Google This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct to make the world's books discoverablc onlinc. It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc publishcr to a library and fmally to you. Usage guidelines Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you: + Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes. + Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. About Google Book Search Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb at |http://books.qooqle.com/| 1 ^i&A^<-^^ - - TH V, U.,^-\i^ 1 ('ORPV.S. SCRllTORVM ECCLESFASTKJORMf LATINORVM ^^^H 1 Erin'VM CIWSIUU ET IMI'EN8I.-: ^^ii ^^H ; ACAUKMUB IITTEIUKVM CAESAEKAE ^^^H VINUOUOTtHNSlS ^^M ■ ■ ^^H '1'VU1,0PM:a OHrai a ilKgENSIONE ^^^H loHAiJNis nni!Mi:it 1 ^^H ^^H Al'Vll C. ..HBOLM I.,u™ mui.U.rol,»» ii;j|,Em«t | ^^^^1 «i>cccivxxxv. 1 ._ ' ■■ ' J — - -— — ' . ■-.■-■««•f.-ff^- ^*- ^•" '• f* Z ■^■^.'^ •• 7 tf . » r» • V' v CORPVS SCRIPTORVM ECCLE8IA8TIC0RVM LATINORVM EDITVM CONSILIO ET IMPENSIS ACADEMIAE LITTERARVM CAESAREAE VINDOBONENSIS VOL. X. SEDVLII OPEEA OMNIA EX RECENSIONE lOHANNES HUEMER. VINDOBONAE APYD C. GEROLDI FILIYM BU3LI0P0LAM ACAD^MIAE MDCCCLXXXV* X 8EDVLII OPERA OMNIA BECENSVIT ET COMMENTABIO CRITICO INSTRVXIT lOHANNES HUBMER. ACCEDVNT EXCERPTA EX BEML&II EXPOSITIONE IN SEDVLH PASCHALE CARMEN. VINDOBONAE APTS C. GEBOLDI FILIVM B3LI0F0LAH AOADEIOAE HDOOCLXXXT. r5V/m STANFORD LIBRARY MAY28 iyb? Bfecks A •-* J "-•— .. . *jk PROLEGOMENA. I. Sedulius, de cuius uita et scriptis alio loco *) fusius tracta- uiinuS; postquam saecularibus studiis colendis uim inpatientis ingenii non utilitatL animae sed inani uitae dependere, litte- rariae sollertia disciplinae lusibus infructuosi operis non auctori seruire sibi uisus est^), ad Christi miracula uersibus descri- benda ob hoc maxime accessit, ut alios exhortationibus ueri- tatis ad frugem bonae messis inuitans si quando infirmitatis humanae uitiis forsitan lacessitus inpugnaretur, uerbis propriae disputationis ammonitus metueret et qui furta prohibuisset fur uideri uereretur et qui rectae soliditatis iter ostendisset procliuioris lubrici periculosa sectari et clipeo dominicae pro- tectionis armatus inimicae iaculationis tela facili repulsione contemneret^. Volumen confectum, cui nomen paschalis CARMiNis inposuerat *), poeta Macedonio presbytero, rerum suarum patrono, obtulit perlegendum, qui Sedulio respondit ac praecepit ut carmen in rhetoricum transferret sermonem causis, id quod dolendum est, non adiectis ^). Neque uero opera ^) cf. De Sedidii poetae uita et scriptis commentatio. Vind. 1878. — £odem spectant quaestiones qnas postea institnernnt : C. L. Leimbach, UeheT den christlichen Dichter Caelius Sedulim und dessen Carmen paschdle. Goslar 1879 et G. Boissier, Le carmen Paschdle et Vopus P, {Journal des Savants, sept. 1881). ') cf. epist. ad Maced. p. 3. *) cf. ib. p. 4. ^) cf. ib. p. 12. ^) cf. ep. ad Maced. alteram p. 171. X. a u 8ua poeta siue Macedonii censura tetrica deterritus siue morte praematura impeditus ipse edidisse uidetur, siquidem Carmen indigestum et in cartulis scriptum postea Turcium Eufium Asterium exconsulem (consulem anni 494 p. Chr. n.) ordinarium atque patricium ad omnem elegantiam ordinasse et ad legen- tium utilitatem publicasse testimoniis ^) in codicibus uetustis- simis exstantibus docemur. Idem Sedulii et musarum amicus^ cum ecclesia Bomana canonem librorum sacrorum esset condi- tura Sedulii 'ueracis poetae dicta" iterum edidisse et Gelasio papae dedicasse uidetur^ id quod ex epigrammate illo dedica- torio *) concludimus ^). Gelasii uero decretum de libris reci- piendis uel non recipiendis, quod anno 495 uel 496 prodiisse harum rerum sciti contendunt, Sedulii carmen in hunc modum approbat et coUaudat (c. 34): Item uenerahilis uiri Sedulii paschale opus^ quod heroicis descripsit uersibus^ insigni laude praeferimus. Qua summi pontificis approbatione carminis Seduliani laus iam antea peruulgata magna cepit incrementa ab eis praecipue, quos antehac Sedulii imitationem Yergili- anam utpote poetae gentilis improbasse est uerisimile. Omnia abhiuc fere saecula Sedulii seruauerunt memoriam. Atque non multo post Asterii editionem Liberius et Bellesarius (uel potius Liberius Bellesarius ut arbitror) *) Sedulium uersibus acrostichis ac telestichis satis tricosis exornauere et laudauere, quorum carmina etiam nunc in codicibus Sedulianis permultis leguntur (cf. infra p. 307). A saeculo sexto usque ad decimum et postea quantopere Sedulium auctores imitati sint uel quanta cum laude citauerint ex testimoniorum con- gerie infra (p. 361 s.) composita uideri licet: quae ii qui rei litterariae medii aeui magis gnari sunt facile augebunt. Nam poetam, quem iam Chilpericum regem imitatum esse Gre- ^) cf. comment. meam p. 31 seq. Testimonia eo loco prolata in permultis aliis codicibus, quos infra enarrabo, leguntur. ^) cf. infra p. 307. ^) cf. comm. meam p. 34 sq. *) cf. comm. m. p. 51. Praeterea notandum est in codice Mon- tepessulano 362 s. IX Bellesarium Sedulii discipulum nominari cf. infra p. 307. m gorius Turonensis^) testis est, laude eximia cum aliis poetis sacris praeferunt: Venantius Fortunatus c. VIII 1, 57 (ed. Leo): Qtiod tonat AmbrosiuSj Hieronymus atque coruscat, Siue Augustinus fonte fluente rigat^ Sedulius dulcis, quod Orosius edit acutus: Begula Caesarii linea nata sibi est. Idem in libro primo uitae S. Martini u. 15: Primus enim docili distinguens ordine carmen Maiestatis opus metri canit arte luu^ncus. Sinc quoque conspicui radiauit lingua Seduli. Taucaque perstrinxit florente Orientius ore^ Martyrihusque piis sacra haec donaria mittens Prudens prudenter Prudentius immolat actus. Isidorus Hispalensis, cui hi uersus adscribuntur *) : Si Maro, si Flaccus, si Naso et Persius horret, Lucanus si te Papiniusque tedet: Pareat eximio dulcis Prudentius ore Carminihus uariis nobilis ille satis. Perlege facundi studiosum carmen Auiti. JEcce luuencus adest Seduliusque tibi^ Ambo lingua pareSy florentes uersibus ambo Fonte euangelico pocula larga ferunt. Neque rarius Sedulii auctores eruditissimi ecclesiae Bri- tannicae mentionem faciunt uelut Aldhelmus Beda AI* cuinus, quem a Carolo Magno in scholam Palatinam adscitum esse constat, Gallicae ecclesiae uelut Theudulfus, episcopus ille Aurelianensis, Ermoldus Nigellus, Smaragdus abbas, louas Aurelianensis alii^inter Germaniae doctores aeuo Carolino illustres Bhabanus, abbas Fuldensis: horum *) Historia Francorum p. 237 (ed. Arndt et Krusch): Scripsit idios libros idem rex (sc. Chilpericus) uersibuSy qwm Seduiium secuius; sed uersiculi iUi nulla paenitus metricae conueniu/nt ratione. «) cf. Fahricius hihl. med. et inf. lat. V 301 M., Reifferscheid B. P. L. I 291. a* aliorumque testimODta hic eDumerare supersedeo '). Quanto studio uero medio quod dicuot aeuo Sedulius iectitatus cnltus prepagatus sit praeter aucloruro testimonia modo memorata catalogl bibliotliecariim autiquissimi, qui uostium saeculum tuie- runt non pauci'), demoQStrant. Satis euperque ei liia apparet Sedulii opera, poetica praecipue, in bibliothecis Italiae GaUi&e Germaniae Angliae celeberrimia inter opera pretiosissiuia fuisae adseruata. Ex quibus librie manuscriptis multi perierunt, multi adhuc exstant. In tanta codicum multitudine ad Sedulii opera recensenda antiquissimi et optimi hi sunt selecli; H Codex Ambrosianus R. 57 Sup. membranaceus formae octauae palirapsestus, ex quo Angelus Maius primus eruit edi- ditque fragmenta oratiOBum pro Scauro Tullio Flacco, aaeculo septimo eseunte litteria uncialibua scriptus (ef. A. Peyron, M. T. Ciceronis pro Scauro etc. p. 216 aq. et Eeiiferacheid B. P. L. II p. 87). Liber (siue acedulae) qnaternioLibus tribus con- stat foliorum 23, uersnum in singuiis paginis plemmque terdenorum bipartitorum. Folio primo supei-scriptum legitur: 142 Liber sci columani de bobio. Incipit a u, IV 128, desi- nit ia u, V 438, sei priores enim quateniioues iiiterierunt. Tn fine uniuscuiusque fere folii scriba litteris seminncialibus utebatur, ut in spatio coartato siugulos uel binos uersus seri- ptura continua conficeret; sunt autem his litteris scripti uu. IV 140, 141, 154, 155, 168, 169, 196, 211, 224, 263, 264, 277, 278, 304, 305. V 38, 39, 66, 67, 80, 81, 121, 122, 135. J.36, 149, 150, 163, 164, 178, 179, 192, 193, 248, 249, 250, 277, 278. 303, 304, 317, 318, 331, 332, 347, 348, 361, 362, 376, 376, 389, 390, 403, 404, 417, 418. Polia hic iliic laeera et a Cioeroniani fragmenti editoribus male uti nidetnr tractata seripturam praebeut partim deprauatam partim minutam, ut ceitis quibuudam locis niiul nisi litterarum uestigia appareant. Cetenim iam prius iDeptus quidam seiolus folia margine in- ') cf. inilJoem I, comm. m. p. 56aeq. ') cf. L. Deliale, Le Gabinet des tnanttscr&s H p. 450 sq. Bt cata- logom catalogorum perutilcm quamquam non plennm in Mua. Bben. 1882 p. 486 aq. 1 I feriore decurtato lacerauit, Itaque desiderantur uereus V 206, 207, 431, 432; noDaullarum litterarum uestigia taQtum exsfcant ut V 220, 221, 235. 248, 249, 250. ScriptaB est oodes seriuone qui dicitur unlgari, in quo soUemnis eat per- mutatio uocalium e et oe, e (oe) et i '), ■( et y, o et m {um) et iu primitiuis uerborum syllabis et in iiualibus; h modo ad- ditar, modo omittitur, praeterea c pro ch, qu, t, u pro 6, t pro d, f pro ph, g pro i ponitur; n m d superflue adiciuntur: quas scripturae minutias ortbographica^, cum ad leotioDes recte iudicandas lilirique ueram aestimationem pertineajit, dili- genter adnotaui. Codei uarias eipertua est correcturas, quae loeis nonnullia eiceptia iitterarum ductu facile distingnuntur. Correiit primus is qni codicem scripsit uel qui librum contulit, cum hic illic litteras et syllabas omissas reficeret ') et archetypi proprietatea orthographicas mutaret. Malto plura corresit manua seounda, quae non solum arehetypi scriptnraa, quae ab usu scribendi reoedebant, commutauit, sed etiam menda grauiora ei eiem- plari quodam emendato correxit. Vereus V 323, 344 et uoca- bula a librario omissa supp!euit manus alia, cui etiam gloasas -([Qaadam (cf. «. IV 263 uidmtwr 295 pmpura V 103 smuil ■t'93 partem aiistralem 237 uideam 68 qmd [?]) attrihuerim. Correctornm manus qiiam saepe hic liber passus ait, ex notis p&tebit. Discernere autera quid sit librarii, quid primi cor- rectoria uel poateriorum cum nou ubique potuerim, quid scripserit librarins enucleare studui et signo M^, quid es eor- rectnra profectum sit M^ uel corr. m. 2 iudioaui. Atque eandem rationem in ceteris libris sum secntus. Codicem totum Mediolani eicussi. Ex eodem uel simillimo fonte fluxit codei pretiosissimue tibliothecae uniuersitatis Taurinansis E. IV 44. insignitus, T qui in eadem olim bibliotheca Bobiensi adseruabatur. Polio enim primo legitur: 139 Liber scti columbani de hobio. Liber matilas ab iuitio et quoudam cnm libro E. IV. 43 signato •) 8:ngularis eat fotma seAieKgat = ne diligat V 410. ') Etiasi Vl. IV 143 ab eodem iibrario additm esse oidttDr. yi (Cerealis) coniunetus nunc foliis cousfcat 28 ita ut f. 3— 2T tres quaterniones efflciant. et eontinet f. 1 — 2 Epistulam ad Macedonium a uerbis: ab scripturis celsiorihtts (cf. p. 6, 6) osqne ad finem, f. 3' — 26' pasehalis Carmiiiis libros V, f. 26''— 27" hymnum I, f. 28 praefationem ad p. C. (cf. U a.) cum inscriptione et subscriptione. Scriptns pst liber ab uao librario uel, si tamen a duobus, certe a duobus per nioes operi incumbentibus duplici seripturae genere fol. 1 — 2' uncialibus^ 2' — 8' et eiceptis quattuor uersibus ultimis 9^ capifalibns , 9' ultimi quattuor nersns uncialibus , 9' u, I — 18 capitalibuB, f. 9' u. 19 — f. 28' uncialibus litteris (cf. Pasini, Codices htbl. Taur. II p. 244, Peyron I. c. p. 214 sq., Zangemeister et Wattenbach, exempla codicum Latinorum litteris mai. script. I p. 4 tab. XVI). Ei nnciali scriptura conicitur librum saeculo fere VII esaratum esae. Correctus & manu s. VIII, ut Reifferseheidio (cf. B. P. L. II p. 136) uisum est et infra argumentis comprobabitur. Conlatoris mnnere functum esse Abnndantium quendam subscriptio Ubri III et IV testatur haec: ego auvndantivs istvm librvm coNTVLi FEHCiTEE (cf. p. 64 flt 112). At in fine libri I et II scriptura langobardica scriptum tantum esstat: contuii [cf. Reifferscheid , commentariolum de laiinorum codicum s«&- scriptionibus p. 1 s.). Duos eorrectores fuisse es scripturae in- dieiis apparet, ex quibus unus leues librarii errores oorreiit et archetjpi proprietates abstersit, alter lectiones antiquas radendo et corrigendo ex libro alios ordinis (cf. infra cod. A) codicem modo deprauauit modo auxit supplendo ea, quae librarins omiserat aut incendium quodam tempore deleuerat. Quae cum ita sint, inprimis lectionibus primae manus inuesti- gandis operam dedi, ceteras omnes signo T^ uel corr. m. 2 indicaui. Scriptus est codex T eodem quo M sermone uulgari id quod eiemplis libro quinto depromptis eonfirmabo : u, 1 uirtutes = uirtutis MT, 7 hac hora = hanc horain MT, uenU — ueni MT, 19 suum uerbum = suo uerbo MT, 25 labans = lauans MT, 28 traditur = tradUor MT, 69 traditus = traditur MT, 34 adaue = atque MT, 35 smcxit = sanxit MT, 63 mina- tem T= minaccm MT, 126 crucis — trucis MT, 64 horiora = oriora MT, 110 sequentem = sequmte MT, \&2 patulis=: paluli MT, 197 quod — qtto MT, 226 anticum = anHquum MT, 408 modiquoque MT, 268 faetis = fractis MT — 71 plus=pius MT (I 279 pallurus = paliurus T), IV 213 taeet = tacetts MT ; aceedit I 329 cautus = catus T, I 19 face = fauce T etc. F. 28 legitur praefatio paachalis car- iBJnis cum inscriptione rorko ') prefatio operis sacri LreBoavM sovi et veteris testamenti et in fine robeo IMCIPET RATRVM OPVS ID EST EX VE8TER TESTAMENTI LIBEK PEIMV8 ET EX NOVO QVATTVOR QVOD SEDVLIVS INTER CAR- T0LA8 SVAS SPAR8AS HELIQVID ET BECOLLITI ADVNATIQVE 8VHT A TVSCIO HVFO ASTERIO VC ET EXCONSOL ORD"PATRI- CIO SVPRA8CRIPT0RVM EDITORE LIBRORVM {cf, de haC SUb- Bcriptione Peyron ). c. p. 215, 0. Jahn, de subserlptionibus antiquis [acta soc, litt. Lipa. 1851 p. 327 sq.], Haase, index lectionum uniu. Vrat. 1860, Roifferscheid, commentariolum etc, 1. c, meam commentat. p. 31 sq.) "), Ipse contuli, locos quosdam I. Mueller a me rogatus itemm inspesit. Codex Gothanus I 75 membranaeeus formae quadratae F saeculo VIII litteris anglosaionieis scriptus foliorum 122 ') cf. meam comment. p. 31 adn. 1, Wattenbacliii coniectnra pco- bBtur fortasse hac narborum interpretatione : robeitm = robum = rufum. ') Verba ad poetam apectantia. et maltiB codicibnB peniolg-atai baec fere snnt: Hoc opus Seduiius inter i P incerta Reg. 1 caTtolag H, chatlulas EKP, lcar- c«r(«taa dispeTsum reliquit, quod t^i^ p ^ retiquid KEr Reg. 1 -( MTi. H quoF oc P eUegancia P, eUffantiam EGHOR ac twrcio Q torcio D, furcio (t ex recoBectum adu,natum atque ad omnem elegantiam diuulgatvm est a Tttrcio Eufio Asterio a. i exeontuie ordinario atque pairii i)p rufo {0 corr.) EFH , ruffo Bag. 1, rwfino be, om. G TC- P, T.c E, yc F, M GHT, «cRD« :, quintow icario Oh, quinlo V. c- d, quinto e, t aro claro Reg. 1 consule FOe adq- P, . ac G patrio P, palritio T bibliopegae graui iniuria mutilatorum ita ut iu margiDe uon eolum Bingulae litterae sed uerba etiam sitit abscisa. Continet a f. 4'— 6" Sedulii uu. II 42—207, f. 7'-9^ u. IV 138- 308, f. 9'' — 11'libr. V cum capitulis libri quinti (f. 9"); nersuH plerumque spatio non intermisso ae recipiunt. Post uersus paschalis earmiais sequitur hymnus II; a medio f. 20* litteris minutis atque recentioribus (s. IX) scripti leguntnr aereuB quidam hymno II adnexi {ef. infra p. 168) et snb- BCriptio: explicit erMNvs sedvlh poefQ uel redthorl de I ^tiuitate etc. decantatus. qui uidelicet hymnus metro iam- ^mco td^ral fertur essc conpositus, quod genus m&ri rec^it ianibum locis omn'i sportdeum uero tantn inparib; ut sunt etiofft (mbrosiani illo g\ trui^ri decantati, Sedulius uer^fieus ^rimo laicus in italia philo \ didicit, postea cum atiis metroia eroicu madiedonio consulaviel In acha/ia libras snos ^ripsit tn tempore ualentiniani S theodo': in math ttersus ■ncc- TS MAR IC- IN LVCn-CCC- IN lOH ■ HJ SVNT SIMVL vm - cccc- neisus '). Inde alia manu scripti leguntnr hymni hi: ') cf, Beda da re metr. eiBtiint: Eediiliua uersiflcus primo laicus in Itcdia pMlosophvm diAidt; pofiea cum aHis >n«f ro- TVm generibus hermcum metruyu JUacedonio cowsidenfe doctiit. In Achnia Ubro^ smos acripeit tem- pore imperatoruvt Tlteodosii et . 956, 27 E. Hoec pluribus codicibnB ineipU ars Stdulii poet? giti privto 1 GH G metricuiti heroicum E, me- tTum eroicum F generibus om. GH aliM sociis F, oMts eorMO- ciis heroicTm b consulanle >'G'H, eonsaluUinte K deinde P c» ecripsit ¥, conseripsit b m FGHb imp. om. PGKb fSii Arcadii CO mtnorts Th. C, wmoKs Th. ualentimani et iheadosii FGHR ualentini F, ualetiani filii Coratemtini C , fiiH eorutantH paas O vidi f. 20' [A]ltt(s audor ovmitm . , f. 21'' Bmedicamvs dm nato; f, 22'' contra haereticoa: {Arri]us et SahelUus [hae^retioi in- pudici . . ; f . 23* EDiTvs a sco elario i'ictav epo hytrmitm dicat tiifha fratrum hymnum cantus personet ete. ; Sequuntur ab alia manu scripti vehsvs bellesarii BcoLASxiot (cf. infra p, 307); f. 23 Sedulii hymnusT. cum glossia interlinearibus et marginalibus ; f. 25" mapiT liber aldiielmi epi orammatici DB VIHGHN t METRIOA TYRONEH NVNC PROMVNT CARMINA CA8T0S etc. ; f, 69'' post ueraus : Bex humilis xps suspensus crimine nullo stauerit atque kumili slolidum uirtute --' ear- men illud de uentis (cf Antli. 1, 484 ed. Bies.]; f. 70" Dilc- ctissimo et honorabili sco fratri Victurio Hilarus (sic) epi- scopus uohis Romae . . f. 71" incipit prologvs ad cundem de raUone pascJiae . . f. 77' Explicit prologus sd uieturi ad papam hylarium de ratione paschae. mcipit cyclos uicturi . . t. 106' Explicit cycJus uiciuri pi-r annos quingentos triginta duo qui expticitus a capitc repetitur. deo gratia — f lOC" Xiomino uenerando mihi patri Stefano episcopo dyonisius — f, 107' -nicipiunt Canones apostolorum cf. Jakohs, BeHr&ge oder Merktviirdigkeiten der kereoglich offentlichen Bibliothek in Gotha II 134 ff. Correetna est textns Sedulii pluribua manibus, ex quibus seeundn sciipturam raanus primae imita- batur, tertia es codiee diuersi generis mutta iutruBit, quas tamen lectioues plerumque uno eodemquo signo m. 2 indioaDJ, cum nnins primae maniiB sit auctoritas. Earo adiectae sunt glossae pretii fera nuIliuB. EiuHdem fere saeculi est cod. Basileenais IV. 17, qui A in bibliotheca uniuersitatis Basileeiiais nunc adseruatur, formae miuoris, littens anglosaxonicis scriptus. Ex iudice uetere folio primo inscripto liber olim cOQtinebat foliis 64; Queda de s. Martino. Ite apologia Sedulii reth. It' uita $. Eulalie uirg., nnnc tantum f. 11 — 64 eistaat, qnibua Sedulii Sicut m catttlogo Hlustrium hitTonimus in chathalogo PH de repeWnus, quem beatus Riero- rell. cf. ooiciu. nicam p. 21 a., infra nymiU inchoauit, Faieriitg dJMtpitiMS B1I8 perfecit. carmeQ mutilum in fine (lib, I — V 227) continetur. Hunc librum e monasterio 8. Martini Turonensi in Germaniam esse transportatnm ueri non disaimile esse uidetur (cf. Wattenbaeh, GeschichtsquelUn^ p. 224). Habuit liber scriptorem ualde inscium, qui artia metricae ignarus ueraus uno tenore scripsit et esemplaris uel eiemplarium lectiones discrepantes i signo interiecto plerumque iuxta posuit '). Colloeationem uerborum ad libitum mutasse uidetur. Qnaedam covreiit manus prima, eompluria altera coaeua. In libro quamquam perspicue acripto (I et u litteras non facile dinoscas. Scripturae proprietates partim cum eodicibus MT communes partes discrepantea et singnlares ') diligiter adnotaui^). ') cf, I 22 iiblis l iem I 353 formam l carnem 1 356 nosses t itesdi III 167 largior l agnoa agros IV 112 in naa alno IV 131 uiduauerat t arna urba — I 80 angiislo mihi caile coartato uiatn, ia eieoipUTi haud dubie fnit aiigmto; I 155 io eieinplari fait spes ^lata bibendi mucndique fuit, habet codex ; uiuendiqae solo fuit, IV S25 parteqiui, fult qua, II 97 cv,r mnt treu dona, Init cur tria doria, II 123 ivcttm plangoremque cf. infra p- XXVIII, III 281 specie ore, fnit ore cf. etiam I 180. ') cf. I 38 leisis I 73 infussam 1 109 annonso II 33 missertus U lU ballatibus II 14U ussus II 137 possita III 315 Cessareum IV 93 oaint — at contra II 71 fuhise III 95 dimisis — pnetSTBa 11 3 abiecias •pm abicias Hl 99 diescende pro discede I 3ti6 longua pro longa II 225 uentuosa pro uerUosa II 291 longuius pro longius ITI 172 ftuiens pro fiuena III 339 muttdialis pro mundalis IV 266 liongo pro longo I 219 pdlliorus pro paliurus . . . 'j Inter fragmctita latiuu bibliotbecae MoQBcensiB dno folia nersns Sedulii continore animo teiiigno GuilalmuB Meyer mihi nuper indicauit. Cum litteTis merouingicis tum numpro DCCLXXI folio alteri sdpicto mihi peranaBi fra,gmeDta ad s. VIII pertinere. Atqne dolendum tantum tin. n 133-362, 275— 287, 289-300 hodie exBtare, nam liber einsdem generis et ordiuiB erat qno cod. A, nt lectioues II 292 uiui = A, sopuZ- tis = A 276 inquid (indiq; A) Batia deraonatraQt. NonnuUa a codice A alieoa et Hingularia esse e lectionis mrictate, qnam G. Meyer mecam commnnicauit, edoceberis; II 2T6 fradiderit — inquid 278 t,t wb mos jimycAB iK TSMPTiTioBBM 280 agit 284 Knguet — temptatio 285 artum 289 sectare quodque 290 alet 295 conspicuus — ad sua — iustus 296 «(^os — ad leua 297 exercit — mUlit 299 turba. i km ad codices Baeculi uoai deacribeDdos accedamuB; Bunt uero hi: Codex K aro 1 i ruhe n sia 217 , olim Augiensia, K ibrmae quadratae s, IX escunte scriptus ') ooatinet f, 1 — 39 luuenci historiam etiangelicam, f. 40 Sedulii epistulam ad Macedouium, deinde f. 41" adnotationem illam ad Sedulii opera pertinentem Hoc opus etc. cum carmine Asterii, tum SeduUus Jilacedonio*) epistulo. premissa preshltera XVI dehinc uersuum prologo lecturos inuitaHS paupertaiem exilis ingcnii olerum C07iparat uilUati, ex cuius carmine de singuUs utriusque testamenti miraeulis haec sunt capita notata. Seqnuntur «apitula librorum (ef. infra p. 147), f. 43'' mciPiT vebsvs BELLESARIl SCOLASTICI — f. 44 INCIPIT PRAEFATIO PASCIIA- Lis CARM1NI8. PoBt praefatioEem leguntur illa ad Sedulii nitam spectantia (cf. supra p. VII); item de luuenoo quae tradidit Hieronymus iu libro illo de uiris illustribus cap. 84 — f. 44' Sedulii liber primus incipit, qui desinit f. 65', Eiusdem hymni f. 65" — 67" Htteris miDutis scripti nisi multo cum labore non leguntor, cum folia scabendo eint lacerata et soriptura radendo sit deprauata ac fere euanida '), Secunda inaaus praeter primam multa correxit, item tertia, quae glos- sas et latioas et germauicas multas initio, raras sub finem adiecerat, Ipse contuli auctoritate libri ei Ludwjgii apo- grapho cognita. In eodem libro e diuer^is esempjaribus excussi iterum ^ leguntur Inuencus et Sedulius, atque f, 68" Hic luc svkt EVANOEUA -IIII. VERSIBVB Q. VETTI AQVILIHI IWENCl VC *] epistola Macedonio DEOF (Machedonio) B , epigtola maeedonia JjA pbrm E' permissa R laiurus (?) P prolongo hctulo D papertale P Jwleris P, !u>lerum D in- taaitati R miracul.: P eunt capita H capUiila frtiotata DB, sunt capita prfnotata cuaptata Reg. 1 ') In folioto qnodiLm libro iDserto legitar: AdaV^ istu eodicem tcripsit. ■} Intor liiuerHa ECribarQm teatamina, quae f. 6T* exetant, inneDl- nntnr nomiua propm aelati: erhart. rttTathart. wtiprehta ■ mangnam. r-KBI — f. 106" INCIPIT LIBEB -VC- SEDVLH 0PV8 PASCHALE — f. 118 EXPL LiBER -m. SEDVLn opvs PASCHALE. iuaprr LiBER CENTO PROBE. At quaternioiium et folioruni ordo adeo eat tnrbatua ut inter luuenci et Probae carminii Sedulii uersns bodie legantur ita: f. lOl" — 106 (lib. II— 231) — f . 122' — 129" (lib. I 231—368, lib. II) — f. 162'- 169' (lib. III, lY 1_98) _ f. 106'— 112* (lib. IV 98 — 308, lib. V). Carmen ab eadem manu qua pars superior est scriptum, ab eisdem etiam correetum. In bibliotbeca aatis clara monasterii Augi- ensis Sedulii luuenci Probae compluria exemplaria exstitisse ex uetere catalogo anno 822 confecto docemur, qui legitur in libro illo Neugarfci, episcopaius Constant. I p, 543 sq. Z Codex Turicensis C.68 olim Sangallensis ') s. IX exeunte scriptus fol. 127 coatiuet post folia priora, ex quibus unum manu reoentiore scriptos eihibet nonnuUos uersus bymui Seduliani II (u. 39 — 110) et carminis Cypriaai de resurrectioue u. 1 — 16, alterum canonem euangeliornm rbythmice compositum (ef. Baxtsch, Zeitschr.f. rom.PMl. II 216, Duemmler, Anmger f. Xnnrfe deutseh. Yore. XXVI 80 ; W. Meyer, Der ludus de Antichristo p. 91), incipientem quam inprimis spedosa gua- driga, desiiientem sexaginta et per duo numerum — prae- fationem et carmen luiienci (f. 3' — 71"), deinde f. 71' — 79" Sednlii librum I u. 16 — 368. Huius folii partem inferiorem explent carmina uaria: Principium lani etc. et Prima dies Phoebi sairattis nomine fulget (cf. Biesi Antb. lat. 488 et 640); f. 79"* epitaphium Alcuini legitur (ef. Duemmler, Poet. lat. aeui Carol. I p. 350, Studia Vind. 1880 p. 72), f. 80- aequitur litteris uncialibus scripta Sedulii praefatio, quam excipiunt paBcbalis carminis libr. II, III, IV, V; aequitur f. 110" praefatio ad centonem Probae cura carmine eiusdem Bsque ad f. 124", deinde carmen acrostichum ac telestiehum lokannis celsi rimans misteria celi, quod eistat etiam in eodice quondam Sangermanensi nune Petropolitano Q. I, 15 9. IX (cf. Neues Archiv VI p. 510); f. 125' uersus Sedulii in carmine a manu prima omisai V 104—176, 196—201 ab ') cf. Weidnmnn, Qe/Khkhte der StifUbibliothtk St. OaHm p.4S8. i eadem manu scripti, quae i. 1 ueratis Cyprianos exarajierat; f. 126" fabulae V et IX Aviani cum inscriptioae cominum ASKNVS PELLE LEONiB iNDVTVS (cf. Aviaui fab. ed. Froohner p. 10). Litteras ex parte euanidas njaous reeena euppleuit inprimis f. 74' (u. I 127-138), f. 76" {u. 249—255, 268— 278), f, 77" (u. 295—300), f. 78* (u. 334—346) al. Pt lecti- onem uariam supra lineam posuit. Cum eadem manus, quae in f. 1 carmiua supra euarrata seripsit, multa correxerit mul- tasqne glossas adiecerit, lectiones priorea uon facile est ubique difltinguere. Codex Sangallensis 877 raiseellaneus forraae quadratae r 61 parte ut uidetur a monacho Sangallensi Kuadkero ') s. IX scriptus post uarios grammaticorum praecipue libros coutinet p. 117 — 203 Sedulium (cf. G. Scherrer, Versieicknis der Iland- sehrifhn der StiftsbibUothek St. Gallcn p. 305). Atque p. 117 — 123 leguntur capitula in tres libros digesta (cf. infra p. 147), p. 124—125 fragnieutum libri I paechalis operis siue in- scriptions, p, 125 — 132 epistula ad Macedonium cum carmine Aaterii (Hoc opus etc.) et praefatione illa prosaiea {Sednlius epistola Macedonio praetnissa etc); p. 130 inoipit paschale carmen libris V diuisum; p. 201 legitur hvmnus II, p. 203 hymni primi n. 1 — 14, quatemio enim XIII. quattuor foliis constat. Sedulium excipit Donatus minor p. 204: incipiunt feliciter primae partes artiitm Sonati grammatici urhis Ro- mae. In pagina nouiseima (163) quaternionis decimi radendo Htterarum uestigia tantum sunt reiiqua. Liber diuersis maui- bus est scriptua atque quaternioues XI etXIIetXIK {u. III 87 — V 438) litteris mitiutis, lectiones uariantes et gloasae in hac parte multae leguatur. Discrepat scriptnra hymnorum (fine alterius exeepto), quae cum scriptura epistulae facit. .Secunda manus suppleuit uersus, quos prima omiserat I 294 — 297, IV 184, V 196-202; desunt adhue V 104. 176, quam ') V^S- IS^ t^r iBgitor nomen Bnadkeri, qaem anno 879 diploma quaddiLDi scripeiBse dooet Wartmann, Urkundmbuch der Abtei Sl. GaUen II p. 221. Eandem otiam TuriceDsem et alteruin SangallenEem, quem infra describam, eicuBsisse ia sCndiis YindobonoDsibiiB IS80 p. 71 BUBpi- lacunam manus altera iudicauit in marg. uerans 102 hic..,, dimissue XIIII (of. Enpra cod. Z). Libnim a me rogatus iterum iterumqae inspeiit IdteDsobn liberalitate grata mihi mente recolenda. InterUbros Gallicosuetustate et auctoritate eminent: Codei E bibliothecae scbolae medicinalis Mon tepessulanus 362 (er iibris oratorii coUegii Treeensis) membranaceiis formae qna- dratae s. IX acriptus. Coutinet f. 1" — i'' epistulam ad Mace- donium, deiude praefationem illam prosaicam Sedulius epistola etc. et nersus Bellesarii (II'J cum adnotatione Hoc opus etc. P. 5, 6, 7 manu recentiore (s. XIV) scripta *) continent car- meo Asterii et iterum praefationem prosaicam capitula lihri I paschale earm. lib. I u. 1 — 92, f. 8' — 36' reliquos uersus carminis per IV libros digestos, deinde bymuos duos et Bellesariv carmeti (cf. infra p. 309 11" et II'). Sequitur f. 39' praefatio ad loueuci carmen Matheus instiluit ulrtutum tramite niorcs etc. et carmen ipsum usque ad f. 93''; a f. 94* — 267* Lucani Pharsaliu leguntur {cf, catalogue des d(5part. I). Correctus est liber a manu secunda, quam secuta est alia. Praeter eapitu- lorum inscriptioues et in margine et supra llneam glossae ") permultae inueniuntur. Ipse contuli. F Codei Parisinus latinua 9347 olim Kemensis (f. 2" in ora summa: lAber sci Itemigii uolumen IIII et f. 2' in ora infima Bemigius Constanti, f. 18 lib sci remiuii) membrana- cens formae maxituae s. IX scriptus coutinet praeter luuencum Prosperum Sammonicum Aratorem Venaatium FortuDatum carmiua quaedam adespota (cf. Duemmla^, Nettes Archiv IV 120 et Studia Vind. IV 171 ff.) Seduliimi, atque f. 1*' ad- notationes ilJas ad poetae uitam pertinentes Sedulius uersi- /icws etc; sequuntur quaedam alia eadem fere quae ez codiee Vindoboneosi 85 edidi in Zeitschr, f. osterr. Gymn. 1876 p. 503, historia de Arrio haeretico, f. 2" hjmuus 11. F. 3 epifitula ad Macedouium incipit, quam excipit argumeutuot ') Lectioaem huius nianus inaetermiei. ') In hia r. 1 nomen Yegetii, f. 9 Caasiodori citatur. I I qnoddam libri primi f. 4". Genilorem nati atqwe jilium patris peto quoque sanctum spiritum trinitatem in substantia una cui semper stta seruauit factura uti possim (ex possmwts) proferre dc pluribws pauca uerbis ticet rud^ms — quis enim cuncta fari poterit quae Saluator nostra causn fecerat. Enoch ergo ete. Sequitur Hoc opus etc. cum cartniBe Asterii inter- posita inscriptione paschalis carminis Liij prim', deinde paschale earmen quattuor libris connprehensum cum hymDO 1 et 3iibseriptione kieronimus in chathalogo Sedulius uersificus etc. — uersus Bellesarii (cf. infira p. 307 II' et IP). Paginae eolumoarum biDarum undequadragenorum uersuum; duae ma- nns correxeruat et glossas inter lineas et ad margiaem adie- ceruat. In fine libri bi uersus leguutur: Christe deus nostre ienedic conuiuia mensae \ quaeque tuis seruis mitissime dona dedisU I per te sint ienedicta qutdeni. tu largiior almus. Codex Parisinua latinus 14 143 (S. Germani a Pratis 1455, Q olim Corbeiensis) membranaceus formae octauae s. IX scriptus, cuius catalogus uetus monasterii Corbeiensis iam meutionem facit (cf. Delisle, Le Cabinet des mss. 11432 a. 282), continet f. 1* hjmnum benedicamus domino cum neuniis; f. 2 lacerum in ora summa habet uerba scriptoris k) mf: hunc librum in- choauim''^ V ID IVL. In pagina altera eiusdem folii a duorum glossatorum manibus leguutur nonuulla de uita et scriptis Sedulii Sicut scs hieronimus dicit in cuthalogo iiironm iUu- sirium. Iste Sedulius primo latcus fuit et in acJtaia docuit seeulares disdplinas. Fostea uero totum se ad detm contulit ei omne studium, quod ante habuerat in illis secularibus disciplinis, conuertit ad diuinas scripturas. Scripsit ergo Kbntm hunc de uetere et nouo testamento eto. (cf. F) — deinde IHCIPIT AES SEDVLII POETB QVI FRI . . . PHYLOSOPHHM DIDICIT P08T.. GENEHIBVS EROICV METRVM MACEDON. . . IN ACHAIA LIUROS fiVOS SCRIPSIT. . , TIIEODOSIO ET M(l!en<. . . — f. 3 fragmentum epistulae ail Macedonium (ab. . . nutrimentum guod in me etcj cum glossis plerisque, quod exeipit f. 6' hoc opvs etc. cum carmine Asterii (incipivnt veesvs eivsdem), Sequitur sedvlivs epistola etc, deinde paschale carmen librifi quinque compreheiisuai — f. 50* Lymn. I — f. 52" car- miDa Bellesarii (P et II') inscriptione erasa — f 54" iterum SeduUus uersificus atc. — f. ^^*' hyranus II — f. 55'' — 59" Pauli Diaeoni carmen de S. Banedicto (cf. Buemniler, Poetae l, aeui Car. I 34) — f 60" Einhardi rhjthmus de passione Christi martyrum Marcellini et Petri (cf Duemniler 1, c. II p. 126) — f, 60—68" de gradibus sacerdotum et clericoruni et epi- scoporam — f. 72'— 82 carmen ineditum de S. Quiiitino (cf. Diiemmler, Ncucs Archiv IV 262). A dnohus scriptoribus glossae Bunt adiectae (rarae sub fiuem); duarum mannura cor- recturas eipertus est liber, quae ad aliud exemplar pertinent, Capitula in margiue adsunt. H Codei Parisiuna latinus 13 377 (S. Germani a Pratis 1312, olim Corbeiensis 244) membrauacens formae octauae et f. 150 s, IX acriptus eontinet ox indice f. 1 sermonom S. Augustini in cathedra S. Petri ') (= Pulgent. p. 358 ed. Ven.) — f. 2— 12* uitam S. Demetrii raartyris — f. 12"— 15" sermonem Augnstini de omnibus sanctis apostolis (= Masimi Taurinensis hom. p. 305 ed. Rom.) cum subscriptione : Quicnmqti£ hos ser- nwnes legeris memento in orationibus iuis Hilill qui eos in qwodam Ambianensi libro iniicntos in honore sconi aplom prout potuit in hoc lihro de salute anime sm descripsit. porro hec utcumqus scripta ut melius rescribat qui irtsumpserit laho- rcm. h^c in exemplariiii a deo haheat retrihutionem. Sermones uariis iisqne recentioribus manibus sunt scripti. A f. 16 radendo et conglutinando corrupto usque f. 18' pertinet epistula ad Macedonium; seqaitur Hoc opus etc, f. 18* inscriptio car- minis lihri I, quam excipit carmen Asterii et SedMlius epi- stola etc. cum capitulis. Paschale carmen Ubris qaattuor com- prehensum pertinet usque ad f. 52 med., inde hymnus I cum uersibus Bellesarii (II' et 11*) et adootatione iiieronimvs in CATHALOQO Sedulius uersific.us etc. legitur, tum litteris minntis I post raauTam legitar: ... vr cobbbii boko clBVIT n I CEPtT DB9TITVI MOBILrn.TB BVI I THKT B REflTI- « P4CE. AM FiiT ATOVSTiNvs «Ti dtfectrit m semine iion I a manu recentiore seriptus hymnuB II. cum neumia et Felix nimium aetas contenta fideUbtis eic. — f, 56" haec Augustini ex sacris epygrammata didis {= in epigram. Prosperi cf. A, Mai clasa. auet. V 386) — f. 56" incipivnt t.eYgrammata Prosperi (f. 80—82 poema ad uiorem exatat, quod Paulino Nolaco uulgo adsciibitur p. 738 ed. Mign.) — desinunt iti f. 82 cum subscriptione explicit epigirammatvm sci pro- sPEEi. F. 82" esplent eseerpta ex Bedae historia eccles. Au- glorum (III 151) — f. 83' incipivnt catitvla libbi bedae DE AETE METRiCA — f. 107" incipit Alcuiui grammatica seu dialogus inter Franeum et Sasonem, qui «sque ad f. 148" per- tinet. lnde uaria Aleuini praecipua carmina aequuntur cf. Duemmler, Foet. lat. aeu. Car. I p. 632, p, 300 e. LXXXII p. 303 e. LXSSV 2. Concluditur liber oratioue Eugenii Tole- tani f. 149" Res ds inmensi qui constat machina mundi. Glossae et correcturae a duabus manibus sunt profectae, quae etiara uersus euanidos suppleuerunt. Saeculo nono uel decimo scripti eunt: Codex Berneusis 267 membranaceus formae qcadratae B f. 33 olim liber saneti Beuedicti monasterii Floriacensis (cf. f. 18" lii>er sancti Benedicti abatis fioriacesittceno et 33'' in marg. scripsit monac \ [benejnedicti patris \ unus) con- tinet pasebalis carminis in quattuor libroa diuisi lib. I un. 339 — 368 lib. II u. 1—25, 102—177 lib. lU 189—339 Ub. IV et V u. 1 — 56, 95—438 hymQ. I et II cum scholiis iuterline- aribus, quae tamen a f. 45 desinnat. Scriptura f. 1—18 fere euanida nisi summa oculomm intentione non legitur. Non- Dulla corresit manus prima eompluria manus altera atramento uitido (cf. Hageni catal. cod. Bern. p, 300; Halm, Vereeick- niss der alteren Bandschriflen latdnischer Kirckenvdter in den BMiotheken der Schweis p. 51). Codex Carnotensis 58 (es librig monaaterii S. Petri Carno- C tensis ordinis S. Benedicti congregationjs) membranaeeus for- mae quadratae continet post dialogum S. Gregorii et traetatum de quattuor quae fiunt in ecclesia sacramentis f. 39 Sedulii carmen libris IV diuisum cum inscriptione ihcipit aes sb- Dvm POETE qui primo laiiMS etc. (cf. iofra OttobiaDHm 35). Seqnitur epistula ad Macedonium nsque ad uerba dum pro- fusius, reliqua epistnlae leguntur 7T; inde f, 41 qrammatici POET^ DE MIEACVLIS VETERIS TESTAMTI. DlSSentit teitUB et ordo capitulorum ab iis, qoae infra ex uetustioribus libris edidi ef. / Bc enoch translato. II de ahraham et sarra, V de uirga in draconem cuersa. III de loih et eius iixore. IIII dc igne no» ardente in ruio. VI de siccato mari rvbro. VII de man {n ex corr.) caelesii etc, Ordo foliorum ualde est turbatus: f. 83 et 81 hymnns I cum carminibus Bellesarii (II' et ir-), f. 87 hjmni II u. 1-61 leguntur. De Alcuini uita Antiebristi et reliquis, quae in codice eistant, cf. catalogm des manuscrits de la ville de Chartres 1840 et Pertz, ArcMv VIII p. 386. Codicem ex atio exemplari manus aecunda conexit, ad quam accessit tertia (cf, IV 100). GlosBae permultae in epi- atula ad Macedonium et in hymno I. leguntur, E Codes Sangallensis 197 foimae quadratae, paginarum 398, qui nunc est cum quattuor aliis conglutinatus (cf. Scherrer, Verseichnis der Nss. der StiftsbiUiothek von St. Gallen), conti- net f. 369—397 Sedulii paschale carmen in trea libros diuisum. luuenci carmen excipit epistula a. M., quam sequitur hoc opus etc. et carmen Asterii, deinde ScduUus epistola Macedonio. . cum capitniis libri I et II ab H et K uis fere discrepantibus ; f, 372 paschale carmeo incipit. Paginae binia columnis diui- sae uei-suum aunt quadragenorum. Cum quaternionis septimi folinm ultimum sit auulsum, hjmni I. duo tantnm uersus es- stant, In eodem folio scribendi lusus deprehenduntur, qui lusibus librarii cod. P sunt similea, In margine inferiore quorundam foliorum IJtterae fere euanuere, Manus secunda oorrecturas atramento distinctas addidit. Saeculo decimo adscribuntur: S Codei Sangallensia 242 pag. S72, qui nunc cum dnobus aliis eat conglntinatus, continet post Aldhelraum p. 168 — 243 Sedulii pascliale carmen Ijbris quattuor diuiaum et hymnum primum. Hic liber glosais cum latinis tum theotiscis et uotis muaiciB ') est apeciosus, quae p. 194—205 sunt rariores uel rarisaiinae; pagioae 202—204 ab alia manu scriptae esse uidentur. Is qai codicem correiit litteras euanidas et uergus omissos Euppleuit. Paginae uersiium sunt uicenorum quinorilm (Cf. Scherrer 1. c. p. 89) *). Codex Monaeensis latinus 18628 (quondam monasterii T" S. Quirini Tegerns. 628) membraaaeeus formae quadratae continet f. 16 Bellesarii carmen (IP) cum inseriptione libri primi: inripit prepatio libri itvivs — f. 17' a manu glossatoris in catalogo uirorwm illustrium quod in libro, quem ieatus hiermimus inchomit sed paterius discipulus eius per- fecit, ibi legitur quis fuerit iste sedulius. fuit enim primo laious seculari sapienttae deditus. postea ad deum conuersus seripsU hunc Jibrum quasi per dyrocheum id duplicem refe- ctionem de ueteri et nouo testamento (cf. infra p. 316 et comm. meam p. 22 sq.). Sequitur epiatnla a. M. et carmen libris quattuor comprehensum cum glossis marginalibus et interline- aribus (cf. Anzeiger f. Kmde deutsch. Voreeit 1876, 8), deinde f. 66 — 69 hymui duo, f. 70" koc opm Sedulius etc. cum car- mine Asterii (u. 1 et 2), f. 70'' prologua oentonia Probae (cf. Eiesii Antb. lat. 735) et carmen Bellesarii (II') leguntui. Capitula in margine et inter uersus esstant. Correctus est liber a glossatore (cf. catalogum codd. m&nuscr. bibliothecae regiae Monacenais II 3, 191). Codex bibliotheeae publicae ciuitatis Trenericns 1464 D membranaceus formae maximae f. 245 s. X inferior^) continet f. 1—114 Prudentium cum glossis germanicts, f. 115 — 168 ') cf. Schubiger, SdngerseMle p. 6 aq, ') Pioeter libroH descriptoa in bibliotheca cBleberrinia monnsterii SangalleDais etiam alios per mediam aeQum eutitiase ei neteie illo bibliothecae catalogo (cf. Weidmaiin 1, c. p. 364, 392) et fragmentis ad- hoo exstantibnB docemnr uelut.i cod. 44 6. TTII p. 182 nerBUH I 17 — 24 oontinet; cod. 120 s. IX p. 1 uers. III 1— 14; cod. 1395 s. 5 uerB, 1 362—368 n 1-22, S7— 88, 30-66, 104— 141| cod. 873, quem JodocnB nefonaelrr a. 1508 Boripsit, f. 141—207 Sedalii p. carmen cam hymno I. *) cf. carmen qnod in folio 1 exstst ap. Miraenm opp. dipl. I. 396. Boetiom. f. 169 EugeDi Toietani carmen (cf. studia Vindob. 1883 p. 168), f. 169—170 epistulatn a. M. et [h]oc opus se- dulius etc. cum carmine Asterii et praefatione prosaica illa Sedtilius epistula Macedonio etc. Capitula (ad I et II 1 — 282) c«m cod. H et K faciunt. F. 172'— 195* continent paschale carmeD, i. 195' carmina Bellesarii (II' et IP) et hymn, I u. 1 — 100 (u. 100—105 et hym. II deaunt folio uno auulso); f. 197 — 198 horologium, f. 198—232 Aratorem, f. 232—240 Auienum, f. 241 — 245 disticha Catonis, f. 245 fragmentum earminis Ea- geniani (ef. de hoc libro Langeni quaest. BoetiaDas quae sunt ia- ter Bymholas philologorum Bonneusium iu honorem Fr. Kitschelii collectas p. 263 — 268). Margines qnorundam foliorum adeo 1 aecLsi sunt, ut singulae litterae aut uocabula desint. Capitula atramento rubro scripta partim inter lineas partim in margine leguntur, sub finem desiderantur. Qlossae rarae apparent. E codicibus Eomanis, qui Areualo editionem anno 1794 paranti praesto fuerunt, saeculo decimo adscribuntur : Codex Vaticanus Ottobjianus 35 membranaceus formae octauae f. 81 contiuet Sedulium et luuencum (cf Areuali prol. p. 48, Eeifferscheid B. L. I. p. 594). Atque f. 1—3 legitur epistula a. M. cum adnotatione hoe opus seduUm etc, car- mine Asterii, praefatione capitulorum SeduUtts epistola etc. Sequuntur indicia titulorwm XXIII singulis sequentibus capituUs siue coaptata. Versus SeduUi de Ckristo A solis etc. P. i" — 33 p. carmen quattuor libris conprehensum, eodem folio carmen Belleearii (II") — f. 3i>'' hymn. I cum subseriptione Incipit ars Sedwlii poetae etc. (ef. snpra p. XVII) — f. 35'' in- cipit glossa de prosa SeduUi — f. 36 aenigma poeticum — f. 36" — 81 luueuci carmen legitur. Lectionea huius libri om- Rom. niQmqne Uomanorum ex Areuali commentario reeepi. De Ottobiano 2 (cod. Ottob. 36 s. XV) cf. Areu. p. 48. .«B. i Codei Vaticanus Eeginensia 333 membranaceus formae quadratae auctore BeifferBcheidio (I. c. p. 382) s. X seriptus continet post luuencnm f. lOl"— 162" Sedulii p. carmen quat- tuor libris diuisum. Seqnitur Domino sacro sca bcatissimo'' at^e apostoUco et in toto orbe primo omtmtm saeerdotim XXI papae mgilio Arator subdiaconus — f. 163 hoc opus sedu- lius etc. cum carmine ABterii et praefatione capitulorum SeduUus epistola etc. — coaptata Iheronimus in cathalogo scriptorunt didt et carminibns Bellesarii (II* et IP) (cf. Areuali prol. ad luueDcum 2, 48 ad Sedul. 3, 66). Godex Vaticanus Reginensis 166 membranaeeus formae ki octauae continet post epistulaa quasdam Apollinaris Sidonii f. 42 — 45" Sedulii ep. a, M. cum glosais et hoc optis ete. — f. 46 Prudentii psych. initium — f. 50 paschalis carm. lib. V u, 110—438 hjmn. I Bellesarii carmina, carm. 716 u. 1 — 8 Anth. Lat. (ed. Kies.), hjmn. Sedulii II u. 1—36 {cf. Areu. prol. ad Sed. p. 44, Keifferscheid. 1. e. p. 406). Codicis Vaticani Reginensia 1560 miscellanei f. 10— "< 23 8. X seripta contiflent Sedulii Carm. I 121—368 II 1— 300. — P. 9 (s. XI auctore Mau) epistulam a. M. a uerbi? nec ieronimi usque ad finem eshibet (cf. Areu. I. c. p. 44). Saeculo undecimo scriptus est codes Vaticanus Regi- k. nensis 300 membranaceus, qui poat Aratorem f. 41 — 77 Se- dulium continet atque f. 41 epistulam a. M, cum subscriptione finit prologus scdulii presbiteri \ hoc opus sedulius inter car- tulasetc; seqnitur carmen Asterii et post praefationem Inc^ saerum opus ex ueteri testamenio quodpoeta incilat se ad scri- bendum Cum sua gentiles etc. — P. 76 desinunt Sedulii car- mina qnae excipiunt f. 77 carminu Bellesarii disticha Catonis (ef. Baehrens, Poet. lat. m. III 212) Eugenii metrum de decem plagis (ef. Areuali prol. p. 43, Reifferscbeid. 1. c. p. I 314). Areualo auctore (prol. p. 42) eiusdem saeciiii est codes Vaticanus (ueteris bibliothecae) 1665, qui praeter Aratorem ^ Sedulii p. c, lib. I hyniDOB epistulae a. M. fragmentum (usqne ad nerba de eottidianac uero misericordiae) continet. Cetera desnnt folio uno auulso uel pluribue. Post hymnum I leguntur duo ueraus qui Seduiio sunt abiudicandi: Haec ttia perpduae quae scripsi dogmata uitae, Corde rogo, facias, Ckriste, manere meo (cf. meam comm. p. 46). De Vat. 2 (Vatic. 3178 s. XV) cf. " Areual. p. 40. Ei recentioribus libris ab Aniealo excnssis anno 1761 foras edita codice pareDtis Bui, qiieui is Plin. paneg. 