॥॥॥|॥ ॥॥ |

CLS Ries } 9. ven in ier’

रः

त

मि

न

#

019 4 Hae १9

1

a. rh,

THE = i) Dee ees

ENGLISH-SANSKRIT 1.1.100...

BY

VAMAN SHIVRAM APTE, M. A,, h Author of the “ Practical ” and “ Student's” Sanskrit-English

Dictionaries, ‘ Student’s Guide to Sanskrit

Composition” Se, §e,

Lete PrincipaL AND Proressor or Sanskrit, Fergusson Cotiece, Poona.

Reprint with corrections from the First Edition.

d J > ७ > ® 9 (£ = ~ ame ° ५ re ॐ. "भ #

PUBLISHED BY

MRS, RADHABAL ATMARAM SAGOON, Booxse.ter & एष्टा) Katkapveyr Roan, BOMBAY. 1893.

( All Rights Reserved, )

POONA :

PRINTED AT THE “ Arya Bhushana Press

॥ >. a ee a YO: नि 3 क्क Ts Ags

Fe

10141८1

Vy ¬) 0 / AY, ay) J

When I prepared “ The Student’s Hand-Book of Progressive Exercises, ’?

Part II. , I thought of adding to it a glossary of difficult words and expressions in the Exercises. When this was done, an idea occurred that the Glossary should be made to include all words of ordinary occurrence, such are as given in small School-Dictionaries. When the revision of the sheets thus written out commenced, and when they were put to a practical test, it was found that several words and expressions had still been left out. I, then, resolved to prepare an English-Sanskrit Dictionary as complete as possible, and the following pages are the result. The Dictionary has thus passed through different stages, and has assumed this form, far exceeding the limits which I had first assigned to it.

Much need not, I think, be said with regard to the necessity of a work like this. In these days of literary activity, when the attention of students is drawn more and more to the study of Sanskrit, it is necessary that all appliances should be ready before them to facilitate this study. There are one or two small Sanskrit-English Dictionaries, though not quite adequate to meet the wants of advanced students of Sanskrit, but there isno English-Sanskrit Dictionary such as will be within their easy reach. The Dictionaries of this description that I know of, are two in number:—one by Professor Monier Williams, and another by Mr. Anundoram Borooah of Calcutta. Both these Dictionaries, though valuable in themselves, are not accessible to the student, the prices being prohibitively high. But there are other considerations which make these works not quite adopted to his wants. Professor Monier Williams’ Dictionary, having been compiled nearly 35 years ago, chiefly by inverting the then existing Sanskrit-English Dictionaries, is naturally open to the fault of being often not practical. As he says in the Preface to his Dictionary, he proceeded to translate Webster’s Dictionary systematically into Sanskrit, omitting words, phrases &c. of which no classical equivalent could be found or suggested. ‘he result has been that many of his synonyms appear more as coined words than classical expressions used by standard Sanskrit authors. With regard to words col- lected in Lexicons, such as Amarakosha, Medini, Sabdakalpadruma, there is no difficulty ; but in the case of those words and expressions which can only be suggested by a careful study of the usage of the best authors, the work, in my humble opinion, falls short of one’s expectations. Mr. Anundoram Borooah’s work is eminently practical : it abounds with quotations from several standard authors ; the renderings are generally happy, and the work has, at least, a classical appearance. The fondness for giving quotations has induced the writer to give several quotations for illustrating such words as गम्‌, इति; तत्र, वद्‌ &c., of the meanings of which there is no doubt nor is any confirmation needed. But one great defect of his otherwise very useful work is that it gives too few equivalents. He has pursued the course of referring one word to another, but this is, in some cases, carried to such an extent, that when a word, as directed, is referred to another, that again is referred to some other word of a synonymous nature, which in its turn is referred to another, till the reader returns to the original word, apparently without having his labours rewarded. A study of Mr. Borooah’s work is a good treat for an advanced Sanskrit scholar, but will not, I believe, satisfy the student. From considera-

Meo 20 1923-2

६.९ ie. bk

tions like these T thought I should be doing some service to the Sanskrit reading public, if I compiled an English-Sanskrit Dictionary adapted to the wants of the student. The foregoing remarks are made not with the view of detracting from the high and acknow- ledged merits of the two works, but solely to indicate the line I have followed, and the object I have had in compiling this work,

Some words are now necessary as to the plan and scope of the Dictionary. Wher IT resolved to make this Dictionary as complete as possible, consistently with its aim of being useful for the student, I took the latest edition of Webster's Complete Dictionary, and taking that as my basis, proceeded with the work of compilation. As I advanced, I found that several words, phrases and expressions and several senses of single words, could not be adequately represented in Sanskrit, so as to appear like Sanskrit, either be- cause the words &c. were purely technical and referred to specific ideas in subjects, such as Chemistry, Botany, Medicine, Psychology, Law, Engineering &c., or were such as had no corresponding ideas in Sanskrit and were peculiar to the English language. Words of this nature are numerous in Webster’s Dictionary, and I have omitted them, including also obsolete and rare words or senses of words. Several words of obvious signification, such as those formed by the prefixes, ‘in,’ ‘ mis,’ ‘ pre’ ‘un,’ are also omitted, as they may be easily formed from their second member. But the general terms of all sciences have been included, and of technical terms such as could be duly represented by Sanskrit equivalents actually existing in the language or by short, wieldy new combinations of words haye been inserted. Of this description are words like Telegram, Democrat, Society, Literature, Address ( of a letter ) and several other words which have a peculiar sense in English and haye to be translated by inventing equivalents. English, like many other languages, has so many expressions and idioms peculiar to itself, so many shades and nice distine- tions of meaning, and so many new formations of words, progressing with the progress of the language, that it would be impossible to embrace them allin an English-Sanskrit Dictionary, even if it were the most comprehensive work ; much more so, in a Work

designed principally for students. Take the works Line, Pass, Strong. Webster gives 21 _

senses under ‘ Line,’ 13 under ‘ Pass ( ४. 7. )’ and 20 under ‘Strong.’ Some of these are technical, and some are not different senses as such, but shades of meaning or particulari- ties of use ; most of which may be translated by the words given for the general sense, ( see the words ). I have not thought it desirable, like Professor Monier Williams, to insert words the English explanation of which has to be systematically translated, in order to give some idea of their meaning. ‘Indian-rubber’ is translated by अतिरस्थितिस्थापकविरिषो भारतदेशीयव्रक्षनियोसः ; ‘Shuttle cock” by लघुगुलिकात्रिराषः यो विनोदार्थं दंडाहतो मृत्वा इतस्ततः प्रक्षिप्यते ; and many others of this nature, which can be translated by विरौषः ‘ a kind of tree, flower, fruit’ &c. Such words may be retained by the student in their English form, or their meaning may be translated if he desire to have them in a Sanskrit garb. स्पंजः ‘ Sponge,’ aH: ‘ Duke,’ सावनं ‘ Soap,’ लाटिनं ‘ Latinity,’ (as given by Mr. Borooah ) may, I think, be very safely omitted even in a comprehensive Dictionary.

To turn now to the plan and arrangement of the work. The most striking feature of the arrangement is that a word in its different parts of speech, compound words derived from it, derivatives formed from it either regularly, by means of ter- minations ( ९. ¢. ed, ing, ly, ness &c. ) or irregularly, have been given together, the derivatives being arranged in order under the root or primitive word, by means of small black dashes. The dashes are intended to at once strike the eye and to direct it to the

+ "©

ea oe. CU

ee 9". क क गा

(8)

word after it; and when the “ Directions to the student” are remembered, thei'é will, I believe, be no difficutly in referring words to the Dictionary. The principle of the arrangement is to give words according to the root-system ; words regularly derived will, of course, be referred in their proper places ; but words formed from the radical irregularly should also be referred under that radical. ‘ Abste- mious,’ should be referred under ‘ Abstain,’ ‘ Perception’ under, ‘ Perceive,- ‘ Death,’ ‘ Dead,’ under ‘ Die,’ ‘ Strengh’ &c., under ‘ Strong,’ ‘ Would,’ under ‘ Will,’ and so on ; where it is not likely for the student to know where such words are given, reference is made to those places ; ८. g. see Material, Sight. One of the greatest advant- ages of the system has been practically ( whatever it may be theoretically ) to effect a very large saving of space. ‘To give the reader an idea of the vast saving effected by this system, it may be stated that, if the words in their different parts of speech and their compounds and derivatives were separately given, as in Monier Williams’ Diction- ary, they would cover nearly 800 pages of this size, or 1,000 of the size, style of print- ing, &c. of Monier Williams’ Dictionary. Besides, by giving the words ‘Dead’ ‘ Death’ under ‘ Die,’ a considerable repetition of words is avoided. About 20 equivalents are given for ‘ Die,’ and only a few are given for ‘ Dead’ ; the rest can be formed in the same way from the roots immediately above; if it were given in its usual place, all words would have to be given, or a reference made to ‘ Die.’ My chief aim has been to give a good deal of matter in a small space, and this object is, I believe, considerably secured, as shown by the figures given above ; and I have thus been enabled to give this book to the public at a cheap price.

The next point to be noticed is the number of equivalents that are given fora word. I believe that in an English-Sanskrit Dictionary, it is sufficient to give such words only as are of very frequent occurrence in Sanskrit authors. It cannot include all words in the language, and even if it could, it would be of no great use, since many of the words would be found to be very rarely used. . The word ‘ Gold ’ has over 50 synonyms given for it in the different lexicons ; ‘ Sun’ has nearly a hundred. But it will easily be seen that, excepting some, the synonyms are either combinations of simple words, or are descriptive epithets. Of this class are the words वक्रपु च्छः) ललजिहः, रात्रि जागरः for ‘ Dog.’ Mr. Borooah in his Dictionary has given only afew equivalents, in some instances, only one, where there were 5 most commonly used; Prof. Williams has very often given too many equivalents, grouping together common and rare, synonyms proper and epithets. In the former case the student will hardly have any room left for choosing his word, while in the latter, he will be at a loss to see which to choose. In giving equivalents in this Dictionary, whether for Substantives, Adjectives, Adverbs or Verbs, I have endeavoured to strike a middle course between these two courses, and, have kept one principle steadily in view: to give such words as are found frequently used in the works of standard authors. The equiva- lents are arranged in the order of their frequency of use; and the students, in his ordinary prose composition, would do well to make his selection from the first few equivalents enumerated. In the case of Verbs it has not been possible to maintain this principle with perfect accuracy in every case, but it is generally maintained. It is only in a few cases of substantives that 1 have gone the length of giving all words enumerated in the Amarakosha ; and in the case of names of material substances, names of plants and trees that have been identified, and in a few others, all the words given in the Amarakosha have been here incorporated, care being taken to arrange them in the order of their usefulness. Similarly such Genders, Padas or Conjugations are given as will be found generally used ; Ihave very rarely given all possikle ones.

। +

(4)

Tt has not been thonght necessary to give the 8rd person singular, Present tense, nor all possible derivatives from simple words ; they will have, if necessary, to be made up according to the ^“ Directions” afterwards given. In giving equivalents for a word in its different senses, it has also not been thought necessary to give the meanings in English, except where it was necessary to note a particular sense. One word in Sanskrit often represents several meanings in English, and to render them into Sanskrit, the Sanskrit word has to be repeated. This accounts for the repetition of some Sanskrit words under different meanings.

It will be noticed that there are several sentences given to illustrate the meanings of words, some of which are quotations from standard authors, as will be readily seen

from the references given after them ; but many of the phrases and sentences that

are translated, and are not supported by any authority, are taken from the ^ Student’s Hand-Book of Progressive Exercises,’ Part II. I deemed it essential to illustrate, in some cases at least, the construction of the equivalents given, wherever it was peculiar in Sanskrit ; and I thought I could do this better if I gave sentences from classical authors instead of framing them myself. The quotations have become quite necessary in those cases where equivalents haye been here suggested for the first time ; I thought I should produce my vouchers for a particular word that I suggested rather than leave the reader in doubt as to its genuineness. In a few cases the English or Sanskrit sentences are closely translated ; in a few others only such parts of the Sanskrit sentences are translated as are sufficient to illustrate the word intended to be illustrated, while in several cases, Sanskrit sentences alone are given, which might be readi- ly understood by the student. On a reference to the names of works or authors drawn upon for quotations, it will be found that the list is not very comprehensive ; several large and useful works have been left out, and works falling in the range of classical literature excluded. But my principal aim in giving quotations has been to supply the student with’ good expressions from works within

his easy reach, so that he might study, if necessary, the particular places referred toe

Kalidisa’s works and Bana’s Kidambari are more frequently drawn upon than the Ramayana, the Mahibhirata, the Naishadha or the Mahaviracharita.

An attempt has been made to ayoid as much unnecessary repetition as was possible, without marring the usefulness of the work. A Dictionary is necessarily a work of repetition ; several words have to be unavoidably repeated, howsoever un- willing one might be to do so. Ihave thought it necessary to make reference under some words to preceding or succeeding parts of the Dictionary, chiefly with the view of avoiding repetition ; but in such cases a few equivalents are given, and the student is told to follow out the reference, if he want to know more about the word. Take, for instance, the words, Beguile, Cheat, Deceive, Delude, Defraud, Impose upon, Take in; or Blame, Censure, Reprove, Reproach, Scold, Reprimand, Reprehend ; or Path, Road, Way: these words, whatever be their shades of meaning in English, are, when repre- sented in Sanskrit, almost synonymous, and may be conveniently represented by the same words. If ten or fifteen equivalents under one of these words, say, Cheat, Censure, or Way, are given, it would be unnecessary to repeat all of them again under the synonymous words. In all such cases, therefore, references have been made to some general word under which are given all the equivalents. In a few cases the reference has been made, not for any equivalents, but for any expressions, phrases, idioms &c. that may have been given under the principal word. In no case will the student have to re- fer to the Dictionary more than twice.

ee ee

(5)

In a work which professes to deal with the phrases and expressions of the Eng- lish Language, the writer cannot afford to disregard the several small useful proverbs, mottoes, or other expressions which have become proverbial. I have, with this view, inserted, under some principal word therein, such proverbs &c., and have given exact or approximate equivalents wherever they existed in Sanskrit, and have in afew cases given my own translation of them. Of this nature are proverbs given under Bush, Hand- some, Make, Oil, Race, Something, Suffer, Touch &e.

With regard to the method of writing the Sanskrit equivalents, an objection might possibly be raised. Throughout the work the usual practice of representing every anusvara in the body of a word by its corresponding nasals has been rejected and the anusvara sign is invariably used, where usually a nasal would stand. I have not been able to understand the principle on which scholars reject this system and betake themselves solely to the other ; though the anusvara system is most convenient in printing, and occasionally saves much misunderstanding. Besides, it is a practice generally followed in our old Manuscripts, and is sanctioned by Panini as be- ing optional. For these reasons I have scrupulously followed it in this Dictionary, but more especially because it is very convenient in printing. The rules of Sandhi, to make the words clearly intelligible, are not in all cases strictly observed.

It now remains for me to do the grateful duty of acknowledging my obligations to those that have assisted me in the preparation of the Dictionary in one form or ano- ther. Foremost among them stand the works of Mr. Borooah and Prof, Williams, both of which I haye most frequently consulted. Monier Williams’ Dictionary, though in- ferior in several respects to Mr. Borooah’s, has several happy renderings of short words and expressions, especially where ideas, purely English, have to be clothed in a Sanskrit garb, and I haye freely consulted his Dictionary for such renderings. I have also frequently referred to the learned Professor’s valuable Sanskrit-English Dictionary ; for both of which my sincere thanks are due to him. But my acknowledgments are chiefly due to Mr. Borooah, from whose work I have derived much substantial assistance, in the suggestion of equivalents for words or phrases, more particularly from his numerous quotations, and therein again, quotations from such works as were not accessible to me, or being accessible, I had no time at my disposal sufficient to go through them. I have also had to keep constantly by my side the useful Sanskrit Lexicon—the Kosha of Amarasimha—made more useful by the edition published by the Department of Public Instruction, Bombay. In giving illustrative sentences from classical Authors, I have used annotations or translations whereyer they existed, and haye derived hints from them and have occasionally adopted their translation. My thanks are due to all annotators, editors or translators of such works. I have to thank sincerely Prof. R. G. Bhandarkar, M. A., Deccan College, Poona, who kindly proposed suitable equivalents for some difficult words and phrases which were referred to him. I have also to thank my friend, My. Ganesh Krishna Garde, L. M. & S., for having supplied me with accurate equivalents for some knotty and technical terms in Medicine, from books and sources which I had no time to reach, and which even if I had time to reach and use, I could not, unaided by him, turn to much practical account. Lastly, my thanks are due to several kind and obliging friends, who assisted me either in cellecting materials for the Dictionary, or in carrying it through the Press.

In conclusion, I trust thatthe Dictionary will be useful, not only to those for

[ ¬ ~~ 4 A of, ee

(6)

whose tse it is principally prepared, but to the general public also who may wish to avail themselves of appliances calculated to help the study of Sanskrit. It is my belief that, except for the translation of passages from purely technical subjects, such as Chemistry, Botany, Medicine, Philosophy &c., this Dictionary will be useful to all readers of Sanskrit for translating any passage dealing with ordinary subjects. None is more conscious than myself of the defects of the book, and of the mistakes or inaccuracies that might have crept into it, in spite of my vigilance ; and when a second edition is prepared, I shall endeavour, to the best of my ability, to make the Dictionary complete in itself. I shall be very happy to receive any suggestions that readers may have to make and shall be but too willing to adopt them, if I find them useful. With these pre- fatory remarks I leaye the work to the indulgent judgment of the public.

Poona Tone 11th, 1884, V.8. A.

PUBLISHER'S PREFACE TO THE SECOND EDITION.

$e 56 ट IYA

The Publisher had hoped that the learned author would write a preface to this Edition; but unfortunately it was not to be. He was snatched away suddenly from > amongst us by the cruel hand of death to the sincere regret of all lovers of Sanskrit learning. Therefore the present edition has had to suffer along with other works of his, the want of his finishing touch. However it is in some respect a consolation to think that Mr. Apte found time before his death to go carefully through the first Edition and to make the necessary corrections in it in the light of his riper studies.

DIRECTIONS 70 THE STUDENT. ( To BE STUDIED BEFORE USING THE DICTIONARY. )

1, Words and their derivatives are arranged in the following order : first the radical or primitive word, in all its different parts of speech; then compound words, arranged in alpha- betical order; (in the case of verbs, such words as Break off, Turn out, are given as -off, -out); and then the derivatives which are always distinguished by a black dash; those form- ed regularly being given first, and the irregular ones, written fully, after them ( see Ambi- tion, Humble, Young ).

Note.—This order is not regularly observed in the first three letters, compound words and derivatives being, in a few cases, both distinguished by black dashes.

2. In giving the terminations by which derivatives are formed, the changes which the final and initial letters undergo, ९. g. the dropping, doubling or assimilation of letters are as- | Sumed; the terminations being always given in their original form; see Cut, Hurry, Mature.

3. (@) A small black dash (=) marks the commencement of a new derivative. (4) A word preceded by a large black dash ( — ) indicates that the derivatives given after it, are from that word and not from the radical or primitive word; see Die, Dead. ( ८) A hyphen used in the middle of Sanskrit words indicates that each of the members separated by the hyphen is to be repeated with the word after it; or that the word after the hyphen is to be taken as an alternative for the word immediately before it ( to be, in somecases, decided by the context ); ९. 4. in Haven, J. 9, यथाकार्म-स्वरुच्या-वरत्‌ means यथाकामं Ta, स्वरुच्या वृत्‌; in Practice, /, 3, निव्यतवृत्तिः-चयौ-अनुष्ठानं means नित्यव्रत्तिः, निच्यचयौ, frees. (d) A hyphen followed by a comma (-,) indicates that the word after it may stand by itself or may be joined with the word before it; ९, ¢. in Puacn, J. 1, 9-,e37: means the word is either दकाः) or प्रदेशाः. ( ८ ) A comma followed by a hyphen (,-) indicates that the word after it may be — compounded with the word preceding it; e. g. in 87462, /. 1, रंग :+- शाला means the word is either रंग :, or रेग राला. (7) ° denotes that the word immediately before it which is separated by acomma, may be compounded with the words which it connects; ९, g. PREVENT, J. 1 वर॒ ¢., नि~विनि › means the root is also fay c. and विनित्र c.

4, In the case of substantives, the nominative case, wherever it could at once indicate the gender, has been given; the visarga thus indicates masculine gender, and anusvara neuter gender. Where the nominative is not indicative of the gender, it is given as m., f., n., 28 the case may be. All substantives ending in consonants haye their genders specified

as m., f., oY n.

5. In the case of adjectives, the simple base only is given. The feminine of the majo- rity of adjectives in अ ends in आ, and adjectives ending in ई, ॐ have generally the same base for all genders. In all such cases the simple base is given, the genders being formed regularly according to similar substantive bases. Irregular feminines are denoted in brackets ( f. ). Bases ending ina, 4, स्‌, from their feminine regularly in ती, नी) सी; this is given in the first three letters, but afterwards discontinued.

6. ( ८ ) In the case of verbs, the Arabic figure denotes the conjugation to which the root belongs ; P denoting Parasmaipada, A Atmanepada, and U Ubhayapada (P& A ) Roots of the tenth conjugation belong to both Padas, theoretically at least; and hence 10 is used for all roots of this conjugation, though the Parasmaipada, unless where otherwise

specified, should be generally preferred for use. ( ¢ ) c. denotes causal, and is formed from ‘roots by making the same changes as in the 10th conjugation. Wherever it cannot be formed by this general rule, it is shown in brackets. (e)D. means Denominatives; here the 3rd pers. singular Present tense is given throughout.

7. All the derivatives from a word are not always given when they may be easily sup- plied ; more especially, in the case of potential passive participles, formed by तव्य, य, अनीयः past participles, present participles, verbal nouns, abstract nouns from adjectives, and ad- ¦ verbs from adjectives. Where there was any peculiarity in the formation of these deriva- tives, they are given; but in many cases the student will have to supply the forms, accord- a to पप्रा given in grammar. 8

a $

A

a.

abl. aec. adv. Arith, Bah,

e. circum. comp. con) . D. dat. deriv. desid. ex.

तः

fig. freq. sen.

Atmanepada. Adjective. Ablative. Accusative. Adverb. Arithmetic. Bahuvribli. Causal. Circumlocution. Compound. Conjunction. Denominative. Dative. Derivative. Desiderative. Expressed. Feminine. Figurative. Frequentative. Genitive, Gener- ally ( when fol- lowed by ex. )

ABBREVIATIONS.

Of Grammatical Terms &e.

A.

2७. abs. Genitive abso- lute. ind. Indeclinable. inf. Infinitive. instr. Instrumental. inter). Interjection. lit. Literal, literally. loc. Locative. loc. abs. Locative abso- lute.

m. Masculine. Math Mathematics. १. Neuter. nom Nominative.

| Pe Parasmaipada. part Participle. pass Passive. pot. Potential. pot. pass. Potential pas-

part. sive participle.

pl. Plural. pr. Prefixed.

Of the Names of Works.

B.

prep. Preposition.

pron. Pronoun.

pron. ५, Pronominal ad- jective.

q. ४. Quod vide, which see.

ह Substantive.

sim. comp. Similar com- pound.

Tat. Tatpurusha.

U. Ubhayapada (Parasmai- pada and At- manepada).

v. Verb = (transi- tive and in- transitive).

v.1 Verb intransi- tive.

voc. ^ Vocative.

४, £

Verb transitive.

N. B.—Where a Roman figure is followed by an Arabic figure; the former refers 10४ the canto or chapter, and the latter, to the number of the verse ; Arabic figures in the case ef dramas &c. refer to the act or page.

Bh,

D. K.

Bi

Ry

Bhartrihari, IT de- noting Nitisha- taka and III Vai- ragyashataka. (Bombay Kdi- tion.)

Dashakumarachari- ta, I denoting the Puryapithika, and II the Ut- tarapithika, and the Arabic figure, the number of the story.

Hitopadesha, the Arabic figures de-

noting the four |

parts 10 their order.

Kumarasambhaya.

Ka.

Kadambari (Bom- bay Edition.) Kavyadarsha. Kiratarjuniyam. Lilavati. Malavikagnimitra (Bombay 241. tion.) Malatimadhava (Bombay edition) Mahabharata. Meghuduta ( Cal- cutta Edition.) Mallinath. Mrichchhakatika. Mudrarakshasa. Naishadha. Panchatantra, the Roman figure de- noting the num- ber of the Tantra

aS YO a

and the Arabie, ` the number of the ©

story ( Bombay Edition.) Raghuvamsha. Ratnavali. Shakuntala. Shankar Bhashya. Sisupalayadha. Siddhanta Kau- mudi. - Subhashitaratna- bhandagaram. Uttararamacharita.

Vikramorvashiyam |

Vyavahara Mayu- kha (Mr. Mand- lik’s Edition, )

Venisamhara.

Viracharita.

Yajnayalkya. -

aoe क

THE STUDENT'S ENGLISH-SANSKRIT DICTIONARY.

A.

A, An (As an article ) not ex.;‘a man’ नर्‌: 2 (One ) एक. 3 ( Indefinite ) fa with a, चन or अपि. 4 With part., ex. by dat. or inf.; ‘set out a-hunting’ मृगयते or मृगयां aa प्रतस्थे; ˆ fell a-weeping’ क्रदितुं प्रवत्तःः 5 (Every ) प्रति in comp., or by repetition of word ; ‘100 Rs. a day’ प्रतिदिनं or दिने दिने Wash. 6 (Species) विदोषः; मेद :) in comp. ; ‘dog is an animal’ 4 प्राणिति रोषः.

ABANDON, ४. £. त्यज्‌ 1 ?, हा 3 7, वि-उत -सृज्‌ 6 P, उज्ड्‌ 67, अपाम्‌ 4 P, रह्‌ 1 7, 10, मुच 6 ?. =ED, a. त्यक्त, हीन, मुक्त &e. 2 पापात्मन्‌, भ्र्टचरित; ‘he was a. to his fate’ दैवाधीनः कृतः, यद्भावि तद्भवतु इत्यक्त्वास परित्यक्तः. —MENT, 5. त्यागः, उन्सगेः; ‘a. of worldly connections’ संन्या- सः, विरक्ति.

ABASE, ४. t. अभिभू 1 7, खस्थानात्‌ निपत्‌ ५. अप- कृष्‌ 1 ?, लघूकृ 8 U.-MENT, 5. अपकषेः, अभिभवः, मानभमगः, अवज्ञानं.

ABASH, ४. ६, लज्ज ९.) स्ही ९. (पयति), Te. (F- पयति ). <ED, ¢. लज्जित, वपित, विलक्ष, aifea, द्ही- परिगत ; ‘withan a. countenance’ चपधोमुख (af ).

ABATE, ४. t. ac, लघयति (1). ); शाम्‌ ९. ( शमयति ). 2 (price) न्यूनीकृ SU; अवसद्‌ ९. =v. 2. क्षि pass., सहस्‌ 1 7; प्र-उप-दाम 41. “MENT, 5. न्यूनीकरणं ; सहासः, क्षयः.

ABBEY, 5. विहारः, मरः.

ABBOT, 5. मटाध्यक्षः, विहारस्य प्रधानपुरुषः. -AB-

BESS, 8. मठाध्यक्ना, विहारपालिनी. ABBREVIATE, v. £. सं-प्रतिसं-ह 1 7, संक्षिप्‌ 6 P, समस्‌ 4 7, sa ९. <I0N, 5. संक्षेपः-पगं. ABDICATE, v. राज्यं ग. पदं त्यज्‌ 1? or अपास्‌ 4 ? 0 क्षिप्‌ 6 P. =10N, ऽ. पदत्यागः, आधिकार स्यागः स्वेच्छया परिस्यागः. .

ABDOMEN, 5. उदर्‌, कृाक्षिः.

ABDUCTION, 5. अपहरणं, अपहर :.

ABERRATION, ऽ. भ्रंराः, च्युति ^, प्रषः, पयेभ्र्टतां ; ‘a. of mind’ चित्त-मति-भ्रमः.

ABET, ४. t. Frac, प्रोत्सह ०. 2 उपकृ 8U, साहाय्यं कृ. -70, 5. प्रवेकः, प्रोत्साहकः.

ABEYANCE, 8. विलंबः, व्याक्षेपः.

Axsnor, v. ४. ग्‌ १७३११. ( जुगुप्तते ), बध्‌ desid. ( बीभत्सते ), ( with abl. ), गहं 1; 10 A, विद्विष्‌ 2 U. =RENCE, 5. जुगुप्सा, त्रीभत्सः, We, विद्वेषः. “RENT, ८. जातविद्रेष. 2 विरुद्ध, अयुक्त, विपरीत.

ABIDE, ४.१. वप्‌ 1P, स्था 1? वृत्‌ 1 4. -०.४. ( Wait for ) प्रती 1 A, प्रतिपार्‌ 10. 2 ( En-

| dure) सह्‌ 1 A, क्षम्‌ 1 A, 4 P, तिज्‌ १०७१. (ति- तिक्षते ) ; ‘a. by’ स्था (loc. ), Hara ; कस्यान्ध- स्य॒ वा वचसि मया स्थातव्यं (Ka. 156); <I shall a. by your decision’ aa निणेयमनुवर्तिष्ये, निणैयानु रोधेन वर्तिष्ये, निणेये स्थास्यामि; a. 8 by his promise’ प्रतिज्ञा-अभिसंधां-पालयाति. "गप; a स्थायिन्‌ ( नी. ) ; अनुवार्न.

ABJECT, a. अधमः, अप-नि-कृष्ट, कृपण, नीच, तिर- स्कायै, See MEAN. =NESS, 5. अधमता, HITT.

^ एए, v. t. सरापथं वयज 1 P. 2 प्रत्याख्या 2 P. —ATION, 5. सदापथः व्याग.

ABLE, ८. समथे, क्षम, Wh; HAT, अकरकर्मीण. 2 प्रबल, बलवत्‌ AS), श्तेमत्‌. 8 oz, निपुण; ‘to be a.’ इक्‌ 5; ५.) or पार्‌ 10 ए, उत्सह्‌ 1 A, प्रभू 1 1, with inf.; अलं with inf. or dat. of noun ; ‘a. to protect’ रक्षिरतु-रक्षगाय-अलं, प्रभ- वति &e. =ABILITY, s. aH f, बलं, सामथ्. 2 पाटवं, वैचक्षण्यं; कमेक्षमता. $ धौराक्तिः, ATER, मति./^, बद्धि ^; ^ to the best ( utmost ) of one’s a.” TAA, यावच्छक्यं, सर्प्रयलैः.- ABLY, adv. निपुणं, AWSAAT-

ABNEGATION, 5. प्रत्याख्यानं, संयमः, निग्रहः; § self- a.’ आत्मसंयम इद्वियनिग्रहः, 2 अप-नि-कृवः'

| ABLUTION, 8. भक्चालन, धावनं; AA, मज्जनं.

470 ` (2) ABS

ABOARD, adv. afar ; ˆ go a.’ नावमधिरुह्‌ 1 7.

ABODE, 5. गृहं, वेदमन्‌ १. निवासः, निलयः, आलयः, वसति. See House. 2 74, आस्पदं, स्थानं, भाजनं; ‘riches are the a. of calamities’ सपद : पद्‌ (आ. स्पदं ) आपदां.

ABOLISH, ४. ६. विलप c., निरस्‌ 4 ए; खंड 10. 2 न- दा 0. उत्सद्‌ ९ छद्‌ 7 7. =ABOLITION, 5. लोपः. 2 नादाः, उच्छेदः, निवतैन, खेडनं

ABOMINATE, ०. ६. द्विष्‌ 2 U, गह 1, 10 A; See 4 एप 01. = 707, 5. 72], विद्वेष :. 2 अशद्धदरव्यः कत्सा- स्पदं. — ABOMINABLE, ८ द्वेष्य, गहेणीय, गहत. 2 जुगुप्साकर (री.^).

ABORIGINES, 5. आदिवासिनः (pl. ).

ABORTION, 5. गमेखलावः-प्रात :; ‹ to cause a.’ भ्रूण- ह्या कृ; ‘causing 2. ` भ्रणहत्या. ~ ABORTIVE, a गभेलाविन्‌ (णी ^), अपूणकाल. A HBA, निष्फल मोघ, व्यये (as an attempt. )

Axpounn, v. i. (न, 77) संकृ-पृ pass., or by

"वहू; HITS, 10 comp. ; भूयेष्ठव्रृक्ष वनः; बहक [तकर स देराः ८2. 3771 curiosities.’ -ING, a. आट) संकीणे, आकुल, प्राय, in comp. —ABUNDANT, a बहल, प्रभूत, प्रचुर, fags, भूरि, ~पर, adv,

-बहराः+अनेकवार, विल. —ABUNDANCE, 5. बाहुल्यं, HA.

Axour, prep. परि ; Tt-F ‘go a.’ & 2 देरीय ( with numerals ), ‘ a. five years old ’ पंचवषेदेरायः. ॐ (Regarding ) अधिकृत्य, प्रति, Se ; संबद्ध-अनुविद्ध-गत-विषये in comp. ; ‘I ask a. my friend’ fasna deaf; पराजया- waar sre: &e. 4 कृते, अर्थ, अर्थं, Fate. 5 परितः, अमितः, ( acc.) ; समीपं, समपि, पश्चतः, निकटे, (gen. ), 6 (Nearly) with numerals उप, SAA, WAT, in comp.; उपचतुराः ‘a. four’. -ady. (Showing prospective fut.) ex. by fut. part. उन्मुख (खी ^), उद्यत, आ- सन्न, or desid.; अनुयास्यन्‌ मुनितनयां ( 3. 1) “a. to follow’ &e. ; जिघांस्यमानं act: ‘a. to be killed’ ; आसन्नमरणः <a. to die’ ; आसन्न- राञ्यनाराः < 8. to lose the realm’. 2 प्राय, कल्प, in comp; ‘itis a. noon’ मध्याह्वपायः-कल्पः समयः ; ‘what are you a.’ कि कर्लमद्यतोसि, कि- कथयन्यग्रात्ति, med. 8 परितिः, अभितः. 4 इत- स्ततः, स्थानात्स्थानं

ABOVE, adv. अधि or अवि pr. ; उपरि, उपारत ४

Seq; ‘just a’ उपर्यपरि (ace. ) =a. भ्रागक्त, Waltige. —prep. उपरि (gen. ); अति pr. ; अधिकः, SAT, fare, Cabl. ); ‘a. calculation’ अति- संख्य ; ‘he stands 2. all’ स aaat मश्च तिष्ठति;

‘a. mentioned’ पूर्वोक्त, प्रागुक्त; ‘to be a.’ a. ear 1 P,; अभिभू 1 P, See Excer.

ABREAST, adv. पश्वौपाश्चि,

ABRIDGE, v. t. संक्षिप्‌ 6 P, समस्‌ 4 7?, संग्रह 9 1. —MENT, 5, संक्षेपः, सारः, संग्रहः Ke.

ABROAD, adv. fata, देदांतरं. 2 बहि: (abl. ). 3 ( Widely ) a4, दूर्‌; ‘casting a. his rays ’ द्रप्रसारितकरः (सूयः); ‘live a.’ प्रवस्‌ 1 P; “goa.7 Heil P, वहूलीम्‌ 1 PP, प्रकादातां गम्‌ 17, प्रकारीभ्र्‌ ; ‹ the dreadful vow became known a.’ सा दारुणां प्रतिज्ञा लाके Wasa, लोकं प्रकदातां गता.

ABROGATE, See ABOLISH.

ABRUPT, ८. विषम, ( प्रपातः ). 2 आकस्मिक (की J. ), HHT, WHS. ~-7.४, adv. एकपदे, सहसा, अकरमात्‌,

ABSCESS, 5. विद्रधि : ; स्फोटः, व्रणः-णं .

ABSCOND, ८, 1. प्रच्छन्न a. भू 11, sear गह 1 ए or प्रच्छद्‌ 10, अंतध। pass. 2 पलाय्‌ 1 A, व्यपसृप्‌ 1.7, अपक्रम्‌ 17, 4 P.

ABSENT, ८. अवतेमान, अविद्यमान, अनुपस्थित, स्था- नांतरगत. 2 प्रोषित. 3 ( 1" mind) हृदयेन अस- निहित, शृन्यहदय-मानस ; ‘to be a.’ स्थानां तरे व्रन्‌ 1.4, न उपस्था 1 ८. ~, 5. अन्‌- पस्थितः, Talat m., प्रोषितः. ABSENCE, 5, अन- पस्थिति f., अपनिधिः, परोक्षः परोक्षता. 2 ( Non- existence ) अभावः. ॐ विरहः, वियोगः ; ‹ in one

` परोक्षे ; ‘a. of mind’ शुन्यमनस्कता, BA हृद्‌ यत्वं, अनवधानं, विगतचेतनत्वं.

ABSOLUTE, a. संपूणे, पयाप्त. 2 नित्य, परम. 3 (Not relative) केवल, माज्रक, अनन्यसंबद्ध. 4 परम, उत्तम, प्रेष्ठ. 5 अनियत, निर्यत्रण, स्वाधीन; ‘a. king’ सम्राज्‌ m., अधिराजः, —Ly, adv. सर्वथा, सवेराः, केवलं, एकांततः.

ABSOLVE, ४. ४. ( पापात्‌ &e.) wa 6 7? ०7 ९. sea 1 1, 10 ; पपं-अपराधेक्षम्‌ 1 A. ~^8- SOLUTION, 5. पापमक्ति ^, क्षमा, 2 सक्ते, Al क्षः, tae, अपवर्गः, निवोणं, प्रेयस्‌ १., कैवल्यं.

