Fhocas p. 1718. cedp et ave similiter et imperdtivi secundam semper personam kahent numeri singulor' riss tedo etiam numeri pluralis lectumest apud Plautum cette^ In ^nem modnm etiam Cledonius p. 1916. et Alcoinns p. 2118« CalphurniiM ad Terent Heaut. 3 , 1 , 84. iterum mald scripait eedite.

Nonius 2,- 122. eette sign^caf dicite vel date, ah eo quod -eedo, Naevius Lyeurgot Pro industria ne te regem progna^ tsm ptOrm Lf/curgum eette^ (conupta verba luniiis emeBdare

14 CEDO. CERTE; CERTO.

attBHfl est: proin Dryante tege prdgnatum patrem Lycurgvm cette.') JSrftnitcs Medeat Salvete^ optima corpora, eette manus ve9tra9, measque accipite^ Acciu» Menalippo: En eum aliquis cette in conspectum , aut nos , uhi est , dueit^ ad eum» Pacuv, Atalanta: Is vestrorum uter sit^ cui signum datum estt cette.

Flaut Merc. 5, 4« 4. uxor tibi pladda et placata eeti eerte dextras nunciam.' Ita editio princeps. Vir doctai nescio qiiis bononicnsis , qui ezemplar , quod apnd me est , multis in lo- cifl emendavit, haec verba ita icripsit: certe dextra nuncio» 6ed Camerariui correxit : cette dextras nune iam : quod dubi- tari potest an recte dicatur ab eo, qui non ipsO accipiat dex- tram. Nam nimis incertum est, .quod e Flauto Clledoniui p. 1916. et Terentii nomine Alcuinui p. 2118. affert i eette pa- tri meo. Tamen Teram puto banc ingeniosam emendationem, intelligens eTocationem ad dextrai iungendas. Rostias nuper ita vertit , quasi sensus esset : certe illa mihi dedit dextram.

9. Cedo aut ab initio iDterrogationis , attt in fine tioni , non in media sententia , id bene observavit Wop- kensius in Lect. Tull. p. 177. (127). Temere enim l)a- Tisias sollicitabat locum integerrimum Cic. de ISat. d. 1, 24967. sedubi est veritasT Inmandisy credo^ innzi^ merabilibus etc? corrigens cedo. Neque in Sulpicii Epist. ad Gic. 4 , 5,4. an illius idcem , credo , doles ? com Davisio emendabimus cedo. Vid. Tom* 1« p. 344. «t ad Wopkens. p. 178.

10. Cedodum ut agedum dicitnr apnd Terent. Phorm. 2, 2, Id. cedoaum, en umguam iniuriarum audisti mihi scriptam dica/n? Yid. dym.

11. Ceterum rarissime adlunguntur aliaeparticulae. Terentius dixit Andr. 2,3,9« ceao igitur. Et Phorm. 4, 4, 11. cedo nunc porro — quid fiet. Quae parti- cala etiam in Heaut. 2,3, 92. pulchre: cedo quid fa-^ ciet sua. exspectari poterat: tamen sua vi consistit il« lad cedo.

'^ Confanduntur in scriptis libris tedo et ede. vd« Apoleii Apolog. p. 503. Oudendorp. et saepius credo.

CERTE* CERTO*

I)aae idunt rationes^ qaibus rem teram ac certam yignificamus. Nam aat conditipnem designamus rei, quae in ceirto yersatiury^^aat Von^&iuunus iudicium seu

CERTE. CERTO. 15

fflodam cogitationis^ quo rem yere sic se babere aut videri affirmamus. IUud requirit notiouem plenam et Tocabtdum, quod per seconstet: boc continetur in iu- dicio conformando, et adverbium cohaerjBt cum^yexto, lUud Latini exprimunt* per^^r/b, Tioc *^3icunt certem Ftriusque yocabuli origo et foriSafio sponte sua ihtelli-^ gitur. Sed antiquo tempore scriptores non accurate distinxerunt, ut paullo post demonstrabimus. Num- qoam tamen certo pro certe dixerunt , ut yisum est Mo- sero ad Cic. de Repub. 1 , 5. p. 27.

Herzogius ad Caes. de Bell. gall. 6, 31. ita rem dabiam componere conatus est : certe referri ad uniTersam rem et ad totam sententiam , certo ad unum praedicatum. Haec ut Tera probat Moserus ad Cic. de Republ. 1, 5. At non species, sed ratio dictionis erat exponenda, quae quidem in confor* mando iudicio posita est: alioquin hon potest inteUigi, quo- modo fiat , ut terte indicet opinionem. Beierus autem in lah- nii Annal. 1827. 1, 3. p. 32. existimat in iUa demonstratione omissum esse praecipuum hoc, quod certo non respiciat aliaa res , certe id indicet , quod alicui rei prae aliis rebus certam conditionem tribuat. Quod quo modo et cur fiat, non addit.

I. 1. Cerio igitm* est in certo , pcr certum , et jpo- nitur pro re yera aut extra dubitationem posita. Op- ponitiir id, quod dubium aut speciosum aut negandum yidetur. Nos dicimus in TVahrheit^ in der Thaty wirls^ lidu Nam fit cerMs a cerno , quoniam id , quod oculia cemimus, yerum, non dubium e/^z putamus. Apud oratores non multa repeiiuntur exempla: plura apud comicos.

Flant. Poen^ 3, 5, 42« tiune pol ego perii eerto^ haud arhi^ trario* i. e. non est , quod quisquam dicat ^e arbitrari me pev-» iisse, nt recte Lamtbinus. TerenL £un. 5, 1, 9. atgtU ceiio comperi. Hec. 4, 2, lO. certo decrevi^ Plaut. Amph. 1, l^ 213. atmentiri9 etiam: certo pedibus, non tunida venis^ i. e# non poteit negari. Prol. d3. praeierea certo prodit in tragoedia* L e< de quo ne quis dubitetw

Plaut. Araph. 1^1, 176. mihi certo nomen Sosia est* Men« 2, 2, 39. nam tu quidem hercle ccrto nonsanu» satis, Menaech" me , qui nunc ipsus ntaledicaa tibi. Stich. 1,8, 86. Bestitait BentleiuB in Terent^ Fherm. 1 , 3 , 12^«

CSe. Tn8e.-5y 28, Sl, nihU ita empedare^ quasi eetto fw^^ BfoideBi non ezpniD» ^o modo Blorao ln meatem re^

16 CERTK CERTO.

nlro potuerit , forc ^ qni In Cic. de Rep. 1 , 5, ficribendnni Cfm- seant t iam illa perfu^ia , 'quae $um»nt sibl ad exeusatiottem^ — eerio minime tufit audienda. Qais ita am^ndm loqnntns est ; certo non eft9 Orellins ad Cic. p» Planc.l6j 38. profit^tnr^ ie non faciie probatnrum esse certo nisi ante y. scto / tamen ad- misit in ioco Tntfcnlaii.

Cic. p. Caec. 19 , 55; «eniuni in menteni mihi permvltd : «o- his plurd , eerto 9doi aid Att. 1, 12; 2, 23. ad Fam. 4, 13, 19. ad Qnint. fr. l^ 2j 2. nisi ibi flcribenddm est: eerte ehim seio. Piant. Mil. 2, 3, 2^ Trnc. 1 ^ 1, 49. Terent; And. 5, 4, 26; Heant. 1 , 1 , 19. et saepe aUas^

S« Hlnc ponitur . in responslonibus ^ qnibos antc dicta affirmahtar : eliam ab iis, qui secuui loqnuntur.

Plaut. Men. 5 , 8 , 9. me; Libentni ego ie iusai abire, me8. . Certo, 5, 9, 50. 2, 2, 38. Poen; 5j 5, 20. estne iUaeo mea amicd Antherastilis^i Et ea certo esti

8. Cerio pro cerie qui putabant poni^ crlticl apertd errore decepli sunt* Nam quod olim legebatUr apud Ciceronem ad Att. 2, 22. extr. sed certo {fidentur kaec iihtpio ervptilrai correcium est a Clerico aed certe ifi- dentur* txx Plaut. Aul. 5 , 4; certo enini ego vocern hic loquentia modo mi audire vima sumi conaerent verba certo audirci

4. Noh mlnns falinntnr, qni doceat certo coniungi cnm quidem. In Plaut. Epld. S , 2 ^ 42« me quidem cer^ to ser^a^it consiliis suis. et in Men; 2,2, 89w illud qui-^ dem nullo pacto referri potest ad voc. certoi

4

li. ii CertCy qnae est adlectlvi cdrtus fornia ad- verbialis, et proprie significat Jirmiter j vere, haud du^ bie, aliam conditionem habet in antlquiore usu, aliam in recentiorei Antlquiore enlm tempor^ scriptot^es non subtllller dlstinguebant rem a modo iudlcli: pOstea au- tem prudentlores usurpabant certe^ non de re firmi- ter et certo modo acta, sed ad iudlclum de affirman- da allqua re constiluendum. Quare certe ponllur, ubi quis suam opinionem aut sentenliam de re aliqua sibi certa profert, nec veritatem in ipsa rc apparere, idque omnibus persuasum esse affirmat. Quo in usu noh nisi cum verbis componitur, non cnm adiectivis: hec Jacile ob ambiguitatem dixerunt certe aJfifTnare,

GERTE. CERm 17

wA certunt affirmare j mepracerio» Rara etiam sunt exempla, <}aale illad Cic. de Divit]. 2^,7, 18. si enim mtf certe ilbid eifeniet : eik certe et^eniet , millafortu^ na estm In his rei certua modos com iadicio constitai* tor. In comparativo certiue nalla est ambigoitasy nol- Jam discrimen«

Apuld. Met 2. p. 118. (105. Ood.) felig et cerituB Uatut^ oci permtseria illuo digitum intingere, haec coriapta efse omnes Tidenmt : jOudenAorpiiu coniecit oerto certius»

Firo eerto dixit Lucret. 4^ 700. eimvlaeta laeeseunt haee ea- detA noetroa animoSi quae fuom vigHanius, usque adeo^ eerte iit ffideamur eemere eum^ quem — iam mors et terra potita eet, Conf. locos snpra p. 16. allatos. Piaat. Epid. 1, 1, 4. certe oeuli$ uteris, abi corroxerunt recte. Terent. Heaot. 4, 4, 4. (3 , 4.) quum ie eerte renuntiarit, Gnyetus et Bentteius emen- darant certo. In comico tamen dubitare licet. Orid. Bfeti 14, 80. dignua eraet vXtro poteras certe^e rogari, Interpre- tee que tertio loco positum putant. Id tamen totom sensum perturbat, nec potest cerfe eincerum yideri. Alii codices muld praebent certo, alii transponunt Tcrba: neminem offen- dit absurda dictio in Yerbis poteras rogari, Legendum Tide^ tur : dignua eras : ultro poteras certoque rogare : et si spem de-* deris^ tnihi erede rogaheris ultro, Certo togare est confidenter^ cum certa spe. Cic. de Div. 2, 45, 94. haec igitur quum sit tum serenitas^ tum perturhatio coeli: estne sanorum hominum hoe ad nascentium ortus pertinere non dicer^ (quod non certe pertinet): illud nescioquid tenue -^ dicere ad pucrorum 6rtuS pertinere? De hoc loco MadYigius disputavit in Emendat* p. 86. sed cancellis parentheticis , quos posuit, nihil expedi-^ tur, nisi adeo in omnibus sententiis interiectis eiusmodi fulto-* ram adhibere malis: neque anacolnthi est forma. Cleero dicit haec : nemo tam demens est^ ut in maximis mutatioiii-^ bus coeli neget Tim esse Yentie et tempestati : qttare non eet MBornm ho^iinum, hoc in nascentibus hominibus negaro, eed lonae tamen et sideribne eamdem'tim tribuere.' £t odimtgift de ma sententia ; quod eerte pertinet» Id enim non |iilsa su* perttitione suBpectum, sed Terum est, in nascentium ortuM tralere eoeli temperiem. Certe perttnere nOn potuit dici^ po- fiiit autem quod certcj nec fticilis videtur transponcndi rtttio^ qua Schutiius scripsit : quod eette non pertineti 1* oplc» 1(^ 61i hoe igitury sine quo non fii^ ab eo^ d quo certe JSt^ ittl^enter ett sepatawium* Elmestius emendaYit certOi qiiod omi^iM aece- penmt* At eerts noii est pro wttOy sed quod alihi dieitur

IL 2

18 CERTE. CERTO.

prpftfAo. tIA. n. 3. Coniel. Hamilc. 1, 5. RnmanM armU penequi , dontciffii mtt certe vicisseut , attt victi manus dedissent, Sn aliis codd. aut ut certe, Critici qiiam Tidissent corrupte haec esse, non nno mbdo emendare ami snnt. Etiam Bre- mijis coniecit scribendnm esse aut vitae eertamine vicisaent^ sed in novissima editione haec missa faciens sequitnr Gon- therum, qni , comparata Lirii 22, 34, 11. dictione vere vin- cerc, etiam certe vincere inter insojitas loqnutionefl Sefendit. lam Gebhardos olim explicnerat : victoriam indubitatam etiam concessione hostinm reportare. At repngnat omnis huiua Terbi ratio et tisus. Egregie iam Lambinus: „6i certe, in- quit, affirmationem significat, non est hic ci Toci locns: sin pro saUem ponitur , posteriore loco semper poni. solct* ^' Et donicwn yix dici poterat a Comelio Nepote. Fortasse tcripsit : donpc vi aut arte vicisscnt.

Nolteniufl in Supplement. p. 130. ,,certe confipnantis et con-

eedentis est, et totam enuntiationem afficit : certo est fere con-

■ firmati et certiorui de,aliqua re facti, et non nisi Terbnm afficit,

. quod dfiiisoig subinngitnr. ^' Uaec subtiiiter quidem : sed ratio-

ne destitnitnr id, quod addit: certo iungi Terbis sciendi Tel

, .^.cognoscendi: si Tero qnaedam interponantur , certe redire,

' igiturque dici eerto sdoy sed certe eniin scto, certe edepol scio.

' ComparatiTO usus est LiTius 35 , 48 , 3. aversos refugiente 'eqHo cerHus figentes. 3, 41, 13. Qninctil. Declam. ZS&. se quaedam certius etiam ab uxore guaerere.

2* Praeter antiquos scriptores nerno facile ?ocaba- lum certe non ad iudicium* conformandum adhibuif. 3uat tamen . dictiones quaedam , in quibus utraque for- nia locum habet, ideoque in libris scriptfs Taepissime cpmunditur. Ita recte dicitur certe scioy quod signi- ficat : certum est me scire , et aliquantum difiert a ver- bis certo scire j i. e. ccrla esbmihi notitia rei^ certe est^ et iiii^xQdponsione affirmantium certe.

'^ - ^ Plant. Bacch. 2,' 3, 20. quia edepol certe scto. Aul. 1, 1, 21.

''"'ElAiiestius' quum in Cicerone ubique restituendum censuisset

' ' ieeki ieto, multos tamen locbs intactos reliquisset, hos notaTit

Schellems in Obserrat. p. 39. et 186. et utriusque formulae

' l lukam esse significationem demonstraTit, comparato pron^iscno

• lisa Tcrbomm manifesto et manifeste. Sed argnmenta , quae

'" prof A^f , parnm proficiunt: nam quod Cic. de Nat. d. 1, 2, 5.

- - dicit: aUerum fieri profecto potesty ut earum nulla, alterum

' eerfe non potest , ut plus una vera sit. non indicatur rei con-

«'" diti^;- «ed indicio afflhnatur, rem fieri non posse. Et sic ia

CBRTE. CERTO. 19

reliqnis. Bnrmannu^ ,ad Phaedr. .1, 21, 12. et ad Lucanw 8, ^547. niliil exposnit quam dnbitationem snam. Beckins^ ad Cic. p. Arrli.12. quem Gernhard. adCaton. 1, 1. seqnitur, ex Krnesm praeceptis distingnlt certe , quod sit sine duhio , et certo , qnod ngnificet cum cerHi ratione^ atqne semper dici putat certo §eire, Atqne sic etiam Ochsnerns in £ciog. Gic. p. 3981 noT. edit. aliiqne. Garatonins ad Pliilip. 3, 6. certo 9cire esse ait, certa ratione coUigere, sed certe scire eos, qni ex aliis ali- quid reseiant Discrimen paullo doctins exposnit I. C. G. £r- nc8ti in Sjmonym. lex. Tom. 1. p. 196. ' Libri Tariant in pln- rimis locis p. Rosc. Am. 8, 21. Philip. 8, 6, 17; 12, 12, 29. Catott. 1,1. 1,2. Sallnst Cat. 51, 16. nbi vid. .RiTins. Omnes consentire Tidentur in certe ^cio apud Cic. p. Arch, 12, Sl. p. Fontd. 4 , 8. optimi Tero in Sallufit. lug. 9,2. In Balbi epistola apud Cic. ad Att. 9 , 6. legitur sed illud cerie seio^ sed panllo ante eique satisfacturum te certo scio. Terent Andr. 3, 2, 23. certe efttm scio, qnod si dixisset certo scio^ ipsam rem certam opposuisset dnbiae, sed refert ad suam cognidonem. Ceterum qnaeri potcst,'nnm recte dicatur certe iiefctd, At exempla , qnae reperinnto , diTcrsi sunt generis. Nam apnd Terent. Andr. 5, 6, 2. nescis, quid tnihi ohtigerit? DA. Certe: sed qutd mi obtigerit, scio, siTo interrogationem ponas, siTe cum Bentleio orationem rectam, illnd certe uni- Tersam sententiam affirmat. Apud Plaut. Amphit 1,1, 175. certe enim lUe nescio quis loquitur. et apud Horat. Sat. 1, 9^ 67. certe nescio quid secreto velle loqui te aiebae meeum, nescio quid significat aliquid.

FlauL. Trin. 4, 3, 64. Estne ipsus^ an non est? is e$t: certe is est, is est profecto, quod in Poen. 5, 5, 20. certo. Te- rent. Enn. 5, 5, 4. et certe ipsus est. Statii Theb. 5, 64. erafit certe quae — vulgarent.

Plaut. Asin. 3,8, 132. ar. Aisn^ vero? le. Certe^ in- quams Terent. Andr. 8, 5, 11. p. Expedies? n. Certe, Pam- pkile. Cic. Tusc. li^S, 9. m. Est miserum igitur^ quoniam mahim. A. Certe. Oratoriae interrogationis , cui ccrte in re- spoiiBione sen affirmatione adiectum est, exempla sunt apud Cic. p. Boflo. Com. 14 ^ 41< p. Ciuent. 54 , 149. Philipp. 1, 15, 37. Acad. 2,85,118.

S. Igitur certe cuictndque iadicio addit confirmatio- neni^ et fere idem Valet quod pr^Jecto. Opponitur/or- iasae» Et^iaepeexpljcari potest non dubium eat quin, 9ine duhid, nt reddit Donatus ad Terent. Andr. 1, 1, 66. MiovoTi. Cf. Markland. ad Stat. Silv. 6 , 1 , 110. p. 246.

2 *

20 CERTE. CERTO.

Cort. ad Lncan. S , 126. Negare id voluit Baxtnamu ad Lucan« 8, 547.

Plgot laipli. 2, 2, 198. nan^pie de 4Uo whdiUvo Soeia wU- fum nimi$ etf . Certe de ietoe AmphHruone iam aUerum mirum e$t magis. Cic. loco modo allato de Mat d. 1, 2, 5. alterum fieri frofeeto poteet^ —- aUerum eerte non poteet, de Opt gen. d. 4, 10. ita fit^ ut Demoethenee eerte possit eummine dieere: dafe Lif9ia» fortaeee nen poeeit. Alia ert ratio in Brot. 82, 12S. celie efiiin et honi ali^d attulimu» iueentutij uuignifieef^ ftift, quam fueratj genue dieendi et omatius: ,et noeuimuB . fortasee^ quod vetere» oratione» po9t noetra» — legi eunt deaitae» 'N&in certe pertinet ad totam 0enteiitiam, qaaa in altera parte inTertitm*.

Terent. And. 5, 4, 30, eerte mea est. i. e. dnbitari noa potest, qnin mea sit. Cic. p. Mil. 85, 96. acMtt Aaec, quae eerte vera »unt* i. e. gewifslich wahry gfai% wahr. Cic. ia Catil. 4, 4, 7. vincuta vero^ et ea sempiterna,. eerte ad eingu-^ larem poenam nrfarii inventa sunt. ad Att. 8, 18. scripsera»^ Varronem tibi pro amicitia confirma»se^ caussam nostram Pom" peium certe suscepturum. p. MarceL 2, 7. totumhoe, quantum- cumque ett, quod certe maximum est, totiim e«t, tn^fiiam, timm. QTid. Met. 10, 488. ultima certe vota suo» habuere deo». Ln- caa. 3, 125. 5, 807. vult omnia certe a »e saeva peti. Ita scri- bendnm est, non Caesar. vid. Cortii not. Ovid. Her. 1, 3. Troia iacet certe^ Danai» invi»a pueUis. nbi bene coniunxit i Terbtf Lennepios, et ante eum Gmnerus explicuit in Actia Soc. Lat. lenens. Vol. 8. p. 81. Est : dubinm non est , qnin Troia obruta te redire einat : Troia liegt ja. Frustra enim defendit Burmannns ad Fropert. 2, 6, 1. emendationem a pa- tmo factam: per te, Lncan. 9, 556. certe vita ti6t semper di- , reeta eupemas ad leges. Cic. p. Flanc. 16, 88. tu autem, Lw terensi»^ qutu tribus edidisti? Terintsnam, eredo. Fuit certe ed aequum et certe exspectatum est, et fidt' dignum eonaian^a tua. Orellius ipse cognoTit se erraese coniiciendo et certot tamen ne repetitio quidem digplicere debebat. Wenifdorfiua restrictiTnm esse sensnm iitroqae in loco exiitimat. At nec diverras est sensiu , et affirmatione intenditur. Vertas e» war aUerding» — vnd aUerding», In Oridii Am. 8, 12, 18. an prosint^ duhkun: nocf^tnmt earmina eerte. omnes libri scr^ti ezliibenft eemper^ quod qnnm Mariiu jn mio eodice inTenisset knntatnm in eerte^ reliqui' approbarunt haac iaterpolatorb emendationem : sed recte dUeitar aemper*

I

r

I

GERTE. CERTOi. 2}

4. Saepe^ praetiertini apad comioos, angendae eon- i fionatioms caussii addontur . nominjt /lerde, edepbl,

Terent Andr. 8, 2, 15. certe herole fucae kie «e ipam$ fallit^ \ hmi ego. Flnut. Amph. 1>. 1, 285. certe edej^l — nSmis aimil-

at inet. Vid. Voesiiis de Construct* 6S1 p. S75. Exemjpla collegit Parens in Iiexico crit. p. 190.

I - . .

* I ■ ,

5. Interdtttti 'partfenla , qtilim dabitationem r^iiciat^ rm ipsam tamqaam omnibus sotam et apertam mozi'- strat ex seoteDtia eiuar^ qai loiqmtur, sicnti noetrum jai Itain loco Ovidii Her. 1, S* aUajte et at^od Ctaudian^ itt Rofin. 2, 96. dilecta hic -pignoni certe, fiic tlomua, seqae aliter in iig> quae n« 7. afferemos; Qoare iater- dam additar eccg» Et asorpaat eerte, qfd aliquems pa- lam convmcere yolant.

nant Ckurc. 5» S, 17. «crte eecMaiii» v^. Cist. 4, 2, 28i. Mfte eeemii Cpciiffl «Qpial;

Flaat. t>ift. t^ 8, 62. eerfo nufdo Mitfif ,. qiuUi Ib^iitfta estf fuamrtre miebaa fUam^ i. e. d% 9agtett im Cfteii.

Ita ezpUcaadiif CatoUnB 62, 8.. ne eerier viileii vt pemidter exmluere» f» e. ecce, nt dizeram , stc factum est. 8ed recte emeildatnr codicie Thnanei auctorilate- ate eerte est»

6. Sacpe etiam fit , ut in conclafiionc ponatur , qua eerto iadicio aliquid efficitur» Quare componuhtur ver- ba certe igitur, certe erdm, nam certe, atqui certe^ et praemissa sententia conditionali aut caussali usurpa- tnr certe in apodosi* De alio usu, quac^r^^ enim di- ekar pro enimveroy vide in enim*

Gic. de Div. 2, 9,. 23. eerter tgHur igneratio futurortm md- torwn utilior eat quam scientia, Acad. 1,4, 19- certe enOh' re- eenHeMKa guaeque eunt correcta et emendiita majtime, Bmt. 32. Tide p. 20. ad Att. 89^ 12. namf eerte ueque twm peccavi^ tnmm etc.

CTc. ad Att. 7, 7. {llud ptdo non adscribis: ef^ tihi gra- tias egit. atqui certe ille agere debuit : et si esaet factumj fttoe tua est JiumanitaSj adscripsisses.

Cic. de Nat. d. 3, 19, 49. scd si hi sunt dii^ e»t ecrte Sreehtheus. vibi Erncstius perperam Toiuit addi et. Ueindor- fca comparat ^3, 19, 51. quod ai nuhes retnlcria in deos^ refs- rendae eerte erunt tempestates, Est id quod pauUo anie ergo. Orid. Fast 2> 401. ferret opem certe,. si uon ope matcr egcret, L e. ei non ▼erearetnr ia ope matri ferenda.

22 CERTE. GERTO;

Propert 2 , 12 *(U) , 14. ted eerie peniuu perdtiH tUe sua» : cvolai keu nogtro quontam de peeiore wanquam, qnae tem>nre in nnplcioneiii ▼eearnn^ critici,

7. Sed dicitureliam certe, ubirem certam esse praesumimus, dioimusque nos suspicari aut existimare» rem vere ita se iiabere« Gerihani ambiguo verbo sic/ier, Graeci Xomf^ eo quidem usUs-quem illustraveruDt ScfiaiBiferus ad Long* -p« 857« B.utti;qami* ad Sppb* Phi- lo£t. 180. Idcj^ue usurpatur saepe.iu ipdicandis >rebu8 f ilturis : quas akquando fore , certj sQmuaT """" ~^

^lant AnL-4, 4» 23. ak nugas agi», eerte habes^ ^ei bA Fam. 11 , 19; 9. W fne tanU faeU, ■ quanti eerU faeia, Oyid. Her. 19, 47, iam e&rU nwsiga$ , infudm, Met 2; 42tL keeeerie eoniux furtum mea neaciet, Stat. SiW* 4^-6, 106. ecrte tu «itt- nerie auctor non-aliis maUes ocuHe^ Lgsigpe y prohari^ Clc. ad Fam. 7, 8, 1. scripait ad me Caesar. parhumaniiter ^ nondum te eihi satie esse fqmiliarem propter ^occupatijimes auae^ $ed certe fore, nbi £rne9tiU8 male correxit certoi Plaut. Baccli< 5, 2, 58. ego quidem ah hoc certe exoraho. Virgil, Aen. 1, 234,.

Hnc refero etiam Fropert. 2 , 7 (6) , 1, gaviaa ee certe suh^ lotam, Cynthia^ legem, qua quondam.edictaflemue uterque diu, ni no9 divideretj quamvis diduoere amantes non queat invito» lupiter ipse duos. Sibi respondent Yerha, quqmvi» ^ eerte,

Et de quo antea dubitavimus', nobis ipsis monstra^ mus per certe ^ rem vere sic esse,

Te^ent. Enn. 5,5, 4, Flaut, Trin^ 4, 8, 64, yide, p, 19,

8. Prdesertim vero in ^terr.ogatione additur certe, ubi aflSrmatio praesumitur, aut^qudns res sit^ iam indi-» catur anticipando«

Sneton. Ang^. 83, eerte patrem tuum non occidisti? % e, non- ne Ternm est, te non occidisse patrem^ Qic, de liCg. 1, 1, 3. eerte non longe a hiis aedihue inamhulawi poet excesaum .8uum . Romulue Proeulo Alio dixerity 8e deum eaae^ nbi alU codices certene, non male; sed pessime Moserus cum Graevio edidit eertone, et peryerso sensn Ernestiua nu9ii non longe. Est vero ; nonne vernm est?

9. Haec nos perducunt ad ironicam dictionem et ad eam, qua indigQatio exprimi solet* Oermani dlcunt freilic/u

Lucan. 4, 213. non potes hoc eaussae, mt{<9, praestare seno' tus , assertor victo redeas ut Caaarei eerte ut vtneare, potes.

GERTE. CERTO. 23

PliMdr. 1 , 21, 10. fortes indigne iuU mUu insyUare^ tt^ na- terae dedeauj quod ferre eerte eogor^ bis pideor morL Nec potest probari Biurmaiiiii gentontia , qua cerfe dictam. sit pro Mdtem , njBc coniuiigi certe «unt Terbie his videor< nori^ neque rera -ttanspositio Tocabiili, quam Meureius aliigue. feperunt €&gor^ eerte^ adeo faciiifl r^o eet: ne dicani 4e , coniectnris male factig. Qnis eiiim Latinornm nmquam ita loquutug est : cerie bis videor mori? Certe est scilicet , ^etiicft. Cic-Tusc. 5, 20, GO. itfMc quidem eerte vitam tuam comamittis* ia gniibus erat, guae Dionysii iram . ciradelem excitareL

, 10« Vidimus antea, per hanc particulam remoyeri dabitationem et augeri a£nrmationem. Id adbibetur ^d res opppneilddS!* Qo^^C; reiecta alia re, id ponittd: per certe, m quo tamquain itf rc satii certa et idfsta ac- qoiescendnm sit.