25, 5 et 49, 8 antiqnam et landandae netustatiB mem- branas designat, uhus eat qui liber hodie desideratus paachale carmen epigramma Asterii hymnum Sednlii primum continebat. Idem uir doctus a Petro Burmanno Secundo aeeeperat codicem n. A.lmeloTeenianum maioris formae, quo iam Cellarius editur QSus fueiat, °ob antiquitatem et scholia quaedam maxime commendandum'. In libro desiderabuntur cuneta a lib. I 181 — o. IV 113 (cf. Arntz. prol. ad ed. p. 16). loh. Frid. Grunero, qui anno 1740 Sedulium edidit, contigerat, ut editione Tor- naesiana anni 1565 cum notis mss. Erici Beuzelii, ex ms. it. Cantuariensi, codiee Nansii et codiee Vuleanii ne per II. primnm quidem librum integris uteretur. Chr. Cellarlus in exomanda editione ann. 1704 (repetita 1739) adhibuit codicem m. Lipsiensem hibliotb. uniu. (s. XIII). Horum codicum leetiones ei editionibus prolatas, si quae in rem esse uidebantur, in .b. commentario notaui; item ex C. Barthii Aduersariis in qui- bos excerpta duornm codicum Sedulianorum deprehenduntar non spreui sed nonnulla memoratu digna recepi. Arntzenio ■t. praesto fnerat etiam editio Georgii P a b r i c i i ') (anni 1562), cuius margini C. A. Dukerus lectiones nariantes ei h. antiqua lani Parrhasii') editione et Theodori Poelmanni I^; cel Pulmanni schedis adseripserat. Poelmanni lectionea nariae Arntzenio ei mss. depromptae uidebantur, cum noanun- qnam in schedis librorum scriptorum mentio fieret (cf. adnot. ad V 276). At quam nulla illi niro doeto babenda sit fides, paucis illustrat Noltius, Germania XX 130. Poelmannus iam antea Sedulium cnm uariis lectionibus una cum ceteris poetis *) Foetarum Qeteiam ecclesiasticoTum opera chriBtiana et opGram reliqniae atque fragmenta theaaurua catholicae et orthodoxae ecclesiae et antiquitatis religiuEa.e ad utilitateni iuuciitutis schoksticae collectus emendatua digeetus et conimeutario quoque eipositus dilig^entia et atudio Georgii Fabricii Cbemuicensis. Basileae per lob. Operinum, ') Prodiit haec editio Mediolani aiino 1501 dedicata ciailis et ponti- flcii iuris coneultias. Insubriaaqne regio senatori domino Michaeli Riceio Neapolitano patricio. Inspeii banc editionem in bibliothecai Marciana Venetiis. In fine huins editionis nonnulla de Sedulii et Prndentii genere dicendi et uersificandi addita Bunt. cbriBtianis ediderat, quae editio prodiit Basilcae 152S, repetita cum epietula dedicatoria ad BeiDfaardum Lorichium JEada- marium Marpui^i Konis luliis auDi 1537. Inscriptio est: itt- venei Bispani eiumgeUcae historiae libri IIJZ. Caelii Sedttlii mirdbilium dvoirtorum sive paschalis carminis libri IIII itna cam hymnis aliquot, Aratoris in acta apostolica libri dm. Venantii Honorii Fortwnati hymni duo per G, Cassandrum vntegritati suae restituti. Omnia per Tkeodorum Foelmanwm Craneburgensem recognita. Basifeae, Beoepi praeterea loction^ praecipnas Fahricii etConradi Histii Spirensis ') editionum, sp item Aldiaae (anni 1501), ex qua desoriptus est cod. Vati- ai canuB Eeg. 5 a. XVI {cf. Areu. prol, p. 47) '). Sedulii carmiBibus emendandis praeter editores inprimis stndnit Thomas WopkensiuB {cf. Thomae Wopkensii Ad- vt uersaria criiica in Ciceronem Sallustium etc. collegit Carolns H. Frotsciier Lips. 1835 uol. LE p. 300—352), qui postea obsernationum suarum aduersariii emendatiora ad Amtzenium tranamiait (cf. Arntz. edit. prol, p. 21). Qui multis quidem locie lucem adtulit, ptura coniecit, sed cum eius coniecturae magis ad sermonem Sedulianum corrigendum qnam ad libro- riorum errores detegendoa pertineant, eas in commentarium quidem recepimus, sed a textu remouimus. Item Cornelii Valerii Vonekii coniectnras {cf. Spedmen crit. in vor. vi auctores 1744 p. 177 et lectioms lat, 1745 p. 43, 59, 114— 122) carminibus recensendis spreuimus omnes, qui Grunero recto iudicante ad innouandum nimia procliuis et de corrigendis quam intellegendis ueterum Ecriptis magis fuit eollicitus. Sedulii codices quotquot aut t inuestigaui aut a priori- Amiistreim) ^) RecenBnm edltiDDum mnltarnm non Dmaium propoiiQit Arenalns 1. e. p, 58—70 aeq., Bronet, manuel dw l&iraiTe V 258 Bq. Onuiinm anti- quiBBima est Nicolai Cappneoti: Celii Sedtilii presbi/teri, Mirabiiivm diuinorum libri guingue cum hymno et carmine degiaco eiasdem, lehan Petil. Ven-andantur Parrhisiis in uia ad Diinm /acoftMi» snb Leone argenteo et in monte IHm Bilarii sub speoilo. Sine anoi nota pBriaiis in quavto ei offlcina ABcensiuna piodiit. bus editoribus eicussos liabui ad unuin Etrcbetypum exemplar saeculo ut uidetur sexto sermoue uulgari scriptum redire mibi certiasimum est. Quod commune archetypum litteris quadratis seriptum fuisse ex elementis permutatis CG, CT, FP, EI, CI U euincas, cum R S permutatae rursus ad scripturam ScOtticam dacant cf. III 219 calidi—gelidi I 142 iMcedens— ingrediens II 12 noncentos — Tiongentos III 129 lucentia — lu- gentia III 40 cradiens — gradiens II 182 uistera—uiseera III 263 fructibus—frugibus 1 133 fkxos—plcxos II 128 fre- mitus—premitus IV 82 caparnae^cafamae V 266 fatesaunt — patescunt V 211 elegit — eligit B. I 31 tivnditus — umditus Ep. 12, 9 facienie—fauente. SermoDis uulgaris proprietas, cuius uestigia in oomibus codicibus etiam receatisBimis restant, bomines medii aeui ia- dootoa fallebat, doctos inducebat, ut emendarent uel gloseis interpretarentur quae a eermone usitato recederent. Qua re singnlaris guaedam lectionis uarietas est nata ut IV t' sine nomine mixtum uulgus, ubi libri aut maestum aut mixtum uel utrumque eihibeut. Mixtum, quod in sermone uulgari maestum sonuit, leetionem genuinam esse luueaci loco simili h. e. III 760 satis comprobatur. Neque iectioaes horas et a/uras (V 425 aetherias euectus abit sublimis in oras) ad duo arcbetypa ducunt, cum o et au sermone uulgari non distincta fuisse inter omnes constet; oeque aliter de discre- pantibus V 90 uires et uis est lY 260 tutus et totus V 342 sojpitus et sopitos etc. iudicabis. Praeterea cum Sedulii carmina per medium aeuum in scholis legerentur, quin magistri loeos ohscuros illustrauerint atque hic illic stilum auctoris emendare studuerint, non est dabi- tandum. Quod ut tibi persuadeas uelim conferas locum V 41 Pactus grande nefas quauis mercede: codices pleriqne nuno eshibent pama, cuius originem ex codicis A duplici lectione parua gwis cognosees, cum antiquissimi lectionem gonuinam seruarint. Sciolus quidam aeui Carolini singalare illud qutmis uerbo parua illustrauit et commutauit. r Ad commune arcbetjpum proxime aceedit et antiquitate et " auctoritate quamquam neglegenter ab inscio quodam acriptus — id quod feliciter factum esse infra edoceberis — codex T eiuBque geraellus ^) decnrtatus M. Hi cuutra reliquos omQes aut ueram scripturam indicaut aut integram prae se feiunt, cf. V 137 suhlime cadauer \ Ostendit populis, quanto de cidmine lapsm I Pridem discipulus — tartareum discenderit usque profundum: MT soU discendere aeruarunt, quod reliqui ex ratione uersus uarie in descendit ad uel at, in desceYiderat correxerant. At es Prosa p. 283, 3 patefecit ex quanto cul- ne sit prolapsus satis claret discenderit quod in sermone ' uulgari in formam discendere ') abierit esse uerum. V 21 humi~ lemque magistrum se faciens praeter M et T in kumilem I tninistrum libri eommutauerunt, quod sermoni trito magis conneniret; lectionem magistrum Prosae uerba doctor disci- ' pulis Dominus sese, famulis pedes abluens, incUnauit confirmare mibi quidem uidentur. Lectionem ueram iu epistula, a. M. p. 8, II exemplar contra exempla reliquorum T soius seruauit; ueque III 80 a leetioue codieis T effigiem reddit recedendnm e putaui, quae ab reddens Qon multum, ab repetens, quod pleriqne praebent, plurimum distat. At codices T et M uariis mendia sunt dcprauati siue librorum iiicuria siue quod ueri similius eiemplarium ei quihus fluiemnt uitiis, cf. praeter uitia M et T communia iara supra enarrata uersus in T omissos I 294 — 296. u. II 230 transpositum, ordiuem uerborum tur- batum V415; III 147 errauit librarius in uerbo sanum quod cum clanm uerbo praecedentis uersus commutauit, in uerbis ■) Conspirant T et M in DersibnE omisBia V 333, 344, in aerbis otniBEis hoe IV IGO lanti V 2o2, in a^gibuB male diaisiB Y 119, 124, in leationibuH preuis e. g. i curare IT 143 carnibus IV 169 «ndam IV 185 et IV 240 fecit V 49 (m IV 157 merentar V 237 de corpore V 233 corpore V 291, in rebus ortbogtaphicis : rauiis IV 144 habit IV 147 aderiseente IV 178 dixerunt 194 (ftojianiis V 17 labans V 25 arentis V 90 ndl 104 al. — disaonant In leulBdmis scilicet ortbographicia e. g. IV 146 itnperitim M imperio T 198 itia M uiam T 265 prolaes M prolae T defaetilms M defitibus V 20 caeiebrai^ M eelebTnns T 67 enetww M iH etwis T 98 expuere M expoere T 379 didimos M, dydimo T. Qnae cnm ita eint, ualde est dolendum eodieem M non ijitegrum eistare. ') Similiter libjariua eiempkriB, ei quo fragmentum MonaceUBe flatit, II 276 trndent iiro tradere Bcripait. itnpenosa sa scripsit; y 2 I 245 i iri, pro quo imperio sacri syllaba sa altera neglecta 32 de contra metrum additum est. Ter, quod for- , uerbo corpore fallit dificat, nisi corde pio, nisi pecfore caslo {cor- pore T Reg. 1) V 291 Fonte renascentes membris et sanguine Christi (corpore M'T') V 350 Quem nos dettato porfamus pectore Christum (c(w- pore MT' et al.); cf. praeterea II 36 prophela pro properata II 116 parmlorum contra metrum pro paruontm V 136 fallax pro falx 157 ^m pro tuum 197 quod pro yuo 263 qui pro quia 390 ludens pro recludens 416 pacem inguid onmes habete pro pacevi omnes iriquit habete. la eiemplah codicis T uel potius iu ipso archetypo glossae uel duplices lectioaes fuisse uideutur cf. II 122 Milia plangoremque dedit tot matribus unum T praebet luctumgue, luctum plangoremqne A, uude colliga- luctum mus iu archetypo commuui plangorenigue esstitissa — II 148 Parto redduntiir nato mox praedicat agmis T A, alii pro parto, quod metri neeesaitas eiigit, exhibent edito, quod es arohetypi iuterpolatione Fartu (cf BCDF^G H'L') edito fluxisse uidetur. Correctus est T ex esemplari codiei A cognato cf. I 168 polo (pu a m. 2} T populo A, II 19 facie T (corr.) faciae A, I 42 pedorem T'P pudorem T^A, II 84 et T' {sed corr. m. 2) sed A, II 280 aget T' agat T'A, III 49 caruasa T' carbassa T^A, III 292 uerlum T' uerbo T"A, IV 58 artis T' atris T^A, V 49 fecit T' fecerat T'A. Quae si reete diaputata sunt, satis elucet codices astiqaiBsimos M et T duces quidem essa in crisi institueuda, at non satis certos, a quibus recedendum erat, quotienscumque causa erroris erat in aperto. A Codices saeculi octaui r et A, mutilus uterque, leetionea mplures codiois T uel MT conflrmant contra reliquos intert; pol&tos, cf. V 225 conspicuos pomis non decipientibus hor- tas (deficientihis reliqui), lectio codicum MTrA comprobatur rsa p. 290, 1 interque beatos frondibus ramos ac nullis ultra pomorum decipientes insidiis serpens — V 390 ut lateat sab nube doli (lateat MTY"', in A uersus non essfcat) — I 202 tantumque ardore cakntes {Tn} — I 288 hic esi iUe lapis reprobum quem uertice gestat {reprobum Tr'A, reprobus rell.) — I 242 hcu miseri qui uana colunt (uana TA/"', /«wfl plerique). Satspe A cum T facifc cf. p. 6, 6 elata TA eleuaia rell., p. 6, 7 ad (pro at) TA I 71 ■instavrans T'A I 335 comitatur TA IV 252 prignantis TA (prignatis M) V 166 fallax M'TA I 329 cauii TAL' pro cati — cum M facit A V 68 porregit (porriget T') — I 195 depositum T' cum r praebet (depossitus A) II 52 prae filiis hominum TA natia (filiis) /'. At uterque errores multos et lectiones ab archetypo diacre- panteg easque ab interpolatione profectas prae se fert cf. IV 203 planta MT planus AI' IV 278 lacrimis MT lacrimis- gue I"A IV 281 infernis MT inferis /-'A IV 303 in solido MT in solito AF I 268 rogans T rogas TA IV 265 defaeti- bus M defitibus T defoetibus AF IV 241 missilae M missil%e T misile TA, Codex A, qui mulfcis et uariis mendis laborat '), interpo- lationem saepius admisit duplici modo, cf. praeter u. V 176 iuterpolatum 1 353 dignatus sumere formam, i carmm in marg. (cf. Pros.) II 239 tractare, l gestare in marg.; II 81 gerens, reliqui alens uel halens «el hahens — II 174 non honorauerit pro non numerauerit (quod fortasse ex errore profectum esfc) — III 96 confirmat pro mundauit III 117 tribuerit pro tenitarat efcc. At multo magis interpolatio in I' ') cf. I 144 exuitat pro extat I 168 populo pro polo 1 180 leuis aereos l orbita I 268 Ungua pro ligna II 14 miscere pro ttescire II 14 coNHHicta pro cum uicta II 16 twrepariftiZt aorte pro inreparabilis horae II 55 — 56 membra summus pro sumimtg membm II 100 «etnper pto sempar^ III 138 conglrietam pro constTiclum IV 47 luetratata pro _ imtraio IV 71 donec donat pro donec cf. IT 163, 260 et supra p. X. grassata esse nidetnr cf. I 202 audente TA ardente F I 267 censiisque TA ce^tmimque F V 260 odiosa T (non esatat ia A) exossa V^ IV 174 ad guam TA ad guem F et alii, Quae eum ita sint, neque unum ex altero neque utrumque ex eodem libro prognatoa esae apparet. Codieem l' complurea cor- rectorea expertum esse iam diximua, ex quibua unus ex eiem- plari T simili correxit cf. supra I 267 censumque eorr, in emsusque (= T) IV 146 itnperio*:^ {sa male deletum) imperio T, A propius ad T accedere ex uitiis communibus colligaa cf. I 213 fuerunt TA pro furuerunt I 203 imagine TA pro imagineae I 257 genitum TA pro gemi7iU7n I 274 uirique TA pro uerique, Itaqne codices A et J" per ae satis suspecti multum tamen ad lectiones antiquissimorum recte iudicandas ualent, KLPZ Codices saeculi noni in duos ordinea diacedunt, ex quibuB unu3 K efc LPZ efficitnr (cf. IV 58 »• spargitur (ad eraa,) KLPZ V 319 dicet ELPZ' V 430 '"per (sit a m. 2) KL PZ V 385 flre (r s. 1. a m. 2) KLPZ V 396 nam s. \. K' LZP' III 129 languentia) et codicibus s. VII et VIII co- guatior eat cf. V 350 qucm nos deuoto portamus pectore Christum (corpore MT'K'L'PZ'), in reliquis eorrectum eat es sententia pectore, quod Prosa firmatur 297, 9 quem nos tota mentis et pectoris deuottone portamus — V 397 quibus omnis in illa (i/Jo MT'KL'PZ') IV 295 aequi MTKL'PZ atque E cum MT omittit u. V 344 et cum TA exhibet 9, 11 licentiae 7, 1 dum 12, 2 te (om.) II 36 properata 1 286 querentem cf. etiam I 174, 358 II 296 '). Multo artius LPZ LPZ et patria et lectionibus inter se cohaerenfc cf. IV 184 in marg. add. m, 2 III 265 grande IV S et (om.) IV 237 lapida IV 271 intrat V 75 malit 204 facit 209 tamen s. l 310 dmn, qui confirmant lectionem codicum antiquiasimorum MT contra reliquoa cf. IV 203 uix unus reducl conuersus tramite ^) Cum LZ conaentit K I 84 agnos H 11 aSl sHccedent IV 918 adcedere IV 194 t»rbabai ada.1. H 339 mililet m LP IV 259 I planta {planla MT'P'L'Z') V 41 quauis (cf. supra p. X3VI) IV 281 infemis; IV 162 pariim lectione scribta a nero scriiat distaiit; cum TA lectioae II 115 paruulorum, cum A faciunt lectione praua IV 273 quartus dies pro quarto die. Archetypi proprietatem scribendi singularem quam maxime una cum antiquissimia Beriiarunt: id quod in quauis pagina deprebendas. Quamquam P ') et Z a manu prima eodem hiatu laborant cf. V 196—201, tamen Z cum L cognatiorem esse apparet his I 78 uno om. L'Z' 111 tumere L'Z' 113 ededit L'Z' 119 ut L'Z' 174 ante" LZ, deitate" LZ 301 in s. 1. L Z, n. II 48 in marg. add. L Z". Neque unus ab altero flusit. In altero ordine codicum saec. IX, qui libris E et FGHEFGH constat, interpolatio multo latius eat graasata. lam in codice E uers, I 213 additum legimns, qni deinde in recentiores libros ahiit ; aersum esse interpolatum es Prosae uerbis satis elucet. Veraum I 59 codex G' ia hunc modum eshibet Qui colit inueniet centenum germine fructum cf. praeterea III 59 damantibus EFGH (lacrimantibus lectio uera) — I 242 fana EFGH — I 325 sequantur EPGH — II 153 proprio-sereno EFGH — V 190 coUigit EFGH — II 162 senseruntque F'GH (senserunt E eum reliquis) — V 10 clarificabo FG'H (clariftcemque E eum antiquissimis) — III 15 gestc^ant B^FGH" — III 210 mnlto FGH — I 185 merito qui et FGH; interpolationes eodicis A receptae sunt cf. II 160 limfasque EFGH (lim in ras. E) — IH 96 confirmat EFH, cam L et Z duplicem lectionem confirmat mundatiit a manu prima receperint — III 149 diffusso FGH difusso A — at IV 2 mixtum recte scripserunt EFGH 9, 8 hdbitet FG etc. Sed discrimen statuendum est inter EP (ef descriptionem bornm librorum supra p. XIV sq.) et GH ef. 5, 13 uoluntarius s. 1. EF, ad qnos accedit R — 5, 14 libertatis uiam EF uiam lihertatis GH 9, 4 transmittere dacumenta EP docw- menta transmittere QH cura aliis 11, 1 ego ad haec EF ad ') Consentit P' cnm T" a praecipne nars. V 207 et 2 a uersibng I 994-296, disflentit haee ego GE 11. 9 acdpiens GG otA. F6 V 160 speetare EF sperare GH IV 225 qua EF gwa GH III 203 messes F eiim optimia, E menses false cum A, annos GH ex inter- polatione. ). IX-X E codicibus quos saeeulo IX uel X adecripsimua B oum K oognationem quandara prae se fert cf. 1, 3 cctisura KK, thetricq K trit^ B 3, 7 anhditos KRS 6, 4 paulolum KE 8, 5 ursini KRS 8, 7 «(«eMO?em KR et alii (omittit cum K BubscriptioEera libri tertii) — B cum E ef. III 285 clarum- que BE IV 41 et om. BE III 203 menses BE — C cor- ruptisaimus horum est cf. 2, 9-operis pro iuris 4, 1 ad pro id G, 3 ac pro at 11, 6 collocutionilAis pro conlationibus 11, 10 alios saluos pro sa^Mos 12, 1 faceres pro cfficeres III 164 CMMrfogMe pro functaque, quamquam etiam bonas lectiones praebet cf. I 195 depositum V 278 insaturata. Cum Carno- tensi cognatus est Cantuariensis, quo Grunerus usus erat cf. I 253 II 70 III !64. B. X Inter codices saeculi deeimi multis raendis e^t deprauatua Sangallensis S, quem Mc illic cum KR facere iam supra dixi- bHKt mus, cf. I 108 negauU I 164 diem t iucem I 215 beato I 297 una manens semper II 3 portauit II 135 trahit II 138 et 11 101 deitate V 350 pondere (leetio antiquissimorum MT corpore supra) — non paueis eodex D cf 4, 10 incitans 9, 11 })otuisset II 265 ore uerbo I 98 paucos cum K L' I 275 nar- rare cum KL' II 2 portabat (etiam KL') 11 105 redire (etiam KL alii) II 164 fugisti IU 68 dbseqmum m 218 quae redit a cuncUs, non est data copia mensis alit Eeddita qu^ cunctts n. e. d. c. m. III 320 in aula IV 72 afferre IV 133 ded^ IV 227 de pnteo IV 308 additum (ut in 0) cui sanctus sem- per conregnat Spiritus aegue — cum Monacensis T plerumque A sequatur interpolationibus perpaucis admissis cf. 3, 12 xtenas h.T 5, 8 hlandimento uiderint kT I 55 semita A.T' I 142 incedens T A {incidens) IV 34 uacuas AT IV 124 non T' (S) IV 196 carens T IV 226 hauserat T V 166 sijcciesque ut T. p I £ codicibiis Eonaanis ab Areualo eihibitls Beg. 1 non- 1^ null^ lectiones babet communes cum T '} et A cf. II 122 hictmique T Reg. 1 II 245 corpore T Reg. 1 I^J ai4 TA Rag. 1 n 272 negmius T Keg. 1 2, 9 deus oni. A Eeg. 1 5, 3 cognoftit A Reg- 1 I 47 profana T Reg. 1 alii I 98 potentem TP K^. 1 I 133 fiexus T' Eeg. 1 cf. I 301 II 148 m 224 IV 239 V 274, 375, 425; at iam uersum iuterpolatum I 213 ex E rece- sul, perat, quocum facit etiam in umu I 235 {de rorc E de Reg. I) I 251. Nouauit I 328 ostenfant II 28 w II 39 nascendo... IV 174 facilis V 13 increpuissc 219 lihera. Etiam codei Beg. 4, qnamquam ad ordinem KLPZ prope aceedit {cf. 11, 10 I 274, II 88), uariis mendis est deprauatus et iuterpolationi DoununqMam patuit ef. I 281 acutus I 282 iuuet I 289 an- gfAxis II 12 nongenitor II 69 ereator n 97 est om. II 158 Ifiuit II 198 ardet II 223 tranerd ueque aliter de codice 0*) iudtcari est aequum, qni partim lectiones antiquissimorum firmat (ef. IV 260, 76 V 137, 166), partim interpolationes et errores non paucos prae ee fert (cf. n 239 III 117, 294 IV 309, V 212, 404 H I 32, 36...). E codicibus s. X inferioribus, quos raro laudaui, antiquissi- re monim proprietatem maxime seruauit b, qui haod raro ad A et K proxime accedit cf. 7, 5 qtti dmi I 88 arare I 366 d^euimus HI 263 fructihus III 290 adhunc (= T) IV 71 donat (i donec) V 383 et 384 — reliqui hic itlic uerum aer- aamnt, saepius a nero aberrarunt uel consulto noua et falsa intulerunt. Codices saeculi X et XI, item bis recentiores forsitaji onmes omittere potui: sed in scriptore tam uetustis libris tradito utile uidebatur uniuersae fere lectionia per diuersoa librow diffusae quasi historiam propoauisse. Itaque cum omnea Sedulii codices ad unum esemplar redeant, contigit, ut editorum recen- ') Couspirat ciim T etiam Reg. 3 decnrtatus H 1 13 w( 28 populin vtundi 89 et (om.) 10, 10 mTginitatis; disaentit H I 8 per quam I 21 wMiifHS I 100, lOT etc. ^) Cam codice C cemmnnein habet inBcriptioDsm Incipit ars SeduUi... cf. supra p. XYII. tisaimorum iieque Aroualus, qui codicibus Romanis usus erat, ueque Loosliornius, cui Monaeeuses soli praesto erant, JQ grauiores errores sit inductus, quamquam ueuter perspeierat, qua ratione crisis Seduliaua stiscipienda esset. Falsi sunt prae- cipue leetionibus illis speciosis, quae a uiris doctis profectae iam s. IX, ut supra demonstratum est, in carmeu inrepserunt, quae quidem nt suo splendore causam emendatioais satis produnt ita uetustiBsimorum librorum integritatem simplicem testantur. Si eodices antlquissimi saec. VII efc VIII a librariis dili- gentius easent eicussi, reliquoa neglegere poteramus. Ut ueram lectionem iuuestigaremus et detegeremus, tot tamque uarios fontes adiimus '). In orthograpbia carminum constituenda libros in uniuersum secutus sum, at ex formis uulgaribus eas recepi quae cum aeuo Seduliano conuenire uidebantur, Quae es posterioribus saecnlis inrepserunt tantum non omnia escussi, cum ex libris uetustissimis iisque sermone uulgari scriptis minima quaeque in notis adposuerim, ut tandem aliquando uera imago eiprimi poaset orthographiae quam dicunt per saeculum V et VI usitatae. II. UacedoDius presbyter, ad quem Sedulium earmen suum direiisse supra diximus, poetae imperauerat, nt 'paschalis car- minis testum in rhetoricum tranaferreb sermonem' ^). Opus officio purae deuotionis confectnm Sednlius ad eundem Mace- donium cum epistula dedicatoria misit, in qua causam iniunctae proninciae his tangit uerbis: utnm quod (sc. carmen) placuerit ideo geminari aolueris, an quod offenderit, ut potius arbUror, slilo censueris liberiore describi: sub dubio uideor fluctuare ') Be TeliqniB codicibna per Germaniam Franciam Britiianiam Italiam Hispanitim diffusis, quos aat coasnlto spreui aut in taata copia Librorum adire son potui, dubitu, num magiia de iis posBint Bperari- ') cr. epiatulam altetani p. 171. I iudicio, Ratiouem operis geminati explicat atque recusat ita '} : Siquidetn muUa pro metricae necessUatis angusHa priori commcntarw ttequaquam uidetUur inserta, guae postmodum littguae resolutio est adsecuta, dederimus Mnc aliqttam forsitan obtrectatoribws uiam, dicentque nonnulU fid&» tratislationis esse corruptam, quia certa ttidclicet sunt in oratione, quac non hahentur in carmine nostri prorsus a sese I-SkIU non discrepant , sed quae defuerant primis addita simt secundis. Nec impares argummto ttel orditie, sed stilo uidett- i«i" et oratione dissimiles. Atque de inBcriptione libri addit'): Priores igitur libri, quia uersu digesti sunt nomen pa8cualis CABMiNis acccperunt, sequentes autetn in prosam nuUa cursus uarielate conuersi, pasciialis designantur opehis tiocabulo nuncupati '}. Igitnr cum paschali opere carmen eiplieetur, nemo Infitiabitur illud ad ratiouem carminis receuseudi rectu iuatituendaoi plurimum ualere, id (juod qui aute nos Sedulii operibus operam dedurunt plerique aut negleieruut aut noii ^atis perapexerunt. Fascfaale Opus aeuo sequeute quamquam non eadem gua Carmea tameu aliqua auctoritiite fuisse, e testimoniis aeul Carolini colligi licet. Atque apud Bedam (bist, eccles. genti;^ ADglorum V 18) legimuB: {Aldhehims) scripsit et de uirginitate lihrum eximium, qiiem in exemplutn Sedulii gemitiato opere et uersibus hexamctris etprosa conposuit. Item Bbaba- oam Maurum Sedulii eseinplo ductum carniina sauctae cruuis laudi dicata etiam sermone pedestri circumeciipsisse, ex ipaius uerbis constat*), Temporibua sequentibua Opus in minore pretio babitum esse, ei eo coUigas quod raro est de- scriptum. Libri manuscripti, qui nostra saecola tulerunt, saut bi: ') ibid, p. 172, 2, ') ib. p. 173, 16. ') cf. etiam A. Ebert, Ldt. des Mittelaltere I ]>. 363. ') cf. praef. libi. II caim. a. crncis'. Mos ap»d ueteres fttU, ut gemino Btilo propria coKderent opera, quo iocundiora el ittHioTa sita legentibus forent ingtnia ... tJl de eeteris taceam, guid aliud Prosper OC uenerandvs uir SedviiM fecisse eemuntur? P Codej ParisiDUs latinus 12279 (ei bibliotheca mss, Cois- lijiiajia, olim Segueriaua, quam Hearicus du Cambout, dux Je Coisiiii, Hisnasterio S. Gennaui a Pratis legiiuit a. 1732 — in f. 3' legitur Wigeridus scae Mariae Virdum) membranaceus formae quadratae s. IX smptus cootinet f. 1 — 9 brauem sk- piauatiou&m super miangelium lobannis, f. 9 — 10'' S. Gregorii Bpistulas IV 30, IX 75, IV 2, I 5 (10* Gregorius Narai VI ef. TT 492 ed. Beued,) — 10'' sci Gregorii ia tibro XVI moralium lob de Hbero arbitrio (altera pars paginae uacua); f. 11 — 47 Bedae commentarios super Marcum, f. 47" iNciprT epistoca SEDVLi PRE8B1TERI. Post Bpistulam ad Macedoniura et prae- fationem sequuntnr capitula libri I. (Capitula, quae singulis libris praemittimtur, cum libro sequente R fere conspirant; in margine uersuum inscriptiones desunt). Sedulium f. 59' ei- cipit epistula 'gislae et richtrudae ad Albinum' (cf. laff^, Mm. Aicvin. p. 530), item alia (cf. ib. p. 588); f. 6I'— 119" Alcuini eommentarii super lobannem; f. 120" nacuum; f. 120" ineipit expositio allegorica uenerahilis uiri Bedac pracsbiteri in libro beati patris 2'o6J(8ic); f. 124' ineipiunt explanatioues alle- goricae Bedae de sex bnina saeculi aetatibiis, f. l^^" de trina opinione fidelinm quando neniat Dorainus; f, 125' de die iudicii, f. 126 de ortu et obitu patrum, f 127'— 131" Theodulfus de baptismo, f, 131" incipit opuseulum de actione misaarum, quod esplicit f. 147" {HXnLYCYQ). Sequuntur epistulae: ad Timotheum, ad Philomenem, ad Titum. Testus a duabus manibus neglegentissime ') est scriptus; librarius alter (a f. 58") priorem neglegentia uincit. Hunc munere suo non perfunetum esse et libro quinto in fine mutilato (a uerbis quod ei .. . = ■] cf. 181, 21 simul pro sinum 189, 2 ealtis pro eultibits 2(10, 1 hospitaiitatis pio hospilalia^SOl, 19 dfC pro de cuiusSOS, I ambiguas doms inifiq; pro ambias doUs inierfici 213, 10 dominus oni, 215, 14 froffili pro frvgali 217^ 2 portanies ad rertun pro poteatates at iterujn 221, wi' jiTO cui 228, 13 indemepti et iiyiunifafejn pro indepti et tnp«ni- tatem 2S4, 2 ih iw, mufatuni pro in diuina tantian 245, 1 corporis torporis giaUes pro torporis ^ioes 253, 10 tantum tantum 359, l aitt pio a[ otc. SXXVII V. 380) patet, quamquam liber integer ei praeato erat qood er aerbis inferioribus (tale genus — praecepta dei) inepte io- Bertis colligas. Correctores expertns est duoa. es quibua «nus oiuBdem saecuU esse nidetar, alter ei exemplari empodato et codici R simili corresit (m. 2 signatii). De fragmento qiiod exstat ia codice Sangallensi 877 s. IX ll cf. aupra p. XIII. Codex Kbeiuaugieusis 77, qui nunc Turici iu bibliotbeca K pagi adseruatur, s. X est scriptus (ut iam Augustino Calmet abbati uieum est) contiuet f. 1 et ultimo fragmentum car- niiuis tbeotisci (of. Zs. f. tleutsck Alterth.. 1880 p. 111), f. 2— 52 pascbale opus cum epistula dedicatoria ad Macedonium, quod fiuitur adnotatione illa ex codicibus Cariuinis satis uota: Boc optis Sedtdius inter cartulas dispersum rdiquU, quod rectMectum adunaimi atque ad omnetn elegaatiam diuulgalum est aturtio rufio asterio excons orS. atque patricio quod ct St^iseguentes dusdem itidicant uersus Sume sacer meritis etc. Seqaitnr manu recentissima scripta misiia Sigismundi regis pro febricitautibus. Opus diuisum est in libroa quinque; capitnla quae in margine et inter liueas legnntur ab eis differunt, quae collecta in initio libri uniuseuiusque leguntur. Horum reeen- sam spreui, ne librum nimis rebus leuibus onerarem. Scriptus et correctus est a librario docto et emendandi studioso '), cui duo eiemplaria praesto fuerunt. Lectiones alterius exemplaris Lota dlibi indicatae (cf. 193, 10. 200, 4. 203, 23). Uetraetauit eodicem manus secunda, quae menda et uocabula omissa hic illie refecit, multo plura neglesit. Codex flarleianus 3012 (ex libris S. Martini monasterii H Wiblingensis) f. 84 s. X scriptus continet poat Augustinl retractationem de animi quantitate f. 33" — 71* Sedulii opus, quod excipiunt quaedam Hieronymi seripta f. 71"— 84* (cf. Zangemeister, Berieht vhcr die Durchforschung der BiUiotheken Bf^lands p. 12). Capitula partim litterie uncialibus partim ') cf. 190, I saerificare Utare 187, 11 agreatia minislri reffis aulid m. 16 igraheliHco 230, 10 habUet. miniisculis scripta et in initio librorum eoUecta et in margine nersunm leguntur neque inter se neqne cnm inscriptioQibus radienm P et K eonspirant, Ineipit codex a praefatione Pa- nchalibus te dapibus; epistula ad Macedonium in fine legitnr. Correctus est liber a dnabus manibus, ex quibus altera radendo et oblitterando litteras primae ntanus deieuerat, ut lectiones prorsus discrepantes (cf. infra XLIII) inferret. Quae cum ita sint, primum librariom inprimis respesi. Librum in meum Bsum contulit IT. Sedlmeyer, a me rogatas iterum inspexit H. Schenkl. B Codei Bruxellensi8miaeellaneu95649— 56G7 s.SIutuide- tur scriptus (cf. Bulleiins de Vacademie de BnixeUes 1843 tom. IX p. 362) continet f. 166'— 183' Prosam Sedulii (quae pars numero 5664 est signata) uersuum 31 uel 32, marginea bibliopegae incnria decurtati aunt. Prosa incipit a uerbo quam decutit (= lib. II p. 212, 9), desinit in fine libri V uerbis: uniuersa lihrorum. explicit vuosa sEDVLn. Capitula quidem et inscriptiones non leguntnr, at initia capitum uel spatio uersibns intermisso uel litteris initialibus in maius didnctis indieantur. Correetus est a manu altera non multo posteriore, quae m. al. in commentario est signata. F. Schroeder in meum usnm coatnlit. 1 , luretus, qui primus pascbalis operis editionem a. 1585 parauit, codiee nnnc deperdito usus est, quem a Pithoeo uiro doctissimo acceperat. Audiamus, quae luretus ipse in Addendis editionis proferat: Damws igitur mmc prinmin hoc opus paschaU ex tenehris erutum, %n guibus multa saeeula diliimt, idque heneficio Fetri Pithoei Turecon^Ui clarissimi, qui fecit copiam exemplaris. In iactura oodicis neque mihi mnltum inuestiganti neque prioribus editoribus qui bibliothecas masi- mas adierant contigit, ut editio quidem a lureto ipso confecta inueniretur. Kecusa eat edttio in nonnullis editionibus biblio- thecae Patrum, ex quibu3 mihi quidem praesto erant editio I. par. Colonienais a. 1618, Parisina a. 1654 cum notis lureti Qait. iu appendice additis, editio Gallandii de Prosa emendanda satis meriti (a. 1773), qui Parisina a. 1624 ae Lngdnnensi Aiet. nsus erat, denique Areuali, qui praeter editionem Qalladianam xxxviin aliasque ParisiDam antiquissiiuam anni 1589 contalerat. Ex lectionibus quamquam paucis ex editionibus excerptis satis cognosces, quam multa uitia per saecula in opus inrepserint. At per aeuum medium plures quam hodie Prosae libros manu scriptos exstitisse ex catologis uetustis docemur, cf, catalogum s. XI scriptum bibliothecae nunc incognitae apud L. Delisle, Le Cahinet etc. p. 479): 96 lAber Sedulii prosaice; bibliothecae Cluniacensis (s. XII et XIII) : 530 Volumen in quo continetur Sedulius metrice et prosaice^ quoddam eligiarum^ opus Victoris de concordia discrepantium sententiarum in compoto, expositio sancti Augustini de tabernaculo, Tulli Leucorum s. XI. in armario Sancti Apri fuit : Sedulius prosaicus vol. I (cf. Docen, Neuer Utt. Anz, 1807 p. 66). Inter libros, quos Madal- winus ecclesiae Pataviensi a. 903 dono dederat, fuit carmen paschale Sedulii in uetus et nouum testamentum cum prosa ipsius (cf. A. Czerny, Die Bibliothek des Chorherrnstiftes St. Florian p. 233) *). Codicibus K et H ante me iam usus erat E. Ludwigius, qui a. 1880 paschalis operis librum quintum multa oum laude edidit. Prosae codices quotquot exstant in duos ordines discedunt auctoritate multum discrepantes, quorum unus codicibus PK, alter HBI libris efficitur (fragmento G exiguo in examen non uocato). Quantum uero codices unius ordinis ab altero diffe- rant, cum capitulorum discrepantia et capitum ordine (cf. libri V cap. 2, 3, 4 p. 233, 234, 193) tum ex lectionibus perspici- tur his inprimis inter se conlatis: *) Legitur praeterea in Labbei bibliotheca noua p. 23 Vidimfis quoque eiusdem (sc. SedtUii iun.) seu potius antiquioris exemplar operis pascJialis quatuordecim prioribus capitibu^s initio mutUum in cuius fine erant adscripta Hoc opus etc. — Sume sacer meritis etc. — Haec placuit adscriberey quod diligentissimi Francisci lureti soUertiam fugerint Sequuntur in eodem codice laus domnae Bunomiae sacrae uirginiSf conflictus ueris et hiemiSf Commodiani instructiones et alia compluray quae suis lods repraesentabimus. ^^^^^ ^^H I. ■*■ ^^^^^^^^^^B PR (uera lectio) EI (•>) ^H 180, 8 fungmtem fidgentem ^^^^H 182, ^pWceret filium non feriret ^^^H 188, 23 mtu traxerit nutu (natu v) retraxerit ^^^H 193, 15 autem ^^^1 194, 23 ostentant ostendunt ^^^H 196, 6 spaiiantur sparguntur ^^^H confitendo '^^^H 210, 22 fuerit ^^H 212, 1 baptieandus haptieatus H &apfi'0a^uruft^^^| HBI (V) ^H 313, 11 cum ^^^H 217, 7 posuerit (iefOjumf ^^^H 220, 5 d»tare( largiretur ^^^H 222, 5 discipulis se discipulis suis _^^^^^^H 287, 22 2Mi« ^^^^^M 230, 1 arbor est arborem ,^^^^^^^H 232, 6 uidelicet ^^^^^^^H 233, 1 deAiMc inde] ^^^1 235, 17 prouidus profidus ^^^^M 236, iSiJfflnte)" pariter ^^^^^^H 244, 1 sicut ex uno—tractibus ^^^^^^^H 25^, 13 stercorilus ^^^^^^^H 255, 15 i)ora(e parare ^^^^^^^M 265, 8 aemularum nebiilarum ^^^^^M 272, 14 »HO(iera(Mr ^^^H 280, 1 ignorantiae ignorantiae meae ^^^H 290, 9 totus cundus ^^^H 291, 10 rteguissima samissima ^^^H 293, 11 S(wramen(a sacrata ^^^^H 294, 9 ocerio acerud ^^^^H 298, 13 ante ante mortem ^^^H 302, 2 praerogare prorogare. ^^^^ Quae cum ita siat, non est duhium, qttia codlBes alterioB ^^ ordinis ex eiemplari interpolato et glosais aucto (cf. (^^i XLt JlUUm Aofi /*rif$t depnuerit n$hularum <) $a$ui$9inia cuneim inort$m parceret, posuerit, aemularum, nequissima, totuSy ante) prognati sint. At nonnuUis locis hic ordo ueram scripturam integram aut seruauit aut indicauit cf.: HBI(t;) uera lectio PR 193, 20 dixit esse dixisse 211, 6 potuit fuit 232, 15 caneMium canticum 226, 13 uirus uirtus 239, 19 frigentibus frigentis 241, 7 uocibus uocis 220, 10 habitans haibitant P, hdbitet E. lam ex his dlscrepantiarum exemplis elucet duos codicnm ordines ad unum archetypum redire % quod scriptura quidrata 6t continua scriptum fuisse litteris CG, CT, IT, FT, IL, EP) permutatis et inepte diremtis (inprimis in P et H) *) satis patet. Librarius archetypi in finalibus ptaecipue syllabis lit- teras m, (n), t, s modo neglexerat modo peruerse addiderat, uocales e, i — o, t* saepe permutauerat. Ex arohetypo fluxit codex (x) litteris anglosaxonicis *) com- pendiose saeculo septimo uel octauo scriptus, quem eadem fere ') Fortasse nebtUonum erat scriptura. ') cf. 193, 20 dixit esse et dixisse, qiiae e commuiii lectione dix €886 uel dix ee — canentium et cantimm, quae e communi lectioue cantiwn fluxisse uidentur. ') cf. 194, 13 inguita pro inculta P; 211, 12 interior pro inferior FEH; 238, 12 martidetalis pro marcidae tabis P; 267, 2 edaces BH, 4Bdates B; 258, 1 glaudis pro claudis P 266, 21 fatUiem pro faeiem P. ^) ef. e. g. 180, 19 uinitori nam netri piAdians P ninitor in amne tripudians B uinitori nam necllll HI; 199, 6 praesenti annuntiauit H; 208, 13 quin et (pro qui nec) P; 218, 2 pignaculis altum P; 223 10 quod eiMum PHB; 284, 9 pro uiia (prouida) B. ^) Littei^ae r s saepe permutatae cf. 178, 12 deoespitis — deceT" pUis 179, 13 saporeos — arhoreos 189, 14 inclinatus — inclinatur, non raro a u cf. 187, 4 traduntury truduntur 195, 9 tu>a^ — tuus; etiam €t u 187, 3 uincti ~ cuncti ; c e ct 258, 22 eum. — cum (saepe) ; a o iW, 1 aperiens — tfp&riens 176, 12 caLomo 195, 6 sacramenta — sadrfp' iiimt6. XUJ menda habaisse, qiiae codieem A SQpra (p. Vlll) descriptum iniiasernDt, facile euiDCitur cf. 181, 6 enitar v, enitear PK, emetar H; puto in eodice x fuisse enidar, quod correctura eistat in v {an a lureto?), deprauatum est aJiter in PR, aliter in H; praeterea cf, seribendi proprietates has: 235, 17 profidus (prouidua) 225, 4 abuiditate (auiditate) 232, 14 ferbisse (femisse) 266, 21 fautiem (faciem) 246, 20 cptofinos {cofinos), exuriem (esuriem) 209, 3 conssistens, 5 ressjjopso 238, 15 abssoluere. Quse pleraeque omnes ad P pertiQeot, quem etiam autiquitate ad nrehetypa prosime accedere supra iam dictum est. Idem solus ueram lectionem seruauit uel indicauit contra reliquos inprimis in priore librj parte cf. 171, 9 prouintiam P' promiica P"RH (et I ut arhitror, quod luretus emendauit) 173, 8 oblocum P, obliquum R, obio- quium V (ras, in S) 173, 19 utramque P, utram RH(I) 177, 12 sociefate P\ societas P'RHGii 177, 14 i>on'emus P, ponimus RHGv 178, 16 introUe V, introistis B, introitis H {it in ras. m. 2, cnm H codicem lureti coDspiraase ueri simile) 204, 10 deligueras P delinqueres RHr . . . Codicem R emeu- datum esse eoque ab antiquissimis lougius distare paucis exem- ptis confirmabo: 220, 10 habitans UBv, habitant P, hubitet R {quamwis praecedeute) 208, 16 Israhel populo (ifri) P, Isra- hel H, israhelitico R) 237, 6 torua R, turba rell. 180, 19 nini- tori nam netri pudians P, recte litterae diductae sunt in R mnitor in amne triptulians et sie eaepe, Ei mendis codicis et consensu reliquorum emendationes a docto librario profectae peraoscuntur. £ codicibus ordinis alterius optimus est H, pessimus I, B medium inter utramque locum tenet, tamen ita ut codicem 1 sit propior. B eum I lectiones deprauatas communes habet permultas cf. 213, 5 ei eaeli 215, 8 et om. 218, 20 fraude et 221, 3 cf quoniam — caelestia om. 223, 4 pericula praelia 5 perpete 224, 7 dum tam 225, 3 namque 6 beatitudinis 17 hacc super 234, 8 specie quoque 240, 15 prodibat 241, 8 plangebant 344, 8 guia om. 17 quasi qui 245, 2 sopitam 6 et om. 8 nil 246, 12 maxime antiqtfa 258, 13 diuina cognosci etc. Cum mnlta menda codicis B sint propria (cf. 214, 7. 215, 2. 216, 1, 4, 16, 19. 217, 2, 7. 218. 2, 15, 219, 2, 15, 17. 220, 3. 13. 221, 7. 222, 1, 2, 10. 224, 7, 10, 20. 225, 9, 14. 226, 3, 6, 8. 227, 12. 229, 3, 4, 6. 230, 12, 18 etc), multo plura codicis I, quorum magnam partem Turetura detersisse ueri- simile est, hos libros ex eodera fonte flumse putaie miDime Ucet, quamqam ambo ab arclietypo Batis longe distant. At cor- rector libri H, quem signo H^ indicauimus, exemplari usus eat I consimili, ut I et H" ex codice qnodam (y) ualde deprauato prognatos esse persuasum babeamiis. Itaque codicum cognatio hoc atemmate a Ludwigio lucohato, a me perfecto depiugitur: Arch. AD APPENDICEM. In appendieem recepi primo epig^ramma Asterii et carmina Liberii et Bellciiarii uel Liberii Bellesarii, de quibna iam supra p. II uerba fecimus. Neque nostra editione exciudendum een- suimns centonem Vergiliannm illum, quem Martenius, primns eum carmen ederet (cf. Ampliss. coll. IX p. 126) Seduli» adscripsit his uerbis : In peruetusto codicc Corheimsis moria~ sterii (ante annos nougentos esaratum dicit p. 14), unde lu- uenci librum in Qenesim ^) emimus, extat ahsgue utlo auctoris nomine Sedulii presbyteri ScoU operis paschalis liher I, cwi tamguamparseiusdemnulla interposUa dictione, nulladiuisione nullogue titulo praemittitur sequens de nerbi incarnatione car- ') Cf. Cjpriaai Opp. III p. 983 ed. G. Hartel; R. Peiper in praef. ad Alcimi Aviti opp. p. LXIII. men. Liber nuDC ParisinUB miEcellaneus 13047 (olim Sauger- manensiB 841, cf. L. Delisle, InvetUaire des mss. de St. Ger- main, Paris 1868 p. 86; G. Hartel iu praefatione ad Cypriani opp. III p, XXII; H. Omont in Mevue de phUeioijie, nomelle serie IV 1880. p. 67) b. IX scriptus coutinet post Cypriani (cui uulgo adscribitur) carmefl de resurrectioue mortuorum ad Felicem f. 113 — 115 centonem inseription* nulla, quem f. 115* — 122' Sedulii paschalia carmiuis liber I eum subscriptioae ExplicU de uetus testafnentum excipit; f, 161—163 Sedulii hymnus I legitur (cf. infra p, 116 cod. 11). Ex eo, quod cen- tonem illum Vergiliauum sequitur Seduliani carminis frag- inentum, Martenius perperam collegerat centonem etiam ad Sedulium pertinere, cum pari iure cavmen ad Cyprianum, cuiua opusculum in libro praeeedit, referas (cf. meam de Sedulii scriptis comment, p. 45 et Peiperum I, e. p. LXIII). Librum iu meum usum accurate eicussit A, Ive, Litteris aeuo Carolino renatis homines doctos Hbris et sacris et profanis explanandis multam operam dedisse res eat satia «iplorata. Inter Sedulii eommentatoros longe principem locum tenetKemigins Antiasiodorensis, is quem 'Eipositionem in OpuB carminis paschalis' codice Monacensi 19456 s. X (ex parte etiam in Mon. 22307) adseruatam confecisse in libello Ueber ein Glossenwerk eum Dichter SeduUus (Wien, 1880) ostendi '). Cum hac Hemigii pxpositione conspirant 'glosule super Sedulium et Catoaem", qaae in codiee 144 s. X — XI bibliothecae collegii GoDTiile and Caius Cantabrigiae exstant, Spoeimine eodicis a Boberto Bensly librario liberalissime ad me dato edoctus sum Monaceusem Cantabrigiensi nou solum antiquitate sed etiam auctoritate praestare cf, p. 316, 1 sed Faterius disctpulus eius perfecit Mon,, sedpatereim discipulus p. Cant. — Seueritatis ■»■ grmiditatis Mon. Seueritatis ■»- aui- ditatis grOuiditatis Cant. Ad idem Bemigii opUs i'edire nide- ') Bemigiam AntiesiodoFensem eipOBitionis auctorein fuiBec qudc confirnjtttur tpBtimonio nouo ei catalogo netero bibliotLecae Clunlacen- sie ptolato (cf. Delisle, Le Gabvnet p. 458 a.) : 5i0 Vdlumen i» qm conti- nstur Bemigius in minore» partes et maiores, et expogUia etus in Se- duJtwm et Catonem, kabena in medio cenam Ctfpriani. ■tur, quod uetas catalogus (s. XI) bibliothecae de Puy profert (cf. Delisle 1. c. p. 443): '30 Deinde commentum Sedulii Bede Calonis lll'. At haereo utrum ad RemigiuHi referendam sit necne quod legitur ia catalogo uetere bibliotbecae S. Amandi (ef. Delisle I. c. p. 452): '130 SeduUi pasckaie carmert eum glossis siiper idem' et in catalogo libroruni Friderici archi- episcopi Sali8burgensi9 : glosarium super Sedidium egloga (cf. Endlieher cat. codd. mss, p. 197), ProrBus diuerea a commentario Remigii sunt glosaae, quae in codice Lauduiiensi 468 s. IX exstant, quarum specimen a Matheio biblio- thecae praefecto mecum communicatum hic propouo: Ez epistola Sedulii glossae. Seueritas, guasi seua iteritas id esf dwritia. Praerogatiwum id est priuilegium propria dignitas benefieium ante donatum excellentia meritorum lous gratia honor auctoritas optima seientia. Prm^ogans enim ante impendens, prerogatum antecedem beneficiis. Suffultus — sustentatus admtus a swffulcio. Inmensum — inmensuratttm. Pelagus inteipretatur latitudo maris sine litore. Tiro tener miles dicitur qui nouo tempore uenit ad militiam uel secundum Isidomm tiro fortis dieitur. lAnter — nauictda et dicitur guasi litus terens uel eo quod Hnquitur manu. Deuotum — tioluntarium uel Ubenter. Naufragia — nauium fractiones hereses. — Glossae a carmine separatae in eiemplari, es quo codes Vat. Ottob. 35 s. X (cf. supra XX) flazit, fuisse uidentur tcf. Reifferscheid B. P. I p. 595): Incipit glossa de prosa ScdulU. Dominus dictus est quod dominetur — Meatus opulentus potens. abundans, reliqna in Ottobiauo desuot. Neque glossae, quae in Monaeensi 14420 e. XII f. 145 leguntur, cum Remigii commentario eongruunt neque quae in eodice Bruxellensi 56G5 s. XII f. 182—185 exstant ad Remiginm pertinere uideutur cf EuUetins de Vacademie royale Brux. t- X. .p. I p. 368: Incipiunt glosae interpretatione Sedulii iieSioris. glesae id est inierpretatioaes seu claues soripiw rarum •). '} Addntrt litterae 'PculeiniaBe il. c. 'A la fio des gloasea SDrSedalius se lit de Icl nieme uiie pi^ce qai d^bQte ainei et qui off» AeBiktdieatioDB Selegi, ne librum nimis rebug fiitilibns onerarem, es Remigii expositione illas uotas, quae uel ad uerba poetae explauanda uel ad codicum lectionea conflrmaudas pertineant, neque prae- tentiisi quibus litteris medii aeui satis adhuc obscuris lux adferatur. Atque edendia eicerptis nisus sum solis libris Monacensibus, quorum alter (B) Monac. 22307 (olim Wind- berg.) s, XI f, 143—152 espositioais fragmentum usque ad I 226 (cf. catal. codd. Mon. et meum libellum p. 7), alter (A) Monac. (ol. Tegerna.) 19466 s. X opus integrura continet (cf. m. lib. p. 6). Qui quidem liber praeter eipositionem Eeinigii in opus pascbale (f. 2" — 158") et in bymnos (f. 158" — 164') continet explaaationem eiusdem in Bedam de arte metrica et de scbematia et figuria ineditam (f, 164" — 174'). Sub- scriptio libri eet: Ego froumundus c^i hunc libelluni scribfre. sed pueri nostri quos docui mw iuuamine perscripserunt qui h^c serutaris ne adtendas uitia sed deuotionis aoluntafcm ct ora pro nobis ad deum amen. Uterque liber, qui es eodem arcbetypo fluxit, correctorea expertus est. Equidem dacibus quamquam non certis usus in receusenda expositione pauca mutaui ueritus, ne ex emendatore Remigiomastix existerem: quod tu mibi uitio non uertes. Librariorum denique incuriae et Prosae et E^ipositionis indulsi, cum rerum ortbographicarum discrepantiam fortasse saepius admitterem. Postremo restat, ut gratias agam maximas G. de Hartel magistro dilectissimo et studiorum meorum semper patrODo. a quo quantopere in Bcriptura constituenda et emeudanda qui ne eoat pas sans iateret pour 1' histoire Iitt«riure: Uiloutissimo et eruditiseiuia filio Feraclo Ca.1ni&nus multa in Sedulii pB,5cliaili carmine coriupta quod ouac apud uos duplici legitur editione CDQScriptnni. Quattnor Biqaidem quos ante nersibns condidit LibelioB, lursns eosdem im- peranto Macedonlci io theoricnm sermonem stilo liberiote transtulit. CniuE operiB primttm p&rtem in codicibus aeBtiiB babetiE corrnptam, Becundam penitUB ignoratiB. Ei quibuB pauca tibi cognoscendi gratia, qnantum epistolaris aQgustLa potuit, transmittere curaui. Suirent dea d^tails Bur la versiticatiDD, lea figoies etc. puis ane analjse des quatres livres dit carmen paschalB'. XLVU adiutus sim liber ipse Prosa praecipue haud paucis locis ab illo emendata uel coniecturis ornata testatur. Nec minorem gratiam debeo ministeriis publicis et bibliothecarum praefectis, qui mihi inmensam materiam conquirenti consilio suo adfu* erunt et codicum excutiendorum copiam fecerunt, deinde uiris doctissimis quorum apographis Sedulianis uti mihi licuit ut C. Schenkl, qui Sedulii hymnos e duobus codicibus uno Parisino altero Leidensi, H. Bradshaw, qui hymnos ex libro perantiquo Cantabrigiensi descriptos suppeditauit; denique mente grata recolo eos, a quibus codices totos in meum usum «xcussos uel inspectos esse supra docui, lam longo errore 'in- mensum paschalis carminis pelagus' emensi litus tangamus gratum, si hoc opere aliquid profecisse uidebimur; nam «xperientia roboratum ad nouum laborem inuitat — luuencus. Scripsi Vindobonae Idibus Nouembribus a. 1884. lohannes Huemer. TABVLA. O"»^'» ■**-»■* '^ - I. Sedulii pasohalis carminis libri V cnm bjmnis. Epistola ad Macedoninm 1 — l^ Paachalis oarminis praefatio 14— 15 Paschalis carminis libri Y 16—146 Oapitnla 147—154 Hymnus I 155—162 Hymnns II 163^-168 11. Sedulii paschalis operis libri quinque. Epistola ad Macedoninm (altera) . . ; 171—174 Pascbalis operis praefatio 175—176 n. Paschalis operis libri V 176—303 » IIL Appendiz. I. Carmina ad Sednlium spectantia 307—315 II. Excerpta ez Remigii ezpositione in paschale carmen 316—35^ IV. Indices. I. Indez scriptorum qui uel citauerunt uel imitati sunt Seduliura 361—371 II. Index uerborum et locutionum 372—412 Addenda et corrigenda 413—414 SEDVLH PASCHALIS CARMINIS LIBRI QVINQVE CVM HYMNIS. X. NOTARVM INDEX. Libri saecnli VII: M — Mediolanensis Ambros. K. 57 (fragmentum; ). T Taurinensis E. lY. 44. (mutilus in initio). Libri saeculi VTTI: r — Gothanus I 75 (mutilus). A = Basileensis 0. IV. 17. (mutilus in fine). Libri saeculi IX: j 1 Earolinihensis 217. Z — Turicensis C. 68. P = Sangallensis 877. E = Montepessulanus 362. F — Parisinus 9347. G — Parisinus 14143. H — Parisinus 13377. Libri saeculi IX uel X: B — Bernensis 267 (mutilus). C Carnotensis 58. R — Sangallensis 197. Libri saeculi X: S — - Sangallensis 242. T — Monacensis 18628. D Treuericus 1464. — Vaticanus Ottobianus 35. (Ottob. 2 8. XV) Reg. 1 Vaticanus Reg. 333. Reg. 3 — Vaticanus Reg. 166 (mutilus). Reg. 4 — Vaticanus Reg. 1560 (mutilus). Romani ab Areualo Libri saeculi XT et XI iuferiores raro ezcussi laudati: et Reg. 2 Vaticanus Reginensis 300 (mutilus). V = Vaticanus (ueteris bibl.) 1665. (Vat. 2 s. XV) adhibiti. d* b = Bernensis 286. p = Bernensis 546 s. XI — Xll. c = Vindobonensis 307. d = Vindobonensis 85. e = Monacensis 14569. f = Monacensis 14693. g = Graecensis 1585 s. XII. a = Admuntensis 472 s. XII (matilns). 1 = Laurentianus plut. XXIV c. XII s. XII. m = Marcianus cU XII c. VII s. XII. cod. Arutz. = codex Arntzenii. Alm. = Almeloueenianus cf. supra p. XXIIII. Cant. = Cantuariensis cf. supra p. XXIIII. Lips^. = Lipsiensis cf. supra p. XXIIII. Barth. = codices Barthii cf. supra p. XXIIII. Parrh. = Parrhasius cf. supra p.^ XXIIII. sched. Poelm. = schedae Poelmanni cf. supra p. XXIIII. Spir. = editio Spirensis a. 150L Ald. = ed. Aldina a. 1501. Wopk. = Wopkensii Aduersaria critica. Vonck. = Vonckii coniecturae. Pros. = Prosa uel Paschale opus Sedulii. Fabr(icii) Cell(arii) Grun(eri) Arnta(enii) Areu(ali) editionos raro citatae. EPISTOLA AD MACEDONIVM. Sancto ac beatissimo patri macedonio pjresbytero SEDVLivs iN CHRiSTO SALVTEM. Priusquam me, uenera- bilis pater^ operis nostri decurso uolumine censeas et rite forsan seueritatis obiurges^ utpote qui nulla ueteris scien- «tiae praerogatiua suffultus tam inmensum paschalis pelagus maiestatis et uiris quoque peritissimis formidandum parua In nomine dl summi apolagia sedoli rethoris A^ liUeris minutiSy Incipit prologus sedulii amacedonQ presbiterii Eeg. I, Incipit epistola sedulii poetae eximii ad macedonium presbyterum Beg, 2, Incipit apollogeticus prologus sedulii retboris a, Incipit apologicus prologus Sedulii retboris dj Incipit prologus /*; cf, subscr, 1 sancto] do- mino Mm,f domino sco B' (= Bern. Aa 90 s, Xf, 4) EFRh, domino meo A^Oy domino meo sco CKV ac beatissimo <m, B', ac uenerabili K patre K pfpitero -4, presbitero BfCFBS, prestro E, prbo F, praesbitero -ff, prbiro K, prbe T, ow. Spir. Poelm,^ abbati Fahr. 2 Sedulius Caelius Beg. 1 a m. rec. Christo] dno P (m mg.) §, dno xpo b; Domno meo patri macedonio presbitero Beg. 3, tit. om. D: cf. epistulam Prosae praemissam 3 decursu AB' cf. s. V. Leonis indicem Venant. Fortwn. censeas A, censura KB VL 6 llt» €t rite AKO^B Beg. 1 ST, et rifce FH, ritu B\ et more w, et ritu C^JDE Alm.f thetric^ K {< at. &ritj m. 2 in mg.), trit^ (m ras. m. 2) 22; fort. censura tetricae f. seueritatis cf. Mart. XII 70, 4 4 for- sitan AO^cf Spir. Poelm., forsam j3 seueritate Ah, seuereque Fdbr. utpute (u, corr.) A, utput^ K qui# (a eras,) K 5 subfultus A ego tam B' pascalae A pilagus A pelagus paschalis b 6 maistatis A, magestatis B'P maiestatis pelagus CO etiam uiris m quoquae A paruo Beg. 2 Poelm* X. 1 Seduli tiro lintre cucnmrim; huius apud te facti eausas eipurgein, ut euni me non audacem foiase probaueris sed denotum, in pectoris tui portum blauda tranquillitate reeipias, quem guber- nante Deo laetaberis nulla pertulisse naufragia. cum saecn- laribus igitnr atudiis occupatus aim inpatientis ingenii, quod s diuinitatis in me prouideotia generauit, non utilitati animae sed inani uitae dependerem, et litterariae sollertia disciplinae lueibus infructuosi operis, Eon auctori seruiret ; tandem miseri- cors Deus, rerum conditor, clementius fabrieam sui iuria aspexit et stultoa in me mundaDae aapientiae diutius tiaberi sensusi» indoluit ac fatuum prudentiae mortalis ingenium caelesti sale condiuit. moxque ut eordis oculos jnterior caligo dese- ruit, per sentes dumosi rnris errantia in berbam florei reuolui ueatigia totoque nisu melioris arbitrii cultum i lulustrati 1 tjro CSEFEESTb liotri A /J aput Pi» faoti iipnd te A oauaBfts A eipnrgem] ei- ponam ud eipromftin coni. Woph, post v. ras. in E 2 andaoflni non ACO faiBse s. l. 6' 3 blandum A tranquilitate F blaod» tranquillec[UB g recipias me (me in mg. add.) G gnber- uantB domino Seg. 1 c 4 laetauerig A naufrigiH A 5 ocu- patns AP patientis (ia a m. 2) Pc, inpacientis plerique; ci ef ti permutationes i» cudd. B. IX — X jwm infre^uenles nisi ubi momenti esge uidebatJiT non notimi qaod] quam lApsiensis s. XIII, guem GeHarius Grwnerus Amti. secuti swnt 6 dininara me IC prouidentia» A animi A 7 literariae AK, literaliq F, litte- Hhwri^ B', litteratoriae Seg. 3 SV solertia AK diBeipliaae Bi^krtia C 8 luBsibaB A nauctori PT, auctori* Bb uruirem (t am. 3] K, desemiret PT; auctori Deo deseruiret Aid. Spir, Poelm. miBBerioor» A 9 deue om. AP Eeg. Ibc, ea^nx. K, J. (. F; cf. Carm. I 60 et Pros. ani inria f. Ab, ani f, i. Reg. 2 Vad iuris ex guria P, operis Cg 10 et adnltos A, et stnltua B" mundane plerigue habere AK* II indol.nit (e wel o eras.) A, indocnit P fa>tnam B' 12 condidit A intior A, intereoT C galigo K deserit 13 domosi A, tnmoHi B ruriaereutia B' (a m. 1} orbi ST florei. K, fioridi V Ald. ciepitis A 14 rouocaoi ^gm' inlustrato K' eorr. m. 3, illnstrati CD ail Macedoah I pectoriB Deo dicani, BOn praesnmptioDe uiriam &arcin3in teD- tae moiis arripiena, sed onus Chjiati, quod leae nimis est, fanmili pronua deuotione conplectene, culpa me scilicet arbi- tratus sileotii non carere si studiosae mentis officium, quod - luanitati detulissem, uerifcati denegarem: eum et diuina reue- renter adseri et immana possint bonestB tractari, angebar alia lursus animi procella turbati et aegros anhelitus illa mihi aaepe ratio conmouebat, qua me noueram nel tua, pater bea- tissime, uel aliorum, quos gratia similiter caelestis inlustrat, ) quiddam profecisse doctrina, quamquam ipsi cuncta monstrantes aliquem credatis igniCQlum in me posse lucere; sed torpor cordis obtunsi tamquam silicis uena scintillam tenuem uix 7 cf. Verg. Aen. IX 814 12 cf. Ver^. Aen. VI 7 1 pectaris C, pectoriB F dedicaui A pBOcione P 2 honns A quia f leuae i' 1. est n. T, Diniis laae aat |J 3 deuoti.onp A cnlpam' {e a ta. 2} K i inuti silentii b quam A 5 detatUssera C, detulliescm F V reuerenter (e^ ex u) A hoDeste/" A, oneste P angebar ergo i. G, augebar»» rnisus H i irf mdetUwr 7 anclielitQH A, anhelit' (t in * F, anhelitoa KR, haahelitoH S mihi s. l. FO' ratio saepe F3 Alm. commoaoijat ratio A eroa. ?) K qu-a (i eras.) E, q,u' F, qnia H (1 qna s. l.) 0'PS Seg. i 3, que p noueram me Eeg. 3 d 9 post similiter ras. tH P, om. A c^lestia similiter D c^lestia B illnmioat Vad, illnstrarat Foelm. 10 qnidam P, qmddam F proficiBBC AES doctrina P, doctrina™ K carere a m. 3, d. carere g qunnqnam ASt, quaqd P', qnaqnam pterigue noa ipsi padg codex Barthii {add. mihi) cnacta s. l. FP monsttranteB A monstrantea cuncta g 11 credetis B' aliqnpd T tniTior A, torpor mei a 12 ohtnnai cordis b obtonai A, obtu«si (n eras.) CFS, ohtunsi (n corr.) E, obtensi 0', obtnmsi §, obtasi 6 iftwi. j)iw. tanquam ATh uenas AT^, per uenas CJS EFOF Seg. 3, •p. nBD&m V p. nenas silicis b Md. teaaeia ex ~am E* posaunt § Ald. :bar (A eras.-) A raua alia K'T Bom. 3. 171. 3) E, anelitus 8 saepe om. T commabehaui (ant i 4 Sednlii emittit, et id ipsum parui fomitig Dutrimentum, quod ia me potuit doni caelestia oleo permaiiere, nefas esse penaabam mati tenacitate silentii cum nullo partiri, ne uuius talenti creditam quantitatem dum nitor cautius custodire, culpa defosBae pecuniae non carerem. inuidiae siquidem maculam s de sese non abluit qni alteri conferre denegat, quod cum dederit non amittit. inter diuersas tamen anxiae trepidationis ambages ad iacleadnm huius operis fuudamontum ob hoc masime prouocatus accessi, ut alios exhortationibus ueritatis ad frugem bonae messis innitans, si quando infirmitatis humanae lo uitiis forsitan lacessitus inpugner, uerbis propriae disputationis ammonitus metuam, et qui furta prohibni fur uideri uerear, et qui rectae aoliditatis iter ostendi procliuioris lubrici peri- Gulosa sectari et clipeo dominicae protectionis armatus inimicae iaculationis tela facili repulsione contemnam. cur autemis 1 ef. Verg. Aen. I 176 1 emitteret A id] ad C Alm., onu P§ 2 poEsit dono g permanare fo&r. patabam § Fabr. 3 raata S, mitti g tinacitate A, tenaci^ g nec ^ 4 creditam K' creditam mihi quaiititatem cieditam jJ qnant&litatem g dum cred. q. n. V Ald. nito cautia KP 5 peccuni^ P 6 smett A, ae K' corr. m. 3, 8e« S altari C conferri E', offerre B' (a m. 1) K}R 7 amittat AG, amittet f inter has d. Reg. 3 ad . rc i B Fabr. 9 ftccefisit F' alics] aliqaos c eiortatioDibae AS CEBRS 10 fructa ^ raeuBiB V, inentie coni. Wopk. incitauB D infirmitatea P* hamanae inflrmitatis VAld. aliquando g 11 nitiia] nictus neceBaitate A, uitais necessitate b Alm. Poelm., uictiH c fot E' corr. m. 3, foraan OVa, foram p inpugcar E corr. m. 3 12 ammonitua ACDFGSK^P KST: cf. G. Loewe, Prodrom. corp. gl. l. p. 369 me tueac coni. Barthitts metuam' *qui G ut qui 0' Eeg. 1 (a m. 1), et om. c ' prohibuit P uerer (a a m. 2) K 13 Bolidatia K} corr. m. 3 oBtendidi 8 pericul» (o eras-) R 14 clepeo A, oly.peo H, clip- p«o g inimici F 15 eontempnara A et aiii Epistola ad Macedonium. 5 metrica uoluerim haec ratione conponere, non differam breuiter expedire. raro, pater optime, sicut uestra quoque peritia lectionis adsiduitate cognoscit, diuinae munera potestatis stilo quisquam huius modulationis aptauit^ et multi sunt quos 5studiorum saecularium disciplina per poeticas magis delicias et carminum uoluptates oblectat. hi quicquid rhetoricae facundiae perlegunt^ neglegentius adsequuntur, quoniam illud haud diligunt: quod autem uersuum uiderint blandimento mellitum , tanta cordis auiditate suscipiunt , ut in alta lomemoria saepius haec iterando constituant et reponant. horum itaque mores non repudiandos aestimo sed pro insita consue- tudine uel natura tractandos, ut quisque suo magis ingenio uoluntarius adquiratur Deo. nec differt qua quis occasione inbuatur ad fidem, dum tamen uiam libertatis ingressus non 1 hoc F, hac Poelm. haec uoluerim EFBSh post non ras. X a uerbi in K defferem A differam breuiter expedire ACEHKOP T (explicare T) 6, breuiter expedire n. d. B'DFGB 2 Bicut—adsidui- tate in mg, add, F? tua nonn» editt. 3 asiduitate S cogno- uit AGP Beg, 1 b\ agnouit K^ cognouit corr, m, 2 diuin^ ex diuino B munere E^ pietatis Poelm. 