ABSORB, ४. ६. उत्‌-, जुष्‌ ९., निग 6 7, आचम्‌ 1 P, नि-अ-पा1.?. 2 ग्रस्‌ 1 A, अलत्मार्धौन a. FSU; IT ५, आसंज्‌ ८. ~), a. निम्न, आसक्त, निरत, रीन, SATA, पर, परायण, in comp. 2 निपीत. - ABSORPTION, 5. निपानं, रोषणं ; ‘a. into the Supreme Soul’ मोक्षः, निर्वाणं ; ब्रह्मणि ल्यः ॥ इेश्वरसायज्यं

ABSTAIN, ०. ४. नित्त 1 ^+ (abl. ) प्ररि वि-वृज्‌ 10 ( ८९. ) ; ‘has a. ed from eating flesh’ निवृत्तमांसो जनकः ( U. 4). 2 विरम्‌ 1 P ( abl.);

‘a. from food’ उपवस्‌ 1 7. —ABSTINENCE,

ABS

(3)

ACC

8. निवृत्ति ¢ 2 उपवासः, seqrert:, आहारनियमः. ॐ संयमनं, जितैंद्रियत्वं. =-ABSTINENT, ८. उपव[- सिन्‌ (af). 2 Gta, संयताःमन्‌ ; Tra. = ABSTEMIOUS, ८. मिताहार, HeqEtaz. ( णी f.), अल्पादानः, (AYA. =NESS, s. मिताहारः, मितभो जनं; अल्पाहार:

ABSTRACT, ०.४. संकिप 6 7, संह 1 77. 3A, अप-अव-कृष्‌ 1 >, अपह 1 7. -5. सारः; संग्रहः, संक्षेपः. <a. विभिन्न; Has; अमूत. 2 + न्वीक्षिक (at f.), निगूढ. <EDLY,-Ly, adv. विविक्त. 2 केवलं, मात्रं. ION, +. समाधिः, प्रणिधानं, ध्यानेकग्रता. 2 अपहरणं, आदनं. 3 विभेदः, प्र- TRG.

ABSTRUSE, ८. गूढ, प्रच्छन. 2 निगूढः FWA, Weld, अबोध, Ca, गहन.

ABSURD, a. अनेक, अयुक्त, न्यायविसुद्धः अन्‌- पपन्न. NESS, -ITY, 5. आनयेक्यं, sagas f, sata f. ; sometimes ex. by द़ादा(वषाणं, गग- agsq, &e. ~, adv. अविचारेण, अनुपपन्नं ; ‘do not talk soa.’ कृतमेतादृ रेन असंगतेन-अन- थकेन-प्रल पेन.

ABUSE, ४.६. वृथा-मृषा-अन्यायतः प्र-विनि-युज्‌ 7

10 व्यय्‌ 1 2. 2 अधि-आ-कुत्स्‌ 10 A, भस्मं 10 A, अ-अधि-क्षिप्‌ 67, ayaa, 17, अपवद्‌ 1 व, भाभेदाप्‌ १५१ STINT १.६५. आक्रोदराः; अपवादः; उपालभः; अपभाषणं faz, अधिक्षेपः, वाक्पारुष्यं परुषोक्ति ^ 2 कप्रयोगः अपव्ययः, अन्यायोपयोगः. =ABUSIVE, a. (ATH, araqea, fret ; ८8. word’ निदत्मकवचः, आक्षेपवचनं.

ABYSS, ऽ. गभीर गतं :, अगधविलं, अतलस्परं खातं.

ACADEMY, ऽ. विद्यालयः. 2 विद्रत्परिषद्‌ ^

ACCEDE, ४. i. अनुमन्‌ 4 A, अंगी -स्वी-कृ 8 U, अनु-

न्ता 9. 2 सं-इ 27, aa OP, सं-अमि-उप-

"गमः 1.

ACCELERATE, ४. £. त्वर्‌ ०. ( त्वरयति ), HIT सं- पद्‌ ५. or प्रवृत्‌ ९.

ACCENT, 5. सरः. 2 अ[घातः, [ATMA ; “ hu- man 8. 3 ` मानुषां गी;. -४. ६. सस्वरम॒चर्‌ ८. =ED, a. स्व(रैत, उदन्त.

Accert, ४. ६. प्रतिग्रह 97, ser 3 A, प्रतिपद्‌ 4A, प्रति-इष्‌ 6 1, स्वीकृ 8 (.-^ ए.) a. प्रहरणीय, अ[- देय. 2 रुचर, मनोरम, प्रिय. —ANCE, 5. प्रतिपत्ति f, प्रतिम्रहः, आदानं, स्वीकारः. —ATION, 5. अथः, आड यः; ‘ usual a. of a word’ दाब्दस्य निरूढाथंः.

2 आदा

«ACCESS, ऽ. प्रवेदाः, उपस्पेण, अभि-उप-गमः; ‹ wish- ing to gain a. tothe king’ राजानं द्रष्टुकामः. wIBLE, ८. सुलम, STAY, अभिगम्य, सुगम, उप-

सर्पणीय ( अवसरोपसपेणीया राजानः 8. 6 ), सलभदशौ- न; ‘ nothing is in-a. to desires ’ मनोरथान।मग- fat विदयते ( ए. ४. 64 ).=10N, 5. योगः, उपगमनं, मिलन. 2 ( to power ) राजपरदावाति ^; राज्यप्रातति ५ सिहापनारेहणं. 3 आगमः, बरद. उपचयः. —ARY, =ORY, 5. सह कारिन 102.; प्रवतकः, पापसहयि :.-५* अधिकः; सहित, सयुक्त

AccrwEnt, s. समापत्ति f., दैवयोगः-गति.¢, दवघटनं; यदृच्छा; ‘seen by a.’ स्मापत्ति-यदृ च्छदृष्ट. 2 आ- पदट्‌-विपद्‌ f. ; अव्याहित, उपश्वः. 8 अप्रकृति ^, अस- हजो राणः, विकृति f; ‘life is but an a. ` विकु- तिर्जीवितमच्यते (7. एण, 87 ); ‘by a.’ अक- स्मात्‌, देवेन, देवात्‌, देवगव्या. ~+, ५. यादृ च्छिक-आ- किमक ( arf), काकतालीय, दैवायत्त. 2 अप्रकृत असमवायिन्‌ (नी ^), अपसहज, आहय, ALLY, adv. देवात्‌, दैवयोगेन, यदृच्छया, विधि-दैव-वशात्‌, स~ सापत्या, अकस्मात्‌

ACCLAMATION, 5. धन्यवादः, प्रदासाधे।षः, जयङान्द्‌ :, 2 निःस्वनः, प्रणादः, SHAT.

ACCLIVITY, ऽ. उत्सगः.

AccoMMODATE, ४. ४. य॒ज्‌ 10, See ADAPT; ‘a. oneself to the will of ’ मावमनुप्रविश 6 P (स्वा- मिनो भावं भृत्योऽनुप्रविशेत्‌ ). 2 वसतिस्थानेन उपकृ 8 ए, उपकरणद्रव्याणि उपक्ृप्‌ ५. 8 aa 8 ८, परम्‌ c., ( dispute &e. ). =I0N, 9. संयोजन, पधानं. 2 उपकरणद्रव्योपकल्पनं &e

ACCOMPANY, ४. ४. अन-इ 2 P, अनया 2.7, gitar 5 ए ०९. ; संयज्‌ 10 ; सह चर्‌ 0 व्रज्‌ 11, सं-इ, अनस 1 1, सहचरो भू 1.7.-, a. सहित, अनुषक्त, समेत, परिवत, पावर, in comp.; by Bah. comp. with स or word indicating ‘ companionship ’; वसंतसहायः-सवसंतः-वसंतद्वितीयः कामः ‘ Cupid a. by Spring.’

ACCOMPLICE, ऽ. अनृषंनिन्‌ ; See ACCESSORY.

ACCOMPLISH, v. t. साध्‌ 5 Pore, सिध्‌ ९. ( सा- धयति ); पर्‌ 10; समाप्‌ ५. अनुष्ठा 1 7, संपद्‌ ९. Ada ९. ED, a. सिद्ध, सं-'पूणे, संपन्न. 2 विशारद, निप्रण, गुणवत्‌ (ती. ), कृतिन्‌ (नी .^ ). ~प 5. सिद्धि-समाति f, mara f, निष्पति./ 2 कृताथे- ता, कृतकृत्यता. 8 गुणित्व, निपुणता, वैचक्षण्यं, गणः.

AccorD, ४.५. संवद्‌ 1 7, संयज्‌ pass, 2 एकचि तीम्‌ 1 7, एकमनीभू. -v.¢. See Give. =s. संमति. स्वकरणं. 2 एक मत्यं, एकचित्तता ; ८ with ००७४. ” एकचित्तीभूय. 3 एकताल; ( in music ) ; ‘of one’s own a.’ यदृच्छया, स्वयं, स्वच्छतः, कामतः. —ANCE 5. अनसारः, AT, अनुरोधः; ‘ina. with his words’ तद्रचनानृसरिण-नुरेधेन ; oft. by the instr. or abl. of the noun itself; सचिवाज्ञया, मदादरात्‌, Ke. ING, prep. यथा, FART, अनु,

ACC

in a ; ‘a. to seniority’ अनुज्येष्ठं ; ‘a. to desire’ यथेष्ट, यथाभिमतं ; ‘ a. to one’s power’ यथाराक्ति. SINGLY, adv. इत्थं, तदनुराधात्‌, तदनुसा- रेण, तथाच.

4606080, ४. ६. सं-अमि-आ-माष्‌ 1 A, अभिधा 3 ए, समामंत्र्‌ 10 A, संव॒ध्‌ ५.

AccoucHEUR,s. प्रतव-मूति-वेय :.

Account, s. गणना, संख्यानं, (ATTA; ‹ balancing ४.8 ` गणनां सर्मीकृत्य, 2 मूल्ये, घेः. 8 गणना, AAT; ८ of what a. isa king’? राजति का मात्रा-गणन।. 4 बत्तातः, कथा, कथनं, उपाख्यानं ; ‘ to turn to a. 4 हितं साध्‌ c., हितानकूल ८. कृ ; ‘take 1710 a.’ a- मीक्ष्‌ 1 A, गण्‌ 10, ( तेजसां हि न वयः सर्माक्ष्यते RK. सय. 1). 5 करणं, हेतुः, निमित्तं; ‘on a. of’ ex, by the abl. or instr. ; हेतोः, निमित्तेन, अर्थ्यं; ‘on this a.’ अतः, अतः करणात्‌ ; ‘on no a.? न कथंचन; ‘on one’s a.’ कृते ( gen. ); ‘on alla.s’ सर्वथा, -४. £. मन्‌ 4 A. 2 गण्‌ 10; ‘a for’ कारणं-निमित्त-दृद् ९.( with gen. ). ABLE, a. चित्येत॒क, Watery. 2 परान॒योगायत्त. ~^, 8. गणकः; लेखकः, WITHA 92.

Accourre, ४. t. संनह्‌ 4 Porc. =MENT, 5. सं- नाहः; अलुक।रः, भूषणं, भरताधनं, सज्जा.

AcorEpiT, See BELIEVE.

AcorvE, ४. ४. उत्पद्‌-जन्‌ 4 A, प्राप्‌ pass. 2 प्रतिब- त्‌ 14, गम्‌ 1 7; < the fruit ४. 5 to the agent’ HPA फले.

AccumuLatE, ४. ६. सं-प्र-चि 5 ए, संग्रह 97, रा- ate 8 ए, एकत्र कृ.~४. i. उपचि [0%88.; वधू 1 A, WAY. ION, 5. संचयः, समुदायः, TAA.

AccuURATE, a. यथाथ, सूक्ष्म, सत्य, यथावत्त ; वि- शुद्धः See Exact. Ly, adv. यथाथेत :-थै, सूक्ष्मतः, तत्वतः, सम्यक्‌, सत्य. =ACCURACY, 5, याथार्थ्य, सत्वता, यथाथेता; सूक्ष्मता.

ACCURSED, ८. ex. by हतक, अपसद, at the end of ` 4 by दग्ध pr.; ‘the a. fate’ टव हतक, दग्धदेवं; ‘a. man’ नरापसदः. 2 निय गहेणीय ; WIAA, SATA, SHE.

4 00082, v. ४. अभियुज्‌ 7 A, 10, अपवद्‌ 1 A ST TT ce, STAT 6 P, af C. ( नहिसि क[मापरधिर्देवं दृषधेतं Ka. 235); घतकः अयं इति तमभियुयुजिरे ‘they a. ed him of murder.’ “ATION, 5. आभेयोगः, अपवादः, मधिक्षेपः आभे. Wat, दूषणं. ~य; 5. अभियो; अभि- योगिन्‌ m.

Acousrom, ४. ४. अभ्यस्‌ 4, अभ्यासं-व्यवहारं कृ |

8 U; ‘to be a. ed’ अभ्यस्त-परिचत-५. भू 17. ACE, s. एकनिद्‌ः. 2 अणः, लवः.

(4)

ACR

ACERB, ५. तवर, HE, अम्ल. ATE, ४. ६. अम्लीकृ 8 U. ~र, 5. कटुता, अम्लता ; ‘a. of temper’ स्वभावपरूषता, रूक्षता.

ACHE, ऽ. वेदना, पीडा, व्यथा ; “16४4-2. जिरोवेद्‌- ai; ‘I have a strong head-a.’ बलवती जिरे- वेदना मां बाधते; ‘tootha.” दंतवेदना. =v. ५. पीड्‌ pass., व्यथ्‌ 1 A. See Paty.

ACHIEVE, ४. t. AAT ¢., HIE ९. निवत्‌ ९. See AccompLisH. 2 प्राप्‌ 87, लम्‌ 14. See GET. =MENT, 5. निष्पत्ति ^ साधनं. 2 पराक्रमः, विक्रमः, अवदातं क्म-चेष्टितं, विक्रंतचारेतं.

ACID, 5. अम्लः, <a. अम्ल, Wt. "धप, ऽ, अ- म्लत्व -ता, YHA. ~एा.^व्, ४. ६. अरम्लाकृ 8 U,

ACKNOWLEDGE, v. ४. अभ्युपगम्‌ 1 7, अभ्य॒प-इ 2 P, प्रतिपद्‌ 4 A, site 8 ए, wie; ग्रह्‌ 9. “MENT, +, स्वीकारः, अभ्युपगमः, अंगी-खी-कारः, प्रतिपत्ति ^ 2 ( receipt ) अभ्युपगमलेखः-पत्र.

ACME, 5. परा काष्टा-कोटः.

ACOUSTIC, ८, शतिविषयक, श्रवणसंबधेन्‌ ( नी # ). = ACOUSTICS, ऽ. ६वानिविद्या डाच.

ACQUAINT, ४.६४. बुध्‌ ९.) ज्ञा ०. ( ज्ञापयति), नि- विद्‌ ९. (with १९. );, गृहीताथे-परिगृहीटाथे-५. कर 8 ए; ‘the queen was made a. ed with your immodesty’ भवते) ऽविनयमंतरेण परिग्‌- हीताथो कृता देवी (CM. 4). 2 परिचयं कृ, अ- भ्यस्‌ 4 1. -ANCE, 5. परिज्ञानं ; परिचयः; ज्ञानं. 2 fat, परिचितः; ‘old a.’ चिरंतनं मित्रं, चिरप-" सिचतः. 8 संसगः, संस्तवः. ~, ८. परिचित, अभ्यस्त; अभिज्ञ, अभ्यंतर ( अनभ्यंतरे आवां मदनगत- स्य व्ृ्तातस्य 9.3).

ACQUIESCE, ४. ४. अनुमन्‌ 4 A, saa 9 ए, संमति TJC. ENCE, 5. सं-अन॒-मति f.

AcquirE, ४. ६. अजे 1P, लम 1 A, समासद्‌ ९., अषाप्‌ 8 P, प्रतिपद्‌ 4 A, अञ्‌ 5 A, अधिगम्‌ 1 P. See (कव. =MENT, = ACQUISITION, $. अजेनं, प्राति ^; लाभः; अधिगमः. 2 गणः, ज्ञानं. \

Acourt, ४. ६. ( पापात्‌-दोषात्‌ ) सच ९. त्रिप॒च्‌ ९. निस्त ५.) शुध्‌ 0.; he was a. ted’ स निर्दोषः F- तः, पापविमक्तोऽमन्यत; ‘a. oneself’? कर्मं निवह c., eat 1 7; ‘they a. ted themselves well’ ते स्वकमै a निरवाहयन्‌+-आचरन्‌. AL, $. यक्ति- दद्धि, मोचनं- -ANCE, 5. निस्तारः; ‘ a. of debt › कणनियोतनं-परिशोधनं-.

Acrip, ACRIMONIOUS, ५, #Z, उम्र, तीक्ष्ण, अरूत- q.—ACRIMONY, ऽ. कटुता, तीक्ष्णता.

Across, prep. पार, तीसंतरे, in comp.; ‘a. the’, ocean’ सागरपारं. 2 s7eqtq «3; ‘with legsa.

i

ACT

व्यत्यस्तपाद्‌ a; ‘to 00716 ४. › ay 1A, अधिगम्‌ 1 7, See GET.

Act, ४.४. वृत्‌ 1 A ( आर्योऽस्मिन्‌ षिनयेन वत॑तां U. 6 ), व्यवह 17, आचर्‌ 1.7, ( with 10९. of person ); अयमाचरत्यविनयं तपस्विकन्यासु (9. 1 ) ‹ 8. 8 rudely towards’ &c. 2 चष्ट्‌ 1 A, विधा 3 0, कृ 8 ए. 8 स्थानेऽधिकारं कृ. 4 फल्‌ 1 Pay आवह्‌ 1 >; कार्यं कृ; ‘fire as like water’ आ्िजेलायते; स कृष्णायते &९.; ‹ ४. up to’ अनुवृत्‌ 1 A; अनुरुध 4 A, स्था 1 P ( शासने तिष्ट wa V.5). =v. ६. नट्‌ 10, निरूप्‌ 10, अभिनी 1 P; प्रयज 10; oft. by denom. ; ‘a. ing the part of Laksh- mi’ लक्षर्माभूमिकायां वतेमाना ( V. 8); नृपायते ५8. 8 the king’;‘a. the part ofa dear friend towards your rivals’ ay प्ियसखीव्रनि सपत्नीजने (9. 4). —s.atan., कृति; क्रियाः चरिते, चटितं. 2 अंकः. 8 व्यवस्या, faiy:.-ron, 3. क्रिया, व्यापारः Bea &९.; प्रवृत्ति f.; कारण. 2 अभियोगः, ATH, कार्यः अथः. 3 संग्रामः; युद्धं, See शिल्प. 4 अंगविक्षेपः, हस्ताय- मिनयः; ‘in a., thought and speech’ कर्मणा मनसा वाचा, मनोवक्ायकमभिः. —IONABLE, a. अ- Pasa, व्यवहायै.-0घ, ऽ. कतृ 92.; कारिन्‌ m; कारकः) in comp. 2 नटः, नतेकः; कुडीलवः, अभि- नेतृ m., शैलः. = ACTRESS, s. नटी, नतकी. —AcTIVE, a. उद्यागिन्‌ ( a f. ), कर्मोदयुक्त अनलस, AAT, सोत््ाह, व्यवसायिन्‌ ( aif. ). क्षिप्रकार्नि ( णी ^ ), saz, farHqa. 3 व्यायामञ्ञीलः व्याधामिन्‌ ( नी 7 ). 4 उत्थान- योग्य, ( उत्थानयोग्ये वपुः 8. 2); ‘a. voice’ कदेवाच्यम्‌. SITY, 5. उद्योगिता, व्यवायः क्षिप्रका- सिता. 2 उत्साहः. 8 उत्थानयोग्यता.-.ए, adv. सो- योगं, सोत्साहं. --^ (041. ५. वास्तावैक (८ की f. ), तथ्य, सत्य, वास्तव ( वीं. ), यथाथै, Wears. = Ly, adv. साक्षात्‌ , प्रत्यक्ष. 2 यथाथेतः, परमाथैतः, व- स्ततः, अर्थतः, वस्त॒वृत्तेन; ‘ what a. took place’ यद्यद्‌ Iq ; oft. ex. by एव only.

ActuatTs, ८. ६. प्रेर्‌ 10, प्रोत्सद्‌ ९. THe, प्रणद्‌

6 1; See 27074.

AcUMEN, 5. मतिसृक्ष्मता, विदग्धता.

ACUTE, a. नि~, दित, तीक्ष्ण; ° a. pain’ दूारुण-तीत्र- वदना. 2 सृक्ष्ममति, विदग्ध. =Ly, adv. aia, तीक्ष्णं. “NESS, 5. तीक्ष्णता, तेजस्‌ ”. ‰ विदग्धता; ‘a. of intellect ` Haare: f.

ADAGE, 8. 84, वचनं, वाक्ये, आमागकः.

ADAMANT, 5. वजः-जं. 2 हीरकः;+-मणिः; FC. INE, a वजमय ( यी ), वज्ञ in comp.

(5)

ADE

Apart, ४. ४. यज्‌ 10, संधा 3 U; ‘a. your con- duct to circumstances’ यथाकालं व्यवहर, का- लाजवर्त भव; ‘has a. © ४ portion of it to the stage’ तस्यैकदेशः ata: कृतः ( ए. 4). ATION, 5. संयोजनं, संविधानं. - ८7, ५. युक्त, योग्य Tala.

477, ४. ६. संकल्‌ 10 ( कलयति), परिगण्‌ 10, परि- संख्या 2 1, सं-पमा-य॒ज्‌ 10; ‘he a. ed his army 10 the general’s’ सेनापतेः सेनया स्वबलं संयाज- यामा; समाचि 5 ८, संमिल्‌ ५. 2 अन्यत्र 2 U, or कथ्‌ 10 07अभिधाऽ; ‘a. to’ gre, पष्‌ 42, तन्‌ 8 ए; मलिनमपि हिमां्ाले्म लक्ष्मीं तनोति (8. 1) ‘a. 3 to her lustre’; there is this also to a. to my (grounds of ) anger’ एतदपि मै दिती संतापरकारणं ( Mr. 5 ); ‘ this is another evil toa. to the first’ गंडस्यापरि पिटिका daar (8. 2 ), अयमपरो गंडस्योपरि विस्फोटः ( Mu. 5 ). “ITION, 8. e404, संयोजनं, संयोगः. 2 परिगणनं, परिसंख्या; संकलनं. ॐ ( Something added ) आधिक्यं; ‘he isa valuable a. to our side’ अस्मत्पक्षेऽयमनष्यः सहायः संजातः. ITIONAL, a. अपर; अधिकः; अधिकतर,

ADDICT, ४. ४. ( oneself ) आ-नि-सेव्‌ 1 A, भज्‌.1 U; आसज्‌ pass., आक्त-निरत-८ भू 17, (loc. ).- ख, ८. TAT, प्रसक्त, निरत, निविष्ट, परायण, in comp. = ए 288, “ION, 5. आघ क्ति-प्रसक्ति f., निषेवणं , व्य- सन, निरति परायणता.

ADDLE, a. अपं पूणे, नष्ट, दृष्ट; ‘a. headed-,pated ° मूढ, नष्ट, THT.

ADDRESS, ४. ६. आमंत्न 10 A, सं-अमि-आ-भाष्‌ 1 A, अभिधा ऽ ८, संब्रध्‌ ५. आकल्प 17; ‘a. ed his mind to Strya ’ सूयं मनषाप्यायत्‌ ; ‘a. me 23 183 wont with you’ ( मां प्रति ) यथाभ्यस्तम- भिधीयताम्‌ (८. 1). 2 नाम ae 9 P; नामग्राहं वद्‌ 1 Por आहवं 17.8 प्राहं oP,4y 10. 5. अभि-सं-भाषणं, संबोधनं &५. 2 वचन, आलापः ; ^ mode of a.’ आमंत्रणपदं; संदायिते परिणये नैष सप्दाचारः (8. 8) ‘not the proper mode of a.’; ‘of agreeable a.’ Hater, प्रियंवद. 3 IZA, दक्षता, नैपण्यं. 4 ( Ofa letter) बाह्यनामन्‌ ”.; अदन्त- बाद्यनामानं लेखं (Mu.1) ‘a letter without any a. upon it ’; ‘send the letter to my a.’ दत्त-लिखित-मदबाद्यनाम ( माम॒दिर्य ) पत्रं प्रेषय. 5 (Place of residence &e. ) नामधामविेषाः.

477 ए८, v. ६. ( proof, witness &९. ) निर्दि 6 P, उपन्यस्‌ 4 1, उपक्षिप्‌ 6 P, उपानी 1 P; ^. ing proofs › प्रमागोपन्यातः.

ADEPT, ५. निपुन, HAS, AAT, ATA.

ADEQUATE, a, Tad, समथ; AA, TF, योग्य,

ADH

च =LY, adv. पयोपतं. =ADEQUACY, 5,

` क्षमता; सामर्थ्य, &e.

ADHERE, ४. ४. संज्‌ pass., सञ्ज्‌ 1 P, संतक्त-अन्‌- ` षक्त- ५. भ्र, संलग्‌ 1 7, (10९. ); Hage 9 1. 2 अवलंब 1 A, वाल्‌ 10, ta 1 1; ‘a. 3 to his pro- mise’ प्रतिज्ञां पालयति -रक्षति.~ घत, s. आसक्ति f.,

` मासंगः, अनुषंगः, अवलंबन.~ पप्र, 5. पक्षायः, पक्ष्यः; सपक्षः. 2 Hagia m., सहायः, अनुगामिन्‌ #. = ADHESION, 5. संसक्ति f., आसंगः, Bah, अव- ` कंबनं; dened. —ADHESIVE, a. संलप्नदाील.

ADIEU, adv. स्वरिति ( dat. ).-5. आमत्रगं, आ- प्रच्छनै; ‘to bid a.’ आत्रच्छ 6 A, आमंत्र्‌ 10 A; आमंत्रयस्व सहचरं ( 8. 3 ).

ADJACENT, ८. आसन्न, समीप, समीपवर्धित्‌ (ना f. ), सन्निकृष्ट, सन्निहितः निकटवार्विन्‌ (नी), निकर, पाशंस्थ.

Anson, v. t. लग्‌ 17, समीपे-निकटे-वृत 1 A or eq] 17; See ApvsAcENT above.

ADJOURN, ४. ६. व्यााक्षेप्‌ 6 7, विलंब्‌ ५.; व्यव- हारं व्यज्‌ 1 7.

40707, ४. ४. ac. (द पयति ). 2 निणैयं क 8 ए, निर्णीय समाप्‌ ५.

ADJUDICATE, ४. ६. निर्णी 1 7, See above.

ADJUNCT, ५. HIF, सहित. ~-5. अन॒बधः.

4 एए, ०. ४. सदापथं समादिग्‌ 6 7, are.

^ पणा, v. t. amie 8 ए, समा-परतितमा-धषा8 U, ayaa 10, व्यवस्था ५. (स्थापयति ); (ac- counts ) एकीक्र, संमिर्‌ ०. —MENT, ऽ. समाधान, समायोगः, एकीकरणं.

ADJUTANT, ऽ. सहाप :, सहकारेन्‌ 28.

ADMINISTER, ४. t. aa 2 P, निवह c., निवत्‌ ५.; ‘a. justice’ धमै-न्याय-विवचनं क्र, न्यायं प्रणी 1 iP, or प्रव्रत्‌ ५.; ‘a. an oath’ इाए्‌ ९. 2 दा 3 U, प्रतिपद्‌ ९. ~ ADMINISTRATION, ऽ. शातनं, प्रवतेनं, नै- वौहः; राज्यधरा; ‘during his a.’ तदस्मिन्‌ राज्यं ( प्रजाः ) waft. 2 way. 3 भक्ति f,, सचिवाः. 4 साचिव्यं, म॑तित्वं. -ApMINIsTRA- TIVE, ५. Wats, कायेनिवौहक शल. —ADMINIS-

“TRATOR, 5. दापित 2"; राज्यध्रधरः. 2 W- तैकः, प्रणत m.

ADMIRAL, 5. नौोसाधनाप्यक्चः.

ApMIRE, ०. t. 97a 1 7, a 1 A, ta ए. 2 विस्मयेन दृग्‌ 1 P.-ABe, a. Bey, HEA, TWA- नीय, अनुपम. <ABLY, adv. छाष्यप्रकारेण, साधु,

अद्भुत. ATION, +. प्रदा, शषा. 2 विस्मयः, आश्- यै. छार, ऽ. THAH:, शान्‌ m.; 6 a. of ladies ’ कामिन्‌ m2. कामुकः.

ADMIT, ८. t. NT ५.) अभ्येतरीक्‌ 8 ए; ° should

(6)

„~“

ADU

be a. ed.to all confidential matters ’ सर्ववि- श्रभष्वभ्यंतरीकरणीया ( Ka. 101 ). 2 अंगा-स्वी-कृ, अभ्यपगम्‌ 1 7, अभ्युपे 2 7; ग्रह 9 P; ‘a. of’ ex. by adj. or noun denoting ‘ capability’; ‘his remark a.s of no doubt’ तस्य वचन न तदेहास्पदं ; ‘ her illness a. s of no delay’ तस्या विकारो विलबाक्षमः.~- ADMISSION, 5. प्रवेशनं, प्रवे- दाः. 2 अभ्यपगमः, अंगीकारः, प्रतिपति f. —Av- MISSIBLE, ५. उपादेय, स्वी करणीय, ग्राह्य. = ADMIT- TANCE, 5. प्रव दा :-दानं.

Apmrx, v. ६. संमिश्र 10, संयज्‌ 7 U, 10, संक 6 7. ~ TURE, 5. मिश्रणं, संकरः.

ADMONISH, ४. ४. उपदिश 6 1, अनुबुध्‌ ९.; विज्ञा ५. ( ज्ञापयति ), Taare 2 P. 2 निभैत्से 10 A, उपा- लभ्‌ 1 A, See CENSURE. =ER, 5. उपदराकः, अनबोधकः.~ ADMONITION, 5. अन॒बोधनं, उपदेदाः, TIM; उपालंभः.

ADO, 5. श्रमः, STITT.

ADOLESCENCE, 5. यौवनदडा, यौवने. —ADOLE- SCENT, a. यवन्‌ ८ यूनी f.), प्रा्तौवन.

47070, ४. ६. परिग्रह्‌ 9 P, gafe 8 U. 2 ग्रहः स्वी-

अगी-कृ, अनुत्‌ 1 A. ~), a. परिगृहात, स्वी- अंगी-कृत; ८४. son’ कतकः पुत्रः, AAA: सुतः, दत्तकः; ‘a. daughter,’ कृतिका दुहिता, अपत्यकृ-

तिका. =ION, ऽ. परिग्रहः, प्रकरण, 2 अंगी-स्वी- कारः, अनुवतेनं.

Aporg, ४. ६. sade. नमस्यति (1. ), नमस्कृ * 8 ए, अच्‌ 17, ore, पूज्‌ 10, उपस्था 1ए,

उपास्‌ 2 A. =ATION, 5. पूजा, अचेनं, नमस्कारः, =ER, $. पूजकः, उपाक्तकः, आराधकः, भक्तः, अचैकः.

Avorn, ४. ६. विभूष 10, अक्क 8 U, परिष्क, संस्कृ, मंड 10 Fala ५.; काम्‌ ५. SING, 5. अकारः, भूषणं, TATA, मडन.

ADRIFT, adv. इतस्ततः उवमान a, अनाथ-निरालब-८.

ADROIT, ८. निपुण, दक्ष, धूते, चतुर. —LY, adv. स~ नेपण्यं; चतरं Kc. =NESS, 5. ने पण्यं, दक्षता, &e.

ADULATION, ऽ. चाटूक्ति f, अतिप्ररोसा, धधा, स्तति- Gan: अन॒नयः, CATH: , अतिस्तति f. —ADULA- TORY, ५. चाटूक्तपूणे, पभररांसागमेः अतिभ्रशंसायुक्त.

ADULT, 5. प्रौढ :, प्राप्तयोवनः, भराप्तव्यवहारद शाः, यु- वन्‌ १४.

ADULTERATE, ४. ८. अपद्रव्येण संमिभ्र्‌ 10, अरुद्धी- क्र 8 U. =I0N, 5. दूषणं, मिश्रण.

ADULTERY, 5. व्यभिचारः; TET, TTA TA ; (of a woman) परपुरूषसंगति f., पतिलंघन. =-ADULTERER, s. Taina m, पारदारिकः BHT: विटः; जारः, —ADULTERESS, 5. e774 4T-

2 अदारण-

ADU

(7),

AFF

रिणी, जारिणी, gaat, परपुरषसंगता, बैधकी. —Av- ULTERINE, 5. जारजः.

ADUMBRATION, 5. प्रतिच्छाया, Wart. 2 gig- लेख्यकरणं.

ADVANCE, ९. १. प्र-उत्‌-चल 1 P, प्र-आि-या 2 P, अभिमुखं या, ०" -गम्‌-त्रज्‌ 1 P, प्रगम्‌, प्रस्था 1 A; इा- बोरभिम॒खे याति ‘a. 8 against the enemy.’ 2 व~ ध्‌ 1 ^, प्र-उप-चि pass., उन्नति या, उत्कर्षं या; ‘a. ed some steps to receive’ साद्रमभिमखदत्ताविरल- पद्‌: (Ka.95); ‘a. ed inage’ परिणतवयस्‌, वयोवृद्ध, प्रवयस्‌; (2. © 77 knowledge’ ज्ञानवृद्ध. ~. ६. उच्चर ८ eH 8 ए, अप्रेनी 17. ArH ८. परिपुष्र 4 7.8 उपक्षिप्‌ 6 P, उपन्यस्‌ 4 P, gt fra 3 U. 4 प्राक्‌ दा 3 U. ~5. उच्चलनं, प्रगमनं, भरयाण. 2 उन्न- fa f., क्रमरो वृद्धि f., उक्कषैः, TEA; “price of a book in a.’ पुस्तकप्रकारानात्पूर्व st मूल्यं. “MENT, 5. उत्कषेः, उन्नति f., अभ्यद्यः, ae fH, मागमः, उपचयः; ‘a. in knowledge’ विद्यागमः; a. of learning’ ज्ञानोत्कषं:.

ADVANTAGE, 5. लाभः, fea, गणः, फल, Ty. 2 अवसरः, HIATT: 3 आधिक्यं, उत्कषैः; taking a. of my weak point’ मम किदरेण BENTHAM: 3 ˆ show or set off to a.’ weq{-aTi-aa 8 ए, See App; ‘they had ana. over their enemy in bravery’ रोये ते रात्रभ्योऽत्यरिच्यंत. =v. ४. उप- कृ 8 ८, sage 91, लाभाय भ. -0ए8, ०. फलद हितावह, लाभकर, हितकर (री. ). -ousty, adv. सफले, सलाभ. 2 सावकादो.

ADVENT, 5. आगमनं, प्रवृत्ति f.; ‘a. of spring’ वस्षतस्मयावतारः, मधप्रत्रापः. —ITIOUS, a. ATT, आपाधिक-आगत॒क (ATS. ), आहार्य

ADVENTURE, 8. साहसं, Ea HA. 2 दैवाधीनं कर्म- 420d. 8 Taa:, चरितं, चेष्टा, चेष्टितं, क्रिया. =v. ४ carat ay क 8 U. 2 साहसेन व्यवसो 4 Poor प्र- यत्‌ 1 A. ~र, 5. साहसिकः, साहसव्यवसायिन्‌ m 008, a. साहसिक (कीं); प्रगल्भ, निभ॑य- 2 संदिग्ध, देवायत्त

ADVERB, 5. क्रियावि दोषं, अत्ययं.

ADVERSE, 4. प्रतिकूल, विपक्ष, afta (mt f.), वि- परीतः वाम, विरुद्ध, पराडमुख (खी f.). ~^, s रापः, अरिः, See HNEMy. <1Ty, 5. विपद्‌ f., आ- पद्‌ f., विपत्ति f., भापत्कालः, व्यसर्न, दुखं.

ApvERT (to), ¢. 7. उदाह 11, अनृलक्ष 10; अधि-

` कृत्य-उदिरय-वद्‌ 17? or वच 2 P. 2 अव-स -ङक्ष्‌ 1A,

मनः समाधा 3 ए, अवधा, अवधानं दा 3 ८. =ENCcH, 5. अवधानं, अवहितता, मनोयोगः, अवेक्षा

ADVERTISE, ४. ६. विज्ञा ५. ( ज्ञापयति );› निविद्‌ ०.) THC. वध्‌ ९.; [वि-उद्‌-घ्ष्‌ 10. <BR, 5. प्रकारा-

कः, ज्ञापकः. —MENT, ऽ. विन्ञापना, घोषणा. ADVISE, v. ६. उपदिरा 6 7, अनुदा 27. 2 वध्‌ cs, निविद्‌ ९. ज्ञा ९. (ज्ञापयाति). ~". ४. विचर्‌ ५. आलो- च्‌ 10.<ABLE, a. उचित, योग्य; यक्त. 2 उपदेष्टत्य. “EDLY, adv. सविचारतः, ज्ञानतः, ATs. 2 सावधा- नं, अवधानेन. ~, 5. उपदेडाकः, उपदेष्ट m. 2 सचिवः, अमात्यः) मंतरिन्‌ m. = ^7 ८7, 5. उपदे- राः, HIM, WIT. 2 समाचारः, वातौ. ApvocaTE, ४. £. परार्थं वद्‌ 1 P; पक्षं तमथ 10 or रक्ष 1 P. -5. पराथ TH m, पक्षसमथेकः, THE m. 2 आश्रयः; रक्षकः, प्रतिपालकः. ADZE, 5. कठारिका, तक्षणी AERIAL, a. See under AIR AFAR, adv. E14, आरात्‌ ; दृरे-र; 8. off? दूरस्थ ५ AFFABLE, a. स॒जन, सुडील. 2 मधरालाप, प्रियवा- दिन (नी.1-). =AFFABILITY, 5. मधरालापता, uated, सोजन्यं, परधरयः. -AKFABLY, adv. चादू- क्त्या, सरट्‌ वचनेन, स॒जनवत्‌ ,स प्रश्रयं. AFFAIR, 5. कार्य, व्यापारः, HAT 2., अथः. AFFECT, v. ¢. (To act upon ) अभिभू 1 P, आक्- लोक्‌ SU, उपहन्‌ 2P, faa, उपष्ज्‌ 6 P सर्के; ऊदालेरोरभिननं (8.2) ‘not ४. ed by the slightest fatigue ’; ‘a. ed by a devil’ वेतालोपहत ; ‘a. ed with many diseases ” AAH-ILATAE ; ‘our position isnot in the least a. ed ( it does not a. us in the least )’ न नः किचिच्छियते (8. B. 345 ). 2 ( Pretend ) Ex. by 34-3 कृ, मिथ्या in comp., by कृतक- क्विम-^ कर; ‘a. ing-a quarrel or anger’ क्रतककलहं-कोपं-कृत्वा. 8 आकृर्लीक्र, ARH, FC अवकारां-पद्‌-ग्रह 97; ‘my words a. ed his heart’ मम वचसा तस्य हद्यं द्रवीभूतं, AA वचस्त- स्यहदये दृं पदं लेभे. 4 मन्‌ 4A; (1८. 8 learning ’ पोडितेमन्योसौ. “ATION, 5. अहंकारः, आटोपः; मिथ्यागौरवं. 2 छद्मन्‌ १. › See PRETEXT. ॐ विलासः, अभिनयः, हावः.) a. आकल, अ- PUA, उपहत, विकृत. 2 मिथ्या in comp.; कृतक, कतरिम ; ८ by an a. courage ` मिथ्याप्रतापमात्म- न्यारोप्य. ॐ अहंकारिन्‌ (णी. ), मानिन्‌ ( at f. ), सदपे.-ए7.ए, adv. साहंकार, साटोपं. 76, a. कर्णः, मर्मभेदीन्‌ (नी. ). INGLY, adv. करणं. =ION, 5. प्रेमन्‌ ५. १. अनुरागः, स्नेहः, प्रणयः, प्रीति J, वात्सल्यं, (with loc.). 2 धमे, संस्कारः; विकारः+ अनुभावः; ata / भावः, विक्रिया, Tet: IONATE, a. स्निग्ध, Mae, प्रणयिन्‌ (नी), arr, GACT, वत्सल. IONATELY, adv. AIA, सस्नेह, रिनिग्ध, सानुरागं.

| AFFIANCE, v. ४. प्रतिश् 57, वाचादा 3 U.ms,

वाग्दानं. 2 विश्वासः; श्रद्धा.