Orid.-Hei^.' 15,120. qmd dolet Jhaeo? iCetbifitiH vftwt, ait L e. e« Ub^ja doch die Toohter, . . ■ <, ; ^

■ I . I

11. His. cognata est yisjtestrictionjs. Fraemittitur enim aut intelligitur sententi£^"quae*TeI!aubian(i^ p6- Dity vel Don audet totam rem aut alias res afi^mare. Tum subiicitur certe cum iis , quae praeter, iila dubia vel incerta .vei nimia, saltem ex sua parte yalent et af- firmari possunt. Significat igitar certe fere idem ac minimum^ dumtaxaty saltem^ quod proprie de extre- mo dicitur, sed etiam prb quidem usurpatnr. Nbs Ger- mani sicher^ wenigstens. Gf. Gudius ad Fhaedr. 2,5, 20. GoHius.adKalTusl. lug. Sl, 5. Drakenb.. ad Liv. 2, 1, 2. Praecedunt saepe verha Jprtasse , forsitan: saepe UQum opjpdnlTuFpIuribus aut ceteris. Additurque etiam certe in contracta oratione pro his : si illud non conceda- tur aut nimium videatur, hoc saltem verum est. Geterum idem est usus atque sensus, sive particula praeponatur, sive subiiciatur suo nbmini , modo id proxime attingat. Interponi tamen potest alia sententia secundaria*

Terent. Andr. 8, 2, 14» taltem accurate; ut metui videor eerte^ ei resciverim,

Flaut Amph. 1, 1,.152. dngitur, eerte expedit se. Cic. de Fin. 4, 8, 7. res enim fortasie verae^ certe graves^ non ita traetantur^ ut dehent. IAt, 9, 11, 13. et ilUquidem, foraitan et fubUca^ sua certe Uherata fide j ah Caudio in ctutra romana tnvfolati redierunt. Sueton. Calig. 51. uno eolatio acquieacens^ Prmumwrinw certe ^ibi wperfuturaa provindag. Sallust. lug.

S4 €£Rm GERTO.

4 , S. alque ego eredo fare ^ — ^ tanlo teaifiM uHU hth&ri meo tumen liiertJM tiR|Nm«iif ; eerte, fMue nuurima htdHthia vide- tur^ eaUttare plebem etc, Cic. de Fin. 4, S, 1,'totmn genue hoe et-Zemo^ et ab ee ^ euntj aat «o» poiiienmt , aut «oliie-. ruutf eerte rMquemnt, Liy. S^ 84, 11. ooneuiatam umum ' eerte plehie romanae ette. Lncaii. 8, 501. Aegyptam eerte la- tiie tueamur ab armie. Taeit. Anii. 14, 591 reperttw eet eerte per medium diei nudue exercitando corpori. Qaociim comparari polMt Snetdlt Caes. 50. nam eerte Pompmo — esprofrrafitm e«t. in aMendo argnmento certo. Horat. Cami. 2,4, 15. regttrai terte genue et penatie moeret iniquoe,

Sneton» An^. 65. etuiai de neeanda (filia) d^iberapjtL Certe^ . fnwvi 9ub idem tempu» nna e» eoneeiie lifrerta, Phpebe «omifie, eu^gendio vitQm Jbiinei, . maluieie te, aitf Fkofkt jNrtreai Juieee.

12. Media inter h«nc restriotionem et istam confir- mationem aententiae ea oollocanda ease poto exempla» in qoibus cerie additur imperativo, quo ad nnam ali- qiuim rem non negtigendam^ aiit prae aliis ef&eiendam proToeamus. Germani dicunt doch ja.

fmcaiiJ 8, 547. &afic eerte eeroate fidem» Alii codicea praebent eoltifli: qnod qni scripsit, de lignifieatione Yocabnli enie dnbitarerat; Sed certe eat dtj^ doekja* Cortinflpro eal- tem poeitnm pntat.

Oirid. Trist. 4, 4, 28. Itoc noU certe diimBiiIare. Alii codi- ceg 1 ^oitem Aoc noU d^

IS. Ita restringi videtnr sententia m eonditionali formnla certe si^ certe nisi^ qua rem ^altem*in 'Koc, quae dicitur, conditione Veram esse conceditnr. Sed meliiis hanc rem perspexenmt ii, qui cum Pareo haec ita interpuDctione designabant, ut explicartot: recte hoc a te diceretur, si etc. Pertinet igitur affirmatio ad soperiorem orationem, adiecfa concUtione^ quae alie* nam sententiam restringat.

Cic. Orat. 42, 144. at dignitatem docere non habet, Certej ei quasi in ludo : sed si moncndo^ ei cohortando ^ nescio -— c«r nolis. in qoibaa yocabula at-certe Schwartzine nescio qno mo- do, tamen inepte arbilrabatur cohacrere. lore id repre- hendenmt Facciolatns et Emestiiis. Rogpondent autem yerba eed ei. de Fin. 2, 27, 91. nattirales dimtia» dixit parabHee eseCj quod parvo eeset natura contenta. Certe ^ niai vohtpta'' tem tanti aeettmaretu. de OS. S, 29, 105. at eaim nc irvtat

CERTE; CERTO; S9

^uifefli iHfiUer fhi» Regtdo noeiiiMei. qtum-Mi mntH ipBe Re^ fgidm», €krU9 n nUUimahmeuet, niBi doilere^

14« Sententiae concessionalls prior pars perjtf . cerie ita formatary ut sensos sit: concedamus noi tsse : non negabo , qnod certam est. Nos und aller^ iings. Ita etiam simplex certe ponitar. "^^ '"

Cic«,p. llarc. 2, 6. et eertc in armi» militum virtuSy locorma opportunitasj auxilia aociorum — multwn iuvant: maximam oe- ro partem quasi 8uo iurefortuna sibi vindicat, ad Fam. 4, 2, 5. fuod ejistimas^ meam eaussam coniunctam ene eum tiia, certe timtliis ili utroque nostrum '— error fuit. i. e. aUerdinge,

16. Sed in eadem sententia concessionali^ apodosis^ CQi a£tms addimas vocabolam tamen, baioB ipsios lo* cum explet certe» Ita ^fit po^i^.it^^.«£^ji£^x^

Sianuda^ ut\ et interdam etiam omissa comanciSiSne» «qae oliter ea , in qaibas caaasa ponitar prp conditio- ne^ quoniam pro qaamqaam.

Cic. p. Balbo 27, 62. si certorvm ftosumim reemkee ftvUa r»- IJoiie, tvdicea, placare poseuniiMy wetros quidem animoe eerte confidimu» — e$se placatos, Cic. ad At(. 3, 15. qui si non pUs ingenio valebas guam ego , cette timehas .minus. Cie. ad Fain. 4, 7. victi sumus igiturj aut^ si vinci dignitas wm wAest , fracti certe et ahiecti. Alia dabimus in si. JSxempIa tpmd Apaleium obtria notayit Oudendorp. ad Metam. 6. p. 388.

Taoit. An. 16, '25. sin orudelitati insisteretj distingui certe apud posteros memoriam honesti exitus ah ignavia pcr sUenHum' pereunthtm,

Cic. ad Att. 16, 7. etsij quamvis non fueris suasor et impat^ $or profectionis meae , approhator certe fuisti,

Cic. Fhilip. 12, 3, 8. qui si pacisy id est timoris mel, no- men audiverit, ut non referat' pedem^ insistet eerte, Conf. in- fra n. 17. Cic. p. Quint. 1 , 3. Bene rcstitnemnt critici Oy^d. Her. 19, 115. o utinam vcnias: aut ut ventus paterve^ caussor que sit certe femina nvUa morae,

Cic. Acad. 2, 32, 105. %aec -— sint falsa sane: invidiosa certe non sunt, Vid. Bunemann. ad Lactant. £pit. 62. Cic. Tusc. 3, 17, 36. quae pervellere te forsitan potuerit^ non poterit certe vires frangere. Bentleius necessarium pntabat ^uoe ut perveUere. Sed bene obloquutus est Wopkens. Lect. TolL p. 113. (83.) adhibitis aliis e&emplis, quae Tide.

Orid. Biet 1 , 557. at coniux quoniaM mca nen potea essCf ofMr erie oeite, dixitf moa.

fi6 CERTE. C£RTO.

16« Qoodipsiimpro^ammpQDitiir, eerie adiQnctum sibi liabet tamm* Id Gernhardas ad Gic. Gat. SS , 84. ab elegantia alienum esae censuit j ideoque ad familiaris sermonis obundantiam retulit : cuius sententiae neque ra- tionem perspicio , neque eam ab accurata observationo infbrmatam video* Aliter paullo, sed recte et ab opti- mis scriptoribus dicitur at certe: de quo vide YoL 1. p^ 444. et sed certe.

Cic. de Orat. 8, 6, 22. «ed tj hoc quoque videtur eue althuj Iftiafli ut id no8 ,. kmmi «trotj, eu^picere possimus , Hlud certe ta- we», quod amplexi eumue — nosie et teTieredehemua, Cat. 23, 84. aed habeat sane: hahet eerte tamen aut iatietatem aut mo- dum» dtko ifodices omittuiit tamen.

Balbiu apud' Cic. ad Att 9,' 6, quod (conaiUaiii^^-^ei ium

'* fiierit pruim» ,, af eerte ah optimafide ei optimo (amm6'pro^

* * flciscetur. Tacit. An. 12, A. iRist. 4; S8. Genn. 83. nbi Tid.

lioqgolias. Oyid. Fast. 8, 851. at certe credemurj oit, '!t ver-

ha eequatur exitue, i. e. at tonc certe credent , qaom Tiderint

-•■- ezitni&. AliainBib

Cic. Bd'Att.9, 10. non scilicet integra re, eed certe tninue htfraeta. de "Leg, 1 , 21 , 56. sed certe res ita ee hahet. et panUo ' pOft t quapropter hdc duuflicart neecio an umquam , $ed hoc eef- mone certe non potest.

•

17. De usu in formulis disiunctins a»^ certe diximus Vol. I. p. 556« De vel^erte vidB .iii "vel. ^n priori senfentiae parte non [ocum esse parliculae, recte monuit Lambinus contra Scioppium ad CorneL Hamilc. 1. yid. p>^ 18. Dictionem aut certe etiam^ Angustino de Givit. 3, 8. restituendam, iilustrayit Eustbat. Swartius in Ana- lect. p. 63t

IB. Yis illa restringens^etiam ad singula verba accom- modatur ita, ut cer^e idem sit qiiod quidem: quemad- modum certus interdum pro quidam ponitur.. Quo sensu maxime cum pronominibus copulatur : certe ego, TnifU certCy quod certe* "^"

Cic. Tuse. 5, 28, 81, quo quid sit heatius, mihi certe in^ mentem venire non potest. OyiA, Her. 19, 81. certe ego tum vento9 audirem lenta aonantes, i. e. ego quidem. Met. 13 , 840. . certe ego me novi, Trist. 4, 5, 18. -Fast. 2, 5. certe ego vo8 hahui faciles in amore ministros, ubi aUi codices ipee ego^ f qnod miror Marklando placnisse. Tid. Heinsins.

Houc usum non satia compertum habebat- Cortioi, 'qunm ego

C£RTE; CERTO; 87

Mendmii etse exiBtimaret in Saflnflt ID^. 81, 4. aeil ^dani* qium haee taUa ttmt, tamen ohviam ire faetionir peientiae aebmu subigits terte ego lihertatem'j quae mihi .o parente tra- ata eatj espertar, Displiciiit ego Cortio, qaia Tis oppoftitio- nis in Terbis ohviam ipe et experUi Ubertatem qnaerenda esset, non in pronomine. Etiam Marldandiu in Statii SilT» ft^ d^ 10. eerfe ego mtignanimum quifactaattolUre regum ibam efte, mon- Btrosam cormptelam cognoTuse sibi Tisua erat, ubi elegantia eplendet

19. Daplex est forma, c^ua certe et qiiid^ compo- nantur. Frimum enim additur quidem yocaBulo alicui antecedeuti, cuius Tim intendit ita, ut haec ibrmula a siniplici certe tantum gravitate distinguatur* Gernbar- dus ad Cic* Cat. 2, 6. ])articulae auidem non,satis accu- rate tribuit vim oppositivam. (juidem ^d yocabulum

froximum pertinere, exempla.probant, quae aliud ver* nm interpositum babent, aut ordinem conversum. Prbnomina vero sunt, quibus praesertim additur quidem certe* Pareo particula quidem videbatur tattummodo explendi vel ornandi caussa accedere superflua. £rne- stius ad Gic. p. Quint. 1 , 3. respondere dicit graecum (4v $17, sed abundanter addi cer/e. At neutrum verbum abundat; alterum enim ad momen, alterum ad totam senteotiam perlinet, ^ •

Cic, Acad, 2, 7, 22. memoriae quidem ^erte — - nihil omnino looi rdinquitur, Cat. 2, 6. quoniam aperamus^ volumuo quidem eer$e 'ienea fieri. nbi quod SylviuB dedit volumua certc qt^idem, esse deberet aut certe quidem volumtn aut certe vo^umm qui- dem, ad Att. 1,1. spero tibi me caussam prohasaej cupio qui- dem cerie. Sed hunc locum adhibere debebant criticiln con- stituendis verbis de Leg. 1, 13, 95. ita scvibendis: ev hie enim^ quae dixistiy Attico vid^r^ mihi quidem certe, ex na" tura ortum esae ius^ Dicere voluit Attieo et mihi videtur, sed invertit oratiouem. Jim interpunctio , quam recentiores cri- tici post nomen jittico fecerunt, alienam affert subtilitatem et fdihorret ab usu loquendi. ad Quint. £r. 3, 8. aUud hoo tem- pore de re puhlica nihH loquebatur: agehatur quidem certc nihU,

Terent. Eunf 4, 5, 5. eerte iu quidem pol muUo hUarior. ubi non praestat scriptura corto: est, mittamus hoc, me for- mesiorem esse: saltem tu quidem hilarior es. ad Att. 6, 3. de quo ipso uihU eupide agemus , sine tuo quidem eonsilio certe niftO. iZi SS. sit mtMtmi neone* nescio: dictum quiden^ mihi

Sa CE&TE^ CEBTQf

. . istrle nikU etl. i^ ProT. eoiii. 17, 41. qwm •apJMiter , tum dkfMlQi muUis enim wm prohaho: emuiauier qtUdem etfortiter ceife; . nbi Sehwarteiiis temere cenflet legendom. eomtianUr etforHter oerte quidem. p.-Balb. 27, fiS. TifL p. 25.

Cic. ad Fam. 1, 9, 06. me ^iidem eerte tuarum aetionum, .'/' Muieutiarum^ voluntatum^ rerum denique omnium eoeium eomi- iemque kaiehia, de OfL 2, 39, 140. quarum quidem eerte eet ^eMihendua modue. ad Att 16, 6. quod quidem eerte enitar» Plant. Amph. 1,1, 261. hie quidem certe , quae ilUo auiut ree geatae^ memorat memoriter, Cic. ad Fam. 1, 9, 81. iUud qui" dem- eerte noetru» eonnUum iure htudtmdum ett. InVerr. 2, 74,168.

Clc. ad Fam. 1, 8,2. quae (res)- quale» Wnf , non faeUe ett

uerihere: aunt quidem eerte tn omieorum noetrorum patettate.

61 ^jide in hie reqnirat partlcnlam poet amieorum ponendami;

4&igentine coneideret Tim et natnram Terbt iniMtaiiti?i, do j,«^^«0.«.uiA qna in «▼»»« dictnrl Bumni.

. ei > t /& *f Ih,)I JVe — quidem eerte in qnibnsdam Hbrle legitnr apud Cic

1 ^ T-' p. Qnint 15 , 50. huie ne perire quidem eerte iocite o6eciirogrif6

cofieetf^iir. Sed in bl^ deeet certe.

Certe quidem altera est forma, in qna ipsum certe &nipliii8 intenditur, igitarqne per se constat et reliquis rerDis praemittitur. 'rareus existimabat lioc non differre ab quiaem certe, nisi quod iUU(]^b initio, hoc in fine sententiae poneretnr*

Cic. Tnsc. 1 , 29, 70. uhiuhi ett antmiie, cerle quidem in te eet. LiT. 45, 22, 5. eerte quidem vo^ eatis Romanij qui ,ideo fdida heUa vestra eeee, quia imta eintj prae vohiafertis,

SO. Certe equidem nbi legitur, non cohaerent liaec Tocabula^ sed certe confirmationem yeritatis adiicit uni- Tersae sententiae, et pertinet ad yerbom.

Plaut. Aul. 2,2, 88. certe edepol equidem te eivem sine ma- la emni mtditia eemper eum arhitratus, Fers. 2 ^ 2 , 27. certe equidem puerum peiorem quam te novi neminem. Virgil; £cl. 9,7. certe equidem aUdieram, •— emtUa carminihue vestrum eervasse Menalcam,

in Lucrfet. 3 , 1091, certe equidem finis vitae mortalibus ad- etot. nunc reetitntum legitnr eerta quidem, Vide Forbigerum ad h. 1.

21. Feculiari modo certe coniungitur cum adverbiis temporisy ut. designatio fiat distinctior. Ita dicitur iam

f

CESSIM. COSSIM. 29

c&rtey nanc certe, q^uod est viSv dfj, nuper certCj ttinc certe*

Iincan. 5., 357. iam eerte flitftt heUa geram. Ovid. Her. 19, 17. iam certe navigat, obi si ceirte cnm Terbo navigat coii- imixeris, res eadem erit, sed langnidior sensus. Calpum. S^ 10. iam eerte potea insudare labori, ubi ineptae sunt coniecttt- rae Heinsii et Burmanni. Virgil. Aen. 12, 880. posaem tantoB Jinire dolorea nune certe, Oyid. Biet. 13, 502. fninc certe^ dixi^- non est metuendus Ackilles,

Novom illud est apud TertulliaBum de Fallio 4. extr. entm"' vero quum hanc primum sapientiam veatit, quae vaniaMimie au- peretitionibuB renttit, tunc eertiaaime paUium auper omnea em- viaa et peploa auguata veatia.

* Certe et certae confasa atqne Iioc in tantae mutdtum est Ovid. Her. 19^ 115. et in coeptae Liv.2, 1,2. ubi yid. Vrakenb. et ad 9, ll^ 13. Certe et per te commatata yoluit Burmannus non uno in loco* rd. ad Ovid. Met. 14, 30. Her. 1, 3. Trist. 4, 3,41. ad Cal- pum. 5, 10. et fiurmann. Sec. ad Propert. 2,7 (6), !• et vanetas haec exslat in Propert. 8, 17 (15) , 5. utii iu- re defenditur duplex per te. Certo et cre^o commutata sunt in Cic. ad Tam. 1,2^ 16. unde critici emendairilnt certo scio. Certe et cetera confusa sunt in ApuIeiiMet. 2» p. 123, 16. ad auem lo<Sum videOudendorp. p. 139. Vid. Schwarz. ad.Piin. Paneg. p. 583. certe et cency coenae quomodo commutarentur, demonstraturus erat Mar- kland. ad Stat. Silv. 5, 1, 110. ubi et ipsius certe et Burmanni pene egregie languent. Quod in Ovid. Fast, 1,5. ipse ^ro certe legitur, factum est ab ignorantia formolae certe ego.

CESSIM. GOSSIM.

Qnae lejLicorum auctores de vocabulis CESSIM et BJBCESsm tradunt , aut falsa sunt , aut incerta. Illi enim breviter dicunt ceasim^ a cedo factum, si^nificare retrom Eqnidem primum apponam veterum scriptorum locoa* Ex Yarronis Sesquimysse Nonius 4 , 42. et 4 , 109« afiert haec, in quibus cod. guelferbyttf aliique cossum et coaeim exhibent: Adi^ersi venii ceciderunt* Quod si pergunt diutius mare volifere, vereor ^ ne me quoque^ quum (aL qao) donwm ub Ilio cossim reverteto (la alterb loco

80 CESSIM. COSSIM,

cossum i>enero) praeter album canem cognoscat nemjo^ Alfenus in Digest. 9, 2, 52, 2« interim mperiua plo'^ strum cessim ire coepit^ et paullo pcst : si — ideo plo^ sirum cessim redisset. lustiu. 2, 12 , 7. vos commisso proelio ite cessim , inhibete remis , et a bello discedite» Sed codd. yeteres alii ite cessum, ite cesserim, ite ce* sim. Apulei. Met. 2. p* 121 , 8« (p. 12S«) lagena inxta orificio cessim dehiscente patescens facUis haurita prorsus gladiatoriae Veneris antecoenia* Librorum scriptorum, ut yidetur, nuilus praebet incorruptum vo« cabulum, sed cessi^ cessui^ caesim^ cesim: unde Al- dus fecit sensim^ reliqui expUcant cessim^ retro vel graddtim. Vegctius Art. vet. 5, 22, (3, 21,) 1. se^ quamvis alienata horum i^el em^ta coxa videaturj si super ipsumpedem cessim repellantur, continue emen^ dabitur gressus* Ibi codices temperaveris pedes pessis compellantur^

In universum hoc est tenendnm, cessum^ cessim^ cossumy cossim unius verbi diversas esst formas, quem* admodum antiqui dixerunt tonoresj amploctiy et hemOj benus pro htmoy bonus. Ea vero a cesoj quod factum est a cedOf recte dedncuntur. Atque ex ceso facta sunt cesso et cosso: unde cossum et cossim, cuius formatio convenit cum multis aliis, \eluXi raptim, restrictim^ iuxtim^ pro raptum, restrictumj iuxtnm.\ Haec vero yocabula non significant motiun retrogradtim aut retro versum, sed obliquatum, sive id quod fit cedendo in^ latus aut retrorsum, quod nos dicimus beugenj ausbeu^ gen: unde dicitur coxa, quam eadem ratione noJ< voca- mus den Bug. Hinc cessum revertercj cessim ire* Illud commode usurpat Ylysses in isto sermone per-

Juam festivo: hoc recte ponitur de plaustro, quod, um retro cedit, de via deflectit. £t lustinus dixisse vi* detur de militibus fugitivis, uti nos ausbeugen. Tum etiam usurpatur de gressu vacillante vel labando cedente retro apud Marlian. Capell. de Nupt. philoL 7. p. 271. ^dit.PlaDt. tunc motibus negatis magisinvolutus adstatj cessimque formidanies abeunt pedes tremore. Paullus in Dig. 21 , 1 , 43* boifem^ gui cornu petity vitiosum esse plerique dicunt: item mutas y quae cessum dant. Ho- loander dedit: quae cessim eunt. Apud Apuleium 1. I. orificium lagenae vocatur ce^szT?^ dehiscensj quod non rectum exit, sed curvatum sive obliquu^i habet ost

CflBT^ERVM. 81

qQamqnam corrapta Terba leguntnr in plnrlmis libris ceiim deascejito j sed in cod. guelf. deiscento»

Sed pro cossim etiam coxim dicebatur. Nam No* nm 1 , 191. cossim dictum quasi coxim. Pomp. Porca-' rk: SciujU hoc omnesy quantum est, qui cossim cacatm elApnleius MeU 3« p. 129. complicitis denique pedibus acpalmuUs in alternas digitorum vicissitudines super genua connexis^ sic grabatum coxim insidens ubertim JebaTn, quod quum explicuissent de pedibus in modum sartornm complicitiSy negaruntlib. 2. p. 122, 17. scj^ibi posse super me . cossim , seu cessim , residens , ubi co- dices habent sensim: at negotio isli Yeaeris pendulae illud bene convenire videtur : nam cossim significat i^a- ricaius, ut bene yidit Scaliger in notis ad Festum p. 110* edif. Dacer* Reliqui docuerunt coxim esse idem quod in coxas. In Comici fragm< quod affert Oudendorp. ad Apolei» T. 1* p* 1S2. coeuntes sinuant cossim femina* Etiam qui pedibus infima parte complicitis sedet, coxim sedere dici pbtest, distracta superiori parte^ quod est^ distentis coxis* Sed coxini non iit ex coxa , sed utrum*- qae yerbum deducitur a cossare sive coxare : unde z/i- coxare dicitur a Pomponio apud Non. 1, 180* et cossi-' gerare ab Attio apud Non. 1, 806. s. v. jporcae: bene proscissae cossigerare ordinc porcas oidenti ferro, tectas obruere» Intelligo porcas distrahere.

Quod in Flautl locis quibusdam nunc vulgo legitur recessim^ omnino est antiqua auctoritate destitutum. Nam in Gas. 2,8, 7. omnes libri veteres exbibent retro ver" sum cedam ad parietem: et in Atnphit. 5, 1, 60. ego cunas recessum vorsum trahere et ducere. Vulgo scri- psemnt: ego cunas recessim rursum vorsum traJiere. Corruptum esse hunc locum, et Meursius et alii per* spexerunt* Quod apud Festum s. v. nepa legitur recea^ sim dabo me ad parietem, factum est ab Antonio Au- gustino.

CETEIVVM. CETERA. CETERO.

Primum de orthographia. Atque recte scribitnt ceterum , non caeterum. Id bene intellexemnt Manti- tiu8, Gellarius, Norisius, quem vide apud Harlesium p. 212» Vol. 2. Qui defendunt diphthongum , temere ajftprobant pervtodm opinionem Voslsii et iJausquii olio-

82

rnmqne graxnmaticoram recentlonimy qmbiis vocaba^ lum yidebatar ex graecis nal heQog compositum esse* Ita - etiam Heamannus ia notis ad Ceilarii librumy et BeiC"* rus ia Miscellan. crit. YoL 1. p« 18S« Haec rero verbi formatio et ialsa est , et sensu deslituta , quamqaam non desunt; qui eam doctam appellent* Scilicet a do* ctrina grammaticorum proficiscitur , sed inani ac futili. Nam xal hsQog non fit iutlt$(^gy sive xi^tEQog, sed xittQog sive itcitBQog. £t quod Beieras argumentum illad, a CeUario aliisque prolatum, q^uo daplicis .copalae ratio ia verbis et cetera absdna reiicitur, alio exemplo ver- . borum et pleraque in&ingere voluit, id non ad rem attinet: nam haec syliaba qiie nec habet vim copulati- vam, nec potest comparari cum ce sive cae^ cui nemo tribuet significationem graeci futL Gonf. absqve p« 66«. Yol. !• Heumannus, qui per c spiritum asperum ex- primi putabat, productam syllabam exemplis similibus, tvoiia et nomen , comprobare conatus est. Equidem ia ce video illam particulam demonstrativam, de qua p. 10. dixi: quae ipsa brevis contractione producitur, et sen- sum auert reliquae vocabuli parti satis aptum. Nam quae in /licce, ecce. postponitar^ hic praefigijiur. An- tiqua auteni monumenta conveniunt fere dmnia in simplici vocali : id quod per omnia tempora demon- straverunt Gellarius et Norisius. Quod vero legitur in inscriotione apud Gruterum p; 801. n. 11. caeterisque suisjecity dubiae videtur auctoritatis esse, et si alia ex- stant certa exempla, sunt ea. facta consuetudine ^ qua e et ae multis in verbis confundi solebant. Yid. Scnnei- deri Gram. 1. p« 55.

De discrimine verborum ceteri et reliqui disputavit Beierus in Miscellan* a Seebodio editis L 1. hunc m mo- dum: ceiera dici ea, quae ad unum genus cum eo, quod dictum est) relata ex singulis partibus seu membris con- stent: ubi autem aliae res ad iUud unum explendum rer. ferantur^ non in partes discernendae, usurpari reliqua: ideoque quae cetera dicuntury etiam dici po3se reliquay non discretis his rebus. In quibus unumverum, duo falsa suntft Nam recte refertur in cetero alia pars ad idem genus ^ aut ad idem corpus y et cetera sunt partes nnius reit at primarium illud est, quo diverso modo cetera et reUqua ad illud untim referahtur, nec quid- quam interest, atrom hoci quod reliquum dicitur, to*

CETERVM. 3$

tnm esse censeas, m. in partes discretam cDgites^ neque inlocoCic* ia Verr. 4, 22, 48. coeiiabat apud eum: argentum iUe ceterum purum apposuerdt. verbis qui- dem significatur, argfentum purum apparuisse in multis TflAU. ^ Sed ex sententia Beieri reliqua ifita apud Terent« Hea 8^5, 40. totam reliquam vilae partem , cetera ifita apud Q. Cjc. de telit. c. 7. alias vitae conditiones diver- m significat, et in Liv. 1, 48, 5. non abhorret a cele" TO sceltre. intelligi debeot plura scelera. Quod ad iu'- terpretationem pene ridiculam perducit verborum Vir- giL Aen. 2 , 207. pars cetera pontum pone legit , quasi mteliigantur , quae postea dicuntur immensu terga. Id-

Jae fieierus ipse sentire poterat^ quum, apud Tacit. gr. 17. ut in cetero orbe multiplicem rem iiaberet, supplendnm ess^ scripsisset „ una cum reliquis terris. *^ NiM vcro magis coarguit errorem viri docti quam adver- bium ceterum, in quo, si verum esset iliud decretum, intelligi deberent'singulae aliae res aut partes. At tali 8abtili.a(e non opus habemus in distiuguendis his voca-^ balis, quorum naturam ipsa origo docet. Ceterum enim id dicitur, quod alterum opppnitur alteri rei, sive quod adhaeret, veladditur, vel addi potest alteri, quae dicta est, rei, tamquam pars necessaria : reliquum autem est id, quod relinquitur et superest. Id bene pcrspexisse video et Doelekium in Grammat. p. 188. ct Doederlinum in Synon. lat. Vol. 1. p. 183. etiamsi non eo procedam cum hoc .viro erudito , ut ceierum, ex ^tsQOV factum> appellem mutatam forraam verbi alter^ quod cum aUoff cognationem habere nemo regabit. • Ex his vero patet, quo facili modo cetera et reliqua inter se permutari possint, quum eamdem rem et cum dicta re cohaerere aat ad eam referri putemiis , et seorsum spectare aut in se relinquere eam possimus. Conf. Sallust. Cat. 59,2. et 5. ubi reliqua sigha sunt, quae pauUo post ceterum exercitum dicuntur.

Qnid sibi voluerit Girotefeiiius , qui iti Oraminat V^ol. 2. p. 102. eeteri ab inBl dedacendum existimat, ego non magis perspicio quam Doederlinus.