4 modolationis A qui K} corr, m, 2 5 saecularium studiorum V per] ad A dilicias AE^K 6 uoluntates P oblectant K, de- lectat p hii ^, hi quoque Poelm, quicquit P rethoric^ plerique 7 perlegent Ald, negle«gentius A adsecuntur JDFGOSj adsequntur H 8 chaut -4, aut P dilegunt A uorsuum A blandimento uiderint AT 9 tota c adsiduitate A ut] et c 10 K ^, haec PfEHK^PB% hoc reU. et] ac T reponunt B constituunt et reponunt c eorum V 11 repudiendos AHy r. esse Beg. 1, respuendos |5 12 quisq- JB', quisquis a magis suo adg 13 uoluntarius] s, l, EFB, un- cinau, CeU» Arntz., om, Alm, Ald, uoluntarius magis § a deo m defert A qua quis occasione DB Beg, 2. 3 T Alm. , qua quisque o. C, quis qua qua quis o. F, quis qua o. G^, qua occasione quis K {<am, 2% qua occasione quis HBeg. 1 cd, quisquam qualibet 0. 0, qualib& quis o. P, qua o. quisq; b, qua quisquam o. g • • • • occassione J., ocasione P 14 libertatis uiam EFV, uiam ueri- tatis p 6 Sedulii repetat iniqaae seruitutis laqueos, quibus ante fuerat inretitus. hae aunt, pater egregie, nostri operis causae, non superuacuae, sicut didicisti, sed eommodae: quae si probabili ratione noa displicent, benignitatis tuae donentur fauoie, qno pauluium ab scripturis celsioribus uacaus humilioribus te quoque libeuter 5 inpertias. non semper aquila supra nubes elata peruolitat, sed etiam remigsioiibus aliquando pennis discendit ad teiram. saepe belliger miles armis quibus adauetus est dimicare delectatur et ludere. at forsitan ut ab hac te molestia perle- gendi carmiuis iu occultis abducas, talibus me blandaeio orationis uocibus adloqueris : cur, inquiens, adfabilis amice, quem gratia purae dilectiooia ampleetor, dum me profusias niteris uenerari prae eeteris et fidi propositi sedulitate secta- 1 repnetat A laqueos iteratum deinde eraa. in E, -os corr. in F aate A^FG'KFV Beg. 1 , antea rell. inretitus fuerat A in.retit' G 2 ogregiae A noatre B' a m. 1 noatri operiB CDHKPb, operiB BOBtri relt. 3 probali (bi a m. 3) K 4 diBpIicent tibi V Abi. benegaitatis A tuae s. l. B} fabore A fauore tuae F painlum A-P, padolum KB 5 ab] de A a CBEb. ad K* corr. m. 3 acribturia T uaOftnt 2", et quo — uaees c t; r 6 noa enitn Cm senper A supra TS Alm. cf. Carm. HZOS, super Tell., per seAeii. Poelm. elata TA. alta f, eleuata reU., om. g oolitat g 7 renaiesionibiiB T, remiaioribus AP pennis aliquando h discendit T' (c corr. ex t) AKP cf. Eimsch, Itala u. Yvlg\ p. 463, deaoendit reil. terras OGT ad t. desceniiit fi 8 sepe TA alii, saepe etiain Alm. beltliger (g eras.) A niilia TE} dimieari K, laedere coni. Vossius (init. orat. V p. 32i) 9 dilectatnr AF' et ludere] inludere T, etiara I. Fabr., et etiam 1. eoni. ^rwfe. s,i TA, an DEF^GBK^O^PTb, nf, Og foraitam T, foraam p, forsan adg ab boc T, ab 'ao ASG mole&te iam T 10 occultas A, ocultis P obducas T, subducas K talibuB (t ex s corr.) T blandis A, blaude CFRK}T plandiorrationia 2^ corr, m. 3 blandis orationis sermonibus b* 11 adloqueris T, alloquaris p inquies Spir. Foelm. al. ad- fabUis T 12 gratia. (e eraa.) E ampletor (c a m. 2) T, com- plector a profundius icMA. Poelm., pfnaaiuB post fldes (sic) in A 13 nitiriuB T' corr. m. 3 uenerare K oiteris T fedem uel fidem T", fides A, fidei 0', fide«. (lis eras.) 6, flda cod. A Arevali, Soata g fidos pr. eedulitate amicoB Spir. Poelm. alii praeponitis T", praepoaiti eorr. m. 3, ppoasiti A eidulitati T' -te cotr, m. 3 fipiatolB ris: alios tamquam neglectos offendas, qui dum Biut doctrioa uon iopares et uaa mecum soleant religiosae iidei societate coniungi, me potiasimum ac solum eligas uel seceruas, cui deuotionis tuae dict» conmittaa ? habes antistitem plenum areuerentiae sacerdotalis Vrsinum, qui ab aetatis primaeaae tirocinio regis aeterni castra uon deserens uiiit inter barbaros pius. inter bella pacatus. accepit testimonium beati iam meriti euangelicae sacramento doctriuae. legimus enlm: beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei uocabuntur. habes loLaurentium diflicili couparatione preshyterum, qui substantiam Eui patrimonii sic amauit, ut ecclesiis et egenis nniueraa distribuens tanti census effusione nihil perderet: sapientia peruigil, lenitate placabilis, quo et serpentis astutiam cum J Matth. 5, ! 1 aliua - negleotua r" corr. m. 2 offendaB TA SF'GSOP, of- fendis JS, offendiB rell. dum TAE}b'f, con S a m. 1, cuin reU. 2 celegioDe T^A, re«l!gio8ae S 3 et — coninngl om. 2" in mg. add. m. 2 olegaB T 4 acripta t' habes autam EO Beg. 1 T antestitem T'A GK 5 reuerentia R Baoer- dotaleB T' qui dam AV itatis T' corr. m. 3, aet. su»e SCBSb, fiuae eras. in K primiu^ (ti a m. S) T, pcimae AE' (ue 8. l.m. 3) 6 tyrocinio TSCEFQHPSST, tyrioinio D dis- BBrene T, deaserena P, deeerena^" (dil a m. 3) S 7 pins ex priua 1" pacoatus S accipot T, accipit A testimunium T' corr. fn. 2 8 beatitatem meriti coni. Wopk. moceti A eotangelic^ (n ewm.) T, eugilo^ S, et euangelicae Poelm. pec e, sacramantum eoni, Gruner. doctrina Hy ligimns T* corr. m. 3 9 fili T ipai om. AJDEGEEBT uocanuntnr 2^ wt uidetur habes inqnit S, habes autem OT 10 iaurentio T' corr. m. 3 difloili AF ppiterfl A, prbirQ S, prBbtem B, presbitecum FGEP snbstantia (- am.S)K 11 Bui m ras. £' erogauit VAU. Fabr. ooleaiB r', eolesiis A, ecdaesiiB E, ^cclesiiB H eginis T 12 tanta £> censas .il oifensione A, de efFusione b nil Tb perdece' <tam.2)T, perdederet^, perdiderit Z' awr. m. 5 13 quii ('I ) X, qui c secentia (p a m. 2) T, per serpentis JF" aatacia. (~ am,3, c ex d vt vid.) T, adstutiam K' lege custodiat et columbae simplicis animum non amittat. babes quoque meum Gallianum aeque presbytenim, non in Ijbris saecularibua eruditum sed placida bonitate mitissimnia, catholicae regulam diacipEnae factis potius edocentem quam sermooe monstrantem. quid Vrsini dicam quoque presbyteri s annosam patientiam et in Christi famulatu non deficiendo inuenalem senectam? quidue Felieem referam uere felicem, saeculi huius inimicum, cui erucifixus est mundus? sunt et alii memorabiles uiri quam plurimi, quos ad hoc Buscipiendum idoneos esse constat; ofticium. nec Hieronymi, diuinae legisio interpretis et caelestia bibliothecae cultoris, exemplar pudeat i cf. Paal. epLst. ad Gal. B, U S) T semplicis A non amittiit om. A , Bi nplicitatem coni. amittat ammum amitat TP, a mittat (i ) E, amittit (i. m T Beg. 3 cu rum A sic fer m. quoquB T Beg. 3 c n. editt, galianum i» equ^ e semper, presbiterQm FG-HP, I custodia (t a W(9k. animam Alni. sdied. Poelm. exa.) F 2 me" galliemiTO T^A, Gall (S am.2) T prpiter tifbem ff 3 litteris eont. Wopk. set — mitissimum tH mg. add. A placide A^, placita f beDignitate G 4 regDl& P> eorr. m. 2 quam si T pOHtaa S dictis P,eg. 3 edn- omtBm y corr. m. 2 5 nrsini (ei a m. 2) TEFO, ursini KRS, xaaa.niASCGPTUg.l.a VTb, aisidscked. Poelm. qnoqueow.jl qnoque dicam EOT§ 6 annosam] adnos 2" corr. m. 2 eapieiitiam E corr. w. tU., satiantiam DK, sapientiam Alm. Seg. 2. 3 SV ipo T' corr. m. 2 famulatum deficiendum T" corr. m. 2 defioienti5 E {ex corr.) F^b sched. Poelm., segu. ras. 2 lUt. in F 1 iuuinalem T', iuuenalem AKPRb', iuuenilem rAl. felice (~ am, 3) T, fc»licem (1 eras.) K felice'nim (e s. l.am.2)T 8 Mua (u s. l. am.2) A hains muadi F crucifiisuB T mondus T' corr. m. 2 9 memo- rabilis T, memoraleB AM' ent) A qaoa om. D ED Bom. praeter ex M corr.) A, ieronimi D behliohicae A, biblioteci! DFO pla reli. pudeat te Alm. BUBcipendum (i a m. 2) T, BQScipiend (ex 10 iduneus T' coir. m. 3 constat esse hieronimi T cum pler., hironimi (e a m. 2, D 11 intorpetris 2" corr. m. S cultores T eiemplai T, exem- EpiBtoU d Macedoi I I imitari atque ad generosas quoque feminas et praeelarae in- dolis fama subuiias, iu quaruin mentibus sacrae lectionis inatantia sobrium sapieutiae doniicilitim conlocauit, propriae disputationis documenta transmittere. quis non optet et sambiat eiimio Syncletices, sacrae uirginis ae ministrae, placere indicio, quae superbi aanguinis nobilitatem sic humilitate pioueiit ad gloriam, ut in caelestis patriae senatu Seri mere- atnr adlecta? uere dignum in quo Dominus habitet templum, ieinniis castigatum, orationibns refectum, puritate mundissi- lomum. scripturas autem ecclesiastici dogmatis ita sitiens epo- tauit, ut uisi seius licentia defuisset posset et docere, licet 1 emittari A , eniitari F, imitate K' adque TF^ a,i s. l. K ""narOB" (ge— as a m. 3) T preolare T indoles {e corr.) T 3 snboexaa T' eorr. m. 3 Bacr^ ( , a m. 3) T 3 snb- preniQni T' ui uid., eorr. m.S^ aubrium A eapienti»* C, sapienti Seg, Z a m. 3 conlocaunit (ka auberat) T 4 transmittere docQiDBntft CEFS Bojit. pntet A, optat K, obtft P 5 non am- biat AAlm., ambi& E, anabi^t g eiimiu T' eorr. m. 3 sincIjtioiB T ci expwtx. m. 3, BinclitiB AS, sincleticis CDE^GFVT, sinclytioe JE', Binolioitis (is i« ras. m. 3) F, sincliticis B'HIt (ele m. 3), Bfnditicis K, sincIitiHS 0, ejnglctici;) Eeg. 3: ef. de Sedidii poet. uit. et seript. p. 24 ac] e T, et CEFBST miniBtre T et aiii. miniatrae CliiiBti Fabr., m. Dei notm. editt. plaoire T' corr. m. 3, placare F' 6 snporui T' corr. m. 3 umilitateni (li a m. 3) T Dobilitate flic liumilitatem A 1 proneset T' corr. ra. 3, pro- duiit F' saenatua T', sauatu K'', fort. senatnm 8 ad- Iflctat T, anlathdeta A, athleta in ras. C, adleta 5" iti mg., all&a FG, anthleta 0, alleta Reg. 3, adieota l, allecta reli. babitet T C FGKTb, habitace' (t a m. 3) S, liabitat rell. 9 geiuniis 2" eorr. m.2, ieiunls A, e ieiuniis F3 caBtum F'R'S "ratioai- buB (q a m. 2) T refertum AE^G'0 Rem. purotate T' eorr. m. 3 moniliaBimnm T' corr. m. 3, mitiasimQm F', dignissimum S 10 etiam BDEGKOPWS, om. A edisiastici 2" corr. m. 3, aecliastioi A, upostolioe F dooniatis P ita ex eta uf md. T' sdenE A ee potauit J, seputanit A, optaoit S' 11 licenti^ (,, a m. 2) T, liceatiae AK, lioeotia reU.; nisi aeini licentia coni. Wepk. fnesset T' eorr. m. 3 poaae et T, posaet A, potuiaset -JB etiam et GDHK (et a m. 3) PBT edocere B'EFGO Seg. i t edoce I etiam Sem. 10 ledulii in membria feminei corporis animus sit uirilia. de cotidianaa uero misericordiae dispenaatione reticeo, qnam sic esereet ut sileat, sic largitur ut lateat. indicat tamen eius babitus pau- per ubi cenaas profieiat diues. et ut magnitudo tantae pru- dentiae gemina resplendens lampade plus luceret , habet s germanam nftmine meritoque Perpetuam, annia inparem, factis aequalera, aeuo teneram, probitate grandaeuara, quae dum nominis sui dignitate paseitur, sic uiuit ut nequeat amittere quod uocatur. inluatris maritali potentia, inluatrior religione diuina, proximam uirginitatis continet palmam in coniugii lo foedere manens pudica. cetera, praeter conspicuoa utpote nuptae conuenientes ornatus, quae de sorore diximus, in huius 1 faeioeuei T' cntadiane T', < (i tras.) A (r a m. 2) T jttidian^ H'Pr quam] quod F [' Bit] sed T' cottiiiana ex 2 diBpensationem T, die|]eiiBatioti» ejeroit T' corr. m. 3 3 lagitor iudicat Faelm. in lextu panper h. T 4 tenfiua jifiei& A, iniflciat A', refalgeat Poelia. in mg. 2 ut om. A tanto T et alii jidenciQ P ■r. m. Z, germana AKR', germina FPE' lapod^ i mg. habes S, liabet nam A, b. ot DKR (s. I.) 6 germana (" a m. S) T, germiaam S merito perpetua T 7 ^no ea; eo T" proaitatem grandeuam T et oltt, grandeam A qai T' 2 paBCitur {i corr.) T uiuit] ui, in ras. 3 nequB*' (at a m. 2) K amittere. (t eras.) A, 9 qu^ ex quod T', qo H uooator T' eorr, a FH relegione AK' 10 proiima F wirgiwt&tis T'^ {ut uid) EF^G^^OFBeg. 3 Alm.h, uirginitati rdl. coutenit T' corr. m. S, conteuet A couiugi F 11 federe T' corr, m, 2 permanonB Foelm. perpadica Barthiits Adv. Xll 19 oitera T' corr. m. 2 conspicuo (s a m. 3) T ut pote. (t erOT.) T, utpnte AK 12 nnbtq ( . a m. 5) T, uupt.ae (i cras.) F, om. A coBuenientis T ornatiG (u a m. 2) K omatiia poit conBpicuDB iH A quae iam Arev. cwm Bom. tit uidetur sorore eiuB T liuius (s a m. 2) T in liuius quoque in ras. W diuis T' corr. m. 2 5 gemena T" corr. pluB luceret T in ( S^T. Foelm. nomineque EFT (m exy. m. 2) T B Buae K' corr. m. . litl. F, Beriiit A ammittere E'KB m. 2 inluBtris e Epistola ad Macedonium. H quoque moribos inuenimus. ad baec ego congrua rursus ita responsione perfungar: ne quaeso, domine mi pater, quem diligere te profiiteris abicias, quem fouere adsoles inuidiose deterreas. nuUum siquidem ex his omnibus uito, de nullius «meritis aut instructione diffido; sed in te cunctos aspicio. quosdam conlationibus adsiduae disputationis ad meliora ue- xisti : quosdam placidae maturitate doctrinae desiderio sanctae conuersationis implesti: quibusdam exemplum factus es ad salutem: alios intra septa tui gregis aspiciens oues fecisti: loalios enutristi; omnia omnibus factus es, ut omnes saluos 10 cf. 1 Corinth. 9, 22 m 1 inaenimus (mns in ras., fuit es ?) T, inueni*as A Hec P, hoc (?) 0, hoc Ald, sched. Poelm. ego ad haec EF, ego ad h. ergo Beg. 3 congr//////uar (r a m. 2, eadem exp, r^) T ita rursus con- grua -4, rursus congrua G rorsus T* corr. w. 2, om. GP itaq; F^ onu GF 2 perfungar ita C ne s. l. T* quesso A domine om, C, mi domine ADEFHKSTb mi om. JB^, 8. l. E quaem • (exp. m. 2) T 3 dilegere T^A te in ras. E}, om. Beg. 2 Ald» abiecias A post quem ras. plur. litt. in T adsolis {corr. m. 2) TK, adsole«s (a eras.) F inuidios^ (^ a m. 2) T, n inuidiose E} 4 nec deterreas c deteras cod. Barth. omnibus his D 5 meretis ex meritis T^, -is in ras. C* aut] a A structionem (in a m. 2) T, inst*ructione A, institutione a deffido TP, defido AF cunctis T, cunct«B C cspicio P 6 nam quosdam f n bu consolationibus A, colloc«tionibus C, conlationis (bu am.2)K adsidu^ (^ a m. 2) T dispotatiouis (o, ex u) T ad in B' miliora nixisti T* corr. m.2 7 placid*e (a eras.) T, piacite A maturi»- tate (e eras.) T disidirium T^ corr. m. 2, desiderii K 8 implisti T^ corr. m. 2, impleuisti A factus — ^intra Utteris minutis scripta add. T» 9 inter B septa T et alii, post septa ras. in K *ui (t am. 2) T gregis tui DH aspiciens] om. CDEFOPT, ac- cipiens GHK^ (in ras.) B^S Poelm.; alios accipiens intra septa gregis tui oues f. Beg. 3 10 alias T, alios saluos C, alios in fide Ald» enutriuisti AE, nutriuisti F, nutristi K Beg. 4 omnibus om- nia CK ♦♦omnibus (in? eras.) F factis T e' (s a m. 2) Ff om. T ut om. T omnis T 12 ledulii , plTirimorum iactura uerborum; ■ lougae delDceps escUBationiH amba^es, uec pigeat poBt tanti gurgitis emensa discrimina fluctuanti adhuc paginae auctori- tatis tuae ancoram commodare. quatuor igitur mirabilium diuinorum libellos, quos ex pluribus pauca conplexus usque 5 ad passiouem et resnrrectionem ascoQsionemque Domini nostri lesu Cbristi quatuor euaugeliorum dicta congregans ordiuaui, contra omnes aemulos tuae defensioni commendo. huic autem operi fauente Domino paschalis cahminis nomen inposui, qnia pascha nostrum immolatus est Christua, cui honor etio effeceris T, efficerei (s o m. 2) A, faoeres C cessit T, cesBet ; ^eg. 4 pluriinnm T fort. recte, pluri*um G, plurium P, plurium Beg. 1 cf. Wolfflia, Lat. iactura EGT Alm. ceBBit (n . ceBset noDc $ 2 lunge T" coi (o esB t) T debceps 1, QH [. Toinan. Comp. p. 70 uerbornm i m. 2) T, eBSB& (n o m. .2) KP r. m. 2. loQgae om. deincepa eicaaeationia A amliagiB T^ nec s, l. A*, ne BE^RP pieat (g a m. 2) K te B' (g. i.) CEFGK^OPRST cf. supra p. 8 portandi T, potanti (r a m. 3) A, pwtanti B'E, p P 3 mersa T cf Epist. II adhuc fiuotu- anti EFBS paginem T 4 .ancoram (o eca u) T, anchoram plerigtK accomodare Ald. Podm. tertio T, tiea G^B.EP'Sr, qnBttuor EF, qnatuor P Igitur m. diuinomm libellos 0: cf. de Sedidii poet. Mt(. et script. p. 41 ergo editt. 5 tibellia T quis ael t ras. am. 2) M pler. 7 quattnor euangeliorli FO ordenaui T, aduuaui WofA. 6 BBceuBionSq; (e, dni iu ipo 'T ut uidetur, dni ni iliu ]:pi A eu: EFRT euangeiiorum T, ////aenangeliorui Beg. 1 Sp {a m. 1) cfg, ouangelistarum rell. cod. Barthii, curaui Poelm. 8 aBmalus T eninloB omnes A commendo " "^' A hic T autem om. F 9 oarinini nom editt, cf. Aviani fdb. praef. p. 4 Fr. fauentora T, faciente AE^F' do Gf paacalia TS, phaacalis A ideo nomen C^ Poelm. noaui nomen ideo eod. Barlk. posui T 10 ^ ^, qnod DK, qui (i in ras. m. at.) E pacha T, paaoa A, pasca S nostroni 3" ai id. cni eat DE" (». l) GBeg.l.i Epistola ad Macedoniam. 13 gloria cum Patre et Spiritn sancto per omnia saecula saecn- lorum. Amen. 1 gloriaque Beg. 4 patre & filio P sco spn* (s? eras,) T • • • • • • (82 a n». ^) , s. sp. Poelm. , cu spu sco P Beg, 1 in concta scJa Cfj in secula §g secula secnloram T explicet epistola se- DOL/// AD MACEDONEO PBE FELICITER T, finit prologUB A^f FINIT PRO- L06YS SEDYLIlM** (PRBI ?) F, FIKIT PROLOOYS SEDTLH PRAESBITERI H, EXPLiciT PROLOOYS SEDYLii 8, EzpUcit cpistola Sednlii ad Macedonium Meg, 4, explicit praefatio Beg, 1 h, prologns finit md 14 Sedulii SEDYLn PA8CHALIS CAEMINIS PRAEFATIO. Paschales quicumque dapes conuiua requiris, Dignatus nostris accubitare toris, Pone supercilium si te cognoscis amicum, Nec quaeras opus hic codicis artificis: 5 Sed modicae contentus adi soUemnia mensae Plusque libens animo quam satiare cibo. 2 cf. Verg. Aen. I 83, luvenc. I 796 3 cf. Mart I 5, 2; Prud. Psych. 287 EOBEO PRETATIO 0PERI8 SACRI LIBRORVM NOVI ET VETERI8 TESTA- MENTl Tf INCIPIT PROLOGVS SEDVLH DE PA8CHALI CARMINE (7, INCIPIT PREFATIO LIBRI PMI F, INCIPIT PRAEFATIO PASCHALIS CARMIWIS GJSK LB, incipit prologus Sedulii 0, incipit prefacio sedvlh 8, incipit EivsDE pref pascaus carminis T, Incipit prologus metricus Sedulii catholici poetae F, praefatio paschalis carminis beati Sedulii poetae JB^g. 2 1 pascalis jT', pascales T^LSZ, passchales A quicumqe e«n T dapes T*, dapis corr. m. 2 cvrvA C 2 dignatus] us in e Ttts, Z^ accubitarere (re^ in ras. m. 2) T, acubitare A, acubitare F, accubitare ex adc. Z toris TA FHLPZ, t»oris (h eras.) jK, thoris relL 3 si me Burm. coni, cognoscis] g ex n A, cogno- scas Bem. 4 ne TH Bom. praeter Beg. 1, nec (c in ras.) JF, ne» (c eras. Q, ne" (c a m. 2) KZ cf. v. I 51 et Pros. queras T et alii opus] u in ras. OZ, opes A, opes L o. hic queras L cudicis T arteficis T 5 modite T, modice CGKL adeas A, adi m ras. Z^, di in ras. sullemnia T, solgnia F, solemnia GKLSZ, solem«nia H, solempnia T mese T 6 plus qui T, -q;*» C lebet T libenti animo nonn, eddU, ctm Parrhasio et schedis Poelm. animum T satiari A, saciare ex saturare C, saturare DF^GHKLPSTZ, saturari F^OB ceuum T PaschaL Carmii]. Fraefatio. 15 Aut si magnarum caperis dulcedine rerum Diuitiasque magis deliciosus amas, Nobilium nitidis doctorum uescere cenis, 10 Quorum multiplices nec numerantur opes. IUic inuenies quidquid mare nutrit edendum, Quidquid terra creat, quidquid ad astra uolat. Cerea gemmatis flauescunt mella canistris Conlucentque suis aurea uasa fauis. 15 At nos exiguum de paupere carpsimus horto, Eubra quod adpositum testa ministrat, holus. 11 cf. Ovid. Ars. am. I 91 13 cf. Ovid. Met. Vin 670 15 cf. Verg. Ecl. VII M 7 aut TA Beg. 1 h Pros.j a*t (d? eras.) Z, et f, ut ?, at relL cf. Sdlv. G III 10—11 aut etiam si quis se cogit ut faciat, facit tamen ore non mente; VaMen, Ueher zwei Elegien des Propertius p. 7 si] 5. l. B^ dulcidine TAZ^ 8 diuiciasque K8 diliciosos T, diliciosus -4, dilitiosus KZy delitiosus FGLP amas] a^ ex u A 9 nouiliiim T doctorum] dominorum Vonekius conL uistere T cenis TZ, c^nis uel caenis reU, 10 multepletis T nec] non &: cf. Ind. s, v., uel Cannegieter, coni. nome- rantur T, adnumerantur Heinsius coni. 11 iuenies T qaid- quid T, quicquid rell. notrit T, mittit Heinsius coni. aedendun T 12 terea T, caerea C, c^rea GP, caetera Poelm. Fdhr. 13 gematis B flauiscunt TL^Z^, flauescent cod. Arntz. mella T\ mala Arev. coni. canistris] catinis Nehriss. coni. cf. de Sedulii poet. uit. et script. p. 99 14 conlutentqui T, u e coUucantq; A, coUucentq; CD, collocantque 6 uassa A T B 15 ad T, ad F, t vn ras, Z^ capim' L {corr. m. 2), carpimus Z» ortum T, orto K 16 adpositum FGKLBZ Beda, am- ib positum T, appossitum A, appositum rell. testa] est T olus T (ib a m. 2), olus T^GS explicit T, explicit praefatio HB, EXPLICIT PEEFATIO K,- EXPLICIT PREFATIO Z, EXPLICIT PROLOQVS METRicvs Beg. 1 LIBER PEIMVS. Cnm SR^ gentiles studeant figmenta poetae Crrandisonis pompare modis, tragicoque boatu Bidiculoue Geta seu qualibet arte caneadi 20 Saeua uefandarum renouent contagia rerum Et sceierum monumeuta canant, rituque magistro Plurima Niliacis tradant mendacia biblis: 18 cf. AuBon. Idjll. XX 2 EOBEO IKCfPCT BATHVM OPTS W E8T EX VBSTEE TESTAMEHTI tlBEE PEIMVS ET EX KOTO «TATTVOB etC. T cf. Ffoleg., INCIPIT PRE- FAIIO LIHBI SEDVLn C, INCIVIT PiSCHiLIS CiRMINIS LlS PBIM DE SINGVE VlfilVsa; TBSTiMTI MIBiCTiT F, CiELU SEOVLH nfCIPIT Pi- MiHAOraS G, IKCIFIT PASOlIALia CAHMimS LIBEH PBIMTS BB 8IN- OVtlS VIHlTSa: TESIiMTI MIRiCTLIS DHL, INCIPIT LIBKR ]'iuiiva K, INCIPIT LIBES PRIMV3 SEDTLD P, INCIPIT LIBER PRIMm DE alN- GVLIS VTHITHQ.. TESTIMEHTI» HIRiCTLlS E, IMCIPrT SACRVM 0PV8 HATio T, iQcipit )iaschalis carmiDiH utrinaq: teBtamenti. incip liber primnB Bedolii 17 jageDtilia T' cott. m. 3 18 gran- diBBoaiB A, grandiasoiiiB (s eras.) KS tragiqoqne (n a m. 3) T fnsgeaq A' (t traico m. 3 in mg.), traicoq; S beato K 19 ridi- colone] {nlo 2" redica in mg. m. 2, redioulo A, ridiculo F'GHKLZ gita T' (e corr. m. 3), uegetB Sang. U (s. VIII p. 133), uegitent A, uegeta (ta corr. tn. 3) F, ueg&a (tce corr. m. S) GH, ueg&a K, uegita L, negita Z {i in e corr. m. 3), g&ae C Som., gete T cf. attct. gmest. gramm. (op. Hagen. Aneed. Helv. y, 186, 26) et de Sedulii poet. uit. et Bcript. p. 13 20 Baeua] [eua 3" sae in mg. m. S, saena ex saeue F*, ecneua Vonclc. coni. nefaQdarum] da ex do H' Tenoceiit lAps, 21 monniiieDta T' (monimenta corr. m. 3) L'Z\ muuimenta A, moni- menta rell. iansQt T, csneat A, eauunt F, caaunt DO'EST ritoque P corr. «i. 3 22 nilacia T' corr, m. 3 tradunt AB Seg. 1, tradunt F biblie] 1 bellia A', beMis L Paschal. Carmin. Lib. I. 17 Cur ego, Dauiticis adsuetus cantibus odas Cordarum resonare decem sanctoque uerenter 25 Stare choro et placidis caelestia psallere uerbis, Clara salutiferi taceam miracula Christi? Cum possim manifesta loqui, Dominumque tonantem Sensibus et toto delectet corde fateri: Qui sensus et corda dedit, cui conuenit uui 30 Facturam seruire suam, cui iure perenni Arcibus aetheriis una est cum patre potestas, Par splendor, communis apex, sociale cacumen, Aequus honor, uirtus eadem, sine tempore regnum, Semper principium, sceptrum iuge, gloria consors, 35 Maiestas similis. haec est uia namque salutis, Haec firmos ad dona gradus paschalia ducit. 25 cf. Prud. Perist. X 837 26 Auson. vers. pasch. 1, Paulin. Nol. XXIII 44 32 cf. Mar. Vict. praef. 20 r d 23 eggo {corr. w. 2) A daui*icis G adsuetus TC^F^KLZ^ n odas ads*uetus (d? eras,) Ay ass&us P, assuetus rell, tydas (odas a m m, 2) T, hodas AF 24 chordarum CPBST resonar*»* (unt eras,) A decim A, decem ex decim G uererer Poelm. cum nonn. editt. 25 st///rchoret T^ corr. m. 2 celestia ACBT, cffilestia L uerbis] b a m, 2 F 26 saluteferi» (s era^.) T* corr. m. 2 taceant T^ corr. m. 2 27 possim ex possem T^, possim ex possum K dmque A thonantem T 28 toto] to T dilectet A, delectat F^ (tsBt corr. m. -8), delecter Parrh» Poelm, ad mg, Fdbr. Wopk. alii 29 sensos Z corda ex corde F dit T^ de s. l. m. 2 30 seruare nonn, dett, iurse L p'#enni A, perhenni 6 31 arci///bus (r in ras. m. 2) Z aetbiriis T* corr. m, 2, a&heriis ex aethereis JS, &herii8 KTy aetheris Beg. i, aethereis r ADGL^BS pate P 32 commonis A, comunis B apex soc in ra8. T^ una est cu m. 1 cacume* (n eras.) G 33 aequs A, a aequs G tempore ex tempora JP* 34 sceptrum] s in ras. 2 litt, T*, scepum A 35 maistas A, maiestas (i in ras,) K namque] °*que A, nanq; h 36 firma dona T* corr. m. 2 grados Z pascalia AL^ (h m. 2 add,) Z, phascalia F ducit ex ducis T* X. 2 Sedulii Haec mihi carmeD erit: mentes buc uertite cuncti. Hanc constanter opem laesis adhibete meduUis, Quos letale malum, quod uanis dedita curis 40 Attica Cecropii serpit doctrina ueneni, Seetantesque magis uitam spiraiitis odorem Legis Atbenaei paedorera linqnite pagi. Quid laliyrintheo, Tbesidae, erratis in antro Caecaque Daedalei lustratis limina tectir' 45 Labruscam placidis quid adhuc praepouitis uuis 37 cf. Inyenc, I 27, Verg. Aen. YIU 440, Ovid. Ib. 69 38 cf. luTenc. H 358 40 of. Verg. Aen. VH 375, luvenc I 783 45 of. Verg. Ecl V 16 37 boc mihi A mentie T' corr. m. 3 38 lesis s. (. T\ leseis A , lesis ELPT adhibite T' corr. m. 3 39 quos (in a m. 2) K, queifl Ganneg. coni. laethale T, loetale ADFGBS oania s. (. T' 4(1 Atica AC caecropeis T' cicropii corr. m. 2, cicropei AKS, cjcropei CH. cecropei F (e, corr.) OL^SZ, c^cropei I) aerpit] cepit foJ, Barihii Cell. Grvn. Amte., inserpit Canneg,, carpit Wopft., carpsit Schiearts., aepit nonn. ed. ueDemnm (um fere eras.) T, nenini A 41 sectautesq;** C aM (" a m. 3) T Bpirautes A, spiiatis (n a nt. 3) F, spirantes (i a ta. 2) JLZ odore (~ a m. 2) T, hodorem A 42 legeB L, lege e (1, b a m. 2) Z athenei la^i praeter A (aetbenei) S (atheneis) T (athaenei) pedoreni T' corr. in pndorem m. 2, pudorem A, pe-dorem (n? eras.) F, pedorera (fetorera am.S)G, paorem B, fetorem K' (f ex p, t e:e d corr.), f^torem D'£' (m TM.) rZ'. pula-em [in tos. scr.) P. foetore B, poetorara S, cf. Fros. et Ueber ein Glossenwerk zum Dichter SeduUus p. 47 43 Qaid] C|ui cod. Arnts. labeiintheo TCL (e, in ros. 2), laborintheo AJ), labirinthao f , labirinteo G [i, t» e corr.) S, laherindeo P, labyrintlieo ex labor, S, kbriotheo T 'h^side (, awi.5) T, theaside AFG'H, theside CL (de in ras. m. U) PS Rom., teside E, ""eside K errantis T, erantes (errati» in mg.) A, errates (i a m. 3) Z anthro G, atro Z 44 caecaquae G, caecaq;» (ne eras. ut saepe) C delei ida, e, am. S, e, in ras. litt. ae m( uid.) T, dadali A, dedalii TZ, de- dalei CFHKL' (lii m. 1) PMS luatrates (i am.S) Z lumiua K 45 lahrusqnam A, latbuBcam L placitiB Bwrm. coiU. qui K, qni aod. Artitz. quid adhuc plaGidis F nbis A Pascbal. Carmin. Lib. I. 19 Neglectisque rosis saliuncam sumitis agri? Quid lapides atque aera coli, quid fana profana Proderit et mutis animas damnare metallis? Parcite puluerei squalentia iugera campi 50 Et steriles habitare plagas, ubi gignere fructum Arida nescit humus, nec de tellure cruenta Liuida mortiferis uellatis toxica sucis, Tartareo damnata cibo: sed amoena uirecta Florentum semper nemorum sedesque beatas 55 Per latices intrate pios, ubi semina uitae Diuinis animantur aqnis et fonte superno Laetificata seges spinis mundatur ademptis, 47 cf. Hor. Ep. I 16, 54; Claud. de IV cons. Hon. 239 48 cf. Prud. Perist. V 68 s. 52 Lucan. VI 581 53 Verg. Aen. VI 638 ; Prud. Cath. III 101, Ham. 795 46 neglictis T^ corr, m, 2 rossis A 8aliunc«am L^ saliunfam B sumites T* corr, m, 2 47 lapidis jP corr, m. 2 adque T (ue in raa.) -P, aq; K era T et alii ueraculi (aera culi in mg.) A coli* T uana (} fana in mg.) L Beg. 1 S profaua] nis corr. I». 2 T, profanis ACDFGHB (nis in ras.) SZ\ pfani Z, profani Ald, 48 mutis] nudis coni. Burm. dam«nare (p eras.) H, dampnare T et dlii, donare coni. Burm, 49 scalentia A, ca- lentia G 50 et] om, A sterelis T^ corr, m, 2, sterilesquae A i plaga,fubg. (i am,2)Z fructtl» (s eras,, '^ am. 2) T 51 *arida (h eras.) T, assida (J arida in mg.) A hamus A ne* (c a m, 2) r, ne* (c eras.) H cf. Pros. tellore {corr, m. 2) TL 52 libida -4, liuida (u corr,) F morteferens (?) T^ corr. m. 2, mortiferi 1 eod, Arntz, uelatis (1 s. l. add. m. 2) TF, uelatis B 53 tar- tareis — cibis ACDF (thartareis c.) H {ex cybis) OT dampnata HT amoen# A, admoena K^ corr. m, 2 uirecta] ui in ras, A 54 flerentum S beatus A 55 intrare Beg, 1 pios] s tn ras, m. al. Z semita A, semina (na in ras.) H}, semine (ne in ras,) R, n semita T 56 animatur A f*o#nte K bl laeficata T^ corr. m, 2 segis T' corr. m. 2 ademtis G 2* Vt messis queat eaae Dei merciaque futurae Maxinaa centennm cumulare per Iiorrea frucfcnm. 60 Omnipotena aeterne Deus, spea unica raundi, Qui caeli fabricator ades, qd conditor orbis. Qui maris midisonas fluctu aurgente procell»^ Mergere uicinae prohibes eonfiuia terrae, Qui solem radiia efc luuam cornibua imples 65 luque diem ac noctem lumen metiris utrumque, Qui stellas numeraa, quarum tu nomiiia solus, Signa, potestates, cursua, loca, tempora uosti, Qui diuersa nouam formasti in corpora terram Torpentique solo uiuentia membra dedisti, 59 cf. Invenc II 756, 795; I 380, II 813 63 cf. Lucan. III 275 64 of. Oiid. Met. VII 630 66 cf. Ps. 146, 4 58etF, ut S.I.L mesis Z quaead T (t corr. nt. 3), quiat(?) Z" merceaq; futnra D^H^P, nietceaq; futara S; cf. Pros. et Ap- pend. ad Cypr. opp. ed. Bartel p. 43, 3; 48, 1 59 maiiniu (a, corr.) F centeuo T' nfl con: nt. 2 orrta K Qui colit iiiuei 60 PBECATE) Tinmg., inoip ffatio TiK VIAM D, INVOOATIO F Scg. 1 , mmCIO L, oH SBDTLi in mg. F, incipit depbecatio toris), PEESATio aeuvLri B, intocatio boi potens(?) T aeternae 7* & spes A 61 ceti K fabiicatuc A, f^abricator L T' corr. m. 3 post orbia, mergero u 62 nadiBonas T, undisonaos (n eras.) G, undi*soD fluctDBUrgueDte T, f. sargiente L piocellaa (li a w gire Z' corr. m. 3 uioina jl uicine— ten'e KS g^ermine fructujn G mg. G, oBi ; SEDVLn T niundi» (s et SEDTLLU CO (ihe- omne- ..) B adeatqni G a phibes exp. irbis prohibis {corr. »1. 3) T^L^Z^ 6i ladifl A e' lunam (t a m. 3) T ooiii- buB A itiplea Z 66 inqne] n in ras. T diemj m tn Tos. T' nocte T lumen] s, ). C mitiris Z^, oon- oedis A e (in mg. 1 metiris) Cant. 66 stiUafl P eorr. m. 3 67 potos " T corr. m. 2, poteEtatis (e a m. 3) L, potestatis Z' corr. m. 3 68 diaerao L iioua— terra T nou///am A' cor- pore i', corpora ex corpor^ TZ' teiam A noun i. corpora tetra cod. Amte. 69 turpentique T' corr. m. 3 uiuacia f, ui- i^entia g menbra GZ, post membra ras. in S Paschal. Carmin. Lib. I. 21 70 Qui pereuntem hominem uetiti dulcedine pomi Instauras meliore cibo potuque sacrati Sanguinis infusum depellis ab angue uenenum, Qui genus humanum praeter quos clauserat arca Diluuii rapida spumantis mole sepultum 75 Vna iterum de stirpe creas, ut mystica uirtus, Quod carnis delicta necant, hoc praesule ligno Monstraret liqaidas renouari posse per undas, Totum namque lauans uno baptismate mundum: Pande salutarem paucos quae ducit in urbem 80 Angusto mihi calle uiam uerbique lucernam Da pedibus lucere meis, ut semita uitae Ad caulas me ruris agat, qua seruat amoenum 74 cf. Sil. Ital. III 46 79 cf. Verg. Aen. VI 97 ?/.f,i 70 uetiti (e corr,) C hominem om. Z^ dulcidine T^ {corr. m. 2) AI?Z 71 instaurans T* {corr. m. 2) A meliorem cibum T* corr. m. 2 cibo] i in ras. H sachrati T, sacrato fuisse uid, in Z 72 infussum A ange AB, ungue Cant ueninum A 73 p&ter (r a m. 2) K archa FGBST 74 diluii A G^ (?) rabida*s ■ (n eras.) T, rabida DKLPBTZ' cf. Pros. pomates (p ex Oj o ea; u, e ex i; s in ras. et n s. l. a m. 2) T, spu- i manti A, spuraante K (tis corr. m. 2), spumantes L, spumantes Z^ jpost sepultum, totum namq; exp. in A 75 una] a corr. F creans S misticsi, ACF'H^KLBZ 76 dilecta J. negant ul*JL pre- O T T sule TCHKy psule Aj presole X, ps«le Z, prsesule Poelm. (praeside in mg.)f praestite uel praeside coni. NehrissensiSy sed cf, Fulgent. myth. I fabulam quam nuper . . nocturna praesule lucerna commentus sum, Alcim. Avit. V 420, 475 77 montraret A 78 toto T iamque T labans T, lauans AK}LSZ^h, lauas reU. praeter cg (leuas) uno] s. l. L^Z"^ babtismate A mund A 79 pande» TF, pandit* A salutare T que TF'K, q: A orbem TZ\ orbem L 80 post calle, coartato add. A, ca«le (1 eras.) B ui^ (" a m. 2) T lucema (^ am. 2) T 81 semite T* corr. m. 2 82 roris T* (eorr. m. 2) A «««agat (aqu eras.) A qua] ubi E m. rec, quo Ald. Sednlii Pastor ouile bonue, qua uellere praeuina albo Virginis agaua ouis gresque omnia candidua intrat. 85 Te duce difficilis non est nia; subditar omais Imperiis natura tuis, rituqne soluto Transit ia aduersas iussu dominante figuias. Si iubeaa mediia segetes arere pruiuia, Messorem producit hiems; ai currere mustnm 90 Ternali aub sole uelis, florentibus aruia Sordidns inpressas calcabit uinitor uuas: Cnnctaque diuinis parebunt tempora dictis. Indicio est antiqua Mes et cana priorum Testis origo patrum, nullisque abolenda per aeuum 95 Temporibus constant uirtutum signa tuarum. 8S Cf. Verg. Ge. I "230 89 cf. Verg. Ge. I 316 91 cf. Ovid. Mut. II 29 93 cf. Verg. Ge. 11 182 83 qui 2" corr. m. 3, quo AC (o m rus. m. 3) BHO cf. Pros. et Serv. ad Yerg. Aen. XI 5S4 preuia T, oreuias c alno (u iH Tos. m. t?) T 84 agnoa KLZ ouea AO' Eeg. 1 Z', ouat BHDn. gresque A [que m j-as.) B ditor T, anbdituB K, gnbdit' difidlis A enb- 86 imperis A 8T transait Z iuaao T, inan A doiuiua,iite] e in ras. Z 88 medis A a^tia r>, segites T'AKL' arre T, arare A, ar*ere K, arare b 89 producit T'KLS'TZ, pduo B cf. Fros., producet T' cum rell. hjempa T, cliemps A ai» (c eras.) FT curre" F, carrire Z^ 90 uernaliB T', uornale D. nernale K aubola (s a m.3) L niiis T' corr. m. 3, aellis A, nellis L nali aub Bola ue i» ras. Z' 91 sordibaa TF'T, aodidna K, dua m ras. m. 2 LZ iapraeasaa T, inpaas A, impresBaa BPH calcanit TA F' {ut uidetiir) KL'Z niuiator A, nnitor K 92 ditia F, iuBais P 93 jcio T (meras yni detetas supplettit m. 3), inditio FT, in- dicium Cc fedea 2" corr. m. 3, fidig Z' priorum ea; piomm A 94 testis] tea in wij. 2^*, testie est A origo X qne] mn. A, s. i. F' abenda E etinm AEFP 95 (raporibas T ffiMT. m. .9 conetat T (n a m. 2), exstaat: seAed. Po«2m. tuarum (ea:p. m. S) T Paschal. Carmin. Lib. I. 23 Ex quibus audaci perstringere pauca relatu Vix animis conmitto meis, siluamque patentem Ingrediens aliquos nitor contingere ramos. Nam centum licet ora mouens uox ferrea clamet 100 Centenosque sonos humanum pectus anhelet, Cuncta quis expediet, quorum nec lucida caeli Sidera nec bibulae numeris aequantur harenae? Primus abusque chao meritis uiuacibus Enoch Multa per innumeros iam saecula contigit annos 105 Natura perdente modum: quem iure creandi Terra tulit genitum, sed mors miratur ademptum. 96 cf. Sulp. Sev. Dial. I 9, 7 99 cf. Hostius fr. IV, Verg. Ge. II 43, Aen. VI 625, Ovid. Met. VIII 533, Pers. V 2, August Ep. 39, Paulin. Nol. XXXII 9, Claud. in Olyb. cons. 55 102 cf. Prud. Per. XI 141 105 cf. Lucan. VII 532 96 ie T corr. m, 2 audacii T* ij exp. w. 2y audaci» L r 1 pestingere F {x a m. 2) reatu (1 a m, 2) T, uolatu uel meatu coni. Bwrm, 97 animis] alis cont. Burm. commito A, comitto H potentem {corr, m, 2) TP Beg, 1 Z 98 aliquos] paucos DKL^ (s. Z.), po8t aliquos ras, plur, litt. in E sim ego m, 2 add., patulos coni, Burm, 99 centum] c- A *ora (h eras,) T ante ferrea u ercks, in A clemet F^ corr. m. 2, met in ras, Z, sonet V 100 cen- tinosq; Z^ sonus T^ corr. m. 2, senos E} corr. m. 2 anhilet jT* corr. m, 2, ancellet A, anel& JST, hanhel& S 101 expediat G 102 nec] neu A bibule ACKLT sequantu T s exp, m. 2 e ha»raenae -4, arene E, ar»ne (a eras.) F, harene L, arenae CS EXPLICn DEPRECATIO SEDVLn INCIPIVNT CAPITVLA. SEDVLII VIRI ELO- dVENTISSIMI C, DE TRANSITV ENOCH E, DE ENOCH DFO, ENARRATIO G, ENOCH DE TRANSLATioNE L Expositio de Euoch Beg. 1 INCIPIT LEBER PRIMVS SEDVUI EPI DE VETERI TESTAMENTO PRIMVM DE abs TRAN8ITV ENOCH T 103 colorc rubro scr, T primusque (abs a m, 2) T, absque AD^K} (corr. m, 2) BS^, abusq; i* absq; corr, m. 2, abusq; (b erc u, u corr,) Z meritis T^ meretis corr, m, 2 Enoc AT, Enohc D, Enoh iS 104 innumeros] s a w. ^ (?) T a secla AF, scJa B, s^cla (u am. 2) K contegit TA, conti#git (n ? eras,) K 105 qug (~ a m, 2) T 106 mirat' LZ adem^um (p a m, 2) T, adepmtum E, ademttl P ./ 24 Sedulii Saucia iam uetulae marcebant uiscera Sarrae Grandaeuo consumpta situ, prolemque negabat Frigidus annoso moriens in corpore sanguis: 110 Cum seniore uiro gelidi praecordia uentris In partum tumuere nouum tremebundaque mater Algentes onerata sinus, spem gentis opimae Edidit et serum suspendit ad ubera natum. Mactandumque Deo pater obtulit, at sacer ipsam 115 Pro pueri iugulis aries mactatur ad aram. iusti mens sancta uiri! pietate remota Plus pietatis habens contempsit uulnera nati Amplexus praecepta Dei, typicique cruoris Auxilio uentura docet, quod sanguine Christi 120 Humana pro gente pius occumberet agnus. 107 cf. Apul. Apol. p. 514 112 cf. Verg. Ge. IV 162 113 cf. Verg. Aen. VI 764, III 392 115 cf. Prud. Cath. XII 131, Per. II 38 107 saucia] arida coni. Arntz. u&ule CK uiscira T* corr, m. 2 Sarrae AP, Sa#rae 0, Sar^ BEBS, Sare T, Sarre Z 108 grand^uo {^ a m. 2) T, grandeco A, grandeuo plerique situm bunt T^ m eras. m. 2, sinu cod. Arnte. negabant TAF^, negauit 8 cf. Pros. 109 in mg. D annuso T* corr. m. 2, annosso A moriens] u. iteratum eras. in T 110 precordia KLPS 111 in om. m a Z^ tuuere F^ tumere (u a m. 2) LZ trimibundaque Aj tremi- bundaq; Z^ 112 algentis TA ^'onerata (h a m. 2) T, honerata AFK 113 «dedit (E euan.) L, ededit Z ad] ab T 114 op- tulit S ut T {sed u corr.) A(^)Z, at (a corr.) F, at ex ad IC, t in ras. C^ post sacer ras. 2 litt. in B ipsum T, istam coni. Vonck.'. in Prosa legitur holocaustum 115 mactatur] mox statur Vonck. susp. 116 mens* A ui pietate] i corr. T* 117 nati] fere eua/n. in T 118 tipiciq; CKL 119 auxilio] 1 om, quod T* ut L corr. m. 2^ ut Z fuso Spir. Poelm. aiii 120 huma T, umana F, post humana ras. in S prius A succumberet T^A D8 Poelm. Cell. Grun. Arntz., occumber& Ly procumberet Parrh. Paschal. Carmin. Lib. I. Loth Sodomae fiigieate chaos, dum respicit uxor, In statuam mutata salis stupe£acta remansit, Ad poenam conuersa suam: quia nemo retrorsum, Noxia contempti uitans discrimiua mundi, 125 Aspiciens saluandus erit, nec debet arator Dignum opus exercens uultum in sua terga referre. Ignibus innocuis flagrans apparuit olim Non ardens ardere rubus, nec iuncta calori Materies alimenta dabat, nec torrida uiuens 130 Sensit damna frutex, sed amici fomitis aestu Frondea blanditae lambebant robora flammae. Mitis in inmitem uirga est animata draconem, Per flexos sinuata globos linguisque trisulcis Squamea colla tumens inimicos ore chelydros 135 Sorbuit et proprii redit in uirgulta rigoris. 121 cf. Prud. Ham. 725 125 cf. Pseudo - Sulp. Ep. I 2 129 cf. Verg. Aen. I 176 131 cf. Verg. Aen. II 684, Incerti Herc. Oet. V. 1759 133 cf. Verg. Ge. I 244, III 439, Aen. II 475 134 cf. Verg. Aen. II 381, Ge. III 415 121 Loht E Sodomis AEO^T (l- e 8. l.) Cant , Sodome CP fugente S chos K respicet T uxor] or m. ^ mpph T 122 statua C a m. 2) T motata A 123 penam ACEK quia] % AZ retrorsii . . T I24i in mg, scr, S^ 125 respiciens nonn, editt 126 om, T^ suppl. m. 2 exercens opus A ref- ferre A 127 aparuit E olim A 128 arderet T ne i^ corr, m, 2f ne Z iucta Z 129 materies] e^ corr. m, 2 T, h i matiries A, materies (s in ras. m. 2) E tor*rida A, torreda L uiuens] 1 uirens in mg, A^ in ras. S 130 dampna HT sed et T* et exp. m. 2 amica O^X* comitis T' corr. m. 2 estu ST 131 blandite TCELT lambeba»t P, lambabant B robura E"^ 132 in mitem Z* corr, m, 2 immitem H 133 flexus T» {corr, m, 2) OP Beg. i, plexos Bem. sinatu T* corr, m. 2, sianuata Fy sinuata in ras, E globus TK 134 scamea AE coUa] a corr. in Z inimicos ex inimicus L celydros (c in ras,) T, hilidros A, chelidros CFHT, celidros DZ, celydros LPBTZ 135 uirguUta Z Sedu Sol stetit ad Qabaon mediique cacumiGe caeli Fixit aahelantem dilato uespere lueem, 165 Insolitus frenare diem, nec luna cucurrit Ordiue pigra suo, douee populautibus arinis FeruiduE iugeiitem giadiua conaumBret hostem Couiurante polo: iam tuuc famulata uidebant Sidera uenturum praemisso nomine lesum. 170 Heliam corui quondam pauere ministri Praebentes siae more dapes, alesque rapinis Deditus atqne auido saturang eaua guttura rostro Tradidit inlaBsam ieiunia morsibus escam. Nnnc bonua Eeliae, qui perfidus antea Noe, S cf. Claudian. (ie ITI Cons. Hon. 98, de bell. Poll. 49 grabon A aiBdii A. mediq; {i a m. S) L, medio Z iorr. m. 2 164 anelantem TF, ancellaotem A, ha°le- lanteiD (n a m. 2) E, anelBnte L, an.lantnn (bs am.S)Z dekto A diem t lncS S 165 inualidue uel inaolidus c<mi, Wopk. rafcanare A, frinare r oocarrit T 166 ennm T'coTr.m.3. boo Mi mg. K pupilantibuB i' cott. m. 3 167 infren«ftam C conBumpBoerit (i eras.) A, conetim(EC& (ex corr.) E, conBnmer& L, con- Baraerit Z' ut md. li>8 polo (pn a m. 2) T, populo A famuliita (aiQ in ras,) E 169 post ueatariim ras. plur. litt. in K pmiao A, promiBBO "Reg. 1 am. 1 i eau- T {corr. ex besn- ut uid.), ieBBora A, ifim CEFOKLTZ, hieafl r, iheBum FR 170 jeliam (he a m. 3) T, Helian r quondam corni EGELTZ corttra riwum cf. Sedam p. Sii E. penere A 171 «Jaeuentia T', corr. et prae add. in vig. T', raddentea Parrh. selied. Poelm. morEB ex niora y, mora AS, moca B alisque TAB rapinBe cod. ArtUi. 172 Jeditus (da supra et in mg. a m. 3) T, daditns F adque T Buidns T' corr. m. 3, mi in ras. Z' anidoiHat. (b a m.3) K satoraDB L gntnra AE luatco T, rastco K 173 tradedit LZ inlesaara A, inlesS F corr. m. 2, intesam plerique ieiuniia A marsibua A cieEcam pierique 174 bonJB B haeliae TS, helie AEKL. helise F corr. ante* {corr. m. S) LZ, ante Reg. 1, ante ea Cell. coni. Noae ER, Hoemo coni. Arev. Paschal. Garmii]. Lib. I. 29 175 Abluit in terris quidquid deliqnit in undis. Plenus at ille Deo postquam miracula terris Plura dedit meritisque suis succedere dignum Heredem propriae fecit uirtutis amicum, Aurea flammigeris euectus in astra quadrigis, 180 Qua leuis aerios non exprimit orbita sulcos, Sidereum penetrauit iter curruque corusco Dexteriora petens spatio maiore triumphum Duxit et humani metam non contigit aeui. Quam bene fulminei praelucens semita caeli 185 Conuenit Heliae! meritoque et nomine fulgens Hac ope dignus erat: nam si sermonis Achiui Vna per accentum mutetur littera, sol est. Vltima labentis miseratus tempora lucis Ter quinos quondam regi Deus addidit annos 179 cf. luvenc. II 548 188 cf. luvenc. III 564 175 quidquid TELZ, quicquid rell. deliquid T^ (delinquit corr. m. 2) EFKLS, delinquid Ay deliquit in ras. H 176 ad T^ de 177 meritisquae (a exp. m. 2) T succe«dere (n eras.) JEj 8ucce,re K 178 haeredem E 179 flamigeris E reuectus T r exp. m. 2 180 aerius T^ corr, m. 2, aereos l orbita A, aereos C, aetherios BPB Cant. expraemit T, expremit Z urbita T^ V U T corr. m. 2, orbitis A sulcus T^ corr. m. 2, sulcos A, solcus L, i in ras. I? 181 siderium AReg.l, sidereum H, sydereti P chorusco TE, corrusco A 183 non s. l. T^ contegit T^A 184 praelucent (?) T^ corr. m. 2 saemita T, semita om. A 185 haeliae TS, helie CET, helye K meritoque in (et om.) T ex quo quin restitui in Sedul. poet. uit. et scr. p. 111, meritoq; (et om.) A, mertiq,& (ui a m. 2) F, m. qui & GHy merito& {corr. m. 2) Z cf. Epist, I p. 10 Habet germanam nomine meritoque Perpetuam post no- mine ras. in S 186 ope] e in rae, E"^ pro h. o. aethere Fahr. si] in ras. F (ser fuit) sermonis ex sermones KLZ h c aciui T 187 acentum T motetur A helias sol t^ A 188 tepa F 189 quandam T deus] s. l. Z^ addi/fc K 30 190 Ysns iure sao, patefactaque limiaa claadeDS Mortis ab occasu uitam couuertit iu ortum. lonas puppe cadeus, coeto sorbeute «oratus In pelag:o uon seusit aquas, uitale sepulchrum Ne moreretur habens, tutusque in uentre ferino 195 Depositum, nou praeda fuit, uasfcumque per aequor Venit ad ignotaa iDimico remige terras. Cum spirante Deo Babylouia aacra negarcnt Tres uua CHm mente uiri durumque subirent Exitium saeui Chaldaea lege tyranai, 200 Cuius Achaemeniam rabies accenderat iram FIus fomace sua: medios truduntur in ignes Nil audente rogo, tantamque ardore caleutes 197 PaoL Nol. VI 31 198. 9 cf. Verg. . . XU 9M 191 c 1 2" w exp. patefactaqne] q; s. l T', -ts- (eorr.) F* hortum T, #ortuni (li er»s.) 192 puppi AK, puppe L, pupi B ceto (o o m. 3) T, cqto I), co&o (u a m. 2) E ef. I^os. moi-atua A 198 pelagos T^ t exp. tn. 3, pilagu A Bepulcchum TEK, Eepalchrani pleri- gue 194 mocetur T, morixetur A habens. A ferinum 2* COTT.m.2 195 depoaituB T-DEFGHtjS-KL^-OTRSTZ', depoB- aitQB A, depositnin (1 ub s. l. m. rd.) r, cf. Fros. 196 posl ini- mico spat. plw. litt. itt H remigiiiiffi A 197 conspirant* T (cum eOTT. m. 2) S. c. iospirante AE (iu s. l. a. m, 2) G' {in f. eras.), ef. spbare = inspirare ap. Lactant. II 13, 3 babilouia TA CDE FGS, babyllonia KZ, babilonica T 198 du^mque (ru a m. 3) T, dirumque ex darumque C, dirnmque 0' sed cf. Pros. 199 eiidium T'corr.m.2, exiciuni .KS cMes. TA CELZ, chaldeaDEFPifST, chaldei G tiranni AGDS 200 hoiuB S achjmoeniam T (chae corr. m. 2), achaemflniara (i a «i. al.) r, aceininia (1 gemina in mg.) A, achimeniam CFGH, achemeniam EKLPSTZ, aohf B rabiis T' accendaret FtAr. 201 igues] a 202 ardente (1 andente s, l. n, a}.) r, audente c, nrente Ci>jE^f (audeate s, l. m. 2) LZ {in ras.) 0'Pr Rem., andente H ef. Pros. tantttq; is.) B, tantoque CEF6"t cf. Pros. oalentia add. T' Paschal. Garmin. Lib. I. 31 Cordis imagineae uincunt incendia poenae Igne animi. o quanta est credentum gloria! flammis 205 Ardentis fidei restincta est flamma camini. Digna sed inmitem mox perculit ultio regem. Nam quod ab humana uecors pietate recessit, Agrestes pecudum consors fuit ille per herbas Aulica depasto mutans conuiuia faeno. 210 Pronus ab amne bibit, septenaque tempora lustrat Omnibus hirsutus siluis et montibus errans. Nec minus et Darii furuerunt iussa tyranni, Hebraeumque decus Danihel decernitur insons 215 leiunis cibus esse feris. sed belua iusto 213 Ecce etenim sceleri scelus addidit ira furentis 211 cf. Verg. Aen. I 578 213 cf. Verg. Aen. I 212 203 imagine TA, imagine ^a F^ imginee Ky imagine«e (a eras.) L, imagine^ (^ a m. 2) Z pene A, paen^ Z i04 i*gne 8 credentium T (sed i foH. a m. 2) rAKLSZ\ i eras. m FH cf. v. 111 1 id 313 glona] s. l. r^ 205 fei A retincta A ca»mini8 (m eras.) G 206 dignus et T' corr. m. 2 immitem rR pculi* (t a m. 2) F 207 uaecors rKL, uechors A, uec»ors G 208 agrestis TA F"^ pecodum T^A LSZ, pecodam FK erbas A, erbas B 209 depastum T, depasto ex depastu L, depasta P motans A fenum T' corr. m. 2, feno Z, foeno ACDEKLPB8T, bt faeuo G 210 amnebit (bi am. 2) T que] quem ex quam corr. rat T^ lust^ (rat a m. 2) T, lustrat AZ (sed t in ras.), lustrans (s. Z. lustrat m. 2) r, -ans in ras. B, lustrans rell. 211 hirsutis (corr. m. 2) FK, hyrsutus Z syluis F errat rCFGH^OB^T, ober- rans A, erra#t (n eras.) K cf. Pros. 212 minus] s. l. I^ dari A fuerunt TA, feruerunt F corr. m. 2, furuerunt (} ferue? in mg. m. 2) Gy in ras. Z^ cf. Pros. ; uers. post u. 213 in E et Beg. 1 {signo traiectionis addito) legitur iusa A tiranni A8 213 om. codd. praeter E Beg. 1 TZ^ f {in mg.) , additus est in V manu rec. in adscriptus in finepaginae et in D Beg.2 ad marginem, cf. Pros. sceleri* (s eras.) E 214 hebreumque TA FGKLT, Ebreumque C8 daniel J.* (iw mg.) CK, danihel ex denihel L^ decernitor (corr* m. 2) TL 215 ieunis T feres T^ (?) bilua T' (corr. m. 2) A iusto] beato 8 Mitis faeta uiro, aanctos ne laederet. artus, Coepit amare famem; rabies moUita furorem Deposuit saeuisque in faucibus ira quieuit, Et didieere truces praedam seruare leones. 220 Die ubi sunt, natura, tuae post talia leges, Qui totiens tibi iura tulit? qui tartara iussit Translatum nascire uirum, sterilemque marito Fecnndauit anum, sacram praecepit ad aram Spoate uenire pecus, muliebres tran^tuiit artus 225 In simulacra salis, ramos iucendia passoa Non ardere dedit, uirgultum soluit in anguem, Per pelagus siecauit iter, mirabile nimbis Manna pluit, saxo latices produsit ab imo, Quadrupedem fari piano sefmone coegit, 230 Suspensis rapidas elementis diatulit boras. 216 mitis 3aor r ftiota. (sV eras.) i^ ttiniB ae E artuioa Z corr. m. 2 217 cepit AP rabiiB m. 2 218 saeniaqae] qnae s. l. T' forl, recte om. cf. de Sed. uii. et scf. p. 110 m] s. l LZ' 219 dedioeru TA (di ex du?) L'Z', dicere F edidicere AliSielmus Recafiitulatio T {in m^.) S 220 natui-^ Z potalia A, postalia E {t a m. 3) tegis T 221 qui (f o m. S) rPZ, qmifieas (corr. m. S) L, qnis CM' (e in ras.) FGUKT sed cf. Pros. et Petron. c. 58 Dicam tibi, qui de nobis corrit et de locD uun monetnr; qni de nobta crescit et minor fit. totieg rAES, tiea K, totie"» S post tnlit ras. in r qnis CVRS tbartara E 222 atirilemque A, sterelemqne K, storiliq; B 223 foecundaait AT, f^cuudauit K per- re uid,, precepit K 225 passus T' cott. m. 2 22G angem (n a bj 2) rK auem A 227 pelagos T^FKL'Z; pikgus A mirabile ex mirauilae (?) 2" njmbiB TM. nimbis ex nimbris A, mymbis JF" 228 laticis T' corr. m. 2 imo] ioto eoni. AnUs. 229 quadrapedum r' corr. m. 3, qnadri- pedem AR, quadrupidem Z' plano (o in ras. 3 Utt.) r. pleoo Spir. al, «i op. Verg. Ge. I 38S 230 aelimentiB T (le corr. m. S) , eli- mentis AZ' "oraB (h a m. 3) LZ marita ex -to feeit T' ■acraq; pdpit A ) T praecepit a W 234 muliebria Paschal. Carmin. Lib. I. 33 Per uolucres hominem pasci dedit atque coruscis In caelum transuexit equis, iam morte grauato Adiecit tria lustra uiro, praedonis in ore Naufragio fundauit opem, flagrante camino 235 Seruauit sub rore pios, per pascua regem Pauit ut hirsutam pecudem, rictusque leonum Instimulante fame iussit nescire furorem? Nempe creatori, cuius quaecumque uidentur Seu quaecumque latent et rerum machina sermo est, 240 Omne suum famulatur opus sequiturque iubentis Imperium quacumque trahit sententia nutu. Heu miseri, qui uana colunt, qui corde sinistro ^ 232 cf. Ov. Met. IV 145 235 cf. Paul. Nol. XXVI 270 239 cf. Claudian. de raptu Pros. II 280 241 cf. Claudian. in Ruf. T 1 242 cf. Lucan. IV 382 8 231 uolucre« (s eros.) A^ uolucrem h pasci in fng. K adque T coruscos T* corr. m. 2, curruscis (is ex us) A 232 aequis TAG^L^ grauato* (m? eras,) E, grato (ua a m. 2) LZ 233 trea T* 234 naufrag o (sic) T, naufragio (o in ras.) L, nafirag*o (i eras.) Z, naufrago ADFKOPEST, nauifrago CE (i a m. 2) Spir. 8Ub Fa^. 235 de rore (de a m. 2, sub m. al.) E, de Eeg. 1 pios (s fori. am. 2) T gregem T 236 ut in ras. E^ hirsutam AL^ {corr. in am), hyrsutam ERSZ pecodem AF^P rictus] ri corr. ex li(?) T\ rictos L^Z, uictus Poelm. leonem F^ corr, • r in m. 2, leonem K 237 stimulante (in a m. 2) T, stimulante Z, instigante schedae Poelm. iusit A, iussiit F 238 nimphe A, Nemp<H>e E creatori ex creatore EB quae] que T, s. l. FF* 239 qu*ecumq- (a eras^) F et] & s. l. T* machina ^ A, maxima machiua K cf. Pros. I 2 Qt potentis uerbi fabricam condidisti i. e. orbem serua Davisius 240 famulantur T iuuentis o T 241 imperii — nutum coni. Wopk. quacumq- (o a m. 2) F, ua q:-cumque A, q*cumq; (ua a m. 2) E, quocumque CDGHST Beg. 2 (sed quemcumque prius fuisse uidetur) cf. Pros. et C. Sittl, Die lokalen Verschiedenheiten der lat. Sprache p. 130 trachit A notom T, nutu« Ey nutum L (m in ras.) P Beg. 1 242 miseri» tfana (s ercks.) C, miseris (s a m. 2) G qui* (a eras.) E uana r (corr. m. 3), fana CEFGHO Beg. 1 Cant. Fabr. [si]nistro (t se- uistro w. 3 s. l.) F X. 3 34 Sednlii Beligiosa sibi sonlpunt simnlacra suumque Factorem fugiuDt et quae fecere uerentnr! 245 Quia furor est? quae tanta animo^ demeutia ludlt, Vt «oluerem turpemque bouem tortutoqae draeouem Semihomiaemque canem supplex homo plenus adoret? Ast alii solem caecatis mentibus acti Adfirmant rerum ease patrem, quia rite uidetur 250 Clara serenatis infuadere lumina terris Et totum lustrare polum : cum constet ab istis Motibos inatabilem rapidis discursibus i^nem Officium, non esse Deum, quique ordine certo Nnnc oritur, nunc occiduas dimissus in oras 255 Partitur cum nocte uices. Dec semper ubique est Nec lumen fuit ille manens in origine mundi, i cf. Leo, de Senec. trag-. 245 cf. Verg. Aen. V 670, 465 obB. crit. p. 215 254 cf. Yerg. Ge. I i 243 relegioBa AZ\ reUigiOH» T aclnpunt r, se.ulpuut (l eTOB.) K Bimulacnt deonim T' suamque oAA. m. 2 244 et] e& V que T fecerB ex fecerint corr. T' ue«rentur (ra wl ne era».) r 245 qna T aiumia A, animas S46 torpemqne K, tor^uraqne {u, corr. m. 3) E, toruumqae Z cod. Arnte. 