AFF

(8)

AGG

AFFIDAVIT, 5. TITS, TATA लिखितो लेखः. AFFILIATE, ¢. ६. संधिषर ५. संयज्‌ 10. AFFINITY, 5. संबंधः, ATH:, योगः. 2 awa, साद्य, साम्यं.

Arrirm, ४. £. प्रतिज्ञा 9 A, वेद्‌ 1 7, वच्‌ 27, उप- क्षिप्‌ 6 ?, उपन्यस्‌ 47. 2 alae वद्‌, adie to T 2U. 8 दृढीकृ 8U, निश्चित ५. कृ, प्रमाणीक्र. ~ ^710, 5. उक्ति. दृटवचनं, प्रमार्णीकरणं, सनिश्रयं वचनं. 2 प्रतिज्ञा, पक्षः. ~ ATIVE, a, स्वीकार-अंगीकार-योतक- aan ; ‘ two negatives make one a.’ द्रौ नजौ THAT गमयतः. 2 पक्षानुक्ल.

AFFIX, 5. आगमः. =v. ४. अनुब 9 7, सं-आ-य॒ज्‌ 70; 10:

AFFtict, v. ६. क्रिर्‌ 97, द्‌ 5P, परि-सं-तप्‌ c., व्यथ्‌ ९. ( व्यथयति ), पीड्‌ 10, बाध 1 A, आयस्‌ ०. = ED, ¢. आते, दृःखित, afore, पीडित, आतर. ‘to be 2. for’ तम्‌ 4 P, पयेत्सुक a. A. =ION, 8. FT: बाधा, पीडा, कष्ट, व्यथा, दुःखे. <1NG,= IVE. RWI, व्यथाकर (UW. ).

AFFLUENCE, s. समृद्धि f., सधनता, धनबाहल्यं हल्यं. - AFFLUENT, ८. समृद्ध, TSA, बह-महा-धनः; “a. circumstances’ सथनता, सुसिथिति f. 2 एकस्था- नं प्रति THEH.<AFFLUX, 8. THEA प्रवाहः.

AFFORD, v. ६. दा 3 U. 2 (To be able ) ax 5 P, समथै-क्षम-५. म्‌ 1 P.

AFFRAY, 5. कलहः, द्र द्र, TE.

AFFRIGHT, ४. ४. HTH ९., मी ९. ( भापयते-भीषयते), उद्विज्‌ Cs. भयं, सं~तातः, ALTE.

AFFRONT, 5. अवज्ञा, निकृति f., अपमानः, तिरस्कारः, मानभंगः.-~४. ४. (सम॒ खं-परव्यक्षं) अवन्ञा9 U, अवमन्‌ 4 A, अधिक्षिप्‌ 6 P, तिरस्क 8 ए.

AFFUSION, 5. आसेकः.

AFLOAT, ८. अवमान} ‘a rumour is a.’ वात प्रता.

47007, adv. पट्भ्याम्‌ ; ‘set a.’ got 1A, See Beer; ‘ the army is a.’ प्रचलितं तन्ये; ° going a.’ पादग, पादचारिन्‌.

AForE, adv. अग्रे, पुरः, संमुखं. 2 पूरवे, परा, WAR; “a. said’ पूर्वोक्त, प्रागक्त.

AFRAID, ८. मीत, भयान्वित, दोकान्वितत; ° to be a.’ त्रस्‌ 1; 47, भी 3 P, (with श्ण. ). 2 आ-्ेक्‌ 1 ^, मन 4 ^.

AFRESH, adv. पनर पि, अभिनव.

AFTER, prep. अनु pr. to roots, पश्रात्‌; ‘ to go a,” अनुगम्‌, saa, 17. 2 ( of time ) पर्‌, अनं- तर, Sta, ( with abl. ); “a. that, ’ तस्मात्परः, तैत ऊध्व; ‘a. one another’ आनुपूर्व्येण, STATA: 5 ‘a. 10 years’ द दावं व्यतीते; ‘a. eating › भोज- TAA; पञ्चात्‌ (gen.), अन in comp.; ‘a. a few days’ दिनेषु गच्छत्सु; by gerund, or पूवकं in

comp.; ( अनामयप्रश्रपूवैके 8.5); ‘he waters tree a. tree’ Ty वक्ष सिचर्तिं; ‘in a. time’ अ- गामिकाले, उत्तरकाले. ॐ अनसारेण-पारतः, IST; ‘you write a. his hand’ लेखने तस्यानकरोषि; ‘he is called a. his grandfather’ स पितामह- नाग्नाऽभिधीयते-आहयते ; See Name. In comp. e. £. ‘a.-ages,’ ex. by Sat; ‘ a.-ages ` उ- तरकालः; TANT; ८ a-inguiry, उत्तरजिज्ञासा; ‘a.-crop’ इस्यस्य द्रितीयसंग्रहः; ‘ a.-life’ आयः हषः, उत्तरवयस्‌ n.; ‘a. noon’ 8. अपराह्नः, TE, विकालः; (८.) अपराहृतन (नी f.), वैकालिक (की 1); ‘a. all’ अते, देष; ‘a.-wards’ पश्चात्‌, wat, ततः पर, परं.

AGAIN, adv. पुनः, भूयः; 6a. and a. ? WaT भूयः, वारषारं ; as much a.’ द्विगुण ५ 2 अपरं च, अ- न्यच, अपि च. 3 ( With verbs ) by प्रति pr.

AGAINST, prep. प्राति-अमि pr. to nouns ; प्रतिवातं ८ 2. the wind’ &. 2 afd, प्रतिमृखं, aaa, in comp. or with gen. 3 विरुद्ध, प्रतिकूलं, or by अतिक्रम्य; ‘a. my order’ मम रासनस्य विरुद्धं, दासनमतिक्रम्य-उषघ्य ; ‘assist him a. his brother’? भ्रातरि बद्धवैरस्य तस्य साहाय्यं कर. 4 अं, अर्ध; आपदर्थं धनं रक्षेत्‌ ‘should lay by wealth a. (as aprovision for ) calamities.’

AGAPE, ५. जभमाणः; ° with eyes a. with as- tonishment › विस्मयोत्फुखलोचन-

AGE, 5. य॒गं, कालः, समयः. 2 वयस्‌ n.; ‘a. of thew

world › कल्पः; ‘old 8.7; वृद्धत्वं, TIFT, TENT, परिणतं वयः; ‘come of a.’ प्राप्तव्यवहार ; ° of the same a.’ समकालीन, समानवयस्क ; ‘of age ’ ex. by वर्षीय ८. वषौत्मक ८. ; ८5 years of a.’ पंचवर्षीय-वषौत्मकः; ‘about 8 years of a.’ अष्ट वषदेरीय ; ‘a. of majority’ योवनद ङा, यौवनाव- स्था; ‘he reached the 16th year of his a. ’ षोडशावषेवयोवर्थामस रात्‌. ED, ^ FE, AT, पुराण.

AGENT, 5. प्रतिहस्तः, प्रतिनिधिः. 2 (in grammar) कतै m.; कारकः, कारः in comp. 3 हेतुः, कारणं, साधनं; शक्ति f. <AGENCY, 5. कतेत्वे, निमौत्‌त्वं; < the action was done through his a. ’ तत्कते- का क्रिया, तस्य साहाय्येन संपादित। क्रिया. 2 कारणं. 3 नियोगपदं, नियोज्यत्वे.

AGGLOMERATE, v. ६. संचि 5 U, एक त्र-राश्ी-58 ए,

AGGLUTINATE, ९. ६. संयज्‌ 10, FBI ९. संलस्न a. छ 8 7, संसंज्‌ ध

AGGRANDIZE, ४, ¢. वि-सं-प्र-वरध्‌ ९. आप्ये ९, ए- Lo, tHe. ( स्फावयति ), SeHT 1 1, उपचि 5 U. =MENT, 5. विवरद्धि f, Tad f., अभ्यदयः; उत्कषैः, उपचयः, उदयः.

AGG (

९>

) ALA

AGGRAVATE, ०. ६. वृध्‌ ९. उपचि 5 U, प्रवृद्धि नी 172. 2957 ५. Harte. Tec. —ION, s. वरू fe f., उपचयः. 2 प्रकोपनं-णं, उर्दापनं.

AGGREGATE, 5. संग्रहः; समाहारः, रारि, समूहः, सपदायः.-४. £. संग्रह 9 P, राङीकृ 8 ए, संचि 50; THA कृ. ED, a. wHIHA, स मादेत, संचितः समाहत. “ION, 5. संग्रहणं, Uae. 2 समूहः, See (s.) above.

AGGRESS, ४. ४. ( प्रथमं ) आक्रम 1 ए, 4 Piet 1A, 10, fot कृ 8 U. =10N, 8. आ-अति- क्रमः, OTF. 2 प्रथमापकारः, हिसारेभः. IVE, a. प्रथमापकारिन्‌ ( णी f. ); a. step’ हिसारंभः, प्रथ- माक्रमः. =OR, 5. प्रथमापकारकः, आक्रामकः.

AGGRIEVE, ४. ६. अद्‌ 1 P ore. दुःखकलीकृ 8 ए, See AFFLICT.

AGHAST, ८. ससाऽवस; भयाभिभूत. 2 विस्मयाकल, भा- अय॑चकित.

AGILE, ५. लघु, चपल, IMU

AGITATE, v. ¢. स-वि-ध-क्षुभ्‌ ०, आकृ्छाकृ 8 ए, उ- KT ५. धू 59 U, ayer 9 P, विलुड्‌ ९. ( water ). 2 Discuss, वू. v.<ED, a. aed, विह्वल, AHA, वि- कव, पारिष्व- 2 प्रमथित, विलोडित; (० be a. ’, क्षुभ्‌ 4 9; 1 A, fags &e. भू. —I0N, 5. सं- क्षोभः, उद्वेगः, उपश्वः, aed. Q विलोडनं. 3 वि. चारणा, वादानृवादः. “OR, 5. क्षोभकः.

AGNATE, ५. संबंधिन्‌ ( नी f. ), संबद्ध.

AGo, adv. पूरव, प्राक्‌, (with abl. ); ‘long a.’ gu; ˆ not long a.’ नातिचिराप्राक्‌, salar.

AGONY, s. व्यथा, यातना, वेदना, संतापः; ‘in the a. es of death ’ मृत्युवेदनाभिभूत ; ‘sharp a.’ तीत्रयातना-षेदेना &e. गदर, v. ४. व्यश्च 1 ^.-४. ४. Afflict, q. v.

AGRARIAN, ८. भूमिविषयक, सत्रसवंधिन्‌ Cat fads

AGREE, v. ४. संमन्‌ 4 A, तथा-एवं-मन्‌ ; ‘I don’t a. with you’ नैवमहं मन्ये. 2 एक ay, एकमत ^. 4; ‘ birds in their nests a.’ स्नेहमाविनेकत्र वसं- ति; ‘ they all a. on this point’ अरिमिन्विघये सर्वेषां तेषामेकमत्यम्‌. 3 ग्रह 9 7, स्वीकृ 8 U, अन- मन्‌ 4 A, eaq 9 U. 4 संक्प्‌ ०. समयं-संतरिदं क, परलिपद्‌ 4 A, अभ्य॒प-इ 22० गम्‌ 1 P, srr 5 P. 8 आरोग्थाय कृप्‌ 1 A, हिताय मू, हितमावह 1 P; ^ ( living in ) Bombay does not a. with my health ` मुवापुरनिवासो ममासेग्याय न कल्पते. 6 Resemble, q. ए. =ABLE, a. रम्य, सख in comp. ( सुखस्य शेता हिलाविशेषस्य M. 4); मनोज्ञ, मिय, प्रनत, अभिमत, सुभग. 2 अनुरूप, योग्यः तत्य, ara

( शी ^ ) =ABLY, adv. यथासुखं. 2 अनुरूपे, अन-

सारतः; ‘a. to one’s nature’ सत्वानुरूपं.

MENT, ऽ. समयः, Gfazf. 2 tay, समाति f., चे- २

कमत्यं. 8 सादरं, सवादः. 4 अभ्युपगमः, स्वीकारः, प्रतिपत्ति f.

AGRICULTURE, 5. कृषि f., RAF; ^ science of a.’ कृषिकमेविद्या. —AGRICULTURIST, s. कृषीवलः, क~ षकः) कृषिजीविन्‌ 9. क्षेत्रिन्‌ ५. 2 वैरयः; विश m.

AGROUND, adv. तटस्थ ८.) उत्तीर.

AGUE, 5. &q-3fla-sat:, विषमः ; ° tertian a. ? तयाहिकविषमः; ‘quartan ‘a. › चातुर्थक विषम :.

AX, inter]. आः, हंत, हा, अहो, अहह.

AHEAD, adv. अग्रे, पुरतः, पुरः. 2 अधोमख, अवाक्‌- शिरः.

Agar, adv. अधैविष्रत ५.

Arn, ४. ४. उपकृ 8 ए, साहाय्ये कृ (with gen.). = 5. साहाय्यं, उपकारः. 2 सहायः, उपकारकः. 17.788, a. असहाय. See HELP.

AIL, v. £. ae 10; द्‌ 5 P, तप्‌ ९.; ‘ whata.s thee ’ किं त्वां व्यथयति or का ते पीडा. —ING, a. पीडित, क्षद्ररोगपीडित. —MENT, 5. पीडा, आतंकः. 2 ्षद्ररोगः-व्याधिः.

AIM, ४. ४. atx 8 U, उदिश्‌ 6 P, संधा 3 U; ‘ well a. ed arrow’ साधरकृतसंधानः शरः (8. 1). 2 आप्‌ desid. (इष्सति ), आकां्ष्‌ 1 P, लम्‌ desid. ( लिप्सते); ‘a. ed at the crown’ राजपदं लिप्सां- चक्रो &c. 3 लक्ष्यं प्रति क्षिप्‌ 6 Porsa 4P. =s. लक्षयं क्ष, Wey. 2 संधान; ‘taking a.’ हारसंधानं aaa. 3 अभिप्रायः, आदायः, TT, काक्षा, हेतः, चि- कीर्षितं ; ‘friend, where are you going with- out any definite a.’ हला क्रानिरदष्टकारणं गम्यते (V. 2).

AIR, 5. व्योमन्‌ १.) आकारः; नभस्‌ 2, विहायस्‌ 2.; ‘to take the a.’ वातमानिव्‌ 1 A; ‘ take a.’ प्रकादातां गम्‌ 17. 2 वायुः; वातः; समीरणः. 3 ता- लः, रागः, TAT. 4 रूपं, आकारः, सद्र; ° with a dignified a.’ सगौरवाक्रारेण ; ‘a. of conceit 2 अवल्पप॒द्रा; ‘ with the a. of one who is offend- ed’ निकरृतमि वात्मानं aera. 5 गति f., विधिः, प्रका- रः, eg; ‘through a.’ विहायसा, नभोवत्मैना; ‘to build castles in the a.’ गगनकृमुमानि चि 5 ए; ‘a. balloon’ आकाडायानं, व्योमयानं ; ‘a. bladder’ वायकोषः; ‹ ४. hole? वातायनं, गवाक्ष :+ जाक; ‘a. born’, ‹ aerial’, आकाशज ; आकाङास्थः TA. ~, a. वायव (aif. ), वायुमय (यी). 2 सवात, प्रवात; ‘a. place’ मवातं; प्रवातङयनं ‘a bed in ana. place (in the current of wind)’. ॐ असारः, फल्या, खपुष्पवत्‌ ind. =AERONAUT, 5. वैमानिकः.

AKIN, ८. सगोत्र, सनाभिः, सजातिय. 2 सदृश (ai 1.) समानः, संबधिन्‌ (at fs. ).

4.1.40, See ALAS.

ALA

( 10 )

ALL

ALACRITY, 5. ओत्सुक्यं, उत्साहः. 2 शीघ्रत्वं, farsa, अविलबः.

ALARM, 5. त्रासः, WH, भयं, साध्वसं. 2 सान्नहनिर्क. ॐ भयध्वनिः, भयाक्रंदनं ; ‘a. bell’ भयसूचको घंटा- नादः. -४. ६. प्राक्‌ सूचनां दाऽ U. 2 भी c., संत्रस्‌ ९, उद्विज्‌ ८. ~), a. भीतः, Sf, भयात, चाकित.

“ING, @ भयावह, उद्रेगकर (री. ), तासजनन (नी f.)) भयप्रद. ~ग, 5. मयोत्पादकः. —ALARUM, 3. सान्नहनिकं, भयध्वनिः; प्रोधनघंटा

ALAS, intery. HE, हा, FA, हा धिक्‌, अहह, अहो बत, 2 अत्याहिते, अब्रह्मण्यं.

ALBEIT, adv. यद्यपि.

ALBUGO, s. TH; चक्षुरोगः.

ALCHEMY, s. रसविया, रससिद्धि 1. ~ ALCHEMIST, 8. रसायन विद्‌ 2. TA.

ALCOHOL, 5. मद्यसारः.

ALCOVE, 5, कुजः, पणे राला, निभृतस्थानं.

ALDERMAN, 5. पुराध्यक्षः ; वृद्ध-गुरू-जन

ALE, 5. यवसुरा-रं, Wa; ‘a. house, › डा, पानं ‘keeper of an a. house’ हौँडिक

ALERT, ८. जागरूकः, दक्ष, सावधान, अवहित, अतद्र, उयमिन्‌-उयोगिन्‌ ( नी f. ). =NESS, 5. जागरूकता,

अवधानं, दक्षता

ALGEBRA, 5. बीजगणितं. —ICAL, « बींजविषयक ALIEN, ८. विदे शीय, अन्यदेङौीय. 2 विरक्त ; विरुद्धः

भिन्न, अप्रस्त॒त. —ATE, ४. £ ( affection ) विघट्‌ ९.१

विषचिष्‌ ५; विनश्‌ ९. विभिद्‌ 7 Pore, विच्छिद्‌ 7 Porc. 2 ( person ) fata ९., वि-अप-रक्त a. कृ 8 ए. 8 पराधीन ५. कृ, परस्वत्वे प्रतिपद्‌ ०. = ATION, 5. faa, विरागः, विरक्ति f.

ALIGHT, ४. ४. अवतर 1 P, उपविश्‌ 6 P, भव-निपत्‌

1P. i

ALIKE, ५. सदृश ( शी f.), तल्य, समानः, सम.

ALIMENT, 5. आहारः, भोजनं, पौष्टिकं. ~41,, —ARY, a. पोषकः, पट प्रद्‌? दाक्तिवधेन (नी f. ). <arron, पोषण, भरणं

ALIVE, ८. जीवत्‌ ( न्ती ^ ), सजीव, सचेतन ; “1 caught him a जीवग्राष्मग्रहीषं (1). ए. 11. 4) 2 अभिज्ञ (with gen. ), or विद्‌ 2 P, See Know.

ALKALI, 5 क्षारः, सर्जिका, See Narrow. ~ ALKALINE, ५ क्षारस्वभाव, क्षारविदिष्ट

ALL, 5. सर्वै, मलिक, साकल्यं. = ८. सवै-बिश्र, pron ५.» अखिलः सकल, कत्ल, निखिल, समस्त ; ‘not at २५ न PRATT, न मनागपि ; < at a. times’ सवदा; ‘a. but’? प्राय, कल्प, in comp.; ‘a. but dead’ मृतप्रा्र; छिननप्राय ८२. but cut’; ‘a. of a sudden

: अकस्मात्‌ › सहसा, सपदि, एकपदे; ‘this is not a.’ एतावतापि दोषो &५. न समाप्यते; <a. I can’

यथाकति; यथास मर््य; ‘this is a, 1 र do to

serve you’ एतावान्मे विभवो भवंतं सेवितुं ( M. 2); ‘by a. means’ सवैथा } ‘a.-in-a. of one’s life

जीवितसवैस्वं 5 ८ ४. at once’ य॒गपत्‌ ; ‹ ४. round’ सवेतः, HATA, समंततः ; ‘in a.” साक्ल्थन, पडी कृत्य, मिलित्वा ; ‘ give me 20 rupees in a.’ एवं पिडीकरत्य मह्यं fata रूपकान्देहि; सर्वे मिलित्वा aa वयं “ © 216 7 17 9. ; ‘a.-bearing’ सवेह ; ‘ a.-conquering’? सवेद मन, AANA, AAA; 6 a.- destroying ’ सर्व॑कष ; ५ a.-knowing ` सवेज्ञ, a- वैविद्‌ ; ‘a.-pervading › सवेव्यापिन्‌ (नी. ), वि- श्रात्मन्‌, wang; ‘a. powerful’ सवेराक्तिमत्‌ (ती. ).

ALLAY, ४. £. प्र-उप-रम्‌ ९. (दमयति ), नियम्‌ ९; निवौ ९. ( वापयति ); ‘a. ing of heat’ निवौपण. 2 सत्व 10, तष C.—ER, 5. दामकः, रदांतिदः-करः. = धारण, 5. प्रडामनं, सत्वनं ; ‘a. of hunger’ क्षत्तीकारः.

ALLEGE, ०. ४. प्रतिज्ञा 9 A, वेद्‌ 1 7, दृढः त्र 2 ए; ‘ the charges a. ed against me’ मयि समारोवि- at दोषाः. 2 oa कृ 8 ए, व्यपदिश्‌ 6 P, मिथ्या वद्‌. ॐ उदाह 1 P. =arton, 5. प्रतिज्ञा, उक्ति, वच- नोपन्यासः. 2 दोषारोपः, मिथ्यामियोगः. 8 यपदेशः, BAT 12.; व्याजः

ALLEGIANCE, 5. निष्ठा, भक्ति fi, अनरागः$ «a. to the king ` राजनिष्टा.

ALLEGORY, 8. र्यकः, दृष्तः. SICAL, a. लाक्षणिकं ( की.^), रूपकमय (यी. ). दृष्टंततः, Teta. ~, ९. ६. दृष्टंतयति (7. ), रूपकेण TT ९.

ALLEVIATE, ४. 10 ; निवौ ९. ( वापयति ), लघयति (1. ), लघूकृ. “ION, ऽ.उप-प्र-दामः, निवौोपणः'; ‘a. of sorrow ? दुःखनिवोपणं. IVE, a. Wilde, WAR:

ALLEY, 5. उदययानपथः, वीथि-थी f. 2 दगंममाग॑ः, सं- नाधपधः.

ALLIGATE, ४. ६. सं-अन्‌-बंध्‌ 9 7. —ION, 5. संषंधः) संयोजनं.

ALLIGATOR, 5. नत्र *, ग्रहः.

ALLITERATION, 8. अनुप्रासः.

Autor, ४. ४. after ic, दा 8, frm 1 ए. रण, 5. विभागः, विभजनं. 2 अंशः, भागः.

41.0४, ४. ६. अनुज्ञा 9 U, Hamat 4 ^+, अनुमुद्‌ 1 A. 2 Give, १. v. 8 ग्रह्‌ 9 P. See Apurr. 4 3q-34 1 A, विषह 1.4 ; स कस्मादार्थणापक्राम- aqfaq: (Mu. 3); ‘I a. my feet to be burnt’ दृद्यमानावपि चरणावुपेक्षि. 5 (for) न्यूर्नाकृ, न गण्‌ 10.<ABLE, ८. अनुनेय, अनुमोद्य; ‘a. mis- take’ क्षमार्हपराधः; ‘mot a.’ ` प्राति-नि-षिद्ध.

४. उप-प्र-राम्‌ ९. नियम्‌ c., ar

: ’

=ICALLY, adv

ES कक

ALL

( 11 )

AMA

~ANCE,S. Yaa, अनुमति, अनमोदनं. 2 वेतनं, नि- { रूपितमूल्यं, वृति. 3 स्वीकारः; न्यूनीकरणं. ALLOY, s. fiero, दोषः, न्यूनता. 2 अपद्रव्यं, कुप्यं, मि- श्रधात॒ः. ED, ५. मिभित, दूषित; ‘ un-a. pleasure’ केवल-दु :खासंभिन्न-सुखं.

` ALLUDE, v. ८. उदिदय-आधेकृत्य वद्‌ 1 7? or वच

;

2 P or अमिधा 3 ए; sea oP, सूच्‌ 10, लक्षक; अनुसंधा ; < this story a.s to myself’ इयं क- था मामेव लक्षीकरोति (8.7). =Arrusroy, 5. उदरः, उदाहरण, HTT ; ईगितं, सूचन; “in a. to’ अधिक्रत्य, Tales.

ALLURE, ४.६. ह 1 ?, आकृष्‌ 17. वि-म-लम्‌ ९. “ING, ५. प्रलोभक, हारिन्‌ (TS. +), आकषक; “a. things › पलोभनवस्तूनि. =MENT, 5. प्र-विलोभनं ; वंचनं, विकारहेतुः, STRAT.

ALLUVIUM, 5. पुलिनं, नदीरयसमाहता मृतिका.~ AL- LUVIAL, a. पलिनमय ( at f ).

ALLY, s. मितं, सहायः, पक्ष्यः, सहकारिनि 9. ~ ४. £. संबध्‌ 97.2 संधा 3 U; संयज्‌ 10, sara ५. =ALLIANCE, 5. संधिः; ‘friendly a.’ सख्यं, मत्री. 2 सबधः; संपकेः; ‘matrimonial a.’ विवाहतवंधः.

ALMANAC, ऽ. पंजिका, Cait.

ALMIGHTY, a. सवैङाक्तिमत्‌ ( ती ¢ ), अमितौजस्‌ ; सवेडाक्‌ › ATTA.

ALMOND, 5. वातामफलं.

AuMonry, 5. मिक्षादानगृहं, Herat. -ALMon- ER, s. भिक्षादाने अधेकृतः.

Atmost, adv. प्राय, भूयि ड, कल्प, affixed to adj.; ‘a. dead’ मृतकल्पः, म॒ततभाय; ° when the night had a. worn away’ स्लीणभूपिष्टायां क्षपायां ; ८ it 13 a. dawn now’ अश्ना प्रवातप्राया-कल्पा दावरी. 2 प्रायः, प्रायशः; ८४. 21] ` प्रायः सवै. 3८ With num.) ex. by आसन्न; उप, in comp. ; उप-आस- aga: &९.

AMS, 5. 4@q, भिक्षा, मिश्वादानं ; “beg 2. ` भिक्षाः- नं a4 8 ए, मिक्ष्‌-याच्‌ 1 A; ‘ a.-giving ’ भिक्षादा- नं, त्यागः; ‘a. house ’ अनाथगृहे, भिक्षागेहं; ‘a. man › भिक्षुकः; भिक्षाशिन्‌ १.

ALOE, 5. सहा ; कु मारीरसोद्धवो बोलः.

ALOFT, adv. S24, उपरि; ‘a. in the air’ यसा, व्योमवत्मेना.

ALONE, a. एक, अद्वितीय, एकाकिन्‌ ( नी. 2). 2 एवः केवलं, मात्र in comp.

ALONG, prep. अनु in comp. or with acc.; or by instr.; ‘a. the way’ अनमार्म; ‘ a. the city of Ayodhya’ मयोभ्यानगर्यमनु; ‘a. a road’ aftr. 2 पुरः, अगर पुरस्तात्‌ ; a. with ’ सह, सा- ध, See छाव; ‘alla.’ आप्रथमं, प्रथमावधि; ‘a. side’? पाश्चैतः; समीपं-पे.

~~

विहा

41.007, adv. दूरे, अंतरे, TyR; ‘standing a.’ दूरस्थः ‘ keep a.’ प्रथक्‌ निधा 3 ए, न गण्‌ 10.

41.007, adv. उचैः, उच्च-तार-स्वरेण. 2 प्रकाशर, भ्र- उत्‌-म॒क्तकंटं (weep a. ); ‘calla.’ शब्दायते (D.).

ALPHABET, 5. वणेमाला. ICAL, ८. वणेक्रमानुसारिन्‌ ( णी .^).~1८4.४, adv. वणे क्रमेण; बणौनुसारेण-

ALREADY, adv. पूर्वे, परा, WH, with एव; some- times by एव alone; ‘ the moon has a. risen’ उदित एव हिमरदिमः.

4.1.80, adv. अपि, च. 2 अपरंच, पुनश्च, अपिच. $ तद्रत्‌.

ALTAR, ऽ. वेदि-दी f,, Set, स्थंडिल.

ALTER, ४. ६. अन्यथा कृ SU, विपयेस्‌ 4 P, विप- यौसं नी 1 7, परिवृत्‌ ८. 2 विकृ, विरूप्‌ 10; ८४. ed in appearance’ भिन्नाकार इव लक्ष्यमाण.~४. 2. परिवृत्‌ 1 A, अन्यथा-अन्यल्य a. भू; विपयोसं at 2 P.=ATION, 5. परि(री) वतेः, विकारः, विकते f, विपयौसः.

ALTERCATE, v. ४. विवद्‌ 1 A, कलहायते (D.). “ION, 5. ववादः; कलहः, वाग्युद्धं.

ALTERNATE, ५. Ex. by पयौय in comp.; ‘a. ser- vice’ पयौयसेवा.-४. ¢. परित्रत्‌ c.; ex. by a verb with पययेण. =10N, s. विपयेयः, Tara f., पयौयः. षठ, ऽ. विकल्पः, पक्षः, Tatat; gen. ex. by words like गतिः, दारणं &c.; ‘there is no other a.” अन्या गतिनौस्ति, अन्यच्छरणं नालोक्यते (Ka. 152 ).2 विकल्पः, विभाषा ( in grammar ). श adv. पययेण, यथाक्रमं.

ALTHOUGH, ८०7. यदापि, अपि.

ALTITUDE, ऽ. उच्चत्वं, उच्छ्रायः, उत्सेधः.

ALTOGETHER, adv. AFA, सवेतः, अ देषतः, साक- ल्येन. 2 सदित-संहत-एकीकृत-५. ; समं, एकीकृत्य.

ALUM, 3. स्फटी, तुवरी, सौराष्ट्री, स्फाटिकी.

ALWAYS, adv. सद्‌ा, सवेदा, अनिर, सततं, सवकालं, fatat, अनवरतं.

AMAIN, adv. प्रसं, प्रसद्य, बलात्‌, AAT, नवेन.

AMALGAM, 5. कास्यं, मिश्रधात॒ः, पारदरसदषटधातः. “ATE, ४. ४. संमिश्र 10. 2 संयज्‌ 10, एकीक्‌ 8 ए, WTC. ATION, 5. Maat. 2 संयोजनं, सयागः, Asa.

AMANUENSIS, 5. लेखकः, लिपिकारः.

AMARANTH, 8. अम्लानपृष्पे. 2 अम्लानः, महासहा.

AMASS, ४. ६. संचि 5 ए, संग्रह 9 P, dy 37, रा शी-एकी-क्‌ 8 ए. प्ण, 5. संचयः, संग्रहः, &e.

AMATORY, a. कामिन्‌ (at f. ), प्रेमरील, खंगारप्रिय.

AMAZE, v. ६. विस्मि ५. ( विस्माययति, विस्मापयते ), विस्मयाङुल-साश्रये-५. कृ 8 ए. ~ छ, a. -विस्मापित, विस्मित, विस्मयाकृल, aay. ~प, 9. विस्मयः, ay, विस्मयाक्‌लत्वं. = EDLY, adv. सविस्मयं सा-

AMB

अर्ये. ~ ING, ५. विस्मयकान्‌ ( णी f. ), PTAA, अ- इत. 2 अतिरिक्त; अति pr.

AMBAGES, 5. वक्रोक्ति}.

AMBASSADOR, 5. टतः, राजदूतः, प्रागिधिः, संदेराहरः. =SsHIP,-AMBASSAGE, s. दौत्यं, प्रणिधिकार्य.

AMBER, 5. तृणमणिः.

AMBIDEXTROUS, ५. उभयहस्तक दाल.

AMBIENT, ५. व्यापक; निपातिन्‌ (aif. ); गामिन्‌ in comp.

AMBIGUOUS, a. द्रयथै, संदिग्धाथे, अव्यक्त, ARIZ, संदिग्ध. ~; adv. अस्पष्ट, वक्रोक्त्या, द्रयथेतः. -NESS,-AMBIGUITY, 5. वक्रोक्ति f., संदिग्धाथेता, संदेहाथेः.

AMBIT, 5. मंडल, चक्रवालं, Taz.

AMBITION, 5. सहा, आकांक्षा 2 कीतिखहा, a- Ara, उचपद्वांछा; ८ a. to get ४ throne,’ राज्यलोभः -तष्णा. —AMBITIOUS, ८. सस्पह, साकां- a, रे्वयेपरेप्सु, यरस्काम; ‘who, a. of your throne, has roused your envy’ केनाभ्यक्रुया पदकांक्षिणा ते जनिता ( K. mr. 4). 2 ( Of hopes) दूराधैरोहिन्‌-उत्पर्पिन्‌ (णी f. ). ~प, adv. रेश्चयोकांक्षया &९.

AMBLE, ४.१. ललितं वल्य 17, 31 A; धोर्‌ 17. ~ऽ. Ut. ~, 5. धोरितगािन्‌ m.

AMBROSIA, 5. अमृतं, सधा, पीयूषं. —AL, a. अमृत- मय ( यी. ); अमृततल्य, ( 8. ) in comp.

AMBULATE, ०. i. क्चर्‌ 1 P, परिक्रम्‌ 1, 4 P, इतस्ततश्चर्‌- ION, 5. परिक्रमः, TAZA.

AMBUSH, AMBUSCADE, 5. ( परावस्कंदनार्थं ) नि- भृते स्थानं; निभृतावस्थिति ^ ; ° they all lay ina,’ सवे एव ते निभृतं तस्थः.

AMELIORATE, ४. £. वध्‌ ९., प्रेयस्‌-साधीयम्‌ (सी f.)- कृ 8 U, समुन्नति at 1 P, See Improve.=ion, 5. वधन, समन्ते f., Ware.

AMEN, adv. ओम्‌, भवत, TAC, तथास्तु. AMENABLE, ८. परानुयोगाधनि, अनुविधाैत्‌ (ना f.), आज्ञाकर (ttf), आयत्त, Ta यात; “ a. to an- other’s power ` पराधिकारवदाः.

AMEND, v. ६. सं-वि-परि-रुध्‌ ०. समा-प्रतिसमा-धा ॐ U; ‘a. one’s life’ पापानिवृत्‌ 1 A, पापं त्य- क्त्वा धमेमाचर्‌ 1 7. av. i ge 4 ?; समाधा pass., FRAT ५. भ. =MENT, 5. FATT; प्रति- समाधानं. 2 दोषरोधनं &८. —-AMENDS, 5. प्रमा- aa, निस्तारः, निष्कृति ^; शोधनं ; ‘to make a. for’ gaa 2 7; arc. ; See ATONE. AMENITY, s. रम्यता, मनेोन्तता.

AMERCE, v. t. See PUNISH.

AMIABLE, a. aye, समिय, सजन. 2 भियदशेन्‌,

( 12 )

AMP

रमणीय. =NESS, 8. सौजन्यं, सद्भावः, सुश्ीठत्व॑. = AMIABLY, adv. सुरीलतया, प्रीत्या, स्नेहभाविन.

AMICABLE, ८. मैत्र ( तरी f.), हित, स्नेहरील ; मि- वभावेन; ‘a. settlement’ मित्रभावेन निणेयः. =NESS, 5. मित्रत्वं, सख्यं, ates. —AMICABLY, adv. मित्रवत्‌, मिधरमाविन, सौहार्देन.

AMID,-ST, prep. मध्ये, Bat, अभ्यतरे, (with gen.) ; मभयगत-स्थित a. ; ‘a. these thoughts he was pierced by an arrow’ एवं विचारयन्‌ -एवं fTACAAA: सन्‌-बाणन हतः.

Amiss, a. दोषिन्‌ (णी ^), अपराधिन्‌ (नी). 2 aaa, अयोग्य.-^4४. अनचिर्त, अयुक्तं ; ‘take a.’ See MISUNDERSTAND.

AMITY, 5, भेत्री, स्नेहभावः, सख्यं, साधे.

AMMUNITION, 5. TEMA, युद्धोपकरणानि.

AMNESTY, s. ( राजकृता ) दोषक्षमा, दोषाद्विमोचनं.

AMONG,-ST, prep. मध्ये, spaqt, ( with gen. ) ; ex. by 10९. or gen. of noun; ‘a. cows the black one gives much milk’ maj गोषु वा कृष्णा बहुक्षीरा ( 9. K.); काव्येष नाटकं रम्यं Ke.

AMOROUS, ८. कामक, FAW, रसिक, WIE. 2 सविलास, AAA, ललित ; ‘a. sport’ सत्रिलास- क्रीडा. LY, adv. सकामं, सानुरागं ; AAs, सावि- श्रमं, ललितं.