Viri docti in rei demonstratione adhibere debebant locos, in quibus vocabula illa non commode possent commutarl, vel- nti Liv. 21, 20, 6. contra ea audire sese^ gentis suae .homines Mgrii finUnuque lialiae pelli a populo romano stipendiumque ptnim ^ Q9tera indigna paii^ i*. e. aliaque. Cic. de Nat. d. 2,

n. s

84 CETERVM.

10, 27. iam vero reUqua quarta par$ mundi ea tt ipsa tota natura fervida egt^ et ceteria naturie omnibue ealutarem imper^ fit et vitalem ealorem» Non poterat scribi cetera quarta pan' mundi,

L 1. Ceterum igitur, qtu est adiectlvi accusatiyiM ueutralis adverbii loco positus, primura significat: quod' ad cetera attinet, in ceteris rebus. praeter hoc, quoadi-" ctumestj praeterea, hoc excepio, sive misso* JNihil opns est dlipsin praepositionis statUere, sicuti posuit< Yossius de Analog. 4^ 20. p. 251. Simili modo, ^ed diversa^ quam ante explicui, ration^ u3urpatur reli" quum. Interdum vocabulum ceterum a nomine ita at- trahitur, ut adiectivam naturam non exual, sed cum no- mine congruat: quemadmodum'" dlcitur nihil ceterum pro nihil praeterea. Sed refertur cetehim ad sententiam^ quae pronuntiatur, universam: ubi una rei conditio ce- teris opponilur, Latini non dicunt ceterum, sed ceteru.

Cic. ad Q. frat 2, 14. ego me in Cumano et Pompeiano^ praeterquam quod 'sine te , ceterum satia commode ohlectaham" Liv. 1 , 24 , 3. foedera alih dliis legibus , ceterum eodem modi^ omnia fiunt* L e. praeterqiiam qaod aliis legibus fiunt. Plant. Bacch. 4,4, 51. enim nihil , nisi ut ametis , impero i ceteruM quantum lubet me poBcitote aurum , ego daho» 4,8, 37. tu au— rum rogato : ceterum verbum sat est, ubi recte Acidalius : „ d^ cetero, sive quod ad cetera attihet, verborum satis est: qaasm dicat , de rebus alits nihil opus te ad senem meminisse , num— mos saltem rogato. '^ Truc. 4, 3, 72. filium istlnc tuum te me— liust repetere: ceterum uxorem^ quam primum' potest^ abdue^ ex aedihus. Terent. Fhorm. 1,2, 91. nunc amitte , quaeeo^ hunc : ceterum , posthac si^ quidquam , nil precor.

Plaut. Sticb* S, $, B. Stiehus ohsonatus est: ceterum eg9 eurando id aUegavi. quae interpretbr: quod reliquum erat, eius curam aliis transmisi. Capt. 5, 8, 12. nihil ceterum» Epid. 4,1, 21. quid ceterum? 3,4, 75. nnmquid me vis cete- rum ? Pers. 4 , 6 , 26* Dubitabant iam Teleres grammatici de explicandis verbis SallUstii in Epist. Mithridatis. p. 987. Cort. scio equidem tibi mdgnas opes virorum , armorum et auri esse : ea re a nobis ad societatertt , ab iUis ad praedam peteris. Cete- rum consilium est, Tigranis rcgno integro^ meis militibus heUi prudentibus — per n09tra corpora hellum conficere. Charisius Instit. gram. 2. p. 177. ad haec: ubi Asperi ceterum quo- modo positum est? pro alioquin eonsilium est? an pro

CETERVM. iS

teliquum eonBiliuin esi? £t VosgiuB de Analog. 1. 1. explicat ad reUquum quod attinet^ Cortius sed^ in eo quoque fBims , quod ibtellexit consilium ^igtanis, SeBsus est : etiamsi 0ocietatem repudia^, consilium tamen constat.

AdiectiTuin hoc habet ^roprium, ut, si in una re du%e par- tes distinguuntnr, nomini praemittatur , iiil Tero uniyersa rea opponitur alli rei taniquam diyersae , post ponatur , ut a^ Ca- tone dicitur apud Gellium 3 , 1. illo /acto , quod illoi miUtei tuhduiit, -eneteitum ceterum servavit, et a Sallustio Cat. &2\ 32. *videUcet vHa betera eorum huic steleri ohstat. In locis Cic. in Verr. 4 , 22 ^ 48. et ad Att. 14 » W. ^ at infra indicabo ^ inte^ lig^ debent adverbia.

2. Hanc vim advfertii saepe cum reliquis verbis ita tohacrere videmus, ut oratio cogitatione compleatur, et Dppositio c:&sistat, qnae alteram rem pracsumz iubet,

CorUeL Nep» £um. 8^ 5. de duabus viis: quurufn hreviot per loca deSerta, quae nemo incolehat ptopter uqaae tnopiam, eeteruni dierum etat fete decem, i. e. quamquam breyior erat. Liv. 39 , 15 i 6. hacchanaUa < — non fatnu tnodo aecepiase vos, sed crepUibus etiani uVulatibusque noctumis, ijfin petsonant tota wrhe^ eettum habeo: ceteruln>f quae eates sit, ignorare* i. e. quamquam Vos ea cognita habueritis.

8* ComungUur iceterum ^Vf^.^j^tiamjA^tjuo^e eo modo, quo iam antea vidimus praeter^uam y^^praeter in altero enuntiationis membro addi posse.

Sueton. Galb. 16. ceierum praetorianos etiam fnetu et indi^ gnitate cofnmovit, Celsus 7^ 19. ceterum^ antequam excidan^ tur , hae qnoque vineiri Uno Humtnae debent,

4. Grammatici fere omnes docent, ceterum pro sedy tarh^h"^ V^rUfn poni) aut certe cum iis permutari 'psse, V id. Ei^ilesL ad Plin. Patt*65, S.Xii. G. Schwarz. ad c. 5. p. 588» Aug. Guilt Ernesti iu Glossar. Livian. «. h. v. Zumptius in Grammat. n. 849. apud Curtium frequentem bunc usum observasse sibi visus est. I. Conr. Schwartzius dubitabat^ num ita ab oratoribus aureae aetatis diceretur. Hli vero ad solam oppositionem re- spiciebant, quae in ipsa huius vocabuli natUra semper incst, et saepe magis valet quam reraotio alterius rei. Ta- inen" in omnibuii Tocis, qui fauc pertinent* restringitur aut omiltAtur altera » quae antea commemorata est^ res, et altera ex sua parte oonsideratur* Ita praecedit miiclem,

36 CETERVM.

aut int^lligi debet. Atque signifioatio vocabuli ceterum eadem manet, quam Yidimus n. 1.

Liv. 2,3,1. quum haud cuiquam ^ in duhlo esset , hellum ah Tarquiniis tmmmere, id quidem spe omnhim serius fuit: ce- terum , id qnod non timisbant , per dolum ac praditionem prope lihertas amissa est. 1,3, 9« nhi et peditum quidem robore ceie- rum equitatu aucto nuper plurimum romana ades valuit, Florus 8,1, 11. et Zamam quidem frustra diu voluU : ceterum Tha- lam graeem armis thesaurosque regis diripuit. Pltn. Pan. 5, 4. turha — iUa quidem , ut tunc arhitratum deum , cetemm ut docuit eventua te consalutavit imperatorem» Liy. 42, 26, 9. ve- nerant Rhodii legati ad purganda ea , quae vulgo iactari de ci- vitate solebant : ceterum senatum iis dari , quum novi consules maghtratum tnisseht^ placuit, 3, 71, 6. eo rem se vetustate ohlitteratam f ceterum suae memoriae infixam adferre. 22, 2, 2. quum aliud longius^ ceterum commodius X}stenderetur iter. Flo> ms 3 , 5 , ^. eaussam quidem ittius helli praetenderat apud Cas^ sium iBgatum , attrectari terminos suoa a Nicomede bithynico : ceierumk elatua animis ingentibus Asiae iotius^ et si possety ' Europae cnpiditate flagrabat. Tacit. Ann. 1, 44. sequuti ex- emplum veterani haud multo post iii Raetiam mittuntnr , specie defendendae provindae oh imminentis Snevos: ceterum ut avel- lerentur castris. i. e. specie quidem defendendae provinciae, sed re Tera, ut ayeUerentur castris. Ita etiam 15 , 52.

Id imprimis fit nej^alion^e praemissa ^. et in re certa, quae dubiae opponitur, aut cum parvis vel minoribus rebus componkur.

Liv, 9, 21 <, 1. consules exitu anni non consulibus ah se crea- tis , Sp. Nautio et M. Popillio , ceterum dictatori L. Aemilio Ze- giones tradiderunt. 28, 11, 7. id quamquam nihil portendenti- hus diis, ^eterum neglegentia humana acciderat, tamen et ho-' stiis maioribus procUrari et supplicationem ad Vestae haberi placuit.

Plin. Pan. 55, 9. prueterea ut quisquis factus est princieps, extemplo fama eius , incertum hona an mala , ceterum acterna est. Tacit. 12 , 59. pauca repetundarum criniina , ceterum ma- gicas superstitiones obiectabat.

Saepe tamen etiam sensus reddi potest verbis ab al-;-

J^era par(e, accedit ab altera parte^ quamquam, ubi

oratio insistit huic alteri parti, aiteram missam faciens,

reditilia, quam supra exposuimus, vis, nobis redden-

da per abgeseliai hien^on^ abgesehen daf^on»

. CETERVM. 37

Liv. 9, 26, 21« PubUUus etiam Philo^ multipUcatis summis JionoribuSj post res tot domi heUoque gestaSj ceterum invisus no^ hiUtatif caussam dixit, absolutusque est, 42, 50, 4. cetenim muko maior pars ferocioris sententiae erat, Florns 2, 18, 7. ted nan minus Numantini quam Caudini illius foederis flagrans ignominia ae pudore populus romanus dedecus quidem praesen- iis flagitii deditione Mancini expiavit: ceterum duce Scipione Carthaginis incendiis ad excidia urhium imhuto , tandem etiam in ultionem e^canduitK

Liv. 21, 18, 4. praeceps vestra^ Romani^ et prior legatio fuit, quum Hannibalem, tamquam suo consiUo Saguntum op- pugnantem , deposcehatis : ceterum haec legatio verhis adhuc le- nior est , re asperior, Ceterum esse potest ah aUera parte^ contrai s^d potest etiam esse: missa illa pripre leg^atione, haec est etc, quod est tamen, 21, 6, 1. cum Saguntinis hel- lum nondum erat : ceterum iam heUi caussa certamina cum fini- timis serehantur. Ita saepe Tacitus : Ann. 1 , 6. 1 , 3«

Flaut. Trin. 4, 2, 151. sed enim qui sis^ qui non sis , floceum non interduim. Antiquilibri habent: sed herum: igitur Sciop- pins egregie emenda^it eeterum. ]Vos iUtrigens ist mir gan» gleichgiiUig,

6. Hac formiila confici potest demonstratio ita , ut, missis aliis rebus, in unum momentum coUigantur ea, qnae eveneriiit : id quod Latini etiam per denique ex- primunt. "'"^ '

Tticit. Ann. 1 , 58. ceterurn et inieci catenas Arminio , et a faetione eius iniedas perpessus sum, Nos das ResuUat wat.

6. Contraria his esse videtur ratio, ubi per ceterum resaliqua accuratius definitur et restringitur ita, ut sen- sos sil^^ quidem^ Inest tamen oppositio, qua ad rem dictam ex alia parte aliquid aceedit»

Cic. in Verr. 4 , 22 ,. 48. coenahat apud eum, Argenium itte, ceterum ^rum apposuerat y ne purus ipse reUnqueretufr , duo pocula non magna^ vcrum tamen cum emblematis. Ita sunt haec Terha interpungenda , quorum facetus sensus est: appo- snerat argentum, et purum quidem, ne purus ipse relin- queretur.

7. Ponitur celerum in transitu ad aliam rem , quae post alias aut praeter alias spectanda sit. Est igitur id

iiaod restat ut i^ saepe etiam id quod ut hoc addam. ta loquitqr 9 qm aUud argumentum vel aliam caussam

38 CETERYM.

additums est ^ et i% qui ia demonstratioiiQ rernm , alia omissaj^ aliam suscipit«

Flaat« Foeii«. prol. 91^ vosmet nuriia fadte^ contecfur om eefe* rufli,. quid id sit hominisy cui Lyco. nomen sict^ Terent.. Hec, 8, 3 , 31^ cetertfi» de xeddueenda id facias , quod in rem sii tuam,

Plaut. Poen. proU 125«, dehino ceterum valete, Men.. 4, 2, 59. ^ ceterufn famiUarUm aUcui irata. eaZ Accedil enim propioa ad rem^

SaUnstiag Ing. 4^ 1. exposita flenteatta de Tirtatillna animt hnmani, pergit: ceterum cx aUie nfigotiis^, quae ingenio ejrer- century imprimiS: magno usui est memoria rerum gestarum. Co-^ Inmella 8, 8, 6, cetfirum ciboit iuxta parietem conveniet spargi,,

8a Locum habet haec particula ia interrogatioiie^ ^uae cum admtratioae aut cum ironia proieriur*

Terent^ Ad.. 4^ T, 18^ cetervm placet tihl factum^ Micio% £un. 1, 2, 7.. ceterwn de exdueione vevhum nuUum^f' Haec enim interrogatio est admirantU^ Donatns : pliu admirationie est, nec accusationi, ^ nec satisfactioni locum reUgume meretri^ cem , calUde disaimt^ata iniurioiK

9* PecuUari modo hano dictionem usurpat Ljjius^ ubi oirationem per interpositas seDtentiaa distractam et ombiguam restituit, et iterum incipit ah. altera parti^ missia iis ^ quae inserta erant«,

Lir^ 38, 55,-2ic ad hune praetorem adea, amicum. ComeUae familiae, ut, qui Romae mortuum elatumque Scipionem --^ tra- dunt , pileatum ^ sieut in triumpho ietat , in funere-. quoque ante lectum isse memoriae prodiderint^ et ad pottam Capenam mul'^ 8um prosequutis fumis dedisse^ quod ab eo inter alios captivos in Africa ex hostihus riceptus esset: aut adeo inimieum eum-^ dem , ut propter insignem simultatem ab ea factione ,. gfUae ad^ versa Scipianibus erat^ delectus sit potissimum ad quaestionem exercendam ; ceterum ad hunc. nimis. aequum aut iniquum praeto^ rem reus extemplo factus L^ Scipio,,

10. Saltnstiu& hoc proprium habetjk Ut in narratio-* ne persequencla ponat c^/e/T/TTi ibi , ubi non modo nulla apparet oppositio „ sed incepta rei expositio continuatur per alias partes ita> ut particula potestatem nectendi accipiat,

Ing. 20 , 7« itaque non ut antea cum praedatoria manu , sed magno exerdtu comparata beUium gerer^ 9oepit » et aperte tolnct

GETERVM. S9

■

j jl I Numidiae imperhim petere. Ceterum, qua pcrf^ebatj urhis, agros vostare, praedas agere: suis animum^ tcrrorem hhstibus au- gere, 29, 1. sed ubi lugurtha per legatoa pecunia tcntare bel-

2 I Ugut, quod administrabatj asperitatem ostendere eoepit^ animus §eger avdritia faeile conversua est, Ceterum aocius et administer omaium consUiorum assumitur Scaurus,

e-

th\

a| 11. Significfi^lionem , qua ceterum pro alioguiti ii.LuiO usnrpatur , sunjt qui ad recentiora tempora relerant , et Jf taQtom apud iurisconsultos reperiri narrent. At com- ^ mimis foisse videtur usua omnium temporum: motto oratores abstinuerunt. Conf. Gifanii^^^OBsef vat. p. ^i. (o».).; irruter "Susplc» in Oudeodorp. edit. Apuleii T. 3. p. 427. Oudeudorp^ ipse ad x^pulei. T. 1. p. 602. Post Goveanum^ quem vide in Lection. iur. civ, 2, 1. p. 259. Brissonius de Vcrb. sigti^ p. 186. coUegit multa exem-

iJa, sed confudit diversa« Nam etiam ea peculiarem brmam habent, in quibus verba ceierum si componun- lur, quae significant vel etiam bI vel praeterea su

Terent^ Enn. 8,1, 61. ac mihi istuc non in mentem venerai, «w. Ridiculum: non enim cogitaras: eeterum idem hoe aut melius tutei invenisses,, Liy. S, 40, 11. ceterum neminem matd- re cura occupatis animis , verum esse , praeiudicium rei tantae ajfefre.. vihl antecedentia verba monstrant ceterum egge alio^ quin,. yiplan.. in Dig. 4,4, 7 , 2. et ideo si minor conveniat debitorem^ adhibere dcbet curatores^ ut ei solvatur pecunia: ceterum non ei compelietur' solvere,, 4, 4, 9, 5. si non doltts ipsorum inicrveniat : ccterum cessabit restitutio. 37 , 10 , 5 , 4. TertoUian^ adv. Mai:c. 2 , 9^ ita et anima , imago spiritus , so- lam pim eius exprimcre non valuit, id est, non delinquendi fe- . Ucitatem. Ceterum non esset anima ,^ sed spiritus, ad Vxor. 2, 2. tanctijicatur enim infidelis vir a fideli uxore et infidelis uxor a fideU marito: ceterum immundi essent filii vestri, Apulei. Alet. 7. p. 200 , 33. (p. 502^) qua coeeitate atque foetore tandem fu- gata est a me pernicies i ceterum titifine delirantis Althaeae Mc" leager asinus interisset.

^lpian. in Dig. 39, 2, 1*5, 33. tta Labco, ceterum nullus^ inquit, finis rei invenietur*

Vlpian. in Dig. 41, 3, 10, 2. Scaevola autem scribit, se putare , usucapcre posse et partum : ncc enim esse partum rei furtivae partem : ceterum si csset pars , itec , si apud bonac fidei emptoreM peperissct, usucapi poterat. Paulliis in Dig. 23, 4, 12, I^ Africanus 47, 2, 61, 7. Huc rcferunt etiam Vlpian. 46,79 5. pr. iam tam^n fideiussore, jfut iudicium acceperatj

40 GETERA.

damnatOy fhuifd defensionem reu$' tutdpHs cefemm etei eolu-' tumfuerit^ peateaquam iudicatwn est^ repetitienem eonstitueri'- nrna efu», quod solutum est, quibas de Terbis oxplicaadis inter inriscoiisultes funbigitiir. £quidem ita interpretor: quum fideittgsor damnatus est, debitorrens fimstra defensionem 'Sui •uscipit: praeterea etiamsi pestea a- fideiussore solutum fnerit, quam de ipso iudicatum est, constituerimus» ut ei a de- bitore restituatur id, quod selutum erat^

12* Qaod Oudendorpias de nsg Apaleii monet T. IL p. 510; eum nusquam ab initio sententiae po- fiuisse et ceterumy id ad reliquos scriptores pldrimos

t)'ertinere* videtur» Nemo elegantiorum hominum ita oquutus esf.

If. 1. Haec singularis numeri forma omnibus tem- •poribus communis erat. Pluralis CETERA, qui eumdem sensum praebet/ non ab omoib^us scriptoribus eodem modo usurpabatur.^ Grammaticorum alit graecismum appellaverunt^ alii ellipsin, in qua aut praepositio «e- cundum, aut quod ad intelligendum essef. ViaeYechue- ri Hellenolcx^ l^ 2^ 26. p. S47. Ruddimann. T. 2. p. 62. Graeca %a koKta, ra akka s.. toAAa commode poterant comparari: at nnllo supplemento opus esse» omnes , puto , nunc consentiunt» Vsus ipse suam con- ditionem habet. Gum verbis composuernnt poet;^ jantum^ non oratores , neque etiam historici,

Ennins apnd SerTium ad Virgil. Aen. 9, 656» cetera, quo9 peperisti^ ne cures^ Flaut. Mit. 3, 3, 53. quiescas cetera. Vir- gil. A. 9, 656. cetera parce^ puer, bello. quod imitatus est Silius 17 , 286. cetcra paree , prccor, pelago. Martial. 13 , 84. vtsceri" hus honus est : cetera vile sapit. Silius 2 , 332. nam cetcra non latet hostis. Virgil. Aen. 2, 438. ceu cetera nusipiam bclla forent,

Non potest huc rcfem Cic. ad Fam. 1, 8, 13. ceteraque^ quae ad te pertinehunt ^ quum etiam plus contenderimus quam possumuSj minus tamen faciemus guam dehemus» Ita enim codd. optimi: vulgoccfera, quae. Sed cetera cum verbo co- Kaeret adiectivi ratione. Fiin. Epist. 2, 11, 10. ad hoc ia- nuarius mcnsis quum teteraj tum praecipue senatorum frcquen- tia celeherrimus : praeterea amplitudo auctaque dilatione cx- epectatio. Cortius ablativum , quem alii inteUexeifunt, ineptum ▼ocat , enmque etiam Schaeferus repudiat ob Tocabulum, prae- Urea, Hoe certe non impedit: at Bemo posoit accosativum.

CETERA. 41

\

absoIatvBi in tali siructora. £si Tero ablativus et eadooi voca- bnloriim compositio, qaa SaUu&t lug. KM, 3^ Bocchm quum r| cdnra, tuan masume hemgnitatem et studium Sullae lubensac- '

\t tepit. Curt. 9, 1, 1. Alexandet — docuity qiUdqiM Indis vi-

rnun fuiaset^ iUa dimicatione prostratum: cetera opimam praedam /ore, celehratasque opes in ea regioue minere^ Ita codices plarimi : alii ceteram. Snakenburgiiv defendoDS cetera pradenter tennit adiectivi rationemy ut senrat esset: cetera ernnt opima praeda. Freinshemius coniecit ceterum^ et in-* tellexit, ut videtur, adverbium. Budaeus cetera expKciut in posterum^ Ceteram placebit attractionis faatoribus, nec sine caussa.

2. Frequentior et proprius est usus , , <juo cetera addilur adieclivis et adyerbiis conditionein rerum signi* £caDtibus> ^ut alia* omnia» Vna excipitur condilio, reliquis sive aliis omnibus opposita. Atque id plurali forma proprie designari, iam diximus p. 34. Quare cetera non ponitur, ut vulgo putant, -pro ceterum. Sed sim- plex accusalivus idem e^sprimit quod ad cetera: cuius utriusque forraulae usum expo^uerunt multi: Rbenanus ad Liv, 1 , S2. Vechnerus Hellenolex. p. 300. I. Fr. Gronov. ad Senec. Consol. ad Marc. 25. lac. Gronov. ad Liv. 21 , 34 , 5. Benllei. ad Horat. Epist. 1,10,3. Cortius ad Sallust. lug, 19, 7. et ad PHn. Epist. 2, 11, 10. N. Heins. ad Ovid. Met. 9 , 99. et ad Claudian* Laud. Stil. 2y 29. Perizonius ad Sanciii Min. 2, 6. p. 223. Tom. 1. Arnlzen. ad Aurel. Vict. Caes. 9. Draken- borch. ad Liv. 37, 7, 15. et 1, 32, 2. Ruddimann. Tom. 2. p. 62. Ruhnken. ad Terent. Eun. 2, 2, 22. Oudendorp. ad Apulei. Mef. 8. p. 584. 10. p. 704. Vide Tom* 1. p. 107. Gifanius in Observat. p. 31. (58.) et Scioppius in Suspect. Lcct. 5 , 20. p. 286. obseirvave- runt Ciceronem ab hac dictione abstinuisse. Eos se- quuli sunt Pareus in Lex. crit. p. 193. Heusinger. ad Vechner. p..301. Vtuntur autem hac voce et poetae et liistorici. Ex iis exemplis, quae e Ciceronis operibus afieruntur, nullum est, in quo non discrcpet scriptura:

Suamquam id , quod crifici substituerunt^ ceteroqui non rmiorem habet auctoritatem. Omnes vero scriptores boni, qui usurpant» adverbium praemittunt nomini: qui postpositum exhibent, infimi sunt temporis.

Gifanius haec, quae Fareus tamqnam sua profert: .,poeti-* ca est phiasis et historicfi^ oratores ea noa utiuitiir, quamTis"

42 CETERA.

eam Ciceroni interdara ftrroget Lambinagy sed iii>vito*, et, ut iile loquitur, inviti» liliris. ^^

Cic. Orat. 25 , 83. qucjn nisi quod solum , eetera recte quidem vocant atticum. Ita Aleyeriis e cod. yiteberg. nnnc edidit : re- liqui libri habent cetero^m, eetera quur^ ceterorum, de Nat. d. 1, 22, 00. non enim poeta solum suavisy ver^m etiam cetera quam dottus ^apiensque traditur.^ Codd. ceterorum predoctus , ce* tera qui doctus , ceteraqua doctus , cetera quoque , ceteraque^ iindQ fecemnt cetero^i, neecientes , quam snspec^n^^ sit huius Yocabuli osus , et cetera quam doctuSy quod Heindorfiu& reiecit, quasi quam abhorreret a consuetudine Cioeronis. sed vide ^yAN. ad Att, 14 , 16« 0 loca cetera quam valde expetenda , interpcl- lanHum autem multitudine pene fugienda. Manutins dedit, nescio unde cetero^tti valde exp, Lambinus in Cic. p. Sext. 3, U. sane ceterarum rerum paterfamiUas et prudens et attentus^ uaa in re ^^auUo minus. considQratua., coniecit. cetera paterfami-

Uaa^ etc^

•

Horat^ Epist^ 1 , 10 ,^ 50.. execpto ^ quod non^ simul esses, ce- fera laetus: quae conferri possunt cum Ciceronis yerbis in Epist. ad fratr. supra p. 84. appositis. Carm.. 4,2, 60. Vir- g^. Aon^ 9 , S|03^ dtra t7/i«vies,. immissaque harha , consertum tegufif^en spinis :, at cetera Graius. ubi conf. Serrius. Georg. 3, 62. Saliust lugv 19 , 7.. praeter nomen , cetera ignarus populi romani, LIt. 1, 35, 6. ergo virum^ cetera egregium, sequuta, conf^ 1, 32, 2. 21, 8, 10.. missile telum hastili ahiegno et cete- ra tereti. praeter quam ad extremum , unde ferrum exstabat, Ita emendavit Ascensius id^. quod non. eleganter in codd^ exstat ct cetero. Vellei.. P. 2» 46,^ 2.. vir cetera sanctissimws, ubi yid. Buhojcen. 2, 119 „ 4. Suet.. Calig^50.. Fersiu8'5, 122. quum sis cetera fossor.. Silim I.tal. 9 , 436.. Tacit.. Ann. 6 , 42.. Fal- ladins ^ , 26 , 1. scrq/Tos, vero. longi lateris dehemus eligere , — cctera verr^vs. similis., ubl alii libri per cetera,^ Compositio yerbprnm cetera simili^ apud Fiinium beqnens. est ; 8 , 15 , 16. 12, 7,13. 22,1!5,64. cf. Taqit. Germ. 29.. Tacit, Agr. 16. hic quum egregius cetera artoganier in deditos — consuleret. ubi Walchius. coniecturam proposuit. ne , quamquam egregius cctexa — coT:suUr.ety tamen demonstrare noluit, quis Teternm scriptarum huie dictioui. quamquam adiunxerit.. Equidem ne- minem cognoyi inter bonos, Horat, Ep. 1 ,, 10 ,, 2. hac in re scilicet uno' multifm dissimiles : at cetera pene gemelli fraternia animis^ quibuscum comparari poiest Virgilii locus ante dictus. Alii scripsernnt. ad ceiisxa ,. quo.d ut reiiceret. Obbarius argu- menta protulit magis speciosa. quam vera : nam quo minus ad eetera scribatuTy neque oppositio graTior, neque vocabulum

CETERIS. CETERO. 43

sdUcet impedit. TiEnnen ateetera defenditnr et anctontate co- ^cum et poet^imiii usu^ Ovid. ex Ponto 8, 2, 87. exsti- ^ hoc unum^ qiia non conve^erit illis: cetera par concers etaine Uie fuit., £tiam Pompon.. Mela 1, 19, 19. fecundos pabulo^ at atia sterilejs nudp^que campos tenent, quod in ad alia teme- re mutat Prakenl^oirchius , qui etiam in iudicio de Livii usn coDstituendo incertus Tacillat. Nam quae comparat excmpla 27, 15, 8. 38, 14, 3. non ^uppeditailt ad defendendam prae- positlonem^

Apulei. Florid.. 1, 3.. p. 341, eo geniius MarsyiU quum in art^fieio patr'ssaret tibiciniiy PJiry:^ cetera et barbarus, vultu ferino trux., Solinug 51. p. 58. B. est et eale ut^ equus cetera, cauda vero elephantt,, alii libri: alias utequus^ cauda elephanti, Martianus Capelia 1. p. 3. ac iam pubescentes genae seminu- dum eum incedere chlamydeque indutum parva^ invelaiumque cetera , humerorum cacumetk obnukere. sine magna risu Cypridi$ non sinekont,,

Cetera omnia coninnxisse Tidetur Apulei. Met. 10« p. 245, 21. possumus omnia quidem cetera fraires manere. quamquam nonnulli codices omittunt. omnia.. yid. Oudendor]^* ad h^ i. p. 704^ cf, p. 489^

IIL Quod per notlonem motaa ad aliqDam rem di^ recti accusativo exprimitur, potest etiam ablativo de- u^ari per nolioaem loci^ Idque fecerunt Curtiua et i^^ip^nfl^ iller ceteris: pro Qetera^ hicceiero. pro^celefilffl et q adiuQgendisTseateatiis , et cum ^iectlvis coniuuctum K)suit^ f^tiam iu hi&'nequepr£iepositionem neque sub^ tantivum substitueudum esse^ nunc iatej: omnesi cou«- IsiU De formuU dft c^t^ro, vide ia DEi,

Cnrtius 6, 5, 3. ego ceteris laetus, 'hoc uno torqueor, quod etc« Alii inteUigent ablativum eaussalep, et re yera ille, qul se- quitujt , effecit , nt Cnrtins. njnlaret formam^

Plin. Hist.. n. 11, 38, 49.. cetero viri quam fcmina^ maius,, 14, iO, 25^ cetera vinorum medAamenti». tanta. cura est , ut etc. 3, 11, 16.,, 8, 3, 4^ 1^9. 1) 1* V^\A%^' cctero aesjtivo usus in Italia et armoraciam vocant,, Ita .^mendaTit Hai^duinns , Te* reor ut recte^ 6, 26,. $0^ durat^ ad^niiic^ibi lovis Beli templum.. Inventor hic fuit sideralis seientiae,, Cetero^ ad spUtudinem re- diitj exhausta vicinitate SeJfiuciae,,

Flin^ H. n. 10 ,, 48 , 68. pede» leporino^ villa nom^ ei hoc de- dere , cetero candida^ , columbarum magnitudinc. 37, 6, 23. 37. 9, 52« est et alia irisj, cetero simiHSi at praedura* De tempo^

44 CETEROQVI.

re Plin. Hist. n. 10, 98, 79, patumh^ inchhai femina postme^ ridiana in matutinum , cetero mas^

* Vocabula ceterutn et certum a librariis confusa esse notarant Roaldus et Oadendorp^ ad Apuleii Met 7. p, 502.