247 jihomi- nemque (semi a m. 3) T, Bemihonemii. (mi a m. S) r, Bemianimemque P Buplei A, suhplei K pronna CE^FL^Z (s. l.) O^PS (dub in ras.) cf. ProB. homo integer membris e«i oppottitur semiiiomo canis ad- horet r, adorat (e a m. 3) K 248 ast i« mg. T' add. solim r* corr. m. 3 acti] cti a m.3 T 249 jfirmant T' ad in mg. r», affirraaat CDQMPS tenm (x a m. 3) T ee, s. l. r, in ras. K rite in ras. B" uidertur (n eras.) T 250 clara] cla m mg. T' serenitatis r l Berenatis s. l. m. 3 effundere P limiua F 251 constit (corr. m. 3) TZ, constat VAEO S,'T Beg. 1 ipBifl C Cant. cui fauet Frosa 262 rao.tibus (n eras.) AE stabilem T rapidia curBibns T (corr. bi. 3) A 253 offitinm K 254 "ciduas L corr. m. 3 dimissus omr\es fere, dimiBus AS boraa rDE 266 lumen] semper C it» ras. borigine E Paschal. Carmin. Lib. I. 35 Cum geminum sine sole diem nouus orbis haberet. Sic lunae quoque uota ferunt, quam crescere cernunt Ac minui, stellisque litant quae luce fugantur. 260 Hic laticem colit, ille larem, sed iungere sacris Non audent inimica suis, ne lite propinqua Aut rogus exiguas desiccet fortior undas, Aut ualidis tenues moriantur fontibus ignes. Arboreis alius ponit radicibus aras 265 Instituitque dapes et ramos flebilis orat, Vt natos caramque domum dilectaque rura Coniugiique fidem, famulos censumque gubernent. Lignee, ligna rogas, surdis clamare uideris, A mutis responsa petis, quae iura domorum 270 Hac ratione regunt, si caesa securibus actis 265 cf. Auson. Par. 4, 5 269—270 cf. Rut. Nam. I 157 257 genitum TA sed cf. Pros. solediem ex solemem E nouus (Uj corr, ex o?) T urbis aberet T 258 lunae ex lumen? T^ ferunt (fe in ras.) A, uerunt fuit, f*erunt (u? eras.) F quam] ua in ras. C^, quia Cant 259 stillisque T, stelhisq; F litant] ant in ras. T* (at? m, 1) que (a a m. 2) T fu^gantur (1 eras,^ a corr, m. 2) T 260 lapidem Canneg, hi iungere sched, Poelm. 262 rogu" (s am, 2) T exigoam {corr, m. 2) T desicet AE^ unda»s E 263 tenuis ■ TL^PT morientur D, moriatur L^PT ignem {corr, m, 2) m e T, ignis Xr, ignis PZT^ 264 aliis D^ ut uid. arboriis X^ ponit** E, ponitur Beg, 4 265 inponit (f institait in mg,) A flebilis T^ -es corr. m, 2 266 nt] t a m. 2 E de- o Uctaque T 267 coniugiq* r, coniugisq- S famulus Z t sas censusque TA^ censtiq- 7" s. l. m. 5, censtl^q- (us m, 1) E^0\ censusq- (s, a m, 2) F cf. Pros. gubernet AK(^), gubernent] ent in ras. E, gubern/// (ent a m. 1 fuisse uid.) Z 268 ligneae TS, lignea A, lingua A rogans T, rogas r s. l. m. 2y rogas ex rogus J., rogans fort, recte cf. Pros. ^surdis (a a m. 2) T, sordis A 270 ac rationeni A re^aut, sic Canneg, coni, cessa AF^ (corr, m, 2) saecuribus T 3* 36 Sedulii Ardua pendentis sustentent culmina tecti, Aut subiecta focis dapibus famulentur edendis. Nonnulli uenerantur holus moUesque per hortos Numina sicca rigant uerique hac arte uidentur 275 Transplantatorum cultores esse deorum. Plura referre pudet, sanctoque in carmine longum Yel danmare nefas, ne moUia sentibus uram Lilia, purpurei neu per uiolaria campi Carduus et spinis surgat paliurus acutis. 280 lam satis humanis erroribus addita monstra fiisimus aut potius tales defleuimus actus. 271 cf. Verg. Aen. II 695 274 cf. luvenal. XV 10 279 cf. Verg. Ecl. V 39, Pseudo-Iuvenc. in Genes. 121 i 271 post ardua ras. 2 litt, in D pendentes (i a m, 2) Z sustinent Ay sustentant D, post sustentent ras, in E 272 subiecti T locis K^ famulantur ADFH{& corr. in se) KL^PB{?)ST 273 uerentur A olus CFLZ, holus (o a m. al.) E ortos GL 274 nomina T* {corr. m. 2) rigant*» Z uirique TA^ uirideq: -K", uiridiq; LZ Beg. 4 hic F^ corr. m. 2, \q Z ta t* 275 transplantoru (ta a m. 2) F, transp*lantorum (a eras.) A cul- toris T 276 refferre A, refere ^* pudit {corr. m. 2) TLZ sanctoquin T longum T* longo corr. m. 2 longum est Cant. 277 damna A, dampnare HT, narrare DKL {in ras.) S^ I (s. l.) ne nefas L urant T* 278 lilea L porporei A, Ineq; porpurei 0, purporei F*^ {corr. m. 2) KZ (e ex i) neu r^, neu#*» (per uel ser eras.) A, ne# (u eras.) E uiolara A 279 cardus r suTgat] a m ras. T pallurus T, palliorus A^ paliuris F corr. 1 u u m. 2, palioris L {corr. m. 2), palliurus S paliurus surgat D acutus Beg. 4 280 in mg. A post satis ras. in S humanis] a a m. 2 T herroribus K addita] edita emendare ucHuit WopJc. monstrauimus aut A 281 post aut ras. 2 litt. in E talis T putius A potius tales CDFH cui fauent Prosa et rimus, tales potius rell. deflibimus T, de**fleuimus A, defluimus L corr. m. 2 actos T Paschal. Carmin. Lib. I. 37 Nunc coeptam iuuat ire uiam montemque per altum Nitentes firmare gradus; properemus in urbem, Libertatis opem, radians ubi regia fuluis 285 Emicat aula tholis, ubi dantur digna petenti, Quaerentem spes certa manet, claustrisque remotis Peruia pulsanti reserantur limina cordi. Hic est ille lapis, reprobum quem uertice gestat ^ % Angulus atque oculis praebet miracula nostris: 290 Cuius onus leue est, cuius iuga ferre suaue est. Per digesta prius ueteris miracula legis Eettulimus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Genitor socia Nati uirtute peregit. Per digesta rudis necnon miracula legis 295 Dicemus, sancti coniuncto Spiritus actu Quae Natus socia Patris uirtute peregit, Semper ut una manens deitatis forma perennis 282 cf. Paul. Nol. VI 177 283 cf. Lucan. VIII -289 290 cf. Matth. 11, 30, Paulin. Nol. XIX 37 282 ceptam TABKLFTZ iuuet Beg.4, placet ed. lAps. 283 nitentis TKL^ grados TZ 284: *#opem (in eras,) D, ope* (m eras,) E, ope rec, codd, cum nonnullis editt, Libertatis ope radians ubi etc. Grunerus cf, Pros, 285 post emicat ras, in S aula' tholis (s a m. 2) T, a. stolis A^ a. tolis CE, aulat'* olis F potenti 0* 286 querentem Tr\A KPE, qu^rente (corr, in ti m, 2) Z^ querentis LV, quaerenti reU, remoj T tis add. m, 2 287 limine ex lumina B corde Z 288 reprobum TP^A cf, Pro8,j reprobus rell. uerticae T 289 angulis JBT, angulos Z, angelus JReg. 4 adque TE nis K 290 honus TA est leue cuius Cell, lene coni. Arntz. et Burm. suaue] est om. T, ras. in B cf Pros. 291 degesta T, degesta Z 292 rettulimus TC^ T a F^, retulimus rell. acto K 293 que (a a m, 2) T, quae* G genitor»* (is? eras.) T natis T v, 294—296 om. T^P^ in mg, adscr* m, 2 295 dicimus TL^Z^ (s sl m. 2) Ey post dicemus ras. in L c dicemus noua sci A conunctu T, coniunto r 296 in mg. E in 297 una manens semper S deitate LZ ^ 38 Sedulii Quod simplex triplicet quodque est triplicabile simplet. Haec est uera fides; hanc spreuit habere salutem 300 Arrius infelix, qui curua per auia rectum Flectere nisus iter, foueam dilapsus in atram Conruit et tetri mersus petit ima profundi: Tam uacuus sensu, iustae quam tempore poenae Visceribus fusis uacuus quoque uentre remansit 305 Demens, perpetui qui non imitanda parentis lura caducorum gradibus simulauit honorum! Namque homines inter natum genitore minorem Lex carnalis habet, quoniam pater ipse parentis Filius ante fuit, mox et qui filius est nunc 310 Adforet esse pater: sic per genus omne nepotum It noua progenies et aui numerantur auorum. At Dominus, uerbum, uirtus, sapientia, Christus, Et totum commune Patris, de lumine lumen, De solo solus^ cui nec minus est Patre quicquam, 298 cf. Merob. de Chr. 27, Claudian. app. p. 202 ed. leep. 301 cf. Verg. Aen. VII 35, Prud. Psych. 257, luvenc. III 158 305 cf. Verg. Aen. VI 590 311 ci. Ver^. Ecl. IV 7, Ge. IV 209 313 Ausou. Eph. 3, 82. Prud. Apoth. 278, Paul. Nol. VI 82 298 qu*sim.. G simplix T treplice (t a m. 2) T, replicet Z (corr, m, 2) qdq ^ Y^ quidque Cant. cmn nonnulUs editt intreplicabile T, trepicabilis Z corr. m. 2 simplex T {ut uidetur) Z Beg. 1. 4 Fdbr. 299 est] om. A fidis T speuit AK, spraeuit E 300 infelix Arrius S a*uia E 301 flecte" (re a m. 2) T dilapsus TnABE^L' Eeg. 1 Vh, delapsus rell. in] s, l. LZ 302 conruit TA, corruit rell. tetri ex detri A 303 facuus A quam iustae T 304 fussis A 305 quia non Reg. 4 306 similauit CO' Beg. 1, 2, 4, simulauit Z 307 ho- minis T 308 carualis E^ carnales KL parenti T 309 filiu" {utroque loco 8 am. 2) T nuric est Spir, 310 afforet P; adforet est pro aderit esse] fort. ecce cf. Pros. pater ex pati F nepote" K 311 it] et T fort. corr., in Fahr, progreniis T' corr. m. 2, per- genies K 312 ad T', ast H 313 est cod. Arntz, commone A 314 cunec E corr, m. 2 minor 0' qui nec minor sched, Poelm, patre Z Paschal. CarmiD. Lib. I. 39 315 Nec quo crescat habet, genitus, non quippe creatus: Ipse est principium. nam sicut clarus habetur In genitore manens, genitor quoque clarus in ipso Permanet, et rerum caput est Deus unus ubique. Non quia qui summus Pater est, et Filius hic est, 320 Sed quia quod summus Pater est, et Filius hoc est. Sic ait ipse docens: ego in Patre et Pater in me. Eursus: ego atque Pater unum sumus. Arrius unum Debet scire sumusque Sabellius esse fatendum. Iste fidem ternam, hic non amplectitur unam: 325 Ambo errore pares, quamquam diuersa sequentes. Qualiter adsueti uarias producere sectas Inpugnant sua dicta uiri, qui brachia nudis Ostendunt exerta umeris, nil tradere docti Sed tantum certare cati, prudentia quorum 321 cf. loh. 10, 38 322 cf. loh. 10, 30 325 cf. Paul. Nol. XXI 291 328 cf. Stat. Theb. I 413 p 315 quod T nam T' Don corr, m. 2 quipe A 316 abe- tur T 317 maes Z claros T 318 et (s a m, 2) T 319 post est ras, 2 litt. in C 320 in mg. K quod ex quid A suraus E^O, summis schedae Poelm. et] quia cod. Arntz. 321 et ego Fdbr, cum nonnullis editt. me est CDEF^LFS^T sed cf. Pros. 322 et pater T pater suraus unum uel ego pater atque unum sumus coni. Arntz. si arrius T 323 quesabellius K summusque Beg. 4, simulque sehed. Poelm. scire debet b 324 trinam Fahr. cum nonnuUis editt. atst hic E, ast hic praeter TAL^Zbcg exhibent omnes cf. Pros. et Leonis obseru. crit. p. 215 non] eras, in C am unum] Uj in ras. K 325 j bo T^ suppl. m. 2 errorem T quan- quam A, quaniquam GH (licet s. Z.), quamuis Arntz. sequentis T^ » u es corr. m. 2, sequentes {corr. vsl. m. 2) L cf. Pros.y sequantur uel se- a qua r quuntur A, sequantur CDEFGHP Fabr., sequent' K 326 J alite T corr. m. 2 assueti CDFGHKPBST 327 '^ipugnant T corr. m. 2y impognant CGHT uiri] s. l K^L^^Z^ 328 fstendunt (o a m. 2) Ty ostentant ex ostendunt J^, ostentant Beg. 1 Cant. cum nonn, editt. exerta ex eztra F^, eztenta f umeris T doctl cati 8 329 terra certare T cauti H4, ca in ras. L^ sa- pientia g npMMMMHIipaiMMM 40 Sedulii 330 Stulta iacet, quia uana Deo est sapientia mundi. Hic loquitur nimis, ille tacet; hic ambulat, hic stat; Alter amat fletus, alter crispare cachinnum: Diuersisque modis par est uesania cunctis. Interea dum rite uiam sermone leuamus 335 Spesque fidesque meum comitantur in ardua gressum, Blandius ad summam tandem peruenimus arcem. En signo sacrata crucis uexilla coruscant, En regis pia castra micant, tuba clamat erilis, Militibus sua porta patet: qui militat intret, 340 lanua uos aeterna uocat, quae ianua Christus. Aurea perpetuae capietis praemia uitae, Arma quibus Domini tota uirtute geruntur 332 cf. Pers. III 87 334 cf. Verg. Aen. VIII 309 341 cf. Tertull. de iud. Dom. fin. 330 iacit T ({ A 331 arabulat] a^ in ras, T hic stat] illest A, hictat (s a m. 2) E 332 chrisiare P cha- h h chinum A, chachinneum Fy cacinnum Hy cacinnum KZ^, cacinnu L (h a w. 2), cachinnos E^O 333 diuersique (s a m. 2) E uaesania T, uessania A 334 post dum ras. 1 uerhi in E sermone] -nis fedt T*, sermones A leuamus] I agimus in mg, A, lauamus E corr, m. 2 335 fidisque T' corr, m, 2 eum (m a m. 2) T comitatur TA, co«mitantur (m eras.) JBT, comi- tentur Beg, 4 336 hlandis A sumam E tamdem A "uenimus X, deuenimus R arcem ex artem (?) E 337 et T, post en ra^s, in S uixilla AL^ choruscant T, cor- n ruscant A, coruscat P, co*ruscant (r ras.) T 338 en] e corr, uid, T micat T tu.ba (r? eras,) L erilis EHKLP, erlis Z. hirilis A, erilis Gr, herilis reU. 339 patit X' corr, m, 2 qui** (si eras.) A milit& KLZ'T intrat F^ {corr, m, 2) S Cant, 340 Inua P xps >- A 341 aurea] splendida G capieutis T, capientes f. » A praemia] gaudia sched. Poelm. 342 quibus K Paschal. CarmiD. Lib. I. 41 Et fixum est in fronte decus. Decus armaque porto Militiaeque tuae, bone rex, pars ultima resto. 345 Hic proprias sedes, huius mihi moenibus urbis Exiguam concede domum, tuus incola sanctis Vt merear habitare locis alboque beati Ordinis extremus conscribi in saecula ciuis. Grandia posco quidem, sed tu dare grandia nosti, 350 Quem magis oflFendit quisquis sperando tepescit. Christe, faue uotis, qui mundum in morte iacentem 3i Viuificare uolens quondam terrena petisti Caelitus, humanam dignatus sumere formam, Sic aliena gerens, ut nec tua linquere posses. 355 Hoc Matthaeus agens hominem generaliter implet, 344 cf. Yerg. Ecl. IV 53 345 cf. Verg. Aen. III 167 346 cf. Verg. Aen. III 85 349 cf. Prud. Ham. 9538. 353 cf. Verg. Ecl. VI 36 355 cf. Verg. Aen. VIII 678 343 est] om, A decus om. TAZ^ crucis decus f armaque tua sunt Ay armaque K portu T^ o uel a corr. m. 2 344 mili- tiaequae (a exp. m, 2) T, miliciaeque BKS, militiaequse L tue AK bonae T 345 propie sedis (ut uidetur) T^ propria corr, w. 2, pTopria sedis A, propriae sedis CDFG (c. gl, perpetuae stationis) LZOPS{?)y propriae sedes HK (proprie) cf, Pros, his A, cuius cod, Arevali s. XV mihi] in mg, A moenibus] in s, l, E^ V T 346 domom A tuis A, tuis L incula TL^ tuus incola in ras, Z* 347 alboque (o q in ras,) E, b cwr, in F beari| ordine et sched. Poelm. 348 extremus merito A consscribi T, merito c. A ciuest-4. 349 set B grandea A 1 uU is 350 quaemagis T qumques K} corr. m. 2, quisq; L, quisq Z corr, m, 2 tipiscit X* corr, 352 uiuicare BK 353 for- ^ l carne mam C* i carne in mg.) A, forraam Z, carnem Cant. 354 possia T, nosses (~ \ nescis in mg,) A, nosses CDGHK (p fere eras,) 9 t T Beg, 4 Spir., no8s& S 355 Matheus T Matheus jET, Matheus plerique, post M^jjjj^ ras, in E aiens Beg, 1 Ald. homin^ (' a m, 2) T implens ^S^ } implet in mg. tS-m ". ■> ff .■ -f :■— . i-m JT' -.-J«. «IMl! 42 Sedulii Marcus ut alta fremit uox per deserta leonis, lura sacerdotii Lucas tenet ore iuuenci, More uolans aquilae uerbo petit astra lohannes. Quatuor hi proceres una te uoce canentes 360 Tempora ceu totidem latum sparguntur in orbem. Sic et apostolici semper duodenus honoris Fulget apex numero, menses imitatus et hoias, Omnibus ut rebus totus tibi militet annus. Hinc igitur ueteris recolens exordia mortis 365 Ad uitam properabo nouam lacrimasque serendo Gaudia longa metam: nam qui deflemus in Adam Semina mittentes^ mox exultabimus omnes Portantes nostros Christo ueniente maniplos. 362 cf. Verg. Aen. X 270 366 cf. Paul. Nol. XXXV 450 Itis 357 iura ex iure E sacerdocii (s. l. m. 2) S, sacerdotis Iteg. 4 editt. pler. iuuentii JE 358 morae I^ a del. m, <2, mor*e (a eras.) K uolans ex uolens E iohannis TA 359 quattuor FGHBT hii A, hi* (i? eras.) E proceris T canentis T 360 heu A urbem T 361 si &/// P apostolici* {s eras.) E, apostoli*' F sem T^ corr. m. 2, "per L duodenos TE^K^I^ honoris T' honores w. 2, honores LZ^ 362 fulgit TF^Lf fulget (g corr.) C post apex ras. 1 uerh. in E nomero T raensis T imita»t (n eras.) Kj imitat Z, imitatur S 363 mitit T' corr. m. 2 364 hic T ueteres Z corr. m. 2 recolens] % a m. 2 T (t fuit ?) mundi T* mortis corr. m. 2 365 uita C a m, 2) T propera ° K corr. m. 2 nobam T serendum T 366 longua A nam] nos sched. Poelm, a quid C, quod g deflebimus T, defleuimus Ab^ in*dam n 8 367 semi#a K mittentis T' corr, m. 2, mitentes AE exsultabimus CF 368 nostro T raanipolos T addito con- tuli cf. Prol.j manipulos AC^Z^y muniplos L^ expl. liber pbimvs TEEIS TESTAMENT INC. LIBEE PRIMVS NOVI TESTAMEms LEGENTI VITA I PERPETYA T, finit. Incipit liber pmus SBuangelii A^ Explicit. inoipit SECVNDVS SEDVLH PRBI B, EXPLICIVNT CAPITVLA INCIPIT LIBER PEIMVS PaschaL Garmin. Lib. I. 43 IN NOVO TESTAMENTO DE PECCATO PRIMI HOMINIS C, EXPLICIT LIB 8E- DTLH VETV8 TE8TAMENTI INCIP NOVI TESTAMENTI LIB PRIMI DE etc. D, EXPLICIT LIBER PRIMV8 INCIPIT SECVNDVS E, EXPLIC LIB PRIM* SEDVLH VETERIS TESTAMENTI. INCIPIT NOVI TESTAMEITI LIBER SECVNDVS DE ADA DIC FGf INCIPIT DE NOVO TESTAMENTO H, pOSt TOS. Va ^^8, INCIP DE NOVO TESTAMENTO///// -K, EXPLICIT LIBER I INCIPIT DE NOVO TESTAMENTO i, DE NOVA LEGE B, EXPLICIT LIBER VETERIS TESTAMENTI. INCIPIT LIBER NOVI TESTAMENTI PRIMVS S, EXPLIC NARRATIO IN VETERI TESTAMENTO. INCIPIT QVATVOR EVANGLR LIB -I- DE EXILIO HVMANI GB- NERIS T, EXPLIC LIB. I Z, INCIPIT LIBER PRIMVS NOVI TESTAMENTI DE PECCATO PRiMi HOMiNis 6, Explicit libcr Sedulii primus ueteris testa- menti. Incipit noui testamenti liber primus 0, Explicit liber ueteris testamenti. Incipit primus in nouo testamento JReg, 1 44 Sedulii LIBER SECVNDVS. Expulerat primogenitum saeuissimus anguis Florigera de sede uirum blandique saporis Inlecebris letum misero portarat amarum. Nec solus meritam praesumptor senserat iram 5 Mortali sub lege iacens, sed prorsus ab ipso Humanum simul omne genus. heu, noxia coniux! Noxia tu coniux magis an draco perfidus ille? Perfidus ille draco, sed tu quoque noxia coniux. Pro dolor! aeterni fuerant duo. crescere posquam 10 Coepit origo, perit clademque a semine sumpsit. Quid numerosa dies, quid tempore proderat illo Cernere nongentos ultra feliciter annos 6 cf. Verg. Ecl. VIII 47 8 Lucan. VII 675 1 1 Explorat A seuissimu' T, seuisimus A anges E 2 flo**rigera P blandisque nonn, edd, blandique inlicebris A 3 laetum TC, loetum ABFWPSTZ, loet#* (um eras,) G\ luctum R missero A, misero {corr. m, 2) G portat A0\ r potarat B Reg, 1, potarat (r a m, 2) C, portabat JDE^ (corr. m, 2) FG^ (r eras.) KL^^Z (r, b in ras,) PRT Spir,^ po»tat (r eras.) J?, portauit 8 amar«* (um eras,) G 4 praesumtor TE, presumtor B senserat] it corr. C 5 mortalis (s expunx, m, 2) T prursus A 6 semul A eu T, cheu A coiux A, coniux (n a m, 2) BLZP, coniunx CEFGHT cf, Pros, 8 perfidus ille (m, A 9 duo fuerunt A posquam T, pqua A, p;quam D, p'qua F^ postquam rell, 10 cepit AT, coep**it G cla»demque (n uel u it eras.) E sumsit TB^C, 8ump*#ut A 11 diis T j)der#t o C 12 ncentos A, nongeutes iT, nongenitor Reg. 4 felicior g Paschal. Ca . Lib. II. ) seoum decimam Bpectare nepotum lamque suum neBcire genus; cum uicta supremis 15 Cursibas estremae sors inreparabiUa horat), Sera. licet, ueutura foret longumque per a.eaum Vita breuis nihil esse diu cum fine dolorat? Nee reducem spes ferret opem primique sepulchrum Terrigeuae caeca sorberet fauco uepotes: 20 Ni pius ille sator culpas ignoscere promptus, Reddere diffieilis, sua ne faotura periret Quaeque Deo similis uiuens adstavet imago Disaimilis de morte foret, ueuiale misertus 14 cf. ClaudUn. app. p. 202, 15 15 of. Vei'g. Aen. X 467 a (a corr.) E, eoni. Benli-x- (i» mg. * i decimit) . eipoctare H^KLFZ Spir. Fahr. al. expeetare 14 n :] miscare A, Z corr. vt. 3 conuicta T, coniuncta A, cQ uita E, conuicta L, cQ (u corr.) a, Z supracmia T (s, in rtu.), subprimia A, aupremis ly s. l. m. 2) E, sappremis S 15 eitrfunae T eorr. m. 3, eitrime A iDreparabiles F', iuseparabilis Beg. 4 inrepeitbili aoita A ore (t « m. 3) T, orae LZ (h eros.) 16 nentura»" Z post foret rtis. in B 17 uita. K braenis T nihil TF'GB, nil reS. breuislabease P cuin] con C finea A dulure y corr. m. 2, docaret Fahr. at. 18 noc] ut g reducit T' corr. m. 2 1'orrot] corr. i» F, tovaet d primusque 2" corr. m. 3 Haepalcrum T' aBepnlchro corT. m. 3, aepulcbTum plenjue 19 terii- gioae T, treginae A, iaiaegiDellllll Z caeca] aaeua cotii. Wopk. soibire jf' corr. m. 3 fe^e T corr., faciae (^ } faacae in mg.) A, face jL, faae P, faace inrae. Z' oepotis T, -a in ras. Ifuit mi') F 20 ne 0' prius Cant. igaoscire Z prumptua promtas BG, prfltui F, proptns M 21 reddere ex difioiliB AB'E'F ne. (c eraa.) E 22 quaequ.o T aimiles L adstaret T', astar& S, astubat ADS, adstabat uel asijtabat rell. 23 ':milis T' corr. m. 3, diaimilis A ueuial^ T, FarTbasius in Addendis obseittauit pro ueniale scripluin aliciibi AXZ, laddire Z uemale iDisseratua A Sedulii Instauraret opas pomisque uetaret acerbia, Qiiae mandere patres, natorum horrescere dentea Donaretque suis semper placatus, ut unde Culpa dedit mortem, pietas daret inde salutem, Et uelut e apinis moUia rosa aurgit acntis Nil quod iaedat habeos matremque obscurat honore: Sic Euae de stirpe aacra ueniente Maria Virgiais antiquae facinus noua uirgo piaret: Vt quoniam natura prior uitiata iacebat Suh dicione neeis, Christo Dasoente renaeci Possit homo et ueteria maeulam deponere carnis. Haec nentura senes posquam diiere prophetae, Angelus intactae cecinit properata Mariae: Et dictum comitata fides, uterumque pueilae 28 cf. Varg. Ec). V 39 cf. PiiQl. Nul. VI 14 24 istanrBret T' e 25 ^tto 2" quae in ihi nitavet i'Z' ; AL'Z 2 mand&re T, mandaro K parcntia ut] ea: un corr. T' iude S' 27 pnlpa A inde daret A 28 ut nelnd £ e] om. TAZ>, in Tos. 3 litt. EO, in Beg. 1 Cant. neluti e Ald. rossa A siirgit& Z it fere eras. luaMs G 29 ni*.! (hi eras.) K quod] d corr. F habet T' corr. m. S matrem, qoani coni. Woph. honorem 2" m exp. m. 3, honore. Z 30 euuae T, euae uel ^ue rell. aaora] pia cod. Aratz. 31 el 32 om. T' in mg. add. m. 3 antiijue T', antiqoi Z' iui'"" K eorr. m. 3 piaret F 1 piaret in mg. m. 3, pemit G (] pianit in 7ng. m. 2) 3, pir& K 32 et qnoniiun P Parfh. sched. Poelm. 'dH diciooe* F cis T corr. M. 2, neceB LZ re^aaci (a eraf.) F. reaascit d 34 possit TFLOYZ'fl ef. Pr^., nosBet P, posaet rell. neteriaqi A macnla D, maeolaa ifijj. J carnia] culpae cod. 4rni«. 35senei Ts om..3 posqnam T, pquiun A cf. s. t'. !) diiero E curr, m. 3, cecinece nonn. editt. ptetae A, pfete L 36 angelo P cioinit A propheta T corr. m. S, pperate A Cant., properftte E, properat amariae K cf. Froe. 37 dictnm eet Ald. fidis PL'Z' ntmmqs L nelle aidereum L iclial. Can , Lib. 11. Sidereum mos implet onus, rerumque creator Nasceudi snb lege fuit. stupet innuba tBnsos Virgo sinus gaudetque suum paritura pareutem. lamque nnuem lapsis decimi lia limiue mensis Fulgebat sacrata dies, cum uirgine feta Promissum conpleuit opua: uerbum caro faetum, In uobis hatiitare uoleus. tuue maximus infans Intemerata sui couseruaus uiscera templi Inlaesum uacuauit iter: pro uirgine testis Partus adest, clausa ingrediens et clauaa relinquena. Quae noua lux mundo, quae toto gratia caeloi' Quis fuit iUe nitor, Mariae cum Cbristus ab aluo Processit splendore nouo? uelut ipse decoro Sponeus ouans tbalamo, forma speciosus amoena Prae filiis hominum, cuius radiante figura 39 s. of. Claudian. app. p. 201 [cinn. pasoh.) 43 cf. lob, i 61 ef. Psalm, 18, 6 52 cf. P»alm 44, 3 J8 aideum j1, sideriil F &!«■. , Biderimin 5, sjdereum T inpiet T compleoit (moi 89 nascendo Eeg. 1 m. 3, tensos eum gl. 40 gaudet'" T eorr. m A 41 post nonec de] BQb g om.) Farrh. hoDua ACF' raremque Z etnp.t £, atupit Z^ tenaos 3'' tinsoa corr. plenoa R, plenoa CK^ (segu. tensos) ST lumine cod. Arntis. Poelm. diis T meDses LZ faotnm est 0(MAld. {' t ooDse.r.u, liiniine T, Pros. 42 aacri OPRS 43 j.mi infa°B T corr. m. 2 46 inleBsumq; A iter] opits P reliiiBuieus A 48 in mg. LZ' Seg. 1 Z 49 qui" K Maris 50 Bpelendore K uelud A Fair. 51 thalamus T' -os coi TA {1 j L corr. E decimi g. l LZ limite (te corr.) E l limite mg. Fahr. 47 claueam D que 2" qua m. i c Maria COTT. F' deoore V Carit., m. 3 foimas T Eeg. 1 (m. 3) cg, natis (•* filiia) r, nati* flliia G natis r«U. radiente A, radienta K fort. recle cf. foeta ADBF tum ff(?) n mg.) A et] om. A 3 gratia deeora Spir. filiis 48 ledulil Bkndior iu labiis diffusa est gratia pulchris. facilis pietaa ! m nos seruile teneret 55 Peecato domiaante iugum, seruilia summus Membra tulit Dominus, primique ab origine mundi Omuia qui propriis uestit naacentia douis Obsitus exiguis babuit uelamiua panais; Quemque procello^ji non mobilis unda profundi, 60 Terrarum uou omue eolum, spatiosaqne lati Non capit aula poli, puerili in corpore plenus MaDsit et angusto Deus iu praesepe qaieuit. Salue, saucta parens, euixa pueipera regem, Qui caelum terramque teuet per saecula, cuius 63 Nomen et aeterno conpiectens omnia gjro Imperium sine fiue maaet; quae ueotre beato Gaudia matris Jiabens cum uirgiuitatia houore Nee primam similem uisa es nec habere s 58 cf. Terent. Eua. 11 3, 5, de Phoen. 19 63 of. Var^. Aeii. V BO 65 cf. Verg. Aeu. I 279, 009; Anth. lat. 7ia, 2 E. 53 labia A, labriB Farrh. pulcrliis E 54 setuilae T 55 peeato A, pecato F, peccato ex peccata E doiuiDan.te (n, corr.) H, diUDnante quidam iuH. cunt Parrh. 5G membra summUB A priiniqu/// U, prininque V, priniaq; l 67 qui ueatit pr. A pro- pria r, ^prilB E enrr. la. 2 ueacit T, ueatiit P douia queniq; jieellosi A, dom' P 56 ora. T exaiguia A uelamiue h corr. m. 2 59 pcellaaai Al, piocelloHO L, proceltoso Z non ntbilia J^ carr. m. 2. mobi in ras. scr. Z 60 non s. l. 2" solo T' tolQ corr. m. 2 spatioaaaque A, speciosaque Citnt. til — 62 mansit plenua 8' (m textv) b 62 anguato] exigno ad quiuit L 63 aaluae E eneia Z eorr. m. 2 61 teuet] regit Pmrh. ached. Poelm.: Kemigii paraphrasia est 65 numeiL ACEGH (u cott.) PS, n.men L, noiaen T ef. Froa. et] om. A, s. l. LZ aetemuni T conplectana A giro AEFGEL, iura Wopk. coni. m flneq; A que (a am.3) T uontrae E 6T habet T' eorr. m. 3 bonoret A 68 uiasa A eat T exp. m. 2, 6 1 nec primam aut eimilem nisa es Parrh. soct^ntom (qu eras.) E ichsl. Ca , Lib. II. Sola siue eiemplo placuisti femina Christo. I 70 TuQC prius ignaris paatoribus ille creatus Enituit, quia pastor erat, gregibuaque reMsit AgQus et angelicus ceciait miracuia coetua. Talia Bethleis dum sigua geruntur in oris, Eoi uenere magi saeuumque tyrannum 75 Grandia sollicitis perturbant nuntia dictis: ludaieis nuper populia orientis ab axe Frogenitum fulsisse ducem, hoo oaelitus astra, Hoc stellam radiare nouam. ferus arbiter aulae AeBtnat Hebreae ratus honc Buccedere posse 80 MoK sibimet, qui primus erat: tunc fronte serena Nubila mentis alens clam mandat ubiqne requiri Sicut adorandum, quem tractat fraude necandum. Qnid foris, Herodes? Christum sermoue fateris, 83 cf. Verg. Aen. II 595 6 J 1 i9 eme eiemplo Eok r plncniati placnisti T 70 tnnc (* lUBtbeas} A primum A creator C Cant. Reg. 3, i eum no*' fwiMi rec. Ti emicuit Poelm. in mg. CellariviB al. qni T7. qoia] a in rag. Z^, qui* (a eras.) P 72 angelicoB T uecioit G 73 bettiliH A, betheleis F, b&leia LZ signa regum A hoTis TR 74 eioi (i, a m. 2) T, eoi (I eoa m mg. 2) r, eo A, eoo FBb, eoei R uenire A eiieuami)ue eitimplo A m^is uaumque F tTranous T' corr. m. 2 76 post iudsiciB tos. it uerb. tn K ab] aub f tiE T corr. M. 2, petgeiiitDm e caelitus Reg. 4 astra A A, sab L asae Moniep. («. XVI) i 77 jgeai- fnlsiBe A 78 atilla T. stillam Z' radi- we] are in ras. E', radiando in mg. le^tur F" 79 in mg. E' baestaat T bebrea erntnB T' corr. m. 2 haebrea A, bebrae^ F iDOedeTe A 80 geraoa R 81 aibala A gereos A , habeDs KL* {ex corr.) OPRS Reg. 1, abena ex alens .E' cwm gl. ooiaiiB, alans J (e a «I. :?), habens i*ei halens Z' ex corr. nbiqDej eamque in I mg. d 82 adorato dnm T' corr. m. 2 tractet Buna. coni. A 83 fares KLZ berodia T, hirodis A in mg i A aedo qaod ad n 1 iSedulit pertinere utdetur 50 SBdulii Et sensu iugulare cupis, legemquE 85 Neglegis et legi reguni taa regua minaris. Ne tameo iusano careant tua nomiua facto, Patrandum aub honore crucis (sed crimine gentis) Herodes alins quod tu molire nidebit. Ergo alacres summo aeruantea lumina caelo 90 Fixa m£^i sidusque micans regale seeuti Optatam teuuere uiam, quae lege futura Dozit adorantes sacra ad cunabola gentes. Thensaurisque simnl pro religione solutis, Ipsae etiam ut possint specie& osteodere Christum, 95 Aurea nascenti fuderunt munera regi, Tura dedere Deo, myrram tribuere sepulchro. 89 cf. P&eudo — Claadiui. App. p. 20S T. 17 Xn 62, luvenc I 285 ft^ A-. *,% ,^'o 95 cf. Prud. Cath. 84 et (sed corr. m. S) TOL, sed ABC iu^olare T, gugulare E oorr. m. 2, iugula" (a ex e corr.) K, iugure B leugem legendo A 85 nei; ligia T, negflegis A, negligis (i, cwr.) C, oni. X' r^Dm] rerum K legia A, d&mna ithaA. Poejffi.; uersuin abafttuin m. S restitait in Z 86 ue. (c eras.) ES, nec Bey. 4 amen P nwnina CEFGHO Reg. 4. numina L, munia ^r. Ald. Poelm. 87 patrando A (& a m. 2 ut uid.), patrandn (fl corr.) E onore F «crucis (et? eras.) E ccemine A 88 hecodis T, hirodii A, lierodis L, herudes (-es in ras.) Z, lierodBB^ae mmn. edM. tum (m exp. m. 3} T molire" (ia a m. 2) Z, molliro P, moliri (i, in ras.) B nidabBt T' corr. m. 2, nideris Z corr. m. 2, uidebit {-bit in Tax.) B, uidebis P Beg. 4 Cant. 89 Bummus 2" corr. m. 3 aeruantia T, seruabant Cant. lumeni am. S) Z magis (s expww. m. 2) T AZ regaiae LZ 91 obtatem A, t (M ras. T', tenuaere G qua P A gentig A !)3 tbensauros T tbesauri' F corr. m. 3, thesaDris refl. reJigione (i, ex e) C, relligione GB^T TADE^LO Reg. 1 Z, posBent reU. mjnam tAL Bflpolc*ro (h t T 90 fliam L, fiia (a magis idusq; E seqnti obtatam DPZ'' tenuere] 92 ad sacru S conabula -is COTT. m. 3, tesauris A, rolegione AZ^, "legione L, 94 ipse TA al. posaiat mirrom A, tribuere ex tribaecuat JR sepulchram T' ci s.) M, sepalobro plerique, sepulto P^oiir, PaBchal. Cai lin. Lib. n. Cur tria doua tameii? quouiam spes maxiina uitae est Hunc numerum confeasa fides, et tempora summus Cernens euncta Deus, praesentia, priaca, futura, I 100 Semper adest aemparque fuit semperque manebit In triplici uirtute sui. tunc caelitua illi Per somnum moniti coatemnere iussa tjranni Per loca mutati gradientes deuia callis In patriam rediere suam. sic nos quoque sauctam 105 Si cupimus patriam tandem coatingere, posquam Yeuimus a,d Christum, iam non repetamus iaiquum. Ergo ubi delusum se conperit, impius iram Rex aperit (si iure queat rei ille uocari, Qui pietate caret, propriara qui non regit iram) 110 Ereptumque gemens faeinus sibi, ceu leo frendens, Cuius ab ore tener subito cum labitur agnus, In totum mouet arma gregem manditque trahitque /0 100 cf. Verg. Aen. I 609 102 of. Verg. Aen. III 633 I 110 of. Verg. Aen. IX 339 s., XII 7 a. 97 Quur ELZ trea T, sttres A quuuiam] nobiB e iU*e8t (e mcd. a m. 2) T, uite 3 (le e in ras. m. a) F, uitae . torr. m.3 estjM . Beff. 4 98 tnnc Reg. 4 iidiB P [co rr. m. 2) Z' tempoi s A 99 ds (b corr. m. 2) F fara (eo rr. m.3) r 100 que om. A 101 uirtute] deitato 5 sui] i in nu. E 1 sna . l. tuno (t m ani.S) r, tum A 102 fomn m ,T corr. m. 3, somniun 1 AZ contempnere TEal, cotemne" K, ro ».t. s? i BB J. tj.raDii i (r eras.) E 103 per in mg. T' notftti^ gradieutis T'Z, -tia ea; tes G d'uia K 104 ili iia-m.Z) T redic e A1S'DK-L'Z' 105 contingere tandem A jfoupfm TE. p'qua FSr 106 V_ nim' F? luim' corr. m. 3 inicum T' cot r, m. 2, iniqom AB 107 delussO A, deneum E co rr. in.3, dilusuQi Fcorr m.Z impius T et (d. 108 siure (i a m. 2) F qnateat 2' 109 caret ex carit K qai s. l. F' 110 erej)- tumq» E caeuG leu T' corr. m. 3, lo {&am. S) F tugena A 111 arb uri en r r' cor r. ffi. 2 (in mg. ab oie add. m. 3) >ore (U <nw.) H conlabit AR 112 toto T munit TE'KL'Z' ledulii MoUe pecus, trepidaeque uoca,iit sua pignera fetae Nequiqum et nacuas implent balatibua auras: 115 Haut secus Herodes Christo stimulatus aderapto Sternere conlisas paruoram atrage cateruas Inmerito non eessat atroi. qao crimine simples Turba perit? eur qui uixdum potuere creari lam meruere mori? furor est in rege eruento, 130 Non ratio; primosque necans uagitus et audens iDnumernm patrare nefas puerilia mactat Milia plangoremqne dedit tot matribus uunm. Haec laceros erines nudato uertice rupit, Illa genas secuit, nudum ferit altera pugnis 125 Pectus et infelix mater (nec iam modo mater) 117 cf. Luean. II 1 5 of. Oni. Art. am. II 9 113 trepidequae P eorr. m. 3, tripidaq; A ques. l. r pignera j)I«ri3»e faete A, foote «rf foetae reU. 114 nequ«a,m (i era».) A, nequicqniLin B, neqiii>qnam (c eras.) EK, ueqiiaqQBm c, nec qnidquam Arnli. et om. B conplflot ZJff ballatibns A, ballautibaa Beg. 4 115 ant T, baut FKLZ (h a m. 3) Rem., haa A, hand rell. mcae] decns P berodis T, birodis A 116 con- liBsas A parnolornm T, parnnioram AP (nl eras.) L, par*n*OTuni (u, 1 eras.) Z ef. Pros. et v. III 315 117 imaieiiia.- normulU rec. ad- prob. Sartkio Wopk. al. nec L, tin ras. Z' cieBsat A atrox simplii T, semplei A 118 Cur aic tnrba perit iiiidani p. c. T repvgnante Prosa qunr ELZ fii A qnji <ai am.3) B nix tum PrZ\ dnm uii S 119 mori] ri tn ras. F fttroreat (et corr.) E, post est ros. untMS uerbi in Z in »rt ras. Z' 120 piimua T- (que i. l. V) necans in ras. Z" n. u. audenaq; in ras. G aagitos LZ non ratio, primisque bostia nagitibas audet CeUaritn coni., primosqae uetEins uagitua Von' daus, non ratio, patrare nefas (omissts cet.) Sarthiua, p. negana u, ue2 primiaqae necana uagitibus audet Amtz. 121 et 122 in mg. C itt numoram T, defenAit TFopfc., innumer.Q (a eras.) F andent L, -na ifi ras. Z^ mactant (n expUfW. m. 3) T 122 milia tum Seg. 1 plangoremque] laotnmqae T Reg. 1, luctam pl. A ef. o. 130, fort. tam Inctnmqne uel luctnm tnmque 123 ht>ec K crinia T nutnto A, nodato iS rnmpit d 134 genas ecuit T secant A feret T 135 et om. Z post infelii, mater om. S iam om. A M . Lib. II. 5S Orba super gelidum frustra premit ubera natum. Quis tibi tunc, lanio. cernenti talia sensus? Quosue dabas fremitus, cum uulnera feruere late Prospiceres arce ex aumma uastumque uideres 130 Miseeri aute oeulos tautis plangoribus aequor? Extinctisque tameu quamuis infantibus absens, Praesens Christus erat, qui saacta perieula semper Suscipit et poenas alieno in corpore sentit. Ast ubi bis senos aetatis contigit annos, 135 Hoe spatitim de carne trahens, aeuique meatus Humana pro parte tulit, senioribus esse Gorde uidebatur senior legisque magistros Inter ut emeritus residebat iure magister. Nec mora (quas etenim uolitans per tempora mundus 140 Nouit habere moras?) uaus maiore iuuenta, Sex quasi lustra gerens placidam lordanis ad undam 127 OT. Terg. Aen. IV 408 a., Pnid. PBriat. V 431 139 cf. I Verg. Ge. III 110, luvanc. IV 395 12G orbata A Rem. gilidura A n<beniatum K 127 tuiD ex tunc E, ceniQnti] enti in ras. G cetaent italia JE ex ni y/. dabas ex debaa E, dabae (da pmitns A, gemitns L, fremitos Z frutra r noera T mnc cod. Arnte. m. 1 128 qaos aidebas A, ae n ras.) Z' freraiteB T, 3, geraitus sched. Poelm. 129 propiceris ftrcem T arte A^P nideriB T 130 miBO b clamoribus 0' aequorj uastam — aethram comi. ArrUi. 131 que 8. I. r abena I" ccrrr. m. 2 132 qua Wopk. coni. 133 Bnucepit TL'Z', suBpioit Fo6r. pectore c {b a m. 3) F contogit AZ' 135 trahent e trachens A, trahit S meatos TZ', meatae (us in n mane E, post hnmanaros, 1 uerbi inH ji 8. l, L' 137 magistiros (e erag.) T, ma*giBtroB (1 eras.) A meiitna (e a nt, 2) T residebat ex lesedebat E E uolita°s (n a m. 3) Z tartara T corr. i S, -n» in raa. F 140 Mt mg. K' nssua moiotB ■EFT iaoentate A, senecta cod. Arntz. mm. S)T 134 nbi" eenoa leni T' corr. m. 2, M.) H 136 bn- tnllit pparte A 138 ntj & S 4. u VeDit ut a^ciperet hoc, qaod dare uenerat ipse. HuQC Baptista potens ut nidit ab a,inne lobannes, Quem matris dum uentre latet nondumque creatua 145 Senserat obstruso iam tunc sermone prophetes Vt nmto genitore fluens, cui munera linguae Fost noni taciturna diu spiramiua mensis Parto redduntur nato, mox praedicat: agnus Ecce Dei ueniens peecatum tollere mundi. 150 Tollere cum dicit quod non habet, hoc mibi tollit: Non mala ut ipse gerat, sed ut ipse nocentia perdat. Qualiter in medias cum lui praeclara tenebras Funditur et propriutn non obfuscata serenum Decutit eipulsas inlaesis uultibuf 155 Sic delicta fugaus Saluator nostr Tersit et adtactu proeul euanescere iussit. Tunc uada torrentum simplex icgressus aqnaruni In se cuncta lauat nostrae contagia uitae 142 ftccipere T' eorr. m. .8, acciperit L' 143 babtiia A iobaniiJB TAL'Z 144 latit Z', latens Beg. 1 nondniDqne} qne g. l. E' 145 obstrnsso A, abstruso b, obetrncto g tnni KLPSrZ propbetiB T. proplietea (} tq g. l m. 3) F, pfotia A, pphetiB P Reg. 4, pfete. C, jjphet^ 3 tes s. l m. S) F, propbetae GHO sehed. Poelm., prophata ed. lAps. 14G et mnto 13 (Laur. 2 s. XV) fluiens A, olneDG (cIq tn ras.) h, fraeos c Farrh., sileDB NehTiss. coni. 147 noni in rog. A, s. l Z tacitnra Ganf. Ald. 148 edito TPBS Beg. 1, ffidito Ab, partn BG {ex to) DF'GE'L' reddita aiint genito nato f nati a (corr.) e 149 cnin] dnm Parrh. sched. Poelm. 150 cnra ii habet mqa A michi B tollet TKL'TZ, tnllit A, tolli S 151 ferat PorrA. sched. Foelm. 152 dtim FK^F Spir. Fabr. 153 fnnditor T pr_oprio— sereno BC EFGHS Reg. 1 Cani. cf. ind. sub acc. sufuacat A, offascata T oifnBcata (b a m. 3) E, obfuBcata pleriqae 154 deducit 7', decnt& Z', diecntit m eipDlsne G inlessis A 165 dilict^ nostra A ealnator noster A 156 et] it 2^ corr. m, 3 adtactn L, attactn (t, in ras.) Z, adtactn 6, attacto TS', tactu A, a tactn BGDE (tn ras. 2) FOFBT, at acta F enaniscere T, euaneBcire S 157 tam in Nebriss. coni. nada* K semplei A, supplei e 158 labat T, laurtt (d eras.) F t -nat i» mg. m. 3, lauit Eeg. 4 Cant., Iau.it 6 nortra T' corr. m. 3 ichal. Cari , Lib. II. 55 Ipse nihil quod perdat habens, sanctoque liqi 160 Corpore inundauit latices famamque beanit Gurgitis et propriis sacrFLUit ilumina membris. Sensenint elementa Deum, mare fugit, et ipse lordauis refluaa cursum conuertit in undas. Namque propheta canens : quidnam est, mare, quod fngis, [inquit, 165 Et tu, lordanis, retro quia subtrahts amnem? Ergo ubi flumineum post mystica dona lauacrum Egrediens siccas Dominus calcauit barenas, Confestim patuere poli, sanctueque columbae Spiritus in specie Christum uestiuit honore 170 Mansuetamque docet multnmque incedere mitem 164 cf. Pb. 113, 5 159 nichil B tergat ' 160 in oorpore A coni. Nolte sed cf, v. 151 liquentiE famSq- r (1 limpbaiiiq; m. al.), limphaE' qae A, liinphaqBe C, lii feeqs FSr, limfamqae KLZ' {«. 1. 2 E, lymphasq; GH, lim- . l.) S' in ras., fonteniqiiB b 161 proprii B finmina] S a m. 2 T membr* (a eras.) A, men- hris BC 162 flenaerantqne r (erq; in rat. m. 3) DF'GR, post aensamnt ras. in C, senBere e elimenta T^AZ^ mare s. I. S' fugit mare c fnit C 163 lordanes r Reg. 1 a m. 1, post lordanis ras. in E reflnana {etpOKa. m. 3) F, reflnans LZ', rv&aena Z* iut uidetur) Ajnbros. H 80 aaec. XV, refl nes Bem. mntauit ed. lAps. l&j post v. 165 in mg. adiec. A' qnid T, -nam s. l. C, qninam cod. Arntz. mare] tibi T regis A' . qnare fngiati Beg. 4 fugisti D inqoid TELSZ 165 qnia) quid f {in rai.) CDF-KOPBTZ', qui! (d a m. 3) L, qnare B corr. m.2, qua. E aubtraiB {h a m. 3) TB, retrahia Z' corr. m. 2 amne. E 166 fulraineum B flominai — lauaori CDF^ (in tng. flu- miDei add. m. 3) GH {ex corr.) al. mjBtica T, mistica plerigue 167 dominnB aiecaB B Beg. 1 168 jjost oonfeatim raa. in E polia <s expwax. m. Z) T a^que (o uel n eras.) T 169 Bpeciem TBZ' (m eras.), B]i&iae P inueatiuit Vondi. coni. honorem T 170 manBnitumque T, mansnetnmqne | q; A docons f maltnm mitemqne incidere A, mitemqne incedei^e, mitem uel hnmilemque in- cedere, mitem Wopk. coni. 42 M Sedulii Per uolucrem quae falle caret, Natoque uocato Voce Patria tripUci Deus es ratione probatur. Quod Pater et Natus, quod Spiritus est ibi sanctus, Quo maQet iudignus qui non uumerauerit uaum. 175 Inde quater denis iam noctibus atque diebus leiunum dapibus, sacro Spiramine plenum Insidiis temptator adit doctusque per artem Fallaces offerre dapes: si filius, inquit, Cemeris esse Dei, die ut lapis iste repente 180 In pauis uertatur opem, miracula tamquam Haec eadem non semper agat, qui sasea terrae Viscera frugiferis animaus fecundat ariatis Et paaem de caute creat. hac ergo repulsus Voce prius hominem non solo uiuere pane 185 Sed cuncto sermone Dei, labefactus et ameas, Altera uipereis instaurans arma uenenis Cum Domino montana petit cunctasque per orbem Regnorum monstrauit opes: haee omnia, dicens, 177 cf. Verg. (ie- 1 122 t qnae K uelle r caret (re a m. 3) T tripliciq; S ei] W tmg. 173 natoa T 171 qne T, qni e nacato T, cuto A 172 A probatuB S, uocatur 6 174 quo. (d eras.) Z honorauerit ADl" (iw ms.) E^OH Cant., oranerit (o M» ras. m. 3) C hoooraci unO ¥• 175 adq- T 176 i'inium 2" eorr, bi. 2, ieinn.uni (i eras.) D, geian.oni E, ienn.um (i eras.) 3Z 177 isidiis (insi in mg. add. m. 3) T temptatnr T ad.it (i eran.) Z arte P 178 ialiaeis T' eorr, -ces ei in mg. add. fal m. 2 dapis P" corr. m. 2 inquid TELZ 179 cernBres corr in oerDeris K, crederis c dei s. l. K' 180 pau« P 181 Eax>ea F, saia (a, in ros., f, a m. 2) Z Imoc non Eemper agat Dominus Poelm. (corr. in nig.) 182 uiatera T' jtiferiB r, fnigi- feri.a P, fmctiferis e Spir. Fabr. at. foecondat A, fecandA; P areBtis T, arreatiB A 183 cau.te K' haec T' corr. m. 2 184 Bolum ACH^T' panem (m expuna:. m. 2) T 186 iancto g labefactus] b corr. T amans F', mestua A 186 uiperia A isstauraa G Brna ueneuia] T' lubricus artis a m. 1 cf. in 189 187 cunctaque (b a m. 2) L Paachal. Cii . Lib. n. 57 I l Me tribueate feres, si me prostratus adores. 190 Qnaatum peruersuB, tantum perueraa locutus: Scilicet ut fragills regna adfectaret Iionoris Qni populis aeteraa parat, mouBtrumque nefandum Pronus adoraret, cuiuB super aethera sedes, Terra pedum locus est, quem nullus cernit et omois 195 Laudat in escelsis aubmisBa uoce potestas. Ghristas ad haec : tantum Dominum scriptura Deumque lussit adorari et soli famularier uui, His quoque deficiens congressibus audet iuiquus Ter sese adtoUens animo perstare superbo, 200 Terque uolutus humo fragili coofidere bello, Tunc adaumpsit eum sanctam sceleratus in urbem, Et statuens alti supra fastigia templi: Si natum genitore Deo tete adseris, inquit, 193 cf. Frqd. Poriat. X 253 . Verg. Aen. VIII 36S 199 cf. Verg. Aen. IV 690 89 mor&ribaBnte L Beris T, feras F' adoris T, adoras 190 tantum] quantnm ed. lAps. locutnB -r^ A, ioc[iiutUB KL, loqaitos Z corr. m. 3 191 fragilis regoa — liaiions TA Reg. 4 b' frsgiles ' Beg, 1 adf«ectM& F regni — Jionoieg plerigve R98 popnlnB ex populis F, popali P parSc {corr. m. 2) CF . aAi. C Bep F baetliem A, £tlira R Bedia TL C 194 omuBs I" 195 aubmiBa A 197 adoraret i JF,. adorare et KL famQlarl et T famulari ^ero A, famulari «imi K illi S (in ras., Arnii.) uui e 198 dificiena A con- giesibua TA ardet Seg. 4 iuii^ua A, JniquiB K' Cant. 19 le T adtoUeua] i ex e E perstare' (t a m. 3) T, ptare A eg. 4, peatare Z superb .: A 200 terre y terr^'' corr, m. 2 iDll liumo F». l. <n. 2 fragilli A cousidere cod. Arntz. bellum T' 901 tune ex tum G ec£1 Z', sauctum H 203 aupra] ra in rat. E, Buper FR 203 giuitore T te TA, te" E, d4e K, tu te cod. ArntB. Parrh. icquid TAL Sedulii Inpiger e summo dilapaas labere tecto. 205 Nam scriptura docet de te maadasse Tonantem, Angelicts aubnectus eas ut tutior nlnis, Ad lapidem ne forte pedenj conlidere poasis. quam caeca gerit nigro sub pectore corda Mens tenebris obscura suis ! hunc ardua templi 210 Culmina et ereetae quamuis fastigia pinnae Credidit iu praeceps horreacere, maxima aummi Curuauit qui membra poli caelosque per omnes Yectus in extremae discendit humillima terrae, Inferiora petens et non escelsa relinquens. 215 Diierat, et ualidi confossus cuapide uerbi, Quod temptare suum Dominumque Deumque uequiret, Victoris fugit ora gemens. tunc bogte repulso Caelicolae adsistunt proceres coetusque micantes, Angelici Chriato famulantur rite ministri. ai6 of. Verg. Aen, I 81 204 JDjwger T, impier A impiger e (ger e in ras.) R e] s. l. X^Z, om. C Bunjo E dilapsufl TnF-PEb; delapaus ABG, dimiBsnB CZ/ZT, demisaua E (i delapsus s, I.) SES Eom. cf. Rem. 205 maiidaBise A mnDdasBeoQaateiu (se in ras.) E thanaDtem T 206 BDbiectna Reg. i totior T, tuor (ti a m. 2) R 208 geret T pectnre T 209 oscnra K 210 fastigia ex f^stigia F ^iTiaa T eorr. m, 3 211 crededit T orriBcere T, horrJBeerc Z Bummi] nmmi eras. in R 212 curanit T, curauit (^ i caruauit) A, curauit F'L'Z', curbuit 6 poli] s. l. ID omuis F'Z' 213 uiotus K' eitrema T' corr. m. S, eitrimae A discendit T^AKLZ, deacedit (n a m. 3) B, deBcendit reH. 2U inferiora terrae A pooteDB E et TAiPFLO Reg. 4, ih E, sed rell. cf. JPros. relinquel T corr. m. 3, reliquens K 315 ua.lidi (l eraa.) S confusus T, coDfussus F', perfoBsus g cospite A, caspide Meg. 4 uerbi F 216 dnm dmque TSeg.4, dm dnSq; A neqnirit 5, nequiaset ,Heg. 4, requirit PaTTfe. 217 horn T, »ra 7" fogitur aTmis amens ('' ) gcmens) A hoEte] ore P 218 caeliCDlae T proceria T coetosq- T ini«u)tie TA 219 angelici et Ald. rite] iure eod. Arntz. 220 Protinus ergo uiros ei pisoatoribus aptoa Eamanas piscari auimas, quae lubrica niancli Qandia sectantes tainquani uaga caerula ponti Caecaque praecipites tranant incerta profundi, Discipulos iubet esse suos talesque supernae 225 Conciliat uitae, quos non uentosa loquendi Gloria nec uana de nobilitate superbus Sanguis alat sed fama tacens, bumilique refulgens Mente nitor caelo faciat de plebe propiaqnos. Namque stulta potens elegit et infima mundi 230 Fortia confringens Deus et aapientia perdens. Quin etiam celerem cupiena conferre ealutera Orandi praecepta dedit, iudexque benignus ludulgenda peti breuiter iubet, ut cito praestet, Sic dicens: orate patrem, baptismate nostruro, 235 lure suum; propriumque bomini concessit honorem Et quod solus habet cunctos permisit habere. ^L 220 piBcatorifc.!): (is eros.) A «ers. on\. Meg. 4 221 piscate 6 qui e 222 aectantis r corr. m. S cecola L, qnemla A uad» caamk CeUariKs 223 caecaquBe (a exp. m. S) T praecipitia TE^PJi^VT^b, praecipitea L tranant T, tranant(?) A, tranent Beg. i, -a,- in ras. L 224 post inbet ras. 1 werlit xn B talisqne Z' 225 coucili& Z corr. m. 3 neDtnea T, nentDoaa A, nen- toia in raa, S' 226 gratia ("^ gloria in mg.) A sDperboe L 2ST alit LZ 228 facit A de*plebe (b eras.) A propin- quns T' corr. m. 3 229 nam qui A , n. qui. (a eras.) F, uamqM. E, n, quoqne ed. Lips., n, quae Fabr. CeU. al. nalstulta S stnlta] infirma Fabr. eliget T 230 post v. 231 in T con- fnngens [u, d a m. 3) E, conBtriiigens d prodens fort. a m. 1 231 caelere (' am.S) T, celebrem P confer.re (e eras.) E 232 precepta T indeique Vonck. coni. 233 potit (exp. m. S) T puit A iubat F' oorr. m. 2 caeto T prestet (e, a m. 2) T 234 in bapt, cod. Arntz. babtianate A uestmai ed. Lips, 236 in mg. adi. T^ perraisait A haberae A R BOBTEE avi Es iH CAELiB T cum TeR. (rAiEa), incipil oralio iominica Fater ect. A «0 Bedulii Qui dominuin caeli patrem memoramiis, in ipao lam Tratres nos esse decet nec ori^ine carnis "■ " Germantina traetare odium, ged spiritus igne S40 Flagrautes abolere doli moaumenta uetusti AtquB nouom gestare hominem, ne forsan ab alto Degenerent terrena Deo, cui nos duce Christo Pecit adoptiuoe caetestis gratia natos, Sanetificetur ubi Dominns, qui cuncta ereando 245 Sanctificat, nisi eorde pio, nisi peetore ' casto ? Vt mereamur eum nos sanctificare colendo, Annuat ipse prior, sicut benedicier idem Se iubet a nobis, a quo benedicimur omnes. Adueniat regnum iam iamque scilicet illud, 250 Morte uacans et fine carens, cui nulla per aeuum 237 dmn T exp. ) 38 noa fratres 4E . \. 3, dm A patrera caeU KLPSTZ dicet TZ}. dicit L, debet A iam d. i fratreB Reg. 4 CBnia E 239 traetarflt T, tractare (' i gestare «i mg.) A, tractari L^Z', gestare DE' (ex corr.) F {i tractare m mg. ffi. 3), sectare 0', eectftri Beg. 3 dfg hadifl A, odie ex odium M 240 flagrantia J' {corr. m. H) Z', fiagrantea {ea in ras.) E" obolire T' abolire corr. tn. 2 tDooumenta TE^F^K'!,'^'^', moni- menta rell. 241 adqne Tb' forsiUn A 243 facit A adoptinoa) -p- ao corr. m. 3 T gloria] l gratia F' 2i4 siuCTi- «CETVB MOMEN TYVM T CMtn reU. santificet ur T, sauctifioatnr Sc' eod. JrnU. Cant. SjnV. Foelm. Fabr. ins ^ A 245 corpore T Beg. t, pectora reli. 246 um F corr. m. 3 mereamor T, meri- amor A 247 annuat T, aauet A, anoaat m ras. K, adnuet L, •nnuit Eeg. 4, ananet Spir. Poelm. al. prins T corr. m. 2 aiont] sio P beoedici heridem T (heradem corr. m. 3), -ier iii ria. Z* 248 se] sic g iufaeat T' {exp. m. 3} benedicimus Meg. 4 249 iovENiiT rbbntm tvtm T cam rell. adueniad AE' regnum tuum A, rcguum caeleate Parrh. iamque {nam a m. 2) T, iamiam quoqne V eod. AmU. cwii nonn. editt. acili- oit r- 250 (orte T corr. ni. 3 nicana K corr. m. 3, uacas Z* enmn T et a(. PiiBchal. Cai Tempora succedant, quia nescit tempus habere ContinuuB aine nocte dies; ubi principe Cbristo Nobile perpetua caput amplectente eorona Victor opima ferene gaudebit praemia miles. i Hoc iugibus uotis, hoc noete dieque precemur, Illius ut fiat caelo terraque uoluntas, Qui nusquam uult e^se nefas hostemque nocentem Vtque polo sic pellat humo, ne corpora nostra Tamquam uiie solum saeuus sibi uJDdicet hydrus; ) Sed qui cuncta fouet plena pietate redundans OmnipoteuB animas pariter conseruet et artus: Altera pars etenim caeli sumus, altera terrae. Annonam Gdei speramus pane diurno, Ne mens nostra famem doctrinae sentiat umquam 251 ^i.mponi T e a in. 2 Euccidunt A, succedent EL, ^ ieat £L'BZb Spir. pDelm.Fabr. aL, BuecedanK?) qaod AE', qai* tenipus qnia nsscit Sc 252 continuH C "ne (ei a m. Ji) Z ■7^ A 253 nubile A perpetniiB T' corr. m. 3, perpetue capnd A, caput> K amplectante AR, Bm- in ras. ID IVeoionam AB 264 meleB A, milia i'Z' fut voi.vjfTia tva sicvT in CAELO ITA ET iK TEEBi T cum reU. (pro ita, eet in ^l, om- al.) 255 lio° (c am. 2) T iugibuB hoc Aid. sched. Foeim. precibOH Canf. noctu A Beg. 4 dieiuquB T proecemus TZ 256 ipeiUB cod. Arnts. fiat nolnntas A caeloii; S terraeque Z 257 numquam T corr. m. S nocentera] malignum Cant. 268 ntquae T exp. m. S ot caelo Ald. sit 3" i bomo D, post humo ras. in K ne iti raa, K 259 solo T nendioet AC^, iadioet JReg. 1, bb uendioA L eorr. m. 3 y drops T' -UB corr. m. 2, hiUdruB A, hydto°B EG, he'draB F, idrus KLZ, jdrua PT, idros b 26U seqoi E fotienB L corr. m. 2 redundans pietate A 262 atq; altera S 263 PiNBM mostbvm cotiuianvm da soBis HODiAB T (cottidianuni ueZ cotidianum, hodie reH.) aununam 3" corr. m. 3 spereraus C^" cod. Amte. diurno pane A 2M niens ne nd fame T, famen ES' sentiA P umqua. T €S' Sednlii 265 A Chriato ieiuDa, suo qui coipore et ore Noa saturat simul ipse manena aerbumqae cibusque. Dulcia uam Domini nostris iu faucibus haerent Eloqnia exuperaotque fauos atque omnia mella. Debita laxari qui nobis cuQcta rogamua, 270 Nos quoque laxemus; proprii nam cautio uerbi Spondantes manifesta tenet, grauiusque soluti Nactiraur alterius si soJuere uincla negamua: Incipiatque pius dacies millena talenta Dimittens Dominus, si nos adfiigere propter 275 Denarioa centum eonsernum senserit ullum, Tradere confestim tortoribus, iuque feroci Careero constricti noQ permittemur abire, Donee cuucta breuem reddamus adusque quadrantem. Non quia nos Dominus, lucia uia, semita pacis, 380 In laqueos tamptantis agat, sed cum mala nostra Deserit, ire sinit. nam quisquis retia mundi 268 cf. Verg. Ge. IV 101 365 cena corr. i» ieinna T', ieiunos A snoq/W Z" pectore TToplP coni. oroaerboD 26& dbamq- T, cibusq; mi ros. K uerbiq; cibiq; Z 367 noq; di c* post nostri ras. 1 uer5i in K, in ncstris g fauci<.bn8 (ii eras.) F hereat T eam plerisgue 268 einperant] q aditc. T', q; in ras. in K, quf; b exuberaatq; Z^ adque TE et dulcia cod. Arnti. 269 et demitte nobis DBBtri sosTitA. bicvt et HOB nBMiTTiMvs DEBiTOBiBVs BOsT . . . T, dimitto — dimittimua — no- stris TeU. praeter A (Et dimitte nobis debita nostra) laiaii** A qni. (d eras) LZ nobia qni cod. Arnts. 270 propria K' cort% m. 3 n {a a m. 2) F 271 apordentis TL, BondaDtes P ' aoluta TAE- 372 nectimor TL^Z", neccemur A uincia (n eraa.') F DegemuB TCH' Beg. 1 ce, negamnB rell. 273 incipitq; i' diea S mileDa A thaleQta T 274 demittens T, dimittens (i, in ras.) H adflgere K' 275 denarina T cnm aernam T .^ nllum] unum cod. Arntz. 276 iodiq; A 277 carctiere T pornLitl^ mur TL'Z, permitti^Cur A, permittamur DHB ab.ire (h eraa.) Z ] 278 brenem] letiem Vonckius coni. quadrante T 279 et se hM iNDVCAs iN iGHFTATCOMEH T CHm Tsll. 280 temptanteB K aget 2" agat corf. bj. 3, agit L'Z^O^P {corr.) cf. Ptos. 281 deseret E' COTT. m. 3 qaiaqnis oois retia m; T I Deliciosa sequens luius et gandia blandae Ferditionis amat, Deua hunc, uirtatis amator, Linquit, et ingreditur qua se temptatio ducit. 