AMOUNT, ४. १. उपचि-संख्या-]0288. ; संपद्‌ 4 A; ‘a. 111& to’ संख्यक in comp,; ‘a. to 100 ` इात- संख्य-सख्याक ; ‘they a. in all to 24 men’ एवै sina चतुर्षिरातिनेराः संपयंते ; ‘thus the families a. to 14’ एवमेतान्येकतवर vata कृला- नि (Ka. 136); ‘your whole speech a. 8 to this’ एतावता-एवेच ; UY aT वचसो निष्कषेः -पिंडितोधेः; ‘your exertions do not a. to even a hundredth part of mine’ तव व्यवसा- यो ममोयोगस्य शततमीमपि कलां न सङति. -5. रा- शिः; परिमाणं, समदायः, सख्या, THAT: ; ° by any a. of labour’ महता श्रमेणाप ; ‘to the a. of 100 ` इातसंण्यं.

AMPHIBIOUS, ५. स्थलजलचर. 2 द्विधागति.

AMPHITHEATRE, ऽ. रंग, रगभूमि

AMPLE, a. विशाल, विपुल, बृहत्‌ (at ^ )› विस्तीणे, विस्तृत. 2 प्रत्रः प्रभूत, बहुल, यथेष्ट. —NESS, 5. विशालता. 2 mas. —Ampry, adv. साविस्तर, gat, TYE; ‘he was a. rewarded’ तस्मै TAT पाप्तषिकं दत्तं. —Ampuiry, ४. £. सावेस्तरं -19- स्तरण -वणं 10. 2 तन्‌ 8 ए, Ta ९. frez ow. = AMPLIFICATION, AMPLITUDE, 5. विस्तारः, वृद्धि f. 2 महत्व, प्राच्य.

AMPUTATR, ४. ¢. अगं छिद्‌ 77? or निकृत्‌ 67. ION, 5. ऊट्‌ :; कतेन.

AMU

AMULET, 5. THTHTS:.

AMUSE, ४. ४. विनुद्‌ ¢., रम्‌ ९. नट्‌ ९. ; ‘a. one- self’ fag 1 P, विलस्‌ 17, क्रीड्‌ 1 P.-menz, s. विनोदः, विनोदनं, क्रीडा, केलि ^ विलासः, कौतक. गप, ८. विनादिन्‌ ( नी.) विनोदनरील, हदयं TH, रम्य.

ANACHRONISM, 5. कालगणनारयां प्रमादः or भ्रमः.

ANALOGY, 5. सादृश्य, समानता, संबंधः. ICAL, -0ए8, ५. सदृ (aif ), तुल्यरूप, समान, अनु- रूपः, wate (नी ^), आनुषगिक Cat ^). ~1.४, adv. सादृर्येन, ओपम्येन.

ANALYZE, v. ४. व्याकृ 8 U, विभज्‌ 1 ए, वि- च्छिद 77, विभिन्न a. -खंडराः -एथक -कृ, विष ९. ANALYSIS, 5. विभागः, व्यवच्छेदः, विमदः) व्याकरणं. 2 सारः.

ANARCHY, ऽ. Sea, अनीश्वरता, राजविवः, अ- राजकता ; ‘When the country is in a.’ अ- राजके जनपदे.

ANATHEMA, 5. अभिदापः, रापः, =TIZE, ४. t. 7a 1 0, आक्‌ 17. ANATOMY, 5. THRU, विच्छेदः. 2 शरीरन्यवच्छेद- faai-Wa. ~ग, ०. ४. ( इारीरं ) 7 7, प्रथक्‌ कृ. 2 वित्र 5 ८, व्याख्या 2 P. =187, ऽ.

व्यवच्छेदकः.

ANCESTOR, 5. पूवेपुरुषः ; ०.8 पूवेजाः (pl. ), पि- तरः ( pl. ), पितृलोकः. ANCESTRAL, ५. पितृकः पैतृक (की f.) 3% a. property’ (asa सक्थ. = ANCESTRY, s. पितरः, पितश्रणी. 2 वडाः, अन्वयः.

ANCHOR, 5. नोवे धनकील :-ले, लागलं. ~ ४. ४. कीलेन qa 9 P, स्थिरीकृ, aia निरुध्‌ 7 ए or प्रतिहन्‌ 2 P.

ANCHORITE, 5. यातैः, आरण्यकः; संन्यासिन्‌ m., व- नवासेन्‌ M., वानप्रस्थः.

ANCIENT, a. पराण, पुरातन (नी ¢ )› पे, प्राक्राली- नः प्राक्तनः प्राचीन. -5. (४. 8) वृद्धाः -प्राचीनषुरुषाः (pl. ). 2 धवजः, पताका. 8 पताकिन्‌ m.—Ly, adv. पुरा, पूर्व॑, TARTS. =NESS, 8. प्राचीनता, पुरातनत्वं, &९.

AND, conj. च repeated after each word join- ed, or after all. In the case of nouns, ex. by Dvandya comps. ; ‘the Sun and the Moon’ आदित्यचद्रौ. 2 ( With adjectives ) gen. ex. by Karm. comps. ; अलसलु लितमग्धानि अगकानि ; ( with numerals ) by a comp. with अधिक, उत्तर ; ˆ 100 a. 8? अष्टाधिकं-अष्टो तर्‌ दातं. 3 (Inthe case of verbs ) ex. by the use of gerunds; ‘ go a. tell him’ गत्वा तस्मे कथय; sometimes by वा in questions ; जात अ- स्तिते माता स्मरसि वा तातं (८. 4). 4अपि च, अ- न्यच; fea.‘ ^. पाला ` अथ; तदनु, ततः; ‘a.

आक्रोदाः.

( 18 )

व्यवच्छिद्‌

ANN

yet,’ तथापि, or ex. by च-च (असुलभा सकलेदुमु- at a a art चेदमनंगविचेष्टितं V. 2).

ANECDOTE, 5. कया, उपाख्यानं, आख्यायिका.

ANENT, prep. उदिर्य, अधिकृत्य, विषये in comp.

ANEW, adv. पनः, पनरपि. 2 अभिनवं.

ANGEL, 5. देवदूतः, इेश्वपत्रष्यः, सवगेदूतः, ‹ you are my 9. ' त्वं मे प्रियतमा, प्राणत्रेयसी. —IC,-ICAL a. दिव्यः देवदूतोपरम, अमानुष (षी. ).

ANGER, 5. क्रोधः; कोपः, AAT, रोषः, मन्यु:--४. ६. FFT ९.; क्रधू्‌ ८. = ANGRY, ५. जातामषे, रुष्ट, साम- षे, सरोषः कोपिन्‌ (नी ./^ ), कुपित, क्रुद्ध, समन्य; † to be a.’ कृप्‌-क्रुधू-रुष्‌- 4 72, ( with dat. ). = An- GRILY, adv. सकोपं, सरोषं, कोपात्‌ Ke.

ANGLE, 5. अलः; HIT: = ४. ४. बडिशेन मत्स्यान्‌ ग्रह 97, उदधु-ह 117. ~ ER, 5. मत्स्यवेधकः. = ING, 5. मत्स्यग्रहणं. ~ ANGULAR, a. कोणत्रिडि- ट, Fal.

ANGUISH, 5. परितापः, पीडा, बाधा, वेदना, यातना, आतंकः ; ८४. of 110 मनस्तापः.

ANHELATION, 8. उच्छुसनं, हदयकपः, वेपथुः.

ANIMADVERT, ४.४. निद्‌ 1 P, उपालम्‌ 14 ; See Censure. 2 परीक्ष्‌ 1 ^, चचौ कृ. =ANrMAD- VERSION, 5. निदा, उपालेभः. 2 परीक्षणं, aay.

ANIMAL, 5. जंतुः; प्राणिन्‌ m., जीविन्‌ m., जीवः, ज- न्मवत्‌ m. 2 पशुः, मृगः, Tm. =a. भागिसंबं- धिन्‌ &e. 2 चतन; ‘a. food’ मांसाहारः; ‘a. pleasures ’ विषयाः; विषयसुखानि ; ‘a. passions’ (carnal ) षड रिपवः-इद्ियाणि; ‘a. kingdom ’ ATT :.— CULE, 5. क्षुद्रजतुः.

ANIMATE, v. ¢. जीव्‌ ¢., TAT-3I-Wa ९. प्राण ५. 2 Tae ¢., जीवं संचर्‌ ५. उत्तिज्‌ 9.; saz 10, पराणु- द्‌ ९.~ 7, ^. सजीवः चेतन; चर, प्राणिन. 2 प्रौत्साहि- a आश्वासित. ॐ sme, भरोत्साहनप्रेरित, सारवत्‌ (aif); ‘a. by passion’ मदोल्ासित, समद्‌. =ION, 5. जींवसंचारणं, जीवप्रदानं. 2 प्रोत्साहनं, प्रफु- Bal, उछासः. OR, 5. प्राणदः, प्रोत्साहकः Ke.

ANIMOSITY, 5. द्वेषः, वैरं, विरोधः, मात्सर्य.

ANISE, 8. छत्रा, सालयः.

ANKLE, 5. गल्फः, घटिका.

ANKELET, 5. नूपुरः-र, Aa.

ANNALS, 5. वार्षिकवृत्तांतः, वार्षिकव्रत्ततिहासः. 2 पुरा- TURAL चरित्राख्यानं. —ANNALIST, ऽ. चरित्र - लेखकः.

ANNEX, ४. ४. संयुज्‌ 10, saa 9 P, उपाधा 3 U; ‘ Oudh was a. ed to the British territory’ ` अवधदेरा आंग्लराज्यांगं कृतः,-राञ्येन संयोजितः. Z अंते निर्दिश्‌ 6 P; ‘a list of 0968 13 a. ed’ नामावली Sait दत्ता, नामानि लेखांते निर्दिष्टानि.

ANN

“ATION, 8. सयोजनं, असबंधनं; ‘a thing an- nexed ` अनब॑धः. ~ ४7, a. संयोजित, उपाहित. ANNIHILATE, ४. ४. उत्त-समत-क्ठिद्‌ 7 1, उन्मूल्‌ 10, अव-उत्‌-सद्‌ ८. A ८. AST ०. SION, 5. उच्छेदः, क्षयः, अवसादनं, विलोपः; विनादाः; प्रलयः ( of the world ).

ANNIVERSARY, ५. सांवत्सरिक-वार्षिक ( कौ ^ ).-5. सांवत्सरिको विधिः; ‘a.of birth’ जन्मदिवसः; ‘a. of death ` मृततिधिः.

ANNOTATE, v. ८. टीकां-भाष्यं-लिख्‌ 6 P ( with gen. ), व्याख्या 2 P, व्याचक्ष्‌ 2 A. =10N, s. टी- का, व्याख्यानं, भाष्यं, टिप्पनी. or, 5. टीकाकारः, टीका-भाष्य-कृन्‌ 22.

ANNOUNCE, ०. ४. आख्या 2 Porc., निविद्‌ ९.) fray 10, भरकाश्‌ ¢. ~, 5. आख्यायकः, HEMET. “MENT, 5. ख्यापनं, निवेदने, विघोषणा. 2 वातो, समाचारः, संदेदाः.

Annoy, ४. ६. बाध्‌ 1A, पीड्‌ 10; द 5 P, See AFFLICT. =ANCE, 5. पीडा, व्यथा; केदाः, बाधा, दुःखं; ‘a source of a.’ कंटकः. 7, 3. पीडा- व्यथा-करः.~ 6) ५. बाधकः, दुःखप्रद्‌.

ANNUAL, a. वार्षिक-सांवत्सरिक-अ।न्दिकि ( at f. ); aft. Ly, adv. प्रतिवर्ष, प्रतिसंवत्सरं, वर्षे वर्ष.

ANNUITY, 5. afi वेतनं.

ANNUL, ४. ४. वि-अव-ल्प्‌ ९. निरस्‌ 4 U, निरथेक a. कृ. —MENT, 5. लोपः.

ANNULAR, ५. मंडल[कार, वलयाकार.

ANNULET, 5. ्षद्रबल्यः-यं.

ANODYNE, 5. 7a.

ANOINT, ४. ६. लिप 6P, दिह ए, x7 P, स- मालम्‌ 1 A. 2 अभिषिच्‌ 6 P; ‘a. ed as king’ राज्येभिषिक्तः. ER, s. अभिषेचकः, विलेपकः.~ ७) 8. विलेपने, अभ्येजनं, अभिषेकः-षेचने, TAT.

ANOMALY, 5. विधि-नियम-विरेधः, अनियमः, व्याभे- चारः. -0ए8, « विधि-नियम-विरुद्ध, अविधि, OUSLY, adv. अनियमतः, विधिविरुद्धं.

Anon, adv. सपदि, alt, welt; ‘ever and a.’ सहभहः.

ANONYMOUS, a. अविदित-अनिदिषट-लेखकनामन्‌, नाम- संज्ञान. <Ly, adv. नाम विना, नामनिरदैश्ं विना.

ANOTHER, a, अन्य-इतर-पर-अपर, pron. a; or अंतरं in comp.; नगरातरं ‘a. city; ? <in a. place’ अन्यत्र ; ‘in a. manner’ अन्यथा ‘ata. time › अन्यद्‌ ; ‹ a. day › ata > प्रेय ‘one after a.’ अनुपूवेडाः, एकैकदा

ANSWER, ४. i. उत्तरं द्‌ 3 एणः प्रतिपद्‌ 4 A, प्राति- वच्‌ 2 P, प्रतिभाष्‌ 1 A.; 16 9. 63 the affir- mative’ बदे-तथा-इति स प्रत्युवाच. 2 संबद्‌ 1? भनृरूप-तल्य-भू. 8 प्रतिभूः स्था 1 P, प्रातिभाव्यं स्वीक

( 14 )

ANT

उत्तरं a 3U.—=v. ६. (a question) कथ्‌ 10, # 2 U, sat a1 ( with gen.); ‘a. my letter’ मम लेखस्योत्तरं प्रहिणु-पमेषय. 2 Refute, qg.v. 3 क्रप्‌ 1A (dat. ), उपयुक्त ८ 4; ‘ this will a. my purpose’? अनेन मे प्रयोजनं भवेत्‌, इदं मे इष्टसिद्धये कल्पेत. ~$. उत्तरं, प्रतिवचनं, प्रत्युक्ति ¢» प्रतिवाच्‌.#; प्रत्य॒त्तरे. ABLE, ८. परानुयोगाधीन, प्रटव्य.

ANT, 5. पिपीलिका. HILL, 5. वल्मीकः-कं, वामलूरः; कूलकः.

ANTAGONIST, 5. प्रतिपक्षः, विपक्षः, रात्रः, वैरिन्‌ m., See ENEMY. =10, a. विरुद्ध, विरोधिन्‌ (at f. ). = ANTAGONISM, s. विरोधः, वेर.

ANTARCTIC, a. दुक्षिणकेद्रौय. ~ऽ. ट्‌क्षिणकेंद्र.

ANTECEDENT, ८. पूवेगामिन्‌ ( at f. ), पूवेगत. ~. पूव चरितं-वरत्त. 2 पवेगामी राब्दः-शन्दसमृहः.

ANTEDILUVIAN, @. विश्चप्रल्यात FAL वतमान, अ- तिपुराण.

ANTELOPE, 5. कृष्णसारः, हरिणः, एणः, मृगः, कुरंगः.

ANTERIOR, ८. प्राक्तन (नी. ), पूवे.

ANTHEM, 5. इश्वरस्तृति f, स्ततिरूपं गीतं.

ANTHROPOPHAGT, 5. क्रव्यािनः ( pl. ), रक्षसाः.

ANTIC, 5. भंडः, वैहासिकः. -८. भंडसदृरा ( शी 1 5 अयोग्य, असंगत.

ANTICHAMBER, ऽ. उपराला.

ANTICIPATE, ४. ४. पूरवे-प्रागेव-ज्ञा 9 U or निरूप्‌ 10 or 729 7. 2 अग्रतः अनभू 1 P or भज्‌ 74, षू- वौस्वादनं क्‌. SION, s. THAT ज्ञानं, पूवेभक्तिौ; पू- वौस्वादनं.

ANTIDOTE, 5. विषघ्रो गदः, भरतिविषं; ‘a. against anxiety ` चिताविषद्रो ऽगदः, ° dealer in ४. 8 ` वि- षवैयः, जांगुलिकः. 2 प्रतिकारः. ~^ a. विषन्र (9).

ANTIMONY, 5. लोतोजनं, यासनं, सौवीर.

ANTIPATHY, 5. विरोधः, वैरे, द्रद्रभावः, FET; ‘natural a.’ शाश्वतिको विरोधः.

ANTIPHONY, 8. प्रतिष्वनिः, प्रतिगानं.

ANTIPODES, 5. प्रतिलोम; ‘living in a’ प्रतिलोमाः

ANTIQUARY,-RIAN, 5. प्राक्रालीन विषयकोविद्‌ :-पडि- तः. -५. TROT, भाक्तन ( नी.)

ANTIQUATED, ANTIQUE, 4. प्राचीन, परातन-प्रा- wma ( नी. ), पराण ; (style) अप्रचकलित, लृततप्र- योग ( भाषास्रणिः ). -Anzreurry, 5. Anci- ents, 4. ४. 2 प्राक्कालः, पूवैकालः. 3 परातनत्वं, WR Mat

ANTISEPTIC, ८. Offa RT

ANTITHESIS, ऽ. प्रातपक्षता, विरोधः, अथेवैपरीर

ANTITYPE, 5. म्रलमूर्नि f., मादशः.

ANTLER, 5. ह रिणद्यगं, मृगविषाणं. ED, ५. WITT Cai f. ), विषाणिन्‌ ( at f. ).

—

ANU

( 15 )

“APP

ANUS, s. गुदं, अपानं, पायुः.

ANVIL, 5. शमेः-मी, स्थूणा.

ANXIETY, 5. चिता, उत्कंठा, ओत्सक्यं, व्यग्रता, मन- स्तापः, चिततोद्रेगः, आकृलत्वं, उत्कलिका, रणरणकः. — ANXIOUS, ८. व्याकु लित, उद्रि, उत्केठित, चिताप- र; व्यग्र. 2 उत्सुक, sce, THA; ‹ he thus pass- es a. nights’ एवम॒द्विग्नस्य यांति रजन्यः ; ‘ to be 2. ( for)’ उत्कंट्‌ 1 A, उत्सुकायते ( 1. ), उत्तम्‌ 4 P; ‘heis a. to see younear’ उत्कंठते युष्म- त्सन्निकषेस्य ( ८. 6. ). 8 चिताप्रद, उद्रेगकर ( री.) =LY, adv. सेोद्रेगं, सोत्कंठं, सितं.

Any, a. Ex. by faa, चन, or आपि with the forms of किम्‌; ‘a. man’ कोपि नरः; ८ a. wo- man’ काचित्क्ा &९., ‘at a. time’ कदाचत. 2 ( Any whosoever ) Ex. by forms of यत्‌ with the above; यः कञ्चनागच्छतु ‘let a. come ’; ‘I may be a. one’ योवाको वा भवा- म्यहं ; ‹ 2. how’ कथोचत्‌, येन केन प्रकारेण, यथां HAA; 6a. longer’ पनः, इतः-अतः-परं ; ‘a. where’ कुत्रापि, क्राचेद्पि ; ‘a. thing’ इषदपिः स्ते कमपि.

APACE, adv. सत्वरं, aid, See QUICKLY.

APART, adv. प्रथक्‌ ; वि-्र-गत «@.; ‘ having knees 2. ` प्रज्ञः. 2 (aud, रहसि, विजने, एकांते, विविक्ते. 3 द्रे. 4 स्वगतं, जनांतिकं ‘a. from this considera- tion ’, < this consideration a.’ इद्‌ कारणं वि- हाय-व्यक्त्वा, एतदथेभिन्न ^; ‘excellence of virtues a.,a woman must have modesty at least? रणसपत्ज्लिया मा नाम भवतु, Wea पनर- वर्यं स्यादेव. एण, 6. कोष्ठ :› शाला, कक्षा, आवासः; सौधः; ‘inner a. s’ अतःपरं, HAA ne.

APATHY, s. ओदार्सान्यं, उदा सीनत, वैराग्यं. <ETIC, a. उदार्सान. 2 वीतस्य राग, निःसह, निरीहः निरपेक्ष. ॐ निरुत्साह .

APE, 5. वानरः, कपिः, उव (वं ) गः. QB अनुकारिन्‌ m.

` =. ६. वानरवत्‌ अनुकृ 8 U (gen. ). =APISH, a. कापेय (यी f.), व्रानरोपम.

APEPSY, अजीणं .

APERIENT, 5. रेचकं, रेचन.

APERTURE, 5. छिद्र रपरे, सूक्ष्मं दरार.

APETALOUS, a. दलह्यीन, निष्पत्र, free.

APEX, ऽ. PET, AST, अग्रं; ATA 2, मस्तकं.

APHORISM, s. aa, वचनं.

APIARY, 5. HCZ!, आधारः, समुद्रकः.

APIECE, adv. एकेकङदाः, पथक्‌ TTR, एकैव

APOCRYPHAL, a. सोदिग्धप्रमाण.

APOLOGY, 5. क्षमाप्राथेना, क्षमायाचना, स्वदोषर्वीकारः.

` 2 व्यप-अप-देडः, TTA 2. ~787, ऽ. स्वदोषस्वीका- Lm, AGE m. =) ४.३. क्षमां याच्‌ 1 4

|

or प्राथ 10 A, स्वदोषं स्वीकृ-अंगीकृ 8 7. 2 व्यप- देर्‌ 6 P, व्यपदेशं-क््-कृ. —<APOLOGETIC, a, व्यपदेडक.

APOLOGUE, 5. उपकथा, उपा ख्यानं.

APOPHLEGMATIC, a. कफनाडन ( at f. ).

APOPHTHEGM, s. a4, वे चनं, नातिवचनं.

APOPLEXY, s. अंँगविकृति f., संन्यासः.

APOSTATE, 8. स्वधमेत्यागेन्‌ %.; स्वधरममभष्टः-च्यूतः; पतितः-- 4208740, 5. स्वधमेत्यागः, धमेधंदाः, प- रधर्माश्रयः. -4^ 0874 वाठ, ०.६. TEA भ्रंश्‌ 14; 4? 0 पत्‌ 12, परधर्मेमधरि 1 ए.

APOSTLE, 5. इश्वरपररितः, इेश्वरद्तः.

APOSTROPHE, 5. संबोधनं. ~ 72८, ४. ६. FTA ९, आ- मत्र 10 A.

APOTHECARY, 5. ओौषधानां faa m., मेषजविक्र- यिन्‌ १.

4 22417, ५. ६. सं-वि-त्रम्‌ ९., भी ९. उद्विज्‌ ५., व्या- acts 8 U; ‘he was a. ed with fear’ भयेन विवर्णभितिः ; ‘a. ing sight’ महात्रासज नकं स्थानं.

APPARATUS, 5. उपकरणं, सामग्री.

APPAREL, 5. वेराः-षः, TA, परिधानं, आभरणं .- ४.६. वस्‌ ९. 775 U, संव्यै1?.

APPARENT, 4. व्यक्त, अभिव्यक्त, THF, स्पष्ट, परत्य- क्षः THM, Wada. 2 मिथ्या ind., अवास्तव (वी f.) 3 ‘a. praise’ व्याजस्त॒ति f. 3 ate, बहिः in comp.; ‘ to make a.’ आविष्कृ, स्पष्टी-प्रकटी- कृ. “LY, adv. व्यत्त, स्पष्टे Ke. 2 बहिः ; “a wise

?

_ man acts a. agreeably ` पिद्रान्‌ जनो wet रमणीयं

व्यवहरति ( Mal. 1 ).

APPARITION, 5. आभासः, छाया, आकारः. 2 वेतालः, पिदाचः.

APPEAL, ४. ४. पुनर्विचार प्रश्रे 10 A. 2 TAM 8 U, प्रमाणयति (D.); or by प्रमाणं; «La. to your lordship in this case’ अत्न विषये.ऽ- THAT प्रमाणीकरोमि, अत्रमवान्‌ प्रमाणं.-5. पनर्विचा- रप्राथेना; प्रमाणीकरण.

APPEAR, ४. 2. उदि 2 P, उदरम्‌ 1 ए, wary 1A, mex 1.2, आविभू- 2 उपस्था 1 ए, ara pass. 8 प्रतिभा 2P, अवभास्‌ 1.4, दृ pass., wax pass.; so as to a. dead’ मृतमिवात्मानं Haz; ‹ the witness did not a.’ साक्षी नोपतस्थौ. =ANCE, 8. उदयः, प्रादुभवः, आविभौवः. 2 उपस्थिति ॐ आकारः; aaa f., रूप; ‘good in a.’ इोभनाकृति, सद्य, प्रेक्षणीय. 4 आभासः, seat, आभा; your story has ana. of truth’ aq कथा सव्येव प्रतिभाति-अवभासते- 5 अनुमानं. APPEASE, ४. ६. सां (रां)त्व्‌ 10, प्र-उप्‌-शम्‌ ९. ( इामयति ), तष ८, प्रसद्‌ c., अनुनी 1 P; to 0७४.

APP

ed’ प्रसद्‌ 1 P, sara 4 P.-ING, 5. सांत्वनं, प्र- उप-दांति f., प्रसादनं, अन॒नयः. APPELLATION, 5. ५९९ व+. = APPELLATIVE,

a. अभिधायिन्‌ ( नीं /- ). 2 सामान्य.

^ प्ता), ४. ६. अनृबंध्‌ 9 P, उपाधा 3 ए, आसंज्‌ 6. =AGE, ऽ. अन॒बंधः; उपराहि तभागः. 2 उपकरणं. ~ ए), ८. संयोजितः, उपारत. ~>) $. परिरष्टं, रोषसंग्रहः.

AppERTAIN, ०. i. See BELONG. = ^ TENANCE, 5. अनवंधः;, उपकरणं, उपस्करः, सामग्री.

APPETITE, 5. कामः; रागः; अभिलाषः, इच्छा, रुचि. 2 बुक्ता, क्षुधा-भू 1; ‘sensual a.” विषयकूचिः, वि- षयोपरागः. ५ ।

AppLauD, ०. ६. प्रदांम्‌ 1.7, axl A, अभिनद्‌ 1 ए, स्तर 2 ए. 2 उपै 1 P.-Appravss, 5. प्रदा सा, Brat, tata f. 2 प्रसावाचः ( pl. ), धन्यवादः; ‘he rose to speak amidst loud a.’ उचैः प्रदं सावाच उदीरयत्स॒ AAT स वक्तमुदतिष्ठत्‌. — APPLAv- SIVE, ८. Baraat; स्ततिमय (यी. ).

APPLE, 5. आताव्ृक्षः,-फल. 2 ( Of the eye } तारा, कनीनिका; ‘a. of discord मेद्‌-कलह -बीजं.

APppty, ४. ६. संयज्‌ 10, न्पम्‌ 4 7, ऋ ८. (अपैयति). निविश्‌ ०, frat 3 U, आर्ह्‌ ९.; ‘a. your shoul- der to the wheel’ चक्रम॑सेन उ षमयः; ‘a. ing the hand to my shoulder ` अंसे हस्तं निवदय &८. 2 विधा 3 ए; प्रयुज्‌ 7 A, 10; ‘ they do nota. the word विषय to happiness’ gary विषयराब्दं न प्रयुंजते, -रान्दस्य THT न दृदयते. 3 आश्रि 1 U;

. याच 1 A, अथ 10 ^. 4 ( Oneself to) अनुष्ठा 1 7, मनः-चित्तं-समाधा, or वंध 91, अभिय॒ज्‌ pass.

( एते वयं स्वकमण्यभियुज्यामहे Mu. 3). =v. 7. लग्‌ 1 P, सं-अनु-वध्‌ 9 P. 2 प्रयुज्‌ pass., उपपद्‌ 4 A; oft. by गम्‌ 1 P, इ 2 P; ‘ this our title does not a. to any one else’ द्वितीयगामी न हि wee एष नः ( 2. पा. 49 ); राम इत्ययं Wee उच्चारित एव arama ( R. शव. 73); विषय in comp.; ‹ the word इश्वर not a. ing to anybody else’? इश्वर हत्यमन्यविषयः wee: ( V. 1 ). 3 ( to, for ) याच्‌ 1 A, प्र-अमि-अथ्‌ 10 4; ‘a, ed for further orders’ कोपरो नियोगोनष्टीयतामिति प्राथंयामास ~ ^7- PLIANCE, 5, उपायः, उपकरणं, सामग्री. = APPLi- CATION, ९. योजनं, विधानं, भयोगः, संप्रयोगः, निवेरा- नं, न्यासः, अपणं. 2 मनोनियोगः, चित्तासक्ति f., अभ्य- सनं, सध्यवसायः, अभिनिवेशः, आसक्ति /., अनुष्ठानं. ॐ उपयोगः, प्रयोजनं. 4 संबधः; ° a. of this speech to Rama’ अस्य वचनस्य रामगाम संबंधः. 5 प्राथेना. = APPLICABLE, ५. aa (aif. ), प्रयोज्य. 2 संगत, संबद्ध. APPLICANT, 5. प्राथोधित्‌ 9०.) अधिन्‌ m., याचकः, प्रणयिन्‌ 1.

APPOINT, 2. ४. युल्‌ 7 ए, 10, स्था ५. (स्थापयति);

16 )

APP

faa 3 U. 2 अधिक, faa 7 A ( with loc. ) य इमामाश्रमधर्मे नियुते (8.1); व्यादिश्‌ 6 P. 8 निर्दिश 61, निरूप्‌ 10; ‘a. ed lesson’ निर्दिष्ट्पा- ठ: ; (४. 6 time’ कृतः कालावधिः, कृतसंकेतः, समयः. =MENT, 5. नियोगः, अधिकारः, पदं. 2 निय- मः; विधिः; आज्ञा, wed. 8 उपकरणं. 4 निरूपणं स्थापनं. 5 समयः, संकेतः ; ‘ keep your a.’ सम- यमनृरूऽयस्व-वतंस्व ; ‘ Queen, let us keep ( to ) our a.’ देवि सामयिका भवामः ( M. 1.).

Apportion, See DIVIDE.

APPOSITE, ५. युक्त, FATA, संगत. =LY, adv. स्था- नः यथाथेतः.

APPOSITION, 5. समानाधिकरणं, एकान्वयः.

APPRAISE, v. ४. ( goods ) ( मूल्यं ) निरूप 10, नि~ धृ 10. -एए, 5. मूल्यनिरूपकः.

APPRECIATE, ४. ६. ( गणागणं ) ज्ञा 9 U, अवगम्‌ 1 P, ग्रह9 P, fafaa 7 7; ‘appreciator of merits › TTF lal, गुणज्ञः, ममेज्ञः. 2 बहु मन्‌ 4 4. = ION, 5. गणम्रहणं, गणागणज्ञानं -विवे चनं.

APPREHEND, ४. ६. ग्रह 9 P, परामृश्‌ 6 P, आसिध 11, आक्रम्‌ 1, 47, घ 1 P. 2 आ-वि-परि-रौक 1.4. 8 मन्‌ 4 A, 7H 1 ^; तके 10, उह 1 U, अन॒मा 3 4.4 अव-अधि-गम्‌ 1 P, उपलम्‌ 1 A. ~ APPREHENSION, 5. ग्रहणं, आसेधः; आ-वि-परि- इका, अनमान, तके, मति ~ बुद्धि fs ‘of quick a.’ तीक्ष्णमतिः; ° णं वणा] 2. ’ मंदधी, स्थूलबद्धि- =Ar- PREHENSIVE, ८. 313A, Wend; ‘a. ofp danger ' भयमाडोकमानः.

APPRENTICE, 5, दिल्पवि्यािष्यः, अंतिवासिन्‌ १५.) शिष्यः. ~ऽप्ता7, 5. सेवाकालः.

ApprIsE (of ) See INFoRM.

APPROACH, v. ६. उप-समप-अभि-गम्‌ 1 17, ˆइ-या 2 P, “त-प 1 P; समीपे-निकटे गम्‌ (with gen. ). ~. ८. उप-समपा-स्था 1 ८, गम; प्रत्यासद्‌ 1 1. ~ 5. आगमः, अवतारः, उपास्थातै।.; ° a. of night’ दोषरागमः, रजभ्युपस्थितिः- 2 संनिकषः, आसन्नता. 3 प्रवेडाः, उपसपेणमागेः. ING, a. आपन्न; ^ 113 death 2. › आसन्नमरणे तरिमित; संनिकृष्ट, समृपास्थत- ABLE, ८. उपसप्रेणीय, समुपगम्य.

APPROPRIATE, ४. ६. आत्मसात्‌ कृ 8 U, स्वाधीन- स्वायत्त.~-८. कृ. 2 प्र-विनि-उप- य॒ज्‌ 7 A, 10, उप- कैप ९. ~^. उपपन्न, संगत, उचित, युक्त; ‘a. to the occasion ` प्रर्तावसदृ श. 2 स्वकीय. —LY, adv. उ- qos, यक्त, स्थाने, यथाथेतः. SION, 5. आत्मसात्कर- णं; विनियोगः, उपकल्पने.

APPROVE, ४. £. अनुमद्‌ 1 A, अनु-सं-मन्‌ 4 A, प्रेस 1 P;, अभि-प्रति-नंद्‌ 1 P, ea 1A; एत- arate एव मे न रोचते (M.1) ‘Ido nota. of their very quarrel’; ‘I do not a. of your

©,

APP

(17)

ARI

= ~~~ बब ~ ~~~

speech ’ न ते वचोऽभिनंदामि ( 8. 2 ). 2 प्रमाणयति (D.), बरिभू ०. ~+, ऽ. अनुमोदनं, अभिनंदन; संम- ति. प्रसा; ˆ he got the a. of his mother’ मात्रानमोदितः. SED, ¢. संमत, TART Ke., परीक्षित. = APPROBATION, 5. सं-अ नु-मति f. 2 साधु-धन्य- वादः, प्रशंसा.

APPROXIMATE, ४. ६. उपनी 1 P, उपस्था ५. ( स्था- पयति ). -४. ४. समीपं-निकटं-वरत्‌ 1 A, आसन्न ५. भू, See ArproAcH. 2 Resemble, q. ४. =a. समीप, आसन्न, संनिकृष्ट; ‘a. ८0 10 ` आसन्दाः. “ION, 5. आसन्नता, उपगमः Ke.

APRIL, ऽ. चैत्रः, मधुमासः, FTG.

APRON, 5. ( मलनिवारणार्थं ) काटेप्रच्छदः, मलवसखं.

Apropos, adv. अनुरूपं, यथा in comp.

Apt, a. उचित, योग्य, यक्त. 2 Ex. by दाल in comps., प्रायः with pot. pass. part.;‘ youths are a. to forget’ युवानो fatatoratiet:; ‘lazy boys are a. to be bad boys’ Boas eR: TT यो दवरैनतभेवितव्यं; ‘ over-affection is a. to sus- pect evil ` अतिल्लेहः पापको (8. 4 ); आल्‌ in comp.; ‘a. to take pity’ दयालुः; ‘a. to break ’ ¥0t.3 दन्त, कुराल, अभिज्ञः See SKILFUL. 4 alta, चपल, TAH. ITUDE, 5. योग्यता, पात्रता, ओचित्यं. 2 caftear, स्वभावः, ale. <1, adv. यथोचितं, यथोपपन्नं, स्थाने, AAT, THM. NESS, 8. Sarat; कोशल, पाटवं. 2 राक्ति /., सामर्थ्य.

AQUATIC, @. जल in comp., जलोडव, वारिचर; ˆ १. animal’ जलजंत॒ः, Ween. 2 जलचर, जलजः वारिज.

AQUEDUCT, s. जलप्रणारी, जलमार्गैः, परीवाहः.

AQUEOUS, ८. जलमय ( यी f. ); अम्मय, सजल, अ- शर

AQUILINE, ५. राकसदृरा (at f. ); TH, AAT ‘having an a. nose’ इडाकनासः.

ARABLE, ८. FIAT, HAT.

ARBITER, 8. ALWe4:; निर्णेतु m., प्रमाणपुरुषः. 2 इेराः, प्रभुः. —ARBITRATE, v. विचर्‌ ०., FAT 17; मध्यस्थतां TAT निणीं or परिच्छिद्‌ 7 P. ION, 5. माध्यस्थ्यं. -0ा, 5. मध्यस्थः, निर्गत m., विचारकः.

ARBITRARY, ८. स्वेच्छाचारेन ( णीं 1. ), कामचारिन्‌;

मघ्यस्थकृतनिणयः ; विचारणं, निणेयः. 2

स्वच्छंद, esta a. 2 अनियंत्रण, उदाम. 3 चपल, अवि- |

दित. <LY, ५4. सेच्छया, सकामतः, स्वैरं, ATT.

ARBOUR, ऽ. लतागृह, निकुज;:-जं, पणेङाल।.

ARC, 5. व्रतत खंडं, धनुस्‌ 2.

ARCADE, 8. SATA:-AM:, गूढ मागः.

ARCH, 8. खेडमंडलं, TAGE ; ‘a. of heaven’ न- भोमंडलं. 2 तोरणः-णं. av. ४. मंडलीकृ; तोरणसूपेण निमो $ A, गोखाकारेण आच्छद्‌ 10 ; 2. € सतोरण;

3

न्यस्ततोरण; UA, कुचित, वक्र, तरेणाकार. <a. विद्‌-

TY, धूते, चतरः; मख्य, श्रेष्ठ, उत्तम; प्रधान, अग्रणी ‘a. fiend’ पिङाचाग्रणीः; ‘a. angel’? प्रधानदृूतः; ‘a. bishop’ मुख्यो धमौध्यक्षः.

ARCHAISM, 5. प्राचीन-आषे-प्रयोगः.

ARCHATOLOGY, 5. पुराणवस्त राज्ञ.

ARCHER, 8. धिन्‌ m., धानुष्कः; इषधरः, निषगिन m., धनुर्धरः. WY, 5. TAA, दारभ्यासः, धर्नर्वदः.

ARCHETYPE, 5. मूलरूपं, आदश :.

ARCHITECT, 5. स्थपतिः, रिल्पिन्‌ ms; ‘man is the a. of his own fortune’ लोके गुरुत्वं विपरी- ततां वा स्वचेष्टितान्येव at नयंति ( H. 2). =vRE, 5. शिल्पं, वस्तनि मोणकोशरल, निमाणरिल्पं .

ARCHIVES, 5. म्रंथरक्षागारं. 2 Teas.

ARCTIC, ८. उत्तर, उदी चीनः, उत्तरकेद्रीय.