CETEROQVI.

De CETEROQVl eadem dicenda snnt, qnac iam in verbo alioqni exposui. £a leeuntur VoL 1. p. 235. Significat ce/erogi/i idem quod alioquiy ceterum, akkco^. Vsusautem, quem lexicbrum auctores toti antiquifali assignare solent^ tam rarus est apud veteres scriptores, ut ad^o de auctoi^itate dubitari possit. Nusquam, quod sciam^ hoc vocabulum occurrit in livii, Plinii ulrius- que, Taciti, Curtii scriptis. Apud Ciceronem exstant quaedam exempla, sed librorum discrepantia tam ara- bigna, ut non nisi de duobus epistolarum locis certum iudicium facere liceat. Tantum igitar abest^ ut cum Davisio ad Cic. de Nat. deor. 1 , 22« falsam regulam constituamus , quasi ceteromii nusquam ponatur nisi ubi cum fi€uoc(£i qnadam laudfes alicui homini tribuantur, nt ex his paucis locis contrariam sententiam coUigamus, aut ab omni affirmatione abstineamus. Mihi quidem uterque locus valde saspectus videtur., Kecentiora ex- empla non multa inveniantarik

♦

Cic. Orat. 25, 8S. ^rveni, nisi quod 'Sohim^ ceteroqutn recte vocant atticum. de ^o loca yid. p. 42. Eadem varietas libro- mm apparet de Nat. 1 , 22 , 60. non enim poeta solum suavi^j verum etiam ceteroqui doctus sapiensque traditur. Certe non excusationis caussa ita loqaatus est Qicero, quasi Simonideg, qui non nisi suayis poeta esset, non satis locuples testis in hac re videri posset : quae erat Baieri sententia in Seebodii Bibl. crit.' a. 1823. 1. p. 31. Etiam de loco ad Att. 14 , 16. dixi- mus p. 42. ad Att. 16 , 4. pauca nctqo. liiiv , ceteroquin et satis graviter, et non eontumaciter. edit. yeteres habent ccteraque^ quod non nmtanduia in cetera quidemj ut Emestio Tidebatnr. ' adFam. 9, 10, 7. eg^o ceteroqut animo aequo feroT unum ve- reor^ ne hasta Caesaris refrixerit. Lambinus emendavit: cer - tera qui animo aequofero.

Cic. ad Att. 12, 3. ne vivamj mi Attice^ si mihi non modo

Tusculanumj uhi ceteroqui sum lihenterj sed giccTiciQODv v^ooi

ttwti sunt, ut $ine te sim totot dies. ad Fam. 6, 20 (19), 2.

CEV. 45

efu9 (Hf ftcnlae) Fakmum vdhi sempet idimeum visum est divcr" 8«rio : 81 modo tecti satia eai ad comitatum nostrum tecipien- ivtm, Ceteroquiu mihi quidem loeua non displicet^ <nec ea re Pc- irinwm tuum deseram*

Vlpianns iu Dig. 28, 5 ^ 35, 3. hoc intelligendum erit, re- ruin italicarum signijicatione etis contineriy quas perpetuo quis ibi habuerit, atque ita disposuit, ut perpetuo haberet: ceteroquin si tempore , in quo tr^instulit in alium looum , non ut ibi habe- ret, sed- ut denuo ad pristinum locum revocaret^ neque augebitj quo tramtuUt^ neque minuet^ unde traustulit.

CEV.

Plnriml in Rob. Stephani observatfone acquieverunt atqne docuerunl, vocabulum CEV poelis esse proprium, CoDtra eos contendit Cellarius in Curis post. p. 297. Nec probari palest sententia Vossii, qui hoc vocabulum ab Hebraeis acceptum dicebat, neque Scheidii^ qui origi- nem quaerit in graeco xl, eique sigQificatioQem tribuit lalini quanu Hic tamen bene vidit ceu esse ceve^ uti neii formatur pro neifCy seu pro sive. Atque i^ ideia est, quod in i^el apparet: cuius vis primitiva posita est iu aequiparando, seu apponendo ex aequo. Ce prae- fixum autem illud monstrativum esse puto> qupd in ceterum^ cedo iam explicavi. Componi potest grae- cumTl, cuius demonstrativa potestas iu xoiogy ro\ con- spicua, coalescit cdm aequipaj-ationis notione, unde di- cilur &GtBy quod esf: wie da^ gleichwie. Atque alia conformatione inde factum est que. Vid. p. 8. Cei^e igitur, sive ceu proprie usurpaturin xe aequali monstran- da, ut sensus exsistat: aeque illic ^ ut illic. Quam-

Suam suspicor, iis, qui cotfra esse dicunt i^^ie etwa (vid. lallbaum. ad Plat. Phileb. p. 145.), probabilem videri sententiam hanc: ce esse graecum 9(i, quod incertam reddat notionem comparationis , ut ceu . significet u^ie etwa, At neque in ts recte inteliigitur aliquid incertum etambiguum, neque ks reliquis verbis latinis per ce for- niandis aptam est.

Vocabulum ceu numquam in communem usum re- ceptum , sed poetis epicis et lyricis proprium fuisse vi- detur, nsqne aum post Augusti tempora prosaici scripto- res ea sibi arrogai^ent, quae ad 'poetarum usum perti- imerant. Nasquam «nim occur^t in scenicis poetis anti-

V

46 C£V.

quis j nec apnd oratores ct historicos. Ex veteribu» Qsurpavit Eunius, post «ttm Lacretius et CatuUus, et post Virgilium et Horatium otnnes fere poetae^ Inter pro- sae oraiionis auctores paucis in locis adfaibttterunt Sene- ca et Suetonius, frequenlisslme Plinius in historia na- turali* Exempla, quae ex Gelso ct ex Livio afferuntur, falsa sunt.

Apud Celsum lib. 1. praef. p. 5. Alniv in verbis ceu sine quo nemo mortalium reperiri possit, codices oknittunt cev, In Li- vio 21, 46, 10. emendando nem6 Gebh^rdi fiduciam imitatus est: ille de cod. palat. restituendum censuit: quod et plures tradidere auctores^ ceu fama ithtinuit^ ubi ttctt legitur et fama ohtinuit,

1. Triplicem usum distin^imus in hoc vocabulo, Frimum comparatur res simiiis j quae aut eiusdem est generis, aut habet quo conveniat. Est igitur id quod cniemadmodum^ ut. Qiia dictione dpud Plinium nihil irequentius: quatnqUam erant^ qui &6U ubique per iam-

?uam eXplicandum qssz existimarent. Etiam Drakeu- orchins ad Liv. 21, 46 ^ 10. desiderat exempla^ in qui-. }}^s ceu pro quemadmodum positum sit, idque vitium reprehendit in scriptortim nostrae aietatis Usu: et rec(e

atiidem praeter comparationis rationem similium rerum. lixerunt tamen Plinius et Suetonius adeo de rebus^ quae fieri solerent»

Virgil. A^n. 6, 49d« iii vldere i^trttm^ futgenttaque arma per ufnhras , ingenti trepidare meiu : pars vertere terga , 'ceu qaondmn petiere ratis. Fiin. Hist. nl 37) 9, 48» ihtus a centro eeu st^a lucet futgore lunae plenae. 9, 6, 7. arguifnento anp- I fnatiwm^ quae ^emper defossa vivun^, ceu talpae, 11 ^ 48, 108.

tnsectorum pedes primi longiores^ duros habentibus oculos, ut 9uhind6 pedibUS eoi tergeaUtj ceu notamus in inuscis. 9, 37-, 61. Sneton. Vitel. 17. reducto coma captte, ceu noxH sotent. Flin. Hist. n. 19^ 12) G2U ut inteUigatUr vana^ eeu pterumque, vitae persUasio»

2, Tum peculiari modo inservit comparationi poe- V iicae> seu metapboricae, in qua homines et res cum aliis

rebus ob similem formam componuntun In hac assi- milatione aut simplex est rerum colialio per ceti ^ ut tenuia fugit^ ceu fiimus^ in auras Virg* Aen* 6, 740. aut descriptio rei aliquando similiter apparentis ex- primitur per formulam ceu quunu Sequitur indica-

CEV. 47

tivns in re certo Inodo describenda. Lucretius dixit ceu ^y et coniuQctivum et indicativum coniungens. Atqne, ut fit in aliis comparatronibus ^ exit saepe oratio in descriptionem rei comparataei: saepe etiam senlentia claaditur demOnstratione per verba haud aliter, sic £icta«

CatuUas 64 , 239. Thesea ^ ceit puUae ventorum flamine nu- bes aerium nivei montts, liquere, cacumen, Virgil. Aen. 2, 355. inde lupi ceu raptores atra in nehula, — - per tela^ per hostis vadimu» kaud duhium in motiem. 2 , 515. hic Hecuha et natae nequidquam altaria circum^ praecipites atra ceu tempe- 9tate columhae, condensae. 5, 527. Ge. 3, 541. genus omne natantum litore in extremo , ceu naufraga corpora ^ ftuctus pro^ huU H()4 at. Carm» 4,4, 43^

Virgil. Aen. 5, 86» caeruleae cui terga Ytotae, maeuloiu9 et auro squamam incendebdt /ulgor : ceu nuhihus areu3 mille tra-' hit varios adverso sole colotei. Stat. Theb. 4, d5.

VirgU. Ge. 1, 302. tnvitat genialis hiems^ cufasque resol-' vit ; ceu pressae quum iam pottum tetigere catinae , puppihus et laeti nautae imposuere coronas. 4, 96. Aem 9, 792. 7, 673. 10, 97« cunctique fremehant coelicoloB assensu varioi ceu flamina prtma, ^itum deprensa ftemurit iihiSj et caeca volutant mut- mura. 9 , 30. Senec. Nat. quaest. 6 ^ 24 , 3. tmmo , tn^ti it , ceu quum frigote inhorruimus^ tremor-aequitut^ isio tettaB quoque spiritus extrinsecus accidens qUasiat%

Lucret. 6, 160. fulgit item^ nuhe^ ignis quom semina multa excussere suo concursu , ceu lapidem si percutiat lapis aut fer^ tum. 4, 619. 9Ucum sentimus in ore^ cihum quom mandando exptimimus: ceu plenam spongiam aquaC si quis forte manu "^emere ac siccate coepit. — Sequitur pogt cotnparationem con- clusio in verbis haud aliter apud Virgil. Aen. 9 , 797» 10 , 360. et sic 10, 729. Vnde fecit Heinsius emendationem^ a Doe-* ringio probatam, Valer. FL 3, 558. ftagna vaga ceu luce mt- cant ubi Cynthia coelo ptospicit • — i tale iubat diffundit aquis» pro eo, quod mlgo legitur, sic luce mtcaftt*

S« Demque per cett exprimitui^ comparatio condi- tioData. Gomparatur enim aliquid cum eb^ quod Qon estquidem, sed aut videtur gssGj aut esset, si conditio daretur. £st igitur id quod tamquamy tamquam si^ Vbi verbum sequitur , coniunctivus ponatur necesse tsX. Nos dicimus als u>ie et als wdre^ Graeci cag zl cxxvx optalivo: de. quQ dis^eruit Hermannus de Legibus ser*

48 CEV,

monis homen II. p. 14. Opusc. T. 2. p. 51. Atqao hoc eod€m modo designatur caussa vel ratio simulata, quae alicui rei supponitur, aut supposita videri dicitur.

Enhltts apud NoniiHii 8, 4. et^ muUer erubuit^ ceu lacte et purpura mista. i< e. quasi essent lac et purpora mixta» Vir^ gU. Ge. 3, 194. per aperta volansj ceu liber hahenis^ acquora. i. e^ tamqaam essei. liber habeBis^ Flia. H. m 34, 18, 54». derasoque ceu sitUf i. e. el deruo quasi^itii. 9, 6, 5. Sueton. Tib. 52. Germanioe usque adeo obtrectavit^ ut -^ glorionssimas victorio», ceu dnmnpsas rei puhlicae^ increparet, cf. c«44» Stat» . TfaelK 1) 329^ itHsc queritur ceu tarda fugue dispenUia, Cart* 1,4,49.

Virgil. Aea. 2 , 438» hic tero ingentem pugnam ^ ceu tetera nusquam hellaforenty nuUi tota morermtnr in urhe^ sic Mar- tem indomitum -^ eernimus^ SUius 2, 378. tum vero attonitiy ceu templo irrumperet kostis^ essUuere patres, Flin. Hist. m 16 , 19 , 18. situs in excelso montium^ ceu maria fugereU 34, 6, 13. Cloeliae enim statua e$t ^fuestris^ ceu parum esset toga eam eingi. 35, 6, 29. 29, 4» 79^ cantharides obiectae sunt Catoni Fiticensi, oeu venenum vondidissct in auctiqne regia. 31, 1,1. at iUae^ ceu parum sit intantam perifenire aUitudinem^ rapiunt eo secum piscium examina, 14, 22 ^ 28. in nuUa par-^ ie operosior vita esf , ceu non sahiherrimum ad potum aquae U-^ quorem ,natura dederit, Stat. Theb. 2, 417. sufjicerct vel sota fides, qua torvus et iUum mente gerenSy ceu septa novus iam moenia laxet fossor -^ praefuris. 5, 5. Silv. 3, 1, 6. ceu tae- dis iterum. lustrotua honesti ignia^ ab Oetaea conscenderi^ aethera flamma*

Haec est ea forma, quam Noltenius p. 1751. et Ruddiman- nus Tom. 2. p. 313. eimulationem vel ironiam vocabant. Ramshornius nescio qua ratione docet p. 589. ceu ubique se- cura faabere coninnctiTum.

4. Plinius composuit cei^ tfero eo modo, quo alibi dicitur guasi i^ero^ in reiicienda aliena sententia. Ne- gationis ironicae est formula.

Flin. Hist. n. 7, 55, 56» eadem enim vanitas in futurum etiam se propagat , — alias immortaUtatem animae , aUaa transfigurationem,aUas sensum inferis dando et manes colenr» do^ deuiftque faciendo y qui iam etiam homo esse desierit: ceu vero uU^ modo spirandi ratio homini a ceteris animaUbus distet» 11, 39, 92. sunt qui suhtiUtatem animi constare non tenuitate Mnguinia putenti sed cute operimentisque cerporvm magi$^ aut

CIRGA. CmCYM. 49

IQ fliMi» hruta esses *— eea vero non crocodiU$ et duritia tergorie g, iriHmatHr et sohrtia. 88. praef. 1. persequimur omnes eius (tel-

liiii)^6ra«, vivimuegue euper eseavatam, mirantes dehiscere oJiquandOf aut intremiseere UUm: ceu vero non koe etiam in-- €i: ^gnatione saorae parentis exprimi possit, Fraef. libr. 1. p. 26. r-| Franx. ceti vero nesciamj adversus Theophrastum — scripsisse z.! diam/eiitfiafR. 9, 1,9. 12» 1,5. 13,22,48.

* Gommutantor ia libris scriptis ceu et seu, vid. Gronovu edit.Plinii 9,6. 9, 87. 11 , 48, 16, 10. et cum. lid. Oudendorp. ad Apul. Met. p. 94.

CIRCA. CIRCVM.

Cognatio verboram ciaCA et girgvm et nlqnogf wq^ xo«, x^inog aperta est: origo tamen latinorum non potest in ipsis graecis quaeri. Nam quod apud Athe-: naeam xl^g dicitur , latihum est nomen circi , in epi-> grammate Phaniae Analect. T. 2. p. 52. n. 2. KtQnog^ circalus, recentioris videtur esse lormationis. Qiiare onmia haec ex communi quodam fonte deducta puta-

tmns, ex quo etiam Germani sua verba Kfaiz^ KreiSf Krinh hauserunt.

Primum apponam grammaticorum veterum prae*

cepta. Gharisius Instit. gram. p. 207. circum, circa^

circiter fiae (fortasse legend. hoc) differunty quod

circum loei est: circum t/ieatrum. — Circa tempo^

f ris: circa Kalendas^ Circiter numeri : circiter horas

decem: et si aliter inveniantur, licentia dictum {fide--

tur» Flav. Gaper p. 2241. circiter ad numerum re-

fertur, circum ad locum^ circa ad tempusj quod

est xvxXwm ergo dicimus circumiisse nos urbemy non

circaiisse» Quorum sententiam quum Dempsterus aiii-

qne critici in diversis scriptorum locis corrigendis com-

probassent, refellere demum conatus est Broukhusius ad

Propert. 4, 6, 6. tamquam non omni ex parte conve^

nisset ppetarum usus: quae recoquit Baden ad Senec.

Berc. Fur. 149. conf. Drakenborch. ad Liv. 4, 12,9.

Non ratio, sed observatio coiasaetudinis fefellit isfos

grammaticos. Gontraria docuit Beda p. 23S2. circa

ad pisibilem materiam i>el locum pertinet. Circum

ad tempus refertur. Hunc et ratio et lectio destituit.

Priseianas 14, 8, 83.. p. 989. circum quando nzQi

signSficeUy praepositio.accipitur^ iam in compositione,

n. 4

50 CIRCA, GIRCVM.

quam in separatione y ut circumfero y mQitpiQcn, circuni montem, nBQl td oqogi quAndo ifero niqi^ demonstratj adiferhium est locale , ut Virgilius in quarto Aeneid. Anna vides toto properari littore circum: Ex Jwa nascitur circitor^ 6 nBQitpoQaqtog* Circa quoque tcbqI graecam sigrdficatj quando pro iuxta accipitur, ut circa forumy circa templumy circa ifiginti annos: et numquam praepositit/a componitur: postposita ta-^ men invenitur apud VirgiU post ahlativum\ mio loco coniunctionis prolata causalisy ut in 1. Aen. (juocirca

* capere ante doUs et cingere flamma reginam meditor»

Circum et circa , quae Gesnero non nisi sono dif- ferre videbantur, accusativi et ablativi formae ex obso- leto adiectivo circus desumptae, proprie significant am- bitnm, seu locum, qui aliquam rem ab omni vel ex ali- qua parte cingit, XBQly um. Hunc locum quum per- cnrrimus circum^undo sive pedibus sive oculis, ipsum faunc ambilum designamus per circnm^ Yndc dicitur circumirey circumdare et aedificia circumforuniy quae cingunt per spatium procurrentia* Sed potest etiam haec cinctura concipi ex certo quodam loco sive ex pun* cto quodam circuli circumseribendi : quod per ablatir- vum exprimitur c/rc^, qui non extensum spatium, sed situm propinquum notat, quasi radio ad centrum ex aliquo circuli puncto directo: est enim in loco^ noa per locum, Hinc intelligilur, cur circa non adhibeatur m compositione verborum motum sigQificantium , neo umquam significet circumcircay ringsum, Atque cir-^

tA^ ^i^^um aliqiiam urhem commorari est in conclusa vicinitate ^,vvi»w versari, in der Umgegend^ circa urbem in propinqua regione, in der Gegendy faaud procuL Neque alia est caussa, quapropter circa^ non circum ad metapfaori< cum usum admittatur: neque bonorum scriptorUm quisquam circcf^ pix> circum posuit, nisi ubi utraque ratio et conclusionis et propinquitatis conveniret cum rei natura. Haec ratio certa constat, etiamsi vulgaris usus postea quaedam commutaverit.

Nos coniungamus , quae utrique formae communia sunt, et quae ad usum praepositionis et adverbii perti- nent aequaii sensu ac modo, Nam nullo in exemplo tam clare demonstrari potest adverbialis natura praepo- sitionum quam in faoc* Caussam vero, quae efiecit, ut circa et circujn cum accusativo coniungeretur, acute perspexit Scaliger de Gaussis ling. lat* p. S91»

GIRCA. CiaCVM. 51

jtit Antiquior forma est circum ^ nova et per occasionem i\\ jbcta drca. Haec enim desompta videtur ex formula A dircumcircay qua iam Flautus utitur. At circa nec ot\ Pkutiudixit) nec Terentius, nec Lucretius , ' numquam ut Salliutius et Varro , et ex Ciceronis operibus pauca tan- r, tm exempla notata habemus ^ ut adeo in iis de integri- si tdd scripturae dubitari possit, Apud Liyium tam saepe i: occorrit, ut Drakenborchius negaret, formam circum mquam admitti posse in hoc quidem scriptore. Apud fioratium primum apparet frequentius. Etiam Cefsus liac nova forma pluries utitur quam aniiquiore. Atque eam non primitivam in compositis yerbis non adhioi- tam esse, res ipsa docet.

In Liyii librii Tideiitar scribae ex suo usn plenunqae resti* toiMe fomiam etrca. Quare altera forma frequentiiu recurrit in ea operis parte , quae noa a tam moltis tractata est. rid. 42,45, L

[

Grammatici veteres^ ut expedu*ent quosdam poe* tarom locos , docebant circum etiam cum ablativo com- ponL Servius ad Virgil. Aen» £cL 1 , 30« antiqui ejUm post , antef circum etiam ablatii^o iungebant : tfood hodie facere minime possumus* Haerebant = enim m explicando adverbio , veluti : Butuli portis circum ofnnious instant* Conf. Priscian. p. 989. etvoc* QVO- CiRCA. lidem auctores distinguebant adverbium accentu,

![iiem alii in praepositionis ultima acui praecipiebant ?id. Priscian. de Accent. 7 , 48.) , alii ^avem esse et j cum nomine coalescere dicebant^ alii m voc. circum distinctioni inservire putabant. Servius ad Virgil. Aen. 4^ 416. ad vcrba toto litore circum : circum non est prae^ fositio, sed adiferbiumloci: nampostposita praepositio 6t accentum mutavit et suas perdidit ifires. ' Hinc Sca- liger de Caussis I. L p. 395. de praepositionibus : ,,sic prisci prodidere : omnes extrema syllaba y nisi postpo- nantur Graecorum ritu, acui: eodemque ritu si post* ponantur, accentum traasferri. Ita nostris placuit, ut diceremus penes Caesarem et Caesarem penes. Quodsi lua veniat ^ ut praepositio sit ambigua vox aliique parti communisy ne postposita quidem transferri^ ut semper dicatur oltaria cxrcum, sicut circum altaria, ne concur- rat cum quarto casu nominis huias circus. ^^ Conf. Voss. de Arte gr. 2, 9. p. 187« Aliter Quinctilianus 1 ^ 5^ 25. ^erwn iam sciof quosdam eruditos , nonnullos etiam

4-^

52 CIRCA. CIRCVllfe

grammaticoa sic docere ac loqui, ut propter quaedam ifocum diacrimina iferbum interim acuto sono finiantj ut in illis: quae circum Uidra, circum piscosos scopu^ lo8 j ne si grai^em posuerint secundam^ circus dici videatur, non circuitus, -— Mi/u pidetur conditionem mutare^ quod Ids locis verha coniungimus. Nam quum dico circiim litora^ tamquamunum enuntio^ dis^ simulata distinctione: itaque tamquam in una ifoce una est acuta» — Separata i^ero haec a praecepto non recedent : aut si consuetudo vicerit y petus lex sermonis abolebitur. Negat Qttinctilianns , ut bene viclit Spoldin-* gius, acni ultimam in circum^ nequc etiam yult acui penultimam) sed praej^ositionem taraquam partem sub- «tantivi accentu proprio carere* Ataue ita prudenter obstitit importunae subtilitati quorumdam grammatico- runji. Vid. Seyferti Gramm. Vol. 1. p. 178.

I. 1. Circum proprie dicitur de motu, quo ambi- tur et ciogitur aliquid , et de iis j quae et utroque latere et ante et a tergo sunt. Hinc componitur et cum verbis, quae motnm indicant, et cum iis, quae quietem ac situmL notaot. Vtris(]^ue commune est, ut aliquod centrum

Eona^ur in medio. Ac primum ea distioguimus , in qui- us totus rei ambitus et circuitus omnem partem com- plectens intelligitur: ringsum, Jierum. Ea per circum^ non per circa significatur, nisi quod poetae interdum ab auribus petiisse creduntur iudicium, ne ofieudereo- tur ingrato sono: quod argumentum, si verum esset, ad recentiorem usum pertineret. Ceterum non solum de rebus usurpatur^ quaecirculo ambiuntur, sed etiam de

Suadratis, raodo omnes partes^ quae spatium clrcum- ant^ intelligantur.

Cato de Re r. 21, 4« armiXla» quatuor facitOj quas ctrcum orhem inda8, Cic. Acad. 2 , 39, 123. de tcrra : quae quum circum axem se summa celerHate eonvertat etc, Snetoii.Ner. 51. Ugato circum collum sudario. Varro de Re rugt 3, 14, 1. idoneua^ suh dio sumendu» Ucus coclearHs, quem eircum totum aqua elaudas. Tacit. Ann. 4, K. fisos loeOf quia vastis circum saltihus daudehatur. Plant 1,4, 33. interim da ah DelpJiio eito cantharum circum, Tir- gil. Ge. 1, 345. ierque novas drcum felix eat hostia fruges.

Caes. B. cir. 2, 10. uhi ex ea turri^ quae circum essent opera tueri se poase eonfisi sunt^ muscuium — facere institueru$KL Virgil. Acn. 10 , 118. interea Rutuli portis cireum omnibus ht' «tafit ubi SerTius; id cst mrcumcircafusi; nam mifdo circwa

caacA. ciRcvM. ss

w

i

tdverhium lod €«#. Aen. 2, 604. namque wnnem^ qitae nuno l^ M»€tu tuekti mortalia bebetat vi9u$ tibiy et humida cireum ca-

%8t, n^em eripiam. Georg; 4, 193. eed eircum tutae sub 0oem6iw urbie aequantur: quae Vossius rertit dicht um die Hhuem, Est vero sensiiss ringeum an dm Mauem. TibuII.

1, 3, 77. Tantalu8 eat sUm, et cireum etagntu 1, 5, 11. ipae" qee ter circum luetravi eu^fure puro^

«r Varro de Be r. 3, lO^, 3. singulis, uhi pariant^ faeiundum

harae quadrataa eircum hinoB pedee» Gesnems male accepit p» eireiterj idque restitaeBdmn putavit Schneiderus bene ▼idity liaral iiuadratas intelligi, ^uae quoquoTersus binos pedea liabeant,

Fropert. 4» 6, 6. terque foeum eirca taneue orbia eat. Demp- etere ad Bosin. Antiq. rom..4^9. p^ 614. e codice restituere plaemt eireumt nee sjne caBisa, nisi quis probet, Latinoa dbiisse eiroa ire, Quod Bumuuuras excnsationem quaerit in enphonia^, non habet ex^plum t. 62. ptauserunt circa libera eigna deae, In Gratii Cyneg, W, olim Yegebatur: «ed pri" mum auspieium deue arfibus dltftque circa firmamenta dedit» £t defendit Vlitius in Addendis, alTerens Liy. 1, 4, 8. At baec diyersa sunt , et merito accepta est a Gudio et Burman- ao alte£a.8criptura circum^ quod in tmesi ad Terbum pertinet.

2. Sed pptest res non ab omni parte circamcliisa in- t^igi, sed ex aliqua parte, vel e quibusdam partibus circamdata aut cireumveata. Scilicet posita in medio rfc, ex quocumque circuli circamducti puncto potest ac^- cedi ad eam^ Quod et per circum et per eirca indioa- tar, ubi nos dicimus um. Circum enim ipsum circui- tum exprimit,, circa aliquem locum in noc circuitii. Adyerbium saepe ponitur de rerumambitu, quem ad- spectu complectimur.