285 Ab bac ergo pedem retro faciamus et artum Corde petamus iter, tenuis qua tjemlta monstrat Ire per angustam regua ad caelestia portam. Si cupimus uitare malum, debemus adire Sectarique bonum; hic quia liberat, ille trucidat; 290 Hic alit, iUe necat. uam quantum sidera terris, Ignis aquis, lumen tenebris, coocordia bellis, Vita aepulturis, tantnm bona longiua abaunt Diflsociata malis. deitrum quicumque necesse est Ant laeuum gradiatur iter. sed deitra bouorum 295 Semita conspicuos uocat In sua gaudia iustos Inque tnos, patriarcha, slnus; at laeua malorum 286 oE. Paul. Nol. XXI 37 286 cf. Terg. Aen. I 418. XI 524 S87 cf. luTenc, I 717 296 cf. Verg. Aen. VI 542 ^ dilicioBa .d 28:j bmc P Knqnet WO'Z ingreditor T qao A «i T^Z'- dnoet T fort. recle cj. Pros. 285 nos bac Cdl suadente eod. Lips., ex liac g abducBmua Celt. Grun. Amle., an leferamus ? Ingibus haac igitur studiis uiteinaB et arctain Vaehn. Fahr. aL 286 pe.tainu8 E inter T 287 ad s. l. LZ porta T 286 SED LtBEHA NOH A MALO T cum. reU. debus (em a m. 3) T debemus adfectme j bonum A 299 aectare corr. in lectarique E qni A, qaia (a corr. m. al.) E, quia in ras. F cf. de Sed. poel, uit. p. 117 leberat L illio truoidat A 290 alet T, ait F' IilUc negat ..1 s;dera .»» (terra ? eraif.) I> 292 oita] n sepultum] ui t» ras. T baooa A C, post longiuB ras. 1 aerbi in K «abirnt (h eras., l a m. S) T, ibeunt L, a corr.in Z 293 deeociata Ab\ sociata Z Fa »4 m TE [ Beg. 4 cuicumque LZ {corr.) B {c, a « Fabr. al., quemoumqae P, unusquisque Ald. ■ a94utO hauni Tcvmaiiis deitera.d. 296 inquid T exp. m. 2, inq;////t (t in raa.) F TK, patriarca L, patriarch^ g sinoB Z' Seg.4 ait P, at ii liua T' 284 liaqoid TBL (d 64 Sednlii Eiercet poeoas et ad impia tartara mitttt. Ergo agnis oniboaque Dei est haec sola uoluntas Et boiia libertas: euadere torua cruenti 300 Ora Inpi uitaque frui per pascua Cbristi. 297 ■ = Verg. Aen. VI 543 297 aiercit TZ' ad] »t A tartara] om. A mittit] ducit ACF (l mittit m. Z s. l.) Beg. 4 Cant. Bem. , mitt& KT Cett. 298 qae om. T obibusq:* D uolnntas ex noluptaa Z, uolDptaB J) 299 turba T, turua A 300 ura (u ex o) T qne om. T paaoui (* perpetoa m. 2) ^, paBCiUa (h eras.) B ipi] con- tuli. n.ER 1'RIJITS NOTI TESTiMBNTT IKCF LIBEB 8BCTNDV8. LEGBinT TITA PERTvA r, liber primua teuang finit A, incrprr LrBen becvmdts he IUEACTLIS XPI IIB FILIO EEBTtl C, EXPLICII UBEa I. SOVI TESTAKTr. IlfCIMT LIBEB HBCTBIITB £6, BIPLICIT LIB -I- SEDTLn NOVI ICSTAMENTI. nfdP TTTTS (ffOS. f.) TBI AOTA IH TINT CTTIT F, EXPLICtT LIB -IJ:- mClPIT TEETIVS VBI AftVAM IH VISVM COBTBRTrT G, EIPLICIT PA8CHALIB CABMIMIS LIBEB paiMVa. INCIPrVNT CiPITVLA LIBai SECVNDI BITSDE OPEBIB. post eapitula mcipit paschalib CARMrms libee bectndts H, BXPLICIT LIBEB ■I- ENCipiT HEBB -II- KIj (sed I ftr II , II Ej; III COTT.) S Beg. 1 , Eiplicit liber Sedulii primuB noui testamenti. Incipit libei n. 0, iNCiPii UBBB sEcviroTs FT , ESPLic LiB PMMvs. pos( copiiida libri see. incipit lib SBOTBDVfi B, bxplicit libbb bectndvb. incifii LiBGB ni ErvsDEH {corT. m. 2) Z LIBEE TEETIV8. I Frima suae Domiaas tbalamis dignatus adesse Virtutia documenta dedit coouiuaque praesens Paseere, non paaei ueniena, mirabile! fusas In uinum conuertit aquas: amittere gaudent Pallorein lattces, mutauit laeta saporem Vnda suum largits merum, meiisasque per omnes Dulcia noQ nato rubuerunt pocula musto. Impleuit Bex ergo lacus hoc neetare Chriatus: Quippe ferax qui uitis erat uirtute eolona Omnia fruetiBcans, cuius sub tegmine hlando Mitis inoeeiduas enutrit pampiuus uuas, Fost regulus nato quidam moriente rogabat Fletilis et supplei Dominum, quo uiseret aegrum 11 of. Terg. Ge. I 448 2 dncuineiit» A' qne €x qnite P S pascire T' corr. m. H ^'WUeuH L' fuBsas A 4 aminitere P, amiterB K, dimittere C(mt. Bpir. gand6.t L 5 laticis TK'LZ^ motanit A Oant. Fabr. al. 7 robnerent TL' mnatn T' corr. m. 3, mnstDm T 8 iupleuit TE ergD Tl A, '" ergo aei K, ergo Bei LZ lacos LZ' hocj tuuc IIK nectari T' corr. m. 2 al.) oolona C, HKL'FIiSZ' Ald. uerai T [sed a a n as.) FG (1 colona m. 2 9 jpe r eorr. m. 3 I eoleDd& DE (lenda m t < 10 jnmia T fmctiforans cod. Arevali tecmino A blaDdi Z' 11 Qitis r (u eiK m corr.) AI>E'(?)PSZ'(i), .itia (mitia in mg.) F inoccidaa* (a am. 3] K inoccidna senntrit H emittit Parrh. et $ched. Poelm. panpinus EZ' 12 regulnB ex regulaDi C regnlus hinc nato Aidus Fabr. ai. quidem Z 13 fleoilis T' corr. m. 2 Eoplei J. Bnbplei K qui FL uiaerit T*L'Z', ■eret A, ninseret F aegrnm] om. A Febre laborantem puerum trepidamque uetaret 15 Labi animam de sede sua. tunc larga potestas, Credenti quae nulla negat nec dona retardat, Telocem comifcata Mem, sermone salutem CoDcedeus facili: uiait iam filius, inquit, Perge, tuus. quantam imperii fert iuasio Christi! 20 Non disit 'uicturus erit' sed 'iam quia uiuit" More Dei, qni cuncta prius quam uata uidendo Praeteritum cernit quidquid unlt esse futurnm. Inde salutiferis iucadens gressibus urbes, Oppida, rura, casas, uicos, castella peragraus, 25 Omnia depulsis sanabat corpora morbis. Ecce autem mediae clamans ei agmine turbae Leprosus poscebat opem uariosque per artus Plus candore miser: si uis, Domine, inquit, ab istis Me maculis muudare, potes. 'uolo' Cbristus ut inqait, 30 Confestim redit una cutis proprioque decore La«ta peregrinam mutarunt membra figuram, 18 cf. loh. 4, 50 14 puero T* corr. m. 3 uetiret tripidamqne A 15 aede s. I. T uolimtae P 16 credeQtibns nulla A qna T', quia Parrh. €l scked. Foelm. post nnlla ras. in L 17 nelocem est V couiitatam tidem T exp. m. 2 fide A Bermones A 18 con- ceden' (s a m. 2) T facile T {^ corr. m. 2) AE^K^L', facili. Z, fa- Cilem post facile ras. 3vel3 liU. in T, ras. in K inqnid T'AJ} SLb' 19 tnoB y corr. m. 2 imperii. (b eras.) T, imperifl A, iuperii M, Impetio f (1 -tii m. 2) fetit L 20 n dix uictnins zps erit A 21 qula cnncta quam nota coA. Arev. 22 ^uioquid T' cwn plarisqne uoutnTum A 23 aalntiferis ex salateferifi T iocideDS r» corr. m. 2 gteBibos A urbia T' corr. m. 3, urbeni Cant S4 opeda A cassae A peragiajia ex petegrans F 25 mem- bris Z' corr. m. 3 26 medio DGF {sed o corr. in ^) 0' Spir. clamans medi^ A post clamanB ras. in K agmine ex acmine(?) F 27 uariusqne 2' attoB (corr. m. 3) TZ 28 mieser A, niteni duae v.et. editt. teste Arnts. inquid TELPZ = v. 29 29 purgaio f poites E, potesi (t eras.) D 30 reddit A, iBiMiit E uoa] humana A cui.tis (nc eras.) T decorpore A V. in mg. add. K' 3] petigriDa A, peregrina 2> motaueJt A menbra C Inque suo magis eat uix agnitua ille colore. Porte Petri ualidae torrebat lampadia aestu Febris anliela socrum, dubioque in funere pendens Saueia sub gelidis ardebat uita periclia, Inmeususque calor frigus letale coquebat. At posquam feaBos Domini mauus adtigjt artus, %neus ardor abiit, totisque extincta meduUis Eonte latentis aquae cecidit uiolentia fiammae. Quin etiam rabidaa nigrorum depulit iras Spirituum, ue flatus atroi laceraret iniqua Peste bomines operisque Dei ueiaret honorem, Qaem norat nou esse Dei; passimque cateraas Vt pios innumeras pulso languore aaluti Beddidit et uaria populos a clade leuauit. 34 cf. Verg. Ge. IH 497 f of. iQvenc. I 807 ['Terg. Ge. IV 190 i uunque C mtLis A est /////// u. a. Z inqne suo magis [nittu A eod. Amts. cognitnB Md. ille] ipse cod. Amte. B l&mpsdBsestn (a, ih i eorr., seita am. 3) T toTijuebat Cant. 1 aneU (h. am. 3) T, anchella. A, tuiila X, anheU P, anila Z' 5 nitte A 86 quoiiQebat T lo&ale DFHT, I.&ale E 37 ad A, rt C pOBquam (t a m. S) T, pqna A fesBCB T' l lassog iw »13. F' artoB T' arctus corr. m. 2 B ingens cod. Arev. abiit T, abiit (i erag.) E, abit rell. ei- Ma T 39 latens (ti a m. 2) T, ktent.ia P aque T, atq- E' «, 3 cttecit T corr. m. 3, oicidit A 40 rapidas AGS' depallit A 41 Spm (na a ta. 3) T, spum A, spiiiitnnm flatos F 43 perte T' corr. m. 3 hominesq; peste A r. in. 3) T'Z', homions L eorr. m, 3 dei] paBsimqae \ catemas I uiierat (aeiaret m. 3} honorem qne //'/// nora non esse dl T I mrrex. et ord. m. 3 dei] eui f, renm coni. Nebriss., deum Ald. foedaret coni. Vonck. 43 nonerat AF'G', "notat k (ig a ffi. ^) Z posaimq; Z' 44 prin» Parrh. Fabr. al. LpnlBaa T* corr. m. 3 langore' (a a m. 2) T, langore AE'K'LZ (ftc 45 reddedit P corr. m. 3, redidit F'b\ reddit Z sal- V tunit A, resoluit VI iedulii Inde marina petens arentes gressibua algas Pressit, et exiguae coDBcendens robora cumbae Aequoreas intrauit aquas; Dominumque seqnentes Disdpuli placido librabant carbasa ponto. 50 lam procul a terris fuerat ratia actaque flabria Sulcabat medium puppia secura profundum, i Cum subito fera surgit hiems pelagusque proeellis Vertitur et trepidam quatiunt uada salsa carinam. Perculerat formido animos, seaeque putabant 55 Naufraga litoreia iam tenderB brachia saiis. Ipae antem placidum carpebat pectore somnum, Maiestate uigil, quia non dormitat in aeuum, 53 d. Varg. Aen. ¥158 56 cf, Verg. Aan. IX 326, IV 522 46 DNS KARBBi MieATTT T tn mg. ureotas T' corr. m. 3 giesibus S 47 piaacessit r* eorr. m. 3, psit A, preait K eiiguam T corr. m. 2 concendena r (b a m. 2) rnboca T' corr. m. 2 ciii S r corr. m. 3, cimbo uel cymbe (ae) plerigue, Seg, 3 Ijmbae 48 non aeciuoreas Z dnmini (q a m. 2) Z, dnmq; sanm A, dominnm D seqnentia T' corr. m. 3, nehentes coni. SuTm. 49 discipoU Z librast ALZ* nautica discipuli I. cod. AmlB. caiuasa T* carbasaa corr. m. 2, carbaasa A pontum T' corr. m. 3 dO a. r, e F' tarra V .actaque (i eras.) T ta.briB (1 eras., s. l. sgr. m, 3) F, labris H, fabris L 51 Bnlcaba.t (n eras.) P puppiaecura T profundo Cant. 52 on T, dum C, tmn D, cnr K' ciim eorr. m. 3, ^tunc quiAam rec. biemps 'pleriqtie, chemps A pilagnsq; A 53 tripidara A, trepidnin F' nnde ealae A carinnm A 54 percnlerat ex pactulerat E inimua y cMT. m. 2, animas Z», anirao L et seqne (se 3.l.am.2)T potabant (o a m. 2) T, pntaba°t A 65 nanfragia 3" {corr. m. S) A, oaafrag»a E litotia (e a m. 3) KL, litores Z bracia KLZ satiB (I a m. 3) T 56 placido Z, placidaV T 57 magestatera T" etyrr. m. 2, rtageBtate CP, maiatate A pet- Tiigil A q R ^pir. Paelm. ol,, qnae Urbin. s. XV <cf. Arev. pratf. i9) dormiat A, dormit* K, domit" LZ eoum TA<a. il. Cai Qin. Lib. III. Qui regit Israhel neque prorsus dormiefc umquam. Ergo ubi pulsa quies cunctie lacrimantibus uaa Vooe Biraul 'miserere citus, miserere, perimus, Ausilio snccurre pio', nil uota moratus, Exurgens Doniinus ualidis mitescere uentis Imperat et dioto citius tumida aequora placat. Non erat illa feri pugoax audacia ponti, In Dominum tumidas quae surgere cogeret undas, Nec metuenda truees agitabant flamina uires: Sed laetum exiliens Christo mare conpulit imum Obaequio feruere fretum, rapidoque uolatu Mouerunt auidas uentorum gaudia pinnas. Interea placido transuectus marmore puppem Liquerat et medios lustrabat passibus agros, 63 cf. Verg. &en. I 146 63 ct. luv. V 101 !s., e ex 1 corr. 1 licriniaiilibna clamaDtibiifi & iBcvimantibna TAIOLOPVZ Seg. 1 Cant., ^9.l.m. 2, clamantibne rdl. cf. Pros. una* (m eras.) T 60 uoce mantibDB A aimnl us T' us a m. i {fort. deus fuit cf, Proa.) cito ex caetus fec. T', cito AO, Farrh. sched. Poelm. 61 aucnrn AEQH^LFB mitiscere T' coi m. 2, dieto ex dictu G *oit.iui I), citus G, cito b, Deus nihil A 62 exauvg^na 3 63 dictum y corr. in. 2) B citias miserece I uerbi , }> (1 femere ! eat T 64 post pugnfta T eorr. m. 3, pugnans a a m. 3) T coopulit T corr. m. 3, 66 nffic A trucis T' corr. m. 2 SS obsefinium D Beruira freto r' corr. m. S acqora (u a m. S) E erat s. l. L'Z' A tumidasq- ( i «onipalit Burgero c cf. v. 67 66 ntec J S KL, imii ex humG Z 1 Bifl. M. 5) Fahr. al. 2 rapidas Urb. Parrh., subitiw pinnaa TAK'L'Z\ penn»8 (i ras.) C, pennas reU. BTO DKB AT BOMiKE DEMVKrvH EPFvoiTiT 2" in mg. placidam 2" [ eorr, m. 2, placida A, placidt» Z maDiore (r a nt. ^ T puppem ' corr. in -im, pupira A, -im corr. in L, pnppam D cf. II 22t, 1 196 71 raedius T' -um deinde -os corr. m. 3 passibus] p ut • vid. ex h T, pasibus A Cuin procul e tamnlia gemino stridore ruentes Frosiluere niri, quos uou mala daemone pauco Sed legio uexabat atros, uesuque cruento Saeua catenatis geatautes uincla lacertis Angebat quoque poena duplex. heu dura furoris Condicio! qai uim patitur magis ille ligatur. Tunc Domini praeeepta tremens esire iubentis, Spiritus infelix hominem non audet adire, Effigiem reddit quam Christum ceruit habere; Sed pecus, inmunda gaudens lue, semper amicum Sordibus atque olido cousuetum uiuere caeno Pro meritis petiere suis tristesque phalanges Porcinum teuuere gregem: uiger, hiapidus, horrens 81 of. Hor. Ep. I 2, i J cf. Verg. Aen. XII 662 73 timc ed. Lips. et Imimilo (h fere eras.) T tumilis EF' B'Z', tnm.liB K, tumoleB L tetiam.2 cf. Pros. stridorre D rueatia r* corr. m. 3 73 prosiliare ex proeiluere GT male mi mg. 0, de mala V, ala coni. Vonck. qnes uoa daemonla p, uel non taaiaa&gmiDe Wopk.. n. ie daemDDeuWnonmacrad. p. Arev. ef. Bem. demune T" corr. m. 2 74 uiiabat T' anr. m. 3 atrui A nein^ue (a eras.) Z 75 catieQatis (h eroa.) T gestantia T^Z' h\ gestabant CE^FGH' Cant.; Arev.: bant uincuk F laciHtis E T, du.plei cf. Ih-os. 80 eiigiera - (p eras.) C ea T condicio] est s. l. add. F' ■ codd. est geatB- \ a m. 2 76 dnpplex dnra TAL'Z', dira rell oinpa,titar E Jegatnr 78 praeceptaii L, praecepto Z' tremiens A reddit T, reddena E'PBST, reddens ex repetenB Z', repetiena A, repetens CDFLO, re' pe'ena (pe' in ras. m. 2) E, repetens ( .■ reddena in mg. m. 3) G, repetona E (reddena a m. 3), lin- qnens cod. Amte., reoolens Cant, fugiens Poelm. ad mg. Fahr. al., reue- rena Cell, renuens Vnger {Stibsic. 118) 81 gaadet T, gaiidiens A lati T .amicnm (h eras.) S 82 aque (t am.2) T olidum T' corr. m. 3 Qi»Tiare (s? eras.) A 83 p ea: Jo fecit T> petiuere A, petire (e am. 3) Z tristisqne phalangia T' (fiorr, m. 3) LZ palangea A 84 jroinum 3" eorr. m. 3, porcorll A epidua [i a m. S) P hjapidua S horr.euB (i eras.) A, crrens E Paschal. Carmin.^Lib. ni. 71 85 Talem quippe domum dignus fuit hospes habere. Hinc alias Dominus pelago dilatus in oras, Intrauit natale solum, quo corpore nasci Se uoluit patriamque sibi pater ipse dicauit, Ecce aderant uiuum portantes iamque cadauer 90 Bis bina ceruice uiri lectoque cubantem Vix hominem, cui uita manens sine corporis usu Mortis imago fuit, resolutaque membra iacebant Officiis deserta suis, fluxosque per artus Languida dimissis pendebant uincula neruis. 95 Hunc ubi uirtutum Dominus conspexit egentem Bobore, peccatis primum mundauit ademptis, Quae generant augmenta malis miseroque iacenti: Surge, ait, et proprium scapulis adtolle grabatum, 86 cf. Lucan. II 88 90 cf. luv. I 64 92 cf. Verg. Aen. n 369 93 cf. Iuvenc. II 77 94 cf. Verg. Aen. X 341 85 hospis T^AUZ 86 *inc (h eras,) H, hic K pilago J., pelagi nonn. editt, dilatus TF^BZ^h\ delatus rell. horas TAL^Sb 87 qui K 88 pater] deus codi,. Arntz. dns moktwm svscitavit jp m mg. dacauit D ipse dedicauit A, -di- in ras. T 89 ui- uum] s. l. Z^ portantis T^ corr. m. ^, portant*s H 90 hee T^ corr. m. 2 cuhantes A 91 corpori' (s a m. 2) E ma- nen' (s a m. 2) K usum T* m exp. m. 2, ussu A 92 ia- centem T^ corr. m. 2 insolutaque ed, lAps. 93 officis A flexos A, -u- corr. in F, flexosque b, flexosque g artos T^Z^ m 94 demissis T^EGH codd. Arevdli plerique, dimisis A cf. Pros. splen- u debant T^ corr. m. 2 uinc»la (u eras.) A, uincla (u am.2)F 95 con- spexit dominus uirtutis CGT (sed uirtutis ex uirtutum) Cant. aegentem AKL, egere cod. Arntz. 96 rubure T* corr. m. 2, ro- hure A peccatis om. A, pecatis K confirmat ACDEFHKP TO Ca/nt. ante mundauit ras. in L, confirmat mundauit Z cf. Pros. et V. I 57 adgptis C a m. 2) E 97 gerant A auc- menta A, augmenti D, aumenta Z mali* G, mal** H, mali L^ Z^ misseroque A iacenti ex iacentem P 98 grauatum TAZ^, grabattum HL^PT 72 lednlii Inque tuam discede domum. ntl iusaa moratus, lOO Cui fuerat coneessa aalus, uestigia linquens Tandem aliena suis laetatur uadere plantis Vectoremque suum grata mercede reueiit. Principia iuterea synagogae filia clauso Functa die superas moriens amiserat auras. 105 At genitor, cui finis edax spem prolis adultae Sustulerat, eanctos Domini lacrimausque gemensque Conruit ante pedes, uii uerlia precantia fari Singultu quatiente ualens 'miserere parentis Orbati, miserere senia, modo filia' dicens HO 'Vnica uirgineia nec adhuc matura sub annis Oeeidit et misero patris mihi iiomen ademit. Adfer opem lapsamque animam per membra refunde. 106 cf. Yerg. Aen. XI 150 107 of. Varg. Aen. VII 237 99 diBoode T' descende corr. m. 2, disoide Z' corr. m. ,3, dieioende A, diecende DKL, dsBcede P, deecende reU. iusa A 101 aliena] otn, A plantas F'Z' (?) 102 Tieotoremiiue] ijue a. l. LZ, nio- toremqi T, fertoremque d mercide T'A reuiiit T'EH', uesit A 103 pEiHCiEis sTNiQoOAE HLtl svsciTAT T" in mg. prinoepi» T" corr. m. 3, prinpiB {ci a m. S in ras.) K sjEagoge T, fiinagote P, Btnagoge uel Einagog^ reU. feli& T filia dauid claaso (exp. et cUaao add. m. 3) K claas. H 104 defuncta A d.i.% (a? eriH.) T die s. m. in ras. scr. uid. in A aQpera«a (ta eras.) G, supBra.s (n eraa.) B amisBera,t A 105 adgenitor TZ' fincB T^h' odai] c. gl. mandacator P lOG bcos (o a m. S) T, aci A lacrimatnsq; A, lacrimasq; LFZ gemensque] g^emen tn rag. T Ifuit lacrim V) 107 pedis T' corr. m. 3 praecantia T et td., precMti.a (o eras.) C 108 singulto T qnatiante AKT mis- 109 se y corr. m. S, uitgines C A 111 liocoidit E, w!oid& K'L^P mihi A, miiii patria Ald.^ Arev.-- elega pattia milii nomen ademit adimit 112 poit lapsamqne ras. 1 «erW \n F 3 dicena (s. i. m- S) ^ llOuirgeneis adliuc (c in raa., fnit n ?) T, adimit^^ I esset Occidit: heul misero ., Bdteniit (h eras.) Z Qni totum praeatare potes'. baec inquit: et auctor Lucis ad eitiDctae pei^ebat funera greaaum 115 Vix populo atipaote moueDS, permiitaque turbis Ibat inundaDtem mulier perpessa cruorem, Quae raagnas tenuarat opes, ut sanior easet, Eihaustaque domu oec pro&ciente medella Perdiderat proprium pariter cum sanguiue censum, 120 Ast ubi credentis iam sano in pectore coepit Diues adease ddes, mediis inmersa cateruis Nititur auerai uel filum tangere Christi. Posteriusque latens subitam furata aalutem Estrema de ueate rapit siccisque fluentis 125 Damnauit patulas audax fiducia uenas. Senserat ista Deus, euius de fonte cucurrit Quod uirtus secreta dedit, furtumque fideie 113 cf. Verg. Aen. VI 117 113. 114 Prud. Periat, V 37 I, 113 totnm] totam Votiefc. coni. cf. indicem s. u. iwtast A Hiiqiiid rZ'i'Z^& 114 ad] ab T eitineta A, eitinct^ S pera^bat f greaeo (u a i ') T 115 jtVLiBKBM 4 iltxv EiKSViNu SAKAT T' in mg. st apante (1 ertu.) A 116 iinin- I dantem] ex inundam u! uid. corr Z Qote (dan am. 3) E flaorem . Arev. 117 qui A tannerat T FS'LT'Il'Z^, tribuerat , tribnebat 0', erogarat 6 (1 tenuarat 3 ig.), eipendit Parrh. ["■118 eianBtaque TAG'b, eiauetaque FK domum T' corr. m. 3, domtt AK'L'Z, dorao rell. mBdilla T" {cott. m, 3) L', mede.lB ■ er<ts.) EFHKS, nnddila P, medela D 119 perdiderat ex reddi- \ dent BOTT. F? et proprium T con D' Banguinf T' corr. 120 post ast ros. in P in] om. LZ, s. l. scr. P, om. I Fabr. post pectore ros. in K cepit C 121 media A, \ 'aediit* (q; eTOs.) f in^a (ar a m. 3) M 122 fiUum (i eras.) yi 123 Bubita (• o m. 2) T, subito V (corr.) furata. (m «ros.) T, tn«rata (tu eras.) A 124 rap't« (is eras.) E S BUiauit coA. Arev., stagnauit Bwrrn. coni. cf. I 43 126 faate corr. m. 2 cocunit T' eorr. m. 5 de] in noi»i. ediH. 7 aecraeta T, operata e fldelem [exv. m. 2) T 74 SeduHi Landat et egregiae tribuit sua uota rapiuae. Veiitiim prat ad maesti lugentia culmina tecti 130 Deflentemque domum, moriens nbi «irgo iac«bat Extremum aortita diem, trepidusqiie tumuitus Omnia lamentis ululans implebat amans, Funereosque moiios cantu laerimante gemebant Tihicines, plangorque frequens confuderat aedes. 135 Ponite soUicita eonceptos mente dolores, Hie sopor est, Saluator ait, nec funus adesse Credite, nec somno positam lugete puellam, Diserat et gelida conatrictum morte cadauev Spiritus igne fonet, uerboque inmobile corpua 140 Suscitat atque semel genitam bis uiuore [ Obstipuere aninais, inopinaque uota i 129 cf. Verg. Aen. U e!l5 134 d. luTenc, II 400 136 cf. Verg. Aen. IV 501 141 cf. Verg. Aen. III 141 128 aegregiae T dona Fabr. sed cf. ». Ul 129 mo«ti T, mflBti uei m^ati Teil. Incentia T, laDg*entia K, languentia li'Z, langnestia P, Ingientia T colmine P limiua Fodm. et ei. lAps. 131 eitrimum A tiipiduBq; A£' Ifiorr.), rapidusiiue e in- plebat T 133 funereQeque X'P'&' /wmodo^/acamto (modo et a a m.a, domum a m. 1 fmsse vid.) T, modus P^Z", meloa c canta (u a m. 2) F, eanti K, cante L lacmoabili C* laorimante) 3, modu- lante Arnte. coni. gemebiT 7, ge,bant .d, gemebat O'^', gerebant CJ}E'GK"r' Canl. Eeg. 1 fgerebat a m. 1), ferebat Fabr. 134 tibi- cenia T' corr. m. 3, tubicinas A, tjbicineB DEP, tibicinis iP, tlbi- cao Fabr. sehed. Poelm. al. clangorque AG' (». I.) KLPSZ frequen» T' fudens (?) corr. m. 3, fremens Meg. 3 confu«derat (n eros.) GLZ idem T' hedes eorr. m. 2 136 sollicita. (m eras.) L, solicita D conceptua T corr. m. 3 doloria T' aorr. m. 2 136 sapor D'S' saluator ea: auctoc fec. r" 137 aom- num T' corr. m. 2 poBsitam A lugite T' (corr. m. 3) A, lugere Foelm. pae.lam A 138 gelidam T' a eorr. et m f. ertw. m. 3 constricto A, conatriotani A. constri.ctnm (n eras.) K 139 inmobilae T 140 genitom e« gemitara 6 141 obstiiraere rDffS"i:Z6', ob- stnpuece rell. animas 0' inopinataqne AB, inopina.que (m? eras.) K uota inopinata S uota'// (futt umi') E parentis TLZ^ Paaohal. Ca' . Lib. III. Aspiciunt uersisque modis per gaudia plangunt. Inde pedem referens duo eoDSpieit ecce sequentes Caecatos clamare tiiros: fili inclite Dauid, 145 Deonte nocturnas extinctis uultibus nmbras Bt clarum largire diem. quam credere tutum, Quam sanum est cognosse Deum! iam corde uidebant Qui lucis sensere uiam; tunc caeca preeantum Lumina defuso ceu torpens ignis oliuo 150 Sub Domini micuere manu, tactuque sereno Instaurata suis radiarunt ora luoernis. His ita dimissis aJius producitur aeger, Multiplici languore miser, qui uoce relictuSj Auditu uacuus, solo per inania membra 155 Daemone plenus erat. hunc protinus ordine sacro 143 cf. Yetg. Aon. X 794 l^ plaudunt Poelm. Fabr. 143 pediiu fort. T', vestigia rubri I eoloria m. 3 alio ntramento obritit {fart. aliud mberat) TT, duo" (a a m. ») L QK {in ing.) Sb (tra mg.) cf. Pros. 1« cbi I eod. Arev. Fabr. fllii A inolitet (?) T I Spir. Fabr. al. cf. U 154 eitinctas K^ corr credirB T' corr. m. 3 totmn T'AL'OP'Z'. totnm I est S 147 clamm I'' (sannm corr. m. 2) AGb'0' Seg. I tn saDnm euati. f. vn Z cf. Pros. sit Parrh. , ast om. ■ cod. I Arnts, cogDoiusse A, cugnoace BH {coTr. in cogQosBe) iS JSiem. ., -BB in Tos. LR', cogQosoi Montep. diem T' eorr. m. 3 credBbant L, uidebant (ni in ras.) Z 148 praecaDtuDi T, poantiQm A 149 Inmena 3" i»rr. m. 3 difuaso A, diffaso FGSS tourpenB L'P, torreQS 6 {c. gl. ardeus) alino TLP' oleo.«. (e ex i) A 150 micnere] micQ in ras. E, l fnlaere in mg. G^ fal- aere S {s. l. micuerB m. S) S manuin (m exp. m. 3) T tactumq. serennm T' corr. m. 2 151 radittrunt] radia in ras. m. 3, 1 mi- enernnt G'' in mg., micuerunt SK, micuerunt ST Reg. 3 sched. Fodm. cod. Arntg., adiemnt g hora T luceruas K 152 n n. S in T it-a([; A dimiaia A, demissis S eger T S tM mg. B' multiplicil multipli i« ras. T' laagore T'AF t ZZ miaset A 154 jTdito T corr. m. 3 155 daemone 7" I dqmone fee. m. 2, -ae corr. fort. ex nio in F protenns T' corr- gemtnos uidet C g A clamore f 145 disrnte ParrU. w. 3 146 clare 76 Sednlii Curauit aersis Deus in contraria causis, Daemonio uacnans, audita et uoce reformans. Nec minug interea proprios iubet omnia posse Di9cipulo8 totiaque siinul uirtutibus impleus: 160 Ite, ait, et tristes morborum eicludite pestes, Sed domus Israhel (quia necdum nomine gentes Auxerat hoc omnes), caelorum dieite reguum, Daemoniis auferte locum, depellite lepram Fuuctaque subductae reuocate cadauera uitae: 165 Sumpaiatis gratis, cuuctis inpendite gratis. Ac uelut hoc dicens: ego uobia quippe ministris Seruaudos conraitto greges, ego denique pastor Snm bonus et proprios ad uictum largior agros: Nemo meis ouibus quae suat mea pascua ueudat. 158 cf. Verg. Ga. II 429 al. 164 cF. Pseado-Cland. App. p. 202 t. 156 nerus domiauB contraTia cod. Arev. 157 daemonin T' oorr. m. 2, demoDB A nacana AK (n add. m. 3), oacnaa G audito T noce "formaQB EP 158 piu» aanauit iliB nec A proprios 2" eoTT. m. 3, proprio D 159 discipulia L corr. m. 2 totiB nirtatibnB et Biraul Y, tot eosqne simal coni. V(mek., totOBque aimal coni. Wopk. inplens TAZ 160 trietis T' eorr. m. 3 eipallite ef cod. Arev. pestiB 2" oott. m. 3 161 domns] us »m ras. B', domni cod. Amlz. OU. 2 Fabr. at. isrl TCEST, iBrlh E qn» (i a m.3) L, qnia (ia in ras.) Z noraiiia T', mnnerB TFoyft. coni. gentis T' corr. m. 3, gc^ites P gent«B noraine A 162 hauserat T' («■( itidetur, 8 ex i corr. m. 3) b, aneerat AZ, anxerat (i in ras.) L, sanierB.t Foelm. ed. iips. huo L'PZ' omniB T' eorr, m. 3 163 daemuniis T', demoDis A. demoniB (i a m. 3) LFZ anferre Foelm. fepra (' a m. 3) T, i lepras G' 164 cunotaq; C Cant. Farrh. al. 165 SQmpsisti' (b a m. 3) E 166 .ac (li ercw.) TZ, oim.A nalud^Tft 167 committo TjI a(„ commito ^ gregia T' eorr. m. 3 168 propras T' os corr. m. 3, propriis LPZ, proprio" E 9 a m. 3 i agnoa agros (sic) A, t agnos in mg. G\ agnos Sf 169 nindat T'KL'F'Z' . Lib. m. l 170 Maec m apostolicas ideo prius edidit aures Omnipoteus, ut ab his iam sese aactore magiBtris In reliquum doctrina fluens decurreret aeuum : Qualiter ex uno paradisi foute leguutur Quatuor ingentes procedere cursibus amnes, 175 Ex quibus iu totum sparguntur flumina mundum. 182 Eiia coDspicuam synagogae ingresBus in aulam, Aspicit iuualidum, dimenso corpore mancum, Seminecem membris, nou totum uiuere, cnius 176 Qaisquis eniin deitatlB opuii, quod noo hab 8ed DomiDO tradoute gerit, snb nomine pu SQacipiet, puro dispeiiBet muoere, poaait Vt diapensator non ut mercator liBberi 180 Daaidiaqae modis uitam cnntare faturan : Iiitrabo in Domini requiem, (|uia ne3cio mi 181 cf, Psalra. 70, 16 170 haec] ec i» ras. T' s (?) a m. 1 ideo] s. l. T ededit C'{?}Z' 171 miniatrifl cod. Arnts:. 172 flnienB A, fiuens (s tm ras. 2—3 Utt.) H diecurreret Cant., ojncurreret c 173— 181 om, Parrh. paradiasi A, paradjsi FB 174 quatuor EK LZ, -nil- A ingantis T' corr. m. 3, -gentes in ras. E', irtigni 8 eod, Amtz. procide'" T corr. am. 3 ourribua H corr. m, 3, in I na. scr. K, fluctibaB T amnis L' 175 mund A, mundo Z ' corr. m, 2, mondnm P 17G — 181 desunt in codieibus omnibus el tn Semigii eommentariis, leguntw in Poelm. Fabridi aliorumque edittOHi&us; versKS ex Prosae %i,erbis mnt consuti 177 nomine] ma- sera coni. Wopk. 180 DanidiciBqne coni. Arnta. 182 exUno E KLe cod. Amfs., eiiin (h eras.) P, eiia continuo liel eiin contiguara eotti, Wopk. Bjnagog^. (^ a m. 3, m eras.) T in anli I" 183 aapicet 7* corr. m. 3 dimenao T- (dimesso a m. 1 fuisse ui- detw), dimenso (i a m. 3) C, dcraerso AO', dimereo (: demisso t men- Bns in mg.) 6, demenso KL, demenso P'Sb, demisso M (loisso in TM. m. 3) V cod. Amfz. Poelm. Fabr. al., domesao sched. Poelm,, di- ■M f ^ir. 184 seminicem Ab', semi»cem (ne a m. 3) E Q fn A, nec Grun. Amte. notatii L, nototQ (n am.3) Z totiim ex tantnm E 78 Sedalii 185 Arida torpentem damnarat dextera partem; Imperioque medens gelidam recalescere palmam Praecipit et reduci diuino more saluti, Sicut semper agit, nil tollit et omnia reddit. En iterum ueteres instaurans lubricus artes 190 nie chelydras adest, nigri qui felle ueneni Liuidus humano gaudet pinguescere tabo, Quodque per alternos totiens disperserat aegros Yirus in unius progressus uiscera fudit: Cui uocem lumenque tulit, triplicique furore 195 Saucia membra tenens mutum quatiebat et orbum. Tunc Dominus mundi, lux nostra et sermo parentis, 190 cf. Verg. Aen. XII 857 185 turpentem X^ damnanerat AV, damnar& KO, dampnarat HTh damnauit torpentem S 186 imperiumque T^ corr, m. 2 c recaliscere T* corr. m, 2, re^alescere P palmam] lm§i am. 2 T 1 187 precepit K, precepit L^Z vQddUW K, reducit LZ^ {corr. in reddit), reddi DST (ddi in ras.) Spir. Fdbr. oH., ac reddit V 188 aget — reddet T' 189 ecce Ald, uetere«8 (n eras.) E in- na ni tanrans (s a m. 2) Ty instaurat L corr. m. 2y instaura* Z corr. m. 2 lubricos T^, lubricas -4., lubricus (Uj corr.) Z artis T^ corr, m. 2, artus B 190 ill** H celydros T o corr. uid.^ bilidrus A^ chelidrus h BHh^ celidrus (h a m. 2) F^ celydrus KLy celidrus BZ, c^lidrus 2), eM hylydrus P (y, ex i) nigri* (s eras.) T, nigro GBTO^ Beg. 1 eod. Arntz.f nigro {i a m. 2) K, nigri (o a m. 2) L nigroq; A qui] i ex e T\ q; A qui nigri f uenino T^A 191 libidus A pinguiscere T^LZ^, pingescere A tauo T^ corr. m. 2 d 192 quoque (d a m. 2) T, quoque P, quique cod. Arev.j -que om. cod. Arntz. toties ACFHPS 193 fu^dit/w (n eras.) E, fodit h 194 lumen uocSq; F, uocem lucemque nonn. editt toUit A 195 sacia B terens coni. Vonck. quatiebat ex patie- bat T' urbm T^ o corr. m. 2 196 tum b nostra] uera Foelm, ad mg» Fabr, al. est sermone T cf. Pros, Sordibus exclnais oculos atque ora noaauit; Terbaque per uerbum, per lumen lumina surgunt. Venerat et mulier morbo contracta uetusto 200 Non seuio, tremebunda, gemens, incuraa, caducie Vnltibus et solam dispectans cernua terram. Quae Domino miseraute inges post octo decemque Membra leuat messes, caelumque ac sidera taudem Cernit et ardentem solis reminiscitur orbem, 205 Totum erecta uidens: quia quos malus opprimlt hostis Ima petant, quos Christus alit sine labe reBurgunt. Cumque dehinc populum sese iii deserta secutum Vt typicus Mojses uerusque propheta uideret Antiquam aentire famem, maioribns actis 210 Antiquam moustrauit opem. tunc alite multa 3 cf. Verg. Aen. X 782 206 cf. Verg. Aen. IX 120 eicussjs A, eipulsifl ed. lApa. ocnloa T, ooul.a B atq; oculis ora A nooauij T i aia.2, inotauit A cf. 198 uetque E post lamen ras. in P flurgunt] add. 199 mm'" (bo a m. 3) T oetusto -^ A 200 tremi- inda A incntba A oaducS T suppt m. 2, cadutis A iOl diepeotaua T'AKPBZ, disapectans (i in e cnrr,) L, deflpectaua rell. \ef. Fros. cemala A 302 qne misetante dno C miBseranto miserante deo Fahr., reaerante deo Barth. iugis TK'L f PZ, iuges fell. cf. Pros. decTq; AF' 203 lauat cod. I Arev. meesia T, menses AB£! {sed ea ex eorr.) LS Beg. 1 b Gavi., annoa GM (1 niBSBes s. l. m. S) Z' {im ras.) B' (in ras.) T annos membra leuat K' in ras. ac] ad Ti', et FGZ (m raa.) b 20i oern& fi a m. 2) L, cern& Z et) ac l candentem A «miniatur T urbem ex utbis T 205 malos T oppremit , 2", oppmit A, obprimit KLZ 'ostia MG 206 imma B I iirt T labore surgunt T, labere a. (e, corr.) Z 207 sesese T I Wqnentem g 208 nt — uerasquo oi». A tipieus BG Moses AiA. Fabr. oJ. que om. T pfeta A, ppba&a K, ^pbeta P iiidetit VZ' 209 tam roftioribus A a.ctia P, aotas 1* ! 210 minietrat T corr. m. 2, miniBttanit A, instaurauit f Qliti multo BCFGHST Cant. cod. ArnU. sched. Poelm. 80 Carnis opima dedit, gemiiiie modo piscibus auzit; SafBciens tunc manna pluit, modo panibus amplnm Quinque dedit uictum per milia quinque uirormn. Cetera turba latet, numero uec clauditur ullo 215 Maxima paruorum legto uel maiima matrum. Quodque magia stupeas, cophinos ablata replerunt Fragmina bis senos, populisque uorantibus aucta Quae redit a cunctis non est data copia mensis. lamque senescentem calidi sub caerula pouti 220 Oceano lapiente diem, cum pallor adesset Noctis et astriferas induceret heaperus umbraa, Discipuli solo terris resideute magistro 215 cf, Verg. Aen. 12 Ge. I 249, Aen. IX 484 B cf. Inv. VI 87 i d. Vm 211 aucBit TP', aniit (i wi ras.) Z 212 fiuflcianB Z onu T modo] timc A anplam T 214 oaetera TABPS, , tnliba A Istit Z* corr. aecladitar (o s. l. a m. 3) A, oUoditar K, n. cladit' L ullom T* corr. m. 3 215 pariinlor A 216 quoq' TB Beg. 1 Gant., tuo qaoq; A, quoq; (• d eras.) E, q4q;». (ue eraa.) F cf. Pros. Btnpuere A coffinos AZ, cofiniB (o a m. S) E, cofinos FKIiSiTh replenernnt A 217 frawjinina (a? eras.) T, fragmoDta A, fragmina (g in ria.) LZ -qne om. B, popalis'///' {q- a m. S) L orantibns (n a m. 3) T, Huorantibna (de eras.) Z acta Z 218 in mg. add. m. 2 iti T n- redita T'A E in mg. reddita quae in ras. S? {in mg. al qn^ redit a. . . m. 2), leddita qn^ 0Tb Eeg. 1, redditaqae a Arnte. cum Cellario et ms. Heinsii; fort. qnae rediit, ounctia sed cf. Pros. meDBisj seguitttr alit reddita, quae cunctia n. e. d. c. ra, in D cupia Z' re*dit Z 219 aeniscentem Z^, senescente>m (diem 1 eras.) B gelidi B'DF'aL^BSZ' Beg. 1 b, calidi {ca in ras. w. 3) E, calidi R cf Pros. oerola D'L'Z 220 adcKHe T, adesBit Z 221 noctitj e. a. tn ras. ser. E' aetripheras K indncit T, inducerat B, is induceret D neaperue T, pbosferus A, eepberns i 322 bo1>>d (i eras.) A terras A terris solo 6 Tcsedeate F, TMlecte (si a m. 2) L Paschal. Carmin. Lib. III. 81 YndosQm petiere saluniy flnctnque tumenti Torua laborantem iactabant aequora puppem; 225 Aduersus nam flatus erat. tunc noctis opacae Tempore calcatas Dominus superambulat undas Et uasti premit arua freti^ glaucisque fluentis Gircumfusa sacras lambebant marmora plantas. Miratur stupefacta cohors sub calle pedestri 230 Nauigeras patuisse uias: at Petrus amicam Doctus babere fidem Christumque agnoscere semper In medias discendit aquas, quem dextra leuauit Labentem Domini, nil tanto in gurgite passum: Gui portus fuit illa manus^ pelagique uiator 235 Libera per uitreos mouit uestigia campos. 223 cf. Verg. Aen. IV 313, VII 810 225 cf. Verg. Aen. VIII 658 226 cf. Prud. Apoth. 664 232 cf. Verg. Ge. IV 235 223 post undosum ras, in K petiere J., peti»ere (u eras,) FK e \ solam • LPZ sumpti ere J^ e a w. 2 solum A Cant , salum G, solnm • h fluctu»q? (m eras.) P tumente C^EKL^Z^FE 224 turba TALZOTB Beg, 1 iactab"' (ant a m.2) T puppis T, pupem I Af puppem iP, puppem Z^ {corr, in im), pupim KK, puppim reU. 225 fluctus G^ corr,, uentus cod. Arntz. tum B 226 tempora ta , P calcas A, calcata (s a m. 2) K superambula Tb\ super- ambulabat A undas] s a m. 2 L 227 uasti] ua a m. /9 T, 1 n uasta (i a m. 2) K praemit T glacisq* (u a m. 2, s fere eras.) T, glacisq; T, glaucique Ald. cum nonn. codd., siccisque Wassius ad SaU. Cat. c. 21 ex cod. hibl. puM. Cantabr., raucisque coni. Woph. 228 circumfussa A sacras (s, a m. 2) T m*rmora T, mor- mora CF* plant*s L 229 miratus Z, mirati//// P chors AE^ choors Bh, chors P calce Poelm. (ad mg.) cod. Arev. pedestris T^ s, f. eras. , pedistri A 230 at] ad T, ac Z ^ ami- cam ex amicum P 232 discendit TAKLZ aqs AKLZ dext«ra (e eras.) T, deztera ACF 233 lauentem T^, lapbentem A cSo P* corr. m. 2 tantum Th\ tm A passum ex passus C 234 pilagiq; A 235 add. m. 2 in T lebe**ra (ra eras.) A 1 nntat motanit A, mouit G post uestigia ras. in P X. 6 82 Sedulii Genesar inde soli DomiDO ueaienCe coloni InSrmos trazere suos, nt flmbria saltim Vix adtacta Dei morbis mederetur acerbis: Et quotquot tetigere Jugem seasere salutem. 240 Quam pretiosa fnJt quae numquam uendita uestis, Ipsa omues modict redimebat munere filit HiDC Tyrias partea Sidoniaque aroa petenteni Anxia pro natae uitio, quam spiritus atris yesabat stimulia, mulier Chananaea rogabat, 245 Se canibus confessa parom, qui more sagaci Semper odoratae recubant ad limina mensae, Adsueti retluas dominomm lambere micas. 242 cf. Yerg. Aea. I 620 23G Genezar AEO, geoMBr F etwr. nt. 2 salnni NOtm. tditt^ post aoli raa. in T 231 Jmos T nuppl. m. 3 aaltim omnei fere 238 adtrachta A, atacta H meiierent A, mederft T, sanaiet DZ' (ineder& & m. 2) P, eanar&' L^S, inederetur b, medeatQr atdd. Cemt. Arnts., quos seqmtur Amte. cum multis edilt, cf. Pros. et annal. gymn. Austr. ia?7 p. 336 morbos— acerbos DL^ZP^-JtST motbis-r-acerbis K aoeruiH TAP'^ 239 iit vig. adi. E' it r quodquod P quotqao* cotr. t». 5, quodquod ^-E" titiger* A tetigem seDsere B corr. m. S; seaserunt iugem, quotquot tetigere ealntem Fabr. 240 pcaetiosa T post fuit ras. 1 Kerbi tn G utndita T, efit uendita V, seguuntur in A uidit ._■ -„^ipia omnes modici ratimebat .,™^-i.„ ..„„«= /. . j in ras. m. S) Z 241 in mg. adi. E' niedico S rediiaebat] imfr* Ht M» ras. B\ redimebat R. redLmeljant 6 munera) a in ras. T', -e m rag. Z' .fili (e eras.. fl in ras. Kcr.) T 242 tirias ATb sjdoniaqne O, eydonia et ed. Lips. 243 tac.sia (h, c eras.) T, ' ancitia A nate T atroi BCDE'H^PI(Sr, atr^» (i eras.) K, fort. BpiritnB ater c/. IV 160 244 uiialiat T' corr. m. 3, aeiebat Z^ stimolua eorr. in -lis b caoanea TDFLZP, chan- nanea A, chanan«a BOEGHKRSTb 245 sagaq; A naie sagaci FabT, 246 sepe A utoratae T' corr, m. 3, odorate CDHT recumbant A, recu.bant (m eras.) LZP 247 aasnetu T" corr. m. 2 re&aans L Paflchal Garmin. Lib. m. g3 Yox humilis, sed celsa fides, qaae sospite nata De cane fecit ouem gentisque in sentibus ortam 250 Conpulit Hebraei de gramine uescier agri. Alta dehinc subiens montis iuga plebe sequente Milia caecorum, claudorum milia passim Leprososque simul populos surdasque cateruas Inualidasque manus et quidquid debile uulgi 255 Venerat, in priscum conponit motibus usum Et reuocata suis adtemperat organa n^ruis. Dumque medens aegrum refouet uirtute tumultum, Tertia lux aderat, sterilique in cespite nullum Gontigerat plebs tanta cibum, nimiosque labores 251 cf. Verg. Ecl. V 76 258 cf. Verg. Aen. III 117 248 •►celsa (ex ercis.) T fidis T' cmr, m. 2 quae] qu^ (^am.2) T ■ saspite TS sospita ex sospite L natit A^ nata ex natu JB' 249 cane» (m eras.) T, can*e (t eras,) A, cane (n in ras,) P gen*tisq- (i ercns:) T, gentisq; ex gentesq; ELZ^P gentisqj. o {ex gentesq;) in sepibus horti g hortam T, artam K 250 eon- pnlid r* corr, m, 2 hebrei TDFLPBSTZ, hebreici A, ebrei (7, hebrseo 0* germine Cell. cum nonn, rec, ' 251 alta milia de- hinc 8. m. i. (dehinc s. m. i. in ras, scr,) K subiens] subiit cxmi, Wopk, montis ex montibus T^ ioga T* corr, m, 2 01 semmquente A 252 mili«a KF 253 leprosq; B corr, m, 2, lepro- • • • snsqne DP (corr.) Z, post Ihanc uocem ras, 3 Utt, in L sordasq; A ««cateruas T 254 quidquid T, quiquid E, quicquid relh debiUe* (a, s eras,) T, deplebe A 255 conponi' (t a m, 2) T mo*tibiiB (r? eras,) T, membris Poelm. ad mg, (neruis in teoctu) ussum A his priscum componit {uel condonat, confirmat) corporis (uel ro- o boris) usum coni. Wopk, 256 reuocata (a, a m. 2) T urgana A 257 cumque cod, Arntz. Ald. al, refudit A, refouens g 258 ad»erat K stelique A cispite AL^Z^P^ nulla {n a m. 2) T, *ullum (n eras.) E 259 conterat A^ contingerat T pleps S nimisq* laboris T* corr, m, 2 6* ■• Mtdin 84 Sednlii 260 Nutribat geminauda fames si saucia callem Turba per ingentem dapibus ieiuna rediret. Qua flexus pietate Deus, qui semper egentum Panis adest uictumque locis sine frugibus infert, Pisciculis paucis et septem panibus agmen 265 Pauit inorme uirum, praeterque infirma secundi Sexus et aetatis saturauit quattuor illic Milia uescentum. plus ut mireris, et auctas Disce fuisse dapes, epulas nutriuit edendo Vulgus, et adtritae creuerunt morsibus escae. 270 Beliquiasque suas, sportarum culmina septem, Expauit fugitiua fames, ubi fragmine sumpto Vidit abundantem modico de semine messem. ner a} gemenda 260 nutriebat A, niitrir& Sf nutiibat T geminanda C s, l, m. 2y • • m o ^ geminanda (o a m, 2) E^ geminando Beg, 1 , geminan (da a m. 2) h m nutrierat geminata cod, Arev.^ Montep, famis KL^P^Z^ 261 da- bib; BS 262 qua# (e eras.) 1\ qu*a (i eras,) Z, tunc sched, cTs Poelm, quo flexa uel cum flexus WopJc. coni, pater (ds a m, 2) ds i, pater Z, pater P aegentum TLZ (a eras.), aegente A, u egentem P, egenum g 263 uictumqu*e (a eras.) T fructibus TAb (in mg. l frugibus m, 2) cf, Pros, affert cod, Arntz, ci 264 pisculis PZ a«gmen (u eras.) T 265 enorme CG^JEP Rem., inorme «norme (n corr,) E, grande X, grande P'Z cf, Schuch, Vok. d, Vulg, I 306 ui**rum (ro eras.) Tb sec»ndi Z 266 sexus KLZ et om. cod. Arntz, cum nonn, rec, quatuor BE 267 militia E ut] s, l, jF* et plus A adauctas Cant. Poelm, ad mg. creu 268 aepulas TA nutruit H 269 atrite TACB uenerunt ■ • • K aescse T^ esca a m. 1 fuisse uid.j 270 sportarum] sporta ffi ras, plitr, litt, T*, sportibtaru A culmine E^ 271 in mg. adi. E} famis T^AL'Z^ fra*gmine (e a m. 2) T fraucmin* o I a m. 1 fuisse uid., fra*gmin« Z e a m, 2 272 om, A «udit (a? eras.j i a m. 2) T habundantem plerique semene (e, fere eras.) T Paschal. Garmin. Lib. III. 85 Nec tamen humano quamuis in corpore Christum, Matris ab occasu mortalia membra gerentem, 275 Clam fuit esse Deum, quia non absconditur umquam Vrbs in monte sedens, modio nec subditur ardens Lychnus, anhelantem sed spargens altius ignem Cunctis lumen agit: radians nam testibus amplo Discipulis fulgore tribus uelut igneus ardor 280 Solis, in aetheriam uersus splendore figuram, Vicerat ore diem, uestemque tuentibus ipsam Candida forma niuis Domini de tegmine fulsit. meritum sublime trium, quibus illa uidere Contigit in mundo quae non sunt credita mundo! 285 Quid quod et Heliam et clarum uidere Moysen? 276 cf. luvenc. I 481 iia 273 humano] o corr. in H q^uis B corr. m, 2 xpo J* corr. m. 2 274: niatri' B, ma- ex mor- J5^, mort*is C, mortis S occa«su« (s, m eras.) T, ocasu BD ab hoc casu Beg. 2 275 qni n • qu» J», qui (a a m.2) PZ abconditur L umj T suppl. m. 2 276 Bita g nec] non in T fuisse uid. subditur (u, a m. 2) T eni arde^ T suppl. m. 2 277 lychnus (ych a m. 2) T, lichinus J.C, h lyc«nu8 (y, h. a m. 2) Z^ lichnus uel lychnus rell. anhilantem T*- h corr. m. 2, anchcllantem A, anelantem LZ latius coni. Wopk. 278 agat T, alit Vanck. coni. radiens A na (a in ras.) Z amplum T^L'Z' 279 fulgore» (m eras.) T uelud 8 280 solus By solus G etheriam (et..riam a m. 2) T, h&heriam X, aethe- ream BCET 281 uincerat specie ore A ore ex oro F die T 282 tygmine Z' fulg& (& in ras. m. 2) B 283 uiden- dum D 284 contegit Ay contigat K credita (c, e in ras. m. 2) T tradita fort a m. 1, tradita« LZ 285 quidquid T^ corr. m.2t quid ^ quod A et om. A helia» (e eras., ^ am. 2) T, eliam A, helian H clarumque BE, et clarumque nomine in ras. T^ uidere fuisse uidetur a m. 1, uisere HKL^ZP^ (corr. in ni- dere), lumine cod. Lips.y uirtute Fahr. moysenque uidere Parrh.; Heliam et clarum, ceu sidera, Mosen uel Heliam et claro sub lumine Mosen Wopk. coni,-, H. e. c. sidere Mosen Burm,, quem sequitur L. Sedalii Ignotos oculis aiderunt lumiue cordis, Vt maior sit nostra ftdes: huuc esse per orbem Frincipium ac fiuem, huuc a uiderier, huuc la. Quem medium tales circumfulsere prophetae, 290 Alter adbuc uiueus, alter stans limite uitae. Sidereoque sono 'meus est hic Filius' aiens Ostendit uerbo genitum uox patria Christum. Fostquam corporeoa uirtus regressa per artus Texit adoratam caruis uelamiue formam, 296 Sequa palam Dominus populis dedit: ecce repente Yir humilis maesto deiectua lumiua uultu 29« cf. Verg. Aen, XII 930 s. Miteller de re metr. p. 312; Heliam et clanim denique MoBen schei. Fudm. moyaen L, tnoyaem Z: cum poeta uoce Mojsia per ByneBenn passim vtatur (c/". III 208. IV 168, V 274), fortasse aisere retineHdum td- qiie cum contlDgit coniwngendum est 286 ocaloa G senEenint ex uiderunt C uidere//// (e, am.Jl) E Imuene 3* corr.m.2 287 fediB T" ee cott. m. S, fidiB i'2' hoc ease Farrh. urbepm T' corr. m. 3 288 .ac (h eras.) T, et Reg. 1 Vb posf huno ras. in S, bnnc Bimu] noft.n, edilL, sic sched. Poelm. a ui derier bun' t« ras. scr. in T alfa & hnnc oj A alfa EK, eras. tn LZ {« add. m. Z) uideri et G'0' hoc ease p. o. alpha Denm OBTnni et o priDcipiBm sino flne Parrh. 289 melis S talis TL'Z', tales (t ex d, ~ 8.6 eras.) A prophetae] tae in ras. am.2 T, pfette A 290 ftdhuuc T' corr. m. 3, adhunc 6 tvans T' corr. m. 3, «stans (ad «•(W.) & limite TDE^F^L^Z', inlimite A, limine (ne in ras.) K, lumiae E'G', limine rell. mottia Cant. Fabr., mortis seu lethi cont. TTopt. 291 uidereoq; H, eedereoq; K eonum T, Bino A meum T» corr. n. 2 bio eet Farrh. agene Z'BZ 292 hos- tendit T uerbnm T' corr. m. 3 uei'bum genitum ParTh. 293 Eorporeufi T' corr. m. 3 egressa 0' artoB y corr. m. S SS4 adnmbratam A, adornatam 0', adoratam c, Bdorandam nonn. rec, adoptatam co«i. Arev. 295 atque palam Ald. dnm Ali' populia dominus Parrh. 296 maestu T' corr. m. 3, meatos A, mesta (o am. S) B post maesto ras. in P (deiectuaf) lumine (corr. m. 2) TH, lumiue Beda uuStoa A, onltn F, ter- ram Beda aulta d. 1. m. cod. Amtt. Paschal. CarmiQ. Lib. lU. Frocedit supplesque manQs et brachia tendit Inploratque gemens: uous miiii filiuB, nnus Est, Domine; horrenda lacerat quem spiritua ira I 300 Nec linquit, nisi mergat aquis aut ignibus atris Opprimat, atque animam dubia Bub morte fatigat. Hunc, precor, espulso miseratus utrnmque fuiore Eedde mihi uel redde sibi, ne caeca potestas Eipellat trepidam subtracto lumiue uitam. |305 Dixerat et genua amplectens geuibusque uolutass Haerebat; Dominusque pio iam pectore uotis Adnuerat. tunc praedo furens ac uoiius hostis, 297 Yal. Flacc IV 648, Prud. c. Bymm. H 28 298 cf. Io»aiic. 882 300 cf. Verg. ion. XI 18« 301 cf. Terg. Aen. n 369 i Verg. Aen. III 607 297 procidit A.0', procedit X, protidit ex prooedit P, -ce- in ras. H fi, prociderat Wopk- coyii., proeumbit coni. Arnt!. cf. Mattk. 17, 14 'jtost prooedit ras. i~5 litt. in T Ifuit quoq- b ?) upplei'" {q: a m. S) I sobpleiq; K, simpleique «onii. editt. 297 —298 Procedit snpplel- LiiaB ■'■ milii filins udqb Z' & bracliia, teadit ■'■ implorDit([tie ge- 1 mg. add. m. U 296 i» nig. add. E' inquit E* {in ras.) Tf (eras.) mg Fabr., VS?9 homnda (b fere eras. m. 3) T, ''orrenda (b a m. 3) t ira. (m ■'*■«.) T 300 linqnid TA (corr.) DEF^L^P margat P ■4CLQiB] aqn in ras, T^ Nnnc liquidiB demergit aquis, nunc igDibas («tris Parrh. et iched. Poelm. 301 in mg. B' Oppremat T' . obpremat L', opprimit Parrh. eehed. Poelm. adque TB dubia. {m eraa.) T morto ex -ti F fatigat T^ACD ■ 'F^OTcg, fatiget relt. 302 nano C praecor T eipolw»] ■Mcloeo Wopk. coni. o miBBeratuB A, mieeritue BD utrim- ■qoe] M ras. R', utrinque nonn. editt., utroqne cod. Arnte. a m. 2 L corr. m. 2 nec TC tetra Parrh., eaeua WopJc. po«toBtaB {te eras.) E 304 ttepida (' a m. 2) T Pltripidam depellat A subtraicto (t, ex A) A lumina C ft-Bita t 305 e geuua T' et ienua (¥) a m. 2 goDua "plectens E|(am a m. 3) ER genibusq ■ uolntaus in rat. T' at uidetur geniboB' ft^Q* o ">. 2) BL, geQibnB"' BFLST, geonbns uolutuB ed. Lips. \wolunta» F'P', uolutua aehed. Poelm. 306 que am.Sin T aotie 1. S) T 307 adnnerat TG'LZF\ anpnorat reU, li*o T 88 Sedalii Gui possessa diu est alieni fabrica iuris^ Peruasa migrare domo conpulsus, in iram 310 ToUitur accensam correptaque carpere membra Nititur et frustra Domino prohibente laborans Fugit in obscuras puero uiuente tenebras. Rex etiam solus regum et Dominus dominantum Non dedignatus Petro piscante tributum 3l5 Soluere Caesareum, medii de gurgite ponti Hamum ferre iubet gerolum didragmatis aurei. Incola mox pelagi pendentia fila momordit, lussa tributa ferens, grauiorque onerante metallo Vilis honor piscis pretio maiore pependit. 320 Discipulisque suis se percontantibus, aulae Gaelestis regni quis possit maior haberi: I 308 possesa A¥ aliena B eorr. m, 2 909 peruassa A, pemassta (asst a m. J3) C^ peruasa in ras, Z\ peruasa* (m eras,) 6, peruersa Cant, et al., prouisa ed, Lips, domo* (0^ corr,y o, ex um) T, domtl A , domo rell, cf, v, 118 irS (" a m, 2) T 310 tollitur (i a m, 2, a fuisse uid,) T, ut toUitur A acceusa T 312 furit A 313 am, 2in T dominorum (orum in ras^) ^ al dominantnin TO^ Cant, Fahr., dominorum dns A, dominorum C, dominant«um (i eras,) EHP, dominantium LZ Beg, 1, dominantium K 314 >on a T supph m. 2 315 Joluere T suppl. m, 2 cessarenm A, cae- u u sarium P^ cod. Arntz,, cesareom (m a m, 2) Z, caesaream h de] «. l. ALZ, a m,2 in K 316 amum AE'GLZPT gerolum T LZP^B^ gerulus A, gerutln S, gerulum relL didragmatis] i| tn ras. T e suhfuisse uidetur, didramatis B aurse T, aurie C, aurei 2>% anri E^QmO^PS 317 palagus A, pylagi P pendentia mox T ■ (mox ex ras, restit,) mormordet E*^ corr. m. 2 318 iusa A fe«r6ns A honer*ante (e eras.) A, honerante BDK Beg.l, one- rate F metoUo A 319 ui*lis H praetio T, p&to B, pr^cio D 320 discipulisque] ci a m. 2 in T s6 (" a m, 2) T, sSper (* eras,) G, se* (m eras.) ET, semper P cunctantibus ACP, percunctantibuB DHKLBSZ^, cuntantibus E aula CFG*O^STZ* Beg,^ 1, in aula B, an aulai ? 321 caelesti' T maior possit CFHPh po8B& 12 cod» Arntz,, poscit D PaschaU Carmin. Lib. IIL 89 Yt Deus et doctor mirabilis: omnibus, inquit, Celsior est humilis cunctisque potentior ibit Qui eunctis subiectus erit seseque minorem 325 Dimissa ceruice feret, uelut iste uidetur Paruulus (et monstrat puerum consistere paruum); Scilicet ingenium teneri sectemur ut aeui Non annis, sed mente iubet, quia mollior aetas Nil pompae mundalis amat, non ambit honorem, 330 Nec resupina tumet: sic purae semita uitae Quantum prona solo, tantum fit proxima caelo. Mens etenim uergens altum petit altaque uergit, Inferiorque gradus quo uult discendere surgit. Ecce humilem Dominus de stercore tollit egentem 335 Et facit egregios inter residere tyrannos: 331 cf. luvenc. IV 36 322 ut] at C, tum E^ Eeg. 1 dns P doctur T» cwr m. 2 inquid TE^L (d in ras.) P, infit 8 323 in mg. adi. h^ »bit (a eras.) K 324 aequi T* corr. m. 2 325 dimissa TC^F^L^P SZ, dimisa At demisa P, demissa iT, demissa rell, feret] f corr. (7, ferit K^L^Z^P, fe*ret (r eras.) F, ferat P^'; geret A, gerit DHO u « Cant. Monac. Spir. 326 paruolus LZP 327 sectamur K m 328 post annis ras. in S 329 mondalis T^ corr. in moitalis m. 2* mundialis A, mundalis P, mortalis CG^HL^Z^Scf. Pros. 330 resopina •u m T^BP\ repina B corr. m. 2 resopinatu A tu& FP sedem uinceret dicat sic purq semita uitae A neque superna guondam Um • conieci 331 quantum est V tanta P sit A 332 urgirns (u eras.) P uergitns T, pergit g 333 cum Poelm. in mg. uul D descendere T exp. m. 2, discendere ADKL^PZ^ decendere (de in ras.) F, descendere rell. inferiorque gradn quo uult VoncJc. coni, 334 haecce E tolit E egenum T* (u ex te corr. uidetur) BC E^KLZP^BSV Cant. c. Arntz. cf. supra v. 262 335 aegregioa TBK, egreios F corr. m. 2 interra resedere A resedere P tirrannoB A, tirannos CKS, superbos b (in mg. l tyrannos m. 2) 90 Sedalii At contra tumidam pugnaci mente rebellem Praecipitem oaelo sub tartara iussit abire. Parua loquor si faota Dei per singula curram Et speciale bonum, cum sit genende, reuoluam. 338 Lacan. IX 783, Giandiaii. Bapt. Pros. U 294 339 of. Terg. Aen. lY 337, PauL Nol. XXX 12 336 ad TE rebellam T fort. recU nam rimi studdoeuB est jpoeta 337 caelam T, decelo A^ ecelo V tartare F\ tarra L corr. m. ;3 iasit A habire T 338 parao T, paaca Parrh. scihed. Poelm. loqaar CF^QRKZ^T cf. Pros. 839 spi- dale Z*^ generale] 1 corr. in P ezpl. lis. sscviniys iiric. ubee ni EGO ABYirDAirTITS ISTYM UBBYH CONTYU FSUCITSB T, finit llber II- incipit in- A, explicit libeb sECVin^Ts iroyi TESTAicEirn • dtcipit ZJBER TEBTIYS DE DIYITE QYI REGNTM CAELOBTM NON POTEST EBTTRAItE Bj EXPLICIT LIBER SECVXDTS. INCIPIT LIBEB TERTITS ES, IlfCIP LIBER m DE DITITE QTI REGXTM CELORTM VOK POTEST INTRARE F^ EZPLIC- flKDTUI UBER «in* INCIP EITSDE •mi- DB DITITS etc. G, EZFLierr UB. >m- urciPiT •im- LZP, expucit s^ ub- inopit uber terthts se DiTiTB etc. b, Finit liG». II incip. liber III. eaangelistQ seqaitar titali singulis capitalis coartari 0, Explicit liber secandas. Incipit liber III- in C$hri8to Beg. i, suhscr. om. CDHKBT Paschal. Carmin. Lib. IIII. 91 t •'• , LIBER QVARTVS. lam placidas lordanis item transgressus harenas, ludaeae sectatus iter: sine nomine mixtum Yulgus, et innumeras releuans a clade cateruas Suscipit infirmos et dat discedere sanos. 