ARDENT, ८. TAT, TAS, उत्कटः, उत्सुकः कृतहलिन- उत्साहिन्‌ ( नी. ); व्यग्र; ८४. love’? निरतिरायोन्‌ - रागः ; < a. looks › सतृष्णा दृष्टिः. = Ly, adv. उ- HZ, सतृष्णं, सानरागं. —ARDOUR, 5. उत्तापः »

अत्यंतता, निरतिदायः, अतिरेकः, TAZA, उत्साहः PATA, कुतूहलं, ओत्सुक्यं-

ARDUOUS, ८. दुष्कर, यत्नसाध्य, द्‌ : साध्य, स-अति-द- ष्कर. 2 प्रांशु, TUE, उच.

AREA, 5. फलं ; ‘a. of a field’ Game. 2 अंगणं- नं ; ‘inner 2. › प्रकोष्ठः.

ARENA, 5. रंगः, रेगमूमि 1) महम्‌ :.

ARGENT, a. राजत (af. ), TT (AS: ).

ARGUE, ४. ४. TH 10, SRT क 8 ए, विचर्‌ c., विवेचनं छर. 2 विवद्‌ 1A, वादे उत्तरपत्युत्तरं कृ. ~. ¢. प्रमाणेन -तकेण सिध ०. ( साध्यति ), भरमाणय- ति ( D. ), य॒क्तिवादेन सिध्‌ ५.; क्त्या तके 10, उद्‌ 1.4. =<ER, 5. तरकैन्‌ 22. विचारकः, वादिन m. —ARGUMENT, s. afm f., उपपत्ति. 2 पक्षः, प्र- माणं, हेतुः, न्यायः; वितकैः ; “a wrong a.’ पक्षाभासः? हेत्वाभासः. 3 वादानवादः, विवादः, वाक्कलहः. 4 विषयः; STATA. ATIVE, a. ताक्रिक (की), तकोन॒बद्ध, न्यायान॒सारिन्‌ ( णी ~ ), उपपात्तेमत्‌ (at f. ). 2 वा- द शील, केवाद प्रिय. Ly, adv. सोपपात्तकं, सवितर्कं , य॒क्तिवदेन.

ARID, ८. रष्क, आतपा क्रांति; ‘ a. soil’ मरुः, मरुस्थ- ल-ली.

ARIGHT, adv. यक्तं, यथात्थ, यथाह.

ARISE, ¢. ४. उत्था 1 7 ; उत्पद्‌ 4 A, उत्‌-प्र-सं-म्‌ 1 7, प्रजन्‌ 4 4, प्रवृत्‌ 1 A; उदि 2 P, उदरम्‌ 1 ए; आवि-प्रादु-भू , विनिः-प्र-सृ 17?; ८9. ing from’ ex. by ज, भव, उद्धव, प्रभव, in comp. ; स्म- रजा पीडा ‹ torment a. ing from love’ ; यौवन-

यथास्थानं, सम्यक,

ARI

( 18 )

ART

प्रभवं तमः &e. ; oft. by उत्थ, समुत्थ ; नयनसमत्थं ज्योतिः.

ARISTOCRACY, s. कलीन-विरिष्ट-जनाः. 2 रि्टजन- सत्ताक राज्यं. ~^ 71870674 16, a. कलीन, अभिजात.

ARITHMETIC, 5. अंकविश्या-गणितं, परिकमेन x. “IAN, 5. अंकाविद्याज्ञः , गणकः.

ARK, 5. नौ f., तरणी, पोतः. 2 आधारः, कोषः.

ARM, 5. बाहः, भुजः, भजा, Tam. १. ; ‹ 1016-8. ? प्रकोष्ठः. 2 शाखा. 8 नदीवंकः, TH. 4 शक्ति f, वले, वीर्यं; ° got by one’s own a. ` स्वमृजवीर्यण wey, yaad. =v. £. wage, सज्जीकृ 8 ए, ae: संयज्‌ 10, सायुध ५. कृ. mv. ४. सनह 4 U, सज्जीभू 1 7. -3 अखं, इख, आयुधः-धं, Ware. 2 विग्रहः, रणसमयः, संग्रामः, युद्धं; taking up a.’ युद्धारंमः; < passage of a.’ अल्विथा. —ED, सायेध, सन्नद्धः सज्ज; ‘a. with 8 8०7 › सखङ्धः. =LESs, a. MIF, FWA, अनाय॒ध. ~ग, HOLE, 5. कक्षा- क्षः; बाहुम्रलं, भजकोटरः-र, TAS. ~ध, केयूरः-र्‌, अंगदः-दं. 2 कषद्रबाहः, TTT.

ARMADA, 5. बहनो साधनं.

ARMAMENT, 5. बल, सज्जीक्रतं बले, य॒द्धापकरणानि.

ARMISTICE, 5. युद्धविरति ~ संधिः, युद्धनिवर्तनं ( नियतकाल यावत्‌ ).

ARMOUR, 5. वमेन्‌ १, कव चः-च, HAR: सन्नाहः, तन- वार, तनुत्रं -त्राणं- ˆ ४. 0 the head’ हिरल्लाणं. “ER, 5. TAA, अन्नकारः. ~, 5. आयधागार, रालगरह- 2 शखसम्‌हः.

ARMY, 5. सेना, सैन्यं, बलं, वाहिनी, चमूः, अनीके, प्रत- ना, दंडः-ड; ‘full a.’ चतुरंगं बलं, अक्षौहिणी.

AROMA, 5. गधः › आमोदः, परिमलः. -770, ५. सर- मि, aay. 2 atta; a. 8 स्गंधिद्रव्याणि. प्ण) ४. ६. वास 10.

AROUND, prep. परितः, अभितः, ( with ace. ). = ५4४. समततः, सवेतः, विष्वक्‌, समंतात.

47008, ४. ६. ( From sleep ) जागृ ९. प्रबरध्‌ ९. 2 उत्‌-प्रोत्‌-सह्‌ ९. TATA ५. उत्था ५. ( उत्थापयति ); Sead ८. जन्‌ ५. ( जनयति).

ARRAIGN, ४. ४. See ^ (लाइ.

ARRANGE, ४. ४. रच 10, घट्‌ ५. वि-उह 1 ए; सं- विधा ८, विनि-अम्‌ 4 ८, स्था ५. ( स्थापयाति ); ‘well a. ed’ सुघटित; ८ २. 211 order’ यथाक्रमं ta, संविधा ५. &e. 2 (Settle) sad ९., निर्णी 1P; ‘I have a.ed to pay his debts’ तस्य ऋणं कथं TAA मया निर्णीतं-आलोचितं. “MENT, 5. रचना, विन्यासः, संविधा, sea, क्रमेण स्थापनं, परिपाटि -टौ f., क्रमः; Sa. of plot’ वस्त॒ रचना, संविधानकः; सरणि-णी f. 2 निणेयः; ‹ 9] 8.8 for his reception are complete’ सवांस्तत्संभा- TUT उपकल्पिताः,

ARRANT, 4. अव्यत, मृदा, अति pr. 2 अतिन, अ- free, निकर.

ARRAY, 8. व्यूहः, रचनं, विन्यासः, क्रमः, प्रेणि-णी 1; पंक्ति f. 2 वेषः, आभरणं, परिच्छदः, ~ ४. ६. क्रमेण रच्‌ 10, सज्जीकृ 8 U. 2 भूष्‌ 10, अलेकृ; Ta आ- च्छद्‌ 10; ‘he was richly 2. ed’ स महाघंवल- भराषितः,-वख्राणि TTA.

ARREAR, 5. अवदिश्दयं, KUMI, saa भागः; ‘clear up all a. 8 › सवेमवदिष्टेदेयं परिदोधय; “ his pay remained in a. s’ यथावसरमदत्तत्वात्तस्य 4- तनं समुचितं.

ARREST, v. ¢. निरुध्‌ 7 U, प्रह 9 P, aaa 1 P, ax 97, धु 1 P, 10; ऋणहेतोः राजाज्ञया ध 10. 2 faa c., 19 Pore. ( निवतेयामास नृपस्यदृष्टि (R. 77. 28), ‘the Chitrakuéa mountain a. s my eye’ बऽनाति मे चश्वुभित्रक्टः ( R. xi. 47 ); ‘a. attention’ अनन्यमनः ^. & 8 U, अनन्याचत्त ५. कर. ~5. निरोधः, आसेधः, FET, धरणं, बधनं.

ARRIVE, ४... प्र-संप्र-अनुप्र-आप्‌ 5 P, आ-समा-सद्‌ 1 1, अभि-उपा-गम्‌ 17, उपस्था 1 U; प्रपद्‌ 4 A (यौवनदशां प्रपदे ). AL, 8. आगमनं, उपस्थिति f. &e.

ARROGANCE, 5. ओद्धत्य, दर्पः, अभिमानः, अहं- कारः, गवैः, मदः, अवलेपः, प्रागल्भ्यं, उत्सेकः; आटोपः. —ARROGANT, ८. उद्धत, दृष, Aah, प्रगल्भ, समद, Waa, अवलित, क्त; मानित (नी); ‘a. lady’ ~1.ए, adv. उद्धतं, सावलेपं, acd Ke.

ARROGATEH, ४. ६. सगवं-अन्यायेन-ग्रह 9 7 or स्वा- adie 8 U or आदा 3 A. ~70, 5. अन्यायम्रहणे, उपधा.

ARROW, ऽ. दारः, बाणः; सायकः, इषुः, कांड, मलः, नाराचः, मागेणः, शिलीमृखः, विदिखः. ~, a. बाण- वत्‌ ( ती. ) &९.; बागाकार.

ARSENAL, 8. आयधागारं, WATE. 2 राख्। समहः.

ARSENIC, 5. महः, फनादमन्‌ १ .; मनःिला.

ART, 5. reg, ETAT, कला, व्यवसायः ; नाट्य कला ‘a. of dancing’. 2 कल्पना, विद्या (Science). 3 froma, aim f, कौल; साधनं; <a.s of life › जीवनसाधनानि. 4 व्याजः, कपटं, माया, वैदग्ध्यं, WaT. ~एणा,, ^. Fat; ° 9. look’ चतरो दृष्टिक्षेपः; विदग्ध, मायावत्‌ (ती. ). 2 शिल्पेन करत. 3 निपुण, HAYS. —FULNESS, 5. चातर्यै, वैदग्ध्यं, &c.—LESs, ५. KA, अमाय, अकृतक, अक्रत्रिम, अव्याज; ‘a. ly lovely body’ अव्याजमनोहरं aq: ( 9. 1.). —LESSNESS, 5. सरलता, अमायिता, अकृतकता, आ- जंव.~ ARTIFICE 5. उपायः, छलं, THA ”.; AIST, कपट, व्याजः. ARTIFICER, 5. िल्पिन 9.) कभ॑- रिल्प॑-कारः, 2 कते m., Ala mt. = ARTIFICIAL,

उत्सि =

मानिनी प्रमदा?

ART (19 ) ASP

#. SAA, कृतकः; सव्याज. 2 रिल्पनिमित; ‘a. moun- tain’ क्रीडापवैतः. <ARTIZAN, ARTIST, 5. जि- स्पिन m., चित्रकरः. 2 पंडितः, निपणः.

ARTERY, 5. धमनी, रक्त वाहिनी.

ARTICLE, 5. द्रव्यं, वस्त॒ ., सामग्री. 2 विषयः, पद, भागः. 3 समयः, समयपतर.

ARTICULATE, ^. स्पष्ट, WERT, व्यक्त. ~४. ६. स्पष्ट- स्फट-उचर्‌ ५. or उदीर्‌ 10. 2 प्र॑ध 9 P, संयज्‌ 10, संधा 3 ८. =NESS, 5. स्पष्टता, स्फ्टता ; ‘a. in uttering syllables’ वर्णोचारणे स्पष्टता; ‘utters articulate sounds’ परिस्फिटाक्षरां गिरमदीरियतिं (Ka. 13). =10N, s. उच्ारणं &८. 2 संधानं.

ARTILLERY, ऽ. अगन्यल्लाणि; FETA.

As, conj., adv. Ex. by वन्‌, इवः; मातृवत्‌ -मातरमिव- | awe 0 ६ J+ ple ae | ASCETIC, 5. यतिः, ATT m., तापसः, तपस्विन्‌ 22.

परदारान्परय. 2 यथा, Fea, अनृरूपं-पेणः; यथा in comp. (यथोक्तं कथय); ‘as-so’ यथा-तया with or without एव; ‘as-as’ यथैव-तथरैव ( यथैव शाता

तथेव सीत दशरथस्य प्रिया ( ए. 4) ; ‘as-since- |

therefore’ तथा-तथा, यतः-ततः, यत्‌-तत्‌; ‘as for instance,’ यथा (यथा महानमे ), or तथाहि.

(On account of ) ex. by abl. or instr. of noun. ॐ (While ) यावत-तावत्‌ ; or by pres. part. ; ‘ as he was going, he thought ` गच्छन्‌ स उत्थं मनसि चकार ; ‘ as high ४3: दटुप्र (प्री. ), मात्र, in comp.; ‘ water as high as the knee’ जानुृदत्रं जलं ; उरूमात्रा fafa: &९. ; ° as soon as’ यावत्‌-तावत्‌ ; or 10९. abs. constr. with qm or एव ; ‘as he had spoken ` उक्तवत्येव तस्मिन्‌ ; ‘ as before,’ यथा- प॒रा, यथा पूर्व, पूवेवत्‌ ; ‘asfar as’ यावत्‌ with 2९९. आ with abl. or in comp., ( आसमद्रक्षिती- डानां ) ; ‘as if,’ ‘as it were’ इव ; oft. by मन्‌ 4 A ; ‘as if the city had been a large tank ` नगरं महाकासारं मन्यमानः ; ‹ ४७ follows ` इति ( इति वन्‌ प्रचक्रमे ), or ex. by यथा-यत्‌ at the beginning of narratives; ‘it is as

follows’ तद्यथा ; ˆ 28 10, ` ‘as for’ त॒, तावत ,

इति, HHA, उदिदय ; ‘as for merits, he has none › गणास्तावत्तस्य नैव विदयते ; ‹ 93 for doing it quickly it is easy ` रीत्रमिति सुकरं ( निमृतमि- fa a चितर्नीयं 8.3); ‘as wellas’ 4-4; ‘as many as ` ‘as muchas’ यावत ( at f. )-तावत्‌ (ती ^); ‘as yet’ अधधापि, अदय यावत्‌. 4 ( Connecting words in apposition ) ex. by इतिः; स Tai मतः, बेधमेतः; ‘as a father he respects 716 ` पितति मां स मानयति.

ASCEND, ४. ४. उदि 2 7, उदम 1 ?. =v. ६. आ- अधि-रुद 1 7, आ-आधे-क्रम 1 ए, 4 7, (with acc.) ; ° ४. ed the throne’ राजपद मवाप , सिहास-

Tq. AN, ^. आरोहिन्‌ (Uf). 2 प्रधान, प्रबल, उत्तम. ~5. SAA, उच्छ्रायः. ‰ प्राधा- न्यं, प्राबल्यं, प्रभूत्वं; ‘ his stars are in the a.’ तस्य जन्मग्रहाः उचसंश्रयाः- —ANCY, 5. प्रभुत्वं, प्रा- धान्यं, प्राबल्यं. =ASCENT, ऽ. आहं, उद्रमः, उ- दयः, सम॒लत्थानं, अधिरोहणं. 2 अपितेहणमगेः, सोपानं; ‘ difficult of a.’ द्रातेह.

ASCERTAIN, v. t. a1 9 U, ज्ञा desid. ( जिज्ञास ते ), निरूप्‌ 10, उपलम्‌ 1 A. 2 निर्णी 1 P, अव- निर्‌-धु 10, निभि 5 ए, व्यवसो 4 2; ‘I पषा a. accurately (the truth) about her ` तत्वत एनामुपलष्स्ये (8. 1.) ; ‘fora. ing time › वेलो- पलक्षणा्थं (8. 4.) ; =MENT, 5. निरूपणं, अव- निर-धारणं, निणेयः.

सनिः, वानप्रस्थः; संन्यासिन ®. ISM, 5. वैराग्यंः संन्यासः.

AscrisBE, ८. ६. निक्षिप 6 P, अध्या-आ-रूह्‌ ९. ८ रोपयति ), कारणत्वेन day 97; ‘a. the de- feat to my weakness ’ मम दौवैल्यात्‌ पराजयः सं- मतः, दौवेल्यं पराभवस्य्‌ कारणं, इति वद॑ति; (४. every thing to Fate’ देवाय ततं सवेमिति वदंति ; ‘to whom shall I a. the blame’ कस्मिन्‌ दोषं निक्षि- पामि, कं दोषपक्षे स्थापयामि; पापं कमे च यत्पररपि कृतं तत्तस्य संभाव्यते ( Mr. I) ‘is a. ed to him’ &e.

ASHAMED, ५. स्हीण, =id, लज्जमानः, त्रपान्ित, ल- fea, व्रीडित, afta, ( with instr. ) ; ‘ to be a.’ asa 6 A, =@73 ?, त्रप्‌ 1 A.

ASHES, ऽ. भस्मन्‌ ॥.; भसितं, पांशुः, भूति ^; ˆ to reduce to a.’ भस्मावदेष ५. कृ 8 ८, भस्मीं-मस्म- सात्‌-कृ ; ‘ to be reduced to ४. ` भस्मीभू 172; ‘reducing toa.’ मस्मीकरणं. ~^ षर, a. पांशु- वणे, धूसर ; ‘a. pale’ विवणेवदनः. 2 मस्मलिक्त, 4- स्मीकृत.

ASHORE, adv. तीरे, तटे, उत्तीर, तटस्थ a.

Aspe, adv, waar ; पाद्व॑तः- 2 निभृत, TH; ज- नाविकं, अपवा५ ‘a. to one’s self’ आत्मगतं, स्वगत.

Ask, ४. ६. याच 1 A, अथे 10 ^, भि 1 A. 2 अ- aaa 7 A, प्रच्छ्‌ 617, (all governing two acc, ) ING. 5. प्राथेना, याचना. 2 अन॒योगः, एच्छा.

ASKANCE, ASKEW, ASLANT, adv. fata, साचि ; ‘looking a.’ साचिविलोकिन-अपांगद ईन ( नी f. ).

ASLEEP, ५. a4, Waa, निद्रित, निद्रार्स ; ‘ he fell ४. ` स निद्रावरां गतः ; ‘ fast ४. ` गाढसप्तः, गाढनि- रावं गतः.

ASLOPE, adv, प्रवण ८.; प्रवणं.

ASPECT, 5. रूपे, आकारः, आक्रति 7; ‘a gloomy a.’ विषण्णाक्रतिः; ‘ he had a cheerful a.’ तस्य

ASP

वदनं हर्पत्फुलं बभौ. 2 अवस्था, दशा ; ‘all things wore a different a.’ सर्वे विमिन्नावस्थायामवतंतः विपयौसं यातं. 3 अवस्थानं; ‘ my house has a northerly a.’ उद्गमिमृखं मे ae. 4 द्रोनं, निरी क्षणं, संबेधः.

ASPERITY, 5. तीव्रता, UST तैय, HAA. 2 वि- FAM, असमानत्वं.

ASPERSE, ४. £. अधिक्षिप 6 P, परिवद्‌ 1 ८, See Censure. 2 सिच 6 P, उक्ष 1 P. =10N, 8. आ- क्षिपः; निदा &c. 2 सेकः; प्रोक्षणं.

ASPIRE, ४. i. सह्‌ 10 ( with dat. ), आ-अभि- कक्ष 1 ए, आप्‌ १८६११. ( scarf), srt 10 A, अ- भिलष्‌ 1, 4 P. =1nG, a. =Ant, 5. आकांक्षिन- अभिलाषिन्‌ ( of f. ), इप्सु ; ८२. to the throne’ राजपदामिलाषी ; ‘a. to the fame of a poet’ कवियशःप्रार्थी (९. 7. 8) ; जनोयम॒चैःपदलंघनोत्स॒कः (ए. ४. 64). =avIon, 5. स्प्रहा, आकांक्षा, इप्सा, अभिलाषः, लालसा; ‘high a.’ महाकक्षा; ‘these are, indeed, high a. 8 द्‌ णरूढाः-दुराधिरहिण्यः खल्‌ एता आरकांक्षाः.

ASPIRATE, 5. महाप्राण :.

ASS, 5. गदभः, खरः, रासभः; ‘a. headed’ मंदधीः खरवद्धि- =ASININE, ५. रसमय, खरसंबंधिन्‌ (नी (8). [ सहस्रवाधे ५५.

ASSAF@TIDA, 5. हिंग १.) जतुकं, बाहीक, TAS,

48841, 2. ६. See ArTack; ‘the character of the king is a. ed’ दोषनपः इयते (Mr. 9). WANT, ऽ. अभियोक्त m., आक्रामकः.

ASSASSIN, ऽ. घातकः, हतर 2. उपांगुघातकः, प्राण- हारकः. “ATE, ४. £. हन्‌ ९. ( घातयति ), 9 NIE ९. निभृतं हन्‌ 2 P, वधे-हत्यां-कृ (with gen.).

“ATION, ऽ. वधः, घातः, उपांडा-निभृत-वधः.

ASSAULT, v. t., 5. See ATTACK.

Assay, 5. परीक्षा, निकषः. 2 प्रारंभः, प्रथमा प्रवाते f. =v. ६. परीक्ष 1 4, प्रयत्‌ 1 A, See AvTEMPT.

ASSEMBLE, ४. i. समागम 1 P, संमिल्‌ 6 7, समद्‌- समा-समभि-इ 2 7, संनिपत 1 P, संगमन 1 A, एकम्‌, एकत्र इ, संङलीभू. =v. ४. ९. of roots above; समा- समुपा-द 1.7, एकत कृ 8. —ASSEMBLY, 5. सभा, सदम्‌ 1; .; समाजः, संसद्‌ f., TITS; ८४. house’ सभागृहं, गोष्टीस्थानं; ‹ ४. hall’ आस्थानमं- उपः-गृह, आस्थानी-नं; ‘a. room’ इद्रकं, आस्थाने. ~ ASSEMBLAGE, 5. सम्रह :, संघातः, समाहारः, सम- अयः; वृद, चयः, समदायः, निवहः, समवायः, गणः, ओघः, संघः, प्रामः in comp.; < १. of kings’ राजकं.

ASSENT, ४. ४. अनुन्ञा 9 U, अन॒मन 4 A. 2 प्रह 9

+ अ्गक्रि 8 U, स्वीक, अभ्यप-गम्‌ 17, इ 2 P.

( 20)

ASS

=s. data f., अनुमति f., अनुज्ञा, अनमादनं. 2 अं- गकारः; SPATTA:.

ASSERT, v. ६. प्रतिपद्‌ ९. See AFFIRM. ION, 5. वचनं ; प्रतिज्ञा, पकपक्षः.

48888, ४. £. देयं करं निरूप 10 or निधू 10 or दा ९. (दापयति ). <MENT, ऽ. करनिधौरणे; राजस्व- ग्रहण. 2 करः, बलिः, इाल्कः-ल्क, राजस्व. —OR, $. सभ्यः; समासद्‌ mM. 2 करए-शल्क-ग्राहिन्‌ 1.

ASSETS, 5. विभवः, agfa /

|

ASSEVERATE, v. i. सप्रतिज्ञ-सदापथध-वद्‌ 1 7.10, ©

5. इापथपवेकं वचनं, TSH /.

ASSIDUITY, ASSIDUOUSNESS, 5. व्यवसायः, उदय- मः, तत्परता, अभियोगः, TAT, मनोयोगः, भरसक्तिं #. = ASSIDUOUS, ५. उद्य पिन्‌-व्यवसाचिन-उयोगिन (नी 1); तत्पर, सोद्योग, प्रसक्त, परायण, अभियोगवत्‌ (ती 1 ). =LY, adv. तत्परतया, सानियोगं, सायोगं, अबि- रतं, प्रसक्तं, प्रयत्नतः.

Assian, ४. ४. निरूप्‌ 10, fafeq 6 17. 2 प्र-उप्‌-ङषप्‌ ९., निर्णी 1 P. 8 नियज्‌ 7 A, 10, स्थ] ५. ( स्थाप- यति). 4दा 37, ऋ ९. ( अपयात ). 5 4801106, q. ४. ATION, 5. द्रव्यसमपेगं-दानं. 2 संकेतः, अ- भिसा्ः; [1८५ of a.’ संतस्थाने. <EE, 5. प्रति- निधेः, प्रतिपुरुषः, नियोपिन्‌ m. —MENT, ऽ. निर्दराः, समपेणं, दानं, STATA.

ASSIMILATE, v. £. सदृ शी-एका-क 8 ए; ‘ a. food’ परिपाक नी 1 P, परिणम्‌ ०. ( णमयति ). ~प, 5. समीकरणं. 2 समता, साम्यं, पेक्य. 3 परिपाकः, पछि णामः, पक्ता.

ASSIMULATE, See PRETEND.

ASSIST, ४. ४. उपकृ 8 U, alele4-sTaHt-H (gen.); अनुग्रह 9 P. ANCE, $. उपकारः; सहाय; साहित्यं. —ER,=ANT, 5. सहायः, उपकृत %.;, उपक्रासित ०. पसाहाय्यकते 9४. 2 उप in comp. ; ‘a. master’ उ- पगुरुः.

4 ऽए, 5. qq. ‰ अघैपरिमाण. ~. ६. अर्ध- मूल्यं -निरूप्‌ 10 or संख्या ९. ( ख्यापयति ). —ER, 5. मूल्यनिरूपकः.

ASSOCIATE, ४. ४. संसर्ग-संगति-समागमे-क 8 ए; सं- वम्‌ 17, संमिकर्‌ 67, सहवासं क, संगमनुव्रज्‌ 1 ए; ‘deer a. with deer’ amy wa: संगमनुत्रजाति. -v.t. day 7 U,10, संश्चिष्‌ ९., संगम ९, (गमयति). 5. वयस्यः, मित्र, सहचरः, अनृषं(गान्‌ m., AHA m., सहवासिन्‌ m.—ION, 5. गमः, संसगेः, संगः, समागमः, साहचयं, संयोग, FAT: ; ८9. of the good with the good › सतां सद्भिः संगः ( ८. 2). 2 aa, a- माजः, पक्ति ^. परिषद्‌ f.

Assort, ४. ४. यथाक्रमं स्था ५. ( स्थापयति ) ort

10 or विन्यस्‌ 4 ए; प्रथक्‌ कृ 8 U. =MeEnt, 5. वि-

न्यासः, प्रथक्कप्ण, रचना.

न्क ° क्त्‌

ASS

ASSUAGE, ४. ६. प्र-उप-इाम्‌ ५. ( रमयति ), TT ९. चां-तां-त्ब्‌ 10. -४. ४. प्र-उप-दाम्‌ 4 P.= AsSsuASIVE, a. WAI, WAR:

Assume, ४.६. प्रह 9 P, धृ 10, आदा 8 A. 2 Arrogate, q. ४. 8 4%, सिद्ध ५. मन्‌ 4 A; प्रमाणं विना वद्‌ 1 12; ‘a. ing tobe true’ तत्सत्यमिति गृहीत्वावि ; ‘a.ed silence’ कृतकं-मिथ्या-मौनं, ~, a. See ARROGANT.=ASSUMPTION, 5, ग्रहणं, धारणं. 2 कल्पना; ‘on thea. that he isa fool’ स मूखे इति मत्वा. 3 प्रतिज्ञा; प्रमेये.

Assure, v. ६. प्रति-इ ०. प्रतीति कृ 8 ए, विश्वस्‌ ५. 2 ads, संस्तंम्‌ 97 or «, SBT ५. कृ. ( Oneself ) प्रति-इ 2 P, विश्वस्‌ 2 P; fasta कथ्‌ 10; सनिश्यं-दरट-वद्‌ 17. -ance, 5. विश्वासः प्रत्ययः, दृढः प्रत्ययः, प्रत्याशा. 2 साहसं, प्रागल्भ्यं. 3 विश्वाकारं, प्रत्ययहेतः. 4 योगक्षेमः, अभयवचनं. =ED, a. असंदिग्ध; सृनिभ्रित, असंशयः TS. —EDLY, adv. नियत, नन, खल्‌, असंशयं ; ‘La. feel,’ ‘I feel a. ed’ इति मे निश्चयः, दृढं मन्ये.

ASTERISM, 3. नक्षत्रं, तारा, तारक-का,.

ASTERN, adv. नौवभिमभागं परति.

ASTHMA, 5, शासतः, श्राससरोगः. TIC, a. चातरोग- पीडित.

ASTONISH, ४. £. विसिमि ८. ( विस्माययति, विस्माप- यते ), विस्मयं जन्‌ ९. ( जनयति ), विस्मयाकृलीकृ 8 ए, चकित ५ कृ ED, a. विस्मितः विस्मयाकुल; चकितः; (0 06 2. विस्मि 14; विस्मयवडं गम्‌ 17. =1nG, ५. विस्मयकर (री. ), Tea, APPT. =MENT, 5. विस्मयः, आश्रयं, चमत्कारः.

ASTOUND, ४. ४. विमृद्‌ ९. विस्मयाकल ^ कृ8 लत, व्याकुली, जडीकृ; ‘a. ed with fear’? साऽवतज- डाकृतः.

Astray, adv. उत्पथं; ‘ who goes a.” उन्मागंगामिन्‌ (aif. ), Taa, ata, विपथगामिन्‌ ; ˆ to lead a.’ उत्पथं-उन्मार्गं-नी 1 P.

AsTRIDE, adv. प्रगतजेघं स्थित ५., पादौ TTR कृत्वा स्थित ५.

ASTRINGENT, ८. रूक्ष, कषाय. 2 संकोचन रील. ~ 5. स्तभकं.

Astronocy, 5. ज्योतिषं, नक्षत्रविथा, देवज्ञव्रिया. <ER, 5. गणकः, दैवज्ञः, ज्योतिषिकः, कार्तिकः, देवचिःकः, AAA: सांवत्सरिकः. ICAL, ५. ञ्यो- तिष (षी. ), नक्षत्र in comp.

ASTRONOMY, ऽ. ज्योतिःशाद्लं, ज्योतिषं, खगोरवि्या. |

=ER, ऽ. ज्योतिर्धिद्‌ m., ञयोति :रालज्ञः, ज्योतिषिकः, खगोलविराभिज्ञः. SICAL, a. ज्योतिष (षी )› नाक्ष- त्रिक (की. ), खगोलविद्याविषपक. ASTUTE, ८. विदग्ध, चतुर, निपुणः कायेदक्ष. ASUNDER, adv. प्रथक्‌, विरलं, विगत-प्रगत ५.; oft.

(21 )

मानिन

ATT

by ft; ‘throw a.’ विक्षिप्‌ 6 P; ‘burst a.’ विदीणे &९.

4 इदा, 5. आश्रमः. Q आश्रवः) WT, संश्रयः, गति. ; ‘seek a. with’ आ-समुपा-प्रि 1 ए.

Ar, prep. ( Denoting ८7८ or place) hy loc. of noun ; ‘a. Kasi’ करयं ; ‘a. that time’ तस्मिन्काले. 2 In other senses, by instr. or abl. ; oft. by gerund, or loc. abs. 314°. this’? इदं श्रत्वा ; ‘a. his arrival ` dard तर्दिम- a; < 9. his advice’ तस्योपदरोन" ‘a. what price’? कियता मूल्येन ; ° 9. first’ परथमं ; (2. last’ अततः ; ‘at once’ य॒ गवत, समं ; ‘a. all’ मनागपि, किमपि.

तप्र ्ाडा, ऽ. न।स्तकः, अर्न।धरवादिन्‌ m., निरीशरः. <ICAL, a. नास्तिकव्राति. -ATHEISM, 5. नात्ति- क्यं; Saal.

ATHLETE, 5. मलः, HSA m. = ATHLETIC, a. मल, वाहुवीर, बलवत्‌ (at f.), HARA; ˆ exercise, sports ’ व्यायामः.

ATHWART, prep. विलोमं ; व्यत्यस्तं ; पार, प्राति pr.

ATMOSPHERE, 8. गगन, आकाडाः-रो STAT (र )- क्षं, THA n. BAF. -104, ^. hatter (क्षी #); aaa ( वी f. ), आकाराौय.

ATOM, 5. परमागः, अणः, HT, लवः, ST: ; (४. ie theory’ पर्माणवादः. ICAL, ५ परमाणमय ( यी. ), सूक्ष्म. 2 अणविषयः-अण॒विषयक-

ATONE, v. 1. प्रायश्चितं कृ 8 U, निष्कृति कृ, WAT त्तेन परिशुध्‌ ८. ; प्रम॒ज्‌ 2 7? ; उपचारातिक्रमं पमष्टेम- यमस्माकमारभः ( M. 4 ) (0 a. for the slight- ing of prostration’ &. 2 अननी 1 ?, संधा 3 ए, प्रम्‌ ०. (MAA). ~प, 5. प्रायन्ितः निष्कृति f. 2 भरमाजनं.

470776८, a. fA, अतिजास्वत्‌ (नी. ).

ATRAMENTOUS, a. See BLACK.

ATROCIOUS, a. घोर, बीभत्स (of things ); अतिपा- पिन्‌ (नी ^), safari, पापिष्ठः TWA. —NESS, =—ATROCITY, ऽ. TAAT, बीभत्सता, घोरता. 2 अ- तिपापं, घोरकमन्‌ 2.

ATROPHY, 8. क्षयः, क्षयसेगः, HABANA.

ATTACH, ४. ६. आसज ¢., अनुरंज्ञ c., ATT ०.; ‘La. great importance to public censure’ लोकाप- वादा बलवान्मतो मे (7. xrv. 40); ‘a. friends to you by virtue’ सदाचरणनात्मनिं भित्राण्यासं - जय-अनुरजय. 2 आसिध्‌ 1 P;, आक्रम्‌ 1 U;,4 Pie 10. 3 Ascribe, q. ए. =v. i. HX 9 7>, अनुषक्त a. 11 P. ED, a. अनुरक्त) Ala, पं-भ-सक्त. 2 भक्तिमत्‌ (af. ), सानुराग, sats, (with loc. ); ‘to be a.’ आतंज्‌-अनृरं ज्‌ -]0988.; ‘subjects are firmly a. to the king’ दवे स॒दृदमनुरक्ताः प्राः

ATT

(Mu. 1); ‘fondly a.’ बद्धगाढानृराग. =—MENT, 8. अन॒रागः, अर्निगवदाः, आसक्ति f, Afar /., we

J, प्रसक्ति f., आसंगः ( णा with loc. ). 2 आसे. धः, ग्रहणं.

ATTACK, ४. ६. अभिद्र 117, अवस्कंद्‌ 17, आक्रम 1 ए, 4 7, आभिय॒ज्‌ 7 ^ ; आपत्‌ 17, अमिपरया 2 ?, प्रतियध्‌ 4 ^ ; आसद्‌ ९. 2 आ-परा-हन 2 ए; ( an opinion Ke. ) परामृश्‌ 6 P, प्रत्यवस्था 1 A ( with loc, ) ; ‘a.ed by a disease’ व्याधे- ग्रस्तः, रोगाक्रांतः. ~ऽ. आभेयौगः, अवस्कद:-दनं, आपातः, आक्रमः.

ATTAIN, ४. ( 10 ) प्राप्‌ 8 7, प्राति-प्र-आ-पद्‌ 4 A, रभ्‌ 1 A, अधिगम्‌ 11, अ-समा-षद्‌ ९., अद 5 A; ‘easy toa.’ सुलभ a. ; ‘difficult to a” दुतप ५. दुष्प्राप ५. =MENT, 5. अधिगमः, लाभः, अवाति ~ प्राति f., समासादन.

ATTAINDER, 5. कलंकः, अपयशस्‌ xn. 2 spi, अभियोगः.

ATTAINT, ४. ४. आधृष्‌ ¢., अनियज्‌ 7 A, ‰ Stain, १.४.

ATTEMPER, v. ६. य्थांडातः मिश्र्‌ 10 or संयज्‌ 10. 2 नियम्‌ 1 P, शम्‌ ९. ( इामयति ).

ATTEMPT, ४. ६. प्रयत 1 A, घट्‌ 1 ^, उपक्रम्‌ 1A, आरम्‌ 1 A, उद्यम्‌ 1 P, प्रवृत्‌ 1 A, 421A, त्य- वसो 4 7 (रामीलतां केतुं व्यवस्यति 8.1). 2 Attack, त. ४. =S. यत्नः, प्रयत्नः, उश्चमः, आरंमः, प्रयातः; उपक्रमः, प्रवृत्ति f., उद्योगः.

ATTEND, ४. ४. उपस्था 1 ए, संनिधा 3 ए, आ-समा- 74 1 P; ‘a. the meeting’ dale संनिहितो भव; ‘a. school’ हालां गच्छ. 2 अनु-इ-या 2 P, परिव ९., सह गम; ‘good luck a.s our lord in every respect’ सवेथा सपरत नः स्वामिनमभ्यदयाः ( Rat. I.) 8 (on, upon ) उप-परयेप-स्था 1 A, उप-आस्‌ 2 A, उपचर्‌ 1 7, उपसेव्‌ 1 A, ¥ १७७११. ( सुधर ष- ते), ( with ace. ). 4 (to words ) श्र 5 P, आ- कणे 10; ‘a. to me’ मद्चने उण; ८४. now’ सा- वधानो भव, अवधीयतां; (duty Ke. ) अवधा 3 ए, म- नः-दा, निधा, 3८, मनो य॒ज्‌ 10, (with loc. ); अवेक्ष्‌ 1 A. 5 विलंव-प्रतीक्ष्‌ 1 A. ~), ५. समेत, Tea, समन्वित, अनुयातः सहित, स in comp; ‘a. by maid-servants’ सखीगणगपरिवता, सखीपरिवारा. “ANCE, 5. उपस्थानं, संनिधानं; WII, उपचारः, उपासनं, सेवा. ANT, ५. आनृषंगिक ( TS. ), सह- गामिन्‌ (ats), पहचापिन्‌ (mf. ). -5. अनुचरः, सेवकः, samira m., परिचरः; ‘a group of a.s’ अन॒यायिवगेः, परिच्छदः, परिवारः, परिवहः. -41- TENTION, 5. आसक्ति f., अनिनिवेदाः, अवधानं, मनो- योगः, अवेक्षा, अप्रमादः, अप्रमत्तता- 2 अनुष्ठानं, उपते- वनं, परामणता; ‘a. to one subject ` एकाम्रता, निवि-

( 22 )

AUD

चित्तता, ‘pay ४. ` अवधानं दा (with loc.). <Ar- TENTIVE; ८. अवहित, सावधान, दत्तावधानः, समाहित, | अप्रमत्त, असक्त, अभिनिविष्टः ‘closely a.’ एकाग्र, अ~ TAIT, एक तान, सादर, दक्षिण ( to ladies); ‹ in-a. to houses &c.’ गृहदारनिरपेक्ष; a. ly adv. साव- धानं, अवहितं &e.

| ATTENUATE, ४. ६. & ९. ( क्षपयति ), तनृक 8 ए,

क्षणी -कृरी-कृ.- ए, ५. BT, क्षीण, तन, क्षाम, अप- चित ८ अपचितं AA). ION, 5. FAA, क्षामता, PUTT. |

4177787, ४. ६. सक्षय दा 37; ( साक्ष्येण ) प्रमाणीकृ 8 U, व्येज्‌ 7}, प्रकटीकृ, दिर 6 P. 2 साक्षिणं कृ, सा- eq आहवं 1 P.-Arron, 5. साक्ष्यं, प्रमाणं, प्रत्यक्षप्रमाणं .