Tarro de Ling. lat 6 (7) , 3.. tibiegna ho$ e^pud augures^ quam circum aliae hostiae eonstituuntur. Terent. Heau.. 2 , 8, 49. cfEpt72u9 eparsus^ promissus^f. circum caput reiedus negle- genter^ Horat. Sat. 1,3, 134. quos tu ni fuste coerces, urge- ris turba circum te stante^ VirgiL Ed. 9, 40. i^anos hic Jlumi'' na circum fundit humus fiores,

Cornel. N. Alcib. 10. nodu Ugna confydemni etrca casam eany in qua quiescebat, Senec. Nat quaest 5, S, 1. circa Jlmiifsa et lacus frequens nehula est. sed Curt 4 , 12 , 20. cali- gOf quam circa humidi effuderant montes,

Herat Carm. 1^.8, 9. UU robur et aci tripUx circa peetua

54 CIRCA. CIRCm

erof. Sat. 2, 6, 83. altena negoHa eentum per eapvi tt etre* ealiufU tatue, Virgil. Ge. 1 , 484^ sin — frigiduB ohstiterit ctr-, aim praeeordia aanguis. Iil dizit Lucaii. 2 , 557«; fervidue haeo iterum eirca praecerdia sangtue ineahdt, nbi mirabiliter friget cwiiiectim BeBUeii frigidue, Elegans eiit emendatio a Langia facta inPropert. 4, 9, 85. fentis egena erro^ drcaque aonant loem tymphisj nbi vnlgo eircaqueeonantia^ nomine perperam omisse*

Tacit. Ann. 2 , 24. tantum iUa ctadea novitate et magnitudi-^ ne exeetnl, hoBtilihus eireum l^torihue. qnod si rertaa ringo-' wmher^ ne absnrde loqni Tidearis» considera, faemadmodun ib f ntraqne Kn^a circnitnt ocnlorom designari soleat 4, 67. aesta» in Fawmium obversa^ et aperto dreum peUtgo per-^ amoena*

VirgiL Aen. 8, 845.. fum SaUi ad eantue hicensa aHaria ctr* €um popuM» adsuni eoiaeH tempera ramis, Celsus 5, 28, 1» dein Uvidum ftt , cireumpte - exiguae puetulae oriuntur,

Celras 5, 28, 8. etrca^fue, qua tumor ex inficmmatione est^ imponendaf quae reprimanty cataplamata. 5, 28, 4. at ciVcflr proxima eutis^ quae vitium receptura esty tumidior et durior est» Jn iUo loco non coliamrent Terba ctrca imponenda: in utroque .proxima regio intelligitur. Sed qnod in libro Simplicii p. 89. Auctor. rei agrar. legitnr : quaUtas in has species dividitur , tit cxtrcmttat»6iis coftcIttcientiMM aut quadrata «tt, aut circa fiexa^ entt coneata, si Tera eat fcrlptiira, tribuendmn mt detmori consnetn^Gnf.

S. Adyerbiam et praepositio circum cmn Terbis componitur^ qiiae continuum motum significant per propin^ua loca qaasi circulo currentem, ubi ^ermani, qui elegantius loquuntur, usurpant umher, yulgus autem herum, quod quidem differt: illi eliam composita verba formant umschu>ebenj umgeberiy al. Ita dicitur errare circum^. quod est umher irren, circum loca mitterOj circam ahquem ifagariy circum aliquid pendere ^ quod est umschi^eben. Recentiores scriptores etiam circa dixerunt.

Plaut Mil. 2, 5, 14. q;aae eireum vieinoe vagas, Alla prae* bent lexica.

Curtiufl 4, 15« do aquila ; diuqde circa equum Alexandri pendenti magis quam volanti eimUis apparuiU .

4. HIc commemorandus yidetur usus praepositionis in iis, quac adverbium requirunt. Nam quod legimus apud Gicen ad Att* 8 , 9« ego Arpud volo esse pridie

CIRCA. CIRCYM. 65

KaLj deinde drcniriifillulaa nosiras errare* nondicUim est ab eo, qni circnm villas erraret, sed qui versaref ur ia ^iUis drcum iacentibiis, nec vertamos iim die ViUen^ sed M den Villen umJier. Potest igitur etiam ita ex- plicaris villulas ex ordine perlustrare et circumire: ut Hiatns Truc. 2, 4, 63. circumib per familias. Batio ?ero illa commutata eadem est , quam m ante illustra* findns Tom. 1. p. 370. Ceterum ante Livium nemo in luc loquntione usurpavit formam circa : ille vero dixit, qaod Ondendorpius negare voluit.

Cic. p. Qaint. 6, 25. tutn yaevius ptieroi eircilm amieos di- viittit. No8 bei den Freunden umher schicken. Vid. Manut. ad h. 1. Saeton. Ner. 47. Cic. in Verr. 2, 70, 169, ts quum yraetorem eircum omnia fora seetareturj neque ab eo wnquam discederety etc. in Catil. 4, 8, 17. Caes. B. ciy. 3, 22. Lir. 42,45, 1. legatio eub idem tempus t» jisiam eircwm insulaa missa. 1,8, 2. ium es consilio patntm Romulus legatos cirea vicinas gentes misit. i. e. ad Yicinas gentes circa. 4, 28, 5. 42, 51, 1, IttterM eirca praefectos dimissis. 28, 26, 11. eustodesque ctr- ea omnes portas missi, ne quis urbe egrederetur, 31, 3, 5. quwm — edocuisset eum^ -^ quemad.modum eirca omnes non esntinentis modo urbesy sed etiam insulas partim ipse adeundo^ partim per legatos conciret homines ad arma, 26, 13, 1. mini- tabrnitur, nisi venirent m senatum^ circa domos eorum ituros se et m publicum omnes vi extracturos esse, i, e. domos adituros ciremn. Flin. Hist. n. 7, 37, 37. Hippocrates — discipulos — ad auxiUandum circa urbes dimisit, Saeton. Aug. 49. In hac formala mtttere et dtmfttereproprie dici demonstravit Oudendorp. ad Sneton. Caes. 41.

Similiter Propert. 1, 4, 21. te eireum omnes alias irata pueUas differet. i. e. apud omnes paellas circnm. Quo refe- ram etiam fragmentum, quod cx Graccho affert Diomedes p. 371. rldiculo errore inter fragmenta lilnror. Ciceronis de Di- Tin. receptum : cohortatione eireum conciUablda anteeellunt,

Sueton. Ner. 28. hmte — ctrea conventfis mercatusque Grae- etoe ac mos Romae cirea sigillaria eomitatus est. Oudendor- pius ^taaerens, num Nero eum Sporo solum iuxta et prope eas urbes, in qnibus conyentus et mercatut agebantur, Tcne- rit, neque eas intraverit, corrigendum censet circunt conven- tus ei eireum sigUlaria, At, ut Liyit verba allata probant, etiam eirca ponitur pro ad loca^ quae circa sunt, quod nos di- cimus umher. Quae Baumgarten-Crusins in Clavi Sucton. p. 197. profert, qiiaii ia praepoutione ctVca ciun verbis, quae

56 CIRCA. CIRCm

nioiaiii irfgiiificoat, cenknicta intelligatiu* magis commoratio in loco aliqno qnam motiui , totam ratioiMm invertimt : nam mit- tere circa oppida non est, ut in oppidla, ^ui mittitar, ma- neat, sed in loca» qnao cixca smit »ita.

6. Cirea, <}aod proprie, nt expositnm est^ si^i^ ficat in loco , qoi dreumoat aliqnam rem, ideoque etian] de eo dicitur, quod ab utroque latere et ante et ab ter^ go esty interdum ex reliquarum partinm enumeratione ad unam aliquam adstringitur. la bene yidit Draken- borch. ad Liv. 21 , 43 , 4. Hinc de lateribus usurpatar^ et de rebusy quae conspectum explent et ante positae sunt* Etiam cireum interdum apud poetas opponitur

• ^erhisinjray svpraj ante, ubires in lateribus conspi* ouae sunt designandae*

Lir. 27, 18, 5. fluviua ah tergo, ante^ eheaquey velut ripa fraeeeps oram eius omnem cingehat, £t recte legitur 21,. 4S, 4. dextra laevaque duo maria clauduntj nuUam ne ad effugium guidem navem hahentibus: cirea Padue amnis — & ab tergo Al^ pea urguent, ubi GronoTius emendaTit eontraj quod Eroestius et Kreyssigius probayerunt. At Hannibal regionem descrtbit, quam mUites conspiciebant circum, cui opponkur id, qnod ab tergo est. Ita 28 , 88 ^ 2. campue ante montibus circa septus erat. 9, 82 , 9. Etrueci — « ant& signa eireaque omnee ced* derunt,

Orid. Met. 4 ,. 887. genti*&us innumeris ciireumque infraque re-

Uctis^ Stat. Ach. 1, 58. Tyrrhenique grege» circumque infraque ro^

^ tantur rege ealutato.. Theb. 9, 114. corptcs servans circumque

Bupraque vertitur. Albinovan. Carm. in Maecen. 46. fortie erat

ctrcttfl», fortia et ante dueem^

6* Atque ita dicitur de iis , qui ante aliquem locum versantur^ nec ipsum intrare audent, yel propios ac- cedere non possunt.

Tirgil. Aen. 1, 55. illi indignautes magno cum murmure montia cireum. fiiaustra fremunt^ 8 , 75. de Delo : quam pim arcitenensy aras et littora circum errantem Gyaro celsa My- conoque revinxit.

7. Quoniam id, quod superadditur , aut impoDi>- tur alicui rei , eam circumddt et amplectitur , praeposi- tio circa componitur etiam cum nominibus , quibus ad* di solet praepositio stipram

1;

CIRCA. CIRCVM. 67

Celras 7, 8. inHciendm 69 ptmia e«f , illita medkamento ei^ t-l Mlncefn indueente: eircaque id medicamenUm dandumy ut eu^

h f» drea^ pvmam eanescat»

n. 1. Qaod de circnitn dicitar, transfertar ad vi* emitatem. Atque circum et circa usurpantur de rebas, ^uae vel pluribus locis aliquam rem cingere videntur, Telin vicinia et in confiniis positae sant. Tum cireum indicat regionem proximam, quae rem circumcladit, die Umgegendy circa locum vicinum et propinqnam, /a der Gegend von. FrancogaUi: dicunt aupree. Priscia- OHs p. 989. interpretatur iuxta. Sed ulruoique potest ad eamdem rem referri, ideoque commutari. Adverbiom drea saepe absolute poni hoc sensu , obseryayerunt et Livio tamquam proprium tribuerunt Dnkei^s ad 1, 4, 6. Drakenborchius ad 9 ^ 2, 7. et 21, 62, 1. et 2& 45^, 18. et 36^ 14, 12. Scheffer. ad lul. Obsea. 76. Ou^ defidorp. ad Sueton. Aug^ 40. Qaamquam ubi adiectis aliis yerbis plena apparet oratio^ tentare aliquid non deeet.

Cte» Hagnii» ad Domlt. apnd Cicv ad Att. 8 , 12 (19). ehi au-- iem Uh circum istaec lo^a commoraretur ^ te ei — reaistere vel- le. S , 17. aut ad te conferam me aut etiamnunc circum haee hea eommarabor. de- Qpt. gen». or. 4 , lO^ esereitu in foro. et ih mnibus tempUs^ quae eircum forum sunt^ coUocato, In verbis hircumforum magis apparet circuli specie» qnam in eirea fp^ ntf».. Cort. 7, 8, 21. non euccurrit tibiy quamdiu circum BactM haerea» ? non dixit circa, ut ipsins nrbis oppngnationem de-- Rgnaret. Cic. Fhil. 2 , 26, 64,. quum tot essent eircum hastam Hlam^ Ita recte> sciipserunt JKEuretus, Faernua et alii pra circa.

Cle.^ Catil. 4,7, 14.. plenum est forum^ plena templa evrca Jorum , pleni omnee aditus huiue loci ae templi^ Qninctil. Inst. 6, 3, 38. tabemae autem erani eirca forum. L e. nen precul, ad forum.

Agrar. 1 , 7, 20.. uunc omne9 urbes^ quae eitcum Cepuam iimt^ a GoUmis occupabantur» sed pauUo post 22. quum Rullua atque tt, quo8. multo. magie quam Rullum ttmetie^ — Capuam et iir6e8 drca Capuam occuparint, I. C. 6. Emestius in Syn- Qnym. Lex. T.. 1. p. 201. affert ctrco CoptfOfii, ut de- monstret , non recte dici circum Capuam,.

Curt. 5,1, 13. dtio miUia et quingenta stadia emensi eunty qui ampUeeimum tftteroaUttm ctVoil Armeniae montes notaverunt.

68 QRCA. CIRCm

PUii. Hist n. 12, 5, 11. gignitwr eirea JceBmem maxime miifMfii*

LW. I9 4, 6. lupam sitientem ex in<mlt(ti«, qai eirca «uitf, ad puerUem fmgitum eursum deflexisBe, 42 , 64 , 2. et 7.

"Bxac apud Liviam aliosque formula quod cirea est. S4, 29, 6w eversa est turris quodque eirea muri erat. Vid. Gronov. ad 1, 2B, 1. Flin. Hist. n. 24, 9, 42. Corinthue et quae eirca est regio» 26, 1, 1. alihi qmam Romae eircaque, Apnd Livium 21, 62, 1. legendKm putabat Heinsius Romae et cirea mulia ea hieme jirodigia facta. Ita Chronovimi 1, 38, 1. et 86, 14, 12. et 36, 43, 7. nomen interpolatum esse a iibrariis censuit, qui in absolnto ■ra adverbii haesiisent. Conf. Heinsins ad Vellei. Fat. 1, 17. Cort Bd Salhut Cat 3(1, 8. ubi ipse edidit : Q. MAreiu» Rex Fiitmdaa, Q. Metdlus Creticu» m JpuHam eircumque loca mis- wis qnaenelatina quidem sunt, si, inteUigens adverbinm, cuni Coitio aceipias pro m jiputiam et in loca ctVctim. Mittere cir- ctfiR loca dicitnr pro ad loca circumiacentia , vid. p. 55. et scripsit Sallustius, ut legitur apud Nonium et in codicibus, ciVcttnigiie ea loca q. e. ad loca ihi propinqua. Bene defendit Oud«idorpiu8 emradationem in Sueton. Aug. 40. in foro cir- eaoe. Curt. 4, 12, 20. caligo, quam eirca humidi effitderant montes , etc. In his vero nemo nuno ellipsin cum Cortio ad Sallust. p. 986. per situa explendam censebit. Etiam apud Livium 21, 7, 10. male supplent: tanta drea (Hannibalem) fuga ae trepidatio fvit^.

Tt fert consuetudo istiua aetatif , LivioB et Flinins et alu 8aepe adverbinm cnm nomine simpliciter iungebaut, l^ 17, 4. multarum circa dvitatum irritatie animie. Multa exempla col- legit Drakenb* ad 9. 2 , 7. Fid. 1, 4, 8. 29, 29, 2. 27, 30, 3. 27,15,15.

Liv. 21, 7, 5. anguUtB muri erai fa'planiorem patentioremquef quam eetera circa^ vaUem vergen». Flin. Hist. n. 3, 17, 21. Oro- hiorum etirpi» esse Comum etBergamum et Ideini forum et aliquot ciVca populo» auctor est Cato. Vid. Aurel. Vict. et quos alioa affert Cortins ad Sallust. p. 986. Horat Ars poet. 32. Acmi" lium eirea ludum unue M unguis exprimet et mollis imitabitur ttcre capiUos. ita recte correxit Bentleius, quamquam, quod Fea observat, tmtes non posse stmul stare cum voc. eirco, quod locum indetermihatum significet, calcnlum addit nullam: nam- faber, qui imus dicitnr, habitare poterat non procul a ludo^ lioc est, circa.

2. Vbi piares res appositae nominautur ^ circum et

1L

CIRCA. CIRCVM^ 69

etrea potitmtiir pro ad^ apud, luxta. Hinc circa esse pro odstare. yid. Cronov. ad Liv. 26 , 49 , IS.

Saeton. Ner. 88. quaedam horrea eirca domum auream. Tmt Ami. 4, 74. aram Clementiae^ aram Jmidtiaej ^ffigie»- fne ctreum Ca6«om ae Seiani censuere. Lir. 26, 49, 13. aetate et forma florenteB eirea erant hidihilis flUae. ut bene emendavit GronoTiiu. Horat Sat. 2, 8, 6. aeria ehrcum ra- pday lactucae^ radices, de cibis una cnm apro appofiiiis.

Hinc etiam disponi eirca de rebns in aliqna regpione coUo- eandis. Sueton. Caes. 43. Ner. 13.

Critici cormpta esse pronnntiant Tcrba Flori 4, 2, 91. eirca templa imagines. Sed quum Snetonins de Caesare c. 76. nar- rct, ei decreta JEuisse templa^ aras^ simalacra^ intelligf pos- foiit templa et gimulacra circum ea posita.

S. Sed non tantnm de plnribus rebns circnmstanti- bosita dicilur, verum etiam de una re, nec solum de regione ex omtfi uofdique parte conspicua , sed de uno loco ita, ut circm idem sit quod ad, iuxtay nostrum hdj vel de eo ponatur , quod rem attingat propinquam^ ubi nos Germani an dicimus.

m

Sueton. Claud. 36. quodam — eum ferro eirea 9acrificantem •e ieprekenso , eenatum per praeconea j^ropere convocavit, De aliis locis Suet. Tit. 4. et TibuUi Tide paullo post

Proculns in Di^est. 18 , 1 , 69. Rutilia Pulla emit lacum Sa- harenem angtdarium et eirca^etm lacum pede^ decem. PauUus 8,3,30.

4. Hac ratione circa et circum usutpatur de perso- ^isj quae cum aliquo et in vicinia commorantur^ et de stipatoribus y comitibus^ ministris, et proximis cuiusvis gCDeris, et de iis, quorum familiaritate vei assidua con- sQetudine utimur: quod Graeci et nei^ nvog yel rtva et ifffpl ttvag dicunt. Vnde formulae circa, circum esse^ circa se^ circa se habere. Tid« Cortius ad Sallust. Cat. 14, 1. et ad 26, 4. Brookliiis. ad Tibnll. 1 , S, 87. Casaubon. ad Sueton. Caes. £7. Gronov. et Drakenb* ad Liv. 21 , 49 , 7. Schwarz. ad Plin. Pan. 88 , 8. Vor- <tias de Latin. falso silftp. p. 2SS. Drakenb. ad Liv. 1, 41, 1. 26, 49, 18. 86, 14, 12. Quam vicinitalis rationem si considerassent Vulpius et Wunderlichius ad Tibull. 1,8, 87 , abstinuisseut a f alsa opinione , c{ua oontendebaBty drca^^t drcum non de uno homine,

60 CIACA. CIRCVM.

sed de plaribas dici , igitarque puellam apnd Tibulluii pro plaribus nominari* Circa ae ponitar pro ad latui apaa Suelonium.

yirgU. Aen. 6, 166» Hectork hie magni fuerat comes, He etora eirctm ei lituo pugnaa tnsfgms ohibat et hasta, Teren; £nn. 8, 5, 33. paucae^ quae circum\iUam eesent^ manent novi- iiae pudlae, Curt. 3, 1, 17» circa rogem erat et Phrygum tur- ha etc. 4, 10, 23. e spadonihu^^ qui eirca regiimm erant^ Ty riotes etc. VirgU. Gco. 4, 75. 4, 334.. eam circum rnUesia vel Ura Hfymphae carpebant Martial. 1, 91 , 3. omne sed qfficiunt eirca te semper ohibat turba tui sesu^, PKn. Pan. 83 , 3.

Cic. ad Att. 9, 9. nee tine caussa et eo«, qni circum illum •Mie, omnia postulavUs et hellum nefarium timen. lAv, 22. 80, 1. in admirationem et ipsum et omneSj qui eirca eranty con- verterunt, 1, 41, 1. Cornel. Eum. 10.. Tacit. Ann. 2, 11. suf fosso equo lahitur ac multi nohiliwm cirea^ Multa esempla col- legit Drak^borch. ad Liy. I. L

Sallast. Cat. 14.» 1. omnium fiagitierum atque facinomn ctrcttm se tamquam stipatorum eatervas ^fihehat 26, 4. circiMi 9e praesidia amieorvm atque cUentiltm occuUe ^hehat,.

Lir. 29, 1, 2. ex Os trecentos iuvenes — inermes ctVco- u hahehat, Cic in Terr* 1 , 48 , 126. muUa sihi opus esse , mvXto com&tw «u», qw» eircase haheret, intelUge liominfis ad indi- «andiEun praedam^ idoneoB.. Saetpn. Ang. 48* CaL 43.. AUa Tide apnd Vorstiiim.

FecuUarimodiD, nee^ qaod!»miror^ alibi obyio, Cic. inVcrr. X, 36, 92. servos artificeis pupilli quum haheret dbmiy circum pedes autem. homines formosos et UtteratoSy suos esse ditehat, Quod alitor dicitnr- ad pedes^ Ctoo. principotu assnmpta est formola, qjoa» legitur apud PHpiiiian. ii^ Bigest. 27.^1, 80. iurisperitoS' '^ optimi jnaximiqite principee nostri coHsUtuervnt escusandaSi quoniam eirca.latus eerum agerent»,

^ueton. Tit. 4. equo quadam acie svh feminihus amisso alte- Toque inseensOy cuius rector circa se dimicans occuhuerat. libi ▼id.. Ondendorp. Male itfim legeliatar contra.

' Qnod Gtaeci breTifeir faftubstaBtivi formam composnenmt ol nsgl ttvror, i^ qaomodo Latini , articuli> usu dcstituti, imi- tati snnt, assnn^to verbo auxiMari, cognosci potest in scripto- Imui recentioribos : Sueton. Caes. W.' omni&us i>cro crrca ciem — gratuito aut levi foenore obst!Kktis, Dom. 9. omnes circa se largissime prosequutus,. Ciceror graecis verbis usus est ad Att. 13, S2. Hano rem bene pecspexit Drakenborch. ad Liv. 21, 49, 7. ttbi qaatn legereto: estempto «t eirea prtKtere^ ad ct-

GIRGA. GIRCm 6i

vUates missi legatL Sigouiii» et DouiatiiM graecm formiilatti, qaa oi nsifl nXaviOPce: pro ipso Platone dicitur, ad Latims tnaslatain pntarunt. Haec vero formula, quam gramniatici ■en recte pleonasmis adnumerant auctore Hermanno^ a Lati> 1116 tractari nnllo pacto poterat ob defectnm articnli, neque apnd ipsos scriptores imitationis ullum exstat Testiginm. Ab- gvrda est Turnebi coniectnra e circa prat^rem , neqne con- . iangi possnnt Terba legaH eirca praetorem,^ £quidem nomen praetoris a librariis, qui praepositioni id addendum existima- xent, insertum , integraque Terba esse puto liaec: tlVca od ti* vitates missi^ uti 1, 17, 4.

Tibull. 1 , 3 , 87. ac circa gravibus pensis affisa puella pauU lotifli somno fessa remittat vpus, lo. Henr. Vossitis recte no- tavit per ctrca significari Ticinitatraoi non definitam , tom de noo homine quam de pluribus. WunderHcbius , quum Tidisset a HuBchkio comparari locum, in quo Seleucus apud Athe- Eaeiun 6. p. 267. c. d(nplnoXov interpretatur ti^v ne^l rrjv Siaxoivav &BQdinaivcev ^ monet haec ex Titiis nostrarnm liu'^ guarum iudicari: Latino^ Tero non imitatos esse g^aecmn nsum et circa dominam umrpari non nisi de pluribus, et si qnando contrariiBii obserTctur in praepositione , id non perti* nere ad adTerbium. Haec prorsus absona Tehementer miror a Tiro alioquin laudabili scribi potuisse. Sed Bachius affert Brakenborchii et Dukeri libros , in quibus longe alia demon^ strantur. fitsi grammatica ratio non subTenisset, riderem poetam et imaginem ab eo descriptam , in qua multas ancil- las circa dominam somno oppressas Tideremus. Profecto, si plnres essent, garrulis sermonibus somnum depulissent. Ta- men Vulpii explicationem coIIectiTae diotionis probaTit ctiam Lachmann. ad Propert. p. 237. Alia res est apud Apulei. Met. 2. p. 125. quum repenie intro repens mustela ctrea me co?istit^ oliutumque acerrimum in me destituit. ubi bena corre^Eernnt contra me, Neqne conferri potest AlbinoTani loeoi foprft p. 56. allatns.

5. Deniqae qunm ex Ticinia ipse loci siins cogno- ^catur, ponitar circa pro ad vel apud, et ^aec omnia pro in. InteUigilur enim regio^ in qua terra vel res sita est, et ipsa haec terra vel res. Medicorum peculiaris est nsQfi, qu6 vitium et morbum esse dicunt circa aliquam corporis partem.

Martial. 12 , 83 , 1. ^fugere m ihermis et circa halnea non est Menogenen, Curt 4,9,1. iubitaverat j utrumne circa MeBopatamiam wbHttmt y o»' fnterioM nfid wi peteret, Plin.

62 CIRGA. CIRGm .

Hist n. 19, 8, 16. quod drcm Syriam noieiiur. Vellei. P. 1^^ 2, 5. OreHis Ubcri — ^ftttittodectnio aimo aedem cepere circa Lcshum inavlam. ubi niliil opof ett comctione ab Heinsio fa- cta , nednm deprayatione in toc contra , de qna Walchias in Emendat p. 2^ loqunsui est. Intelligimaa ipsam Lesbum et circamiectaa inBnlas.

Qninctil. Inst. prooem. 20. gtt* — proftnit» ctrca ima Miftttt- Urint, i. in imit.

Senec. Oedip. 812. de igne , qoi flammae reetae opponitur ; on latera drCa serpit incertus viae^ et fluctuante turbidue fumo labat? cod. traiect. circum: quod Burmann. ad Properti 4, 6, 6. .non improbat: yereor, ut recte. Certe scribendom erit cir^ x oumserpit, Legitor quidem apud Sueton. Ner. 6 : dopreheTisis tn leeto eius eircum oervieaUa serpewtis oxuvOs, TameK dmbito etiam de huioi f criptarae integritate.

Horat. G. 1 , 25 , 13. ^uttnt tibi flagrans amor et Ubido — saeviet eirca tecur tdcerosum, quod Petronius 17. sttevit in prae^ eordiis, Celtut 5 , 28 , 2. id vitium ftt maxime tn superioribus partibus^.eircafaciomj nareSy attret, labra. 2, 8. tt — circa peetus atque seapulas ddor fBntittf. £t ita fere ia qaacumquo pagina.

Scribon. Larg. Compotit. med. 163. ^tiorum nihil circa pra-- ieikte trt/o2tMm tnDenttttr. i. e. in. Paullut in Digett. 83 , 7, 13. vasa^ ancoftet, caUces^ truXiae^ quae drea eoenam soUnt traii" m, i. e. in coena.

Horat C. 2, fty & circa wrenU$ ett atuMt tooe cantpot tti- veticae.

6. Qai in allqna re agenda versatur , recentlori tempore dicebatur circa tem versarij circa aUquam rem occupatum esse. vid. Duker. ad flon S, 19, 12. Nam veteres dicebant in aliqna re (fersari. Atque id ad ' alia verba occupationis transfertm^

Sueton. de Gramm. 18. hic initio circa scenam versatus est, QuinctU. 2, 15, 15. quidam enim circa res omnet, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt^ Sueton. Caet. 64. Alexandriae circa oppugnationem poutis^ L e. in oppngnationo Tertatns.

Senee. de Benef. 7» 28, 2« tit et^entf , ut eirca eonstdaria occupato comitia -^ fuaesturae svffrmgaior escidereti Sueton* Ner. 23. Valer. Maz. 6» 8, 7.

QuSnctU; Heclam* 6, 8; dum circa eadaver nostrum orhi rixamur, 806. kgistki4 ftrcft deoetMis bdU exuviae eontendisse

CIRGA. GIRGVM. 6S

dariS8imo9 reges^i Fler. S, 19, 12. dum circa ad deprehenden- dttin eum multitudo contendU^ inter rixantium manu» praeda laeeraia ost, Dukenifl cum Salmasio corrignnt circa adprc- hendendum eum: ille quidem addens: „ etsi fortassis purior aetas linguae latinae hoc genus loquendi ignorayit. ^* Certe non potest probari circa adverbinm cum nomine multitudinii coninngendum.

7. Vt circa dicitur pro ad locumy qni circa aliqnam rem est, concisa ia orafione etiam usurpatar pro usque ad eam regionem, quae circa est^ yel pene usqu^ ad rem.

CeliiM 8, 10, 5. esse etiam is (canalis) dehct a pllanUi^ n wufiaittnm est, oirca popUtem^ sifemur^ u$^ ad cosam.

8. Duae sunt formulae undique circa^ circum utit dique et circa omnia^ seu omnia circa^ quarum illa sigaificat ex omnibus, vel in omnibus, quae circa sunt^ locisy el totam rem complectitur, Iiaec Tei*o altera, cuios sensus sponte intelligitqr, interdum tantum au^et Tim Yocabuli omnes, Sic etiaiu circum undique a GeUio dicitar pro toto.

Liv. 42, 56, 8. frumento undigue eirca ex agris convecte*

Tirgil. Aen. 4 , 417, Avna , vidcs tato properari liHore : cir- Cttm undique eonvenere* Olim intorpnngebatnr post circum: cenrexit Bfarkl^diui ad Stat iSilr. 2,5, 18. ubi legitur: cZau- sis circum undique porUs , ut 5 , 1 , 155. furvae miseram circum vndique leti vaUavere plagae, Theb. 2, 228. pars virginibu» dreum undique fuaae foedera conciliant nova*

Translato sensu GeUius 14 , 2. amici md — wfi ^ in pa" trodniis et in opcris fori celehres^ semperqae se drcum undi" fue distrahentihus caussis festinantes, Recentiores hi scriptores Tidentur unum Terbuni scriptura expressitfse drcumundiquej uti GeUius 4, 5. quem (locnm) sol oppositu drcumundique aiiarum aedium numquam iUustraret. 13 , 24. ia fastigiis fori Traiani simulaera sunt sita circumundique inaurata equorwm. L e. tota. Nos Tulgo um und «m.

Liv. 9, 23, 10» nam et circa omnia defeeerunt, 21, 11, 11. quum tam procul Romani^ unica spes^ drca omnia hostium es- serit. Alia exemplu yide apud Drakenborch. ad 9,2,7. et apud Graer. ad Flor. 3, 19, 12. 4, 12, ^. cf . Buker. ad Fior. 1, 18, 18. Liv. 31, 38, 1. exhausto circa omni agro. Valer. Fiacc. 8» 2.. flfMida droa intum pariUr Jwriaeqiue minaeqw patris

64 CIRCA. CIRCVliL

hahent kpn^ Flornm 4, 12; 9fk naiura regumit nirca fe oflifui anrifera. delendani Tidetnr proBtnneH,

Flonu 1, 18, 18. tum omnia eirea fuaii hoMia gram mole permiseuH.

Lacret 5 , 63L de lana : fiaeeidiore etiam quanto iam tur- hineferturi — tanto magie omnia tigna hane adipieeuniur dr* cum , praeterque feruntur, Coniunge omnta eircum. Forbiger explicat : signa drOam iciL ivra ^ Tel signa cingentia.