5 Nil igitur summo de se sperantibus umquam Difficile est conferre Deo, cui prona facultas Ardua planare et curua in directa referre; Et quidquid natura negat se iudice praestat. Namque foramen acus sicut penetrare camelus 10 Membrorum pro mole nequit, sic diues opima Fertilitate tumens tenuem non posset adire 2 cf. Verg. Aen. II 558, luvenc. III 760 8 cf. Verg. Ecl. IV 59, luvenc II 645 9 cf. luvenc. III 524 9X in horas 1 com G ingressus Ald, harenas C 8,1. m.2 2 iudeae libri sectatur nonnulU teste Arevdlo maestum T^BC (a} miz- tum 8.1. tn. 2) LP^ (corr. in mixtum) B Beg. 1 Cant. , uulgus mestQ Aj mixtum T^E (mestum s. l m. 2) F'GHZ^ {in ras.) ST, m*«tum (ix a m.2) K cf. Pros. 3 innomeras T* corr. m. 2 re^eleuans (u era8.) P a morte cod. Arntz., de c cf. v. III 45 4 toice- pit C^L^Z^P^ discere K corr. m. 2 5 *♦ summo T non«« desp. D sese parantibus T, sparantibus E\ 8e*sp. (z crcu. uid.) F 6 difficilae T, deficile A uoluntas e S et T^ {ut uidetur) ABDG {sequitur ra8. 1 uerhi) Z^hcg Spir. Fabr., om. L^P^Z^, nam reU. ut — praestet VoncL coni. cf. Pro8. sub g iudiee* <m eras.) T quod natura negat totnm se iudice praestat f 9 per- 4C[ue g penetrare Q. -ni- m. 2) h cameUus T^A 10 pro] pcae tditt. pler. cum codd. rec. nequid TZ^P nequiuit A diuis T^ corr. m. 2 11 ferti«litate (1 erae.) T, altilitate conu Ben&eius (cf. emend, ad Cic quaest. Tuse. p. 34) cf. Bem. posiet BCEFGES Beg. 1 b\ possit rell. cf Proe. 92 Sedalii Caelestis regni ducentem ad limina callem, Ni genitor rerum (qui mundum lege cohercet Et nulla sub lege manet, cui condere uelle est, 15 Quem frons nuUa uidet, sed totum conspicit ipse) 'Hoc inpossibile est homiai' dixisset, 'at alto Possibile est ius omne Deo', multisque molestum Diuitibus tandem faceret mitescere censum. Nam proprias bene tractat opes caeloque recondi 20 Thensauros uult ille suos, ubi quidquid habetur Non mordax aerugo uorat, non tinea sulcat, Nec male defossum famulatur furibus aurum, leiunis qui ferre cibum, sitientibus haustum, Hospitibus tectum, nudis largitur amictum, 25 Solatur nexos in carcere, perfouet aegros, Atque aliis largus, sibi tantum constat egenus. Nec dubie in caelum substantia peruenit illa, 16 cf. Matth. 19, 26 12 caelesti' (s a m, 2) K ad ex ab P j)08t limina ras, in K 13 coherit F\ cohercit I»*Z* 14 uellest B 15 f*ron3 bi 1 (o eras,) T uidens L^P 16 inpossibilae T, possile homini A homino L^ dizisse TL^B\ dixise Ay dexisset H, dixisset in ras. PZ et TKL^eg fort. recte^ ctim et nonntmquam idem ualeaA ac sed vel at; sed A, ib JE cf. Pros. altam T 17 possibile* (m fere eras. m, 2) T, possibele K 18 mitiscere T^ nitescere corr. m. 2 19 caeloqui A 20 thensauros T^ n eras. m. 2 tesauros B uul' (t a m, 2) TP ille uult D suus Z quidquid (quicquid c(yrr. m. 2) TK 21 erugo libri fort. recte tenea A 22 non K^B male depostum conu Burm. famula*tar (n eras,) jT, famulantur B 23 ieianiis 'P, -is ea; us 6, ieiunisq; A quicumque DZ^ (m ra^.) Beg. 1 (ex corr.) m {in ras.) eg editiones fere omnes, qui ferme Cant. Ald. austum TAF 25 solator L'Z'P\ soUaV iJ, soUatur (u eras.) h necxus T^ ut uidetur, corr. m, 2 carc*ere (h eras. ut uid.) T 26 adq. T alis A largius A aegenns T et aliif eginus A^ egenis Sinras, 27 dubiae TFBeg.l, dubium c sched. Poelm. Paschal. Carmin. Lib. IIII. 93 Quae Christo conlata datur sub paupere forma, Quae damnis augmenta capit, quae spargitur ut sit, 30 Quae perit ut maneat, quae uitam mortua praestat. Praeterea geminos Dominus considere caecos Dum quoddam transiret iter comitante caterua Conspicit, extinctae poscentes munera formae Flebilibusque uagas implentes uocibus auras. 35 Nec cunctata solens pietas inferre salutem, Quae sentit flagrare fidem, mox lumina tangens Euigilare iubet, quae somnus presserat ingens, Atque diu clausas reserans sub fronte fenestras Ingrediente die fecit discedere noctem. 40 Hinc repetita sacri gradiens per moenia templi Lumina caecatis dedit et uestigia claudis. 32 cf. Verg. Aen. II 40 40 cf. Verg. Ge. I 39 28 conlata] la in ras, 1 litt. (a ?) T^ paupere» forma» (m utroque hco eras.) T\ pauper* i, -re ex ri P, paupere// {fuit is?) Z 29 qd amisa A damnis] s a m. 2 R aucmenta T ^ F 30 periit A post uitam, ut eras, in P 31 pre*»«*terea A, interea coni. Wopk. dominus] cemeus cod. Arntz. dominus geminos DG consedere T^K}UZ^P^, consistere Parrh, 32 om. 81 cum m cod. Arntz. Parrh. quondam Ah iter» (a eras,) JE commitante B 33 po8»centes (e uel i eras., es ex is eorr.) T flarame A, frontis coni, WopJc. 34 fleuilibusq- T; ea -que] eras, in 0, om. OST uaga»s (n era^,) T, uacuas A, ua»as (cu a m, 2) COTh (in mg, uagas m. 2) Cant, inplontes TAZ 35 enntata S cunctis cessans cod. Arntz» solet g conferre af ed, lAps. 36 que K, cum uel qua coni. Wopk, sensit ex sentit m C, sensit 0' Tb^ 37 et 38 transpositi sunt in G aeuigilare T praeflserat T, psserat (s. l, m 2) ^ 38 adq- TK^V se seras T {fi m, 1 ut uid., corr, m, 2), re»seran8 (s eras.) Z fenistras A 39 die» (m eras.) TK discere (de a m. 2) P 40 hinc r T* suppl. cradiens fort, T^ monia T, menia ACK^ 41 Inmina T lum a m. 2, limina T (moenia s, l. m, 2) cod, Arntz, et <m. BE cludis A, clauiis dis (dis a m 2) K, cladis P Sedulii Talia Dauiticam poat facta reliquerat urbem Bethaniae uicina petens, eademque renersua Clar&scente die pToperabat uisere teota. Ecce autem mediis adstana sublimis in aruis Frondea ficus erat, cuius in robore nuUurQ Kepperit esuriens lustrato stipite pomum; Arboreisque comis 'lam nuno es germine uestro' 'Nullus' ait "fructus reliquum generetur in aetmm'.' ConfeBtim uiduata Siiis ficuloea sucis Aruit et siccis permansit mortua ramis. Omnis enim quicumtitie Deo nil fertile nutrit, Ceu sterilis truncus lignis aequabitur ustis. At iustus palmae similis florebit amoenae, Semper habens froudes et tamquam Libana cedrus J Multiplicandus adest et uertice sidera tauget. Fost oblatus ei uirtutem sensit erilem Insanus sermone carens, quem faucibits artis 45 oC. Verg. II 328 56 cf. Ilor. C. II, i 58 cf. Pruil. Psjch. f 42 liquerat B, reliwinerat (n eraa.) GP, reli^uer& (n eras.) K, reliquirat i' 43 Uethanin LZ tandemqiie cod. Arnte., eodeio que Parrh. reuertena (at -siia m. 3 s. /.) C, renersus (er i» rm, K, regreaans b 44 clBriacentB T', largiscente A, luceacente b die> (m eras.) T 45 medls A adtans (a a m. S.) T, asataii ST HubUmibi (a a m. S) L, txAMva*^ Z, post h, v. raswa v P 46 .rtore Z corr. m. 2 47 leperit ACDKP, repperi.t i eros.) b eBaariona A luatTstaia A, luBtrata O, luBtiabi b 48 nunc I" num eorr. m. 2 gramine Parrk- tuu Fabr. 49 reiioum T- {s. l.) F, ei te c 50 snis] om. K' 52 omnes Z' quiquumq; S 53 aterelis TAZ' lichnis T istis Parrh, tcked. Poelm. exMb., Foticjtins aliique coni. M ad T, b6 C amoene Te, in ras. m. 2. H«mDanae A (e erae.) A, araene BC, araoenas E, amoeni Z' 55 frondis T' linnua T' corr. m. 2, lihani A, liban" R caedroa T, c^drus A', ciedroa LZP 56 aidera uectice g tanget TF'H, tangit P, tangit rell. 57 ''erilera EG, herilem T(/)ADSr 58 iDsauua] nam.3in T Bermone» (m eras.) T artis in T fuisse uidetur, atris corr. tn. S, ■rtns atria L, atris ACDE^SZ' {ex corr.) OP^BT Cani. Paschal. CarmiD. Lib. IIIL 95 Angebat uis olausa mali, uitiamqae tacendo 60 Prodiderat. sed cancta solens infirma leaare Conditor obsessa pepalit de faace latronem Et aoci patefecit iter nexaqae solato Mata dia tacitas effadit lingua loqaellas. Post Dominas Pharisaea petens conniaia cenae 65 Orantis dapibns sese inpertiait amici. Tanc mnlier, qaam fama nocens et plarima uitae Mordebant delicta suae, clementia supplex Conruit amplectens uestigia, quaeque profasis Inrigat incumbens lacrimis, et crine soluto 70 Nec tergere sacras nec cessat lambere plantas Ynguento flagrante fouens, sententia donec Lata Dei, quem ferre manum non poenitet umquam^ 62 cf. Ovid. Met. IV 69, Paul. Nol. XVI 306 63 cf. Verg. Aen. V 842 70 cf. Paul. Nol. XXXV 541 59 urgebat nonn, editt malis A initiumq; A 60 sA (8 a m. j8) (7 soluens A infirma» (t eras.) Z leuare] at curare C* s. h 61 conditor/// (r corr.f fort, s suberat) T ob- re sesa A «epulit (re a m, 2) Z, reppulit Beg. 1 eod. Amte. ]atrone«m K 62 uocis ACOb cod. Arntz.f uoce J^ corr. m. 2 nexoq; L'Z^P 63 placidas coni. Arnte. loquillas T^ E}L^Z\ loquela T^ACFGHSb, loquellas P 64 pbariseae T, farisseae Af pharisaeae Q, farisea F 65 orantes L^Z^P^ se T inp&iuit K amici* (s eras.) T 66 tum AFH plurima eas -me P 67 delecta T corr. m. 2 sua A clementia* (e eras,) K 68 corruit (r^ in ras. a m. 2) 2, conruit A^ corruit rell.^ irruit uel corripit coni. Wopk. quoq; T 69 "BigaMt (in a m. 2) LZ, Bigat/// P crimine l 70 nec] ne »n ras. Z tergere nec C, mergere nec (tergere vn mg.) S • * necessat FK^ necess& JB, cessat nec S, n. ces8& b corr. m. 2 plan- tairfi K 71 ung«ento (u eras.) E, ungento (u am. 2) K flagrante r I TCHKPB8Z, fla«grante (n eras.) A, fraglante BEV, flagrante Q- sentia T* corr. m. 2 don*ec T, donec donat A^ donat b Q. donec tn mg. m, 2) 72 lata T^AHOPb sched. Poelm.j laeta reU. cf. Pros. afferre D penitet (t, ex i) T, penitet plerique 95 Sedulii Si nos poeniteat ueterem quaesisse ruinam, Tade, fides, mulier, tua to saluauit ab omni' 75 Dixisset, 'quodcumque mali gessisse uideris: Vtere pace mea/ Magna est medicina fateri Quod nocet abscondi, quoniam sua uulnera nutrit Qui tegit et plagam trepidat nudare medenti. En polluta diu, modicum purgata recessit 80 Per gemitum propriique lauans in gurgite fletus, Munda suis lacrimis redit et detersa capillis. lamque Capharneae synagogam intrauerat urbis Rite docens populos. quem cum uidisset iniquus Humano sub corde latens, clamore proteruo 85 Spiritus infremuit 'quid nobis et tibi?* dicens, Terdere nos heu Christe, uenis? scio denique qui sis, Et sanctum cognosco Dei*; nec plura locutus Imperio ten^ente tacet hominemque reliquit 76 cf. Verg. Aen. XII 932 85 cf. Marc. 1, 24 87 cf. Verg. Aen. VII 599, XI 461 ; Lucaii. VII 615 geHlMe n 73 peneteat T^A quesisse T aliigue^ quessisse A, qQ^sisse C, r gessisse Cant, sensisse Arntz. ex quodam ms. indicat uinam E 74 fidis T^ corr, wi. 2 mulier fides A saluabit BK^OT 75 dixisse et TZ^ dixisso* (t a m. 2) L quQCumq; 6* gesisse AK malo L^Z^OP^, malum ParrJh. Fabr, 76 pacem meam T 77 po8t nocet ras, 1 uerh. in P abscondit ed. Poelm. aulner*a (e eras.) A 78 te**git (ti eras.) P tripidat A 1 79 In T* poluta E corr, m. 2 80 propriq; T*, proprioq; A labans jT, lauans ex lauens JP, lauans se Parrh, Ald. n 81 mondas uis P detensa Montep., deterta Parrh, 82 iamq- ne (q- a m. 2) T, iam g caparnae T, cafarnae ALZP^. caphamae B, capharneQ D, caphamee 8, cafarneQ FK urbem EII ae 83 populus T* corr. m. 2 q-m (ue a w. ;8) T inicus T* 86 post nos ras. in S ceu A, eu L^Z^P^(?) nos iam cod. nl ■ Arntz. quis sis ABCDZ^V, q,8is F, quis eis m 87 te sanctum ParrK loqutus A, loquitur D 88 iacet cod. Amtz. torrente g reliquid TCE'S, relinquit AL^Z'h Beg. 1 Cant. g, relinqciid BP^ Pasclial. Garmin. Lib. UII. 97 Palsus et in uacnas fugiens euanuit auras. 90 Sic etiam uariis finem languoribus esse Fecit et exclusos semper reticere coegit Daemonas ac talem prohibet se pandere testem. Olim quippe ferox et nigrae mortis amator IUe nocens anguis, deiectus culmine caeli 95 Gum pompis sociisque suis omnique nefandae Agmine militiae, Ghristum, quem nouerat illic, Gonspicit in terris, uelamine carnis opertum, Et gemit esse homini dominum uirtutis amicum. Dumque Tjri transgressus iter, Sidonia rursus 100 Arua legens, placidas Dominus calcaret harenas, Gurauit gemino miserum spiramine clausum, Qui uocem non ore dabat, non aure trahebat, Sidereaeque manus ruptis penetralibus omnes Adtactu patuere fores, laetusque repente 89 cf. Verg. Aen. IX 658 89 uacuus T 90 langoribus TAE'Z^ Ald. 91 clusos T, t excelsus A fecerat et clausos Ott, 2 reicere (t a m. 2) h eogit A 92 demones corr. in demonas C, demones FS, demonas P corr, in -es tali ex talem E^P^^Bh, tali Beg. IMd.j uilem l 2 prohibit TLZ^P condere E testae E, teste* (m 1 eras.) P, teste Bh, testi Ald. 93 ollim A 94 angues h m Inmine A, culminaT* 95 omneq; L^Z^P^ 96 quem Christum n. Parrh. 97 uelaminae T 98 et gemit T dum gemit m. 2 8. h, et gemet A ami*cum PZ 99 dumque] euoM. in T, dum Ag, cumque cod. Arntz.f qumq; d tiriae A, tjri* h transgres'" T corr, m. 2, transgressis D sidoniaq; A 1(X) arua (^ transiens elegens) A, arua* (s eraa.) E calcauit T^ (ut uidetur) e e AC (? calcarat 8. l. nt. 2) Bh^, cala>icr& K cf. Pros, haerenas jK" 101 cu*rauit K geminum T^ corr. m. 2 miserum ge- mino D clausus T 102 nec Parrh. ciliique trahibat T^Z\ trachebat A 103 siderQqse A, sideriaeq; F^H^ penetra*libus Bb omnis Z^ 104 at-tactu T, a tactu ABCG^Sb letosq- (u a m. 2) T reppente A X. 7 f /i'j m 98 Sedulii 105 Andiriqne loquens meruitque audire loquentes. Tu quoque uirtutis sensisti munus erilis Frocumbens oculis, cuius in lumine Christus Expuit et speciem simulatae mortis ademit. Hinc maiora docens populos caelestia uerum 110 Se reserat sermone Deum turbasque frequentes, Quae nimis inruerant, cupiens uitare parumper Stagna petit paruaque sedens in Simonis alno^ Litore sistentem firmabat ab aequore plebem. Et dictis iam finis erat; tunc altius actam 115 In pelagus iubet ire ratem uastoque profundo Betia dimitti piscantia, quae nihil omnem Glaudere per noctem uacuo potuere labore. Simon paret ouans et aquosis gentibus instans 115 cf. Verg. Aen. XII 263 105 audireq- ^ corr. m. 2, audir#q- b meruit (que om.) AB^ loquentem Parrh. sched. Poelm. 106 sensisti uirtutis E Parrh» hirilis A, "erilis E, herilis TBDST minus P 107 in cuius cod. Arntz. lumine TACGLZ^ cod. Arntz., lumina relh cf. Pros. 108 exp»uit (a eras.) D et om. T* simulate T dliique^ similate BV adimit Ah^ 109 hic F^ uer- i bum Th (fere eras.), uerum (i a m. 2) L 112 paruoq; AQH, paua (q* a m. 2) B Simonis in nau alno A\ Arev: paruaque se- dens in Simonis alno meliores nostri mss. cum multis editis simonis in BS in puppe magister Deg aluo Parrh. parua residens- que S. i. a. Ald. 113 formabat Poelm. 114 actam (a^ ex u) T 115 pelagos T* (us corr. m. 2) L^Z^P, pilagus A ratem 8. I. nl o T^ uastoq- (ui a m. 2) T, uastaq; KL nonnuUi ratim Arev. 116 ritia T* dimiti ^, demiti J5, demitti T^DS cf. OIB U Pros. q- (use am. 2) T 117 potiere L, patiere Z^ corr. m. 2^ potuere in ras. P uano Barth, Adv. XVIII 2 labore» (m eras.) TZ^P, laborS L 118 Simon (m a m. 2) T, Symon E^GH, Simo Ald. parat S equosis A post aquosis, in eras. in Z gentibus {^ X piscibus m. 2 in mg.) K Paschal. Carmin. Lib. Iin. 99 Linea claustra iacit tantumque inmanis apertos 120 Impieuit captura sinus, ut praeda redundans Turbaret geminas cumulato pisce carinas: Nam socia stic puppis erat sic maxima saepe Gaudia non ferimus propensaque uota timemus; Quodque Deo facile est homines optare nec audent. 125 Talibus insignis uirtutibus ibat in urbem, Quae sit dicta Naim, populo uallatus opimo Et grege discipulum, miserum cum comminus ecce Gonspicit ecferri iuuenem gelidumque eadauer, Fluribus exsequiis et inani funere passum 130 Triste ministerium^ cuius sors inuida matrem 3*.r hhc 130 cf. Verg. Aen. VI 223 119 linia AF claustra] clathra Arev. coni. iacet T, iscit A tamq; } tantu A apertns E}, apertos corr. m Z 120 cap*»tnra B, post sinns: captura eras. in P 121 comnlato G, comnlato Z 122 'stic (i m. ^ add.) TLZP, isti" EF, istic (isti in ras. m, 2) B, istic reK., illic ed. lAps. pnpis AF 123 propinsaq; T^Z^P^E^, perpensaq; timemns (i in ras. e) T, tenemns Poelm. et Fabr. 124 est] om. A hominis T* corr, m. 2 non ST^ cf. s. 110 125 orbem PZ, urbem (n in ras.) L e HiS et 126 transpos. E} corr. m. 2 126 est quae S sic E^, sit c, fit Parrh. ; quae est uel qua erat coni. Wopk., at cf, Mommseni indic. lordan. p. 183 na*m (i a m, 2) TL, na*m EK, naym (7, na Z, in ras, scr. P*, naum Parrli. sclied. Poelm. unallatus A, lam • • • l&ns (nallatus s. l. m, 2) LP, uellatus m. al. in ras. Z, uelatus . . . . ▼ sed fort. prvus fuit nallatus opimmo B 127 discipolum (y a u m. 2) T, discipulo P, discipulo LZ^OR Beg. 1 misserum A cnm] om. A, tunc Poelm., dnm Amtz. ex quodam manuscrm co- minns CDP^BT, comminos K, comunis F^ corr, m» 2 128 con- specit M, lonspicit F ecferri P, et ferre MT^ (corr. e*ferri m. 2\ effera E}, offerri 0, afferri Poelm., efferri rell. 129 plureb: M, Q 1 pliribns E exsequis A, exequiis BCEF^HLBS, exeqnis K nl n inam B corr. m. 2, ina*ni E passlm K, passum ex passim Beg. 1, -snm tw rfis. B^ 130 tristem MT cn»ius (s eras,) E 7* 100 Sedalii lamdudum uiduam gemina uiduauerat urna. Nec remorata diu pietas, inimica doloris, Auxilium uitale tulit tactoque feretro ^iSurge* ait 'o iuuenis'; parensque in tempore dicto 135 Mortuus adsurgit, residensqua loquensque reuixit Atque comes genetricis abit: nam funere torpens Et licet amissae passus discrimina uitae, Non poterat famulus Domino clamante tacere Nec uita praesente mori. mox agmine uerso 140 Deponens trepidum recidiuo tramite luctum, Candida felicem reuocauit pompa parentem. Nec tibi parua salus Domino medicante, Maria, Multiplici laesnm curauit uulnere sensum, Quam fera septenis rabies inuaserat armLs, 137 cf. luvenc. n 523 139 cf. Verg. Aen. XI 412, 684 131 niduerat li corr, m, 2 ? urna orba A, nna* (s eras.,, r a u m, 2) Z, orna h post urna, fors eras. in P 132 remorata {exp. m, 2) A, rememorata LZP, remota S dolori C cod, ArrUe, Cant. 133 uitalae MT^ (a^ eras, m. 2) dedit D tactuq - Jf I" Beg, 1 feretro* (umV eras.) M 134 surge ait] ge ait fere euan. t cto c *n M dico L, di»» Z corr. m. 2, dito P 135 adsurget T* corr. m. 2 risidensq: M refizit A 136 adq: MTEZh comis MT^ corr. m. 2 genitricis MT^, genetricis plerique genitricia 1 abit comes S habit MT^, obit A, abiit O, hab& h, lllll c namj non C Parrh. sched, Poelm. tpens (or a m. 2) F 137 amisae MT alii, amisae A en licet rwnn. editt., ilicet Faibr. 138 fa- molus M tacere* (t eras.) MT 139 mori (& a m. al.) r 140 depones B tripidum A recidiuu M, recidiuum T* corr. m, 2, rediu*uo A, rediuiuo tramit* Z corr. m, 2 dactnm M 141 ponpa E, turba Heinsius et Gronovius 142 uqc ( ^ a m. 2) T 143 in mg. sup. add. M^ multiplici ex multiplice K laeso MT^, lessum A curare MT^ corr, m. 2, cur*auit (u eras.) G 144 quem AEFGW(?) cf. Pros, septeni I/»Z* rauiis MT^ oorr. m. 2 rabies septenis A inuasserat A Paschal. Carmiii. Lib. IIII. 101 145 Daemonico cuneata globo; sed squamens anguis Imperiosa sacri fugiens miracula uerbi Corde tuo depulsus abit uolucresque per auras In chaos infernae lapsus penetrale gehennae Septem ingens gyros, septena uolumina traiit. 150 Neue redundantem cumulato germine messem Exiguis Dominus sineret languere colonis, Diseipulosque alios, quorum mens conscia recti Puraque simplicitas numero meritoque refulgens Aurea libra fuit, uelut agnos praecipit inter 155 Sanguineos properare lupos *adsumite' dicens lura potestatis, nuUum metuatis ut hostem; Yipereasque minas et scorpion atque inimicae 149 = Verg. Aen. V 85 152 cf. Verg. Aen. I 609 156 cf. Luc. 10, 19 145 doemoni*co B daemoniconcata MT^ cunnecta A, cun*>cta E corr. m, 2, cunecta G, coniuncta Beg. 1 g, connexa cod. Lips. scunaas globu* Mj globus T squameus A, squa- corr, in C 146 im- periu (^ eras.) M, imperio T^ (sa s, l. add. m. 2) FGHOVh, imperio*» r, imperio KL, imperiosa m. rec. in Z, imperio^sa (s eras.) P vers. in mg. scr, S^ uerbis JL* 147 repulsus T habit MT, post u h abit ras, in r per] p- T 148 chaos (u a m. 2) T, caos A penetralae T infemi L^ pulsus L^P, lapsus m. al. in Z •gegenne A, iehenn^ D 149 iungens giros A giros CEKLZ P 150 comolato Z^, cumulate Cant, mossem] me corr, I fl T^ 151 sinirit uel sinerit M, siniret T^, senerat Ly sanar& Z fl ua corr. m. 2y saneret P^ langore M, langore (ue a m, 2) T 152 discipolosq- T corr. m. 2, discipulos CG^ alius M^T^ men (b a m. 2) T 153 somplicitas A numeroq; refulgens A meroteq; E^ corr. m. 2 refulgens] ens ex ins M 154 et 155 am. 2 in M numerus LXXII adpos. in T uel M, lud A prae- cepit MKL^ZP aure* G 155 snnguineus — lupus MT 156 timeatis Poelm. 157 uiperiasq; A m**iias £, moenas Z^P^ scorpiti A, scorpion** LE, scorpiones P^Z^, scorpionnm BDE^F^GTP, scorpiti»* S cf. Probi art. min. p, 551 K. adq; M TE inimicQ (. am.2) M, inimic*a {q eras., a am.2) T, inimicsB r (corr,) II, iniraica ACDFGKLZ PRSTb sed cf. Pros, 102 Sedulii Omnia uirtutis sensu calcate fideli: Nulla meis famulis feritas aduersa nocebit. 160 Nec tantum hoc gaudete, uiri, quod spiritus ater Subiaceat uobis, quantum quod nomina uestra Scribat in aeterno caelestis littera libro^ lus est quippe Dei uitam praeponere factis. Nam merito cessante bono miracula nil sunt, 165 Quae faciunt plerumque mali, quibus arbiter orbis 'Nescio uos* dicturus erit, 'discedite cuncti Artifices scelerum, rebus qui semper iniquis Diuinum simulastis opus\ sic tempore Moysi Carminibus quidam uanae Memphitis in oris 170 Signa dabant non sponte Dei, sed imagine falsa Visibus humanis magicas tribuere figuras. 160 cf. luvonc. II 45 166 cf. Matth. 7, 23 158 uirtuti CP, uirtuti' E sinsu M 159 famulis ad- uersitas n. A ueritas w* 160 hoc om. MT^T^ gaudite M*T\ #gaudete (a ercts.) A % I' <^orr. m. 2, quid ed, Spvr. t a*ter (1 eras.) C, acer Z 161 subiciat Ah ed. Spir. 162 scri- bat MTE^Gb^g, sp scripta A, scribta LZ (sit s. l. m. 2), scripsit pleri- qttey scribit norm. rec. aeternti M, aeternum T, etherio e cae- lesti A litera BE 163 est] et MT' quipp*e (a eras.) T dei] a} do P in mg. 165 faciunt] euan. fere in M plerique B i c urbis MT\ orbos L 166 nestio A dicturus >- A, dictus B i erit 2) disciditc M, dicedito r s a m. 2^ descedite L vers. a m. 2 add. in B 167 arteficis T^ corr. m. 2, artificis T^ rebusq; H L^Z^ 168 simolastis T, simulatis AO Beg. i, simulatis L, simi- e lastis E^G (sed corr.) V tempora Z corr. m. 2 moysin M, i moyse* (n eras., e corr. in i m. 2) T, mosi uel mosis uel mosae editt. iB U 169 carnibus M^T^ uan* (e uel o eras.) M, uane (is a m, 2) T, is uane BE^K\ uanae r^LPj uano H, uana(?) Z\ uanis reU. cf. Pro8. nimfitis L, memfitis plerique horis MT 170 da- bat A falsi Parrh. sched. Poelm. 171 humanas G mai- cas Sh^ Faschal. Garmin. Lib. IIII. 103 Post Pharisaeorum cuiusdam principis intrat Clarificare domum,. non escam sumere tantum, Ad quam tunc facili conuenerat ille precatu. 175 Hic homo perspicuo distentus uentre tutiaebat « Plenus aquae grauidamque cutem susperiderat aluus, Inclu!sam paritura necem; iam.membra fluebant Adcrescente sinu, miserosque infusa per artus Tulgida, perflatum macies tenuauerat aegrum, 180 Inque uteri spatium totus conuenerat hydrops. ' ^ Non tulit hanc speciem mundi Pater, et sua transit Sabbata non curans, hominem curare paratus Quem uoluit magis esse suum: nam sabbata propter 178 cf. Verg. Aen. VI 726, Stat. Theb. I 416 181 cf. Verg. Aen. II 407 172 phariseorum M, iseorum T* add. m. 2 phariseorum, farisseorum ul, phariseorum plerique cuius LZP 173 sumire Z^, po8t sumere ras. 1 uerbi in R 174 quem PDF^HLZ PBTb% quem K cf, Pros. cvi 8, tti 6 facile M, facilae T\ facile KZ, facili* L, facilis Eeg» 1 praecatu MT, rogatu S 175 hi*c (n eras.) M, nchomo T^ hincho m. 2 in mg. add. perspi- cuus MT (Sj fere eras.), dispicuo A, pr^cipuo h 176 aqna CJD Q {mpra \ aquis m. 2) HB Cqnt, aqua" P, aquis SO^(?)m grauidaque coni. Wopk. quae MT Hun (uus a »». 2) T, r X aluos L^Z^P^ 177 pa///itura M, pa///itura* (i a m. 2, m eras.) T inclausam FGH (a, eras.) P (a, eras.) 178 adcriscente JtfT*, nam crescente l Vll et 178 transpositi in K corr. in ■ mg. sinu« M, sinu* (m eras. fere) T mise|ta roq: M (ta fort. dceronis est cf. Prol.), misserosq; A infussa A a*t«s M, artos T* corr. m. 2, art*s (e eras.) C 179 per flatu (flatu eua/n. fere) M, perflatum uel per flatum reU., inflatum ed. Lips. per- a, flatum aciis T maci«es F tenu///////at M, tenuerat A, tenueuerat B 180 inquo T, inque* (m eras.) LZ uteri//// atiu M, uter T, uteris A spacium G ydrops MT alii, hidrups A 182 sahhato T, sahata B, suhlata P sahbata n cubata (^ u curans hominem c. p.) A curare] sauare cod. Arntz. para«tus (r? eras.) M, partos (u a m. 2, fort. etiam a) T 104 Sednlii Condita sunt homiDeni, noa est homo sabbata propter. 185 Tnnc piua umentem siceata corporis unda lussit abire luem: fluuidus mox uiscera morbus Deserit et uacuae resident in pectore fibrae^ Carnalemqae lacum pestis lymphata reliquit. Coeperat interea Dotninus Galilaea per arua 190 Transgrediena sancto quoddam pede tangere ca3truill.J Hnnc procul ut uidere decem maculosa gerentes Leprosi portenta uiri, quos corpore foedo Diacolor obsceniB turpabat poena flguris, 'Praeceptor, miserere, potes namque omnia, lean* 195 Clamantea disere simul: tunc flexa potestas, Quae numquam pietate uacat, clementior inflt: Ite, sacerdotum conspectibus ora referte. Gnmque aiam peterent, subito mundata uicissim Mirantnr sna membra uiri uariumque taentes 186 cf. Verg, Ge. IV 44S 189 ef. iQTenc. I 450 194 cf. Veig. Aen. VI 117, Lne. 17, 13 196 cf. Luo, 17, 14 184 est] om. A et non homo r (t 5 est m. 3 s. (.) GP' (t 5 eat in wg.), jiropter non eat; e, Bod non bomo Fahr. vers. in mg. adi. m. S »M LZPef 185 pios JK- J" cott. irt. 3, prlus Arnts. coni. umen- tem M'TG, rumentem H (h eras.), humentem reU. undaro JlfT', monda A 186 inBit A babere [-ire eorr. m. 2) MTV Poelm. W^ (c eras.) FP fluuidua MTrCE^HUZ PB, flaidua reU. 187 e' nai»e M refiident B febr^ KLZPb 188 locnni A Ijmfftta MT, liquata T^, limfaita E, limpbata pttriqve teliquid M TCLZPS, reli.quit (n eras.) Eh Fabr. lymphatica liquit sched. Poelm. 189 co/'//epetat A, coepit P' corr. m.3, ceperat jtel oae- perat oIh gallilea M, galileae LPZ, galilea pleriqae 191 mHCDlosa T gerentes (es ex h) M 192 laeproai MT, le- piosa I) fedo uel foedo libri 193 obscnis AS turbabat S}L'Z' eod. Amtn., tarpat P», totpebat 194 niisere MTL. miBserere A poteus MT {corr. m. 3) 195 diiernnt MT^ {corr. M. S) 196 Barens T clementior ex clemeutius E' inqnit tehei. Foelm. 197 refertej te in ras. 6, refcrre nonn. editt. 198 aia M peteren' T (t a m. 3) mutata m, cnrata coii. Amts. 199 in mg. E uiri. P Pasclial. Garmin. Lib. IIII. 105 200 Esse nihil sese pariter speculaDtur et omnes Explorant proprias alterno lumine formas. Ex quibus ut grates ageret pro munere tanto, Vix unus reduci conuersus tramite planta Sternitur ad terram Dominum uirtutis adorans 205 Atque sacerdoti uero sua protulit ora. Denique pontificum princeps summusque sacerdos Quis, nisi Christus, adest? gemini libaminis auctor Ordine Melchisedech; cui dantur munera semper Quae sua sunt, fructus segitis et gaudia uitis. 210 Cum residens caecus Timei filius illud Propter iter, Dominum per quod cognouerat ire, Vociferans crebro lumen clamore petisset Nec populo prohibente tacens^ accedere iussus Ad Dominum palpante manu, uisumque recepit 215 Et nuUo ducente redit. quam fortiter instat " 200 nichil B, nil L, nil Z^ se (se s. l. a m. ^) B speca- lanter rK oms (e a m. 2) B 201 altemo] \ a m, ^ K at r 202 et M gratias A, gnates r ageret] a a m. JS K 203 unias A mox unus Wopk. coni, tramitae MT^, tremite P planta MT'L'Z\ planus AT^, pronus in ras. T^K^F^, pronus reU. cf. Pro8. 204 terras b dtH A 205 adq- MTE sacertoti A protolit(?) M 206 sacerdus M^T^K" 207 qui' (s a m. 2) MTb, qui Ag^ quis reU. cf. Pros. liuaminis T* corr. m. 2, mi c libraminis A, libanis Z corr. m. 2 autur M 208 ordinem 1 h LZ^P mechisedecb M, melcisetcbd T, melcbisedec ABZ, mel- cbi sedhacc E, melcbisedebc P 209 qui A sua 8, l. M^ T^ fructus segitis WT^ (segetis fructus corr. m. 2) AF^G^K'L' Z^P\ segetis fructus PH uitis] is in ras. JJf* 210 dum cod. Arntz. tbimei BT, tymei CDE, tiraei plerique po8t timei ras. 2 uerb. in P 211 prope A iter s. l. in TZ contigerat A xpm (xp a m. 2) E quod dmn b 212 craebro T petiuit VI 213 popo'" M tacens] ns in ras. am. 2 M, tacet T cf. Pros. adcedere K^L^Z^ iusus A 214 manu* (m eras.) TK recipit M^TA 106 Sedulii Inportuna fides! quidquid res dura negarit, Sola frequens uotis oratio praestat honestis. Ynaniinum panem sic ille petebat amicum, Qui foribus clausis per opaca silentia noctis 220 Obnixeque diu confidenterque neganti Vocibus adsiduis precibusque extorsit anhelis. Praeterieusque uiae Dominus loca Samaritanae Humanam flagrante sitim coUegerat aestu, Fonsque perennis aquae^ modicam desiderat undam, 225 Vt biberet qua corpus erat. tunc accola gentis Stans mulier, paruum puteo quae traxerat haustum, Gum dare cunctatur periturae munera lymphae. 216 cf. Verg. Aen. I 563 219 cf. Verg. Aen. II 255, Ovid. Met VII 184 223 Ovid. Met. V 446 216 fidis T* inoportuna A quicquid M^T^ dLii dura] e u in rtis. a m, 2 M negaret AUZP, negarit (e a m. 2) r, ne- gari#t K^ negarit (it in ras.) B\ negarat (7, negabit e 218 un- aniniem CEht unianimum G petibat T 219 clausis foribus G Parrh. opaga Z corr. m. 2 220 obnixereq: M} (obnexe corr. Ho w. 2), obnexerunt T* {ut uid,), obnixaeq: E^ obnixiq; L^F, obnixeq; F m i JReg, Ij obnixeq; 6 confidente«q- (s eras.) T 221 uocib; ////////is T ■ assiduis] as vn ras, M, asiduis K praccibusq; MT*^ alii, preci- bus K anhilis L^Z^P^ 222 ui«ae (t eras.) T Samaritane M 223 flagitante P coUigerat MTF^K^LZ^ Pb\ coUegerat C, conceperat cod. Arntz. 224 f*onsq: M perbenuis BD n aque MT alii udau A 225 bi«beret (e eras.) M, beberet T^ i corr. m. 2, bberet (b, ex u) A quia M^BL^Z (ex ros.) BTb, qu a T (i cro».?), partequa A, qua (i a m. 2) EF, qui Parrh. cf. V. 278 et Pro8. 224 et 225 transpos. in m accula AKL^Z^, acola B 226 paruum parua A de puteo D poteoq; T^ • • • trazerat] x in ras. E fort, cs fuit, bauserat T austum MTF^B*, haustus Beg. 1 227 cunctetur F? peritore MT^ Ijrmphe Jtf T, tMriant relh PaBchal. Garmin. Lib. IIIL 107 Agnoscens propriam numeroso coniuge uitam, Orat inexhausti tribui sibi dona jQuenti, 230 Aeternam positura sitim^ qua nemo carere Dignus erit, Domini nisi mersus gurgite Christi Fercipiat placidas animae, non corporis undas. Dumque sui media residens testudine templi Ore tonans patrio directi ad peruia callis 235 Errantem populum monitis conuertit amicis: Ecce trahebatur magna stipante caterua Turpis adulterii mulier lapidanda reatu^ Quam Pharisaea manus placido sub iudice sistens Gum damnare parat, plus liberat; omnibus illis 240 Nam simul e turbis proprie sine crimine nuUus Accusator erat, saxum qui missile primus 233 cf. Verg. Aen. I 505 s. 236 cf. Verg. Aen. II 403, IV 136, I 497 n 228 agnosces A nomeroso itf, numerosu A coiuge A, coniunge P mllem tamen per libros licere legi paruam (? pra- nam) n. c. u. uel propriam n, c. culpam ttd noxam Wopk. 229 «ora* (h eras., t a m. 2) MT inexausta corr. in -ti M, inexhausta T^ -ti corr. m. 2, inexausti AKL^Z^P'B, inexhausti* (s eras.) C cf. 227 periturae munera lymphae fluentis (s a m. 2) CJS 230 posi- tura* (m eras., t in ras.) T carer& S? {corr.) L^P^Z' 231 nl e sabmersus A 232 pr*cipiat (e a m. 2) K placidos M^ -la- %n ras. in G qua corporis C undam T* corr. m. 2 233 cumq; S Cant. cod. Arntz. sui* F resedens A media residens MTOSThy residens media reU. medii V 234 thonans MT a peruiae M} 235 montis M ex corr., mentibus corr. i/n monitis T^ cf. Pros. p. c. monitis amicis e 236 traibatur TM *w e corr. m. 2, trachebatur A 237 mu#lier (1 eras.) A lapida L^Z^P^ 1 238 quum sclied. Poelm. aduterii r corr. m. 2 farissea -4, fari- sea FG, pharisea pler. placido xpo A 239 dum C, cum corr. in con in E, in ras. in Z contemnare A, condemnare K^L^OST Beg.^ 1 b damnare] dam- ex corr. in FG parat M {'a^ a m. 2) T, paret T^ Eeg. 1 cf. v. 227 240 e] et M^T e tur- bis] e t in ras. LZ cremine A 241 accussator A qui* ■■i F missilae M^ missiUe (a eras.) T, misile rABHK^P, mile F corr. m. 2 prim** B 108 Sedulii Sameret obscenae feriens contagia moechae. Nec poterat qnisquam fistacam aellere paruam Ex oculo alterius, proprio qui lumine grandem 245 Sciret inesse trabem. profugus sic ille recessit Impetus et clemens donat sententia culpam, lam non peccandi sub condicione solutam. Nam uomitum quicumque suum canis ore relambit, Nec ueterem studet hic ueniam nec habere futuram, 250 Huius damna tenens, huius conpendia perdens. Inde means genitum cernit considere caecum, Qui male praegnantis dilapsus uentre parentis In lucem sine luce ruit. tunc sanguinis ille Conditor humani mundique orientis origo, 255 Inperfecta diu proprii non passus haberi Membra operis, natale lutum per claustra genarum Inliniens hominem ueteri de semine supplet. Nec uisum tamen ante capit, quam uoce iubentis 242 obscaenae TDH, obscene ACBKL fugiens cod. Arev. o moeche T, mecbae APCHST, michae E\ maecbe KB^ mecbe P 243 fistucam MTnADJB^KP^Z, festucam rell. euellere Fdbr. cHiique, pellere cod, Almelov, 244 oculo ex oculu M luminae T, in lu- mine Parrh, 245 trauem 3f T* profugus] us in ras. K 246 de- mentia S (sententia 8, l,) e culpe L^Z^, culpQ P 247 condicione* (m eraa,) T, dicione A 248 canis s. L L^P^, sui more Z^ corr. m. 2 249 studit T^ bic ueniam studet Gh 250 da«na (n eras.) K ferens Cant, . conpendia] z, a m. 2 K perdit Parrh. sched. Foelm., pendens Bartlu cvm suo ms, 251 inde means] in mg. denuo f/ I! scrygsit T^ inde genitum means considere cecum cemit C d de 1 consiere (d a m, 2) K, consere A, consedere LKP, consistere Parrh. n 252 prignatis M, prignantis TA delapsus ACG^JB^PSO, dilapsus reJl., lapsus de T* parentes T* corr. m. 2 253 illae T 254 conditus M * {corr. m. 2) T bumanis MT imago g 255 proprii* (s eras.) F habere M (corr. m. 2) T^AL^b, haberae T corr. m. 2 256 natalae MT' clausta G^ 257 inliniuit A bomini MT, homineq; A ueteri] i ex u A supplit (corr, m, 2) M*T 258 ui*8um (s eras.) E iubentes M^ corr, m. 2 FaBchal. Carmin. Lib. im. 109 AoGepta Domini Siloam uenisset ad undam 260 Et consanguinei tutus medicamine limi Fura OGulos fouisset aqua. mox ergo gemellae Yultibus effulgent acies tandemque merentur Ignotum spectare diem. cognoscite cuncti, Mystica quid doceant animos miracula nostros. 265 Caeca sumus proles miserae de fetibus Euae, Portantes longo natas errore tenebras. Sed dignante Deo mortalem sumere formam Tegminis bumani, facta est ex uirgine nobis Terra salutaris, quae fontibus abluta sacris 270 Glara renascentis reserat spiramina lucis. Bethaniaeque solum repetens intrarat; ibique 267 cf. Verg. Ecl. VI 36 259 acceptam TL'Z^ siluam 3rrZ», Syloam DHT, Siloe cod. Amtz. ueniset A ad s, l. KL^P^B'^ 260 consa»nguinei (g eras.) Af cnmsanguinei D totus {corr. m. 2) TPZOj tutus I^WK^ {vit m- ta detur) B, footus L (f fort. corr.), foetus A, fotus rell. ; fultus c\ lotus limi com. Arev. cf. Pros. ueni P*, lini Cant. 261 p«ara (1 eras.) C • • • • lauisset cod. Arntz. aqua* (m eras.) MT. aq; F gemmeUae Mi gemellis AF^ 262 effulget A meretur G, uidentur cad. Arnte. 263 supra spectare uelut glossa uidentur in M . expectare rF {l spectare m. 2 s. l.) , ezpectare G , spectare L cuncti] s, l. r* 264 mistica plerique deceant m quse L^Z^P 265 pro- l+es (a eras.f s a m, 2) M, prolae T, prolis JT^L^, in ras. 2**, plebs g misere M et alii, miserere T, missere Ay misera P defaetibus JJf, defitibus T, def oetihvLS ArBFHby def Qtibus iCX , de fletibus 0«. ^, de faecibus Parrh. euuae MT\ eue A, aeuae plerique 266 por- d tantis T liongo tenebras errore A 267 sedignante L ddi M^T sumire Z^ corr. carnem m 268 tigminis T* corr. m. 2 de uirgine Fabr. uobis Ott. 2 269 q: M (quae cotY. m. 2) T post fontibus, q; eras. in MT{?) fonte — sacro L ex corr, abluta (u a m. 2) My ablata T, post abluta ras. 1 uerhi in /^, oblita Fahr. sacbris MT luta sacratis O^ 270 clare K corr. m. 2 clausa renascenti — luci coni. Wopk. reserat spirat A 271 betbanieq; MT aJ., bethaniae inde Fabr. solo MT repetiens A intrauerat J., intrarat ex corr. F, intrat L^Z^P^, intrabat c ubiq; m 110 Sednlii Lazarns occidna tumalatus sorte iacebat lam quarto sine luce die claususque sepulchri Marmore corruptum tabo exalabat odorem. 275 Flebant germanae, flebat populatio praesens, Flebat et Omnipotens, sed corpore, non deitate Exanimosque artus illa pro parte dolebat, Qua moriturus erat; lacrimis impleuit amicum, Maiestate Deum. quid credere^ Martha, moraris? 280 Quidue, Maria, gemis? Christum dubitatis, an unum Possit ab infernis hominem reuocare cauernis, Qui dabit innumeras post funera surgere turbas? Ergo ubi clamantis Domini sonuit tuba dicens Xazare, perge foras': magno concussa pauore 284 cf. Verg. Aen. XH 411 272 et*omolatas (h eras.) M, thomolatos T^ ut uidetur sorde C, sorte (s corr.) D, morte e ■ 273 quarfcus dies AL^Z^P\ qnarta K luc«e (a eras.) T diem W-T saepulchr////// M^ se- pulchrum T^, sepulchri (mnes fere sepulchri claususq; C n 274 correptum (u corr. m. 2) P exalabat omnes fere, ezha- larat V cod. Amtz.^ exsuflauerat e hodorem T 275 germane TA (H. flebatiH» (et eras.) S populus Aj populus quoque Pa/rrJh. in Emendatis 276 no" (n am. J^) K deitate* (m eraa.) Tf dietate A 277 exanlmosq- MTADOZ\ ezanimesque reU. artus] u in ras. M, artos T* corr. m. 2 278 lachrimis T lacrimis- que rABFHKS implebat DFL'PBZT, compleuit CaM. cf. Pros. 279 magestate MCm, magestate* • (m eras.) T maistatis dnm A dni D marta MB^F^ 280 quid™ M, post h. v. ras. 1 uerJyi in E xps 6, Christo 0*, Christus Beg. 1 Parrh. annH (u a m.2) A 281 posssBt A, ponet Scy posse Al inferis r*-4, inferis F, infemi ^Oaw*., mi&cmB {% a m. 2 add.) LZy infemi « • • P corr. m. 2 cateruis Parrh. 282 quid habit MT formas cod. Arnte.f turmas sched, Poelm. Ald. innumeris turbis potuisse scribi ait Wopk. 283 sonuit] o ex e E, consonuit A dicens] s in ras. JT, dicentis L^Z^P^ 284 confusa F l incussa in mg. m. 2, concusa L pauorem M^T Paschal. CaTmin. Lib. IIII. 111 285 Tartara dissiliunt, herebi patnere recessus, Et tremuit letale chaos, mortisque profundae Lex perit, atque anima proprias repente medullas Cernitur ante oculos uiuens adstare cadauer. Postque sepulchralem tamquam recreatus honorem 290 Ipse sibi moriens et postumus extat et haeres. Ytque cadnca uagi contemnens culmina saecli Monstraret se rite Deum, non curribus altis, Qui pompae mortalis honor, rapidisque quadrigis. Puluereum sulcauit iter nec terga frementis 295 Ardua pressit equi, faleris qui pictus et ostro Ora cruentatum mandentia concutit aurum : 285 cf. Verg. Aen. VIII 242 295 cf. Verg. Aen. IV 134 285 tartirara R, tharth«ara K, tarthara L disiliunt AG^ l erebi aerei -4., herebi plerique, erebi (e, corr.) B, aerebi Z, ^«erebi P (et? eras,) re/wcessus T, census A 286 et tremuit MTA CG (jex corr,) L^PS, extimuit ex extremuit K, extremuit rell. cf. Pros,, fort. ectremuit cf. Neue Forml. II 768 laethale My laethalae T, loeMQ ABEDGHKy l&alae L, mortale g chaus M^T^, cahos A^ cos P* 287 atque] t a m, 2 M, adque T propria F^, primas coni, Burm. repente 3f» (repetente corr. m. 3) TBr^C^F^LZPTO^V, re- ^p.-^yh',^ pe*tente C, repetente in rous, K? cf. Pros, et supra 1 40 repente temet-\ "*> *•'- ^•''•- ^y» illas JE^ corr, m. 2 medullis CJET, medillas L^ZP^ 288 uiuens] ens tn ras, 2 Utt. T', altera syllaba incerta in M fort. uiuum fuit ef. Pro8,, uiuens (s a m. 2) Z, uiuum c adstare] ad a m. ^ in T, ad olio airamento scr, in M 289 postque] e in ras. M}y post- quam T^ corr. m. 2 sepulchralem plerique tandem c (i/n ras,) Beg. 1 Fabr. 290 postrerous A^ postunus 2), posthumus FH^Sb^ exstat AJDGB *&eres (h eras.) K heris P 291 secli ACBE FB 292 monstrare Cant. si M'T, se*» K 293 qui»»» (ppe eras.) A pompae est Ald. honore A rabidisq; T 295 praessit MT aliiy psit A aequi MT^KL^PZ^ faleris plerique pectus A, j>ictis Z 296 ore r'DGF' {in ras.) GP^ BZ^h, ore L, ora uel ore K cruenta A madentia M, mendentia E\ mandendo r^DGL^ZP^Bb, madendo F (n a w. 2), manmdentia (dentia in ras. a m. 2) K ore mandeuti Vat. 2 Parrh. cf, Pros. auro MT^ in mg. 112 Sedulii Sed lento potias gestamine uilis aselli Bectori suffecit honos, leuis ungula cuius Vt tanto sessore decus mirabile portans 300 Nobilior sub fasce foret, non illius inpar, Qui patulo Ghristum licet in praesepe iaeentem Agnouit tamen esse Deum. plebs omnis adorans In solido moUes subiecit tramite uestes. Dicite, gentiles populi, cui gloria regi 305 Talis in orbe fuit? cui palmis compta uel umquam Frondibus arboreis laudem caelestibus ynmis Obuia turba dedit? Domino nisi cum Patre Christo, Qui regit aetherium princeps in principe regnum. 309 Cui sanctuB semper conregnat Spiritus aeque. 300 cf. Verg. Ge. III 347 297 pntins A gestaminae T asselli A 298 rectoris AtT^B} rectoris nffecit JK» snffecit] nf odd. T», sufficit AT^E^ L'Z^PB'S honus MT^ACF^Q^ZE, onus L, hon*" K laeuis T 299 sesore A mirabil*e (a eras,) T 300 nnbilior A^ mobilior Wopk. coni. non nilior illo sched, Poelm, sub] sed g faschae iJf, fasc»e (a eras.) T, nasce A foret* (I eraa,) A 301 patn*lo (m eras.) Ej patnla N^riss. coni. psepi AT^P 302 dm 8. l. A* pleb' Jtf, pleps AB adorat S i adorans in mg. 303 in solito ATLP^T Beg, 1 6, -do in ras. K moUis M^ T' uestes] Sj in ras. T^ fuit fort. vestem 304 gentiHs T^ corr. m. 2 305 talibns JJTT* {corr, m. 2) nrbe MT* cnmpta T^ palmis c. innentns Parrh, sched, Poelm. 306 frondibns] i in ras. M\ frnndibus T^ corr. m. 2 laudes Oc ymnis MTBHLZ B^STbj imnis J., hymnis rell, 307 obia Ar^ xpm T^ corr, m. 2 308 etherinm M, aetherenm T^ABCFG^H' T, &herum (e am.2) K n jjjyjj ^-^^ regum E^ reg F sequitur Gui scs semper conregnat sps aeque m DG^O Ott. 2 codd. Arntz, Arev, (in mg.) Spir. Poelm. Fabr. expl LIBER ni- INCP LIBER im- SOTL TE8TAMEHTI 3f, EXPL- LIB • in- IlfC- IIB- aVAHTVS- EGO ABVNDAlsrTIVS HVXC LIB CONTVLI T, EZPLICIT PASCHALIS CARMHriS LIBER SECVITOVS. IlfCIPIVKT CAPITVLA LIBRI TERTn Paschal. Garmin. Lib. ini. 113 3DBM 0PEBI8 (/*. II*') IITCIPIT PAiSCALIS CAJtMIXIS LIBEB TEBTIY8 r, 61- plicit ffiuangelii liber •III- incipit liber -1111- A^ expucit bedyIiII Piin UBEB TEBTIYS NOTI TEBTAMENTI. INCIPIT aYABTYS B, IKCIPIT UBEB TEBTIA (Sic) IN IfOYO TE8TAHEVT0 DE DICTI8 EYYAVeELISTE Hr KOlCIirE Din CABMEN SEDYLII YIBI ELOaYEIfTISSIMI OBAMMATICI POB- TAE C, EXPLICIT TEBTIYS • DrCIPIT LIBEB QYABTYS ES, EXPLIOIT UBEB TEBTTYS SEDYUI • INCIPIT UBEB QYABTYS • OBAT XPS AD PA- TBBM Fy EXPUCIT SEDYUI LIBEB •mi- IVCIPIT EIYSDEM Y- G, WaiA' dT PASCHAUS CABMIVIS LIBEB TEBTIYS H, EXPUCIT PASCHAU8 CAB- MliriS LIBEB SECYXD • INCIPIT PASCHAUS CABMDIIS LIBEB •TO.- K, EX- PUCIT LIBEB nt • IVaPlT PASCHAUS CABMIVIS UB -in- L, Expl. LiB • nn • Jycip LiB «y* P, expuc ubeb secykdys • nrciPiT ubeb teb- TIY8 E, expucit ubeb in! • IirCIPIT ubeb -Y- SEDYUI PBBI Z| dcoi- PIT UBEB tebtiys noyi testamti T 8 114 Sedulii (.■ " i I LIBER aVINTVS. Has inter uirttrtis opes iam proxima paschae Coeperat esse dies, Domini cum gloria uellet Ponere mortalem uluamque resumei^e carnem, Non aliam, sed rursus eam, quam munere plenam 5 Lucis ab infernis 'releuans ad sidera duxit. Exclamansque palam 'pater istac memet ab hora Saluifica, sed in hanc ideo ueni tamen horam; Clarifica* dixit *nomen tuum*. magnaque caelo 6 cf. lob. 12, 27. 28 1 uirtutes (corr. m, 2) MLPZ, uirtutis ex uirtutes D opis (e a m. 2) My opis T^ corr. w. 2 phasce A^ pasbcQ S 2 ceperat ttel caeperat rec. esse] ire coni, Burmannus Sec. (Anth. uet. L<xt. •epigr. I p. 87) uellit (e corr. fort. ex i) M, uellit T (corr. m. 2) • le w4, uellt (e a m. 2) L^ uellit (Ij in ras» a m. 2, i corr. m. 2) Z, uelit n P 3 resumere* (t eras.) T, sumere A 4 «rorsus (prorsus? m. t) B, rursum G 5 inferis T^rA uexit T*rL^B Arntz., **duzit (xit in ras.) Kj duzit (I uexit m. 2) P, ducat Barth. coni. 6 ista* (c eras.) M, ista* (i tw ras.) T, ista CBF^G^H} S?LZ'T pa»lam (1 eras.) E meme//////t M, memit T' corr. w. 2 ab MT' (in corr. m. 2) ACG^O, in rell cf. Pros. ora T, bora P 7 clarifica Cant. hac — bora MT^ (banc corr.m. 2) ueni» (t eras.) MT ideo tafii ueni boram P* corr. w. 2 post tamen ras. in S 8 nomenq; (q; a m. 2) tuum c, uomen pius coni* Vonck.f nomen nunc Wophj nomen tu coni. Arntz. nomenque tuum per (dixit om.) Cant. Poelm. (tunc in mg.) Fahr., nomenque tuum inquit Parrh. altaque Ald.y diuinaque uel permagnaque (tuum cm.) Wopk. / Paschal. Carmin. Lib. V. 115 Vox resonans uenit per nubila: clarificaui, 10 Clarificemque iteruna. quid apertius est Patre teste, Caelo adsertore? ac nec sic agnoseere Christum Qens uoluit ludaea Deum; pars esse ferebat Hoc tonitruum, pars angelicam crepuisse loquellam. gens caeca oculis, o gens durissima corde! 15 Num tonitruus potuit Christum, seu angelus ullus Auctorem generasse suum, qui nomine Patris Audito responsa daret? sed ab ore Tonantis Natum agnoscentis, populus quo crederet adstans, Vox emissa suo respondit consona uerbo. 20 Annua tiinc sacrae celebrans per munera cenae j t ; /.-<•: ,S « ji -.7, ■i-rii.iC ^tfj 9 uenit s. l, J? nube (la ut uid, s. l.) My nibula A nenit iam clarificaui M, ubila claricaui T^ in ras. plur, litt, clarifica**ui (re eras,) A, clarificaui* (t cras.) K 10 clarificabo CBFG^HSO^^) hm, clarificans cod. Arntz. m. i, Parrh. est om, M^T qid F test*e (a eras.) T 11 a*sertore (d eras.) M, asertore F hac fere eras. T, at nonn. rec. cum quibusdam editt, ac idem ttaiere ac sed confirmat Sittl l, c. p, 139 ac //// sic nec (nec a m, 2) r ne coni. Gruner cognoscere r^CKBST Cant, m 12 iudea MT cum plerisque gens iudea uoluit dm pars esse ublebat D deum] suum cod. Arntz, 13 tonitruum M, tboni- tru«m (u eras.) T, tonitrum (u a m. 2) r, tonitruum J.P, tonitrum m in ras. 2 litt. LZ, tonitrum rell. cf. v, 15 et Neue Fornd, 1 350 o fani crepuise -4, increpuisse Beg. 1 loquillam M^T-K^L^Z^ 14 ceca e jP sequitur scaeca cordae T, corda P 15 num potuit A non Ca/nt, gd cum nonn, editt.y num] um corr. H tonitruus AL^Z^P, u thronitus M^T* thonitrus corr. m. 2, tonitrus (u a m. 2) r, tonitrus] s am, 2 Kj tonitrus rell. siue nonnuUi rec, et editt, 16 aucto*«rS (to eras.) A generasso (^ eras,) A, generare V 17 auditure- o sponsa MT^ audita KLPB, audita Z dedit g thonantis MT 18 agnoscentes E^LZ^P^, agnoscitis l quo* (d eras. M adstans (s, a m. 2) T 19 emisa A suum — uerbum MT suo (a a w. 5) r 20 adnuat M^T^ tunc] l tum P* *n mg,, ta n a Q sachre T, sacra A caelebras M, caelebrans T munere Q caene My caenae T 8* 116 Sedulii Paschales ex more dapes humilemque magistrum Se faciens et grata suis exempla relinquens A^urgit famulisque libens famulatus et omnem Linteolo adcinctus tantum inclinauit honorem, 25 Discipulis ut sponte lauans uestigia cunctis Nec ludam exciperet, quem proditionis iniquae Nouerat auctorem. sed nil tibi gloria, saeue Traditor, illa dabat pedibus consistere mundis, Qui sensu pollutus eras uelut omne sepulchrum 30 Exteriora gerens albae uelamina formae, Sordibus interius foedoque cadauere plenum. Nec Dominum latuere doli, scelerisque futuri Prodidit auctorem, panem cui tradidit ipse Qui panis tradendus erat: nam corporis atque 35 Sanguinis ille sui postquam duo munera sanxit Atque cibum potumque dedit, quo perpete numquam 32 cf. Verg. Aen. I 130 21 paschalis M^T^, pascales AB dapis M^T^ magistrom MT, ministmm rell. cf, Pros. 23 a^snrg^t (d eras,) M, at surgit D libens] sui in ras. m. ai. G famulatu*8 (m ? eras.) M, famulatur BCEGHKOT omni A 24 lenteolo 3fT' [corr. m. 5), lentiolo A, lintheolo CS, linteo i»Z»P» prebuit (^ in- clina clinanit) K, prebuit Z^PS inclinauit Z^ in ras.^ indicau B 25 ut ■ponte K labans MT^ {corr. m. 2) 26 exciperit MA8 perditionis Gh, traditionis L^Z^P^ iniq: M^ inique T 27 om. D nihil MT^AJB^B tibi sed nil g saeuae KZP, senae L 28 traditur M^T"^ iUe FP nudis Cant. 29 sinsu (corr. in sensu) M puUutus A erat MT^ (corr, m. 2)y erat • B uelud AST omnes D sepulchrum omnes fere 30 dex- teriora (d a m. 2) T alb«e (a fere eras.) T uelamine MT^ (corr. m. 2), uelamina ex corr. in AJDFO Beg. 1 31 sordidus MTg int«erius (h eras.) T, interius ex internus A cadauerse G^m plenus Bg 32 dm 2>, dm F doli; caelerisq; E ex corr. 33 prodedit M, perdidit 6'p*, edidit Pwrrh. sched. Poelm. tradedit M 34 tradend; F, tratendus D adque MT^ & A 35 sanguinis (uinis in ras. m. 2) T sancxit MTZ 36 adq: MT cybum T j fort. ex ae perpe-tem ifeT, perpe**" (tem a m. 2) T, perpetttfiB J., pp&e F^ ex corr. Paschal. Carmin. Lib. Y. 117 Esuriant sitiantque animae sine labe fideles: Protinus in ludam, sedes ubi liuor habebat^ Spiritus intrauit teterrimus armaque sumens 40 In Dominum seruile dedit consurgere bellum, Pactus grande nefas quauis mercede: neque illi Culpa datur pretio, sed inhaerent crimina facto. Tantundem sceleris ter dena nomismata sumens Argenti paruo caecatus munere gessit, 45 Quantum cuncta simul terrarum regna marisque Diuitias omnemque uagis cum nubibus aethram Si caperet, gesturus erat: neque enim bona mundi Sufficerent magni fuso pro sanguine Christi, Qui pater est mundi, qui fecerat hunc quoque nasci. 50 Atque utinam sterili damnatus uentre nequisset 40 cf. Verg. Aen. VIII 637 37 aesuriant WT^ (ent corr, m. 2) sitianq; T* esnrient sitientque ABCWEFGby esuriunt sitiuntque C^Sc post esuriant ras, in B labae MT fidelis MT 38 sedis M*T*, sede*s (n ? eras.) E libor L 39 deterrimus A 41 nanctus A parna T^ (tn ras.) BCDEFIPKBSTb , quamuis r\ parua (^uis A ne ne cf, Fros. mercideq: (ue am. 2) M, mercide A mercede q////li e (ne a m. 2) T nique P; plerique nostri mss. nec Arev. cf, L. MueUer de re metr. p. 396 illic A 42 praetio MT inherent MTA alii, sed haerent Beg. 2 cremina A, crimine T o facta K 43 tan«tunde (d eras.) itf , tandem rS tm A num- mismata A, numismata BCGBS; plerique nostri codd. numisma ex- i Q hibent Arev. 44 argento G corr. m. 2 caecat////s M, -at- fere euan. in T munera MT, munerae K 46 nobibus A a&hera A, a&ram FK^ aethra F, aetbrem cod. Arntz. 47 ca- peret] e^ ex corr. M\ caperit L^Z^P enim] om. A bona] oma c 48 sufficerint L^Z^P^ magno Cant. fusa T* corr. m. 2, fusso A pro fuso e xpsti M 49 qui» KZ (a eras.), qui s. l. L^ fecit MT^ {corr. m. 2) B, fecerit P^Z^ 50 ad- que M}TB^ stereUe M, sterelis T, stereli Z' dSnanns A claanB post damnatus ras. t uerbi in F, damnatus Z uentre MTDF c Parrh., matre rell. nequissetj fuisset g 118 Sedulii Natalem sentire diem, nec luminis huius Hausisset placidas flabris uitalibus auras Aeterno torpore latens, miseroque fuisset Sors melior nescire datam quam perdere uitam: 55 Aut male fusus humo confestim munera lucis Perderet ut puluis, quem uentus proicit ingens A facie terrae rapidisque uolatibus actus Spargitur in uacuas nebulis obscurior umbras. Tune cruente, ferox, audax, insane, rebellis, 60 Perfide, crudelis, fallax, uenalis, inique, Traditor inmitis, fere proditor, impie latro, Praeuius horribiles comitaris signifer enses? Sacrilegamque aciem, gladiis sudibusque minacem 55 cf. Verg. Aen. V 330, Paul. Nol. XVIII 252 51 — 53 in mg, add. C^ 51 nat#alem (liV eras.) T neq- D, ne^iqae O, ne F corr, m. J2 52 ausiss& AE^KUZ^P^, auxisset F* Ald. fabris AG'L*Z'P\ labris c 53 aeterno a Intimo corpore latens A, aeterno a&erno aut t. 1. S turpore M}T^B}, ore -or,- in rcts. P*, torpens T corr. m. 2, torpere Parrh. missero- tH que A, misero+que (s eras.) B 54 dam T coir. m. 2 nescisse e natan cod. Arntz. a m. 2 Parrh. perder& C 55 fussus A, fusus K humo M VL a m. 2, homo T, homo rHP 56 per- dere A, perderit L^Z^, perderat jB piecit A, pi»cit C u 57 faciae MTK uola*tibus LZP actis EK, actus (.