ATTIRE, 5. वेषः, वेशाः, TA, परिधाने, आभरणं, परि- च्छदः, नेपथ्य, अकारः; ' richly attired ` गृहीत मह घवेषः, उदार-आयै नेपथ्य. ~४. ६. (THT ) आ- च्छद्‌ 10, वष्ट 1 ^, सव्ये 17. 2 भष्‌ 10, See Aporn; ‘a. oneself’ ga 2 A; ‘a. ing busi- ness ? नेपथ्यविधानं.

ATTITUDE, 5. संस्थिति f., संस्थितं, मावः, अवर्थाः वृत्ति f., आकारः; ‘hostile a’ वैरभावः, विपक्षवृत्तिः.

ATTORNEY, $. परकायेसाधकः, प्रतिपुरुष ः,-हस्तकः.

Arrract, ४. ४. आ-समा-कृष्‌ 1 1, अनुकृष्‌ ( in grammar ); 3779510, sao 11, fare वि.प्र-लभ्‌ C.— ION, ऽ. आ-पमा-कषेणं, आवजनं; अनु- कषेः-षेणं. 2 प्र-वे-लोभनं. IVE, ८. आकषक, आक- पैणश्ील, मनोहर, चित्तापहारिन्‌-हारिन्‌ (otf. ). B मोहक, प्रलोभक.

ATTRIBUTE, ४. ६. See ASCRIBE; ‘a. ing to themselves false greatness ` आत्मन्यारोपिताली- कामिमानाः « Ka. 108 ).5. धमः, उपाधः, गणः. 2 विशेषणे. -1४४, a. वाच्य, विदाषक-ण.

ATTRITION, 5. घषेणं, पेषणं, क्षयः, 2 अनुतापः, TINT.

ATTUNE, ४. ६. तालोपेत a. कृ 8 ए. 2 एकरतालं कृ, तुल्यस्वरं-तौयेतिकं-कृ.

AUBURN, a. पिदोग (गी f. ), गौरे (Gf. ), कपिश, पांडवणे.

| AUCTION, 5. घोषणपूवेको दव्यविक्रयः. ~ एणाः. ऽ. स-

घोषणं विक्रेतु m.

AUDACIOUS, ८. प्रगल्भ, नि भय. 2 साहसिक, निलेज्ज, धृष्ट, प्रतिभानवत्‌ ( ती f. ).<NESS,= AUDACITY, 5. धर्ता, प्रागल्भ्य, साहसं, प्रतिभान. 2 निलेज्जत्वं,.

AUDIBLE, ८. स्फृट, ग्रवणक्षम, श्राव्य, WTA, Tage. AUDIBLY, adv. KHz; ‘ in-a.’ ERE, निःराब्दं; ‘ began to sobi.’ fy: gret रोदितमारेभ ( Ka. 135 ).

AUDIENCE, 8. समाक्णेनं, TIT, निरामनं. 2 Tala; ‘have ana,’ ददनं लम्‌ 14; ( रजदरोनं रेभे);

AUD

( 25 )

AVE

‘I wish to be favoured with an 2. ' द्‌ दोनान्‌- ग्रहामिच्छामि (M.4); ‘givea.’ कर्णं a3 P, See ATTEND ( to ). 8 प्रेक्षकाः, श्रोत्तवगेः, श्रोतारः. 4 समभा, Tea f., i: ( आलिखित इव सवतो रंगः 8.1); ‘a. chamber’ ददोनगरहं.

& एणा, ४. £. ( गणितं ) शुध ¢., अनुसंधा 3 U, परीक्ष्‌

1 4. =s. गणितो धनं-पर्णक्षणं &e. -0ा+ 5. श्रोत ॐ गणित दोधक :-परीक्षकः, ory, s. See

AUDIENCE,

Aveut, 5. किमपि, किचन, farsa.

AvemeEnt, ४. ६. वृध 0.; एध्‌ ०., HC, TAH 8 ए, उपचि 5 U.=v.i. ga-Ta-1 A, उपाच pass., प्ये 1 ^ .~5. वद्धि. 2 आगमः. =ATION, 5. वृद्धि 1, THF. 2 उपचयः, HE fl, समुन्नति f.

AUGUR, 5. TRaT:, निमित्तज्ञः, पुवेलक्षणज्ञः. -४. ५. काभाशमे पर्णि 1 A or आलोच 10. 2 अन॒मा 3 A, रीक्‌ 1 4; ° (013 does not a. well for the success of your undertaking’ तव कार्य(्द्धर्नेत- च्छमलक्षणं- - ए. ४. निमि तज्ञानं, WHAT. 2 दाकनंः अजन्य, Tsar, AAA

AUGUST, a. महनीय, अस्य॒त्कृ्ट, अतिमहत्‌ (at f. ) महामहिमन्‌ ; THT (tif. ), प्रतापवत्‌ ; ^ a. queen आरूढ प्रतापा राज्ञी. -5. श्रावणः, नमस्यः: नमस्‌ m. =NESS, 8. महाप्रतापः, इश्वरत्व.

^+ एण, 5. पितृस्व (ष्व ) af, maa ष्व) af, पि- तव्या, मातुलानी, मातला-ली. ।

AURICLE, 5. कणे दाष्कृली ~ AURICULAR, ८. कागि- क (८ की./.); श्रावण (tt f.). 2 कर्णे-उपक्णं कथित; जपित, गत.

AURORA, 5. उषस्‌ f., अरूणः.

AUSPICE, ऽ. WHA, नि मित्त, प्रू वेलक्षणं ; a. 8 अनुग्रहः; आश्रयः, प्रसादः. —AUSPICIOUS, a. शिव, शुभ, रिवं-गभं-कर, मांगलिक (कौ. ); कल्याण (णी) मंगल, भद्र; ‘a. time’ BAIS, Wiad. 2 श्रीयुक्त सोभाग्यवत्‌ (aif. ). 3 प्रसन्न, Hafez ( णीं.) =LY, adv. शुमक्षणे; सोनाग्येनः AAT. ~प एः, कल्याणं, मंगल, मांगल्यं, सोभाग्य, भद्रै, क्षेमः-मं, शुभं

AUSTERE, ८. तीव्र; उग्र ( aT: ); FIST, ककड, क- 2, faéa, कठिनः; (in taste) शुक्तः रूक्षः कटु. ~ग, 5. SHA, कठोरता Kc; < religious

? ATA ”., HS

AUTHENTIC,-AL, ५. JHA, तथ्य; TAMIA; अ- कल्पितः, सत्य-- ATE, ¢. £. सप्रमाण ५. कृ 8 VU, प्रमा- णीकृ. धष, 5. सप्रमाणता, सत्यता, प्रामाण्यं. ~+", adv. सप्रमाणं, प्रमाणानुसारेण.

AUTHOR, 3. कार्‌ :-कृत्‌ in comp. ; ‘a. of Gadi- dhari’ गदाधरीकारः-कृत्‌; प्रंथकारः- 2 कृत्‌ m., F- Og m., लेखकः. 2 प्रवतैकः, आरेभकः, उत्पादकः, ज- नकः; AUST 9. = शठ; HAG, प्रवतेकत्‌.

AUTHORITY, 5. प्रभत्वं, प्रभावः, शक्ति f. 2 भधिका- रः, प्रभ॒त्वं. 8 एेश्च +, आधिपत्यं, आज्ञा, शातनं, नियो- गः. 4 प्रमाणं, stead, गिदरोनं ; ‘ Panini is an a. in this respect’ अव्र विषये पाणिनिः प्रमाणं. 5 प्रामाण्यं, विश्वसनीयता. 6 गरुत्वं, गौरवं. अथि- कारिन्‌ m., नियोगिन्‌ m., अधिकृतः पुरूषः, प्रभः . =ATIVE, ८. AIAN, दासनाुरूय, वैधिक (FS. )5 a. ly, adv. शासनेन ; सप्रमाणं.

AUTHORIZE, v. ६. प्रमाणीकर 8 ए, सप्रमाण ५. कृ. 2 अधिक, नियुज्‌ 7 ^, 10. $ yam 9 ए, अनुमन्‌ 4 A; ‘a. ed person’ अपिकरतः परुषः.

AUTOBIOGRAPHY, 5. आत्मवृत्तकथनं, आत्मचरित- रचनं.

AUTOCRAT, 5. सम्राज्‌ m., अधिणजः, अनियंत्रितशा- सनः.- AUTOCRACY, साम्राज्यं, आधिराज्यं,

AUTOGRAPH, 5. स्वहर्तलेखः. ~^. स्वहस्तलिखित.

AUTOMATON, ४. स्वयं चलद्‌ यंत्रं.

AUTUMN, 5. दरद्‌ f. -41., ५. दारत्कार्कान, WT, wee ( दी). 2 wees

AUXILIARY, ८. सहायभूत, उपकारक, सहकारिन्‌ (णी. ). ~ऽ. सहायः; उपकारकः, सहकारिन्‌ १.

AVAIL, ०. ६. उपकृ 8 U, अनुग्रह 9 P; gen. ex. by instr. with 374, गग &e.; ‘ what a. s thy weeping , child’ वत्त fh रुदेतन. 2 प्र-उप-यज्‌ 7 A, 10; ‘a.ing himself of the opportu- nity ’ गृहीतावसरः. सफल ^. भ्र, हिताय- RAW; SAIN. -5. प्रयोजन, उपयोगः, गणः. 2 फल, हितं, लाभः, अयः; (ण noa. › निष्फल, व्यथै &९. ~+.) ५. प्रयोज्य. 2 सफल, हितावह. 3 icq, लभ्य; nota.’ Ty, असुलभ, अनुपलभ्य.

=v, ॥.

AVENT-GUARD, 5. FATA, रणशिरम्‌ x.

AVARICE, ऽ. लाभः, लालसा, जिघृक्षा, AAT. — Ava- RICIOUS, ८. लोभिन्‌ (नी f.), घनल्न्ध, BATT, [मे- ATH, लब्ध, कृपण. LY, adv. अतिलोभन, कृपणवत्‌. =NESS, 8. कृपणत्वं, AIG, अतिलोभः, लन्धता.

AVAUNT, 211९7.) . अपेहि, अपसर.

AVENGE, ०.६. प्रतिकृ 8 U, प्रति(ती)कार कृ; ( with gen. ) ; वैरानण्यं गम्‌ 1 1 ( with loc. of offender ). 2 नियत्‌ 10, aa ८.; ‘a. a wrong’ वैरनियोतनं-वैरताधन-कृ. 3 दंड 10, waza 7 P. “ER, 5. प्रतिकं m., प्रतिहिसकः, वैर शोधकः.

AVENUE, 8.31%, मागः; वीयि fy तसूपंक्ति-दत-श्रेणी.ौ

AVER, ४. ६. सप्रतिज्ञं-सदापयं वद 17, दृद वच्‌ 2 P.

AVERAGE, ^. सामान्य, मध्यम. -5. मध्यमावस्था, म- ध्यस्थता; (on an 2. ` सामान्यतः; स्थूलप्रमाणेन.

AVERSE, ५. पराङ्मुख (खा f. ); विरक्त, प्रतिकूलः वि- परत, द्वेषिन्‌ ( णी). 2 अनन॒क्ल, वाम; ‘fate being a.’ प्रतिकूलतां उपगते विधो; ‘a. to giving intelligence’ प्रवृत्तिदानपराङ्म॒खः ; ‘to bea,’

AVE

( to ) अपावृत्‌ 1 A, fata pass. ~ 788, AVER- SION, s. विरागः, अर्प्रीति.ौ ; द्वेषः, विमति f., प्रति- Roa, विरक्ति ^; परङ्म॒खता, ( with loc. ). 2 नासः, भयं.

^ ण्ठा, ४. ६. सं-परि-ह 17, विनि-अप-नि-व ९.) नै-उ्या-अप-वरत्‌ c., अपानृद्‌ 6 P; ‘ with the face a. ed’ विमुख-पराइमुख (ai f. ).

AVIARY, 5. पजर, वीतंसः, fazaH:, पल्षिराला.

Avip1Ty, ऽ. Avarice, प. ४. 2 31fazzz, कोत्हल.

AVOCATION, 5. कार्य, व्यापारः, वृत्ति 1; कमेन 71. 2 आकषेण.

Avorn, ४. ६. परिह 1 P, वि-परि-वज 10, Fizz 6 P, हा 3 P, त्यज्‌ 1 P.-ANCE,-ING, 5. त्यागः, THA, परिहार ः+-हरण.

AvoucH, ४. ६. सनिश्चये-सरापयै-वद्‌ 17. 2 पराथ वद्‌, निब्यृह 1 ए.

Avow, ४.८. प्रकारा -स्व्ट-वद्‌ 17.2 स्वीकृ 8 U, amas, अभ्युपगम्‌ 1 1. <EvLy, adv. स्पष्ट, प्रकारं, प्रकटं.

Awatt, v. ६. प्रति-रक्ष्‌ 1 ^+ ( तवागमनं प्रतीक्षते ), प्रतिपाल्‌ 10, उद्दृश्‌ 117. 2 प्रव्यासद्‌ 17, लप्र ^. संपद्‌ 4 ^ ; उपस्था 1 ८, अपित्‌ 1 7, ( with gen. ); ‘destruction (death ) a. s those that are born’ विपदुत्पत्तिमतामुपस्थिता (R. vir. 83).

AWAKE, v. 7. वि-प्र-वध्‌ 4 A, निद्रां त्यज्‌ 1 7, वि- निद्र a. भू, जागृ 2 7. ev. ८.4 भ.+ णप, जागृ ९.) बध्‌ 0., निद्रां भज्‌ 7 7. 2 जन्‌ ८. ( जनयति ), STAT ९., उत्था ५. (उत्थप्रयति ). ~^. जाग्रत्‌ ( ती .^ ); उन्निद्र, प्रवद्ध; प्रजागर, जागरूक.

AwarD, ४.६. द्‌ 317. 2दा ०५. (दापवति). =s. निणेयः; विचारः, आज्ञा.

AWARE, ८. विज्ञापित, सावधान. 2 वेदिन्‌-ज्ञ in comp.; or by w 9 U, See Know,

Away, a. परोक्ष, अविद्यमान, अनुपस्थित ; दूरस्थ. =adv. अल, Fa ( instr. ). 2 अपेहि, अपसर.

AWE, 5. साधव, भयं, त्रासः, आदरः, AAA:, आदर- प्रयुक्तं भयं; ‘I approach the king with a.’ च कितं नृपस्य पाश्च॑यपेमि ( M. 1 ); ‘stand in a. of’ भीं, चप्‌ 1; 47. <v.t. भीतम्‌ ©. qy- नेण anal 8 U; ‘a. ed., struck with awe’ संभ्रांत, विस्मयाकृल; भयाकुल, भवयविशत, ससाध्वस. —AWFUL, ८. घोर, TET, भीषण, भैरव (वी. ) ( of things ). 2 अतितेजस्विन्‌ (नी ^ ), मह तिजस, आदरणीय, पूज्य; ‘how a. is royal greatness’ अहो दुरासदौ राजमहिमा (M.1). 3 प्रतिगर (area: ). =<LY, adv. समये, अव्यैते. -NEss, 8. AHA 9.; दारुणता, घोरता-

AWHILE, adv. किवित्‌काल, FEA, क्षणं यावत्‌.

AWEWARD, ८. ARAM, At, द्धिः अपट्‌. 2

( 24 ) ` क

BAC

( Manners ) ग्राम्य; विरूप, स्थूल. —NESS, 5. अद्‌ ` क्षता; ग्राम्यता &e.

AWL, 5. आत, FATT.

AWN, 5. WH, कं रारू.

AWNING, 8. वितानं, आच्छादनं.

Awry, adv. (rrr, साचि, fret. 2 विपरीतं, प्राति- लोम॑. MAGS.

AXE, 5. ठकः, परदुः, कुठारः, TAT:

AXIOM, 5. त्वं, सिद्धां तः. 2 वचन, सूत्रं —ATIC, ५. ( 8. ) in comp.

AXIS, 5. अक्षरेखा, अक्षः) भ्रुव.

AXLE, ऽ. अक्षार.

Ay, adv. तथेति, एवं, आम्‌, नृनं.

AYE, adv. सद्‌ा, सवेदा, अजलं.

AZURE, ८. नील, नील-आ काडा-वणे.