III. 1. Propinqiiitatis notio transferri ad tempus coepit saecalo Augusli. Nolatur vero hoc modo tem- pus proximum. £t potest illud , cui proximum esty vel nniverso nomine designari , vel per additum numerum definitius. Saepe idem significat circa, quod pauUo an^ te. Livius , cuiUs in scriptis antlquissima exempla huius dictionis leguntur, poetarum usum vel consuctudinem vulgarem sequutus esse videtur. Circum dc tempore non dictum est. Id iam grammatici veteres docent et ipsa vocabuli ratio. Coni» filellmann. in Animadvers. ad ISoIten» Lex. p. 2153.

Liv. 42^ 57, 1(K postero die cirea eamdem horam in eumdem loeum rex eopiae admovit, Plin. Hist. n. 9^ 18, Z^ Cutt. 5,

8 , t. ipie tertia ifigilia castris motia eirea lucis ortum superave" rat angttstias. Su^lom Oth. 11. ColinnelL 5) 6, 19. eirea Dernum devnde aequinoctium hinw vitee -^ serobibus deponendae,

9, 13, 4i 5, 10, 8w arhoree et eemina eum radicibus autumno oerito,, hoe est cirea calenda» et idns ootobres. 5, 10, 12. ^

12, 2. t, 3, 11. Plin. Epist 1, 7, 4. me circa idus oetobret opero Romae futuram» PaUadiHs de Be r^ 2, 4. 2, 7. .3, 8.

13, 1.

Addito nnmero Celsns 2, 6. p. M. ao $i eirea septimum diem tale esse eoepit^ proximum esty ut is cifea quartamdeeimum diem decedat. 2, 7. p. 05. Suetom Caefl. 88. Scriboniof Larg. 227.

VelleL Pat 2, 98, 1. circa Murenae Cepionisqae eoniuratio* nis tempus. i. e. pauUo ante. Plin. Hist. n. 33, 12, 55. ctVca Magni Pompeii aeiatem. 35, 8, 34. 50, 112. avium loquaciores^ quae minores ^ et eirea eoitua maxime. 11, 38, 72. circa mortem.

Horat. Carm. 4,1, 4. desine — circa lustra decem fleetere mollibus iam durum imperiis. Sneton. Dom. 16. in libris scri* ptis legitur : ad circa mediam noctem ita est exterritus , iit ex 9trato prosiliret. rel ac cirea. Alii ad^ alii etroa exclasenint.

CIRCA. CiaCVM. 65

Non difpliisei illud oc eired^ 4$tJamiii ttc panlld post re- curit.

lof ueonsidti , indefinltati rei caiiiscnmqne OBdreg, pdii mnl-

1» controteiteias ftlli confirtitnferaiit , tempns, i{aod per voe.

eirca tompifehendatttr , n6h ultra sex mons^s extendi, alii de-

cemendam rem indici commiiseriuit. Vid^ Barbosae Diction.

wa freq. 57, 7. p. 528. Straucliii Lex. partic. iui^. p. SO^ et 269.

2. fi.e6entiori8 aevi qaidain scriplore^ per v^e. circa tiUln et detatem alicuius homiDis ita designabaut, ut ipsiiU DdmeD loci insfar pro teiHpore poDereni. Conf. Aflgia^ ad Quinctih tnst* 2, 4. SpaldiDgius ad Quinctil. 2| 4, 4l4 compoDit graeciim MitA.

^iooi Flin. Hiet n. 3d ^ 12, 55. dixit^ ciVda Mdgni Ptm- peU tuiaUm* id Qnin<!tiliann8 cixpressisset tirod Ponipeium. Qninctil. Inet. 2^ It, t. dottofes drtis sero iam et tirtd Tesiam H C^aed repertoSi 2^ 4, 41^ ciVcd Dertietrium Phdlerea iiuti" titttiM fsre ^eottstai. 12, 10, 5. flotuit dUiem eircd PhUippum et tufke ad BUcdes^ore^ jilesdndri pieturd ptaecipue* Sendcae Oon* troT. 1. praef. p^ ^. Gron. ptidquid romahd fdcUndid hdbet^ qaod ineolenti Graeeiae opponat dut praeferat , circd Cicerdnem %ffloruiL nbi Schnlting. comparat VelleL Fat. 1, 17, 1. in Aceio eitcaqu4 euiti romand trdgoedid eit* ubi olim legebatnr ttren^e eoruiit.

S. Deinde eoiDpoDitur circa cudI DOmiDibns , quae 'el Dtmierum ^ vel aliam rerum quaDtitatem sigDificaDt, [QO iatelligatur DUmerus dod plenus et^ nieDsura uon »r«ssicts defiuieDda. Schwartzius in priore Turselliai iditioDe dubitaverat^ au Livii loous 27 ^ 42< ob siogula- «m slructuratil esset cofrigeDdus. Sed dod desUnt alia !Xenlpla« Qiiod vero apud VarroDcm legitur circum^ idquis prO circiier accimati aut corrigat^ a Schueidero irovisam est* vid^ p* 63«

Lir. 45, 844 6. ee^ futte opptdd eired iepiudginidi 27, 42, 8. drca quingenio» RoftiandrUm eoeioHim^ victorei eetid^runt. Ub ex dno cod^ pdat. fedidit Gronovius i in reliqnis numerus nnUns exstat aiit fakad. Viii Dralcenb. Sn«toil.Ner. 48. ctVca ^luaHum miliariumi Gnrt. 4« 6, 80< tbeider^ Persatum Ara- ftmnfiM^ ^t^i^a aeccm fntUia. F^trori. 9l jmer ^ dnndruni eirca Hi^mi ubi ftlii edi*]lrex«rnni ctVditcrw

CeliUri 4y Id. pafiic circa Belibtdm €s vind aminae0 mero teni^e. 7 4 i&* Aeind^ pet iiiUqumei di€$ tired singulai hemi-

11. 6

66 GIRGA. GIRGm

Saeton. ClanA. 6. eim — Ugaio tiiam drca mUrtitm ti- €f€« proteftitttifty eommendaoit imuper esereitihuB, ubi Gront- ▼iiuhaec: ,4™™® eeetertUoieieet nam ea vox reg^tura legate, non a praepositione , ^piae initar adrerbii sine casn nomiaii ponitnr.'^ Qnod probari Tix potest Ac deiant etiant alii exempla.

4. His igiLar, quae disputavimus , intelligitur, anti- qaos scriptores in hoc yocaoulo semper onam loci no- tionem tenuisse. Octavo demum urbis saeculo desidersr batur aliquod vooabulnm^ quod ad respectum alicuiiv rei denotandum graeco xora responderet. Huic notioni aptum videbatur voc. circa, quod quum regionem vir cmam et res se attingentes significaret, etiam de animi cogitatione ad alic^uam rem relata et de actione ac ne-

Jotio^ in quo quis versatur, usurpari poterat. Gonf. [, 6« p* 62« Ita factum est, ut una haec praepositio loquutiones eas comprehenderet, in qnibus antiquiores scriptores i/i, de, ad, erga ponebont: quae omnia communem admittunt notionem appropinquationis. De

Jua re dixeruut Duker. ad Flon 1, 10, 5« Schwarz. ad iin. Paneg. 95, 1. Burmonn. ad Quintil. Declam. 1, 17. p* 87« Suetoniiis aliique plurimi coniunxerunt ad- iecliva, quae conditionem aliquam notant, Quinctilia* nus , uterque Plinius et Tacitus et semel Suetonius etiam substantiva. Idque non appellaverim depravationem linguae, sed adiumentum in hoc desiderio non temere assnmptum*

Sueton. Tib. 69. ctrca deos ae reiigienee negUgentior, i. e. in eolendifl diis. Ner. 51. Tacit. An. 16, 8. ^tu — inetatUem damnaiionem fruetrati , mox Neronem eirea eumma eeelera dit" ieniifm, quasi minores eveuere. Germ. 28. de Orat 21, 9 22, B. Iu8tin. 14, 1, 8. ut quo modo drea ee animati eeeeai eognosceret. Alia ex Apnleio collecta habet Fricaens ad Me- tam. p. 220. Kot. p. 635» Soet» Tib. 11. ^ttifm eirca seholae ei auditoria profeeeorum aeeiduue eaeet*, qnod Banmgarten-Gm' ■ins in Clayi p. Id7. mimm in modum interpretatur : in pln- :. ribna circa scholist coaf. Domit. 3» Ner. 23» ne quid ,eircm haec occupatum avocaret,

Quinctil. Inst. 1. pr« 4. nullam ingenii sperantee gratiam eirca res etianui necessariaMj procut tamen ah oetentatione po' eitas. 4 , 1,9. tnde iUa veterum cirea occuitandam eloquentiam eimulatio. 10, 2, 14. Plin. £p. 3, 9, 13. circa Claesicum qui- dem hrevie et espeditue lahor, Traianni adPlin. 10, 10. (63.^

cmcA. cmcvM. er

mwnifeihutt eH -^ nee prudeniiam nec diligentiam tiki dtfuissc tkta istam laeum. Plin. Pan» 20, 3. Tacit An. U, 15* pu- lUcs drea bonas artes soeordia. Plin* Uist. n. 29, l^ 5^ hinc

- iOae eirea aegroe miserae senientiarum eoneertationee. 18» 1, 1. 9ermo eirca rura est. 8 , 16 , 19» varia circa hoc opimio» Seneca de Ira 8 , 32. Plin. £p. 5 , 14 , 1. promisi acripturum me tibi^ ^uem hahule^ eventum pbHulatio elrca Tu6cilium Nominatum. mofh»M 1 , 18 , 22. quum Fabrieiue deeem pondo argenti cirea Bu/inuM eonsutarem virum qudsi luxuriatn censoria graviiate dmmnaret, i. e. in Rufino. Sdetonv Cland» 14. novo cirea prin-

■ feijpeni- ^templo. i. te. in ^rincipe. Qnibui Verbig non potest excQsari Titiosa ratio, a Ruhnkenio reprehensa) apud Mur^* tom Opevi T^ok 8. p. 271% quamquam circa 4Ua$ quoque vidi tsempUtm. *

QmnctU. ^. pyooem. 5. ntnt pMeOy drea jfttae ^ i$^ ftti ht^ Mueiiur^ ndh repugndverit^ pronum ad eetera hah&arm M • tamaa. 15. idedque praedpue drca praeeepta pa1rti$ kuiua io- heravii. 7, 2, 6. quaeritur per eonieeturam et qualitaiem elr' ta modum^ speciemj numerum. Tacit. Dialog. de orat. 8, 4. Wfoo fd ttagoediae istae non saiiantj qUominu$ "emieiie oratio- mma et eurarum ttudih omne tenipue modo drca Medeam^ ecc^ mnmc drcd Tltyesltan ctmsumt». Uiit 1, 18. hi dieCordee -^ tirea eoneUiukm eUgendi eUcceakofia in duae fOciionee SdhdebWn^ %ut. Sueton. Cland. 45. tnort dus eelata eat^ dfMo drea snee^ ■omnia ordinarentur. Cf. c. 22^

Symmaclius imprimis solebat coflinngeire i^ronomSilft. I , Wi tin amore praevenior^ ne eim ciVcte te avarue offidi^ 2, 88. 8^ 6^ 8, Bw officia eirca nos miAuae affectionis implere. lururconsulti flaepiMime uturpabaut hanc vocem pro de, quodd^ quo^ n^s ttdttiui fh Befteff^ in B,ucknekt: PauliuB tn big^dt. 8,8, 42,8. tes e:^edM noh potest dfea diiudPBationee. luliahus 41, 1, 86. drea eaussam disseniire, qnoA panllo anto tn eai^t diss. tlpUMi» 5', 2 , 24. drca i^ffidosi ^quetdam elmntre pUrumque ttttolet etc. Pompon. 24, 1, 81. tvitandi atttetn tittpis qudesius gtatia drea tcMrem, hoe ddeiar ^intus Mudme probaise. Molta edlegit BrigMnim dto Verb. ei^if^ p^ 191.

l^acit. An^ 11 , 219. talGshti iani mihi eirca neeem C. Cnto- larit narratks. QnoJI esslB pOtest in ikeciB narran^a. Flo^ 1, Id, &. u6t /nittrato ctrca purpurt^^Um eius ietu tenetur^ tlqui- ieoh liadc ita ititelligo \ qiiiuii Ij^iralns egset ictus eb ^, q uod pnrpnratum , non regem occiderat^

Cie. ad Fam. 9, 15. init. ex prioribUs tuit UtierU intelhsi mrgratmm Ubi me wrmm wMudmk tuaet quau Ubi j»er-

6*

«

S8 CIRCA. CIRCVM.

wpetUm me gandeo. In hoe depniTato loco enmt qtil Inepte corrigerent : pergraium tibi esn animum meum perapeetim cirea euram vaUtudinii tuOe. Qaamqaam iam Schwartaiii8 ia notifl ad Tnmellina obsenraTit , ' dceronem non solere circa de aliis rebns qatinl de locii nsnrpare*

1V« 1. I^raepOsitioned circurrt et circa post snbstan* livam stiuiil poni propterea notamus , q^uod rara snnt exempla apud prosaicos , et cjuod poetis interdum strU" ctora adeo dura placuit. Vid. Wopkelisii Lect. TulL p. 170« (12d.) Markland. ad Stat. SUy. S> 3> 21. Walch. ad Tacit. Agric. p. 338.

Cic. de Nat d. 2 , 4l » 105. hune eircum agxvoi duae ferun^ iur. in Verr. 4, 48^ 107. quam circa lacua lucique eunt plu" rimi. Lucret. l^ 93& priUe oraa pocula circum contingunt mel^ Ui dulci liquore. Tii^gilj Acn. 1 ^ 32. errahunt acii fatie maria omnia eirmm. i^ 15. 6, 329. Stat Theb. 8, 395. Tydea eireum omnee r— eUpantur^

2. Be particula (i Verbo^ qilocum cotiaeret, avnlsai et de scribendis verbis compositis tria sunt monenda. Praepositionem verbis praefikam secerni, et adverbium per 86 constare posse^ res est omnibus nota. Hano tmesin> in qua potius dicas adverbium noa esse compo- situm cum verbis ^ illustraverunt Vlitius et Burmann. ad Gratii Gyneg« 10. Gavendum tamen est^ ne fiDgamos Tocabula , quae numquam in usum venerunt, veluti c/r- cumdtnplecti ^ circumsequi, circumesse* Neque, ubt circa legitur« tmesis ista locum habet.

VirgiL Aen. 2, t92. ter concih» ihi eoUo iare hrachia eireum^ 1, llS. arida cifcum Mitrimenta dedit. LucreL 5, 881« cir* eum trihua adi» impiger ammfiorei eqma^

Adverbium abBolntuiii ponitui^ li 6ratio in tjjnegt 875. fma pura moneho drcum lahra eequi. et a Virgil. Fcl< 8, 45« et moUt cirotim est aMae ompteMle aeantho^ nam qUod apud Aps- lei. Met. 3< p. 130. (44.) ColYios et Seioppiui coniecerunt: m» tet tot milta poptdi circUmsequenti» 9 tntiqua Auctoritate deeti- tntum ^st, nec rtVcufnftinpIecf t dictmu esse , ipse ^ quem afftf- runt, Virgilii locus Aen. 5, 312. lato quam circum ampteMnt auro hatteus , si integta est haec icriptura , per elisioneai do- monitirat«

Grat. Cyn. 404. et vivum lapidem et eirca meUtensia neetmai

euralia, ant ctrca positum est pro supra , ant , quod Temfli

-pnto, scribendum est circttin. In Senecae Herc. ff. 149. reeta

\

i

■»

CIRCA. ClfiCYM. 69

exliil^ti^ libiri scripti: turhaque cirea CQnfiua sonat: nani dici- I tnr turba cirea, Vid. Gronov. ad Liv. 21, 49, 7. ut Tacit.

Abi. 11 9 31. Mtrcpente ^rcum procaci choro,

Tam compoDitiir praepositio cum verbo, unoque ac* ceniu utnimque contmetur non tantum in iis, quibus exprimitur actio , quae rem aliquam circumeat ^ut cir- camplectatur, sed etiam ubi conditio describitur, quae adtotam rem pertineat, aut res pcr regiouem circa dis- positot Ita circumsudare. apud rlin. Hist. n. 14, 1,5. draimnascens 2, IQS, 106« circumsonare, de iocis, quae circam resonant, apud Liv« 59^ 10, 7. aut active de vo- cibos nndique allatis, circumiacem apud Livt 37, 54.

Legitnr apud Clc de Off. S, 2, 5. eonducere arbitrorf tali- hu aures tuoB vodbus undique circumgonare, qnod cst talibus Tooibns imdiqae personare, nt est ad Fani. 6, 18, 7. Beieriw, fn viderat Fearcii ezpliQationeni de flonontibus auribus ridi- cnlam tue^ correxit circumsonari ^ tamen nuilo exemplo eom- probavit, prosaicum ficriptorem ullum, nedum Ciceronem pBMivo usnm esse. Neque Cicero dixisset aures circumsonari^ nec eas • — audire. Fronomen eas , diversum antea esse sub- leGtnm orationis , declarat. Scriptores posteriores dicebant fmdi^e cifcmn,

Penique quaeritur de verbis cum duplici praeposi- lione compositis , de qua re dixi ad Statii Silv. 1,1,1. Sed ratio verborum et consuetudinis tempora distinguen-* da sunt. Atquenegavit Gortius ad Sallust. Histor. fragoi. pi 986. scribi posse nullo circumadnitente ^ quum a La- tinis fere cautum esset, ne tria vocabula coniungeren- tar. Tamen ratio obstat: nam significatione diilerunt circumadniti et neminem circum , i. e. eorum qui circa sont, adniti. Sed antiqui scriptores semper in liis ap*

Gsuerunt adverbium purum, etiam proximo a verbis Jo« Postea quum pieniores formae placerent, et in doctrinarum expositione nova vocabula adhiberentur, eoniungebant adverbia etiam cum verbis compositis, ut omnes partes uno accentu comprehenderent , idque aut coQtinna scriptura exprimebant , aut hypben interpone- Uot. Yna tamen erat exceptio omnibus temporibus communis, Vbi enim super et circum raaiori significa- tione pro insuper , circumcirca ponebantur , etiam di- stinctione et proprio accentu elferebantur. Quare Gato ^ Re r. 48. scripsit furcas circum offigito , Plinius

70 CmCA. CIRCVM.

Hist, n. 19 9 6 y 26 , 4. oonfert alierna foUa circum ob* ruercy at 19, 6, 80. dejlexa circa ohruuntur* Sed LiT. 25 y 56 y 6« si quo moao posset vallum circuminiicer§f Columello 5 ^ 12 , S. atercoratam terram circumagg^ ratOt et Plinius 19> 5, 2S« firnoque circumaggeratae re^ si^tere frigori radices» Tibull» 1, 6^ 10. ipseque t^t circum luatratd aulfurepuro*

Qaod olim legebatur w^vA Calon. de Be r. 114. duoM pmrU$ ierrae cireumaddUo. nmic reiftitiUoin est drcumdato, Plin. Hift n. 8, 88, 51. nntiqnae editionet praebentt nec pvpUlae mofi^ 8td toHu» ocuU venatione eircumad$picit, Qood Aristoteles Hiit nn. 8, 11* otqitpu d) xdv Q(p9al(i6v uvxktp %ul v^ oipiv M ndvxag tovg roTcovg (i§Ta§dXltt ^ Plinins reddidit et tcripsit : cireum adepicit. Hardninnt temere mntaTit cireumgpieit, Qnod apnd Apnlei. Met 2. p. 120, 28. (120.) compiobaste Tidetnr Ondendorpint 911111» — > coronae eircumadetantium fata donard, et 8. p. 212 , 18. (570.^ ^iioe ret arctfmadftantmm — cfetemift onlwot. eerte non confirmari poterat exemplo Taciti Ana. 4, 82. Ibienim hominet, qui in ampliitheatro atsidebant, Bi opponnntur, ^t circnm aiitta6aiit

S. Adverbiuni, ut in multis exemnlis Tidimii^ proximum praecedit substontivis. Vnde anplex granh* maticorum opinio nata est, Alii putabant haec coniun* £1 per hyphcn, atque scribi circa^ealtus. vlde Fabri rhesaur. p. 549; alii ex antecedentibus intelligendam esse dicebant nomen vel pronomen: Tantalus est iliic et circum (sciU eum) stagna* vid. Bachii Geist der ront Elegle p, 64* Slgno, quod hyphen vocant, non optis est, neo re vera coalescunt vocabula: tamen id facila coDcedi potest, adverbium, ubi praecedit nomini ap^ posltum, arctius coniungi ad umus notionis specieoit Ellipsis vero nulla est,

4. Praepositio, quae verbis coniuncta est, non 80« let, ut in oliis, iterum poni cum nomine, sed semper dicitur circumire aliquid^ circumvolare ^ circumdarSf circum^edere aliguid. Ct. Ruddimann. Tom. 2« p. 82& Plautus adeo dixit Mostell. 3,2, 157. eho istumy pueTf circumduce hasce aedes et conda^ia»

^ In scriptis libris quum compendium esset almil' limum, iibrarii modo circa^ modo ciroum dederant* Vid. Urokenborch. ad SiL 2, 646. ad Liv. 4» 12» 9. lOj

CIRCIT£A. 71

^ SftyS. Ckmipendiam breve cayel ca efTecit^ nt iotam

^ TiMMbalam aat omiiteretur (cf. Drakeob. ad Liv. 21,

^ 46, 8.), aat commutaretur cum contra. vid. Drakenb. ad

^ Lir. 57^ 16, 7, Oudendorp. ad Frontin. 1, 4, 7. ad

B-; Soeton. Tit. 4. ad Apnlci. IVlet. p. 152. Ruald. et Ou-

^' deod. ad libr. 7. p. 492. 600. Interpr. ad Plin. Ep. 8,

? ff, 14. 6, 14, 1. ad Quinctil. Inst. 4,2, 12 et 19. el cum

^ ciira. vd. critici ad Liv. 1, 88, 1. Drakenb. ad 21,

^. SS^G. 10,26,6. Saepe pronomen eum addiderunt in

i. formola circum esse. vd; Gronov. et Drakenb. ad Liv.

4 26,49,18. ad9, 2,7.

li

t;

I

CIRCITER.

ClECiTEa adverbiam est* ex adiectivo circna de- fiumptum, ideoque idem signillcat, quod circum. Guius Qsas vestigia nonnisi in fragmentis vetustissimorum icriptoram reperimus. Cassius Hemina apud Flinium

f Hist. n. 13, 18, 27* lapidem fuisse quadraium, circi-^

I ter iti media arca ifinctum candetis quaquaversvm. Itaenim haec vcrba, quod nemo animadvertit, intelli*

, genda snnt, Posteriore tempore circiier ad tempus et qd nomeram proprie referebatur. Friscianus 14. (8, 34.)

i p. 990. circiter vero ium similiier nzQi ^raecam signi^ jicat^ quum pro iuxta accipitur: ad tempus tamen soJum pertinet, ut circiter calendas ianuar. Alcuin.

'■ p. 2138. Beda p. 2882. Flav. Gapcr p. 2241. Hi omnes praepositionem nominant. Repugnant Sanctius €t Raddmiannus cum aliis, qui docent essc adverbium, coi sabaudienda addatur praepositio ad: quae quum aUativo non conveniat, ubi legitur circiier meridie,

I lentenliam integram videri hanc: in meridie aut circiter ad meridiem. At nomen per se constat, et tempus, quo aliquid fit, non modo ablativo , sed et accusativo ex- primitur: sicuti Graeci Aicxxnt ziiv hniqav, ScTtiQOv, rov i^^v.' Conf. Yol.l. p. 880. Est igiixir meridiem id qaodpermeridiem. Acceditvero cum adverbio aliaratio» (pia id, quod circa aliquod tempus est, ad ipsum» quod Bominatur, tempus lamquam ad centrum relertur, iuque accusativo designatnr. Hinc fit, ut verba arctius cq- haereant et adverbium induat speciem praepositionis. Significat idem qaod fermef Jere. Gerpiani utontur verbis um et olmgefdhr.

72 CiaClT£B.

Pknt. Mott. S, 1, 52, nditq h^p eireU^ meridie, \taao 4« Re r, 3« 10, 6, $ie eur^H eireitef iiipbu» fptnfihus fiitnt jri«- gwe, Panllo fuite Seluieidenui nimii ^ndac^er correxit . locw« cormptiiiii , ii| ^np n\h\\ v\A i|ii|iieiri pota conii|ii|tenda Tido- tur t ad eaginandum eligufit pullo» circfter IV^ Vve, (i. e. qiUH tnor qninqneye) pgeneee^ qui tunt nati. ?nlgo legitnr eireiier ees ^ men»e9t Caetar S, gall, 4, 2$, ipae hora diei circiter ^t^rta eum prfpiis naeihu» Britannifim attigitr

YfUTO de I4ngr |a^ 5» ^ 0^9 5,) qui^ singuli» verhi» jprhai^ genO» eirci^ ^uifigcfiUKB ipcciet flecltnattpfu6t» fiwnt,

|Sall|l9tt CfU, 50 9 8, ejr emfit copia pirciter pnr». fwfrta crot militarihu» armi» instructa, Caea, B. gall. 2, S2, armorum magna mtdtitudine de muro ^n/pMom, giifie erqt anfe opptdum^ ufctfty ^ et t^V^ etrcit^f parte tertia^ ut posteft perspectum e»tf eelatdf et tpipppUo rctciita, portis patrfactis^ eo die poce tifiit usi, Adrerbii of&cimn defendernnt Linaeer de Emendf •truct. p. 112. et Cor^int BiHQUt ad Fanif 4, 12, 4,

Cic. ad Att. 2, 4, fio« eireHereah f^^ tn Forip^no cHpM^: mit in Pompeiauo, ad F^, 14, 9, no» . — '. eireiter idu» novea^ hres in Italia speramu» fore. Varro df) Ro iTf 2 , 11 ^ 7« opi| hirtas tondent eirciter fnHeaceam piessemt 8, 8,8.

CaeSf B, gall, ]. , }5. Ita iltct eireiier quindeeifa iter feeermpL' L{y. 18, 1, 7, fuum decem ctfcjter millia ak hoste aheasenf, Plaut. Mil, 2 9 8, 79, nam iUie nester est fortasse eirfitfr triennium, Yid, Heiunngeri Obe, aiitibarb, p. 463,

Sanctin» ip QVnerr. 1, 16, et Vrsinpi Instit, Vol, 2. p. 488u, nt eliipsin praepositionis ad comprobarent , afferebant C3c, ad Att. 2, 17. eerttfn -. — Aoec tn Jrpinati ad sextum dreiter idus maias n^ defiehimus. Sed iam Rnddilnannns VoL 2- p. 331. monnit, recte legi a. d. fc^rfiiin. I, e. finte difin,

Gerb. I, Vossins de Analog. 4 , 22. p. 263, „ aliquando,'* in- qnit, „BU8picio mihi incidit, ut Qhiter dicimnt Toce ex ob et tfcr Gomposita, ita etiam cireiteT ette conflatqm ex ctycitm Tel ciVca et tter. ita circiter Romam integre sit circum iter ad Ro- «ufmi : boc est circa illud it^, qno Romam itur. *' Qqo ineptiiu excogitari non poterat. cf, Perizon, ad Sanctii Min, 1 , 18,

Ratio certa est, qna adverbium proxime coniungi ^olet enm nomine numerali. Snlpicint ad Cic. 4, 12. mutayit ordinem Terbornm, dixitqne : eirdter hora decima noetis. Recte interpo* nuntur Terba, quae ad nomen nnmeri pertipent: AurcL Vict. de Caes. 36. mense eirciter post AureUani interitum sexto» Poit numerale legitnr in loco aliato Clc; ad AtL 2, 17. CooL Goclenii ObterT. p. 102.

t

CIRCVMCIRCA. CIRCVMQVAQVE. 7S

Dixinms antea circiter proprie fuisse circum. Hinc aatiquo tempore etiam id expressit^ quod circa, de lo- corum regione , sed cum indicio incerto.

Plaat. Gut. 4,2, 7. de eiitella: ubi ea ttl nefldb, fiut, mt ,^ /^. ifhor^ loea ftaep ^rciter exci^H mihi, i, e. hic aliqao ftnr^^ii, ,vi

CmCVMCIRCA.

I

I

,!

Priscian. 14. (S, S4.) p. 989. est tamen quanda

drcum praepositioni eam (i. e. circa) subiungimua ei

circumcirca dicimus. — - Et hoc tunc fity quando

I fffupl 9KqI si^nificare ifobjmmsy ut Hesiodus i{MpX fuffi

' x^irvi|y foetd£(. Sergius in Donat. p. 1855. numquam

enim praepositio alteri praepositioni cohaeret* Si au-^

tem t^plueris, vt coninnctim cohaereat, non idm ad^

verbium erit, sed potius recipit naturam suam: nam

i et praepositionem praepositioni sic cohaerentem , ut

r fTQ una parte praepositionis habeatur, invenimus

saepe apud Catonem^ ut circumcirca id est drcam

> Sergius hoc dicere voluiL: praepositio ubi cum praepo-

: sitioDe coniungatur, eam non manere adyerbiumy sed

. coire utramque in unam vocem. Tamen ne praeposi-

i tio qiiidem vocari potest, Nam qqae reperiuntur ex-

empla, omnia adverbium praebent» Id vero factnm vi-

detur, ut totus alicuius rei ambitus et circuitus regionis

denotaretar: sicuti nos dicimus um und um, quod est

fi ringsum» Hac ex compositionc verbi circumcirca re-

^ ceatior usus servavit simplieem formam icircay quae

deinceps in vicem praepositionis circum succes^it*

Flantt AoL 3, 4, 8. vhi erat Jiaec defossa^ occoepif fcalplU'

t ', rire ibi ungulis circumcirca, (Solpicius in Cic. ad Fam. 4, 5, 8*

l ■ ex Asia rediens quum afi Aegina Megaram vereus navigarem,

■ I coept regionea circumcirca prospicere, Liber de Bello Jiispaii. 41.

hu aceedehat^ ut aqua^ praeterquam inipSQ oppidoMunda^ eir"

enmcirca nusquapi reperiretur propiue milia] paesuum oeto, Apa-

lei. Met 11» p. 258, 23. paUa nigerrima — guae circumcirea

reneatu et iub dextrum latw ad humertem laevum reiurrens.