*. iactati in mg.) R, auctus 0* 58 spargitur A, **spargitur (ad eras,) K LPZ nebolis T^ corr. m. 2, nibulis A uacuas» (s eras.) KP umbris H, auras g 59 tunec M^T audax] ludas cod. Arev. insanae L re#bellis A, repellis S^ corr. m. 2 60 crudilis A iniquae D 61 traditur M^T^ fore T* corr. m. 2 inmi»tis (t eras.) F proditur M^T^ 62 in mg. add. F? horibiles r, horrebilis M, horribilis T^L^Z'P'O^V\ -es corr. m. 2f orribilis A ensis MT 63 sacriliga» (m? eras.) M c gladis A minatem M, minacem (c a m. 2) T, minantem cod. Arev. PaBchal. .Carinin. Lib. V. 119 Cum moueas, ori ora premis mellique uenenum 65 Inseris et blanda Dominum sub imagine prodis? Quid socium simulas et amica fraude salutas? Numquam terribiles aut pax coniurat in' enses, Aut truGulenta pio lupus osoula porrigit agno. Traditus ergo uiris operator sanctus iniquis 70 Cons-uetam non linquit opem pueroque reuulsam Ense Petri, ne qua pius a pietate uacaret, Beddidit auriculam. nec enim uindicta Tonanti Conueniens humana fuit, qui milia Patrem Angelicas sibimet legiones poscere posset 75 Plus duodena dari, si mallet sumere poenas 64 cf. Ovid. Met. X 291 75 df. Verg, Aen. II 103 64 commoueas MTACF^HKLZOPThj cummoueas G horiora MT, oriora rE cum gl. xpi oscula tua, ore ora DK^P^BST sched, Poelm. cf. Pros. praemens (is corr, m. 2) M^T\ premens AG^ cf. Pros. ueninum A 65 inseres S^ dnm blanda F m inserens & suh hlanda dnm i. p: A 66 stimulas g Smicum D Ald,, amara d simulans inimica Wopk. coni 67 tfumquid plerique ArevcUi terribilis M^T^L^Z^h^t post h, v. d q: eras. in P eneusis M^ in ensis T^ 68 set A tru«culenta (n ero^.) il, traculenta JT lupis 2) obscula iUT porregit M^A, porriget T*, porrigat T^ corr. m. 2 69 traditur MT' (traditor corr. m. 2) F?LZ^ Tb' , tradit"' M operatur M^T' L*Z\ post operator ras. in S inipsis A 70 linquid MT (n fere eras.) PS, liquid CH, liquit DFGT reuulsam] u» a m. ^ MT ea> reculsam ? , seuulsam g puroque A 71 inse M^T petri ense A ne//// LZP plus MT^ cf. Pros. uacarot fort. ex negaret M, uacaret ex uocaret C, uaceret L 72 reddedit M, reddii Zdorr. m. 2 auricula T^E^ mecenim K uindita to r* thonanti MT\ donanti P 73 post hiimana spatium 1 u&rbi in r qui ex que P 74 angelicasq; A legionis T^ I corr. m. 2 poscire Z^ possit M^T\ posset r, possit L^Z, poscit P, possi D 75 post mallet spatium 1 uerhi in r, malit L^Z^P^ duodenariw (us eras) Z^ dari vn ras. P su»mere (m eras.) E poenes A 120 Sedalii De meritis quam sponte suas ignoscere plagas. Tunc parci mucrone iubet, quia uenerat ipse Ponere pro cunctis animam, non toUere cuiquam. Namque Petro clara iamdudum uoce fatenti 80 Cum Domino se uelle mori Trius aliger' inquit *Quam gallus cantet^ hac me ter nocte negabis', Non reprobando fidem, sed praedicendo timorem. Continuo ad tristes Caiphae deducitur aedes. IUe sacerdotum fuerat tunc denique princeps 85 Et princeps scelerum; namque hoc residente cathedra Pestifera falsis agitatum testibus ardet Concilium, iam iamque uolant mendacia mille In Dominum, uanis hominum confiata fauillis, Et pereunt leuitate sui, uelut ignis oberrans 90 Arentes stipulas; uires cui summa cremandi 80 cf. Matth. 26, 34; Luc. 22, 34 77 mucrone* (m eras.) Ty mocroni A, mu»crone (c eras,) JB 78 dare p A non] nec Parrh. uitam cuicam A 79 iamque A Parrh. Ald. claram T dudum iam clara m in ras. 80 uelli B alliger MTl^DFlPr', alier Le^ inquid MTEL^Z^P'^ a 81 cantet om. M^T^ ac F me s. 2. A negauis T, negebis eo L 82 reprobandn M n«* (on eras. ut mdetur) E* praedicando AM^OT 83 continuo (continu a m. 2) T, protinas ms. Bartkii Parrh. tristis M}T, uastas AU. caifae MTFLZP, caifse J., caife Ej caiphae K deducetur Z*, "^Mucitur 8, educitur l h^des B 84 ille] hic Parrh. tam 5 85 nam JfT' que m. 2 add. cathedra Ah Cant. 86 pestifera Abj pesti- fera« K agitatur T, agitatum (m a m. 2) M 87 consiliuni Parrh. iamq; B uolutant A, uolent G 88 dm ^ conflata hominum S labellis Canty cauillis coni. Heinsius (ad Prud. Perist. II 318), fabellis cod. Alm. 89 et] at coni. Barth. Ad/D. LIII 3y sed Arntz. coni. periunt A, depereunt ParrJi. sua norm. rec uelud ADBT 90 arentis M^T^ uiris M^ Qlieat T\ uis est K* {in ras.) Z^ {in ras.) P nonn. rec, uires B, uires (res in ras.) T summas A cremadi M, cremando m PaschaU Carmin. Lib. V. 121 Materies infirma rapit, uictoque furore Labitur inualidae deformis gloria flammae. Postquam nulla dolis patuit uia, brachia tolli Armat in insontem saeuus furor. heu mihi quantis 95 Inpedior lacrimis rabidum memorare tumultum Sacrilegas mouisse manus! non denique passim Yel colaphis pulsare caput, uel caedere palmis, Aut spuere in faciem plebs execranda quieuit. Ille tamen patiens subiecto corpore totum 100 Sustinuit nostraeque dedit sua membra saluti. Namque per hos colaphos caput est sanabile nostrum, Haec sputa per Dominum nostram lauere figuram, His alapis nobis libertas maxima plausit. At senior, cui cuncta potens praedixerat auctor 97 cf . luvenc. IV 567 s. 91 materiis T^ corr, m. ^, matiries A uictoque] que om. r*, o uictaque LZP 92 inualide plerique flamme T^ flammis a m, 1 ut uidetur 93 dolis] s add. m, 2 E tollit A 94 armatq; A he' (u a m. 2) MT, ei r fort, recte cf. Leo de Senecae trag. ohserv. crit. d ». 67 8. t hei ex heu c 95 inperior K corr. m. 2 rabidum (b corr. ex x>) Mj rapidum AB^L^Z^P^ Arntz. cf. Pros. memore re r Z^P\ memoratum b corr. m. ^, memorate JT; memorare tumultum! • • • • 8. m. manus: interpungere uoluit Wopk. 96 sacriligas M^ sacri- legis K^ corr. m. 2 mouissae Jf , mouiss& A^ monuisse K 97 cholafis MT, lapis A, colafis FGLZP capud *M4CZ» cedere plerique 98 expuere M, expoere T^ spuere corr. m. 2 c gens (plebs in mg.) r, pleps BK exegranda P 99 subiecto** (re eras.) P 100 sustenuit MT^AP^Z^ quae MT 101 ^'os T chophus M^T^j cholaphos corr. m. 2, colohpos A, colafos FP, culaphos Z capud MAE^ sanabilac T 102 nrm r, na A labere MTZ^^ lauere (a in ras., e, ex a) Fy lauare L\ labare P* corr. m. 2 103 sputa haec nonn. editt. plaudit] lcrenit tonuit ut glossa add. in Mj plauxit E, plau«sit K, plausit m, plau- dit Parrh. 104 ad MT senior] simon Vonck. coni. auctur Mf autor C 122 Sedulii 105 Quae uentura forent (quoniam transire nequiuit Infectum quod Christus ait), se prorsus adesse Ipsius ex sociis semel ac bis terque negauit. Et gallus cecinit; conpleta est sanctio Christi, Et sensus rediere Petri: memor ille malorum 110 Inmemoris damnauit opus, gemituque sequente Culpa fugit, cedunt lacrimis delicta proftisis, Et dulcem ueniam, fletus, generastis^ amari. lamque dies aderat; nocturna mestior umbra, Flagitium uisura nouum, tenebrisque remotis 115 Pandebat populis ludaeae crimina gentis. Mox igitur Dominum Pilati ad moenia duci Nexibus adstrictum ludas ut uidit iniquus, Deriguit scelerisque sui commorcia reddens 113 cf. Verg. Aen. II 132 a i 105 que T transsire A nequeut 2fef, nequibit r^LZO^BS^j nequibat ms. Barthii Cant. Parrh. sched, Poelm. 106 inj)erfectum A quod] ft^ (d a w. ^) r se] d add. T», se* (d eras.) E^FG HZt sed i, si KB prursus A 107 socis A hac bes MT (bis corr, m, 2) 108 et] tunc Parrh, caecinit MT, cicinit A conpletae MT t sanctio xpi T^ in ras., sanctio (an corr. m. 2) M, santio D 109 redire ADLZbj redere K Petro Fdbr, fauet Prosa 110 inmemores M^AG^L\ inmemoris (inme a m. 2) T i opus] u in ras. M}, opes AL^Of opos B, ops (i a m. rec.) D sequen- tem M^ sequenti corr. m. 2, -ti in ras. 2 litt. T\ frequenti S cf. Pros. 111 fuit Cr, fu#git X, post fugit ras. in 8 caedunt MT al. dilicta A profussis A 112 generastis] i ea; e corr. M\ -is in ras. scr. T\ -s^ m. 2 add. in C 113 diis T* corr. m. 2 mistior MT^ umbras MT nocturnis— umbris ms. Barthii 114 flagiti — u F uissura A 115 populis ex -us C pandebant AMT>L^Z> iudae M, iudsB J., iudeae 'j^leri' que cremina A 116 Pylati C ad] om. V 117 ad- striictus MT^ {corr. m. 2), adstrictum (i ex u) A iudas om. A inicus MT, iniquis c ed. Lips. 118 deriguit T^rKLZaf, diriguit reW. cf. Pros. conmercia E linquens cod. Amtz. Paschal. Carmin. Lib. V. 123 Incassum, facti pretium, non facta reliquit. 120 Quidnam etenim prodeest, illic trepidare timore, ^- /i*-.' NuUus ubi timor est? aut quae confessio tetro Lucet in inferno, cum iam demersa securis Arboris infandae radicibus, exitialem Quae peperit fructum, feralia germina uertat 125 Funditus et dignis pereant mala robora flammis? Continuoque trucis correptus meute furoris Se quoque morte petit, quamquam tunc sanior esset, Cum scelus ulcisci procurreret, ipsaque dirae Guttura uocis iter, cuncti quae uendere mundi 120 cf. Verg. Aen. VI 491 126 cf. luvenc. II 47 129 cf. Verg. Aen. VII 534 ■ 119 incassum] uernui priori adnectunt MT^j incasum F Beg. 1 facti* A praetium MT alii reliquid MCEK^LZSj relinquit A 120 quidnam enim M^T^ (et s. l. m. 2) nam] 07n. Thl2, naiii- quid enim Fahr, prod*est (e eras.) T, prodest (st add.) F, prodest u relL timorem T Ott. 2 Ald. 121 autq- MT, atq; L tetro] cum u. sequ. coni. in M (tliotro) T^ 122 lucit M^, lucet T^ in ras, dimersa T'r^BC'GLZ{?)TVb Cant Arntz., demensa A0\ dimissa K^ Spir, Poelm.j demissa Beg. 1 e 123 arboris in mg. add. M^ T^ infande M^T^ alii rdicibus M exicialem MKj exitialem (t a m. 2) T 124 quae peperit] priori uersui adnex. MT {corr. r m. 2) peperit*» (et eras.) M fertalia M^l^ gemina G, gramina Parrh. uertit] uer in ras. Z, uertit S a m. i, uergat D 125 in funditus M, in mg. add. T*, funditur F et] ut ms. Barthii Lips. 126 crucis M^T^, truci c completus Wopk. coni. monte coni. Barth. 127 morte* (m eras.) T petat MT^ {corr. m. 2) quamquam MT^FG {in mg.) B Beg. 1 Cant., quanquam rA, tamquam] tam in ras. Z, tamquam rell. cf. Pros. tum] m a m. 2 T sanctior Jlf*T* corr. m. 2 cf. Pros. 128 tunc S ulcisci] i corr. in E, ulcisce B pro- currit M*^ corr. m. 2, procurrer& (er& a m. 2) T, pcuret A, pcurreret precarreret o I^, praecurreret BCF^S, properaret Gh, precurreret L, nece curreret Barth. coni., praesumeret Grun. r& ipsaque dire T^ in ra^. ipsaque ( .-. st in mg.) A dire MT^, dirre B^ 129 gu»tura (n eras. ut uidetur) M, *#guttura (re era^.) T, gutorea A, gutara DE ite E Y a m. 2 cunctisq; L, cuntiq; Z uindere M uendere mundi T* in ras. 124 Sednlii 130 Ansa redemptorem, nodatis fancibns angens Infelicem animam laqneo snspendit ab alto. Lenior ira qnidem tanto pro crimine cnlpae, Cnnctomm cni nnlla foret par poena malorum. Exitns hic mortis tamen et snblime cadaner 135 Ostendit popnlis, qnanto de cnlmine lapsns Pridem discipnlns qni nnnc rens, alta relinqnens Sidera tartarenm discenderit nsqne profnndnm; Tnnc nir apostolicns, nnnc nilis apostata factns. At Dominus patiens cum praesidis ante tribunal 140 Staret, nt ad ingnlum ductns mitissimus agnus, Nil inimica cohors insontis sanguine dignnm Bepperiens, regem quod se rex dixerit esse 131 cf. Verg. Aen. V 489 130 — 132 in ras. scr. T* ausa quidem A anguis corr^ in n -aens A\ ang^ens EL, agens b 131 infelice M in D, ab (a in ras.) F lato M laqneis expelleret altis ttel laqueo disper- deret alto uel disperdidit WopTc. coni, 132 leuior E (ex corr,) Kh nonn. rec. ira quidem leuior Barth, coni. tantae BH (tn ras.) Parrh, cf. Pros. 134 haec 3P, hec T* mortis om. A 135 hostendit MT^ populus E\ popu*«li8 (pu eras.) Z", popolis R quantu My quantum T\ qanto F laps//// Mj lapsis T, eit n lapsus (est a m. 2) F 136 discipnlos MT^y discipul^s C i eras., discipulis £*, discipulis Z^ est nunc ed, Spir. Poelm. oH. n n reliquens (n a m. 2) M, relinquens T* in ras. (fuit reliquit ?), reliquens Gf -linquens in ras. H 137 sydera D tartareo M^T^ corr. m, 2 descenderit Ludwig ex Prosa. coni.f discendere MT^ (-dit at corr. m. 2), discendit ad AG^LZ^, descendit ad rBCBEFK (at uel ac a m. 1) Ty descendit at B, descenderat 138 uir s. l. K^^S^ apostolicos T^ uilis] uir Vat 2 (s. XV) 139 ad MTE^F*^ xps 22 patens A 140 ««staret (ad eras.) MT ut s. l. M} T^ iucula M agnos T* corr. m. 2 141 nihil A chohors M, chors A, choors CFLZBy -mica cho- in ras. T* in* sonti ES digno M^T^ dignu corr. m. 2 142 reperens A, re- periens FB, comperiens ms. Barthii sch. Poelm. regens M^T^ dixerat C7(?) editiones pleraeque cum rec, diceret f cf. Pros. Paschal. Carmin. Lib. Y. 125 Obicit et uercun mendax pro crimine ducit. Nec mirum si iura Dei gens perfida uitet 145 Imperiumque neget, lucos quae semper amauit, Idola dilexit; simili nam more furentes Tunc coluere Baal, nunc elegere Barabban. Damnatoque pio conseruatoque proteruo Mutauit per utrumque uiam sententia iustam : 150 Auctor mortls erat iussus qui sumere lucem, Auctor lucis erat iussus qui sumere mortem. Gredite iam Christum, pro cunctis credite passum. Quid dubitatis adhuc? en sectus terga flagellis, Subditus obprobriis, poenas amplectitur onmes, 155 Ne dignus sentire necem uel latro periret. Heu falx torua patrum, segitem caesura nepotum, 146 cf. Verg. Aen. X 578 153 cf. Hor. Epod. IV 11 143 obiecit M^T^ ut uidetur, corr. m, 2, AI? uero MT* {corr, m. 2) creminsB A^ crimina F^ dx J., dixit I^F (ix vn, ra»^ S, dncit (u corr.) G, dicit JS?L^Z^ 144 ne" M mira Z m impia F^BDEF^ (in mg,) KL'B Beg. 1 Barrh. , perfida vn, ras. Z cf. Pros. 145 lucros A que M^T dl. 146 idula A semper quae idola adamauit Dilexit lucos Ald. erexit sched. Poelm. morte A fuentes M 147 bahal TBGB Beg. 1 c* eligere L Pa/rrh. baraban ACF8, barabba B, barraban DBZ, ba»rabban (r ercu.) K 148 damnat«oque (i era^s.) F piu M 149 motauit A sententia* (m era^.) T iustam K corr. m. 2, iusta (a ex o) Z, iusti g 150 auctur M morti' T iusus A lucem m ras. T^ fuit mortem, uitam E (). luce) ceg {sequ. v. om.), luce in ras. laelB Z 151 om. A mortis K s. l. m. 2 152 cernite iam H 153 qui h cod. Arntz. dubita»tis (s? eras.) H adhuc] huc in en corr. M^, adhu»c Hj adh»c Z in sectus M^T^ flagillis A 154 subditur T* (corr. m. 2) r^G, sub«ditus F oppropriis MT\ obppns Ay obprobriis plerique 155 ne" (c a m. 2) MT, nec A O^h uelut A, uel** H, ceu Cant. Fabr. 156* heu«* M, heu me T^ falx//// (Ix a m. 2) M, fallax T'A Beg. 1, falx (x in ras.) LZ, falx heu H turba M}T^BFO Beg. i, turua L\ curua Parrh. patrum s. l. M^T^ segitem M^T^AL\ segexctem F, 'eg&em (s a m. 2) K, segetem reU. ce«sura (n eras.) MT, cessura A, ce*sura (s eras.) F, cesura ex casura G Sednlii .... .ic.iiu<. Pilate, tuum! quot gesseris uno -•.'jiii.i laiiicio, uigili si mente notares, Ncli >oiiis lauisse manus, sed corpore toto '.»v LWiJueras sacrum ueniae sperare lauacrum. Lorripis insontem, sistis sub praeside regem, Praeponis humana Deo; qua morte teneris, Quod Dominum numerosa cruci per uulnera figis? Cumque datus saeuis ad poenam Sanctus abiret 165 Militibus, uilem rubri sub tegmine cocci Vestitur clamidem, species ut cuncta cruenta Mortis imago foret; spinis circumdedit ampium 167 cf. Verg. AeD. II 369 157 tu (um a m. 2) MT quod M^TE^FH^K^O, quot corr. ■ in Z gesserit E 158 cremina A, crimine cod, Arntz. uilis (ri a m. 2) M, uilis T* corr, m, 2, uili {corr, m. 2) K, uigilis in g notaris M^T^ 159 nec g Ald, solum K}T cod. Arntz.i solas R lauasse L, lauasse AS sed*« (et eras.) G, 8ed&*> (in era^.) b sed corde reloto tiel sed pectore loto Wopk. coni. totum M^T^ corr. m, 2 160 uenia MT*^ ut uid, ueniq» spectare (s eras,, s add. m, 2) E spectare I^AEF^L^Sh^ ed, Spir. Poelm. (in mg. sperare), spirare Wopk, coni., expectare Arev, 161 correpis MT\ -ripis in ras, K^Z sacrum] sanctum ■ 12 sistis] inmiti AL\ sitis Z, et sistis Parrh. pressidis E^F^ G^ 162 praeponisque Fahr. Poelm, alii deo humana A quam T, qui Parrh, more M^T teneris] neris T* add, 163 quod MT' {corr. m. 2), qui rell, cf. Pros, crucis 0* post Fahr, 164 datus s. l. M^T^ seuis scs ad poenam xps A seuis MT al. 165 militibus clamidem r (clamidem in ras, m. 2) AG^SOh, militibus clunldam cla i, m. uilem H subtegmine Wopk. coci A 166 uestit' Z, uestitus Tcg Arnfz. clamidem M cum pler., clamydem T, uili clamidem in ras. L\ uilem F (uilem a m. 2) AG^ (uili m. 2), clamidem H species (s, in ras,) M, speciesq- ut (sq- ut in ras. a m, 2) T, ut speciemq- ut r, speciesq;, ut K}RVTZh Arntz,, speciesque L corr. • • • m, 2 cruentae M^T^C^H^, cruente E^ corr, in -ta cruenta cuncta A 167 foret (fur a m, 1) M\ foret (oret a m, 2) T^ Paschal. Carmin. Lib. V. 127 Neia corona caput, quoniam spineta benignus Omnia nostrorum susceperat ille malorum; 170 Implet arundo manum, sceptrum quia mobile ten*ae, Inualidum, fragile est^ uacuum, leue. moxque alienos Deponens habitus, proprium suscepit amictum, Scilicet humanae positurus tegmina carnis Et sumpturus item, nil iam ut mutabile ferret 175 Post mortem propria,cum maiestate resurgens. 177 Nec sine diuino constat moderamine gestum Quod uinum cum felle datum tristemque saporem Suscipiens tetigit labiis et ab ore remouit, 176 Humano ponens mortalem tegmine carnem. 174 cf. Verg. Aen. IV 569 168 add, m, 2 in K capud E^ benignus] us in ras. JiPT* (fuit is), benegnus A 169 susciperat M^AL^, suscepit B corr. m. 2 n D 170 ♦roudo My arondo (u a m. 2) T, harudo r quia M^T^ quod corr. m. 2^ % r^Ay quod rell. terrae] semper DGB^STZ^h Beg. 1 F, terrae E in ras. mobile semper K^ in ras, per se coni. Barthius 171 fragiiae T, fragille A est om. S Facuu Z^ alienus M'T' 172 abitus T, habitum (s a m. 2) K suscipit 3PA amictum] habitum A 173 humane T et alii possiturus A tigmine T\ tcgmine F'T' 174 «item (s eras.) T nihil A iam onu Parrh. sched. Poelm. cf. Pros. ut M (t fere euan.), om. Tf s. l. K\ u corr. in G mutabilae T*, motabile r^A, mobile K^L^B', mutabile 2? in ras. ferre T, fer& K\ for& S' 175 propriam T^D^ magestate MC, magistate T^ ge corr. m. 2y resurgens] ns in ras. MT (re fort. fuit), refulgens nonn. editt. 176 om. MTrBDF^KLSO^ Beg. i, uncis inclusus in Ej in mg. sup. in HB Numano C tegmina G^* corr. m. 2, carnis G*^ corr. m. 2 inortalem tegmine carnem humano deponens A, hu- mano patiens mortalem sumere carnem Alm. cf. Pros. 176 et 176 transponuntur in a 177 n. constat d. sine A diuino (o corr.) My diuinnm T^ factum e^l cod. Arntz. 178 quo r^K\ quid B post cum ras. plur. litt. in F sapore T 179 labris AD Parrh. hore M remouit (it a m. 2) M 13S Sedulii 180 Quippe necem parno degustaturas amaram Tempore, quam reduci contemnere carne pararet. Protinus in patuli suspensus culmine ligni, Beligione pia mutans discriminis iram, Pax crucis ipse fuit, uiolentaque robora membris 185 Inlustrans propriis poenam uestiuit honore, Supplidumque dedit signum magis esse salutis, Ipsaque sanctificans in se tormenta beauit. Neue quis ignoret speciem crucis esse colendamy Quae Dominum portauit ouans, ratione potenti 190 Quattuor inde plagas quadrati colligat orbis. Spiendidus auctoris de uertice fulget Eous, Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae, Arcton dextra tenet, medium laeua erigit axem, Gunctaque de membris uiuit natura creantis, 195 Et cruce conplexum Christus regit undique mundum. 180 qnippe] p^ ex d T* pamum M^T^ degestatarus E, degHBtiirus K^ amar////am M, amarum T' 181 quem JE^ corr. m, 2 contemnere* (t eras.) M pararet] raret m ras. Z* 182 patulis M^T^, pat*uli L patibuli culmine suspensus religione A 183 relligione E^FGT, relegione L motans A 184 fuit • ipse A uiuolentaq- A rubura M^T\ robura A 185 ue- stiebat A honore« (m eras.) T 187 ipseque lonas Avi/rel, 188 neue] ue in ras. JP*, neue ex neui C* ignorit Z^ a 189 portabit A patenti Lipsms {de Cruce 1 10) 190 quatuor EB8 plagiB H quadrati» D colUgat M^T^AE}LZB, collig& r, coUigit reU. urbis M^T\ orbis & A 191 autoris E fulgit M^T^Z^ eous in ras. M^T^y eois lonas Awr. 192 occiduoq; A lambentur P, labuntur HV lonas AtMr, sacrae] a CeUarifM : qmdam flaccae sidere] e ea? a M^T*t sidera B plantQ i^ a m. 2) T 193 leua MA alii tenit L^ regit A, subri- git B (e supra add.) Beg. 1 , tetigit 1 2 leue rigat B^Z^ corr. m. 2 acxem M, a*xem (c eras.) T, ax*em (p eras., mam. 2) K 194 creantis] tonantis cod. Arntz. 195 ex c crucem M^T^H conplexus M^T^ABO^ cf. Pros. mondum P Pasclial. Carmin. Lib. V. 129 Scribitur et titulus: Hic est rex ludaeonim, Quo nihil a deitate uacet; nam caelitus actum Hoc Hebraea refert, hoc Graeca Latinaque lingua; Hoc docet una fides unum ter dicere regem. 200 Huius in exuuiis sors mittitur, ut sacra uestis Intemerata manens a Christo scisma uetaret. Quin etiam insonti latere ex utroque cruentos Constituere uiros, meritum licet omnibus unum Non faciat similis quamuis sententia; namque 205 Inter carnifices sancto pendente latrones Par est poena trium, sed dispar causa duorum. Hi mundo sunt quippe rei pro crimine multo, Huic reus est mundus, saluatus sanguine iusto. Suppliciisque tamen rerum dominator in ipsis 196 — 201 in mg, add, P^^Z^ scribitnr] ij in ras. M\ inscibitur A scribitur in titulis super Farrh, titolus M}T^ hic rex est i. Fdbr. iudeorum TA dlii 197 quod WTALST, quo« E, quo reU. nil T^CF^GKTZ a* (d eras.) M deita M^T uaoat A Beg. 1 celitus T et alii, caelita B' 198 ebrea MTCE^, hebiea pler. graeca* (m eras.) M, greca pler, linguaque latina A linguam MT 199 docit M fidis T* dice" (re a m. 2) MT 2(X) cuius S in om. D exu*iis MS, exuuiis (u, a m. 2) Ty exuis A , exuuiis (uuiis in ras.) F, exuuias V^ ut uidetur n mititur AF 201 manes F scismaw» (ta eras.) MT, scisma pler. 202 quin etiam] cum simul Parrh. insontis BCHS Beg. i, sonti Z^P 203 instituere I^ Poelm. licet] li am.2in K uirus M}T^ meritum non omnibus unum f Parrh. 204 facias M, faciai (s eras.) T, facit UP^Z\ fecit f similes E^UT'^ Beg. 1 ed. Spir. Poelm. sententia C" eras.) M hos faciat similes cHter Barthii, hos facit assimiles Parr^. 205 carnificis ilf T* 206 c* 207 absdsi in M par* (s eras.) F dispar» (s eras.) T, dispar sed Alcuinus tribus eod. Arntz. 207 hii ACEL^Z, hi« K rei quippe -4, qiiippe siint D creminse A 207 et 208 con- iuncti erant in P corr. m. 2 208 hunc JP* saluatur jS* praetioso sanguine lotus c 209 suplicisque A que om, V tamen s. l. L^Z^P^ dominatur MT'K^ X. 9 130 Sedulii 210 lura potestatis non perdidit: aequus utrumque ludex namque tuens hunc eligit, hunc reprobauit, Amborum merita praecelso examine pensans. Vnus enim, quem uita ferox nec morte reliquit, In Dominum scelerata mouens conuicia dictis 215 Mordebat propriis et tamquam setiger hircus Ore uenenoso uitem lacerabat amoenam: Alter adorato per uerba precantia Christo Saucia deiectus flectebat lumina, tantum Lumina, nam geminas arcebant uulnera palmas. 220 Quem Dominus ceu pastor ouem deserta per arua Colligit errantem secumque abducere gaudet In campos, paradise, tuos, ubi flore perenni 210 cf. Verg. Aen. X 450 213 cf. Verg. Aen. VI 444 219 cf. Verg. Aen. II 405 s., Prud. Perist. V 235 210 potestates T^ perdedit M^P'Z^ utriusque A 211 iudex fuit A elegit MTAJEFK*LZ^P'B8 Bem., fort. recte m gwimuis contra metrum cf. Pros, reprobat D 212 arborum P meritum Cant, Parrh. Fahr. pr«ecel8um T' corr. m. 2, precelsa K ex agmine Ald. pensas M}T^E^ 213 unus erat cod. Arnte. unius quem B reliquid MCEPZy relinquit ta ° A 214 scelera P monens h conui*cia (n eras.) A, con- uitia muUi 215 propris A sed A segiter r, seJH»tiger P hyrcus CBF^GIIKLPTZ 216 ueninoso A, ueneno" P o €orr. m. 2, uenenosa 6 lacerabat] populatur Barthius Adv. m LIV 7 217 adoratu MT^ praecantia MT, pr«ecantia r 218 diiectus KL^Z^P^ saucia diectus lumina A tamen A 219 lumina om. A, libera Beg. 1 Cant., impia c, seua d, aspera g nam* (q- cros.) M archebant M^T^, sacerbat K*^ corr. m. 2, arce- a bat L^PZ^ geminus A uincula (s. l.) C^L^Sbce Poelm. m palmam K*^ 220 et 221 fere aibscisi sunt in M diserta T^ eorr, m. 2, testa P, deserta s. l. m. 2, desta (er s. l. m. 2) Z 221 colligit T\ collegit T^AF^P^ erantcm (r am.2) T suum- que T abducere TEKLZ, adducere rell. gaudet] -it in M exstat 222 paradisi M^T^L^P^Z\ paradis* F corr. m. 2, para- dyse nonn. tuos s. l M^T^ Paschal. Carmin. Lib. V. 131 Gramineus blanditur ager, nemorumque uoluptas Inriguis nutritur aquis, interque benigne 225 Conspicuos pomis non decipientibus hortos Ingemit antiquum serpens habitare colonum. Ambo igitur uarium diuerso calle latrones Adgressi facinus uiolentum grande patrarunt. Infernas adit ille fores, adit iste supernas; 230 Ille profunda sequens penetrauit claustra gehenuae, Abstulit iste suis caelorum regna rapinis. Interea horrendae subito uenere tenebrae Et totum tenuere polum maestisque nigrantem Exequiis texere diem; sol nube coruscos 235 Abscondens radios, tetro uelatus amictu, Delituit tristemque infecit luctibus orbem. 229 cf. Verg. Aen. V 732 dl 223 blantur (di a m. 2) MT nimornmque K^ sequitur ras. (qnod) uoluntas AF*^ 224 interque beate — conspicuos uel interque malignus Woph coni. 225 conspicuus L^PZ decipi- entibus MTAl^ (-fici- eorr, m, 2, l flu s. ?.) Se^, difcruentibus Amin ras.f deficientibus relL cf, Pros. hortum M^T^ (ortos corr. m, 2), hortus L^P2^ 226 anticum M^T^, antiquus Nehrissensis coni. serpis M^T^ 227 uarium] uiarum A 228 acgressi D£?P^ 229 adit ille] it ille corr. in M, it iU- in ras. T^ e iste, ed, Bas, foras T 230 profunda ex -de K petens CaM. Ald. paenetrauit M, penitrauit G^ gehenne T et al., genne Z* 231 uis M' (t add. m. 2) T^ (s add. m. 2) 232 hor- rende T et alii 233 po*lum (p era^.) D mestisque MT al, negrantem MT^j nigrante K 234 ante h. v. rasura 1 uersus est in P ex] cetera uersus deswnt in M, exsequiis D tegere LP ffiam nube nubem sol diem K ** nube (in eras.) L choruscus T^ (cor- ruscos corr. m. 2), coruscus L^Z^, co»ruscus (r eras.) T, choruscos b 235 absj cetera desunt in M thetro T* amicto T» ex -tum uel -tus, amicto PT 236 dilituit T^L^T ed. 8pir. Poelm. inficet T, infecit (t in ras.) F, interficit S^ -fecit corr. m. 2, impleuit sched. Poelm., repleuit Ald. uvbem T^ corr. m. 2 9* 132 Sedulii Hunc elementa sibi meruerunt cernere uultum, Auxiliis orbata patris, laetata per ortum, Maesta per occasum. nam lux ut tempore fulsit 240 Nascentis Domini, sic hoc moriente recessit, Non absens mansura diu, sed mystica signans Per spatium secreta suum; quippe ut tribus horis Caeca tenebrosi latuerunt sidera caeli, Sic Dominus clausi triduo tulit antra sepulchri, 245 Nec tellus sine clade fuit, quae talia cernens Funditus intremuit, dubioque in fine supremum Expauit natura modum, ne cogeret omnem Summus apex inferna petens succumbere molem, Auctoremque sequens per tartara mundus abiret. 250 Sed pietas inmensa uagas properabat ad umbras, orbem lactibns S sequuntur in editt. Aldi et Fcibricii ah Tota sibi oppositum fratrem quod Delia haberet, Gum Buberat terris, supero (supera ttd super) ille in culmine coeli, Impia perpetuam timuerunt secula noctem. verau^ tertius aderat in ms, Barthii, qui quidem ex Verg. Oeorg. I 468 exaratus esse uidetur. ex uetere codice hos uersus Sedulio restitutos esse monent sched, Poelm. Amtzenio teste, sed faUunt 237 hinc K, hinc (corr, m, 2) LPZ elimenta F^HLPZ^ m merentur M, meruerunt (uerunt a m. 2) TK, -uerunt fort. in ras. ba 2/, merentia P*Z*, merent c, metuerunt cod. Barthii, sched. Poehn., maeruerunt coni. Arev., cf. Pros. 238 letata MT alii, laetata (ta» a m. 2) K, laetaq- S^ hortum M^T', *rtum K 239 moesta MT, mesta pler. occasus F' s. l. lux#j ut (it eras. ut a m. 2) K 240 dno K corr. m. 2 241 mistica MB alii, me- stica W 242 sere*ta (c am. 2) K honoris (corr. m, 2) WT*^ 243 caeli] poU F' 244 clausit T, clausi* MEQZ sepulchri omnes fere, atra sepulcri Urh. {s. XV) 245 nec] ec corr. uid, in T, non sched, Poelm, cla*de E que T cernens talia C 246 in- tremit T^ ex intremuit 247 modum] obitum coni. Barth, co ne* (c eras.) K neger& (co am, 2) P cogeret ex cogiret T 248—250 fere cibscisi sunt in M subcumberet E^F^G^LP^Z, ■°c rt« tertara n recumbere K 249 tara E, tempora T mondus P habirA • ■ ....... H 250 uagans T* corr, m. 2, uagas (as in ras.) F Paschal. CarmiD. Lib. V. 133 Ferdita restituens, non consistentia perdens. NuUa tamen tanti metuerunt signa pericli Qui Dominum fixere cruci, quin insuper haustum Cum peteret sitiens, unus de plebe nefanda 255 Peniculo infusum calamo porrexit acetum. Manzeribus populis in deteriora uolutis Conueniens liquor ille fuit; nam dulcia uina Sicut in horrendum cum conuertuntur acetum, A mensis proiecta iacent: ita tempore prisco 260 Gens accepta Deo, nunc est odiosa propago. Ergo ubi cuncta boni conpleta est passio Christi^ Ipse animam proprio dimisit corpore sanctam, Ipse iterum sumpturus eam, quia mortuus idem, Idem uiuus erat membris obeuntibus in se, 265 Non obeunte Deo, cuius uirtute retrorsum 251 nec r' Ald,, sed non Parrh. 252 nulla* K tanti ow. MT timuerunt F, meruerunt g 253 quin MT, qui» (n eras.) K **aust*um F eorr. m. 2, austum LP^BZ*^ 254 ne«*fanda ^ 255 paenicolo MTj poeniculo i, penniculo RSb^ Cant. acaetum T* eorr. m. 2 256 manzaribus M ut uid. ef. eodd. ad Ven, Fortun. V 5, 75, manzyribus TFc, manzribus (z a m. 2) G, manziribus (zi in ras. m. 2) H in mg. gl. filius meretricis manser, manzeribus (z a NZ m. 2) Kj manz- in ras. Z^, nageribus JP, manceribus eod. Arntz. w, mamseribus Poelm., manheribus 12^ manseribus ed. Lips. pupu- lis P* 257 liuor F' eorr. in licor ille liquor D 258 dum JB^ Hb Beg. 1 Cant. ef. Pros. conuertantur 0* acaetum T*, acce- tum r horridum] acerbum e 259 amissis F, a mensa e. Arntz. ita] sic Beg. 1 260 accepto P* exossa r* (s^ era^s.) B\ exosa EF^ (m mg.) LPZ^BSO^ xpi in ras. T» christi a m. 1 fuisse uidetur 262 et 263 transp. in C demisit MB^^H^T cf. Cypr. I p. 30, 11 {ed. Hartel): nam et crucifixus praeuento camificis officio spiritum sponte dimisit et die tertio rursus a mortuis sponte surrexit de corpore M^T 263 qui MT, (^ (uia a m. 2) r, qua (i a m. 2 ut uid.) P ef Pros. 264 uius G^ obeontibus M, obe*»untibus E 265 obe«*unte E, abeunte b^ Fdbr. monstrat se esse deom c. u. r. w* in ras. 154 Sedulii lafernae patuere uiae, ruptaeque fatiscunt Diuisa conpage petrae, rediuiua iacentum Corpora sanctorum fraetis abiere sepulehris. In cinerea animata suos; subitoque fragore 270 Hlud ouans templum, maioris culmina templi Procubuisse uideDS, ritu plangentis alumni Saucia diacisso nudauit pectora uelo, Interiora sui populis arcana futuris lam reseranda docens, quia lex uelamine Moyse 275 Teeta diu Christo nobis ueniente pateseit. Dic ubi nanc tristis uietoria, dic ubi niinc sit Mors stimulus horrenda tuua, quae eemper opimis Insaturata malis cunctas inuadere gentes 266 cf. Verg. Aen. I 123 267 cf. Min. FeUc. Oct c 11, 1 269 cf. Verg. Aen. II 692 276 cf. I Corinth. 15, 56; TertuU. de TeBDiT. cara. c. 5i 2G6 inteniB MT alii rupteque SITalii, ruptiq; G fateBCunt SPTT (s. l pa 1». 3) F'KLP'Zn, patescant CDS Artitx., dehiBcimt 7 diuisB K' (corr. m. 2) LZ, diiua« (a » «i. ^ P iaoente F 2S8 o^um in tm. scr. T' factis TB K' corr. m. S, ahiie LTZ^TV 0'tdMtd. rediniae Z' M'TK' M', cl.n -ita cwr. T' 271 prooubiisse MT', procubi rita r t rite s. l. m. 3 plagentie K' 1.2 BepulchiiB om- K animata] I Z rito MT, 272 discesso W {corr. 1» deBciBBO) P {coTT. m. S), dia.CBsao (c eras.) r, disouBSO fZ^T* f Lips., disciBO m' Alm. pectore TK' 273 interia L enU (b eras.) f popukns T arcana MTrBF'H, archana rell. 274 re- aerenda MTF () inonBtranda s. l. m. 3) Reg. 1, rese- in ras. E", reEcrando P, monatranda f, monBtrata eod. Arntz. moyao MT', moai r' Poelm., moBBS Ald., moigi Caitt., mojsi reU. cf. Fros. 275 nobiB 3o Gg patiBcit MT' 276 triB"' (tis o m. 3) P Qono E sit am.2 in K, sis c. Amti. a m. 2, sched. Poelm. Fabr. 277 BtimoluB F, BtimaluB (u, in ras.) S; stimnliB — tuis L'0' Ald. Fabr. que MT, quia 13 abimis B 21S Instaurata rBDFGBKP'Z'ST cf. Pros. et Ven. Fort. III 9, 79 PaschaU Carmin. Lib. Y. 135 Poenali dicione soles? en pessima, non tu 280 Peruenis ad Christum, sed Christus peruenit ad te, Cui licuit sine morte mori quique omnia gignens, Omnia constituens te non formauit ut esses: Semine uipereo culpa genetrice crearis Et uenia regnante peris. iam spiritus artus 285 Liquerat ad tempus, patulo iam frigida ligno Yiscera pendebant, et adhuc furor arma ministrat: Cuspide perfossum uiolat latus, eque patenti Vulnere purpureus cruor et simul unda cucurrit. Haec sunt quippe sacrae pro religionis honore: 290 Corpus sanguis aqua tria uitae munera nostrae. Fonte renascentes, membris et sanguine Christi 283 cf. Verg. Aen. VII 281 286 cf. Verg. Aen. I 150, Lucan. III 315 279 poenale M^ corr. m, 2, penali pler, dictione B soles (in ras,) M^T^ (fuit moues 9) pesfelma M, pessimma T 280 christum T^, xpm corr. m^ 2 christus T^, xps corr. w. ^ peruenet ex -it M 281 cui] c ex qu. C, cum Poelm. gingnens MT^By genens C^ corr, in ginens m. 2 282 constituit r («. l, n It ens) G (t ens s. l,) HP\ constituente E^(?)F\ costitu*wi (ens eras,) • • • K, constituens (ens in ras.) Z te non] tn F^ s, l. 284 eu uel tu 2> iam frigida ligno T^ corr, m. 2 artus in ras, M% n tuB artos Lf arcus P corr, m, 2 285 frigida ligno ex corr, in Af, spiritus artus T^ corr. m, 2 frigida ex -do G 286 uescera M e pendebat T, pondebaiit P, pandebant W ministraj T, ministrat at DOPBTj ministr^ (at a m. 2) K, ministrans rell, cf. Pros. 287 in mg, scr. E"^ perfossum] 1 -us s, l. r* uiolatus Z^ aeque MT BE^FKy eq;//// C corr, m. 2, atque LZ^BTCant. Bem,, ecce 12 Parrh. Fdbr. patentis M^T 288 uulnera P porporeus MG^ (corr, m. 2), purporeus T* (corr, m, 2) KLPZ 289 hae e (c, ^ a m. 2) K sacre MT alii relegionis i, regionis P^2?^ honorem T 290 corpus aqua sanguis P, c. aqua sanguis KB Arntz, aqua ex equa E"^ trea WT*^ post munera ras. in K nostre MT, in ras. scr, K} 291 f*onte (r fere eras,) M renascentis MTC^ corpore Christi M^T*^ (sanguine xpi corr, m. 2) cf. Pros, 136 Sedulii Vescimur atque ideo templum deitatis habemur, Quod seruare Deus nos annuat inmaculatum, Et faciat tenues tanto mansore capaces. 295 Ergo ubi depositi thesaurum corporis amplum Nobilis accepit Domino locus ille* iacente, Nobilior surgente tanaen, generatio fallax Augebat sub corde nefas, quod nocte silenti Discipuli Christum raperent et abisse referrent 300 Ter redeunte die, sicut praedixerat ipse. Quo stimulante metu uigilum munimina poscunt Plura dari saeuaque locum obsidione teneri. Si nondum post uincla crucis, post uulnera ferri, Post obitum mortis numerosa caede cruentum, 305 Carnifices, implestis opus nec creditis illum, 298 cf. Ovid. Met. IV 84 302 cf. Verg. Aen. X 109 292 adque MTC 293 nos deus MTB adnuat P, annuat (nn in ras,) LZ 294 faciat] at in ras, E, faciet F Alm. tenuis MT^ mansure MT^ capacis MT^ 295 deposuit B 296 nobis r lucus {corr. m. 2) KL dominum — iacentem MT iacente ille r iacenti L^ 297 nobilior surgente, tamen cod, Arnte* Ald. alii trepidatio fallax — angebat sub corde (nefasl) quod n. s. Woplc, coni, 298 augebat] angebat Ke^ Lips- Parrh.y audebat Fabr,^ fingebat Wopk. coni. sub] s. l, F^Z\ ne 5* (sub in tng.) Cam>U 299 xpo T, dominum Farrh, sched. Poelm, rapere r Cant, abisse ex abysse D referent (r s. l. a m, 2) F, referent Bem. 300 ''dixerat JT (p a w. 2) PZ 301 qui ex quo S^ uigilnm s, l, T\ uigilium rft* monimina MT^ numina L^P^Z^ poscit C 302 dare F^ corr, m, 2 saeuaquae MT saeua- dara cB q- obsidione (dura am, 2) r locum] s. l. F, om, B obsio*ne ne P, obsiditione D teri Z 303 sed nondum Parrh, prost K uolnera M feri (r s. l a m. 2) E 304 ouitum T numeros a cede Z cede plerique 305 carnificis MT^ (corr, m, 2) K^LP^BZ' cf, Pros. inplestis EZ, implestis (estis vn ras.) L 1 ne B credetis M ilum (L s, h a m, 2) Ly illud S Paschal. Carmin. Lib. V. 137 Qui totiens irais animas j)roduxit^ ab umbris, PoVse siiam^ reiiocare^ magis : peioribus aptos Consiliis armate dolos, signate sepulchrum, Ponite custodes, monumento aduoluite saxum. 310 Quis poterit seruare Deum, cui cardine rerum Cuncta patent? undis habitat, per tartara regnat, Et caeli de nube tonat. quid, saeue tumultus, Excubiis deperdis opus? quid niteris illam Explorare fidem, cui non uis credulus esse? 315 Coeperat interea post tristia sabbata felix Inradiare dies, culmen qui nominis alti A Domino dominante trahit primusque uidere Promeruit nasci mundum atque resurgere Christum. Septima nam Genesis cum dicit sabbata, claret 310 cf. Verg. Aen. I 672 312 cf. Lucan. I 196 314 cf» Verg. EcL IX 34 306 quoties !P (ex quotiens), quocies K^ corr. m, 2, quotiens L^FT\ n qi totiens Z, qui toties rDFHy quototies R produxit uel pruduxit M\ eduxit tioluit m, 2 ad (r* corr. m. 2 309 costodes M^ custodis T* munumto F^ corr. in mo- cxum My esaxum P 310 dmn LPZ^ seruare s. l. P^ cui in mg. r, quo coni. Cannegieter 311 patet M^ cui cuncta patent B tarra r, tartara (ta, in ras.) t Z regna## (et eras. , t a m, 2) K 312 t^onat (h eras,) T o seue T et dlii, sQue B sunt qui interpungant quid, saeue, tumultus tumultu Crusius (Probdb. crit. p. 170) et BurmannutS Sec. tremendae Excubiis gentis est opus coni. 0, Arntz., quid, sedule, multis Excubiis defendis opus Canneg., quid^ saeue, tumultus E. dementis o. coni, H, Arntz. 313 excubiis] b corr, C, excubis K disperdis r (1 de... 8, l, m, 2) DK^BTZ, dependis E^LP (fort, n ex corr,, s, l, aJ di» m. 2) b^^Oj quid densis Crusius nitiris MKP^Z^ 314 explorare» C, ex- plora D non uis] nominis D, uis tn ras, Z^ credolus {corr. m. 2) T^P^ 315 ceperat nonnulli tristitia 2), tris*»tia G 316 in- a u radi^re (a am,2)E «qui B 318 monda P adque MTE resurre P* corr. m, 2 xpm in ras. T» 319 gene*sis (s eras.) E, genesis (is in ras.) K, genisis T dicet KLPZ\ dicat Cant. ed, Spir, Poelm, sabbata {s a m, 2) E, sabbe C^F^ clarit {corr, m, 2) M}T\ cl . . r& K, clarat Parrh, sched. Podm, 'JOi^ ^imi- '^.bi& oa^ut «^sse diem, quem gloria, regis !<l}iuc utiatu |>Jroprii donans futgore tropaei l^uuttiiuu retinere dedit. lioc lummis ortu Virgo loreus aliaeque simul cum munere matres Messis aromaticae notum uenere gementes 3a5 Ad tumalum uacuumque uident iam corpore factum, Sed plenum uirtute locum. nam missus ab astris Angelus amoti regidebat uertice saxi, Flammeus aspectu, niueo praeclarus amictu. Qui gemina specie terrorem et gaudia portans 330 Cuuctaque dispensans, custodibus igue minaci Venerat in forma, Ctiristum quaerentibus alba. niae igitur Dominiim calcata uiuere morte Angelica didicere fide. perterritus autem 326 cf. Veig. Aen. IV 35G 320 urbiB M'T' oapud ME' dies B 321 hnnc S donaDa (mi a m. S) r thropei M, tropliei T (t*t uid.) ODEKL FR, tropBiS, tropheifl, tTa-pei F^G'LSZ, tri umphi m coi. .4re*. 322 dodit (i euan.) M 322 ortnm T', hortu K 323 ftensq, UaTia flesteBque M* sequitur atqne aliae a in. 2, in marg. sup, exstat tiersMS correctva a m. (d. uigo pa.ienB K, uirgo (o i» ras.) Z m&ttU i' 323 et 324 trauspon. in T 324 aroniatacae (corr, tn. 3) M-T^ noctu Gant. nenire M^TL^P^Z' gementU M, dolentea r (} gementes s. (. m. 3) CO'F\ gemente T' 325 ui- dentia T 326 uirtote. (m eras.) MT, nirte r 327 a»nioti (m «.) F ' eidehat (re i. 3) E, reBidBba.t (n eras.) K B, dispoDsans E nertice B 32» neueo MT pra Parrh- sched. Foelm. amictnni M'T' pOTtat i tanB S 330 CDntaqne F eorr. m. 3, diapeusfts F igne (~ eras. corr. m. 3. minaci DE^KF^ZS Seg. 1 (c. (~ eras.) K, minace Ald., minacem relt. F'Z'Tb^ rec, formam — alham rell. ipm r* i« ras., fuil chriBtoni qnerentihus T et alii 332 ille MT t^ii calcata M mortem TKL'P'Z' 333 om. MT angelicam— fidem L'P'Z' fidem T" didicere ex dedicere FG Paschal. Carmin. Lib. V. 139 Miles in ancipiti retinet discrimine nitam, 335 Deserta statione fugax testisque timoris Vera refert gratis; postquam data munera, fallit Discipulumque globum placidi sub tempore somni Clam sibi nocturna Christum abstraxisse rapina Conpositus simulator ait. fare, inprobe custos, 340 Besponde, scelerata cohors, si Christus, ut audes Dicere, concluso furtim productus ab antro Sopitos latuit, cuius iacet intus amictus? Cuius ad exuuias sedet angelus? anne beati Corporis ablator uelocius esse putauit 345 Soluere contectum quam deuectare ligatum? Cum mora sit furtis contraria, cautius ergo 335 cf. Verg. Aen. IX 222 337 cf. Ovid. Met. VI 489, Past. in 185 334 in ex m ut uid. T* ancepiti T* corr, m. 2, ancipite JP*, ancipite Z* in ancipiti retin* in ras. K^ retinet ex corr, LZ, repetit P* corr. m, ^, retinens cod, Arev, cf, Pros. discrimina M^I^ uitam (m a m, 2) M, nitae T 335 add. in B fugaz ex fingas w* uid. E^ 336 refer* T sed post Parrh. Ald. Fdbr. Poelm. dl. dat MT"^ fellit C 337 discipolumque MT* 338 nocturnam — rapinam M^T^B, nocturna rapinam L^P, noctur- nam rapina Z xpm T^ fuit christum, xpi JS? adstrazisse P 339 simulatur MT'K^P, simolator Z\ similator & fere M^T^ °improbe B custus MT^K"^ 340 respondens M, responde** (ns eras.) T respondenscelerata E^, responde«scelerata K s, h a m. 2 choors CD, chors B, coors F audis M^T 341 di- #cere , (s eras.) P, dice" (re a m, 2) F *furtim (e eras,) P pductis P 342 sopitus MTCFKLP^Z^B^SV^ in#»»tus (ten eras.) P 343 exubias (c a m.2) MT, excubias rCE^G {in marg.) E^KL'0'PBST cf Bem. et Pros. sedit MG^ beate (i a m, 2) K 344 om. M'T^K' corporis» ublato P ablato Z^ e putabat 1 2 345 contecta {" am. 2) T deuetare G legatum MT'LP'Z' 346 cum *ora E, c. hora K\ cum ora Z* furti* (s a m. 2) L 140 Sednlii Cum Domino potaere magis sua lintea tolli. Mentita est uox uana tibi. tamen ista figuram Bes habet egregiam: ludaeis constat ademptum 350 Quem nos deuoto portamus pectore Christum. Plange sacerdotes perituros, plange ministros Et populum, ludaea, tuum pro talibus ausis. Non tuba, non unctus, non iam tua uictima grata est. Quaenam bella tibi clanget tuba, rege perempto? 355 Qui tuus unctus erit, quae uerum amiseris unctum? Victima quae dabitur, cum uictima pastor habetur? Discedat sygnagoga suo fuscata colore, Ecclesiam Christus pulchro sibi iunxit amore. Haec est conspicuo radians in honore Mariae, 360 Quae cum clarifico semper sit nomine mater, Semper uirgo manet; huius se uisibus adstans 348 cf. Psalm. 26, 12 352 cf. Verg. Aen. II 535 347 lentea MT^^ linea rP^ in marg,, linthea C 348 men- ts a tita////est (es a m, 2) K, menti* est (ta a m. 2) P; mentitestibi (a a m. 2) Z tibi M^T^rE^F (in ras.) LPb\ sibi (s a m. 2) X, 8 ♦ibi (s a m, 2) Z, sibi reU. cf. Pros. figuram] t formam P* in mg, 349 aegraegia M^T^ iudeis MT alii 350 corpore coipore MT^K^L^PZ^f pondere S cf. Pros. 351 periturus M^ minestros M 352 iudea MT dlii, ''iudea B ^* K 353 «unctus (i eras.) C 354 clangent M}TL^P^Z\ clang& (& in ras. m, al.) E, clangit D/Sc Bbb qui MTP'Z'c' cf 1 221, qviis rell. evLt Fc n »unctus (i eras.) C, uctus K que MT alii uirum M amisseris JB, occideris Jld. 356 d«betur My debetur T pastur M 857 add. in B sinagoga M et dlii colore] Oj ex corr. M 358 sibi pulchro m iuncsit T, iuncxit rZ, iungit g, uinxit Beg. 2 Parrh. sched. Poelm. amorem MT 359 conspicui K, conspicua Z', perspicuo cod. Arev. ' ore M^T, honorem P 360 clari B 361 uorgo F^ corr. m. 2 8e*uisibus (si in raa. ns m. 2) E uissibus M cuius c. Arntz. adtans T, adttatis K d d ns corr. m. ^, astans {^ a m. 2) Ly astat P corr. m. 2, adstans in ras. 9 Z^, astans DGH, asstans ST manet: Mariae se quippe resurgens Cant. Paschal. Carmin. Lib. V. 141 Luce palaiD Dominus prius obtulit; ut bona mater Grandia diuulgans miracula, quae fuit olim Aduenientis iter, haec sit redeuntis et index. 365 Mox aliis conuiua potens in fragmine panis Agnitus enituit, quia uerus panis apertis Semper adest oculis, fidei quos gratia claros Efficit, ut Dominum uiuentem cernere possint. Saepe dehinc proprios diuersi temporis horis 370 Discipulos manifestus adit uescentibus illis Extemplo nunc ora ferens, nunc piscis obusti Atque faui mandens epulas, quo rite doceret Corporeas res esse dapes seseque uideri In membris, quibus ante fuit formidine rursus 375 Flebis apostaticae, Dominum quae caeca negasset, Cum foribus clausis resideret turba fidelis, Pace salutantis sese intulit atque foratas 362 pa»lain (1 eras.) E dominos T prius] semper T, quoA etiam in M} fuisse uidetur, pius cod» Arntz. 363 deuulgans CF^ G^hf diuulgens K corr. m. 2 miraque P' corr. m, 2 que M^T alii olym T 364 indix Z*P* 365 post aliis ras. in L callemque petens Parrh. sched. Poelm. fraumine TZ\ fragmine (g a m. ah) M, fragmina KL (ag in ras.) 366 qui MTr BCFG cf, Pros. 367 oculos M'T fidele M'T, fidei* E n clarus MTy plenos m 368 possit MT, possit F 369 diuersi» (s eras.) LPZ temporis** (s am. 2) P ho*«ris F, hora Ald. propior ed. Lugd. ante hunc uersum nonnulli ponunt uersum 376 teste Cellario 370 discipulis T 371 extimplo CDEHL* P'Z^B^STh, exemplo rG hora MTK^ abusti BCEFGOb Beg. 1, 2 V, adusti cod. Arntz. a m, 2y Parrh. sched. Poelm, cf. Pros. 372 adque MTE faui* (s eras ) LPZ aepolas M a o T* (aepulas corr, m, 2), epulis K corr, m, 2 que B quor it8B (88 ex A m. 2) E docerit K^L^P^Z"^ 373 dapis T* uederi FP^ 375 apostolicae TO* Beg, 1 negassit Z\ necasset Pa/rrh. sched, Poelm, 376 clau^sis L 377 paci Z^ obtn- lit Cant. salutantis M, salutatis G^KL^P^Z\ salutis H\ salu- taris cod, Arntz. adque MTE furatas M}T L 1 ... .iTU- k=" _;l ^lLli ^ZIL r^^T.Mi? "LLi . «; *• — - L 1 . .1* . *'«--L rT-:-:i;rza - *- 'ic L:^.--: : '"-.^ JL a^. ^ »i ' l" >««a«>- PaschaL Carmin. Lib. Y. 143 Omnia soUicitos odit simulator amicos. Gnarus item Dobainus Petro piscante per aequor Cum sociis captum esse nihil dimittere lina In dextras hortatur aquas. mox gurgite clauso 395 Fendula fluctiuagam traxerunt retia praedam, Fer typicam noscenda uiam: nam retia dignis Lucida sunt praecepta Dei^ quibus omnis in illa Dextra parte manens concluditur ac simul ulnis Fertur apostolicis Domini ad uestigia Christi. 400 Nec piscis prunaeque uacant et panis in uno Discipulis inuenta loco. quisnam ambigat unam His rebus constare fidem, quippe est aqua piscis, Ghristus adest panis, sanctusque Spiritus ignis. Hinc etenim abluimur, hoc pascimur, inde sacramur. 405 Tunc epulis praeceptor eos inuitat edendis 394 cf. Verg. Aen. V 394 391 in inarg, add, B sollicitus MT\ solicitos -B*; sollicitis — amicis c* simulatur MT^L^P^Z\ similator Z^y simulatus O^ amicus Tl^Z^ 392 Ignarus M, gnaros {corr, m. 2) KLPZ dns ^^ n T* ex dominus piscate M 393 socii T* corr. m. 2 nil r, nichil B cap*tum T demittere MT'E^F^GH*K Beg. 1 cf. Pros. et IV 116 394 ortatur TB 395 fluctiuagum Jlf*T* ritia MT^ praeda MT' 396 tipycam M, tipicam BCET noscendi M^TZ^, noscenda* (m eras,) b nam] s, L K^LZP^, quia ParrK sch. Poelm,, non 0* Ald, ritia MT^ 397 illo MT'K L^P^ZW^ 398 dextera Ald. ac simul] om. WT\ asimul (c a m, 2) E 399 apostolicis alma ad Parrh, sched, Poelm, dno KJJPZ^ festigia r, uestia K xpi (i ex s) M 400 pis"*' c r, pisces KL^P^Z^E Ald, pruneque MT alii uagant P 401 discipolis M, discipuli' F quis r* l nam s. l. m. 2, tn s. l. m. 2 in P ambig& Fy ambigit T 402 constare] stare in ras. Z* 403 xps in ras, T* ad§ (e in ras. a m, 2) P scosq: M, et scs rBhy scsquoque BSf Ald, Spir, Poelm. Fabr,, scs sps C sSq; sps ignis in ras, T^ 404 etiam 0*, *enim (& a m, 2) KLP ablui- mus jT* corr, m. 2 hoc] hinc JfT* {corr. m. 2) Parrh, Ald. sched. Poelm. 405 aepulis MT post epulis ra>s, plur. litt. in KP (prece polis eras.) Z praeceptur Mj saluator cod. Arntz. praeceptor eos epulis JPa&r. edendis in ras. P*Z^^ edentis l 144 Sedulii Alloquiis de more piis, mensamque petentes Vnanimes nota Domini bonitate fruuntur Et Christum sensere suum. modicoque paratu Postquam uicta fames et surrexere relictis 410 Bite toris, an corde Petrus se diligat alto, Explorat Dominus; Petrus annuit. ergo nitentes Pastor amans augere greges operario in omni Parte bono commendat oues, commendat et agnos. Haec terno sermone monens, ut terna negantis 415 Culpa recens parili numero purgata maneret. Inde sequenda docens^ Pacem omnes, inquit, habete, Pacem ferte meam, pacem portate quietam, Pacem per populos monitis dispergite sanctis Et mundum uacuate malis: gentesque uocari 420 Finibus e cunctis, latus qua tenditur orbis, 409 cf. Verg. Aen. I 216, VIII 184 406 illoquiis MT^ (corr. in al-), alloquis Eeg, 1 de ore M mensanque MT^^ me*samq; (n eras,) H petentis MT^ 407 un- animis MT^y unianimes Z*P, unanimes (a corr.) Z notaque di BGO^ pietate cod. Arntz. ed, Spir. Poelm. Fabr, 408 xpm T^ ex christum modiquoque M^ ut uid,, modicoque T^ ex corr, (modicumque ?) paratum Jlf^T* 409 fam//// M, famis T^jK'*^* PZb exsurrexere FGHO^S Alm., &#8urrexere JK, et surrexere (t ex corr.) &, adsurrexere Eeg. 3 410 rite] te in ras. P toris M TrF'G\ cboris Ald., thoris rell. sedieligat MT' diligat alto in ras. C 411 m marg. add. C^ explurat M dominos T corr. m. 2 nitentis K} 412 ouans c gregis MT^ operari 0* ut uid. operario omni Eeg. 2 413 pater bonus in M^T^ fuisse uidetur bona 0', boni D commendfiet D utroque loco^ con- mendat S 414 hac M} hae corr. m. 2 , hoc editt. pler. etemo EL'PZ\ ternos D mouens T'GO^PZ' trino — trina ed. Idps. negautes MT^C^ 415 manere» (s? eras.) M, maneret] tam,2 T 416 docens sequenda C pacem inquid o. h. MTLPZE Eeg. 3 T, omnes inquit p. h. D omnis T* inquid FE} 417 mea (" a tw. 2) TE qui&em {corr. m. 2) GL, quietem H 418 pacem por- tate populos D populos in ras. T* dispertite K^ corr. m. 2 y U 419 mondum P uaculate T maris P corr. m. 2 uocate Ald. Fdbr. 420 et cunctis MT'OW, ei H urbis Jtf*T^ Paschal. Carmin. Lib. V. 145 lussis mando meis omnesque in fonte lauari. Haec ubi dicta pio Dominus sermone peregit, Bethaniae mox arua petit: coramque beatis Qui tantum meruere uiris spectare triumphum, 425 Aetherias euectus abit sublimis in oras. Et dextra sedet ipse Fatris totumque gubernat lure suo, qui cuncta tenens excelsa uel ima, Tartara post caelum penetrat, post tartara caelum. IUi autem laetis cernentes uultibus altas 430 Ire super nubes Dominum tractusque coruscos Vestigiis calcare suis ueneranter adorant Sidereasque uias. alacri sub corde reportant, Quas cunctos doceant: testes nam iure fideles 421 cf. Verg. Ecl. HI 97 422 cf. Verg. Aen. I 81 425 cf. Verg. Aen IV 445 = Ge. II 291, V 511 Ovid. Met. XIV 127 421 haec P, iussis in ras, m. cU. Z omnes M, omnis T om- n ^ uesq: corr. m. 2 forte P lana P, lauacri D 422 post n dicta ras. in S pius M^T^ dominos T corr. m. 2 423 qui in ras. T^ arua ex erua E 425 euetus M, subuectus Fabr. habiit MT, abi*t (i eras.) E horas ilf, auras (au a m. 2) T, oras l/p^Z^O^ Beg. 1. 2, auras rell. cf. Pros. et Lachm. ad Lwir. III 405 426 ad dexteram C, ad dejiv&mDVbcfgl (ex corr,) Ald. Fabr.^ in dextra ed. Spir. Poelm. (ad dextram subit in mg.), et dextram subit Cant. sedit MTKL^P^ZOT ipse in ras. L^Z^ totumq; (q; s. l. m. 2) H, fere euan. in M, mundumque Ald. sched. Poelm. 427 tenet BV excelsaque et Cant. Ald. et ima m 428 in a mg, add. E^ paenetrat M, penitrat C^ penetr& jP conseruando 1 regit penetrat Parrh. sched. Poelm. 429 l&es E corr. m. 2, laeti Ald. cernentis MT^, cernentes s. l. E^ cernentes laetis V uultibus (u, am.2)r 430 ille JS:* "per (su a m. 2) KLPZ nubis T^ corr. m. 2 tractosque L^P^Z^ choruschos MT, h choruscos DJP, coruscos C, corruscos T 431 et 432 ahscisi sunt in M uenerantur T Beg. 3 cum rec. ed. Spir. Poelm. dl. , uerenter B 432 sideriasque H'^ alacbris T* corr. m. 2, alacres P\ ala- cris (?) L^Z' 433 docent MT, deceant L'Z'P testis MT^ ia B ed. Lips. fidclis MT' X. 10 146 Sedulii Paschal. Garmin. Lib. Y. Diuinae nirtutis erant, qui plura uidentes 435 Innumerabilium scripserunt pauca bonorum. Nam si cuncta sacris uoluissent tradere chartis Facta redemptoris, nec totus cingere mundus Sufficeret densos per tanta uolumina libros. 434 diaine T et alii uidentis MT^ 435 innomerabiliam MT^ scribsenint Z 436 sacras JfjT* uoluissen' M, uo- luissem T tradere (tra in ras. m, 2) C crthis M, cart»is (k eras.) T, cartis CFKLPESTZ, carthis E, libris cod. Arntz,, scri- ptis Parrh» 437 redimptoris T* corr, m. 2 cingere totus C cingeret mmundus T 438 suffeceret T^ corr. m, 2 densis M T^ uersm recenti manu exaratus erat deleto alio in EXPL- OPERIS SEDVm SACRI LIBRORVM- NOVI- ET VETERIS TESTAMEim LIBRI QVTVQ: FELICITER My EXPL- LIBER QVINTVS NOVI TESTAMENTI 7ELICITER Tj EXPLICrr PASCHALIS CAJIMINIS A SEDVLIO HERJmETRO COM- POSin LIBER TERTIVS T, FINIT LIBER QVARTVS INCIPIVNT VER8VS EIVS- dem sedvlh (Ij a m, 2) de lavde cristi C, explicit liber nn- 7ELICITER Ey EXPLICIVNT QVATTVOR LIBRI EVANGELIORVM SEDVLII jP, EXPLICIT LIBER V SEDVLH OPVS PA8HALE DO GRAM A, EXPL- LIBER ni SEDVUI OPVS PASCALE Z, EXPL LIB V SEDVLH PRBI Z, Expl- lib V Sedulii opus paschale P, explic lib tertivs sedvJiII oPERis PASCHALis 12, EXPLiciT LiBER •im- 8 Beg. 1, Explicit liber Sedulii {Beg. 3) Incipit carmen ipsius: Cantemus etc, V, explicit liber IIII sedulii poet^- uersus Asterii q collegit. E. S. {sequitur Tvymn. I) d CAPITVLA LIBEI PRIMI. I. Fraefatione gentiles argait hortaturque conuerti. (V. 17.) II. Orat omnipotentem creatnrarum auctorem dari sibi 5 rectam dicendi carminis niam de miraculis dicturo pauca diuinis. (v. 60.) III. De translato diuinitus ne moreretur Enoch. (v. 103.) IIII. De partn Sarrae nonagenariae sterilis. (v. 107.) V. De uxore Loth in salis statuam uersa. (v. 121.) 