~-----

~~~

B.

Bassie, v. i. जल्प्‌ 1 P, प्रलप्‌ 1 ?. 2 रहस्यमेदं कृ 8 U. =ING, 5. जल्पः, प्रस्पितं. ~ एए, 5. जल्पकः, वाचाटः, वाचार: प्रलापिन्‌ m., वावदूकः.

Base, 8489, 5. शिशुः, शावकः, दारकः (रिका) स्तनेधयः. —HOOD, ऽ. बाल्यं, BWA, बालभावः. ~ग, ८. बालिदा, बालेय.

BABEL, 5. संकरः, कोलाहलः, संकीणेनादः.

BABOON, 5. वानरः, कपिः, मकेटः.

BACCHANALIAN, 5. ATMA; मथपरियः; प्रानरतः.

BACHELOR, 5. अकृतदारपसिप्रहः, अकृतेद्राहः, अवि- वाहितः.

BACK, 5. 73, प्रष्ठदे शाः; ‘lying on the 0. ` उन्तान- रायः; ‘behind one’s 0. ' परोक्षि-क्ष. =adv. प्रति, अपा, नै, परा, with verbs; पनार्नेवृत्‌ 1 A ‘come b.,’ ‹ give 0. ` प्रतिद्‌ा 3 U. -2"%. See -8्- FORE. =v. £. अनुमुद्‌ 1 A, समथ 10, रक्ष्‌ 17. 2 ( horse ), आ-अपि-रुह 1 P. 8 पराणुद्‌ 6 P, See DRIVE. =BITE, v. ६. परोक्षे अधिन्निप 6 P, पसिद 1 ए, असूयति ( D. ) with dat.; ssqta अद्‌ 27? or खाद्‌ 1 7 ( with हला. ). = पदप, 5. पिशुनः, परष्ठमांसाद्‌ः, परिवादरतः. “BITING, 5. वैश्ये, qit- (tt) वादः. =BONE, 5. पष्ठवेडाः, AWA =DOOR, 5. TAR, TAH. —GAMMON, s. चमेपदि- काक्रीडा. —GROUND, s. पश्राद्धामि 1; ‘throw into the b.’ (lit. ) दष्टिपथाननिवार्‌ 10, Faq स्था ९. ( स्थापयति); ( fig.) <‘Urvas’? throws Lakshmi into the 0. saaft प्रत्यदेशः Pra: (श. 1); tart -दीपदमादधाति ( K. स्प. 57 ). =ROOM, ऽ. अंतगृहं, अंतः-उप-दाला. SIDE, 5. दष्ट भागः-देराः. -शग7ए, ४.४. स्वधमौत्‌ wa 1 A, 4 7? ० च्यु 1A. ~ 81178, 5, उप-प्रच्छन्न-सोपानंः;

` ` चन

BAC

( 96 )

~

BAN

‘b. influence’ प्रच्छन-सामर्ध्य-गुणैः. — WARD, a. पराङ्मुख (Gf), अतीतकाल. 2 मंदधी-मति, मंदः ( of a boy ). 3 अनिच्छ, प्रतीप. -wARDS, adv. परा, प्रति, with verbs; 73a:, THWA-ea. 2 प- आत, प्रतीपं; गतागते; ‘move b. and forward ’ गतागतं-गमनागमने-कृ 8 ए.

BAcon, 5. दा करमां सं.

Ban, a. निदित, गद्य. 2 अशुभ, अभद्र. 8 असार, निगु ण, अहित; gen. ex. by दुः, वि, कु, fH, HA, अपः prefixed; ‘ab. man’ दुर्जनः; दुरदैवं &e.; कुपथः ‘ab. way’; कमतिः; किंसखा ८२ b. friend’; अपयराः ‘b. fame’, infamy; कदुश्चः ‘a b. horse.’ =, adv. Gen. Ex. by zt, क; ‘b. prepared ` कनिर्मित; ‘smells b.? दर्गधः अस्य ‘b. bitten’ तीत्रं-बलवत्‌-असुखे-दृष्ट; %. off दु ःसिथितः APTA, दुगेत. —NESS, s. Ex. by (a. ); ^ 0. of result? कपरिणामः; द्राचारः. 2 दुजेनताः दृष्टता. 3 Praca, निगणता, अमद्रता-

24762, 5. Ag, लक्षणं.

BaFFteE, ४. ६. व्यर्थ -मोघी-कृ 8 ए, खंड 10, मज्‌ प P, मति-वि-हन्‌ 2 P. 2 पराभू 1 7, पराजि 1A; <b. ed in efforts ? भग्रोद्रमः; ‘the scene b.s des- eription’ वगेनविषयाति क्रतं तत्स्थाने. ~, a. खंडित, AAW, ATA; पराजित.

BaG, 5. पुट :-ट, प्रसेवः, स्यतः; कोषः; ‘ leather b. ’ चमेमलिका. -४. ४. स्यूते निधा ए.

BAGGAGE, 5. सामग्री, उपकरणं, साधनं; ‹ bag and b.? स्वेमवि गृहीत्वा. किमपि नावरशेष्य.

BAGATELLE, 5. क्षद्रविषयः, अगवेथे:.

| BAGNIO, 5. स्नानागारं. 2 वेरावासः, वेदयार्यः,

Balt, 5, प्रतिभूः, ल्कः, प्रातिभ; ‘ admitted to b,? प्रतिभूदानेन म॒क्तः. ~ ४. ६. oH aT 3 U, दत्वा मच्‌ ९.

BAILIFF, 5. 3187 2.) ग्राहकः.

Barrn, ऽ. See BABE.

Bart, s. आमिषं; ‘ 0. fixed to a fish-hook’ बाड- waa (aaa. 2 भ-वि-लोभनं- =v. ४. प्र-बिटुभ्‌ ५.2 आमिषं 2 3 U ( with dat, ); (मिषं afeat निधा 3 U or a 2 Por निविश c.; ‘this is surely a b. to catch me’ मां बङीकतं नूनमिदमामिषं प्रकल्पितं. 3 (horses ) विश्रम्‌ ८.; भुज्‌ ८. ~ ०.४. मोजनार्थं fara 4 7.

Bake, . ४. (Hat ) पच्‌ 1 1, तप्‌ ९. wea 6 P. = ED, ८. पक्त; ‘ 0. brick ’ पक्रेष्टका; कंद पक्र. ~ एर, 5. काट विकः; आपूपिकः. = HOUSE, 5. आपाकः; ae mf.

Bavance, 5. Fel, मापनः; ‘beam of ab.’ तु-

लादंडः-यष्टि/. 2 सष, अवरोषः; ` what is the b,

against me’ मयौ देयः ( द्रव्य-) रोषः कियान्वर्तते, ` x #

8 विवेचन; विगणनं, समतोलनं. 4 तत्ता, समनभारता, = ८. ६, तल्‌ 10 ( तयति ); “८ 0. accounts ? सर्म # 8 ए, रुध्‌ ५. 2 (7 thought ) विविच्‌ 7; far ०. ~ ED, ८. तुलित. 2 त॒ल्यभारः समीकृत.

34760, 5. वरंडः, प्रम्रीवः, faate-ai f.

841.7, a. वि-अ-केर ( री ^ ), मंड, खलति. 2 अना- वृतः, 17, असंस्कृत. 3 अपभ्यः HAs, अलंकारहीन. BALDRICK, 5. मेखला, काची, रप ( श ) ना. 2 रारि.

मंडल, ज्योतिश्चक्र.

BALE, 5. माड, भारः; द्रष्यपौटलिका. =FUL, a. सशोक, कैराते, दःखित. 2 प्राणहर (री /. ), षिनारिन्‌ (aff. ), See DEADLY.

Baux, v. ६, See BA¥¥LE. = 5. सेतुः, सेतवंधः.

BALL, 5. कटुकः ( for playing ); गोलः-लं, qs, Hea; ‘eye-b.’ तारा. 2 नृव्यक्रीडा; <b. room? नूत्यस्थानं.

Batxap, 5. गीतं, गीति £, गानं; (0. singer’ गायकः.

BALLAST, 5. पोतस्थेथद्रव्यं.

BALLOON, 5. विमनं, आकारच-व्योम-यानै.

BALLor, 5. ग॒रि( लि ) का.

Bam, 5. गुग्गलः, वृक्षनियासः. 2 भरामः, शांतिः. ~, ५. स॒रभि. 2 तापहर (tif) शांतिद, उपशमक.

BALSAM, 5. विलेपनं, अभ्यंजनं.-70, a. स्निग्ध,चिक््‌ण.

12427500, ०. वेणुः? वंशः, की चकः ( sounding b. ).

BampooziE, See CHEAT.

Ban, s. $9. 2 अभिशापः, आक्रोशः. 3 नि-प्रति- षेधः. ~ ४. ६. अभिराप 1 ए, परतिषिध्‌ 1 P.

Band, 5. बंधः, पाडः, वधन. 2 समूहः, भरणी. 3 दलं गत्मः-ल्मं ( of troops ). 4 तू्धैसमूहः, वादित्रगणः. ~ ४. ae 6 P, संयुज्‌ 10, See AssumBte,

8.46, 5. बंधः, 44, पटः, आविष्टनं.

BANDIT, 5. दस्युः, चोरः, स्तेनः.

BANDY, ०. £. इतस्ततो विक्षिए 6 P. 2 विनि-मे 1 A; ° 0. words? वाचा उत्तरं दा 3 U. “LEGGED, a. 4A, TASHA.

Bang, s. met, विषं. 2 ( fig.) नारा-अनरथ-मूले, SIRT, विनाराहेतः, आधिः; वामाः कुलस्याधयः ( 6. 4. ) ‘are a b. to the family.’ = FUL, a. विषन्वित, सविष, विनाशिन्‌ ( नी f.), विना इन (Alf).

BANG, ४. £. प्रह IP, तड्‌ 10, आभि-प्रति-हन QP. “Ss. आघातः, प्रहारः, कराघातः.

^ ता, 5. वल्य :-य, ककण.

BANIsH, ४. ६. वि-निर्‌-वस ९., प्रज ९. 2 tue 8 U, निः-उत्‌-मृ ९. अपनुद्‌ 6 P, निरस्‌ 4 P; ‘the thought was b. ed from his mind 2 सा चिता मनसो निरस्ता.~षपण, 5. विवासनं, निवौसन, प्रवा (त्र) जनं. 2 निराकरण, निरसनं.

BANK, 8. ती कूल, तटं दी, रोधस्‌ 2.) कच्छः; < the other ७. ` पारे ; ‘sand ए. सैकतं. 2 धनागार.

BAN

( 26 )

BAS

=v. t. कूलेन परिवेष्ट्‌ 1 A or c.<ER, 5. धनागार- पतिः; श्रेष्ठिन्‌ m., कसीदिकः.

BANKRUPT, 5. ऋणदान-कणरोधन-अक्षमः, सवेस्व- च्युतः, परिक्षीणः, निधनः. —cy, ४. परिक्षीणता, ऋण रो - धनाक्षिमता, &e.

BANNER. 5. वजः, TAR, केतनं, वैजयंती, केतुः.

BAnovet, 5. विश्जिष्टमो जने, स्वाद्रनभोजनं. -४. ४. मि- शनैः भज्‌ ०. or संतष्‌ ०.-४. ५. विरिष्टान्नं भज्‌ 7 A or भक्ष 10; ‘the horses were b. ing upon the grass’ अश्ास्तणं यथेष्टं भक्षयत आसत.

BanTeER, ४. ४. मत्स 10 A, fee 1 २ अधिक्षि- a6 P. 2 अव-वि-उप-हष्‌ 1 2. =s. निंदा, अधिक्षेपः; अवहासः, Ke.

BANTLING, s. See Baby.

BANYAN, 5. वटः, न्यग्रोधः.

Bar, 5. मगेल-ला, अगेलाबधः. % प्रत्यूह :, अंतरायः. 3 Warn ( of a cage. ) 4 दंडः; ‘iron ४. ` लोह- दंडः, लोह्पिडः. 5 सैकते. 6 न्यायसभा. =v. ४. नि- प्रति-रुधू 7 ए; नि-प्रति-षिध्‌ 1 P, निराकृ 8 U, निरस्‌ 4P, faze. or निवार्‌ 10. 2 अगेलेन gu 9 P.

Bars, ऽ. कणेः, WI. 2 अश्रतनुर. <ED, a. क- fart (नी).

BARBARIAN, 5. म्राम्यः, असभ्यः. 2 म्लेच्छः ; यवनः, किरातः. 3 विदेरीन्‌ m., वैदे्षिकः.

BaRBAROUS, a. वैदेरिक (की /^ ). 2 अरिष्ट, अस- भ्यः अश्लील. 3 frst, क्रूर, ea. <Ly, adv. करूर- TL, निष्टेरवत्‌, अरापदवत्‌, पञयुवत्‌. —Barwarrry, 5. FASTA, TAAL, ALA, असभ्यता, अरिष्टता.

BaRsBeER, s. नापितः, क्षौरिकः, ata m.; ८ 9. 18 wife’ नापिती; ‹ 0. ’s business › नापित्य.

Barb, 5. वंदिन्‌ m., वैतालिकः.

BARE, a. अनावृत, शून्य. 2 केवल, मात्र in comp. ; ‘on the b. ground’ अव्यवधानायां भूमावेव ( ka. 151 ). 3 faaa; ‘ 0. footed? पाद्काहीन, अनावर- तपाद ; ‘b. headed ’ अनाव्रतरिरस्‌ ; ‹ b. faced ’ निलेञ्जः धृष्ट; वासांसि. ~ v. ४. नप्रीकृ 8 U, विवल्लीकृ; उच्छद्‌ 10. 2 अपह 1 P, अपनी 1 २, उत्कृष्‌ 1 7. ~, adv. मत्रं, HIS. 2 कथमपि, क्न, कृच्छेण. —NESS, 8. शून्यता, बिवञ्लता. 2 dora, दैत्यं

BarGain, 5. संविद्‌ f., समयः, अभ्य॒पगमः, <a b. was struck ’ इति समयः कृतः; ‘ buy the horse, it is a good b.’ स्तोकमृल्येन लमग्यतेयमश्चः क्रीगीहि तावदेनं; ‘in the b.’ अपि, sata. ८ पणः, विपणः, क्रयविक्रयनियमः.४. ४. पण्‌ 1 A, व्यवह 1 P.

Barer, 5. केलिनौका. 2 तरालुः, वहितं. ~प, 5. नाविकः, पोतवाहः.

Bank, 5. त्वच्‌ ^ TH, वल्कलः -लं. 2 पोतः, क्षद्रनौः, तरीः. =v. ४, ae 1 ?,, 10; «dogs b. at the

‘thread b.’ (clothes) जीणानि

moon’ श्वानः afer वीक्ष्य वृक्रयंति; भष्‌ 1 P. = ४. £. त्वचं-वल्कं-अपनी 17 or निष्कृष्‌ 1 P. ~ ING, 8. THA, भषणं. ~प a. वाल्कल ( ली.) त्वङ्मय (यी.).

BARLEY, 8. यवः, प्रवेटः; ‘b. broth’ यवसुरा-ए; ‘b. corn’ यवः ; ‘ unripe 0. ` कुल्माषं; <b. water ` उदमंथः.

BarM, 5. सुरा-मद्य-मंडः.

BARN, 5. कुरलः; FANT, धान्यसंग्रहस्थानं.

BAROMETER, 5. आकादातोलनयतरं.

BARRACK, 5. सैन्यावासः, सैन्यागारं. ~. ४. सैन्यागारे स्था ५. ( स्थापयति ) or निवस्‌ ५.

BaRREL, 5. दीघं गोलाकारं काष्टपा्रं. 2 ( Of guns ) नाडि-डी.ौ, नालि-ली f.

BARREN, a. 424 (lit, and fig. ). 2 274, मोघ, निष्फल. 8 (Ground ) अनुवेर, अरास्यप्रद, मरुस्थ- लं-ल।. 4 शून्य, रिक्त. =NESS, 5. वध्यत्वं. 2 aq- य॑, शुष्कता.

BARRICADE, 5. प्राकारः, वप्रः प्र, प्राचीरं. =v. ४. वै- प्राति-रुधू 7 U, See OBstTRUCT.

BARRIER, 5. वृति f., वप्रः-प्र, प्राकारः. 2 सीमन्‌ 1 सीमा, THA: a. 8 विघ्रः, प्रत्यूहः, अंतरायः, व्याघातः.

BaRRIsTER, 5. उत्तरवादिन्‌ m., TUF वक्त m,; स्मृतिशाद्कृरालः.

Barrow, 8. इकर. 2 उन्नतमूभागः,.

Barrer, s. विनिमयः, प्रतिदाने, परे (री) वतः. ~". by विनि-मे 1 A, परिवृत्‌ ९.; ˆ ४. ed for 5 cows’ Gam ( गृहं &e, ). =v. ४. भांडविनिमयेन वाणिज्यं क 8 ए, व्यवह 1 7,

BASE, ८. नीच, अनाथे, खल, दृष्ट, HEA, जघन्य, अधमः, नि-अप-कृष्ट. 2 विजात, हानिजातिः, अनभिजातः, अकृ- लीन. 3 कृपण. 4 (Notes) धीर, गंभीर; ‹ b. metal’ कुप्य. ~$. अधोभागः, मूल, AS, उपष्टभः. ZB qa m., भ्रमि f. 3 वास्त॒ x; पोटः; ‘based on’ ex. by मूल in comp.; ‘delusion b. ed on ignorance ’ अज्ञानमूलका Ailj:.<LY, adv. नीचतया, अधमं Ke. “LESS, a. निमूलक, ATI, अमूल. —NESS, 5. अधमता, अनायैता, निकृष्टता; sactaar, Fone; गामय. ।

BASHFUL, a. सही मन्‌-लज्जावत्‌ ( ती. ), सत्रीड, च्रपि- त, सलज्ज, शालीन, सत्रप, विनीत, भीरू. —Ly, adv. सलज्जं, सत्रपं, सत्रीड; ‘his face 0. bent down’ रज्जावनतमुखः, अपाधो मुखः. “NESS, 5. लज्जा, TT, स्हीः, ब्रीडा, Wea, विनयः, भीरूता.

BASIL, 5. wat, कठेरकः, पणासः.

Basty, Bason, 5. 47%, द्रोणी. 2 जलाङयः, तडागः, कापारः. ॐ भलवाल, आधारः, आवापः, आबालं. 4 खात. 1

Basis, 8. मृं; योनि f. 5 आधारः.

BAS

( 27 )

BEA

a ne गरसः

Bask, ४. ६. स्यातं fa-3r-aq 1 A; ‹ 0. 8 in the morning sun’ बालातपं निषेवते.

BASKET, ऽ. मंज्‌षा, प (पे ) टकः, कर्टडः, कंडोलः. =MAKER, ऽ. वेणवः, वैदलकारः. —WORK, ऽ. वैदलं.

Bass, 5. See BASE. 2 कटः ; ° 0. relief’ प्रति- च्छाया.

BASTARD, @., 8. जार्ज, HS, कुलटोत्पन्न; कौलटेयः कानीन, विजन्मन्‌ , दासीपुत्रः (if. ), विजत.

Baste, v. £. लगडेन ag 10 07 प्रह 1 P or आहन्‌ 2 U. 2 सिव्‌ 4 P.= BASTINADE, 5. लगडा घातः; गदाप्रहारः, ताडनं.

BASTILE, ऽ. प्राकारयुक्ते दुग.

BASTION, 5. वप्रः -प्र.

Bar, 5. जतुका, अजिनपत्रा, परोष्णी, तैलपायिका. 2 य- ff, गदा, लगुडः.

BATCH, 5. गणः; संघः; समहः.

Bate, See ABATE.

BArH, s. AIK, स्नानकडं, अवगाहनस्थानं.

BAvuHeE, v. ४. स्ना 2 P, मस्ज्‌ 6 P, ( loc. ); गाह्‌ 1 A, वि-अव-गाह्‌ (with ४९९. ). =v. ६. स्ना ९. (स्ना- स्न-पयति ); भक्ष्‌ 10; धाव्‌ 10; अभिषिच्‌ 6 P, नि- मस्ज्‌ ५. (मज्जयति ). —ING, 5. स्नानं, निमज्जनं, अवगाहनं, अभिषेकः. <a. स्नानीय; ‘bd. cloth’ सना- नीयवस्.

BatHos, 5. नीचता. 2 गीय.

Batine, prep. See Except.

BATLeET, s. रजकप्रयुक्तः काष्टम॒दरः.

BaToon, s. दडः, गदा, यष्टि f., लगडः.

BATTALION, 5. राल्मः-ल्म, वाहिना, सैन्यदल.

Barren, ०. i. आप्यै 1 A, स्फाय्‌ 1A ; ८ the wolf 9. 8 on the lamb’ 37a ( मांस ) मक्षणेनात्मानम- प्याययति; उदर मृ 3 0.-०. te, सवर्‌ ९., पीन a. FSU.

Barrer, v. ६. मृद्‌ 97, ay 10, Ha 97, निष्पिष्‌

TP; प्रभंज्‌ 7. ए, ऽ. मदेनं, पेषणे. 2 ray Toft. BATTLE, 5. युद्धं, रणः-णं, समरः, संग्रामः, संख्यं, प्र- धनं, आहवः, आजि ~; समिति f., Taf, ‘b. array व्यूहः, संन्यविन्यासः ; ^. axe’ परशुः; ‘b. cry सिंहनादः, etfea; ° 0. field’ रण-सतमर-&५. भूमि f,, रणांगणं.~ ४.४. युध्‌ 4 4. ~ MENT, 5. सच्छिद्रः

प्राकारः, भिति

BAUBLE, 5. अल्पमूल्यं आभरण, अल्पार्घं क्रीडनकं.

Bawp, ऽ. कुड्टिनी, दूती, WAST. ~प, 5. टूतीकार्यं ; कुड्िनीकमेन्‌ . ~ ए, ५. गदित, HAE, अविनीतः नीचः; ‹ 04.त-10प56 वेदयाश्रमः, वेरा.

Bawt, ४. i. आ-उत्‌-करश्‌ 1 7, उचैः-तारस्वरेण श- न्द्[यत (D.); t21P, नद्‌ 1 P, उट्घष्‌ 10.-, 3. आ-उत्‌-क्रोष्टं M., उद्‌घोषकः. = ING. 5. उत्क्रोरः उद्घोषणं.

Bay, a. fir, पिंगल. = ४. 2. See BARK. =s. खातं, वेकः ; ‘turn 10 b.’ ‘stand ath. qwittad स्था 17; ८0. salt” सम॒द्रलवणं, सेधवं

BAYONET, 5. निलिरः; राकिका प्रह्षपणीसरंसक्ता छुरिका.

Bazar, 5. आपणः-णं, पण्यनीधिका-र्वीथी, विपगि-णीं ^; FFs, निषा.

Bg, ४.४. मू 17, अप्‌ 2 वृत्‌ 1 A, विद्‌ 4 A; ‘b. itso’ yaa, एवं-त था-अस्त॒. ~ BEING, 5, मा- वः, अवस्था, ara f., अस्तित्वं, सत्ता. A मूत, सत्वः- त्वं ; ‘rational ए. सचेतनः, प्राणिन्‌ m.; ‘corporal 0. › इाणीरिन्‌ m., देहिन्‌ 9. ; ‘Supreme 2. ' पर- Wat: › परमात्मन्‌ m. 2 जन्मन्‌ 9. संभवः, उत्पत्ति f. =a. सत्‌ (ती .# ), वतेमान : “४. that’? यतः, य- स्मात्‌ ; ex. by abl. or instr. of nouns.

BEACH, s. ( समद्र- ) तीरं, HF, वेला, तटे-टी.= ए, ५. तटय॒क्त, कूलमय (यी f. ).

BEACON, $. आकारादीपः , महोल्का.

BEAD, 5. गली, गुटिका ; ‘a string of b. 8 › माला; हारः; ‘a rosary of 0.8; ` जप-अक्ष-माला; ‘telling b, 8 ` जपमालां गण्‌ 10.—MAN, 8, जपक- रणे निय॒क्तौ जनः

BEADLE, 5. राजदूत: ; FSYT

BEAK, 5. Fa ^~ चंचू:, मुखं, ठंडः-ड. ED, a. AA- मत्‌ (dif. ), isan

BEAM, 8. तुला, स्थूणा }; ‘of a balance’ दडः, यष्टि f.; ‘of a carriage’ धर्‌ f. 2 किरणः, अंशुः; See Ray. =v. i. प्रोत्‌-वि-लस्‌ 11, स्फुर्‌ 6 P; ‘a face b. ing with joy ’ wal विलसदाननं. =LEss, a. निष्प्रभ, निस्तेजस्‌- ~ ए; a भास्वत्‌ Calf. +), भा- सर, देदीप्यमान, अंशुमत्‌.

BEAN, ऽ. माषः; शिबिकः.

Bear, ०.६. ब्रह 17, नी12.2धु1?, arog 1.4, मृ 3 ए ( रज्यभारमुवाह-बभार +). 8 सह्‌ 1.4, मष 47, 10, क्षम्‌ 1.4. 4 प्रम 2 ^; उत्पद्‌ ९. जन्‌ ५. ( जनयति ) } ‘Satyavati bore two sons to the king’ नृपेण सत्यवत्यां पुत्रौ जातौ,-उत्यादि- al, नृपः सत्यवत्यां पुत्रावजीञजनत्‌; the same sense ex. in स नैषधस्य Barat पत्रम॒त्पादयामास ( R. xvi. 1 ) < he had a son by the daughter ’ &c. 5 (Cherish ) भृ 3 U, 4 1 P;‘Ib. no malice to you’ तवोपरि द्वैषं न HITT, or + त्वं ay द्रेषपात्रे-स्थानं ; ‘he bore himself bravely on the occasion’ तस्मिन्नवसरे तेन साधु आचरितं, qit (rata ; <b. witness’ साक्ष्य दा 3 P ( with gen.) ; ८ 0. company’ agat: (tif. ) मू 17; ‘b. name’ नाम मृ 3 U, ory 10; व्यपे भज्‌ 1 A; ( एकंव्यपदेानाजेनः U. 6); ¢ 9. fruit’ सफलीभू? we 1 P; <b. in mind’ fad अवधृ 10, मनसि कृ, अनुसम्‌ 1.7. ss. कक्षः; मलूकः; भाटुकः.

BEA

~ Born, a. जात, उत्पन्न, प्रसूत, सं भूत; ‘to be 0. ` जन्‌ 4A; उत्पद्‌ 4 A; प्रस्‌ pass., उदक्‌ 1 P, समभू; was b. in the form of a dwarf’ वामनल्पेण जातः-अव- तीणेः. —back, ४. ४. परा-प्रति-नि-वरृत्‌ 1 A.-down, ४. ६. अपाक 8 ८; पराजि 1.4, निपत्‌ c.; ‘ bore down all opposition › सवंमंतरायमपाकवेन. =on, v.t. See APPLY. out, v. ६. (fig. ) दृ्यार्ते (0. ); समथ 10. प), v. उद्रह c., SAA ५., as in इदमटिति घटनोत्तमितामेव (ए. 8). 2 सह 1.4; ^ 0. under grief’ दुःखप्रातिकारं करु, WAT मा गमः. =ER, 5. वाहः; हरः; वाहकः ; in comp,

amet: (0. of news’. <1NG, 5. अवस्थानं, स्थिति ¢^ 2 arf, वत्तैनं, आचरणः, राति —BIRTH, 5. जन्मन्‌ 2. उवः, समवः, उत्पत्ति f., जनि / उत्पादनं, प्रसूति f.; ‘rich from his b. ’ Tat: ; ‘high or noble b.’ कलं, कुलीनता, अभिजातता, अभिजनः, कले जन्म. Q वंशाः, कुले, अन्वयः. 3 योनि ॥~ मूलं ; ‘pride of b.’ कलाभे- मानः ; ‘ blind from b.’ Hea, Waly, जन्‌- qq. DAY, 5. जन्मदिवसः-दिनं. =PLACE, 5.

area f. RIGHT, s. जन्मतो लन्धोधिकारः; पैतृकं स्वत्व.

BEARD, 5. 77x n., कृच; म॒खरोमत्त ; ‘ Wearing

‘long b.s. › दधिंकूचौ : ( pl. ). 2 aa, किंशारुः . 3 फलं, कणेः vw. ८. न्यक्कर 8 ए, समक्षं sam 9 U or निभेत्स्‌ 10 A or अधिक्षिप्‌ 6 P. ~), a, WAY ; TAS, Hay Ke. = Ess, ८. LET; अजात-अनुद्धिन-उमश्र. 2 अपराप्तव्यवहार्‌.

BEAST, 5. पदाः, मृगः, जंतुः ; ८0. of prey’ चरा पदः ; (9. of burden’ w¥: , धरणः ; ‹ 0. in the form of man’ 4¢q7q]:. =IAL, ~, ८. परु- तुल्य ; जघन्य, पशुरील .

BEAY, 5. आघातः, प्रहारः ; ताडनं. DW सदनं, सरण. "४. £. तड्‌ 10, प्रह 1 7, तद्‌ 6 ?, अभिहन्‌ 2 P, , आहन्‌ 2 A, ( आहतायां भरयाणमे्या ). 2 ( defeat ) Triage, भंज्‌ 7 ?, पराजि 1A, पराम्‌ 17. 8 आड्‌ ०.» चूणे 10. av. £. स्पट्‌-कप्‌-वेप्‌-1 A, स्फर 6 1; ° 0. very fast ’ धमधमायते ( 1.). down निपत्‌ ५.; (price) न्यूनीकृ- —into ताडनेन छर or fray 3 A; ˆ 1 shall b. thee into a good boy’ ताडयित्वा ताडयित्वा त्वामहं विद्रासं करिष्पामि.-0 faz ५.१ भतिहन्‌- =about the bush, ( lit.) वनं ग्रह्‌ 9 P, sez 10; ( fig.) अप्रस्त॒तमाल्प्‌ 1 P. Beariry, ४.४. परमानंदं दा U. 2 अमरेषु गण्‌ 10, स्वर्गयिलोकमध्ये आरुह ९. <Ic, a. अपवगंद, मोक्षप्रद BEATITUDE, 5. मोक्षः, ain f, निःश्रेयसं, अपव निवौणं, परमा गतिः, कैवल्यं; «desirous of b. ;

ae.

( 28 )

BED

BEAU, $. सुवेडाः, BANAT.

BEAUTY, s. सोदर्य, Weal, लावण्यं, WN, कांति fy रूपं, रमणीयता, अपिख्या, मनेोनज्ञत्वं, श्रीः, लक्ष्मीः. ~ BEAUTIFY, ४.६. ar ९.) भूष्‌ 10, अलक SU. — BEAUTIFUL, BEAUTEOUS, 4. संदर ( री 2, रम्य, रमणीयः, काति, AAT, सुरूप, लावण्यवत्‌ (ती. ) रुचिर, apa, चारू ( df. ), tae; oft., by सु in comp.; FAG-AtYS. =LY, adv. साध, संद्र, सुष्टु, सु in comps.

BEAVER, 5. दिरल्लाणभागः.

BEcAuM, ४. ६. निवात ^. कृ 8 0, प्राम ५. ( शम- यति ); See CALM.

BECAUSE, ८01१ . इति) हि ( not at the beginning of a statement ); यतः, यत्‌ ; more oft. ex. by कृतः, कस्मात्‌ with abl.; by abl. or instr.; ‘b. he is liable to the charge of inequality and cruelty’ ( नेश्वरो जगतः कारणम॒पप्यते ) कुतः वेषम्यनैधैण्यपभरसंगात्‌ ; “0.0 “ex. णा or 210].; हेतोः; कारणात; : 0. of this ` इति हेतोः.

BECK, 5. संज्ञा; संकेतः. ON, ४. £. शिरसा -हस्तेन सं्ता-संकतं दा 3 U. 2 संज्ञया आह्वे 1 P.

BEcoME, v. ४. मू 1? संपद्‌ 4 A; वृत 1A, जन 4A; in majority of adjectives ex. by nouns with गम्‌, प्राप्‌ &c.; ‘ became dejected ” विषादं गतः, विषण्णो बभूव; ‘ 0. 3 hated’ द्वेष्यतां याति; ‘became amazed’ विस्मयमापेदे; ‹ ४. ण curious’ सम॒पजातकृनूहलः; ‘ What became of the queen Siti’ सीतदेव्याः fa ta ( U. 2), कि- मभवत्‌. =v. ४. युज्‌ pass., उपपद्‌ 4 A, ( with loc. ); gen. ex. by अनुरूप, सदृश (aif ), उ- चत, उपपन्न ( all with gen. ); ‘ does this b. thy matted hair’ किमिदं जटानामनृरूपं, य॒क्त-सदृशं &c. =ING, a. उचत, अनुरूप, IH, उपपन्न; ‘it is b.’ सांप्रतं. =INGLY, adv. यथोचितं, यथार्ह, युक्त, अनरूप.

BED, ऽ. TEN, शयनं, तल्पः-ल्पं, संस्तरः, WAT; ‘leave the b.’ मंच यय्यं ; ‹ confined to b.” ‘b. rid’? शय्यागत, ware; < polluter of other’s ४. › पारतासकः, परतल्पगः; ‘go tob.’ स्वप्‌ 21, शी 2 A; ८४0. chamber, ’ ८9. room’ TIANA, इायनगृह, Tams ; ‘ 9. clothes › इाय्यो- पस्कराः; ˆ 0. sheet’ शायनास्तरणं, उत्तरच्छदः; <b. stead ' पर्यकः› खटा, मचः. 2 (of ariver ) मध्ये, रयपधथः. 3 फलकः. =—BEDDING, 5. दाय्योपकरणं, रायनसामर्र.

BEDASH, BEDAGGLE, See STAIN.

31740, See [24 एए.

BEDECK, BEvizEn, ४, ¢. विभूष 10, See पणर,

BED

( ४9 )

BEL

BeveEw, ४.६. आर्द्रक 8 U, we ५. a1 P, faa 6 P.

Brevi, v. ६. मलिनीकृ 8 U, कलुषीकृ; ‹ eyes b. ed with tears’ बाष्प प्रकर कलषां दृष्टि (8. 6 ).

BEDLAM, 8. उन्मत्तानां निवासः, वातलालयः. ५. SITE, उन्मत्त, वातुल.

BEE, 5. अलिः; भ्रमरः, द्विरेफः, हिलोपः, भंगः, म- धकः, षट्पदः; ˆ honey b.’ सरघा, मधु मह्षिका; <b. hive ’ मधुकोषः; ° bees-wax’ Aust, रिक्थं.

BEEF, s. गोमांसं.

BEER, 5. यवसुरा-रं, यवमयं.

BEETLE, ऽ. पिगकपिरा. 2 ART:.

BEFALL, ०. ४, आ-समा-पत्‌ 1 1; * such incidents b. worldly persons ` आपतति हि संसारपथमवती- णोनामेते Tatar: ( Ka. 175 ); उपस्था 1 U, उप- नम॒ 1? (with दल. ); Reet सुखमुपनतं दः- खमेकांततो वाः; संपद्‌ 4 A, घट्‌ A.

एण, v. ६. See BECOME.

BEFOOL, v. ¢. He ¢., विध्रम्‌ ५. ( भ्रमयति ).

BEFore, prep. (Time ) प्राक्‌, पूवं, अवक्‌, ( with abl. ). 2 ( Place ) पुरः, पुरतः, अग्रे, अग्रतः, प्र- स्तात्‌, ( with gen. ); समक्षं, साक्षात्‌; प्रत्यक्ष.-^व. ( place ) See above. 2 (Time ) 74 in comp.;

‘not heard b. ` अश्रुतपूवे. ~. यावन्‌ न-तावत्‌;

‘study your lesson b. he comes › यावदसौ नाग- च्छाते तावत्पाठमधीष्व; एकस्प दुःखस्य न यावदतं गच्छामि तावद्द्वितीयं प्स॒परस्थितं मे; “ 9. hand’ पागेव, पवेमेव, प्रथममेव, अग्रे; ८0. mentioned’ पूर्वोक्त, प्राक्त; ^ 93 0." यथा पुरा, ययापूर्वै; पूववत्‌; ‘in times gone 1. ` पुरा, गतकाले.

BEFOUvL, ४. ४. दुष्‌ ९. ( दूषयति ); See Sram.

BEFRIEND, ४. ६. अनुग्रह 9 7; उपकृ 8 ८, साहाय्यं

. कु ( with gen. ).

Bue, ८. i. भिक्ष्‌ 1 A, भिक्षाटनं कृ 8 U, भिक्षां याच LA. =v. ६. अंजलि बद्धवा-पादयोः पतित्वा विज्ञा ५.

. ( ज्ञापयति ) or निविद्‌ ५. 2 याच्‌ 1 A; अमि-प्र-अथ्‌ 10 A; ˆ 0. 8. to say’ विज्ञापयति; “0. favour of’ प्रसद्‌ c., अन्न 1 ?. -लाप्तत, 5. यांचा, प्राथेना. 2 निक्षः Meza. —BEGGAR, ४. ४. दसिद्रीकृ 8 U, स्वेस्वंह 1 P; “0.3 description ` वणैनातीत. 8. -पराथंकः, अर्थिन m., भिक्षुः, याचकः, दरिद्रः. a. fiat, कृपण. ‰ नीच, aH. -ए, 5. दैन्य, काप्यं, afta, भक्षय

BEGEt, ४. £. जन्‌ ५. ( HAIG), उत्पद्‌ ९.; प्रसू ‰ A, कज्‌ 6 ?. TER, 5. जनकः, उत्पादकः, जनयित m.

Bray, ४. ¢. 3-91-43 1 A; प्र-उप-क्रम्‌ 1 A, Tet 2 U, ( प्रस्तूयतां भोः ), प्रवत 1 A; ‘the wind began ’ qlqratiaa. =NER, 5. आरन्धु m., नव-

FEIT), = NING, 5, आमः). उपक्रमः, 2 भादि m,;

‘having nob.’ अनादि. 3 aa, योनि. प्रभषः; ‘b. with ’ जादि-आदय- in comp.; ‘in the b. ’ आदौ; ‘from the b.’ आमूलात्‌, आदितः; ‘ god has neither b. nor end’ अनाद्यनंत इश्वरः.

ए), v. ६. परिविष्ट 1 A ore., अवसर्ध्‌ 7 U, आः परसि-तवर 5 U; वलय, रसना, in comp.; समुद्ररसना-उ- दाधिवल्या-्रथ्वी ‘earth begirt by sea ’.

BEGONE, inéery. अपेहि, अपसर, अपयाहि.

BEGREASE, ८. ६. वसया ठलिप्‌ 6 P, or fants 8 U.

BEGRIME, See SOIL.

BEGRUDGE, See Envy, v. é.

BEGUILE, v. ६. fate c., अपिवह ९. ( of time ) (कथामिर्दिवसमत्यवाहयत्‌ ). 2 व्याम॒ह्‌ ५.; Fz 10, fava 1 A, आकृष्‌ 1 7; प्र-वि-लम्‌ ५. |

Barware, (on or in) अध, अर्थ, हेतोः, कारणात्‌, कृते ( with gen. ).

BEHAVE, ४. !. आचर्‌ 1P, 7a 1 A, व्यवह 1 P; See Act. & वनि कृ 8 U, अनष्ट 1 P; ° well b. ed’ सदाचारः. = BEHAVIOUR, 5. आचारः, वृत्ति 1; व्यवहारः, चेष्टितं, चरितं, आचरणं.

BEHEAD, ४. ४. शिरः (x. ) छिद्‌ 7 P or कृत्‌ 6 P. =ING, ऽ. शिरच्छेदः ; ‘ worthy of 9. ` इीषंच्छेयः.

[3 एपएट87, See COMMAND ( 5. ).

BEHIND, prep. पञ्चात्‌, एष्टतः) (with हला. ); अन्‌ (with acc.); ‘concealing his body 9. the creep- ers’ लतांतारेत-लताव्यवहितविग्रहः ; “he is far b. ( backward ) ’ मंदः, मंदधीः; ‘b. the scenes’ नेपथ्ये. adv. csq:; ‘from b.’ पश्चादेत्य, प्रेना- गत्य. 2 अवरतः, अधस्तात्‌. 3 द्रे, दूरतः; “9. part’ THEM, पष्ट, नितंबः.

BEHOLD, ०.६. दृद 1P, इक्ष्‌ 1.4 ; See Sex. “EN, ५. उपकारज्ञ, कृतोपकारेण पराधीन. ER, ऽ. रक्षकः, दशेकः, TF m.

एष 007, 5. अथः, फलं, वृद्धि f, लाभः.

BEHOVE, ४. ४. Ex. by pot. pass. part., pot. mood, or 37g 1 P; ‘it b. s thee to assist me’ त्वया मम साहाय्यं HAA, साहाय्यं कतंमहेसि &९.; See BECOME, ४. ६.

BELABODR, ४. ४. See BEAT.

BELAY, ८. ६. प्रति-उप-रुध्‌ 7 ए.

BELCH, ४. ८. उदरम्‌ 1 P, उद्ग 6 P. ~प6) ऽ. उ- द्रमर्न; उद्विरण, SEIT. 4

BELEAGUER, See BESIEGE.

BELLE, ४. ६. असत्यं see c. (रोपयति ); मिथ्याभि- योगंकृ 8 U; परि-अप-वद 1 A.

BELIEVE, ४. ६. विश्वस्‌ 2 P ( with loc. ), श्रद्धा 3 U ( with loc. of person and acc. of thing ); प्रति-इ 2 7; ( with ace. ). 2 सभ्‌ ५.) तक 10, म॒न

BEL

4A. =k, ऽ. विशासिन्‌ »४., ग्रद्धालः, श्रद्धान्वितः. एषा. 5. विश्वासः, विध्रंमः, प्रत्ययः. 2 श्रद्धा, आस्तिक्यवबाद्ध f 3 मति.) वद्धि f; ‘it is my b.’ इति मे मतिः मतं, इत्यह मन्ये.

BELIKE, adv. अपि नाम, किस्वित्‌.

BELL, ऽ. घंटा; ‘small b.’ किंकिणी; ° 0. metal ` कास्यं, पीतलोहं; ˆ 9. clapper’ घंट[वादकः.

BELLE, 5. dati, रूपवतीं खी; स॒भगमन्या.

BELLIGERENT, ८.) 5. बद्धसमरः; योधनरीलः, TAA. BELLOW, ४. १. नद्‌ 1 P, fete, गजे 17, रस्‌ 17, रट्‌ 17, नदं 17. -फ6, 5. गारजितं, निनादः, ग- जेन, रसित.

BELLOWS, ऽ. Hal; दृति. yal, चमेप्रसेविका.

BELLY, 5. उदर) जठरं, तदं, कक्षिः; ‘bd. ache’ उद्‌- रलः-क; 6b. full’ आकंठं; उदरपूरणं (5. ); “bd. bound’ आनद्ध; बदोद्र; ' 9. god’ उदरेभरिः, ओ- द्र्किः; ८४. worm ’ क्रिमिः; कृमिः.

BELONG, ०. ४. अस्‌ 2 P, विद्‌ 4.4, भू 1.2, with gen.; or by an adj. from noun; ‘ this book belongs to me’ ममद्‌ परते, or मदीयमेतत्‌ पुस्त a, ८ 0. ing to Rama’ रामसकाडवतिन्‌; ‘b. ing to spring’ वासंतिक (aif. ); ‘b. ing to the king;’ राजकीय. 2 dau pass.; ८ this does not b. to you’ नायं तव व्यापारः.

BELOVED, a. प्रियः इष्ट, दयितः aA; (0. person ’ दयितजनः, &e.

BELow, prep. अधः) अधस्तात्‌, TS, ( with gen.). 2 उन in comp. 3 अयोग्य, अनह, अननुरूप, अस- दृश ( aif. ); ‘the gods are b. Hari’ अनु ह सराः (9. K.) adv. अधः, अधस्तात्‌; अधोमगे- लोके (in hell). 2 नीचे, अवरतः. 3 इह, इह लोके.

BELT, 5. मेखला, रस ( इदा ) ना, काची. ~. ४. मेख- लाल्पेण परिव 5 U or परिवेष्ट्‌ 1 A.

BEMANGLE, See MANGLE.

BEmMIrE, v. ८. पंकेन मलिनयति (1). ) or ट्ष्‌ ९. ( दूषयति ).

Brmoan, See LAMENT.

BENCH, s. पीठं) फलकः; ८0. of justice’ wad, व्यवहारासनं.

BEND, ०.८. नम्‌ ९. ( न-ना-मयति ), अव-आ-नम्‌ ५. (नमयति ), THe 8 ए, say 10, gaia, भज्‌, वि-आ-, 6 P; ‘bent under the load of breasts’ कुचभःरानमिता, स्तनभरेण नम्रतामानीता, स्तनभारेणाव - जिता; (४. the brow’ भ्रूमगं कृ; ‘he bent his mind again to his task’ स पुनर्वि स्वकार्ये मनो न्यदधात्‌-बबेध-न्यवेरायत्‌; ‘ b. to one’s will ` qaff- कृ. =v. ?. आ-अव-प्र-नम्‌ 1 P, नम्र-लीन- ५. म्‌ 1 P; ८ trees ४. down under the load of fruits’ भवेति नम्रास्तरवः Hera: (8.5) =Bunz, a,

( 80 )

आनमितः; ना-न-मित, APIA; प्रवण, Te, आवार्जितः; ‘b. on’? कृतानिभ्य्र, स॒निभ्य, कृतसंकल्प, विहितप्रतिज्ञ; < eagerly b. on ( killing ) each other’ परस्प- रवपोयतौ. -5. नति Sf, वक्रता, Hea. BaH:, पएट- मेदः. 8 रील, ata, निश्चयः, प्रवृत्ति f., अभिनिवेशः. “ING, 5. नति f., नमनं, अवनमनं.

BENEATH, prep, adv. See BELOW.

BENEDICTION, ऽ. आदिस्‌ f., आदीवदः; नांदी ( in dramas ); आस्यं, धन्यवादः. 2 स्तवः, SATA f. =BENEDICTORY, a. मागलिक (की f. ); ८४. stanza’ नांदश्चाकः; नांदी.

BENEFACTION, ऽ. उपकारः, उपकृत, हितं. BENEFACTOR, 5. उपकते m., उपकारिन्‌ m., हितकृत्‌ M., उपकारकः, हित-प्रिय-करः.

BENEFICE, 5. धमरिक्षकव्रत्ति f.

BENEFICENCE, 8. उपकार्डीलता, परोपकारः; उप- कारः; हितं, दया, HIT, त्यागिता.

BENEFICENT, ८. दान-व्याग-रील), परोपकरारिन्‌ (णी ¢ ), उपकारपर. 2 (things) हितकर (री. ), हितकारिन्‌, हि तावह.

BENEFICIAL, ८. हित; हितावह, उपकारक, लाभजनकः; कल्याणकारक, AGI.

BENEFIT, 5. उपकारः, हिते, अनुम्रहः. 2 फलं, लाभः; ‘ for public ४. प्रजाथ.-४. £. उपकृ 8 ए, ITE, 9 P, fet &, apy er 3 U.

BENEVOLENCE, 5. परहितेच्छा, परोपकारिता, दया, कृपा, उदारता. ——BENEVOLENT, ८. हितैषिन्‌ (णी f.), उपकारपर, परोपकारदील, दयाल, WAS. LY, adv. परहितच्छया, कृपया, TAIT:

BENIGHT, v. ४. तमसा आच्छद्‌ 10.—ED, ८. TATA, नैरातमसाक्रांतः; ( fig. ) अज्ञानतमेोवरत.

BENIGN, BENIGNANT, ८. दयालु, प्रेमपर, सदय, स- WA, कृपाल. 77, 5. दया, प्रीति f., कृपरा, अनुम्रहः, दयालुत्वं.

BENISON, 5. आजिम्‌ f., आश्गीवादः.

BENUMB, ४.६. जडयति (D.), जडीकृ 8 ए, स्तम्‌ 9 P.

BEQUEATH, ४. ४. मृत्युमये इच्छपत्रेणदा3 U or ऋ ८. (daa), or प्रतिपद्‌ c.—BEQUEST, 5. rarest.

BEREAVE, v. ६. विनाकृ 8 U, वियुज्‌ 10, ( with instr. for ‘ of ° ); ‹ 9. ed of Madana’ मदनेन विनाकृता. 2 मपनी 1 P, ware, ‘to be ४. ed’ परिहा pass., वियुज्‌ 10238. ~ ए), BEREFT, a. रहितः हीन, वियुक्त, हत-गत in ९०). फदर, s. विप्रयोगः, वियोगः; विरहः.

BERRY, 5. गुली, USAT.