CIRCVMQVAQVE.

De verbo aRCVMVNDiQYE vide supra p. 6S. Aure- UQ8 Yictor f aive qui ccripsit libellum de Origine gent.

74 CiaCVMSECVS. CIS.

rom. Vf, 6. coloniae dedueiae mnt Praeneste j hur. — Boinllaey ceteraque oppida circumquaq Alia exempla non exstant. £t dabitari potest etiam i in I0CO9 nbi praecedit cetera^ coi parum eieganter 1 ditar quaque.

CIRCVMSECVS.

CiRGVH8£CV5 vocabolam est Apaleio propriu eoias forma respondet aliis intrinaecue, altrinsec forineecua» Atque secus regionis tractum , in quo al ra para alteram sequitury sive quem nos oculis qu aequimur, indicat. Nos dicimus wart, wdrts^ in a derwdrta^ rHdu^drtSm £st igitur circumseous fere id< quod circumj et usurpatur de regione, quae circuni oet: umwdrtSy.in der Gegend umlier.

ApoieL Met 2. p. 121 , 11. ^tfii» t^lam no» omnei tirem «Mt oMoMi^ fi» cloncm oocJkifmtim vidtret effusos, 5. p, 166, et multi toloni quique eireum9eeu9 venantur ^ et accola^ plut viderunt eum vespera redeuntem* 11. p. 264, 33. navemfal rtme faetam picturia mirie AegypUorum eireumsecua varie tam — deae nuneupavitn Ita emendaTit Stewechiiis < raptam Toe. c^rcumspeeliM, Tel ctrctuiupecfi», Tel cireumaepi id%ae probaii pomet, si modo alia exempla oonfiurmai lignifioatioBem cJrciimctrca» uh omni parte.

CIS.

Cis quid proprie adsignificet, etymologiae auc res discernere non audent. Gerb. Vossius suspicat abiecta priore syllaba, factum esse ex helae: tamen i in Art. gramm. 2, 19. p. 238. et 2, 81« p. 29S. demc stravit, vocalem corripi. Idque colligit et ex analo verbi bis , et ex usn, yerborum citimus et citro. ] yero analogia non recte constituta est, usus autem s labae breyis in vocabulis citro et citimus ad recentis mos poetas pertinet: Horatius aliique citra producu Nemo enim nunc carmen astronomicum , quod in l tbolog. Burmann* 5,46. legitur, Yarroni Atacino i bnet, aut admodum yetustum esse putabit, Qu nil obstat , quo minus longam syllabam m cis statuam Atque factum est hoc yocabulum ex demonstrativo x minei cuius diyersaa formas in ^ et ia usurpan]

'l

CIS. 75

sraefixa littera c sen syllaba ce, de ^na dbdmna p* 10« mlur priraitivam faisse Tidetar c/uay sive transversa iorma vocaboli hicce: adiecta quidem littera e, qaae in irans et in obsoleto pris , unde pridem est, et in aliis adiiaeret. Nam quid Schwenckias sibi Toluerit, qaum iD Seebodii Sylloge 11« 1. p. 161. cis pro quis dici exi- 8timat| eqaidera non perspicio: rectius Grotefendus II, 2. p. S61. cognationem particulae ce commemora-* yit, et graecum Ixc^ contalit.

Antiquo tempore Latini dixemnt cis , nt uls, sed postea mutaverunt in citra» Quare eae significationes, qoae recentiori tempore accesserunt , non ad cis refere- Dabtar^ idque ipsum modo in certis qnibusdam forma- lis perstabat. vide in voc. aTRA. Yulgaris tamen ser«* mo aliciy quibus scriptores aevi posterioris formam cz- tra adhibuerunt, etiam cum cis coniunxisse videtur. Qaare Priscianus universum usum complecti voluit his yerbis 14* (3 , 27.) p. 987. cis et componitur et separa" tur, et m^igis loccuem habet significationem, ut cisal^ pina Gallia et cis R/ienum» Possumus tamen per translationem et in tempore et in aliis rebus ea uti, ut m definitum tempus, sicut ultra definitum, pel cis na^ turae leges, ut ultra naturae. Gonf. Beda p. 2332.

Apad Pomponium in Digest. 2 , 2 , 81. qaom legatnr cm Ti^ herim et vltis IV&erim, grammatici arbitrabantar, olim dicta esfle Tocabala vUis et citis , et Vossios de Analog. 2 , 25. p. 802, ai(: declinant Tero cm, citts, ub, tiltis, qno praeter Varro^ Bcm usus.Pomponius: et ForceUinui formam tiZtts, dtia anti- qoiorem Tocat. Quae omnia incerta aut falsa sunt. Apud Varronem nuUom exstat long^oria formae exemplum, nec puto Latinog umquam dixitse citis.

U Gis praepositio de locis dicitur^ quae aliqua re mterposita, sive monte sive flamine interiecto^ difEn- dQDtur* In iis notare videtur eam partem, qaae ad nos, qai loquimur, spectat, i. e» in hac parte, diesseits. Sed totus hic usus constituitur negativa notione non ultra, Btab altera interiore parte intelligatur id ^ quod termir nom non transgrediiur. Opponitur uls et trans. Et coniupgitur cis etiam cum verbis , quae motum signiG.-» cant. Glossae Cyr. ivzog, cisy intra, introm

Vanro i^tid Noninm 2, IfiO. eo die ei$. Tiherim. redeundum et^ fnod do eoeUf uuspicm hu memM sft praeter magietratim*

76 CIS.

Sallwt. apiia Victorin. Sa Cic Bhet. p. 82. Pitli. et apad Nor Biiim L L mnt OaUia nt Rhenw^ atque inter mare noMtrum €tqne oeeanMm^ nin quae a paludibua invia fuit^ perdomita» CU* ad Fam. 3,8, 15. ^ttsd enim erat^ quod me perseguerentur ta eaetra^ Taurumve transirent\ quum ego Laodicea usque ad /e«- fmim iter ita feeerim ^ ut me omnium illarum dioecesium , quae ctt TVmrfliiii fimt, oiiim'imi9iie earum 'cioitatum magistratus le- gationeeque eonvenirent? ad Att 7, 2. quoad hostia eia Euphra^ tem fuit. Lir. 8, 14, 5. et tenohie tniie ahductusy iussique trane Tiherim habitare: ut eiua^ qui ci» 7Y6eriiii deprehetmi» ettef , tit^ ad miUe pondo elarigatio esset, 5, 85, 4. eit Pa- 4um uUraqHe. 88, 88, 8. In 4, 17, 8. hie enim primue; ei$ Anienem eum rege Feientium seeundo proeUo eonJUxiL librarii rariorem rooepi ant omitenmt aut mutanmt in dtra et ejrco.

Noniiit, qni Salluttii et Varronit Terba affert, in praemiiMi escplicatione ctt jpotttttin pro uUra ant ttupido errore confndit locprum rationet , aut icripsit non tdtra,

Z» De tempore usurpatar ex -PrisciaDi praeceptis ita, ut, contraridm vocabulo ultra, indicet ia, quod ante tcmporis terminum definitum praecedat : non ultra ^ in^ tra. IIoc tamen non usurpatur nisi a recentisslmis scriptoribus. Aurel. Vietor de Gaes. 42, 1*. eum Con-' starUmus ci^ m^naem decimum facundiae pi deiectum imperip in primtum otium remxivit. Antiqui scripto-* res unani I^abent formulam additi vocabuli jpauca: ut dspancos^dies sit npn ultra paucos dies, intrap. d. Vid» Jiivineit et Iaeger« ad Mamert* Grat, aqt* luliano 15.

Plaut, Trpc. 2, 9» 26. tta ego iUam edepol servemy itaque parce victitem , tit niilto faxin^ dt cliet potieot tiet. Merc. 1, 2> 41. Uberum caput tif^i fadam , poficot cis menses. Mott. 1,1, 16. quod te in priitinum tctt aehitiim tradier , cit , hefcle , pati- caa tempeatatee. Mamertin. Grat. act. lul. 15. cia pauculoe dies in novttm ac florentem 9tqtum f e pubUca fcstituta.

3ff Denibue od rerum terminum quemcumque cis re- ferri, notat rriscianus , non additis exemplis; neque ea obyia sunt in antiquis scriptoribus. Quare ad usum Tulgaris et obsoleti sermonis pertinuisse yidetur, Quod Tero in aliquibiis Taciti editionibus ex emendationeLip- sii legitur Anq. 11, 30. ^eniam in praeteritum petens, quod ei cis p^ectiumf cis Plautium dissimulai^isset. Forcellious interpretatur : quod tacuisset, donec res constitit intra Vectium et Flautium* At nemo Latino-

}.

1

c

cim crnvs. 77

imnsic loqniitns est. Qaae Gronovias comparat, alie-* llii loiit. Fortasse integram scriptaram seryavit codex ^giieolae^ TiiioSf VectioSf Plautiosm

Hoe loco ftamqiiaiii certo qnodam arg^nmeiiio ngag egt He^ nUnf , at Tacit. Ann. 11, 16. coniectura emendaret ita: «ae- fku mnokntuuu eia Uhldine$* pro ac libidines. lUad yero ne la- tiaam quidem egs^ patem, vinolentiam aatem, et qnae com ea gemper cooriuntur libidineg, in Germanis, qni a Tacito barhari vgca&tur » aegare ^ Terecundiae eat nimiae et affectatae.

CITO. CITIVS.

CUua Tocabulnm , gaod nemo hodie cnm Ang. Ga-» ninio per metatliesin ex ra%v transformatum putabit, factam est ex cieo. Vossio in Etymol. p. 156. videlur citua proprie esse vocatus , et quia , qui ab aliis Tocan- tur sive periculi sive affectus caussa, celeriter accedere soleant, veloces dici citos, nisi sit citum, quod initione esty Si idfOf eo. At non omnes citi vocantur^ nec qui i Tocantnr, semper festinant. Nec suflicit ratio, qua Doederlinns p. 132« Tom. 2« Synonym. omnem horum Terborum natnram reducit ad voluntatem^ et citum eom esse putat, qui animo et volnntate praeditus aliorum Toce ant nula ad aliqnid agendam commoveatur. Ciere non est TocarCy et difiert a moi^ere eo, quod significat ^atum et irritationem , qua qnid , ut se moveat , im- pellitar, sive sit homo sive res non animata. Ita fit, ut dtum sit et id^ quod ad motum impulsum est, et ia ooius mota Tehementiori apparet impnisus et accelera- tio* Quare ciio dicitur pro citato acta, celeriteri et ad kmpos relatam^ pro brevi tempore, sine mora* Quae tttig coDfirmanf ur exemplis in lexicis abande propoaitis« Hic nobis commemoranda sunt modd haec«

1« Cum negatione coniunctum non cito ponltar pto haudjtudle de eo^ qoi aliquid ob dubitationem cunctan-' ter actalras est^ et_de eo^ quod fieri^ aut futurum esse Aibitamas^ praesertim io. formula non cito dixerinu Nos dicimus nickt gleicfi ^ letnicht leickt*

tAe* HtaL ttf , 264« negti^ verhia apttorem eite aUuM dixerwtf neqm teittealltg eTebrioreah In compatationig formula Cle^ Ibidem 265. qviem iu mm toM citd rheMm dixerii *^ quamf id Greied dmmtf MdL^nniv*'

78 ciTO. crrivs.

Terent. Ad. S, 8, 89. haud eit^ maU qmd ortum e» hoe fmhUee.

Non cHo pro non celeritOTy non broTi tempore, legitor ttp Cic de Orat 8, 36 , 140,

. 2. Fraeterea citins, praesertiniy ut videtur, in evc catione, ponitur pro priu^ yeLpotius, £8tque hic nsi recentioris aevi.

Senee. Agamem. 966. tUhu kiierea mihi edimfe^ uhi i gnatua^ uhi frater tuue, Senec. Lnd. de vorte Cland. 7, eitiuB mHd verum , ne tihi alogiae egcutiamf dieito. Vtroque loco GronoTini eXplicat: qnam citissimey statim, et compi rat Lud. de morte Cl. 13 , 2. celerius inquit Mercuruu^ et vt filre noB nuntia, At ibl bene corrigitur codicnm auctorital celmt» f. Quid Anctor de Different. Toc. p. 2193. Fntsc (p. 469. Mai.) in difltinguendifl Tocabnlis eitiiu et eelerius tXi ▼oluerit, alii eTolrent, cormptissimnm locnm emendaturL

S. Hinc citiu» -— quam usurpatur de eo, quod faci liusy aut prius quam aliud quid fiat, ubi Germani e/u — • a^9 Graeci ^S^aov. Soph. PhilocU 6S1* ^SCitov ap t% nkilctov ijifiliStiii^ jftol nfXvoi^ bjjiiviiiq.

Plant. Amphi 1, 3, 6. ted «6« aummue imperator non aia ad eserciium ^ eitiue quod non facto^at ueua fitj ^tfam guo faeto^et opue, Cio. in Terr* 4^ 26, 59» oox me citiu8]d€fecen quam nomma^ ad Fam. 5, 2, 80. cififf«(|fiie amore tui fraJtrei tdum odiue demttm ^am iUiue odio quidfumm de noetra hent volentia detrahumt de Off. 1, IS, 59. ftt vidnum citius adik verii in fruetibuB pereipiendia quam aut fratrem aut familiarem LiT. 8 ) 82 9 9k modo vitam aihi eripi eitiua guam gloriam n rum geatarum poaae voctferaretur* Orid. ex Font. 2, 8, €6 nam eaput e noatra idtiua cervice recedet — ^tfam careom raptii o puhlica nunUna , vohiai cf. 2, 7 , i&. Horat. Sat. 2^ 5, 85 Drakenb. ad Liyii 8, 32. Cittifs — quam ie tempore ac eelo ritate Tid. Fiaut.Feni» 8, 8, 89i

4« Hoc itiodo citius in comparatione usurpatur can: Matfi compositum in formula citius dixerim pro po« tius^ vel facilius*

Cic. Fbil. 2, 11, ^. ctetlM dixetim^ iactaaae ae alifuoi^ u\ i/Ufsse tff ea eocietate viderentur^ quum conacii non fuiaaen% quam ut quiaqUam celari vellet^ qui fuiaaet. quod dictum eft pro Ide! "fwm ut dixerioi» faemqaam celari Tolaiwe<

CITRA. 79

r

I 5# Ceteniin dto inter ea rocabnla referendam est^

I mi^ sicat 8erOj longus^ seduluSf etiam conditionem in«» [ mcantmmis magnam. Significat enim interdam perquam Gito^iiimis citOy saifrun»

[

li t

n'

I

I

Fidlad. de Be r. 1, 6, 15. omne opus nuHcmnj fimm fitri fnecipihtr^ negue ctto est, «i ante guindecim dies, heque tarde, itpMt quindecimflat

CITRA.

Gellias Noct. att. 12, IS» e dispntatione Apollinaris Snlpicii haeo refert: tres istae pocea intra, citra, ultrai guilms certi locorumfinea demonstrantur , ain^ guUirSbuB. apud peteres syUaois appeUahantur in, cie, uli, Hae deinde particulae j quoniam pari^o exiguo^ que sonita ohacurtu^ pj'om^bantur ^ addita eat tribua amnibus eadem syllaba^ et quod dicebatur cis Tibe" rimetuls Tiberim dici coeptum est citra Tibe- rim et ultra Tiberim. Priscianus 14.' (S^ SS.) ]p» 989. citra namquam camponitur , et pene eamdem nabet signijicationem quam cis: nam apud nos locum ugnificat. Sedinvenio^ qiiod propriis nominibusj ifel montium cis solet jpraeponi plerumquey reUquis vero magis citray ut cis Blienum^ cis AlpeSy cis Paduam: dtra aaniemj citra cruorem, citra forum; et a cia fddem deriifatur citra, a citra ifero citer^ cite^ rior ei citimus, teste Capro. -* Vtriusque tamen mterpretatio apud Gruecos adi^erbium estj id est, fi ita ifel btl Tade.. Conf. Beda* p* 2S32. Qaod Tero diitinctionis caussa grammalici docent^ citra praeponi iriere appellativis , non antem cia , id inde factnm est, qnod linguae aactores in metaphoricum usum recentio** nm etiam novam formam condiderunt. £a primum vat adverbii ex ablativo citera^ unde citerior, lormatii tom cam nomine coniunctum praepositionis nataram loduit* Apud Festum quum legatur: citimus^ extre-^ muak yia enim facit ultra^ ultimusy cis, citra, ci-^ timua^ grammaticus nonnnllis videtur citra habuisse pro comparativo« At nec Festus scripsit haec verba ^ nec^ qai scripsit > t^aulus Diaconus hanc sententiam istis ver-* lus expressity sedcontulit similinm formarum exempla, aat si illud voluit , significatione ad comparationem ae- cedente est deceptus. vid« n« 8. et 9« Nec ,yero citra

80 crrRA.

Cst tirolongata forma Terbl cis, «ed nora; qnae qnande sit »icta, cuci non potest. In comicia et in yeterrimo* ram script»rum fra^entis exemplum reperitor nuUum. A Gicerone et reliquis usurpatnr eo sensu , quo cia dice* batur de loco propiore. ^ Adverbii exempla nonnnlla nunc in scriptonbus recentioribus exstant, Sed fuerunt ecriptores quidam etiam novi^simo tempore^ qui hac voce prorsus abstinerent ^ veluti Symmachus«

1: Citra igitur dicitur de regione anterlore^ quae flumine, seu monte, seu urbe aliave re in medio posita^ ad eum qui loquitur, aut de quo narratur, proxima spe^ ctat. Contranum est ulira» Nec tantum cum verbis quietam sedem significantibus coniungitur^ sed etiam cnm iisy qnae motum exprimunt. DoederliDUs in Syno- nym. Yol. S» p* 109. ita distinguit: cis significare locum aimpUciter, citra simul indicare propinquitatem* Sed faliitur. Cia Wiemm et citra JR/ienum^ cia Taurum.^ citra T. nihil difierunt significatione : id quod multa exempla comptobant*

Snlpiciiui apnd Oellimn.U, U. Ita disputat: Ctcero tnttg

Maiwmf nofi, ut tu intefpfelare, et^ oeeanum dixit, QiimI

tmim polest did eitra oceaHum esffe, ^ftmm undique oceanus dr^

eumscribit omne$ ierra» et amhiat? nam eitra quod est, U

estra est. Qui autem patesi intra esse dtei^ quod extra ettt

Sed »i ex una iantum parte orhis oeeanua forei , tum quae ierrtt

ud eam partent foret^ citra oceanUm esee dici poeaetf vel ante

fieeanunt. Quum vero omnei iertaM Omnifartdm ei undiqUeoer^

$unt eireumfluatf nikit dira eum eH : sed uhdarwh iUtug a^Hu

ierrie oiHnifnu eon^aUaiis in medio eiui Mni Omnia^ ^juae intra

0ra8 eiui inctusa eUnt Tamcfii recte dici a GeUio potetat ct

tra eccanuMi etianlsi iiiti*a oceanmii qnidquani esse negaTisieL

Vid. n. S. Siliils 16 , eOD^ nee retulit urhi eigna priu» ^ fuoM

fumantei circa aequoTa vidit romano Pkoehum sotventem tiiore

eiifyiie. Bartliiutf et Heinsind con^exenint citfa aequora. ^nod

poetA dicere potnisset, etiamn non cnni aliis credidicwwty

Fhoebnm relicto citra oceaniim cnrrn fedire solere ad orieri-

tem pei^ oeeani flnctnii^ Sed scripsit circa aequora^ iit Ska*'

tine dixit Thebw 3^ 407. keeperii deveno matgine pontii et

Nonnng Dion. 12^ 11« diuapoio aaQi itqtixo^ou

Caei. B. gali. 6^ 82. Sel^ Condrueiquc iegaio» ad Caesarem misetunti oratum i ne ee in kostium iiiintero duceret, neve omni- tm Germanorunt ^ qui etMnt ccti^a Rhenum j unam esse canteaiil hdieofeti Iat< 21, 48, C pa^teoi mtaifmM mieidenMi ^IM

CITRA. 81

.JhMii intereepH^ CIo. nd Fam. 16, 2, 2. ib loetit eit eiira hmeadem etadia CXX. Lir. 88 « 48 , 1. fuidq[aid est terrarum tfera Tauri tii^a. fid Att. 16, 7. erat ejitm ctm auie navihue tfod HdUtem fluvium citra Feliam mittia paeeuum lU pedi^ hu ad me etatim» - - •

Cic. FhiL 6, 8, S. pt^Mo anie deereium ettf ut exerciium ti» tta Jtumen Rubiemem^ qui finie eH GalUae^ educeret. Caef. B. g. 6, 8» fuae fore suspicatus Lahienua^ ui omne9 ciira Jft»« «eii dieerei^ ^ plaeide progrediehatur.

Plin. HiBt n. 3, 5, 12. cUra est Oglasa. 2, IT, 14. 6, II, ' 12. iBftrtt^tie in rupe eaatello.

^ostponitnr suo nomini apnd Horat. Sat. 1 , 10 , 81. naiu$ tnare cUra^

SL Citra cum uttra compositnm habeut formnlao uUra eitfaijue j uUrd citrai>e^ quae ntraiiiqu6 regionem ttmiini alicuins interpositi notant. Sed in nac Una for-* mak interdnm evanesdt ratio medii tmm'ni ita ^ ut taii'« hmi regiones diversae intelligantnn

Horat. Sat. 1,1, 106. sunt eerti denique ftnes , (fiidft nltra tHrague nequit consistere rectum. Plui. Hist. n* 10 ^ 28, 81. et ^ptamvie uttra ciirave pervoleni , numqitam iamen adveniaae u^ fuojil, nisi noctUy existimantur, i. e. in hifl iUiste regionibuf, idtrb citroqtlei Kemo alins slc loqiliitat «st» OTid* Met. 5;, 185» ttt^e petendo dextera diriguit , net c^ra mota ^ neo ultra* &ige«eetis dextra medinm ^uasi tennit, tiec potnit moYeri ad fcaac iliamTe partem.

^iiod Miercertis in Dict. Crctens. bell. ti^oi. 2, 8. edidit nt» ira citraque vagahanfur, non de consilio factUm Iridetur*

8. ded quum particula citra eam designet pattem^ [nae ante percurritur vel copspicitur^ quam ad termi-» utti in medio positum perVenilur, ^tiam de eottsur-* atnr, quod atit certum termiuum tioni* Uttingit^ aut namdam regibnem hbn ejccedtt. eaque continetur* >uare explicari potest modo per Voc* intra ^ modo ptst Qc* aniet -nec respicitur ad id, quod nltra est« Haeo ero ratio teconditam in se habet compatationdm ^ {fit Ora dicitdr prb iis^ quae anteriora rel priortl itmt^ icuti clterior pro citero^

LiV. 10| 25^ 4< pfofedua apio exefoUu -^ ad oppidUHi Ahtif* HofH^ unde haud prociU hosiee efahi ^ dd casird Jppii pfdki&fii petgitk Fmfcttf aitrti lAilUhu9 UgnUtQtei ei tum praeffidia omt''

82 CITRA.

ruut 1. e. anteqiMUii ad castni penreniifet Tacll. Hlst 8, 28. Ula ko9tium cUra cadehanU L e« non ad Bomano» perYenerunt Flin. Iliit n. 2, 17, 14. «iMafnr, cur Veneri» stella numr' quam longiuM XLVl partihue^ Mercuriue viginH iribus a eole abscedant^ saepe eitra eas ad soUm reeigroeent, 2, 17, )&. ta cancro vero nou eitra vieesimam quintam partem,

Cic. Top. 9, 89. quum auiem a genere du^ur argumentum^ non erit uecesse id usque a et^fite orecsterc. Saepe etiam d- tra licctf dummodo supra eit, quod eumitur, fuam id, ad quod «umtUir. L e. etiamsi non aUins adiccnditiir.

Cic. Orat 18. ipsa enim natura quasi modulareiur komi- num orationem^ in omni verho poeuit acutam oocem, nce una p2«f , nee a postrema syUaha citra tertiam, i. e. non ante eam cyliabam, quae tertia est a postrema syllaba.

4. Ita fit, at citra dicatiir de re iaferiorey qua^ ad certum terminum nou adscendit, sediufra se continet,

Plin. Uitt a. IT, 21, 85, 18. viueuiomax adstrietue a fcr- iia gemma aliigarit quimiam ct sie ooeroetur impelu» mateHms densioresque eitra pampini exeuUaut. L e. infra deoBioreg peiHr inites prog^rminant Oyid. Het 19 , 807. pronepos ego regis aquarum , ncc «irtiic citra genue eet» L e. inf erlor , non attin- geni genmr. •

Dobimi est locnc Senecae in Oedlp. 949. morerc, ccci eitra patrem, Haec Famabiiu explicaTit : non uno ictu et Lains ; quod non inest in particula: GronoTinc antem meliuB: „non uflque eo , quo pater , ut e YiTcntium numero abeaa : morere, •ed citeriore quasi linea quam pater, ne ad patrem perrenias, utque quamTic mortuus sic Buperstefl , et yiyum funus circum- ferare.'* 1S»t igitur: non accedenB ad patrem,' sed in terra remanenf.

5. Etiam ad tempus transfertur ita^ ut temporis partem indicet, quae ante aliquem terminum, sive sif dies^ sive aetas, sivc aliqua res gesta, praegreditdr: lioc est an£e.

■

GeUius 12, 18. eiira ealendas eiqilicat Terbif anie ealenda9> ColumelL 2,8, 8. cetcrMm loeis uUgmoeie — plerumque cdra colcnifas octo6rM seminare convenire, Ovid. Met 8, 885. for* sitan et Pylius citra troiana perissei iempora. ubi Bwrtt.. 19, 81» citraque iuventam aetatis hreve ver et primos carpere fiores, Da loco Sneton. Aug. 43. Tide n. 7.

QniactiL DecL 12, 9. rdrf ofiiatiir esHquiac: aut citra aui

CITRA. 8^,

ui rog^ p»SP« ect jL t* invemiM est reraii orilo s pngiui oil nt uitefiuim oodaTera ad rogoi porteatar,. mt ad rogoi.

[ 6. Transfertar deniqiie citra ad reram conditionesy [ qiiaetennino quodam constituontur, h quum nondum ^. attiiigitar, necdum expletur numerus aut ambitus rei» ^ cHEm evifi dicimus fieri rem« £tpotestres aliqua con- l daeri et restringi citra quemdam terminum seu modam«

Colamel. 7, 6, 5u «ec tameti ea sola wtqni ahoriuM^ sed . dum gloM , ^ftmm oitra satietatem data est. Itaqae nin poteet 9§alit^ prmekeH^ nen esctgregi permittenda, L e. aon ad latie- Utimi ito ut non sattentiir. 9« l^ 2. Coltoo^ 1 , 2. ejercKotto- ajf oKtefli plerfnn^ Jinia e9te debet audor , aut eerte lauitudOf quM eiira faUgatioaem uL Flin. Hist. n. 2, 9, 19. gnilii ammwm eUra aeorem. 19 , 8 , &4«

flnelon. Cland. 86. aiefii eMU qaum eumi CamiUue^ non du- hkmmetiam eitra heUmm poue terreri^ eotUumeUoea — epietola eedere haporio iuberet ete. i. e. aate fnam ad bellnni pioce- ieMnr. Chrid. Triit ft^ 8« 28. foia peceatd eitra aeeiae. i. e. peiieeliini ^inod nondinn id ecelns prainotiiin. 2, 127. vita data mtj eitrafae neoem tua eeiufMt ^fiB.i. e. non ad mortis poenam prelapsiis. QniaetiL T, 2, 28. «K>e tfivicein aeeueant, eive erU' men rtue eitra aeeueationem in advertarium vertit, i. e. ita ut ata ad accneationem adicendat, ?erso ia adTersariiuB cri-

GelUiie, qax eitra aMreai dixit pro praeter aierett, etiam 12, 18. Torba fatra meAiin explicat hist non ad ipeum medfna» led rttro jHiiiUaiiim et ottra modtfm. Sed Tide n. 7.

I ^ 7« Hinc recentiores scriptores ciira usurparunt pro

[ iMe, non cum^ praeier in iis, ad quae res non pertinety

ntnon attingit, aut non complectitur. Nemo u*equen-

tios Quinctiliano usnrpat hanc diclionem : saepe etiam

Blinius* Nec falso Scioppius Infam. Fam« p. 136. eam

propriam tribuit argenteae aetati: nam quod CQntra

opposuit Borrichius in Defens* Stradae p. 802. exem-

plom est Ovidii supra allatum, aliquanto diversum.

ulossae Cyr» aviVf sme, abequej praeter^ ciira* 61oss«

Phil.^ Ciiray 81%»^ xmQlg^ iKtog. Sic Sophool. Antig.