BeEscattTEer, See SCATTER.

3887208, ४. ४. अनुनी 1 ?, प्रसद्‌ ९. विनयन याच्‌ 1A 0 प्राये LOA. ~ 28,ऽ. प्राथिकः, याचक :, laa.

BES

( 31 )

BET

SEE EE ES SE EE oer ed ge vances REN eS PPV IDES POMP ne npr te ore meee Beetle sees tae Te Nee rn hs

BrESEEM, =Ly, See BECOME.

BEsET, ४.६. रुध्‌ 7 U, अकर्लक 8U, आक्रम 1 U, 4 7, संबाध्‌ 1 A, उपपीड्‌ 10, अभिभू 172. =a. आकल, अभिभूत; ‘b. with difficulties or dangers’ संकटाकुल, अनथेरं बाध, terra.

BESHREW, ?. ४. अमंगलं प्रथ 10 A.

BESIDE, prep. ofa, समीपं -पे; अभितः, परितः (acc. ); [नकट -टे ( gen. ). 2 असेबद्ध a.; ‹ 0. one- self with joy’ आर्मदपरवङरः, आनेदेन विगतचेटन इव भूत्वा; ‘ this is b. the 0०९३107 अप्रास्ताविकं- अप्रासंगिकं- एतत्‌, अप्रकृतं.

BEsIDES, prep. Ex. by भिन्न, व्यति, अपर, इतर, in comp., or with abl. =adv. अपरंच, अन्यच्च, faa, अपिच, अधिकं.

BESIEGE, ४.६. सुध 7 ८, अव-उप-रुध्‌, परिवेष्ट्‌ 1 Aore., आक्रम्‌ 1 ए, 4 7.27, 5. अव-उव-ते- GR. SING, 5. उप-अव-रोधः, रोधनं.

BESLAVE, ४. 4. वदीकृ 8 U, दम्‌ ९. ( दमयति ).

BEsMEAR, ०. ६. वि-आ-अन्‌-लिप्‌ 6 P, अज्‌ 17, fez 2 U.=ED, a. किप्तः अक्तः दिग्धः; विषदिग्धः दारः ‹ 0. with poison’; रक्ताक्तः ‘b. with blood’.

BESOM, 5. माजनी, सोधनी.

82807, ०. 7. य॒ज्‌ pass., उपपद्‌ 4 A.

27807, ४. ४. He ५. जडीकृ 8 U.=TED, ५. TEAST, मृढात्मन.

BESPANGLE, ४. ¢. Jay: अनुव्यध्‌ 4 P or उप-शुम्‌ ९. or भूष्‌ 10.

BEsPATTER, v. t. मलेन faa 6 P, मलिनयति ( D.), कल्षयपिं ( 7. ).

558४, ४. ४. सच्च 10, दृश्‌ ५. कश्च 10, See

InpicaTs; आकरतिरेवानुमापयत्यमानुषतां (1२. 132 ) ‘ 0. 8 its being superhuman. ’

BESPECKLE, BESPRINKLE, See SPECKLE, SPRINKLE.

BEST, ८. प्रडास्ततम, TAA, TE, परम, प्राच्यै; ‘to the b. of one’s capacity or power’ यथाङाक्तिः qlazaez; ‘ to the b. of one’s belief ? यथामति; ‘b. of? ex. by रत्न or वर्‌ in comp.; Site, म॒निवरः.

Bestarn, See STAIN.

BEstTEAD, v.¢. लाभाय भू 1 P, हिताय क्रप्‌ 1 ^.

8587147, See under 82487.

Bestir, ( oneself) चेष्ट 1 A, घट्‌ 1 A, प्रयत्‌ 1 4, उथयमं क 8 ए, व्यवसो 4 P.

Brsrow, ४. ४ दा 1P, 8 ए, प्रदा, प्रतिपद्‌ ९५ ( with dat.) fag 17 (with loc. ). 2 97% 7 A, 10, fafaa 6 ए; ‘b. ing wealth on

proper persons ’ वित्तस्य पत्रे व्ययः; ‘ great ¦ 318).

caré xéems to be b. ed on this pitture ? इद-

मलिख्यै प्रयत्नतः-सनिपणं -निरप्रितमिति अनुमीयते; “ 9. oneself’? सेव्‌ 1 A, आस्था 1 A, मनो निविश्‌ ०. =^, 5. दुनि, प्रतिपादनं. MER, 5. TY 9. प्रदः in comp.

BESTRAUGHT, ५. व्यग्र चिताकृल; See ANXIOUS.

BEstTREW, v. ४. आस्तू-रत 5-9 U.

एकशफा, v. ¢. पादो प्रथक्‌ कृत्वा आ-अधिरह्‌ 1 P or अधिक्रम्‌ 1 ८, 4 P.

BEsTwp, ४. ४. अनुव्युध्‌ 4 7?, खच्‌ 10.

Bet, 5. पणः, प्रतिज्ञा. =v. ४. पण्‌ 1 A (with gen. of thing staked) ; qaea पणते (8. K.).

Berake, (oneself to) v. ६. 31 1 ए, अंगीकृ 8 U ; अरण्यवाःसमंगीचकार ‘ betook himself to for- est residence’.

Beret, s. (tree) तात्रली, पुन्नागवद्ठी, नागकता ; “9. box’ तांबलकरंकः, TTT ; ˆ ४. nut’ पूगे, तांबूलं ; ८0. box bearer’ तां ब्रुलकरंकवाहिन्‌ (नी 1 )

Buruwk, v. t. अनुध्यै. 17, विमृश्‌ 6 P; See THINK.

Berg, ४. ६. आपत्‌ 1 P, उपस्था 1 ए, (gen.), See BEFALL; ‘may woe b. him’ अभद्रं तस्य भूयात्‌

Berimes, adv. प्रभाते, प्रातः, प्रत्यूषे. 2 यथासमयं, वेलायां, यथावसरं.

BETOKEN, ४. ४. सुच्‌ 10, दृश्‌ 0.) See INDICATE.

BETRAY, ४.६. WRT ऋ ०. (अपेयाति); विश्वास- घातेन ऋ ९.2 भिद्‌ 7 ए; ‘b. ed the secret ” रहस्यं विभेद. 3 Indicate, प. ४. 4 वंच्‌ 10 ; See CHEAT ; ‘b. themselves’ आत्मस्वरूपं प्रकटयति. ER, 5. विश्वासघातकः ; TAR.

एषणा, ४.४. मष्‌ 10, अरंकृ 8 U.

BErTROrH, ४. ६. (वाचा) दा 3 ठ, प्रतिपद्‌ ९. प्रतिश्र 5 P, (dat.). =AL, 5. वाग्दानं; वाक्प्रदानं.

Betrust, See ENTRUST.

BETTER, a. म्रेयस्‌ (at f.), ARAT, गरीयस्‌, TWEA- तर, साधीयस्‌ ; ‘b. than’ वर्‌-न; ‘better death than disgrace (I prefer death to disgrace) ’ वरं मृत्युन पुनरपमानः. 2 (In health) ex. by fa- दोषः; ‘Lam b. to-day’ अस्ति मे विशेषोऽय (9. 3). व्व. वरं, श्रेयः, भद्रतरः, अधिकतरं, अधिकं. 2 (With verbs) ex. by ati; ‘he ९००18 0. than Rama’ रामात्पचतितरं. ~+. Tar, प्रम॒खत्वं, TAC; ‘get the b. of ’ sy 1P, अतिरिच्‌ pass., See EXcEL. =v. ६. वरध c.; H with (a.) =BET- TERS, गुरुजनः, गुरवः (pl.).

BETWEEN, BETWIXT, prep. मध्ये, अभ्येतरे, Hat, मध्यस्थाने; oft. ex. by gen. of nouns; दै शयो- tat ‘distance b. the two countries’; ‘b. joy and sorrow (tears) शोका्नंद मध्यवर्तिनी (Ka,

BEV

( 82)

BIN

BEVERAGE, 8. पान, पेयं, पानीयं; ‘b. of the Gods’ अमत.

BEvy, 5. गणः, संघः, समवायः.

32.477, ४. ६. विलप 1 7, रुच 11, See La- MENT.=ING, 5. इोकः, विलापः, परिदिवनं.

BEWARE, ४. i. सावधान-अप्रम त-अवाहत-५. भू 1 7; “9. of your enemies’ रहात्चविषये सावधाना भव; “b. lest you will be seduced by pleasures ’ सावधानो मव नोचेद्रिषयेः TSP AT: 5 or तथा प्रय- तेथा यथानाक्षिप्यपे विषयैः (Ka, 109).

BEweEEr, Bewer, See फ एषा, WET

BEWILDER, v. ¢. आकलीकृ 8 U, विक्कवीकृ, व्या- सं-मह ¢., संभ्रम्‌ c. (YAMA), Ath. ED, a. विङ्कव, आकृर्लभूतः, आ-व्या-कलः, विमूढ, fae, सं- भ्रति ; ^ 0. what todo’ किंकतेव्यताम्‌ढः, प्रतिप- त्िमूढः. —MENT, 5. संभ्रमः, वैकव्य, संमोहः, व्या- कलत्वं.

Bewireu, ४. t. मुह c., सं-वि-परिः, वरीकृ 8 ए, मद्‌ 0. (मनो मदयंति ये Mal. 2) ; मंत्रेण वरीकृ. 2 मनो ह ण आकृष्‌ 1?. ५, ८. मोहन (नी 1); हारिन्‌ (Tt ^) - <MENT, s. मोहनं, मोहः, वशीकरणं, माया, आकषेण.

Bewray, See BETRAY.

BEyonD, prep. परतः (with abl.), अतिक्रम्य, अ- तीव्य, (with acc.) ; ‘ 0. the forest is the Kai- lisa’ तदरण्यमातिक्रम्य कैलासगितिः (Ka. 121), “Oh! Change b. belief’ अह विश्वासातिक्रांतो (अ- विश्वास्यः ) दशाविपयंसः; <b. comprehension’ अगम्यः THF, द्ध; ८9. expectations’ मनोप्था- नामभ्रमिः (8. 7) ; gen. ex. by अति pr.; अधिकं - ८0. measure ° अतिमात्र ; ‘b. human power’ अ- तिमानुषं; ८ 9. this continent’ gigtat ; ‹ lives b. his means’ आयाधिकं व्ययं करोति. —adv. et, पा- रे-रं ; ‘go or pass b.’ अतिक्रम्‌ 1 ए, आतै-इ 2 P.

Bras, s. सहा, अभिलाषः. 2 इीले, भावः. 3 पक्ष पातः, पक्षपातित्वं. 4 प्रात्साहनं, Tadd. =v. ४. परव्रत; ९. भ्रण 6 7, graze ५. 2 साचीकृ 8 U; दष्‌ ५. (दूषयति).

BIBBER, 5. म्यपायिन्‌ m., सुरापः; मदयपः.

BIBLIOGRAPHY, 5. पुस्तकविद्या.

BIBLIOMANIA, 5. टुलेमपुस्तकमंग्रहणोन्मादः or -व्य- ग्रता.

BIBULOUS, a. जलराोषक.

लका, v. 7. HIE कृ 8 ए, विवद्‌ LA, वाग्युद्धं कृ. ING, 5. कलहः, विवादः; कलिः. 2 डिबाहवः.

Brn, v. ¢. आ-व्या-दिग्‌ 6 P, आज्ञा ९. ( ज्ञापयति ). 2 मूल्य ख्या ५. ( ख्यापयति ) or उदघुष्‌ 10. 3 नि- मंत्र्‌ 10 A; ‘b. welcome’ स्वागतं वद्‌ 1 P, or भ्याह 1 P; ८ ४. भ्पाला or farewell’ आमंत्र 10A,

आप्रच्छ 6 A; ‹ 9. defiance ’ wa 5 P, आह 1 A. =DER, 8. HA mM. —DING, 5. आज्ञा, आदरः, चा- सनं. 2 मृल्यख्यापनं, अघेषघोषणा.

778, ४. ६. स्था 1 ?, वृत्‌ 1 ^. =v. ६. प्रती 14. 2 सह lA:

BIpENTAL, a. feta ( ती. ), द्विरद.

BIENNIAL, द. द्विवार्िक (af. ), द्विवर्षा, Safir.

BIER, 5. दावयानं, कटः, खाटः-टी.

Br¥oxn, a. feat, द्वैध ( धी. ).

BIFORMED, a. द्विरूप.

BrruRcateE, v. ¢. द्विधा कर 8 ए, विमिद्‌ 7 P ore. ~, a. qq. 2 fraisa, feat कृत.

Bie, a. महाकाय, बहत्काय ( of animate creatur- es) ; ARIAT, अतिप्रमाण, tas, विपुल, TET (ती. ), ta (शः) यवी). 2 Pregnant, q. v. 3 FHS, TH, FHT, आकीणे; ‘as b. as’? परिमाण? पारमित, मात्र; in comp.; बिल्वमात्र ‘ b. as Bil- wa.’ =NESS, 5. स्थूलता, वैपल्यं &e. 2 परिमाण, प्रमाण.

BIGAMY, 8. ( एककाले ) द्रीपत्नीकरणं ; द्विभतेकरणं. 787, 5. द्विपत्नीकः ; द्विभतैका.

BIGOTRY, ऽ. स्वमतासक्ति f., स्वमताग्रहः, सनिवेधं स्व- मतालंबनं.~ 7160), ५. 31601, 5. निर्बध शीलः, (अविचाये ) स्वमतरक्षन्‌ (णी. ) निर्वेधेन स्वमता- वलाबन्‌.

71.80, See Sworp.

7.४, s. पित्तं, मायुः. =OUS, ofan Cat f. ); मायु- मय (af. ).

BILINGUOUS, ५. द्विजिह्व.

Brix, See CHEAT.

BILL, 3. पत, लेखः. 2AT( च). तंडं. mv. ६. See Kiss, or EMBRACE.

BILLET, s. पत्र, लेखः, लेख्यं. Dare. = v. ८. सै- न्यानि TH €.

BILLION, 5. खवः.

7.0, s. Fela f., कोलः, तरंगः. ~. ४. तर्गा- यते ( D.). = ४, ५. कडोलमाराक्ल, प्रचलदूमिमाला- कल 5 तरगित-

BIN, 5. कुशूलः, धान्यकोष्ठः.

Binary, a. द्विगुण, ey (tif. ).

Bip, v.¢. FIO P, (lit. & fig.); नि-सं-यम्‌ 1 P; ‘bound by affection’ ज्ञेहनिबद्ध :; fraz 10; ‘Tam not bound by these rules’ नाहमेभिवि- धिभिनिर्यतरितोस्मि. 2 आनद 4 P, पिनह्‌ ; ‘bd. to- gether’ q-q4, संधिष c.; da 9 P, संह 1 ?, संय॒- a 7 U, 10; ‘b. oneself’ प्रतिज्ञा 9 U, प्रतिश्र 8; ‘b. by oath’ राप्‌ ९.; 0. on’ ex. by pot. pass., part., or अह 1 P; ‘ the protection of your wife is b. ing on you” खया भायौपोषणम-

BIN

( 33 )

॥

BLE

वश्यमेव HAY. SING, 5. बधः, बंधनं, वेष्टनं, पद्रः; आवरणं. = BOUND, a. बद्ध, निबद्ध, संयत, AAA, आनद्ध; “ you are b. to obey my orders’ त्वया ममादेशा अनुरोद्धव्या एव, आदेशानत॒रोद्ध महंसि ; ‘where are youb.’ कुत्र Trt कृतनिञ्रयोसि-कतर गंतकामोसि.

BINACULAR, a. द्विनेतर; 77.

BIOGRAPHY, 5. चरितं, जविनव्रत्तां तः. तलेखकः-आख्यात्र m., चरितनिवेद कः.

BIPARTITION, 5. द्विधाकरणं.

BIPED, 5. द्विपाद्‌ m., or द्विपदः.

एप्प, 5. भूजः, मृदुत्वचः; प्रतिविषा. EN, a. भूजे- मय (यी. ), भजेनिमित

Bird, 5. विहगः, विहगः+-गमः, पक्षिन्‌ m., खगः, W- केतः, पतत्रिन्‌ m., THAT m., द्विजः, पतिन्‌ m., TW कतिः, अंडजः, पतंगः, इाकुनिः; ‘ bird’s eye-view’ SALAMA, स्थलद दोन, असृक्ष्मदृष्टैः.

Biscuit, 5. अपूपः; पिष्टकः, पूपः.

BisEct, ४. ६. समां राद्रयेन विभज्‌ 1 ए, Kasia 8 ए, द्विधा डिद्‌ 7 P.

BISHOP, 5. धमोध्यक्षः. = 770, ८. FATT.

Bit, 5. खलीनः-नं, कविका. 2 खडः, कवः, भागः; ‘not ab.’ न मनागपि, न स्तोकांङानापै; Aa: ( क्रियायाः गंधमाव्रस्यपि अनुप्रवेश इह नोपपद्यत 8.2. 74 ). 8 षिडः, ग्रासः. =v. ४. खलीनेन fata 10.

Bircu, 5. Tat, HH, सरमा.

Bite, v. ¢. eq 1P; ‘bit off a large piece ’ टंतेमेहाखंडं संदध््वान-चपितवान्‌ ; उत्पट्‌ 10, चव्‌ 17 खाद्‌ 17. 2 इीतेन पीड्‌ 10. 3 अधिक्षिप्‌ 6 P, See Censure. 4 पीड्‌ 10, अद्‌ 1 ?, 10. =s. टुदाः, ददान. 2 दंतपदं, ददानांकः- ING, %. दंरानं; ८ 9. of conscience › मनसोनुतापः- ~^. दशक. 2 पीडाकर (री).

एए, a. कटु, तिक्त. 2 (Touching) ममेनिद्‌-छिद्‌. ॐ उग्र, निष्टुरः, Te, तीक्ष्ण, कठोर. = LY, adv. निष्टुरः परुष. 2 अत्यंतं. 3 प्रमुक्त कठं (weeping b.).=NEss, 5. कटुता, WHA, तीक्ष्णता. ॐ दुःखापिरेकः, उग्रशोकः; ‘in b. of soul’ दमेनायमानाचत्त ८. समन्युना चत- सा. 8 कठोरता, परुषता, निषटरता- 4 मात्सर्य, Ferd.

BriruMeEn, 5. शिलाजतु x., fasts, Tea, गिरिजं, अदमज, अध्य.

BIvALVE, ८. द्विकोष.

Bias, ४. ४. रहस्यं मिद्‌ 7 P. —BER, 5. रहस्यभदकः.

BLACK, a. कृष्ण, इयाम, BMT, काल. 2 निष्प्रभ, तिमिर, असितः नील, मेचक. 3 ( fig. ) नियः घोर, दारणः; ^ 0. deed’? अपयोमालेनं कमं; 6b. guard’ द्वे तः, द्राचारः, अधमः, THis. कृष्णः, कृष्णवणेः; ‘ clothed in b.’ नीलवज्ञः.= छ, ४. ६. कृष्णक्रि 8 UV, रयामी-नीलक्र. 2 दुष्‌ ५. ( दूषयति ), कलंकयति ( D-)

4

ER, s. वुत्ता

See STAIN, =ISH, ८. ईषत्कृष्ण, आनील, —NESS, 5. BRIA m., इयामत्वं, नीलता, कालिमन्‌ m., तमस्‌ n. तिमिरं. =SMITH, 5. HART: लोहकारः, अ- यस्कारः.

BLADDER, 5. मूव्रारायः, वस्ति m., f.

BuavE, 5. ( Ofa sword) धारा, Ta, कल. 2 ( Of grass ) दल, कांड, अकरः. 3 स्कंधारियथ vn.

BLAIN, s. स्फोटः; 712-2.

Brame, ४.६. fee 1 ?, गहे 1, 10 A, उपारम 1 A; दोषं क्षिप्‌ 6 P or आरद्‌ ०. (रोपयति ); See Crensurz; ‘Iam not to b.’? नाहमपराधी) न ममाये दोषः. ~5. दोषः, अपराधः. 2 me, आक्षेपः, उपालेभः, निदा, Waa; ‹ lays the b. on another’ अन्यस्मिन्दोषं क्षिपति. ~+ 7.2, a. निय, निंदनीय, गहे- णीय, गद्य, वाच्य; ८1613 not b. or to blame’ स न दोषास्यद-दोषपातं. ~ ए,ऽ. नद्‌ कः, परिवादकः, अधि- ्षेपकः. <LESS ८. अर्नियः, निष, निष्कलंक, विशुद्ध ( pure ). 1.88 288, 5. अनियता, अनवयता (अ- हो अनवदयता रूपस्य M. 2 ), अवाच्यता, दोषाभावः.

BLANCH, ४. ६. Tete 8 ए, धवलीकर. 2 निस्तषयति (D. ), त्वचं निष्करष्‌ or अपना 1 P. 8 Avoid, व. v.

BLAND, ८. HE, कोमल, मसृण, aT, Bet; 6d. in speech’ प्रियंवद. ISH, ४. 7. शां (सां )त्व्‌ 10, चाटूक्तिमिः तुष्‌ ५. अन॒नी 1 2, उपच्छंद्‌ 10. —1sH- MENT, ऽ. विलासः; विभ्रमः. 2 प्रियवाक्य, चाटुक्ति 7, मधरभाषितं, SBT, अननयः.

BLANK, a. राभ, 3H; ८0. with fear’ भयविवणे:- विवणोननः. 2 wy, रिक्त, ठेखारहित. 8 एकांत, अत्य-

; ४9. despair’? waiaati नेरादयं- 4 अनुप्रास-यम- क-हीन (verse). ~5. Sat पत्रं. 2 AAAI रिक्तं, Ty.

BLANKET, 8. कवलः, उणोयुः, रङ्कः.

BLASPHEME, 0. ४. इश्वरं निद्‌ 1 P or अवमन्‌ 4 ^+ or अभिशप्‌ 1 U. sous, a. इर निंदकः, पाषंडीय. ~ ४, 5. SAT, इश्वरनिदा-

BLAST, 8. वात्या, वातः, वायुवेगः, प्रमजनः, जवानिलः. मानं (of horns ). 3 विनाशः, क्षयः, अपाय =v. ६. विना ९., विहन्‌ 2 P, म्लानाीकर 8 7, विदा ५.) ac. ( क्षपयति ); ‘b. ed by lightning’ असनि

इतः. =? ऽ. 441TH:

BuazE, ४. ४. ज्वल्‌ 1 Py प्र-उत्‌~, दीप्‌ 4 A, सं-उत- पर; ^ 9. ing? उज्ज्वल, प्रदी, देदीप्यमान, भास्वरः See Bricut; ‘b. abroad’ ara ९., प्रख्या ९. ( ख्याप्रयति )--5. प्रभा, अचि fF, n., दीति ¢, ज्वा-

1; ‘b. of light 2 TRA FS.

BLAZON, v. ६. मष 10, अर्क 8 U. 2 प्रख्या ९. (ख्यापयति )› प्रकाश्‌ ५. उद्घुष्‌ 10.

BLEACH, ४. ४, निणिज्‌ 3 ए, धाव्‌ 1 P, 10, धवली-

BLE

( 34 )

BLO

कृ 8 ए. ~, « धौत, ffm. <ER, 5, धावकः) वैखनिर्गेजकः.

Burak, ८. अतिज्ञीत (winter); शिशिर, हैम॑त Cat f.), हिमरीत. 2 ( fig.) fade, असुभग.

BLEAR-EYED, a. ्िश्नाक्ष, Az, fas, पिल; ‹ 9. eye’ ag: &e.

12847, ४.१. रेभ्‌ 1 A, FH दाब्दं HSU, उ 1 4. “ING, 5. रेभणं, मेषरतं, उरभ्रनादः.

BLEED, ४. ४. रक्तं -रधिरं Ke. (blood) म॒च्‌ ५. or @ ९. or मोक्ष्‌ 10, with gen. of person or part bled ; ‘they b. the wound’ क्तेः रक्तमोक्षणं कवैति. =v. 2. रक्त-रुधिरं @l P, or gz 6 P, or प्रवह्‌ 1? ; ‘his hand b. s’ तस्प हस्ताद्राधेरं लव- ति; ‘b.ing profusely’? रधिरप्रागभारनिस्यादेन्‌ ( Mal. 5 ) ; ‘to b. for one’s country’ स्वदेरा- थे जीवितं त्यज्‌ 1 72. -एए, रक्तखावक ATR. ~प, 5. रक्तसावः, रक्तमोक्षणं, रक्तस॒ति f., रुधिर- at.

BLEMISH, ऽ. दोषः, कलकः, छिद्रं ; ‘un-b. ed’ नि- कलक, निदेषि. 2 अपयशस्र .„ अकीर्तिं fo -. ६ मलिनयति (D.), कलंकयति ( 72.), दुष्‌ ९. ( दूषयति ).

BuEnca, ४. i. सहसा संकच्‌ 17. ‰ सहसा ana 1 Por अपक्रम्‌ 1 0, 47? orfazq 1 ^+; पए- saa (ली) 71 P.

णोर), v. ६. मिश्र्‌ 10, 7H 10, एकत्र कृ 8 U; ‘to be b. ed’ संकृ 458. ; समिल्‌ 6 P, एकम्‌ 1 P. =, a. संमिश्र, व्यामिश्र, संकीणे, संदष्ट, मिभ्री- कृत. 2 एकरूप, एकीभूत.

BuizEss, ४. ¢. Gen. ex. by Imperative or Benedictive of verb; ‘Ib. that you may get a son’ पुत्रं लमस्व or लप्सीष्टाः. 2 आज्ञास्‌ 2 A, आशिषं दा 3 ए; fag 17? ( with loc. ) ; त्वयि (rata भद्रं (८.3): b. you with auspi- cious good.’ 8 सुखिन्‌ ( नी f. )-धन्य ^ कृ 8 ए; ˆ was 0. ed with a son’ स॒तलमिन कृती TF. “ED, ५. घन्यः महाभागः कल्याण (णीं is ५ 8 मगल; सुखिन्‌, aay; ‘of b. memory or name’ सुगृहणीतनामन्‌ ५. ( त्नी f. ), पण्यश्रोक. <ED- NESS, 5. धन्यता, SUA. 2 परमानंदः, परमसखं ; परं पद, अपवगेः. ING, 5. आशिस्‌ Ff, आशीर्वादः, आङ्ञीवेचनं. 2 वरः, हितं, उपकारः, क दां, धन्यत्वं ; लाभः, सख.

Buieut, ४.६. fansite 8 ए, नञ्‌ ९., 5८८ Buasr; ^ schemes of policy b. ed by opposing fate ? विशणविधियोगान्नयाः फकैर्हनाः (Mu. 6 ). ~ऽ, ना- शः? क्षियः.

Buinp, a. अंध ; ^ born 0. ` जन्मांधः ; ‹ 0. follow- ing the b.’ अंधपर्परा ; ‘ 9. of one eye › अह्णां काणः. 2 MTA, हतज्ञान. =v. ४. अंधीकृ 8 ए, अंध-

यति (1. ); ८४9. ed by rage’ क्रोधांधः; HATS, &९. ~5. तिरम्कारेगी, व्यवधानं, यवनिका. 2 STL १.) कपटे. ~), ४. ४. वल्नेण नयने पिधा 3 U or बध्‌ 97? ० अवर 7 ए; ४. ed बद्धनेत्र, अवरुदधन- यन. LY, adv. ayaa, असमीक्ष्य, रभसा, साहसेन. “NESS, 5. अंधता- 2 अज्ञानं, मोहः.

शापा, ४. ६. fate 1 P, निमिष्‌ 6 P. =s., = 6; निमे (मे) षः, दृष्टिनिपातः, निमीलने.

BLISS, 5. परमसुखं, सखवाति रायः, TEA, धन्यता, अव्यं- agg. 2 अपवग ः; See BEATITUDE. =FUL, a. आनंदमय ( यी ), धन्य, MAT, परमसुखभाज्‌ ; स॒- खावह. —FULLY, adv. परमानंद पृतरेक, सानदं, ससख. LESS, a. सुखहीन-रहित, निरानंद्‌.

BuisTER, 5. त्क्स्फोटः, शोफः; ATA, § b. on the foot? पादस्फोटः, विपादिका. 2 स्फोटजननः उपनाहः. =v. ६. स्फोटं उत्पद ९.

BuiTHE, BLITHESOME, a. हृष्ट, Alea, Az, F- सन्नवदन. “LY, adv. सहर्ष, सानंदं, हृष्ट मनसा. —NESS, 58. प्रहषेः, Ble, आनंदः.

Buoat, ४. ६. धि ९., आप्ये ९., Pate 8 ए. ~. ४. स्फाय्‌ 14, fa 1 P, आप्ये 1 A. =ED, ५. शुन पान, स्फीत, आप्यायित.

Bock, 5. काष्टे; शिला (of stone ) ; ८ 0. of snow’ शिलीमूतं हिम, घनं हिमं. 2 वध्यरिला-काष्ं. 8 उप- रोधः, प्रत्यूहः, अतरायः. 4 पिंडः, भारः. —up, ४.६. नि+जव-प्रति-रूध्‌ 7 ए, रतम्‌ 9 P, प्रतिवंध्‌ 9 Pye ana 5 U, anger पेथानमजस्य तस्थौ R. viz. 31). ADE, v. £. रुध्‌ 7 U, See BESIEGE. =s. उप-अ- व-रोधः, परिवेष्टनं. <HEAD, ऽ. Aeqsaie:, स्थूलधीः, ढः, दवि, सखे

87.007, 5. रक्तं, रुधिरं, Wid, लोहितं, अलं, BIH n.; ‘shed 0." रुधिरपेगेन जीवितं व्यज्‌ 1 P; ‘ take one’s 0. हत्‌ 2 P. 2 गोत्रं, वेशः, कल; ‹ of whole 9. ` सोदर, ates, सगे ; सनाभि; (ग noble b. ° कुलीन, अभिजात ; ‘of royal 9. ` राजरुलप्रसूत. 3 ( Temper ) शीलं ; < hot-b. ed’ तीत्रकोप, सलभ- कोप ; ‹ b. rising to the cheeks ` कोपप्रदीप्ताननः. ~. ८. रक्तेन लिप्‌ 6 P or अज्‌ 7 7. =LESs, a. र- तहीन. 2 रक्तसलावं विना. LETTER, ऽ. THANK, रुधिरमोक्षकः. <RED, ५. रक्त-लोहित-वणे. —SHED. 5. रक्तलावः-पातः, नहत्या. SHOT, a. रक्तपूणे, रोणिता- उत. THIRSTY, a. रुधिरत्रेय ; जिघांसु, वधाचत- VESSEL, ऽ. रक्तवाहिनां, नाडी, शिरा, HATE, ध- मनी. —¥, a. रक्तमय ( यी ^ ), THI. 2 क्रूर, मा- रात्मकः TWA; ‘ab. battle it was’ तस्मिन्‌ य~ द महारक्तलावोऽभत.

Broom, s. See BLossom below ; ८ b. of youth? योवनभरः , नवयौवनं; “in the b. ing youth’

पथमे वयसि, नबयोवने. 2 रागः ( कपोलरागः). =४.४.

BLO ( 85 ) BOB

योया

फ 1 २, विकस्‌ 1.7, स्ट्‌ 6P. 2 वृध्‌ 1A, एधु 1.4.

BLossoM, 5. पष्य, HAY, म॒कलः-लं, प्रवः, प- छवः › प्रवालः . ~-४.7. स्फट्‌ 61, प्रफृड 17, भिद्‌ pass.; विकस्‌ 1 7?, मक्के: सन्नद्ध ५. भू. ED, =ING, ८. स्फुटित, IRS, विकसित, भिन्न, विकच स्फ्टितकमम ; सिमित.

Buor, 5. कलकः, दोषः, लक्ष्मन्‌ 7, अपमङम ^ 2 लोपः; AIAN: -४. £. मलिनयति ( 7. ), दष्‌ ९. (द्‌- षयति ), कलंकयति ( 7. ), कृष्णीकृ 8 U. 2 अस्पर्टी-

क्र; ‘b. out’ विन ९. उच्छिद्‌ 77, fare,

व्यामृज्‌ ९., व्यामृर्‌ ९.; <b. ing paper’ मसी शोषकः, “a पत्र.

Buorcs, ऽ. किलास, सिध्म ; स्फोटः, विस्फोटः, व्रणः- णं, सिऽमन n.; ‘having b. es’ किकासिन्‌, सिमल. =v. ६. मलिनयति ( D. ).

Brow, 5. आ-अनि-घातः, प्रहारः ; पातन, निघौतः;

‘Oh! the hard b. of Fate’ अ हह दारणो दैव- |

निघातः (U.2 ); ‘b. with the fist’ माष घातः-प्रहारः; ‘ to strike a b. ° सष्टिना तड्‌ 10 or ga 2 P or प्रह 1 P or अनि-आ- हन 27?; wi 4A, wary Affe 6 P. 2 स्फुटनं, पिका- सः; फुढनं. wv. ४. See BLossom; oft. by स्मि 1A;‘b.n Patala flower’ feqaqizs. 2 ay 2 ?, वह्‌ 1 ?, भवद्‌. Bae 2 P, sg, तरिगि्- स्‌ . =v. ४. उद्‌-हन्‌ 2 P, उद्‌-ध्‌ 9 U, उत्‌-क्िप्‌ 6 P, वह. 2 sa-, धि c., स्फाय्‌ ५. ( स्फावयात ).; ‘dust ४. n by wind’ अनिलोद्धतं रजः. 8 ( Asan instru- ment ) {मा 1 P, मखमारुतेन पर्‌ 10, ( स्नानरांखा- नामापुवैमागानां Ka. 16 ); ८४9. hot and cold’ निग्रहाप्रहौ ( य॒गपत्‌ ) प्रकटयति ( 0. ). -away, उद्‌-हन्‌ › उद्धू, उल्क्षय्‌. -०४४, निव ९. ( निवापयाते ). =up, ै-उत्‌-धर्‌, सहसा Tae 10. ~प, वीज्‌ 10. =ING, 3. विकासः, व्याकोशः, स्फ्टता, प्रात्फक्ता. 2 नादः; मानं. —PIPE, ऽ. धमनी; वेणुधमनी. BuuBBER, 5. तिमिपेदस्‌ xz. ~. i. अतिरोदनात्‌ उ- च्छूनम॒ख a. ( खी {~ ) भू. ~, ५. उच्छन, स्फीत. BLUDGEON, 5. लगुडः, गदा. -उ1.ए, ८. नील, IA. ~ऽ. नीलः, नीलिमन्‌ m., नी- लवणैः. ISH, a. आनील, इषनील. Buvrr, a. स्थूल; See Bra. 2 रूक्षः परुष, उग्र. BLUNDER, 5. प्रमादः, स्वलितं दोषः. mv. 1. प्रमद्‌ 4 ?, स्वर 1.८, भ्रम्‌ 1; 4.7. =ER, 5. प्रमादिन्‌ m., स्वलनशीलः. =ING, a. प्रमादिन्‌ (af. ), F- मतः, अनवधान, ATA. INGLY, adv. AIAZ, स्ल- लनपूतै. एए, a. धाराडीन, अतीकष्णः Bisa, निस्तेजम्‌. 2 स्थूल, घनः; मंद, अविदग्ध. 3 सरल, अनिद्य, KATS- ति. 4 रूक्ष) परुषः RAT, असभ्य. mv. t. ABH SU,

तीक्ष्णतां व्रिलप्‌ ०.; कृ with (a); तेजो ह 1 P.2 न्यूनीकृ, WA ०. ( इामयाति ). SLY, adv. ACSA; SHH ; परुषोक्त्या, ATES; अविदग्ध. —NESS, 8. aera, EASA, पारुष्यं, Ke.

Bur, 5. कलकः, AS, TAT. wv. ६. मलिनयाति ( D.), मलन लिप 6 P.

एषण, ४. £. असर्माकष्य -अविचायं-वद्‌ 1 7.

एड, ४.1. लज्जां नट्‌ 10, सही 3 P, say 6 A, ag 1A; त्रडया-वपया-अधोपख ^ (खी) भू 1 P. 2 अरूणीभ्‌, लोहितायते ( 9. ). -४. ¢. अरूणी- कृ 8 ए. as. अरूणिमन्‌ m., रक्तिमन्‌ १. कपोलरागः. 2 लज्जा, त्रीडा, चपा, स्हीः; ‘put to b.’ sec. ८ स्हेपयति ). <ING, a. TES, विकसित ; ‘ bears b. honors ` संमानरूपाणि विकसितक्‌सुमानि धारयातैः संमानल्यपुष्यभरेणानतः. 2 ( Blushful ) रञ्जितः सव्रीड, सत्रप, लज्जावनत, cists, FAS (aif ).

Buuster, ४. ६. गजे 1P, तम॒लं-कोलाहलं कृ 8 ए, उचैः आरद्‌ 1 7, उत्कर 1 P. 2 वरिकल्थ्‌ 1 A, आघ 1.4. 3 तजं 10 A, भतस 10 A. =ER, 5. कलह- कारः, दांभिकः, विकत्थिन्‌ Cats ); आत्मश्चाघापरः. =S., =ING, S. गजेन, तमलः कोलाहलः ; उचैः आट- Za, उत्क्रोशः.

BoA-CONSTRICTOR, ऽ. HMC: ; WA:, वाहसः.

Boar, 9. वराहः, किरिः-एः, WL) करः, कोलः, a( 7 )ष्टिः, TT ०. किटिः, दंशिन्‌-बोणिन्‌-स्तन्ध- रोमन्‌ m., क्रोडः, भृदारः. KISH, a. वाराह (दी ). 2 असभ्यः ग्राम्य.

Board, 5. फलकः-कं ; भौजनासनं, AAS. 2 भ्रा- सः, भोजनं, आहारः. 3 समभा, परिषद्‌ ^~ समाजः, ग- णः, वर्गैः. 4 नौकातलं-षठं; ‘to go on b. a ship’ पोतं आ-अधि-रुड 1 7 ; ‘on b.’ नौकारूढ 4, नौतल. 5 अष्टापदं, दारेफलं. -४. ४. बलात्‌ नावं आरू- ह्‌ 17. 2 फलकैः eT 5, 9 ए. =ER, s. नि- रूपितम्‌ल्येन भोक्त ९.

Boast, ४. i. विकल्थ॒ 1 ^, दृप्‌ 4 P, ( with instr.) नात्मना दृप्यति ; आत्मानं are 1 4, गर्वे वह्‌ 1.7? ( with gen. ); (मधा योवनगर्वं वहसि M. 4). ~ एए, 5. अत्मद्छाचिन्‌ m., विकत्थनरीलः, शूरंमन्यः. =FUL, ०. आत्मश्ाघापर, विकत्थन, TA, गर्वित, अव- fed. -एणा.ा.ए, adv. गर्वेण, aed, विकव्थनपूर्व- =ING, 5. आत्मश्चाघा, अहकारोक्ति › दपः, विकल्थ- नं, गवैः. <INGLY, adv. सगर, eq.

Boar, 5. नौः, तसीः, तरगि-गी f.; ‘a small ४. SST, नौका, छवः, कोलः ; ८9. man,’ +. नाविकः, पातवाहः; ओडपिकः ; ८ 0. swain,’ 5. मख्यनात्रिकः? कणेधारः.

Bop, ४. ४. तड 10; See Beat. 2 Crop, १. v. =v. i. इतस्ततो लृट्‌ 6 PLLA, स्फर 6 P, च॑च्‌ 17.

BOB

( 36 )

BOR

BoBBIN, 5. तंत॒कीलः, कपालनाडिका.

BosralL, s. किन्न पुच्छधारिन्‌ m

Bons, ४. ६. PTY सूच 10; ane ५. कथ्‌ 10 प्राक्‌ दोस्‌ 1 P, See PREvrictT ; ‘ absence of delay b. 8 future success ` अन्याक्षेपो भ विष्त्याः कायं- fats लक्षणं ( R. उ. 6); ‘b.s evil to the country’ जनपदस्य अनिष्टा सि-सृचकं, अगुभाचह्वं-ल- क्षणं. ~पर, 3. शुभाशुभलक्षणं ; Tafad, निमित्तं.

BODICE, 5. कंचुकः; चोल :; कूप्रोसकः-क.

Bovkw, ऽ. सूचि-ची / 2 HTH वेधनिका, SATA.

Booy, ऽ. Wet, कायः, देहः, विग्रहः, अंगे; वपुस्‌ x, कलेवरं, तन॒-न्‌ +, गात्रं ; : dead b.’ इावः-वं, कृणपः. 2 (Some ४. ) कः-का-कि म॒-अपि-चित्‌-चन ; जनः? लोकः. 3 पदाथः, वस्त॒ n. 4 समवायः; समहः, संघातः, वृद, समाजः; समदायः; (19४. समेत a, संहत ८. एकत्र मिलित ५. 5 समागमः, प्रणी. 6 His:-<, स्कंधः; ८9. of the house’ गमेः, अभ्यंतर, set ; ८ 9. of troops ` तैन्यदलं ; ‹ 9. guard’ आसन्नपारे- चारकः-रिका, परिवारगणः. =—Bopiess, a. अ (अन्‌ ) in comp. with ( 3. ); अनंग, &e. -ए०णा.४, ८. दाीरिक -दैहिक-कायिक (कौ f. ) ; gen. ( 5. ) in comp. ; ‘b. pain’ इासीरवेदना, दे- zea: &e. eudv. agit, सांगं. 2 साकल्येन.

Bos, s. अनूपः, कच्छभूः, पकः. =Boaey, gta, आनूप (पी. ).

-30661.8, v. i. वि-आ-दक्‌ 1 A, संदिह्‌ 2 ए, वि- क्रप्‌ 1 A. ~, 5. दांकितमतिः, रोकारीलः.

Bor, ४. ६. पच्‌ 1 7, उक्थ 17, श्रा 27. =v. ४. क्रथ pass., तपू-पच्‌ 258. ; ° 0. ing with an- ger’ कोपपदीतमानसः, संतप्तचित्तः. 2 फेनायते (D.), ~ऽ. व्रण ः-णं, स्फाटः, विस्फोटः, पिटकः, पिट ( दि )- का, गडः. ~), ५. उख्य, TH, स्थालीपक्र. 2 aT, गत. “ER, 5. स्थाली, पिटरः-रं ; उखा.

BorstERovs, a. गजेनकारिन्‌ ( णी f.)3 भचंड, उ- त्कट ; ^ 0. noise’ कोलाहलः, तुमृलरवः, उचेराक्रोरः. 2 कलह -त॒ एल-कारिन्‌ ( TTS. ) ; ° ४. laugh मह्‌ - हासः. ~. adv. TAS, उत्कटे, कोलाहलेन. ~ प्र ८88, 8. प्रचंडता, Ke.

Bou, ५. शुर, साहातिक ( की f. ), साहसपर. 2 (OF

things ) alana, साहसं, ( इति वचनं साहसमात्रं 9. 8. 79 ). 3 ( Rude) धृष्ट, निर्लज्ज, अविनीत

4 प्रगल्भ, निर्विरोक, fra, निर्भीक. 5 aaa, स्पष्ट; 416 made b. to say’ स निमेयमव्राच ; ‹ to be 1.7 धष 5 7. ~प, adv. साहसेन, नियं, प्रगल्भं ; धष्ट- तया. NESS, 8. साहसं, We. 2 धृष्टता, अविनयः. 3 प्रगल्भता, agar. Bote, 5. स्कधः, प्रकाडः. Bow. $. नाड डी ^ ; कांड :-डं

एण.) 5. उपधानं, saad: ; बधः; sea.

= ४. ६. (up ) संस्तम 9 Pianta 1 4

Bout, 8. अमेलाबवेधः, अगेलं, कालकं, कौलः-लं. 2 शुलः-ल, WH, दारः. ~”. ८ अगेलेनरुध 7 U or frat 3 U or fr 9; कालयाति ( D. ). 2 तित- उना TI ९. or चल्‌ ९. —v. ८. (away, out ) सह- सा-अलक्षितं निगेम-निःष 11, or अपक्रम 1 :U, 4 P, or अपया 2 P.

Bos, ऽ. 3y777e@f. ~+), v. ४. AST अवमरद्‌ 9 P, or faz 9 U, 10, or चण 10

3008481, s. yaaa, अतिशयोक्ति f., असारं वाक्यं, निःसारा उक्तिः. IC, ICAL, ^. असार ; द्पमात-

Bonn, 5. बंधः, बंधनं, पारः; जाक; (fig. also ) ; निगडाः (71. ); “0. of love’ प्रेमबंधः-पाज्ञः. 2 संक्चिषः, संहति f, संधिः; संबंधः. 8 प्रातिज्ञापत्रं-लेख्यं, समयपत्रं. 4 समयः, नियमः, सव्ैद्‌ f. —Aas, 5. बंधनं, दासत्वं ; ‘died in ४. कारागृहे-दापावस्थायां मरतः; ˆ bond-maid’ दासी चेटी ; ‘bond-man ’ दासः, भृत्यः, किंकरः.

Bong, $. अस्थि १}; ‘set ab.’ चटितास्थि संधा 3 ए. = Luss, a. अस्थिहीन, निरस्थि. ~», ५. अ- स्थिमय (at f.). 2 अस्थिमत्‌ ( ती. ), अस्थिपूणे.

BonFIRE, 5. जयसुचकः अभ्रिः.

BonnE?, ऽ. aaa रिरोवेनं, शिरस्क.

Bonny, a. सुंदर (tif); रूपवत्‌ ( ती. ); See BEAUTIFUL. 2 हृष्ट, atia, प्रमदित. 3 दष्टपुष्ट, a- ललित.

Boosy, s. मंदबद्धिः; मूढः, HW.

Book, s. पुस्तकं, 44: ; ‹ part of ab.’ अध्यायः; qaqa n.; ‘b. case’ FATT :, TART ; ‘b. mate’ area m.; ° 9. worm’ म्रंथवाचनासक्तः - ~ ४. ८. लेख्ये ARE C. ISH, ५. पृस्तकपटठनाडन्धः; व्यवहार विसंवादिन्‌ ( at f. ), अव्यवहाये.

Boon, 5. वरः, प्रपादः, अनुग्रहः. ~५. हृष्ट, विलासिन्‌ (af. ), उदार, THA.

Boor, 8. 49: जनः; म्रामिकः;) वृषलः. ग्राम्य, आष्ट, असभ्य.

Boor, ४. ४. ors. See AVAIL. ~ऽ. उपानह्‌ f., पाइ- का, पादत्र. LESS, a. निष्फल, व्यथे, निरथेक, मोघ, नियैण.

0०, 5. पटमंडपः , उपकायो, पठभवनं.

Boory, 5. लोध्रं, dia, aaa, लोतर.

Borax, ऽ. रसरोधनः, बिड.

BorvDER,s. पर्यतः -तं, प्रांत; परिसरभूमि f., उत्संगः, २- पातः. 2 ( Of a garment ) अचलः, दरा. 3 समंत; सीमा, सामतं. 4 तीरं, HS, AZ (of a river); ^ 0. ofa forest’ वनांतः. ~ ४. i. (on, upon) Ex. by ga 1A, स्था 1 P, with (5. ); जनस्थानपर्यंता्मे दीघौरण्यानि (U.2) ‹ large forests b. ing on Janasthina’; ‘his age b. 3 on 20 › विदातिवषेवयोनस्थां खराति,

~ 73, a.

BOR

विशातिवषदे रीयोसौ. 2 कल्प, प्राय, in comp.; ‘his condition b. s on poverty’ तस्य दका दाट्ि- त्किचिद्ना, दादि्कल्पा- =v. ¢. प्रांतात ( D.), प- यैतेकृ8 ए; पर्यते निविश्‌ ५; “ garment b. ed with silk’ निितकोरोयप्रांतं वसनं. <1NG, ५. प्र- त्यत; पर्यतरथः निकटस्थ.

Bors, 5. छिद्र, रप्र. 2 वेधनी. 3 मपिर छिद्रव्यासः. =v. £. व्यथ 4 P, eH 8 U. =) 5. वेधकः.

BorEAL, ८. उदी चीन, उत्तर.

BorEAS, 5. उत्तरवायुः.

Borrow, ४. ६. ऋणं कर 8 U or प्राथ 10 A or ग्रह्‌ 9 P. 2 अन्यस्माद्‌ we or आदा 3 A, or wT 1.4. =ER, ऽ. ऋणकते-ग्रहीत्‌ m., ऋणयचकः.

Bosom, 5. वक्षस्‌ १.) उरस्‌ n., क्रोडं, वक्षःस्थलं. 2 गभः, अभ्यंतर. 8 हदयं, चित्तं, मनस्‌ n.; ‘bd. friend’ हदर्यंगमः सखा, प्रियस॒हद्‌. 4 स्तनः, कुचः; वक्षोजः.

Boss, 5. गंडः. =ED, a. गं डान॒विद्ध -

Borany, ऽ. उद्धद्रिया, ssa, वनस्पति दां. =IST, 5. ओषधि राज्ञः.

Borcd, ऽ. त्रणः-णे, स्फोटः. 2 छिद्र, दोषः. ev. ६. जीगेवल्राणि सिव्‌ 4 7, सृच्यासंधाऽ U.

Bors, pron. ८. उभौ, उभे; उभय-द्वि in comp.; उ- भयं, द्रं; “ 9. sides ’ उभयपक्षौ; ‘on b. sides ’ उभयतः ; ‘in 0. ways’ उभयथा; ‘in b. places’ उभयत्र. 2 Ex. by 4-4, तथा; ‘does