330. X(A vvv ya(f intog iknldog yvoiiMfig t iiMJg CcaMg. Conf.

Brem. ad Sueton. Caes. 28« Frotscher ad QuinctiL

^O, 7, 7.

nin. Bist. n. 8, 3, 4« egLfitihua proet^ (pnet Braeafm-Ui-

6»

•4 eiTRA«

dl«ipectii. 9, 9I;'S^. eMlfH ihfj^ftfM Mleilt opftnve cftnafiw fiiolclMM» tam flvper&a tentura j^agtiur, 81 , 2, 18. Mieetntlm flttodeetf» diehuM^ aUquando vkmit^ eitra mufieionem mU§m itjMM. L e. iit Aalla restet eiiflpieio tt^ao«

nbmfl 8, 1> ^ ^^o flpem omnimii /orhiiia eetelt. iibi IM»^ " rm compara^ CfelL 2, 8. ctfra morem geniium Graeeide cflMh^ rarmmf qaofl Terentio 'Andr. 5,-8, 8. eeC praeter marmL SveloB. €aefl.28w eUra ematue popwMpie enrcforitatem. Atag.dlL

' neque dolore dienmulaiOf $i pareiue aut eHra Jbonorem verfto- mm. An^. 24. oliOfl Immodette mlmtoiiem pofltiilafitefl ctlra.eom- mofla emeritonim pf aemtorifm ejrsiMtiflravit. abi qiii ¥9e, prae^ miorum eitcieiidniii cenBebant, non repntavennt , " emeritr - '^rdemuf -dici poete praemia emeritomin, qaibnfl reelo ad- •ignantnr commoda. Qninctil. 18, 7, 7. postremo kah^uM

- modum etfinem^ Qtii erne dtra divieionem nuUue poieet» FUa. Hiflt n. 2 , 41 , 58. Marcta ^ Mta grmoida^ portn ejmmimatet ipea cftra iilhim alnui tacommddtim . cmt. 12, 17, 40. odor -~

" etggravane eapita^ eitra dolorem tamen. qaae' eadem reilNi It- Cnntnr in Plin. £p. 2, 1, 4. Hiet a.S, 88^ 57. leofili^

. fion — odit leo, viiumqn^. frmngi^ et .tHra moreum esammaL

. 20, 21, 84. pmrgjKt eUra vulnue. . Tacit de Orat. 27, 8. jndl-

elam ontcil eitra damuum tffectue prt^erre. i e. ita nt an

«xaifltat amicitiae damnum. Agrie. 1. neo tii RutUio et Simmo

eitra fidM aut obtrectationi fuit. i. e. ut non retineret Itdem.

Dnker« ad Flor. 8, 1. et Ondeiidorp. ad Sneton. Ang. 41.

' aeerbins inTehnntar in Fitiflcnmy qiii verba Saetonii: oolelfll etiam eitra epectaeulorum diefl, flt- .^iomio quid tnewttafMi dtgiMiingiic eognitu advectum eaeet^ id extra ordinem quolihd loeo puhUeare, explionit onfe flpcctoctilomm diefl: sed iaunerito: nam PitiflcaB non Intellexit diem ante flpectacala proxinnm, eed qaemcamqne . alium , antequam epectacola edereotiir. Sil

.. igitur: non exipectato BpectaCalotum die*

Rariora haec «nnt; Qainctil. 1, 10, 83. quae fll dict -ddntwh "oratore^ nec diti ciira seientiam mueice» poieeii, i. e. elb^ 12^ 10, 9. longe ctfra 'aefffttliim. Lrr. Epit. 126. 6ellttm dfr» floii' guinem eonfeeit. Paallo dnriufl Qoinctil» 2, 16, 18. ef tnyriifl clfRifl ef paiei et tranare aquae ctfra tfocenfem tiafiimi ^M flaanf. L e. nuDo doetore^

lurif conflulti formali.<) utnntur ckra mandaium. Dig. 17, l^ 14^ 10. Cod. 2, 13,19. cifra decrefiim. Cod. 4, 71, 14« etfr« praeiorie auctoritatem. Dig. 2, 15, 8, 6. mtra praetoremt qte4 •Kbi itnepniftffrf 2, 15, 8, 25.

CITRA« M

8» lia ponilur de fiecerneadis et excludeudlt et CMJpiendis « quae aut adbaerent aot adiungi possunt^ re^ nm eonditionibus , quod nos Germani exprin^iere aole- imii £>riiiuli8 abgesefien vou^ ausgenoTnmen^ Latini TeCeres dicunt praeten

Pomp. Blvla 1, 19, 17. csYm magnibidt^em prope PWttfo «Miilit. QmiictiL 2, 4, 22. commttfiet {ocr (de ii» h^r, qui- hu eilrm pernohei' in ipsa vitia mori$ catpworare ^) ex mo- iSli itmt iuditiis, 7, 2, 18. 8,4,8. cre«ct« oralio fntRtie aper- If, eed iiescib an hoe ^^ ejTicactiie, ^utHii cifra dittiiicrfoiieiit liferhi et eureu eemper aliquid priore mahis insequitur* t. e. Boa adhibita distinctione. 8, 5^ 8l Papinian. inHigeet. 8,6, 9. 9ed €t citra pretii aewtimationem fuaeritur de caltiamur eiiit. Sqiaratiim ctt etentw eoliiinfuae eWme» m damno„ Coikciiie. aocipit pro tiUra. Ett Tero id quod praeter,

Orid. apnd QninctiL 12, 10, 75, ttt lana tincta fueo i^fra fuTpurae placet. !• c^non comparata purpiira, ob^ehen vcm rtrpuf,

9. Ciira cum quam epmponltur, ut snpra quam n comparatione duarum rerum , quarum altera non kttiDgitur^ altera recedit aut inferior est, Hiuc ab Ovi- lio £citur de eo y quod minus est et intra terminos zni- lOfCi cohibetur..

Ovid. ex Pont. 1, 7, 55. cutta quidem^ fateer^cilra quam' Mtiit illd^. Art. 3 , 757. neiTe* ilomt praettime ilapet , et denncp. dtra quam cupiaSf patMoj quam pote» esfCf minui,. qnaa ulti- BMT Terba connpta eunt.

Kon huc pertinet , quam alii afferunt , Contol. ad LiTianr 45. quid (tibi prodest) tenuiase animum contra sua ioecula re- cfvm? ^ sec vires errasse tuas campoque foroquCf gnam'- ^pie li&et citra constiiuisse domum? Beckfut explicat: magitf efficere Toluisse quam omnes alias familias. Quae io ittie Terbie non intunt. Codicet praebent Iicct. Quare Bnrmannue coniecit : ^ftHim^e licet citra continuisse modum. At citra me~ dum esset, uti Gellius ait, non ad ipsum modum, infra mo- dnm. Cf. Ilorat. Sat. 1,1, 106. Poeta scriptiste mifai vide- tur t nec vires errasse tuas campoque foroque , quaque licet , ci- tra conttffui8«G domtim. i. e. vires tuat non aberrasse ad ret ctTiles et publicas, eed citra forum et campum, priTatis cu- rit conttituisse et firmaste omni qua licet ratione domuai taam. Qua licet ut apnd OTid. Her. 16 , 2$l.

Plin. Uist. n: 2^ 18, 19. d<;fectttt diKCftit i;igYnff tri^iit

86 CITRA. CITRO.

iBefitl6«t teiire in mw or^et tertum 4Ht toU$^ itfe^Mm i^m fM nwMma primave fieri Umm fnbd voetmt eoitumi kh nae aiutem nmi niei pletui, aemperfue eHra fuam proaim fmerit. hk Iioe obtcoro loco quom iBterpretet noii eeneeaHim cognorissem , et ipse ego Bliqaando eiietiinawem Plininni mb ie rof^one coeli, sed de plenae Innne formn loqnntom eue, adii, ut mihi difficoltatif caofinm ezplicarent, Frietinm men ot Sclurabachinm , Tiroi hamm remm peritiMimoi. VterfM meam Mntentiam reiecitt et propterea qnod inter lunam pl« minnfve crescentem et de^ retcentem et inter defectiqnb con- foqnntionem nnllm intercederet ratio, et qnod, u Inna ia ipso defectn decreiceBt iHii Terbii detcribi Tideretnr, Teram qnidem, ted conunemoratione Tix dignam sententiam auctori tribueremni. Schaobachina Tero cum Uardnino , qnem Frie« •ins errasse fibl persnaaerBtv interpretatnr Torba ita, ut ia detcribendo defectu Innae non qnotidianus cursus» quo sidera ab oriento ad occidentem moTontur, sed periodicus, quo ah occidento ad orientem procednnt, intoliigatnr : unde exsistit hie sensus : lunam post unom annum ad eumdem fere locum , qao proximo anno ante defecerit, reTcrsam itorum deficere in par- te magis occidentali , non totius circuli cnrsu confecto. Frio- aius autem , quum Tidisset magnum anuum Terbis Plinii nsa designari, IUu4 l^od citra iieri dicitur, ad proximum defs- ctnm retnlit ito, ut Innam intelligeret intra semicircnlnai, citra quam ad semicirculi finem perTenerit, deficere, qui eit locus in parte magb orientali. Atque illa explicatio conda- nior, haec simplicior esse Tidetnr, in utraque tamen maaet ea difficultas , quod in illa presime pro anU anmtm nagtitHR, in hac autem eitra quam pro ante completum eemicirculi tpor tiwn adihodum obscure dictum est,

* Gonfanduntiir ia libris citra et circa» vid. Dra^ kenb. ad Liv. 21^ 48^ 6« et contra. vid. Duker, ad Flor. S^ 1, 2.

CITRO.

Ablativns CITRO , quo proprie non aliud significa^ tur quam feminina forma cilra, in usum quando Tene'' rit^ non constaU Id tamen ccrtum esse videtur, lian^ formam nusquam alibi inyeniri qnam in composition€ verborum iiltro et citro, nltro citroque, ultro ac cUro^ et omissa copula ultro citro. Priscianus 16. (S, Id.} p. 1011« deri^atim vero, a cia ciiro: unde dicitur ul^

CITRO. 87

tro dtrome. Non dixernnt mntato ordine citro vUro^ fn^ In liac rero formula non notantnr adversae regio- net flicnins rei mediae, sed loci diversi et partes distin- dae, tta at sit id qnod huc illud' et ab utraque parte. i £t iirarpatnr de motu et de iis , qnae ab ntraque parte * «nt in ntramqne partem agnnlur. Graeci dicunt iivqo \ iAaXf %ixn^ 9uA ro dsvqo 9 Galli jpar ci par Viy gii et Ihy \ Gomani Idn und her. De adiicienda copulativa vehe- ' fflenter dubitarnnt critici , et qui concisae orationis fau- tores exstitemnt Gortius ad Sallnst* Gat, 11, 2. Ing. 17, 6. 60 y 4. et Beierus ad Gic. de Off. 1 , 17, 56. et ad LaeL 22 , 85. asyndeti rationem illnstrabant et elegan- tiae nomine commendabant. At Mich. Heusingerus ad CicOff. I9 17, 10. exemplis comprobaverat nsum co- polae. Neqne vero elegantia nlla subest , sed maior vis

fet significanlia. Nam ubi opposita collocatione aequi- parantur et qrnasl in unam notionem coeunt, non opus est copula : ubi vero ad utramque partem respiciendum ett singnlatim , et res facta ^%^ dicitur vicissim aut mi;- tno, nec ab una, sed etiam ab altera parte, semper in- r terponitnr copula apud bonos quidem scriptores. Vbi [ ea omittitnr, sententia speciem habet disiunctivam : sive ^ uttro sive citro , quemaamodnm Plinius dixit uUra ci- - travtx quamquam nihil impedit, quo minus etiam in tali sententia addatur, sicuti in formula uUro citroque

\

M ammeare*

\

Cic. Lael. 22 , 85. nam itnpUcali ultro et eitro vel usu diu"

^; imM «el etiam officiia repenie in medio eursu amidtias exorta

F oliftta effenaione dirumpimu» : ubi Beieras delendam censet co-

fjH polam propterea, quod in daobni codd. male scriptum legitur

^ tiItfo^,.et uel dtro. At necesaario ea requiritur, quum ait:

ab ntraque parte.

Lir. 5 , 8,6. per legatos uUro citrofue missoa iureiurando mfer «e ohUgaH. Cms. B. GaU. 1 , 42. B. cir. 1 , 20. Liv. 29, 2S , 5. data uitro eitroque fide eosdem amicos inimicosque hahi^ iuros, 44, 28 , 2. 9, 45, 2. oratsofie ultro citroque hahita: ubi Drakenborcli. iure eprerit alteram florentini aliorumque codi- eom flcripturam ultro eitro, Cic. Somn. Scip. 1. multisque ver- k\» fdtro citroqve hahitis iUe nohis consumptus est dics, Liv. 7, f , 2.- quum muUae antea querimoniae uUro citroque iactatae anaaf.

¥»rro Ac Re r. 8, 5 , IS. t quo r jtwt perveiiit in dtiaf , ^aoe

iHH^ pUeinoB^ tu pUtieuli vlirq 09 ^Ho ^ommeatU: If e. ^ a^ tw9L in aUeram pbciiuun»

Senee, Qaaest natnr. 4 , 2 , 29. oft ho9 Pontfia tfi liifefiiiMi fRore aasidueflnU rapidus^ non ut ettera fluirja, aUematie ul* fro cttro oeitt&ttf.

Notae snni dictiones: tclfro cttrogue comfneare, ultro eitro^ versari. Omittltnr copnla, ulii non de certis partibus, sed ia^ definite dicitnr: fttic t7liic ire, tVe et rcdire^ hin und her geheUf €t Terba ultro eitro commearc mam constitunnt notionemi ut apud Sueton, Calig^. 19. per hune pontem uUro citro eom" meavit bidue eontinenti. i. q. transiyit et rediit Apuleii Me- tam. 8. p. 211. ultro citro eommeahant multiiuga scaturiginem Ita codd. optimi. Sed ut sig^ificetur a ^^cumque parie et ah titraque parte recte dicitnr ultro eitroque. Cic. Acad. 1,7, 28. «gftftffn ita moveatur illa vii, ^a» qualitatem esae diximue^ ef ^ntuin eio ultro citroque vereetur etc^ de Nat, d. 2, 88, 84. «i c na^ turis hie^ ex gnibu» omnia constont, eureum deorsum^ ultro eitro eommeantihue mundi partium eoniunotio continetur, ita legitiu in plnrimii codd. Est enim : eive hae siTo alia Tia , von da vnd dort: neo tamenfalia, sed melior Tideri poteet alteri flcFiptura «nrsiim ileorsuin ultro citroque com. qua exprimitnri Qtraqne Tia, &va> xccra, commeare naturan quocumque |n loco. Hirtius de Bello a£rio. 20. vaUum -^ deduccre ^ a etf- ef ris aUerum eodem , quo tutiue uUro citroque eommeare auxf Uaque sine periculoleihi succurrere poesent, i. e.' ab utraque piute Vitruv, 5, 4, 2, Cic. in Verr, 5, 66, 170. in conspectu Italiae. veetibulo Siciliae praetervectione omnium , qui ultro citroque fto- vigarent, i. e. ex Italia et ex Sicilia. In Plin. Hist. n. 2, 38 9ic uUra eitroque eommeante natura, antiquissimae editionei praebent ultro citro comm« Hlud praeitat. £t in reliquis locii omnibns Plinius addit copnlam 27, 1. 19, 1. 35, 12, 46. 18^ 17, 32, Vid« Schori Fbras. lat. ling. s. t. ultro,

Cic. p. Roso. Am. 22, 60. postea hominee cursare uUro d eitro non destiterunt, Frisoianus p.XOll. uUro citroque: qaa- re Beierus p. 185. copulam eiiciendam pntat. Sed recte dkl" tur illud, qnod est, in omnibus urbis partibus, ubicumque, nt npud liucret. 4, 86, voUtant uUro citroque per auras, LiT« 40, 40, 7. hia uUro citroque eum magna etrage hoetium ^ transcurrerunt, L e. omnes undique. In Apuleii Metam. 1, p. 104, omnes codd« praebent: per I^essoZtam, AetoUam^ Boo^ otiam uUro citroque discurreni, tamen critiol eiecerunt eopib lam. De Deo Socrat. p. 45^ eadem ost Tarietas scriptnrae.

Clc. de Off. 1 , 17 , M. magna otium Hla cmmunitw «M,

CLAM. CLANCVLVM. 89

fim conftdtuf «jr benefleiiB ultro citro dutiu acoepti$, Ua Beie« iug scripsU, Scbutzium et Gernhardiim in Addendls p. 400. le^iuitus. Aut Bcribendum est hen^flciio ultro et citro datis ae- teplisquep sicuti praebent Tett. libri, ^uod est ab utraque firte, ut apud auctorem Belli hispan, 22. quorum responsio Mltro citroque aueptis et redditit : aut ultro citro datis acceptis- |te. ut ultro citro data uno qnasi verbo dicantur mutuo data, •t sic etiam mutuo accepta.

Quae qnum revolvo , neque in ullo loco Ciceronis aut Caor< taris aut Livii consentire yideo codices in omissa copula , in cam opinionem adducor , ut putem , formnlam , quam Donatua wi Tereht. £un. 5, 9, 29. proverbialem Tocat, ultro eitro ex communis Titae usu a receatioribus scriptoribus demum ac- oeptam, antiquioribus autem non' usitatum fnisse. Vltroqu9 citroquef quod in codice quodam Cic. de Amic. 22. legitor^ wisquam alibi antiqua auctoiritato comprobotum Tidi.

CLAM. CLANCVLVM.

Panlas Diaconus ex sna> ut Tidetur, doctrina> sed

Festi noniine refert: clam a clavibus dictum^ quod

^9 quae caelare (celare) volumusj claudimus. in

qiubos, ne Ycra falsis miscerentur, ineptis claribus

omiasisy tenendum erat cdare. Idem vero ille anteft

Iwec: calim antiqui dixerunt pro clam j utnisprono"

Usy sampro suam^ impro eum» Etiam in his divfersa

oomponuntur: sed calim et calam^ unde per synco-

pem factum est clam^ duae videntur fuisse antiquae for-

naey quarum cognatio in verbis celo^ wdvmeiv, nXintBiv,

xU/iffta, clepo et fortasse etiam in kkstfOy unde claudo^

cemitur. Hebraea et cbaldaea vocabula, quae Vossius

et Schellerus comparant^ similitudinem , non originem

ostendunt, £tiam Plutarchus coniunxit verba clam et

cdare in perversa nominis calendarum explicatione^

Qnaest. rom. p» 269» c» ovo^tovtfi.' rov filv iq>avu!iiiiv

ttir^g (z^$ CeXrivfjQ) xixl rijv ^Qwlfw xorAavJac» ou nSv r6

tfvq>a xai Xa^qa T^ip,^ %cii liriXaqe to Xavd^ivetv, Gontra-

rium , sed eiusdem formae est palam a palo. Conf.

Scheidius ad Sanctii Min. p. 234«

Antiqua forma calim misquam exstat* Eam oblit- taratam esse suspicabatur Lindemannus de Adyerb* 4, ^ 14» ia Attii fr^gm. ftpud-^Cici Tusc* 2^ 9^ 13. unde

90 CLAM. CLANGVLm

ignea cluet immortalibus calim diifia doctu* Pramet) clepsisse dolo. Egregie Hermannns cum H. Stepb in Dissert. de Aeschyli Philoct. p. 9. restitait: u ignis cluet mortalibus clam divisus: eum dictus 2 TFietfieus clepisse dolom

!• Significatio una est. Liber de Differ; yoc. qi falso Frontonis nomiae iDscripsernnty p. 2202. (p. ' Mai.) occulte latent, clam caelant. Alteri non j. dere: alteri caelare naturali habitu inest. L G. Ernesti in Synonym. T. 1. p. 208. ,,clam aut clan lum agit, qui paiam non audet: occulte serpit, m tur, €[ui detegi non Tult.'^ Glam agit, qui ita i ut alii nescianty occulte yero, qui dissimulatione agit, ne alii sciant. Cic. in Verr. 4, 10, 23. quod lari opus eraty habebant sepositum ac reconditx per istoSy quae volebatj in navem clam imponen occulte exportanda curahat. Quae saepe ad unam lionem redeunt, et clam fieri id quoque dicitur, q data opera occultatur. Ylpian. in Dig. 4S, 24, 3 idem Jtristo putat eum quoque clamfaeercy qui cel di animo Juibet eumy quem prohibiiurum intellege et id existimat aut existimare debet se prohibitum Opponitur palam.

Terent, Ad. 1, 1)45. dum id rescitum iri credity tanti eavet : ei spefat fore clam, rursum ad ingenium rediU i. e. i non ri^cire. cf. Flaut. Truc. 4, 8, 21.

Flant Foeo. 3 , 8, 49. af enim hie clam furtim esse volt qui eeiant f neve arhiier ait, 5, 2, 62. ne quid clam , tioe aceepiese ceneeae, Cic Tasc. 8 , 8 , 17. gui propter at tiam dam depoeitum non reddidiU qaibasciiiii conf. Flaut. . FroL X

Pliik Hbt n, 86, 2y 2. nee elam ifiud oeeuUeque factum <

Cic. ad Fam. 1 , 1 , 1#. tif M rehus »— ah intimis ac dt fftctt J^ompeii cMi ejnttceralli, deinde palam a consular exagitatie^ — ita veriamnr. p. Ro8c. Am, 8, 23. mtjlta pa domum suam a^ferebai: ptura clam de medio remove p. Cool. 9, 21. Tiboll. 2, 1, 84. Flaot. Merc» 5, 4, Saeton. Dom. 2. neque oeesavit es eo insidias struere clam lamque. ubi vide Barman. de copala non omittenda.

PoetajB eleganter componont cZam cnm verbis tacitue et milibus. Tibuli. 1, 10, 34. tacrto. clam venit iUa pede, 4 16. ubi vid. Brouldiat. et Heyn. 1, 8, OD. etreptto nuUo c reeerare foree»

I

CLAM- CLAlNCVLVM. 91

C Clam propriuin tat nomen in eo designando, qoodiion ex animo pi^ofertar, sed in pectore recliidi- fnr: tom de eo, qui reoonditas latet in inAidiis, tcI ex inaidiis et ex improviso agit.

(Md« Rem. am. 694. nec dic ^d doUas , elam tamen ica- fue dole,

Phaedr. 8 , 10 , 19. simtdavH iter ad mllam , fdamque in op» jHo tuhsedit. Virgil. Aen. 1 , 848. iUe Syckaeum hnpius ante aru -— elam ferro incautum euperat, Plant. Bacch. 5,2, 27. meui est ietio clam mordax canis, Quod est graecum la^Qodij^ imis «venr. vd. Bekkeri Anecdota p. 50. Ammian. Marc. 15, 8, 5. «t eUm mordax canis intemo vitio^ eubmisiiua agitane teudam, Ita enim ficribendom Tidetnr, niu in codicom lectio- ne Mlema vitia excidit praepoeitio.

S. Non raro cnm altero qnodam adverbio compo- iiitar: certe apad scriptores recentiores*

Soeton» Ner. 84, ahiecto elam iuxta pugione»

4. Adverbinm qaod est, cam nominibus conian- dnm et genitiyam et accusativam et ablativam assumit* Genitivus ad graecum modum componitur. Homer« II. 269. la^e^ AaoiU6ovtog. £ur. Iph. T. 1048. (^1017.) Ac- ciMativam.etablativum localis ratio constituit: nam quod dam agitur aut ad aliquem pertinet, atque rei dissimula- tio in aliquem convertitur, aut coram aliquo agitur. Frostra enim repugnat Priscianns, ipse afBrmans loca- lia adverbia praeponi casibus. At credo , iis magis oblo-

EHor^ qui praeposilionem appellaverant. Etiam Rams- nuos n* 149« p. 2SS* ablativum intelligit casum con- ditionis. Vtitur ablativo Plautus quatuor vel qainque tantnm in locis , accusatiTo autem saepissime : apud Te- Rotium non nisi in formulis dam te, clam me occurrit. Gicero numqnam cum nomine coniunjcit^ neque etiam Gaesar, nec Tacitus.

Friecian. 14. p. 988. (8, 80.) elam efiMn magie adverbium eft, ^tiufn nec loealem habeat dliquam signiftcationemy quam flemmfue praeposithnee possident; et qualitatem demonatrety fsae in ud>eerhiis inveniri solet 9 et diminuatur (diminuitur Kr.Js fuod nuUa praepositio habet^ ut daneulum: et posait (poiest Kr.) etumi ahsque easu pnferri, «t, hona aperte fadt, mala autem ^am s et quod apud €hraeeos ahsque uUa dubitatione ad- nr^ktm mt» NikU mkMm ttmmt qued praeponatur eaeiM,

92 CLAM. CLANCVLm

q^mm muUa adverhia et M»me loealia et apmd Gr oieMi el apmi' nos soUant carifnu praeponi j quorwn pUrague noitri^ ut wpra disimu»^ praepotitione» esae dixerunt. F. 998. (6, 48.) eUm, ut diximutf apud Graecoa adverhium est, apud noa autem idoo praepositio acdpitur^ guia et caaualibua praeponitur^ et gravi aecentu pronuntiatur ^ ut Terentiua in Andria: nee clam te eai mum illi nune utraeque rea inutiUs, Poteat tamen etiam apud noa adverhinm oatendi, guum verho invenitur iungi, non aer-' vjent caeui^ u^ Virgiliua in 1, Aen, elam ferro incautum ra- perai aeeurua amorum. Nee in compoaitione invcnitur. Et ad^ iungitur non aolum ahlativo, aed etiam accuaativoj tcste Do^ nato, Hahet tamen etiam diminutionem j quae in praepoaitione numquam invenitur^ in adverhio vero eat quando, ut hcne heUe, tong£ longule : aie ergo clam clanculum. Ita Krehlins edidit.

Serrius in Art. Donati p. 1798. elam praepoaitio^ quam Do^ natua inter ahlativaa poauit^ acire dehemua^ quod indifferenter ' pro arhitrio dicentia et ahlativo iungitur et accuaativo: dicinma enim clam patre et clam patrem. Eadem etiam Cledonim p. 1880. Pomponius in Conunento artis Donati p. 399. clam vuU remotam eaae omnino. Falaum eat , aed eat utriusque caauas nee utriuaquo eaaua^ aed amhiguL AUud eit, eaae utriuaque ea^ aua neo utriuaque caaua, aliud^ eaae amhigui. JVam ai dicae utriuaque caaua eaae praepositionem in «e, iungere iUam hahea ad legem ilUirum praepoaitionum ^ qUae nune aocuaativo iungunttar^ nunc ahlativo. -— Tuno elam patrem^ quando ad locum mgnifloat: tunc clam patre^ quando in loco aignificat, — • Sed clam amhigui caaua^ id eat^ Ucentiae tuae datur, ut ai velia dicaa iUam eum aceuaativo , ai velia dicaa iUam cum a&Io- iivo, Poaaum^ quando volo dieere elam amieoa fecit. NuUa differentia eat. In his dnplez eet error. Donatns enim non yemoTit ctam praepositionem. Conf. p. 1765. Tum Tero diffo^ rentia illa , etiamgi qsu promiscuo oblitterari poterat , tamea constat certa sua ratione. Bene id exposuit Servius in. Art. Gramm. p. 532. Vrsinus Listitut. T. 1. p. 1071. et T. 2. p. 431, praepoeitionem esJBe eoatcnderat, oui obloquitur Feri- xon. ad Sanctium 1 , 16. p, 177.

Flant. Merc. 1, 1, 42. UUco rea exulaium ad iUam ahihai €lam patria.

Flant. Atf. 5, 2, 92. hie aenex $i quid dam uxorem auo animo fecit volupe. Blerc. 2, 3, 26. nikil peUat eUim Ulum haheri. Alia multa Yid. apud Fareum Lex. Flaut. Auctor Belli hi- tpan. 3 , 2. Ugati clam praeaidia Cn. Pompeii Caeaarem quum adiiaaent. 35, 3. utroque in loco editores scripserunt praeaidia ▼el pramduai, Libram alii interpofaerant practer. Md.

GLAM. GLANGYLYM. OS

Oiideiid. 85, 2. clam ^emdam Pkihnem, LSbrarit addidenmt ; €rgUf «ditores snppoiiiemiit ablAtiTiini. 16, 1. a PompeianU dm ad noitrai tuheUariw &it miisus* Clarldiis rettitoit eea* 'H ■•■■ deleta roce ad.

thait* Merc. S, 2, 2. empfa ut amica dam icirors mea ef /Um»« Ciire» If Zf 17* Merc. 4, 6, 5. iMror viro n clam domo egreeea eetforai. Troc. 2, 1, 87. In Ampk. ProL 107. edi- tioBes aati^iiiMiiiiae habent i» amare oecoepit Alemaemam elam eire: eorrexit nescio qais otrtifn. Caes. B. civ. 2, 82. noti M elam vohi» salutemfuga petivit^

Apad Cic. ad Att. 15, 1. (2.) in antiqnb edit. legitiirs fun etiam paullo dam iis eam vidi, sine sensa , qnem non re- focaTit Bosius coniectando : ipiin etiam Bauloe Cumis eam vi^ iL Scribeiidiim yidetnr: quin etiam paullulum Cumie eam stfk Falsiim auctorem prodnnt Terba Begpons. in Salluit. CfeSroiil adscriptae 15. timens, ne fadnora- sua elam voe

5« Apnd comi^o^ et anidem apnd Terentiam in nna Becyra legitnr formnla clam te eat pro te fugiU Sed Flaatiifl adeo dixit mihi clam est pro me latet, ignoro.

\ Terent. Hec. 2, 2, 19. netpie adeo elam te ett, quam esee

eem lafurum graviter credam, 8, 4, 10. 4,1, 53. 4, 2, 1* Fbiot. Mil. 8, 8, 9* fneretrtcem commoneri^ quam eane nui^s rtferat^ mihi elam est. '

g Alia est formnla clam aliiju^ hahere , sicilti Germani dicnnt

^i tor einsm gtheiiA halten, l^erent. Hec. 4, 4, 85. ubi rid.. 'i[ Bonatas.

I

•»

CLANCVLVM diminntiva forma fit ex clam , interpo- ate G littera , qnemadmodum nuncubi pro numubi di- titar» Ex vulgaris sermonis consnetudine recepernnt eoffliei: alii scriptores boni non nsnrpant* Significatio Don nisi colore difiert, qno secretom designatUr snb— tilios*

[ Notailda Tidentnr ex mnltig haec exempla: Plant Aa. &, 2,1

[