10 YI. De igne non ardentis rubi diuinitus ostenso Moysi. (v. 127.) YII. De uirga eiusdem Moysi in draconem uersa atque in se reuersa iterum. (v. 132.) VIII. De sicco mari populo Israhol. (v. 136.) 15 Vini. De mauna caelitus eidem plebi data. (v. 148.) X. De productione aquae de petra. (v. 152.) XI. De locutione asellae Balaam. (v. 160.) XII. De statione solis sub lesunaue. (v. 163.) XIII. De Helia coruis ministrantibus pasto et igneo curru. » (v. 170.) Xnil. De XV annis ad uitam regi desperato additis Ezechiae. (v. 188.) XV. De lona ceto uorante seruato. (v. 192.) XVI. De tribus pneris in camino flamma saeniente non tactis n et persecutore eorum in pecudem nerso. (v. 197.) Capitulis recensendis e codicum numero, qui partim integra, partim mutUata ea exhihentt selegi HK{r)* item spreui capitulorum inscriptiones discrepanteSy quae in codidhus siue margindles siue uersi' hus interpositae leguntur cf. Prol. in fine capituli vmiuscuiusgue vndi- caui, ubi quodque insertum esset. 1 CAPiTVLA LiBRi PRiMi JBK 7 morirot* K 8 sterili aHii e I 9 leth K 10 mosi K (passim) 14 sicca mare Hy sico mare K^ n siccato m. alii 19 curro H, curro K 22 ea hechi^ K 25 pesse- cntore K 10» 148 Index XVII. De Danihelo a famelicis leonibus custodito. (v. 212.) XVIII. Miraculorum recapitulatio praedictorum. (v. 220.) XVIIII. Deflet elementorum idolorumque cultores. (v. 242.) XX, Exhortans semet ipsum in carminis uiam trinitatem astruit et Arrium atque Sabellium uarios rectae fidei s percutit inimicos. (v. 282.) XXI. Hortatur milites in uia fidei signo crucis armatos se- que in albo beati ordinis poscit ascribi. (v. 334.) XXII. Orat Christum, quem formam serui sumpsisse euange- listae quattuor animalium fignris ostendunt. (v. 351.) lo XXIII. De expulsione Adam de paradyso et quia ab ipso mortalis sit facta posteritas per Enam, cuius facinus expiatum asserit per Mariam. (lib. II. v. 1.) XXIIII. De conceptu beatae Mariae a prophetis saepius prae- dicto et Gabrihelo archangelo nuntiaute conpleto. i5 (v. 35.) XXV. De partu beatae Mariae et angolorum in Christi na- tiuitate Deum laudantium gratulatione. (v. 41.) XXVI. Christo lesu in Bethleem nato Herodes et omnis Hierosolima cum illo turbatur. (v. 73.) 20 XXVII. De stella magos ad Christum ducente et mysticis eorum muneribus. (v. 89.) XXVIII. De saeuitia Herodis et nece paruulorum. (y. 107.) XXVIIII. De doctrina ac magisterio Domini duodenis. (v. 134.) XXX. De tricenarii baptismo Saluatoris et de spiritu in^.-v columbae specie uiso. (v. 141.) XXXI. De quadragenario Saluatoris ieiunio et trina tempta- tione peracta. (v. 175.) XXXII. De electione piscatorum. (v. 220.) XXXIII. De patema appellatione. Pater noster qui es in caelis. 30 (cf. V. 237.) XXXIII [. De sanctificatione nominis. Sanctificetur nomen tuum. (v. 244.) XXXV. De aduentu regni. Adueniat regnum tuum. (V. 249.) 35 1 custodis K 4 exortans K {passim) 9 ortat K 12 po- «toritas K 15 a gabrihelo H 18 cum gratulatione H 20 hirlma tnrbatur K 21 sit illa K dacente K 25 tricennarii Ky tricenario H 27 quadregenerio JBT* 30 in caelis om, K capitalornm. 149 XXXVL De effectu uoluntatis. Fiat uoluntas tua. (cf, v. 256.) XXXVII. De pane cotidiano. Panem nostrum cotidianum. (cf. V. 263.) XXXVIII. De dimissioue debitorum. Et dimitte nobis. (cf. 5 V. 274.) XXXVIIII. De temptatione uitanda. Et ne nos inducas in temp- tationera. (cf. v. 279.) XL. De liberatione a malo. Sed libera nos a malo. (cf. V. 288.) 10 CAPITVLA LIBRI SECYNDL I, De aqua in uinum uersa. (lib. III. v. 1.) II. De filio reguli absente Domini uerbo sanato. (v. 12.) III. Quam diuersa loca lustrauerit cunctos sanaudo lan- guidos. (v. 23.) 15 IIII. De leproso dominica tantura uoce mundato. (v. 26.) V. De socru Petri febriente manus dominicae tactu sanata. (v. 33..) VI. De spirituum expulsione nigrorum et aduersa populis clade saluatis. (v. 40.) 20 VII. De tempestate maris imperio Domini uerbi sedato. (V. 46.) VIII. De duobus a legione daemonum in porcos missa curatis. (v. 70.) VIIII. De paralitico dimissis portinus sanato peccatis. (v. 86.) 26 X. De prece archesynagogi pro tilia suscitauda. (v. 103.) XI. De muliere a profluuio sanguinis fimbriae dominicae tactu sanata. (v. 116.) XII. De praedictae resurrectione puellae. (v. 129.) XIII. De duorum sequentium atque clamantium inluminatione so caecorum. (v. 143.) XIIII. De energumeno surdo mutoque curato, (v. 152.) 2 co*tidiano H nostrum] co*tidianiim fl", om. K 6 in tempta- tionem om, K 8 malo] EXPLicrvirT (EXPLici^vir K) capitvla libri PRIMI HK 10 INCIPIVNT (INCIP K) CAPITVLA. (CAPITV K) LIBRI (Lli»» K) SECViroi EivsDEM oPERis HK 12 absentS H 13 languo K 22 demonum HK 25 archaesjnagogi K 31 energamino H 150 Index XV. De potestate curationum discipulis data. (v. 158.) XVI. De manu arida in synagoga ilico restituta. (v. 182.) XVn. De caeci ac muti sanatione lunatici. (v. 189.) XVIII. De erectione mulieris per annos XVIII curuatae. (v. 199.) s XVIIII. De quinque panibus et duobus piscibus uiris V milibus saturatis. (v. 207.) XX. De ambulatione Domini super aquas et Petro mergente Domini manu leuato. (v. 219.) XXI. De cunctis in Genesar infirmis sanatis fimbriae domi- lo nicae tactu. (v. 236.) XXII. De filia Chananeae a daemouio liberata. (v. 242.) XXIII. De diuersorum totius uulgi curatione morborum. (v. 251.) XXIIII. De saturatis IIII milibus uirorum ex VII panibusis paucisque pisciculis. (v. 257.) XXV. De transfiguratione Domini et Moyse pariter Heliaque monstrato. (v. 273.) XXVI. De lunatico cuiusdam filio patris supplicatione saluato. (v. 293.) 20 XXVII. De statere reperto in ore piscis ad soluendum Domino iubente tributum. (v. 313.) XXVIII. De eo quod discipulis de primatu percunctantibus humilem diiit fore maiorem. (v. 320.) XXVIIII. De sanatione multorum et diuitibus camelo comparatis 25 atque eleemosynis faciendis. (lib. IV. v. 1.) XXX. De duobus caecis poscentibus a Domino inluminatis. (v. 31.) XXXI. De sanatione caecorum claudorumque multorum et arefacta uerbo ficulnea. (v. 40.) 30 XXXII. De muto reddita daemone pulso loquella. (v, 57.) XXXIII. De dimissis mulieri peccatis, quae dominicos pedes lauauit lacrimis tersitque capillis. (v. 64.) 3 & muti H 6 V = V milibus om, H 10 in om. K 12 e K 15 saturis quattuor milia H 17 more JBT, mose K eliaque H 25 comparans K 26 elimosinis K, elemosini& H 27 cecis a dno K 31 loquela H 32 peccantis K capitulorum. 151 XXXIIII. De daemonis expnlsione fatentls ipsum esse Ohristom. (v. 82.) XXXV. De dato languoribas remedio et silentio daemonibus imperato. (v. 90.) 5 XXXVI. De muto et surdo, qui ad tactum manus dominicae et locutus est et audiuit. (v. 99.) XXXVII. De caeco^ in cuius oculo expuit Dominus et sanatus est. (v. 106.) XXXVni. De copia piscium, quae duas impleuit Domino iubente 10 nauiculas. (v. 109.) XXXVIIII* De suscitato unico filio uiduae matris. (v. 125.) XL. De septem daemoniis Mariae Magdalenae dominica iussione depulsis. (v. 142.) XLI. De electione discipulorum LXXII, quos non de sub- 15 iectione daemoniorum sed de nominum in caelo iubet conscriptione gaudere. (v. 150.) XLII. De hydropico sabbatis in domo Pharisei Domino iubente sanato. (v. 172.) XLin. De X leprosis dominica iussione mundatis. (v. 189.) ^ XLIIIL De caeco Timei filio inportunitate clamoris inluminato. (v. 210.) XLV. De eo qui IV ab amico panes noctis silentio clamans inportunus extorsit. (v. 218.) XLVI. De Samaritana, quae aquam dare dubitans perituram 25 agnoscens sua Domino pandente commissa postulat sompiternam. (v. 222.) XLVII. De culpa mulieris in adulterio depreh6nsae sub con- dicione ulterius non peccandi soluta. (v. 233.) XLVIII. De inluminatione caeci nati et ipsius mysterio facti. 30 (v. 251.) XLVnil. De Lazaro quatriduano mortuo suscitato. (v. 271.) L. De sessione aselli et de turbis laudantibus Deum. (v. 291.) 7 c&ro K 9 implebit K 12 dQmones H 14 LXXII {sic) b K 16 gauder& H 17 ydropico JBT, idropico K 22 tres H 24 perituram om, K 25 commissa K 27 conditio] K om. cet, 31 quadriduano K 32 d&*bis K Deum] explic CAPrrvLA lib*i SEC. INCIPIT LIBER TERTTVS EIVSDEM OPERIS K 152 Index CAPITVLA LIBRI TERXn. I. De 60 quod propinquante pascha exclamante Domino 'clarifica' paterna sit caelitus noce responsum. (lib. V. V. 1.) II. De humilitatis exemplo, quo pedes seruorum Dominus 5 lauans nec ludam exceperit traditorem. (v. 20.) III. De consecratione panis et uini et proditore tincti panis porrectione monstrato, quem dicit melius fuisse non nasci. (v. 32.) ini. Inuectio in ludam, quod dux et signifer arraatorumio signo pacis tradiderit Saluatorem. (v. 59.) V. De praedictione, quod Petrus ante galli cantum ter foret aetemum Deum negaturus. (v. 69.) YI. Quod traditus abscissam auriculam seruo Dominus tangendo tradiderit. (v. 79.) i5 yn. De falsis testibus et concinnato contra Dominum Caipha praesidente concilio. (v. 83.) Vin. De sacrilegio quo Dominum sputis palmis et colaphis inluserunt. (v. 93.) VIIII. De negatione Petri praedicta et gallo canente culpa2o memoris fletu soluta. (v. 104.) X. De relato sacerdotibus a luda pretio uel magnitudine facinoris ac suspendio eius. (v. 113.) XI. De crimine, quod Dominus regem se dixerit esse, quo reiecto atque damnato elegerunt Barabban. (v. 139.) 25 XII. De ablutione manuum Pilati. (v. 156.) Xni. De clamidis coccineae et coronae spineae uel harun- dinis mysterio. (v. 164.) 1 nrCTPrvNT cAprryLA libri terth eivsdem rH 2 de id rK pasea K exclanti r 3 capitula V et VI transp. in t K 16 oconnato r dm K 18 sacrilego r 20 canante rH 22 p&tio K 23 snspendo K 25 barrabban HK 27 cla- r h midis r serundini H, arundini K capitnloram. 153 XIIII. De uiDo cum felle mixto tacto labiis et remoto. (v. 177.) XV. De salutiferae crncis quadripertita positione uel qua- drifaria totius orbis protectione porrecta. (v. 182.) 5 XVI. De trilingui titulo super caput regis posito ludaeorum. (v. 196.) XVII. De sortione non scissae uestis (v. 200.) XVIII. De duobus latronibus cum Domino crucifixis. (v. 202.) XVmi. De tenebris horarum diei trium. (v. 232.) 10 XX. De terrae motu eiusdem temporis. (v. 245.) XXI. De aceto in spongia iam Domino in cruce pendenti porrecto. (v. 252.) XXII. De morte Domini, in qua petrae scissae sunt aperta- que sepulchra et uelum templi scissum pandens legis 15 arcana. (v. 261.) XXIII. Inuectio aduersum mortem. (v. 276.) XXIIII. De sacramento sanguinis et aquae de latere Dominl profluente. (v. 284 iam.) XXV. De custodiendo Domini signandoque sepulchro. 20 (v. 295.) XXVI. De primatu uel dignitate diei, quo Dominus resurrexit, ac de mulieribus et angelo geminae speciei custodi- busque pecunia corruptis, ut furtim sublatum Domini corpus mentirentur. (v. 315.) 25 XXVII. De reiectione synagogae et electione ecclesiae imi- tantis semper uirginem matrem. (v. 351.) XVIII. De agnitione Domini in fractione panis. (v. 365.) XXVIIII. De eo quod Dominus saepe se discipulis manifestans partem piscis assi fauumque comederit. (v. 369.) ao XXX. De dubitatione uel confirmatione Thomae praebente Domino manus et latus. (v. 374 formidine.) XXXI. De captura piscium CLIII et rerum mysterio trium piscis panis et ignis prandioque discentium. (v. 392.) 1 tacto om. H 5 capud K 11 spongoa rK pendente h HK 14 sepulcra K 15 arcbana K 16 inuentio K 21 die K 22 mulieri K 27 anitione r 30 uel om. H 32 CL trium r / 154 Indez capitaloram. XXXII. De amore Petri, qui ter negauerat, trina fit percunc- tatio et ouium <^ommendatio pascendarum. (v. 409.) XXXIII. De praecepto tenendae praedicandaeque pacis et bapti- zandarum gentium iussione. (v. 416.) XXXIin. De ascensione Domini, quam laeti conspexere discipuli. 5 (v. 422.) XXXV. De testibus id est iure fidelibus, qui de bonis innumeris diuinae uirtutis pauca scribere maluerunt. (v. 429.) 7 idem rH 8 maluerunt] explicivnt capitvla r HYMNVS I. GantemuS; socii, Domino, cantemus honorem, Dulcis amor Christi personet ore pio. Primus ad ima ruit magna de luce superbus: Sic homo, cum tumuit, primus ad ima ruit. 5 Vnius ob meritum cuncti periere minores: Saluantur cuncti unius ob meritum. Sola fuit mulier, patuit quae ianua leto: Et qua uita redit, sola fuit mulier. Frater iniquus erat iustum qui perculit olim: 10 Damnator Christi frater iniquus erat. 7 cf. Verg. Aen. II 661 INCIPrOTT TERSVS SEDYIJI PRESBITERI TP {p08t hymn. II), DrCIPIT HYMNVS SCI 8EDVIJI Fj IiraPIT YMKVS EIVSDEM G, HYMXVS SCI SE- DVLi 77 (= Parisinus 13047 s. IX f. 161), tsciviyvt carmiita eivsdb Bf IXCIPIT PARACTERICVM CARMEIT EIVSDE SEDVMI T, DTCIPIT YMNVS EivsDEM &, VERSvs SEDVLH j5' (= Bem, 455 s. X f. 23), hymnus Sedulii cum figura epanalesi incipit V (= Vossianus Q 86 f. 79 8. IX cf. Alcimi Aviti opp. ed. B. Peiper p. LXVI) , inscr. om, rell. , Caelii Sedulii elegia Poelm. cum pler. editt. ; vide supra p. 146 et quae dispu- taui in comm. de Sedulii poetae vita et scr. p. 41 s. 1 dominum T dno socii f honore n, honores Ald. 2 zpsti (xps a m. 2) T fuit Christi cf. etiam v. 10, christum b* (? xpi w. 2), Christo Cappvr sotus consonet X (= Cantahr. 173 s. VIII—IX cf. Za/ngemeister, Bericht etc, p. 70), personet (per in ras.) F, resonet TU 3 de duce m 4 hic homo D tenuit(?) T^, tumuit corr. m, 2, timuit (u a m. 2) r, timuit cod- Arntz. contumuit 5 in marg. add. E^ perire X , perire F minoris T^ corr. m. 2 6 cuncti ealuantur Osbernus (s, XI) 7 que TX alii, qua BC (per quS ianua m. 2 s, l.) E, quae (e add. m. 2) V\ quae uel qua l«eto (a eras.) T, loeto uel l^to rell, 8 et TEHn, ex r'XBCDFKP8Tp' et ex qua G, per quam 77' (= Paris. 7558 s. IX f. 166) Beg. 3 m • rediit X 9 iniqus F perculi P olym T 10 xpsti (xps in ras. 2) T fuit Christi incus F?' 156 Sedulii Transitus ille raonet, quid prima amisit origo: Quid uentura parent, transitus ille monet. Arca leuatur aquis, homines ut perderet aequor: Ne pereant homines, arca leuatur aquis. 15 Sume, pater, populos pro nati uulnere cunctos: Cum tradis Christum, sume, pater, populos. Hostia summa Patris, tacitis signata figuris: Quam reserat Christus, hostia summa Patris. Claudicat ecce uidens Dominum, dum praeualet, heres: 20 Aspera gens Christum claudicat ecce uidens. Beppulit ille famem, uenitus crimine fratrum: 15 cf. Verg. Aen. V 533 I 11 monet (docet m. 3 8. l) r quod C^K, quod H prima misit T^P (a add. m. 3), admisit Urb. 12 uenturu T^ corr. m. 2 patent TllKj par#ent (i eras.) /7', paret Ald., quod coniec. etiam Wopk. 13=14 archa BFOnnST leua«tur (n eras.) E, leuia- tur fi hominis T^ corr. m. ^ = 14 ut T^ITfi' Beg. 3, ne (a m. 2) V'j ne relh 14 aqis P {finit) 15 per nati n'V uulnera V, funere coni, P. Burmannus 16 contradis Beg. 1 a m, 1, cumtrahis g sumis Cant. xpm T^ in ras. fuit Christum Christum tradis Spir. Poelm. Fabr. 17 ostia EKun' suma JB* 1 duduTn tacitis s. l. T\ tacitis r, tacitis in ras. E, magna X, dudum K^O^ Alm. ff sanctis Urb, sicnata T\ signa** (ta am. 2) G fugiris ael f F^ corr, m. 2, fuguris V' tactus signata figura g 18 reserat 8 X, referat C, rexerat JB, reserat (c. gl. aperit) G, referebat K, referat in codd. Bom. ut uidetur, Poelm. in textu Christi 11, xps (s ex 0) 71' post 18 sequuntur 69 et 70 i/n b 19 dno T^F^nV uel e perualet /7 heros X, heros G, herea H cum gl. lacob ad quem peruenit ereditas isahac patris sui, haeres Poelm. cf. Bem. 20 asper (a a w. 2) TE xps T* in ras., christum m. 1 21 famen T^S, fame a repulit (p a m, 2) F, repulit § uenitus T Cant, Alm. Beg. 3 Bem., uenatus V Beg. 2 a d l l 2, uinditus T* {corr. in uen- ditus) X, uenditus rBC (c. gl. distractus) E^F^GH^KnW OV Arntz. fip'gm, distractus BScefg famem frater quem uendidit auro Ald., uenum actus crimine fratrum Arev. coni., an uenumdatu' c. i f. ? crimne T* i add. m. 2 Uymnus I. 157 Yenditus est Christus, reppulit ille famem. Perfide, corde peris^ dum uastant omnia plagae: Dum cessant plagae, perfide, corde peris. 25 Agnus ab hoste sacer reuocauit sanguine patres: Sanguine nosque refert agnus ab hoste sacer. Obruit unda nefas populo gradiente per aequor: Nunc populis mundi obruit unda nefas. Murmurat impietas, manna ueniente refecta: 30 Panis adest Christus^ murmurat impietas. Plebs sibi dura caput terrae cultoris adoptat: Abstulit, heu, Christum plebs sibi dura caput. Lex dedit indicium ueteris de crimine poenae: Quodque salus ueniat, lex dedit indicium. 35 En lapis inriguus, satiare, incredule, fonte: Qui Christum reprobas, en lapis inriguus. 25 cf. Verg. Aen. I 235 22 uinditus I'* corr, in uenditus, uiditus corr, in uenditus X uen- ditus est xps G c. gl, a iuda, uenditus ab luda Ald.j uenditus a luda Poehn, in marg. 23 cuni T' {corr, m, 2) E^n' plage T et oZm, pla*ge (n eras.) E 24 cum CGST Cant. c plag^ TS pen^ T\ poenae E^G (plage s, l.) cod, Arntz, c 25 reduxit T'E'nn'TV'fi, redduxit X, couduxit Ald.y reuocauit rell, patris T, patre 77' Iratres G 26 nos reuocat Ald, agnos (u a w. 2) T, ag*nus V 28 populis mundi TrCKfifi' TV Beg, 3 a, populi mundi F\ popu- lus m. E^, populis m. (s add, m. 2) V, populos m. 77', populos mun- dans /*, populum mundi wS populis niundis Sipir, Poelm.f mundi populis rell, oruit unde 77 »unda (m eras.) V 29 mur- morat (= 30) 77 mana (n s, l, a m. 2) En' uiniente T* corr. m. 2 refecta* T, referta BCn' , refecta ex referta E 30 murmorat {corr, m. 2) TV 31 ples (= 32) 77 c#put (a eras.) T, caput in ras, r, capud (= 32) 77, capit 0* terre T et aH. cultores 77 ado#tat (p eras.) H, adortat 77', adorat Poelm. in marg. 32 heu] hunc 0* 33 ueteres 77 d*crimine C, discrimine O^V, de culmine cod. Arev, pene C 34 quoque Poelm, uenit d dedit salus ueniam lex indicium m 35 irriguus CDH, iuriguis {corr, m. 2) E saciare rBDEFnn' bm incredulos X, incredulo H 36 quid cod. Arev, christum T* xpm corr. m, 2 reprobis 0* 158 Sedulii Carpitnr igne sacro munus notnmqne piornm: Seditiosa tribns carpitur igne sacro. Begna beata Patris legis non contigit heres: 40 lesns dispensat regna beata Patris. Distrnit arca Dei, mnros dum circuit, hostem: Sic hostem mundi distrnit arca Dei. Area nellns habet, madido sed nellere sicca est: Siccnm tota madens area uellns habet. 45 Vincis honore Dei promisso in mnnere gentes: Affectnm natae nincis honore Dei. Tn decns omne tnis, qni sternis caede Goiiam: Qni ninci^ mundnm, tu decus omne tuis. Maxima dona Dei cuncti cecinere prophetae: 50 Impleuit Christus maxima dona Dei. Pondera dnra tulit mandatum legis et iram: Gratia mandati pondera dura tulit. 47 cf. Verg. Ecl. V 34 o 37 p#iorum (r eras,) T§' 38 sedicisatribus (o a m, 2) E t igni jP igne corr, m. 2 39 beaa T leges J5?* corr, m. 2 contegit T^ corr. m. 2 heres] heros coni, Arev. - 40 his m, Christas Ald. despesat (?) TS dispensat corr. m. 2^ despensat n' 41 distruit T* (corr. m. 2) F^n\ distrui*s E^ (destruit corr. m. 2) , de- struet Comt. archa TBFGS {uariant v. 42) de T^ corr, in dl m. 2 dtim] tl corr. in T 42 mundi] u corr. in T dis T^ destruit corr, m. 2, distruit E^F^lt mundi et destruit Cant. 43 areaui (e corr. a m. 2) T, aerea (= 44) X habe' T est] § fort. m. 2 add. in T 44 madans K a*rea (u erorS.) E abet T 43 e^ 44 transponuntur in C 45 amore dei Wopk' utroque loco coniec. in om. Ylt Spir. Poelm., in s. l. p gentis T^ corr. m. 2 46 eflfectum T* (corr. m. 2) Ald., aeflfectum F', aflfectu Cant. nata T amore ed. Spir. Poelm. Fdbr. 47 tum /7' tuis] B am. 2 T quis ternos E^ corr. m. 2 cede ex tede T^, cede uel c^de rell. golian BEFXS, gloriam V am. 1 48 cu////cis r* quiuin m. 2 in ras. tues T^ corr. m. 2 49 concti (u a m. 2) T caecinere TG^, cecinere tuis f profete T, proph&ae (^ a • • • • • m. 2) E 50 impleui' (t a m. 2) T 51 dura 8. l. T^Bn" «edlt abt ■ tulit fi regis Vat. 2 (s. XV) 52 tulit CK dira a Hymnus I. 159» Virgo Maria nitet nuUo temerante pudore: Post partum pueri uirgo Maria nitet. 55 Filius hic hominis fit maxima quaestio mundi: Nobiscum Deus est filius hic hominis. Gaudia magna Dei mundus percepit et ambit: Bespuit, heu, mundus gaudia magna Dei. Signa mouent populos^ cernunt magnalia caeci: 60 NuUa tamen duros signa mouent populos. Aspera mors populis ligno deducta cucurrit: Aufertur ligno aspera mors populis. Ipse tulit Dominus pro poenis munera serais: Fro seruis poenas ipse tulit Dominus. 65 Vita beata necem miseris auertere uenit: Pertulit a miseris uita beata necem. Lumen adesse Dei persensit tartarus ingens: Nec cernunt homines lumen adesse Dei. 53 mt** G temerata n' Ald, pudure T* corr. m. ^, pador& rXDFGHOV Beg. 2 Sg Alcuin. Spir. Poelm., pudore (~ eras.) f 54 pos T 55 hiq G fit T^ ex fuit ut uidetur, fuit X ominis E questio T cum plerisque modi (un a m, 2) T 57 gautia T* corr. m. 2 magno X pertepit T* corr, m, 2, i recepit percepit fi, praecepit cod, Arev., accepit Beg, 2, haec sentit ^>. Poelm. al. ambit poni pro ambiit suspicatur Burm. 58 respuet n T heu# (m? eras.) T, hic C, heus e mudus T (n a m. ^) o 59 ppulus T* corr. ceci T 60 tmen T durus JT populos signa e populos (s add. m, 2) T 61 populis ex populo» corr, Z^X, populis (s a m. 2) EV (= 62), populi H ligna JT detucto T^ ut uid, corr. in deducta m. 2 cocurrit T^ corr. m, J3, manauic deourrlt cucurrit Beg. 1 , cucurrit fi 62 aufer«tur T, fertur corr. in au» dedit -^ fertur X 63 tulit detulit dns /3 po«enis (t eras, ui uid.) T munere H seruis corr, in C 64 p«« 8 penas (s a m, 2) Wk o Ty poena II, poenas X, pQnis T, pQnis 8 65 netem T*^ corr» Iper m, 2 (= 66) a miseriB C 66 Bertulit X, extulit (s. l, m. 2)^ T, depulit Ald. a om. T^ add, m, 2 68 credunt T^rBCDlfT nel cred padf Amtz. Spir. Poelm., cernunt X, cernunt (cern in ras. m. ;9> ET 160 Sedulii Mors fera per hominem miserum sibi subdidit orbem 70 Subdita congemuit mors fera per hominem. Suscitat ecce genus morti pater ille profanus: Ad uitam Christus suscitat ecce genus. Hic populus Dominum dura ceruice negauit: Suscepit primus hic populus Dominum. 75 Sanguine laeta redit fuso gens impia Ghristi: Gustato Christi sanguine laeta redit. Crimina cuncta suis terrenus contulit auctor: Dissoluit Christus crimina cuncta suis. Libera corda sibi facinus deuinxerat olim: 80 Nunc reficit Christus libera corda sibi. Fortia uincla dedit peccati saeua potestas: Dulcis amor Christi fortia uincla dedit. lam super astra sedet, cuncti exultate fideles: Ferfide, quid saeuis? iam super astra sedet. 69 f»erat (u eras.) T homenem T* corr, m. 2, homines 77, ho- mine 77 sibi miseru T* ut uid., corr. m, ^, misero B sub- dedit T^ corr. m. 2 69—70 om. h 70 contremuit E^O Beg. 3, in marg. fid mor' (s a m. 2) E homin6s C am. 2) T subdita mors gemuit m. f. p. h. c 71 ecce (ce m. 2 fort. ex ti) T morti forti 77 pphanus Dp 73 h*ic (u fere eras.) T8 populos Kj pupulus V a m. 1 dura dnm C teruite T* corr. m, 2, ceruice* (m eras.) V 74 suscipit jP corr. m. 2 primum E^I^ (l primus s. l m. 2) 77' 0'S Cant Alm. 75 redit (= 76) T* {corr. m. 2) r\ uel ridet rediit X, ridit T a m. 1, redit E^ ridet uoluit m. 2, ridet F'GU. n bibet ad fuso (s a m. 2) T 76 costato T gustato sanguine xpi nX rediit X 11 terrenis V {am. 1) 2), terren*s T autur T* ut uid. , corr. m. 2 78 cuncta* (s eras.) T, cunctis X 79 deuinxerat] in in ras. unius litt. T^, deuixerat S, diuinxerat 77', euinxerat Bem., disiunzerat cod. Arev. 80 reficit ex refecit K libera corda] a c in ras. V 81 seua T et alii, seua (a ex e) 77' e 82 *ipi (s ? eras.) D 83 supr» K sedit T exuUtate (& eras.) D fidelis T* corr. m. 2, fidel** 5 84 perfede T* corr. m. 2 qued corr. in quid J* seuis T cum plerisgue sedet T* -it corr. m. 2 HjmnaB I. 161 85 Mortuus ille tonat, caelum terramque subegit: Quid facient hostes? mortuus ille tonat. Pellitur umbra die, Christo ueniente figura: Christus adit gentes, pellitur umbra die. Te properare docent et signa et saecula prima: 90 Nos sacra quae gerimus te properare docent. Vnicus adueniens firmauit uota priorum: Yota dedit nobis unicus adueniens. Passio, Christe, tui conpleuit munera legis: Munera nostra replet passio, Christe, tui. 95 Hic homo qui Deus est, spes est antiqua priorum: Spes in fine piis hic homo, qui Deus est. Munus erit fidei toto credentibus aeuo: Qui dedit ut credant, munus erit fidei. Te ueniente, Deus, mundanus concidit error: 86 cf. Verg. Ecl. III 16 . 85 tonat (tj m. 2 add.) T celum T et alii 86 facinnt a rDGKSVh Arntz,, facient (n a m, 2) E, faciant Ald, ostes T faciat hostis g 87 pellitor T* corr. m. 2, peUitus E, pella*" K corr, m, 2 diei EU' Christo ex Christi ^, xpi 6 Cawt» Poelm,, xpe 77' figurae (e a m. 2) F, fugura II' g adet corr. in adit T» gentis T pellat K die* (s eras.) T 89 dotent T j)pa////te /S et signa] et om. TnV (m. 1) /? Beg. 2. 3, 8. l. E^b^ docent**** B tot PfV inmarg. 90 satraq; T^ corr.in sacraq • m. 2 quae] om. It dotent corr. in docent T^ 91 ad- uenies T, adueniens] ens in ras. Y' (= 92) uota] tota 77 piorum KO 92 uota (o corr^) T, tota c 93 tua T (a a m. 2) editt. pler. legis] ras. post s in V 94 munera ««m (nera eras.) T 95 que T* corr. m. 2, qui» (d eras.) Y' ds pes T^ corr. m. 2 spea e.] finis 77' tuorum T\ piorum T^XnKOY^ 96 spes cum fine Ald. hec T corr. m. 2 quid est T* corr. m. 2, quidf (f a m. 2) 8 n 97 in unu e. f. et toto corde credentibus euo X Mnus (u am. 2) E erat (= 98) Il'b'cm fedei T tota redeuntibus ff corr. m. 2 euo T et alii 98 dedit*ut (t eras. uid.) T credunt H, credent Eeg. 2 99 uente ds T, tunc v. d contedit T* corr. m. 2, condidit /' 98 et 99 in mg. add, C^ X. 11 162 Sedulii Hymnus L 100 Occidit hic mundus te ueniente, Deus. Gratia plena Dei est, quae totis gentibus extat: Abscedant sectae^ gratia plena Dei est. Sola columba redit, quae totum circuit orbem: Discedant corui, sola columba redit. 105 Adueniet Dominus dare digna piis, mala prauis: Credite iam^ miseri, adueniet Dominus. Visio, Christe, tui tormentum et poena malorum est: Gloria cuncta bonis uisio, Christe, tui. Gloria magna Patri, semper tibi gloria, Nate: 110 Cum sancto Spiritu gloria magna Patri. 100 occubuit mundus rBE^O Beg, 5, ocubuit m. C occidet Xg Fcibr, Cell,, occumbet 77', concidit Beg. 2 Ald. hic s. L T^ mon- y y dus T 101 gloria 0* dei plena est T, gratia dei plena -t^ K que T, qui C exstat E 102 obstedan* T^ corr. m. 2, abcedant T, discedant Alh., ascendant l Spir. Poelm. s**ectae (at fere eras.) T, saecte E, secta S gratia» F' plena# F' 103 rediq- T^, reditque corr. m. 2 colunba D 104 distedant T^ corr, w. ^, disce*dant (n eras.) 77', descendent Cant, 105 signa cod, Arntz. piiB## (et uel ed eras.) T, piiset 77' T dare piis et fi piis mala l 2'y fort^ dare piis digna et mala cf, de Sed,poet. vit, et scr, p. 109 pa*uis (r eras. , '^ a m. 2) F 106 credete T 107 tormentom (u a m, 2) T po*ena (t eras.) T sit T* est corr, m. 2, est] om, X^F Beg. 3 Sfi 108 cuncta 7' tui* T, tui est Beg, 2 109 gratia ex gloria nate in ras, scr, T 110 sco spo T, spu sco nCSad, flamine cum sco e, pneumate c. s. ^, cum sancto flatu Poelm, spiritui et nato Ald, gloria* V patri amen nf FiNiT rF (in marg. ad uers, 109), explicit Ej expucit CABMiyis LiBER SEDYiji 77, Fiuit hoc opusculum deo gratias amen X, Finit Amen. incipit ars Sedulii poetae 0, explicit reciprocym cab- MBN sedvlh T, Explicit liber Sedulii V HYMNVS IL A solis ortus cardine Adusque terrae limitem Christum canamus principem, Natum Maria uirgine. 5 Beatus auctor saeculi Seruile corpus induit, Vt carne carnem liberans Non perderet quod condidit. Clausae parentis uiscera 10 Caelestis intrat gratia, 1 cf. Psalm. 112, 3 6 cf. Priid. Cath. XI 45 INCIPIT CARME^r T (/*. 19^), YMN* SEDVm POETAE C, INCIPIT HTMN EIV8DEM E, YNVS SCI SEDVLH DE NATLT DNI F^ INCIPIT TMITVS SEDVLn K Alm. , Incipit carmen natalis domini nostri lesa Christi L' {Lauduneims 468 8. IX), ixcip carmen eivsde xpi de miracvlis P, Incipit carmen de ntu xpi X, Incp Ambrosianum ipsius Sedulii V (iam- bicum tetrametrum quod recipit iambun locis omnibus spondeum inpari- bus m, 2 in marg.), incipit tmnvs eivsdem de BrATiviTATE dwi T, Versus Sedulii de Christo 0, item alivm /S', tmnvs eivsdem sedvmi h ; Mni uersiculi plerumque sunt eoniuncti 1 ortus] s corr» r, ortu' (s add. m. 2) GKV\ ortu EHL'Pdj ortu* (s eras.) /9' 2 et ad usque XL\ &usq- GKb, usque H 3 christo fi' m, 1 cana°" (mus am. 2) G principi /S' 4 Mariae uirginis p> Alm, 5 auctor] auc in ras. E 7 came ex carni G 8 n C" era>8., q a m, 2) C, ne BEFGh, ne fi F' pcrdet K quos XE^G^T", quos qif V 9 clausae rFO^, clausae G, casta CVl, caste F, castq BhV (seq. ras. 4 — 5 litt) cf. 7/ 47 clausa ingrediens parentum H 10 caelesti' E intra* (t a m. 2) r, intra F 11* 164 Sedulii Venter puellae baiulat Secreta quae non nouerat. Domus pudici pectoris Templum repente fit Dei, 15 Intacta nesciens uirum Verbo creauit filium. Enixa est puerpera Quem Gabrihel praedixerat, Quem matris aluo gestiens 20 Glausus lohannes senserat. Faeno iacere pertulit, Praesepe non abhorruit, Paruoque lacte pastus est, Per quem nec ales esurit. 25 Gaudet chorus caelestium, Et angeli canunt Deum, Palamque fit pastoribus Pastor creatorque omnium. Hostis Herodes impie, 30 Christum uenire quid times? 11 baiolat E, baiolat KT 12 nouerat (uerat in ras, m* 2) E 13 corporis XLO^V cf. supra V 350 16 uerbo concepit BCFPT bp^cdegy uirgo creauit Arev. 17 nixa Spir., enititur hreuiarium Eom, est om. Poelm, enixa iam p. est Fahricms cum aliiSt enixa est iam p. Kehrein (Lat, Anthol. aus lat. Dichtern d. M. A. p. 120) 18 gabriel FL 19 albo X quem uentre matris gestiens | baptista clausum senserat brev. Bom. 20 iohannis XTT, loannis L\ iohann*s F' 21 {eno r, feno FJSBfi, faeno L, foeno F' 22 aborruit E^F'G^V'fi\ obruit b^ aborruit corr. m. 2, obor- r c ruit E"^^ d 23 pauoq; T late (c a m. 2) E, lact*e (a eras.) V et lacte modico brev. Bom, 24 esuriit X 25 corus F 26 cantant /3' deo BE^JSVb Alcuin., Poelm. in mg,- 27 psal- musque X, pa*lamque (1 eras.) Ey p»alm-q; p' (psaJmetq; m. 1) 28 creatorque r* (que exp. m. 2) P, creator Z", creatus e, creator reU. 29 Herodis hostes Erasmus coni. impiae ^ hostes corr. in hostis KV' 30 xp» F', deum 1 2 uenisse xpm R, chr. uenisse K Alb. g l qui FP crudelis Herodes deum | Regem q. t. brev. Bom. Hymnus 11. 165 Non eripit mortalia Qui regna dat caelestia. Ibant magi qaa uenerant; Stellam sequentes praeuiam; 35 Lumen requirunt lumine, Deum fatentur munere. Katerua matrum personat, Coniisa deflens pignora, Quorum tyrannus milia 40 Christo sacrauit uictimam. Lauacra puri gurgitis Caelestis agnus attigit, Feccata qui mundi tulit Nos abluendo sustulit. 45 Miraculis dedit lidem, Habere se Deum patrem, Infirma sanans corpora Et suscitans cadauera. Nouum genus potentiae: 50 Aquae rubescunt hydriae, 31 diripit V (m. 2) Beg. 3, arripit KVTacfg 32 qui vegnat in caelestibus h 33 quS u. (" a m, 2) E, qtla u. (sic) F, qui uiderant C, qua* (e? eras,) uene#«rant V\ qui uenerant 0*, quam uiderant B Beg. 3 Tb^acdefgy qua uiderant l cf Carm. II 45 34 peruiam XI/ (a m. 1) 35 lumine] munere Alcuin, 3G deus placatur munere X 37 personant F, consonat f 38 amissa ■ Cj concisa V de*flens Ey deflent G corr. m. 2, deflent H pignera f 40 sacrauit] uit add. m. 2 in V uictima Beg, 2 c cod. Arev. Alcuin,, uictimas Burm, coni. 37 — 40 om. p! 41 lauacrum KTcp> , lauacro Poelm. 43 qui mundi tulit r (que n. detulit s. l. m. 2) P, quae non detulit rell. cf. loh. 1, 29 44 non E^ corr. m. 2 abluendos Hg 46 secundum patrem n g 47 sanas (n a m. 2) b corpora] pectora c 48 resusci- tans Cant. Ald. Poelm. in mg. 50 aquae r. V, aqua* erubescunt (e s. l. a m. 2) Ef aqua erubescunt p*, a. ru»bescunt H idriq Fy haebrise SS hebreae (e^ in i corr.) K, ydriae pler. 166 86dalii Vinumque iussa fundere Mutauit unda originem. Orat salutem seruulo Nixus genu centurio, 55 Credentis ardor plurimus Extinxit ignes febrium. Petrus per undas ambulat Christi leuatus dextera: Natura quam negauerat 60 Fides parauit semitam. Quarta die iam fetidus Vitam recepit Lazarus^ Mortisque liber uinculis Faetus superstes est sibi. 65 Riuos cruoris torridi Contacta uestis obstruit^ Fletu rigante supplicis Arent fluenta sanguinis. Solutus omni corpore, 70 lussus repente surgere, 54 cf. Ovid. Met. VIII 182, luvenc. IV 648 51 uina**' (que a m, ^) T originem] laus honor uirtus gloria ^ ifinit) 53 orat (t in ras.y fuit orans?) EV 54 flexus rC V Ald.j flexu» (s eras.) Ey flesus F, flexu' (s a m^ 2) h flexo genu g 55 plurimus (lu ex ro uel no) F' 56 extinguit Ga, extinxit (xit in ras, m. 2) Ey extincxit F', extincsit P ignes (es corr. ex is) V 57 ambulans GJSL' Fdbr, 58 lenatus F, le- uatur GHL'V' (a m. 2) Poelm. dextra X 60 semita (" a m. 2) F' 61 quarto FL' Beg. 2 c fetif C, feditus E'h\ foetidus L* 62 Lazarus] finit C 63 cunctisque liber V Ald. 64 factus 0772. V factus est superstes sibi Alcuin. sibi] belli f 65 torridi* (s eras.) F', horridi /", luridi c 66 contecta b, contracta f ■t po8t uestis ras. 4—5 litt. in V obruit if , obruit T 67 fletu* (s eras^) EF fletus rigantis BO Alh. h, fletu roganti' (s am. 2)T rogitantis Bem. supplici Gc 68 clausit EG^ in mg. hc n fluente X 69 solutos (u a m. 2) EJS omni languore Alcuin. 70 iusso E^ corr, m. 2 Hymnus IL 167 Suis uicissim gressibus Aeger uehebat lectulum. Tunc ille ludas carnifex Ausus magistrum tradere, 75 Pacem ferebat osculo, Quam non habebat pectore. Verax datur fallacibus, Pium flagellat impius, Crucique fixus innocens 80 Coniunctus est latronibus. Xeromyrrham post sabbatum Quaedam uehebant compares, Quas adlocutus angelus Viuum sepulchro non tegi. 85 Ymnis uenite dulcibus, Omnes canamus subditum 71 sui (s am.2) h 72 aeger in ras. E^ ueheba*t (n eras.) E, ueebat F lectulum] u, in ras. E 73 iudax JB* corr. m. 2^ audax c 75 obsculo E^ corr. vi. 2 76 quem E^ habebat G (1 gerebat s. l.) 11 in mg. s. a. m. dl. E 80 coniungit*» jy, cun*ungit (g era.s.) F, coniungitur BGHKTb Bomani praeter Beg. 2 81 Xeromyrram r (in mg. a m. al. id ^ sero) GHK L'PVb Bomani plerique f Xero (e ex i) mirr*" J5, chero miram XV' l xpo (a m. 1) Fy xero g, SeromirS E (So a m. al.) Ott. 2 Alb.^ chyro- myrrham cod. Arntz. Alcuin.; Christo myron coni. Arev.j fort. chiro- myrrham uel cheromyron, significantur aromata uel unguenta, quae parauerant mulieres {cf. Luc. 23, 55 et 24, 1) ; de nou^ti uerhi accentu cf. quae protulit de similtbus Corssen Auspr, u. Vok. ^II p. 517 n 82 ueebant F, uehebat F' queda (^ a m 2) E, qu^ H cor- poris X* corr. in corporei, corpori FGHKTdefl Poelm. 83 allo- quuntur angeli GH (aUocuntur) VT quibus definit a. EG^ (in mg.) Alm., quibus cecinit a. Cant. 84 tegi* (t eras.) E sepulchrum F' a m.l, corr. m. 2 ctegi c, n ctegi g non tegi illum tu- mulo a, uiuum sep. non tegit Alcuin, 86 cantem* E subditHr Rabdltam * P, subditi F, iugiter T canentes subditi b 168 Sedalii Hymnns II. Christi triumpho tartarum, Qui nos redemit uenditus. Zelum draconis inuidi 90 Et os leonis pessimi Calcauit unicus Dei Seseque caelis reddidit. 87 triumpho» F' triumphnm nobilem FG (tartarum s. l. m. 2) II, ipm triumpho b 88 uenditos BE^L'V* a m. 2 Alm. Alcuin,, uenditus P 90 hos X 91 unicus] \ unius 8. h G"^ 92 sese qui Alcuin, seq; reddit caelestibus E celo FGH, caelestis (sj add. w. 2) Y* reddidit] Gloria patri ingenito, Gloria unigenito Yna cum spiritu sancto In sempitema saecula addtmt r (oZ. m.) PV* b Alcuin, explicit hymnys sedvui poet^ uel r&hor \ de natiuitate et traditione et passione et resurrectione et ascensione dni ni ihu zpi ad caelos ab eodem poeta decantatus. qui uide- licet hymnus metro iambico etc, r (a m. rec), Ezplicit carmen de nat dni ni ihu xpi X, Ezplicit uersus {sequitur praef»), Explicit TMNV8 SEDTxn {sequitur hymn. J) P SEDVLH PA8CHALI8 0PEEI8 LIBRI QVmQVE. NOTARVIH INDEX. P = codex Parisinus nr. 12279 s. IX inf. G = fragmentum Sangallense cf. cod. 877 s. IX. R = codex Rheinaugiensis nr. 77 s. X. H = codex Harleianus nr. 3012 s. X. B = codex Bruxellensis nr. 5649 — 5667 s. XI. I = codex lureti (= editio princeps). Col, = editio Coloniensis a. 1618. Par, = editio Parisina a. 1654. Gall = editio Gallandii a. 1773. Arev. = editio Arevali a. 1794. V = editiones omnes uel aliquot. Carm. = Paschale Carmen. EPI8T0LA AD MACEDONIVM. Sancto ac beatissimo patri macedonio presbytbro SEDVLivs iN CHRisTO SALVTEM. Piaecepisti, reuerende mi domine, paschalis carminis textum, quod officium purae de- uotionis simpliciter exsecutus uobis obtuli perlegendum, in srhetoricum me transferre sermonem. utrum quod placuerit, ideo geminari uolueris, an quod offenderit, ut potius arbitror, stilo censueris liberiore describi: sub dubio uideor fluctuare y*y'c.'A',v iudicio. sanctis tamen iussionibus non resultans iniunctam suscepi prouin^ciam et procellosis adhuc imbribus concussae loratis uela madentia tumentis pelagi rursus fatigationi com- misi per emensos cursus reuoluti discriminis et Cycladas in- gentes, quas praecipitanti formidine celerius ante transiueram, longa maris circuitione discurrenS; ut illos portus et litora, quae dudum praetereundo lustraui, diligentius opera nunc 11 cf. Hov. C. I 14, 20 INCIPIT EPisTOLA SEDVLii (PRESBiTERi P) PBH, Dedicatio opeii? paschalis ad Macedonium v 1 presbitero PRH 2 xpcT PBH precepisti P 3 pascalis H officio Hv 4 ezecatas B, ex#ecutus H optuli B perlcgemdum H 5 rethoricum PB me potius transferre GaU. coni, «utrum (q? eras,) P quod utrum libriy quod utrum quod Arev, coni, 6 geminare P censeas ueris H 8 "°"resultans 22, resi***«ns H, resiliens v 9 prouintiam P, m prounica BH 10 l amadentia P cursus ex cursos H* 11 cicladas B 12 praecipitante B cselerius P transieram a o Hv 13 portos (u am, 2) H illas B discurrens] Sj in ras. u ^ litt P que P 14 pretereendo P diligenti** oper* J?, diligentiori o. v «kj 172 Sedulii uiserem tarditatis. siquideiu multa pro metricae uecessitatis augustia priori commeutario uequaquam uideutur iuserta, quae postmodum liuguae resolutio magis est adsecuta^ dederimus hiuc aliquam forsitau obtrectatoribus uiam, diceutque uouuulli fidem translationis esse' corruptam, quia certa uidelicet suut 5 iu oratioue quae uou habeutur iu carmiue. si qui tameu istud obiciaut, faciuutue iutellegeudo, ut uihil iutelle- gant? uam si aut saeculares litteras adsecuti aut diuiuis uide- buntur libris instructi, debeut exempla ueterum recensere necsimilialacerare couentur iuiuste. coguoscaut Hermogeuiauum, 10 doctissimum iurislatorem, tres editioues sui operis confecisse, coguoscaut peritissimum diuinae legis Origenem, tribus uihilomi- nus editionibus prope cuucta quae disseruit aptauisse. nec eorum quispiam mordacis linguae laceratur iniuria, cum potius inde laudis consequautur augmeuta, quod prouectibus uberioris 15 iugeuii diligentiore posteros fide uosceudae ueritatis iustruie- rint. aliud uamque est mutare composita et aliud iutegrare uon pleua. quamuis spatia diuinae legis iumensa, quibus dicta semper adiciuntur et desuut, uelut mare fluuiorum penitus iucrementa non sentiens, nullis termiuari sensibus queaut, 20 7 cf. Terent. Andr. prol. 17 1 1 uiserem (i o 1». ^) P, uisere B, uiser+m H traditas 1, Tradita v 3 assecuta EH^ 4 aliquam forsitan otn. v, eras, in H 5 correpta BH quia] i corr. m, 2 P certe H 6 que P siquid P 7 faciantne P ne] nae Arev.f nec GalL cum reliquis patrum hibliothecis intelligendo ex in- tellegendo P^H^ aut] in ras, litt, min. scr. B, siww J?, sicut I nam si saeculares v 8 seculares PH assecuti B 9 iu libris P 10 ne t; 11 ediciones H 12 nihil hominus B 13 propecunia JS, prope////cunia H disseruisse B, de- seruit H 14 ante cum rasura in H 15 consequat P augmenta] gm corr, m, 1, s. l. add. m. 2 P quod v, quo P, qua Bj qlHlf H prouMMkibus H, prouentibus v 16 instruxerunt v {exc, Col.) 17 aliud est namque PHv muta H integrare *wHiena H integrare. Nam v 18 spatia] sam. 2 P, spacia H imf/ mensa PB 19 addiciuntur P uelud H paenitus P 20 quseant P, qu*eant (a eras.) B Epistola ad Macedonium. 173 nuUis explicari linguis eualeant : sic et nostri prorsus ab sese libelli non discrepant, sed quae defuerant primis addita sunt secundis. nec impares argumento uel ordine, sed stilo uidentur'^^«"*^'/>V, * et oratione dissimiles. proferant igitur sua si qui carpere, snitentur aliena. promptius est omnibus iudicare quam facere et de castrensi munimine pugnantium pericula securo uultu conspicere. credo tamen, pater egregie, nullum fore quamuis inpudenter obloquum, si meruero dextrum tui pectoris adipisci ^j^ tr^uK^^ iudicium. faue primus ut alii faueant, et omnium mentibus 10 sententia se probatae iugiter auctoritatis infundat. tu facies ut delectet euasisse discrimina, cum serenior coeperis aperire tran- quilla. nauigaui prius in aequore, nunc in portu iam nauigem; tandem aliquando post undas calcare liceat nos harenas! tetigimus montes ex pelago: tangamus montes ex saxo et isinfirmos aquis inruentibus gressus nauali positos statione fir- memus. priores igitur libri, quia uersu digesti sunt, nomen PASCHALis CARMiNis acceperuut, sequentes autem in prosam nuUa cursus uarietate conuersi, paschalis designantur operis uocabulo nuncupati. utramque uero materiem uobis orantibus, 3 cf. Terent. Andr. prol. 11-12, Hieron. Ep. LVII p. 305 Vall. 1 explicare] Oj ex i P'* ex corr. linguis (s a m, 2) P «euale- ant (s eras.) P, *ualeant jF/, ualeant v abee 22, *a sese (h eras.) H 2 addita^^x (ta eras,) P 3 inpares II argumento] o corr. P' 5 nituntur Bv, nit**tur H post est ras. (enim?) in H facere* Sed de (t eras.) P 6 muni**ne H, munime I pugnantium] eras. H\ om. V 7 egregi*e (a eras.) H 8 impudenter Itv oblocum P, obliquum i?, obloquium v, ras. in H tui] eras. IP, oiw.-*^'V«..i/^. *... v 9 primu* H, primum v 10 sententias repba) P (repbate in mg. add, m. ^), sententia reprobate R, b, reprobate H facias H 11 dilectet II 12 nmigdkllilllll equore H nauigare rursus v nagigem P nunc in portu iam nauigem] locum luretus asterisco notauit 13 Tandem aliquando post undas calcare liceat. nos arenas tetigimus montes ex pelago. Tangamus etc. Col. Par.; calcare liceat; non arenas Gall. in textu, c. liceat nos arenas qui tetigimus m. e. p. in adn, 14 ex saxo] s a w. ^ P 15 irruentibus Bv nauali] naua H 16 qu-a U 18 nullam H prosa nuUa v 19 utram BH materiQ B, materia H 174 Sedalii Epistola ad Macedoniam. Domino nostro lesu Christo, qui uota non recusat humilium, congrego supplicanter et offero, cui uirtus, honor et gloria cum Patre et Spiritu sancto per omnia saecula saeculorum. Amen. 1 dno nro ihu xpo Ulf, nostro om, Fv qu uota H 2 **grego IT, et grego Iv {uel et rogo), erogo Arev» conu cui 5 B, cui *** H cf. epist. Carm, praemissam 3 spu sco FB, sancto spiritu H scia scioi?^ am B exflicit epistola 22, om, FH SEDYLn PA8CHALI8 OPERIS PRAEFATIO. Paschalibus te dapibus conuiua quisquis inpertis, accubitare nostris non dedignatus in toris, erectum supercilii depone fastigium si carus aduenies et amicus, nec opus codicis hic requiras artificis sed exigua paruae mensae soUemnia laetus 5 accipiens, contentus adsumens, libentius animo saturare quam cibo. aut si magna potius ubertate rerum caperis opimarum diuitiasque praecipuas deliciosus expectas, nobilium debes cenis satiari doctorum, quorum multiplices referri nequeunt apparatus^ illic profecto repperies quicquid maris nutrit unda uescendum, loquicquid terrae fecunditas subministrat, quicquid in nubibus pennali corpus libramento sustentat« in ipsis etiam ferculis Incipit pfatio sacri opcris beati sedulii pbri (in mg, m, 2) P, incipit praefatio Sednlii antistitis in soliita oratione Paschalis carminis ad lec- m torem v impertis 12, inpertis H {corr. m, 2) acubare G, accumbere v 2 thoris {exp, m, 2) H, tboris G 3 aduenis HOv 4 artificis] in ras, G solemnia EH 5 adsumens Gj assumens PBH contentu (s a m. 2) H • libentDUS H {corr, m, 2), libencius G, libens plus fort {cf, Carm, v. 6) satiare P (m mg, saturare add, m, 5), saturare G (in mg.) 6 at v pocius u I G opimare P {corr, m. 2), opimarli {^ a m, 2) H 7 diutiasq: cl ^ (i a m, 2) H j}v&ei^ViH 113,8 (ci a m, 2) JH", pcipu" G delitiosus PS, delicios G exspectas G 8 saturari 2J, saciari HG referreneqiunt JZ, nequeunt referri v aparatus GH^ {corr, m. 2) reperies GJRH quidquid {utrogue loco) v ma*ris H nutriuit Par, GoXl, 11 poenali P 176 Sednlii pretiosa nimis uarietate gemmatis flauescunt nectareis sua t^^f . ^- mella cum ceris, et aureis adpositus in canistris colore metallo fauus adludit. at nos de pauperis horti seminibus holus uile decerpsimus, quod in rubra testae parapside uoto magis quam splendore cernimur ministrare. 5 LIBER PRIMVS. 1 Cum poetarum studiosa consuetudo gentilium fabulosi car- minis nugas nobilium commendet pompa uerborum, et siue cla- moribus coturnatae tragoediae seu ridicullGetae comica foeditate uel quibuslibet metricae numeris disciplinae priscorum scelerataio temporum gesta, nonnuUa etiam probrae narrationis arte com- posita Niliaci papyro gurgitis calamo perarante contradant: cur ego, qui decacordo psalterio inter beati dogmatis choros Dauiticae modulationis cantus exercens spiritalia reuerenter 1 ptiosa F, pr^tiosa B, praetiosa H (exp. m. ^), pciosa G aari*tate H Habescniit G nectarcgis P, nectaris E, nectarei T 8 G 2 con ceris G appositis B, adpositus H {corr. m, 2), — • • • adpossiti G concolore H, ccolor G, concolor v 3 fans G alludit BH(?)G, sic ex uestigiis detritae scripturae ueteris exemplaris cls expressi lur, pauperis (cis corr, m, 2) H olus B ra 4 decerpsimus ex decerpsit G corr, pabside (ra a m. 2) P, par- opside V 5 cemimur BG, cernimus PHv 6 Inscriptionem :ar addidi 7 f^abulosi H, fabulosas v 8 commendet (ar a m, 2) P, commend& G, commendaret BH 9 conturnate ragosediae (t a m, 2) P coturnate BH getse P, gefD^ G comitca H 10 disciplinam P*, corr, in disciplinae m, 2 11 eiuam P, ecia ae G proba) (a, q a m. 2) P, probra v narracionis G 12 ca- ro -* T> lomo P papy H corr, m, 2 c-radant G 13 Quur P ergo G deca corda G m G dogmitis 1?, docmatis G coros H diuiticQ G, dauidicse v modulationis] s in ras. m, 2 c H exerens (c a m, 2) P spiritualia v Pasclial. Operis Lib. I. 177 dicta respondeo, mirabiles Christi salubresque uirtutes pressa uoce reticeam, cum ueritatis opus arripere et fidelis instrumento sermonis dona debeam caelestis gratiae non tacere? nuUi si- quidem iustius humani cordis et sensus famulatur officium 5 quam omnipotenti Domino, qui sensus instituit, corda fundauit ut deuota semper Creatori materies proprium non relinquat auctorem, cui fabricam sui iuris nec subtrahi conuenit nec perire, cui dicione perpetua in aetheriis arcibus una est cum Fatre potentia^ par splendoris claritas, communis apicis indiuisa 10 sublimitas, honor aequus, eadem uirtus, sociale fastigium, re- gnum temporibus infinitum, iugi semper manens aeternitate principium, sceptri societate consors gloria; similis et maiestas. haec est ad salutis domicilium dirigens uia, haec firmis gressibus ad paschalia dona panditur semita. hic nostri ponemus isoperis fundamenta, huc igitur aegras cuncti mentes aduertite, hanc morbis medicinam letalibus adhibete, quos noxiae dis- putationis uana serpit intentio et Attici dogmatis insanabilis disciplina Cecropiae sauciat ueneno doctrinae, ut cum uitales auras, diuinae legis spiramenta flagrantis odorem gratiae i^^<r.-^^h>t:,^ 1 dicta H corr. m, 2 praessa H^ pssa G 2 arripere* (t eras») P instrucndo Hf instramenta Gv 3 caelestis (s a 7)1. 2'i) P gracie G tacere] de qvalitate patris et Fim 22, de qualite patris et filii H (corr, m, 2) 4 famalantor Hj famolati G 5 instruit BH et corda GaM, 6 craeatori H exp, e m. 2 8 conditione P, ditione EH, dicjcione G Qtlier,is H corr. m. 2, aetbereis v 10 uirtu*80ciale G sociale* (t eras,) P 11 iuge R 12 societafte (f a m. 2) P, societas BHGv m • cf. Carm. v. 34 magestas BG 14 pranditur H r exjp. m, 2, i pandifi G ponemus P, ponimus RHGv sed cf. Carm. v. 37 m t 15 huic PH 16 lo&alibus PBH, letalib; G noxie P a A 17 una (a a m. 2) P insanibilis H corr. m. 2 18 doctrinae] r explicit G 19 spiramento v flagantis H, flagrantes v odore Hv fort. recte f"^ X 12 ;a< r 178 SeduHi g [L^ Bnaaitatis bauriatis, Athenaei paedoris ingluuiem sensu deinceps piiriore linqQatis. quid teuebrosia erroriims labyrintheos, The- sidae, oircumitis anfractas et inuolutis exitu pereunte uestigiis caligantia caecis ambagibus autra lustratis? quid adbuc labruscam bonae uiti praeponttJB? quid nitidis saliunculam s rosariis autefeitis? quid in lapideis simulacris et aereis liguris -^ inani cultu confldere, an fana profana, ueneranda metallioa, ' I proderit animas seruitute damnare? parcite, quaeso, iam parcite squalentibns barenosi pulueris glebis et sterilium nuda perfrui siccitate camporum, ufai numquam granidis arua i laborem sudantis agricolae fecunda uoruat releuare nec de eaespitis cruenti germiuibus tosica letalis suci nutri- menta uellatis, quae cibis semper amica tartareis uitae nosciunt famulari sed morti. quin potius iucunda fiorei graminis prata et amcenos beatae sedis accessus per liquidos puri fontists latices iutroite, ubi uitalium semiuum diuiuis aquis animata fecunditas uutrit segetem reuulsa sentium asperitate cres- eentium, quae nimia frugis nbertate multiplicis Dei queat 1 auatiitar fort. haaritis c padore H athenei P SH inlHbiem (n a m. 2) P. inglnuiae Jt, inlabie H, illu- niem o 2 linwquatiB H quid] s. h P' kbyrintheoH v, iabjiinteo P, labirintheo JR, laberintheo H 3 circuitia v preennte R 4 oaliganti P, ca*Iigantia H 5 uiwti {ti eras.) H aaliuncam v G lapidis (e a m. 2) H &^reis B 7 ina+n cnltn H ac v jifana s. l. P' 8 animoB v V 9 arenosi P perfrui (p a m. 2) P, perflui M 10 Bccitate (i a m. 2) H 11 foeonnda P renelarB P, reuelare H corr. m. S 12 decespitie R, deceipitia H, caepitis vel ceepitis v craentig R sed cf. Can». v. 51 lo&alia PB, laetalis H snci (0 s. l. m. 3) P, Booi 3 corr. m. 2 14 iocanda PBH" (curr. m. 5) flore F germinis Hv parata H exp. m. 2 15 baeat^ H a esep. m. 3 et ^ saepe 16 latices P introistiB B, introitis fl" it i« ras. m. 2 17 cresoentiuni (em a m. 3) quae nimia P, crescenteqne nimta B, cresceatemque nimiam HI IS nbei- t*tem H mnltiplici (e o m. 3) P, multiplicis EMI quaeat B, qimt H Pasclial. Operis Lib. I. 179 esse iam messis ac spem futurae mercis aperiens centenis cumulis fructum maxima recondat in horrea. Omnipotens indiuidui Deus numinis et aeterni, qui totum2 sacro nutu contines mundum, qui machinam caeli tuorum sdigitorum operatione firmasti et potentis uerbi fabricam con- didisti, qui rapidam pelagi fluctuantis insaniam limitem terrenae uicinitatis obruere terminis prohibes constitutis, qui solis radiantis aspectus et cornigeros lunae uultus diei nooti- que conterminans utriusque luminis uices sacro moderationis lolibramento dispensas, qui stellarum numerum potestates signa nomina loca cursus ac tempora solus colligis, solus aguoscis; qui rudis terrae membra torpentia per diuersos motus uiuis animasti corporibus, qui hominem fructus arboreos uetita praesumptione mandentem postquam morte condemnas, melioris i5cibi sacramento resuscitas et a uiperei morsus uoluptuosa fallacia potu sanguinis inmaculati conseruas; qui humani generis nomen praeter quos custos arca munierat repentina surgentis inundatione diluuii mersum penitus ac sepultum ex ana rursus progenie multiplicas restitutum, ut mysticae 1 future P operiens PBH^, operiens uel aperiens v 2. ma- ximum v 3 de oratione ipsivs SEDvm B, oeat omnipotentbm CBEATYBABYM AYCTOREM DARI SIBI BECTAM DICEITDI CABMINIS YIAM DE MiBAcyLis DiOTYBO PAVCA DIVINI8 H nominis PMH et] om, H 5 potenti uerbi uirtute cmi, Gdll., potenti uerbo coni, Arev., «.* r.-i ^- sed cf. 20, 20 nempe rerum omnium creatori, cuius cuncta seu nota siue latentia uerbi constant machinis fabricata 6 rabidam B pela- Glni gis fluctuantis H, fluctuantis pelagi v 7 terraenae H ciui- t tatis P corr. m, 2, uicinalis H corr, m. 2 constitutis om. P miltna 8 noctisq; B 9 luminis uices (uultus am, 2) P sacrae Hv e 10 potestatis (e 8, l. a m, 2) P 11 munera v 12 menbra P arbonoi diuersas H 13 saporeos P corr. m, 2 ue*tita H 15 re- suscitans nonn, editt. uipereo morsu B 16 fallatia PBH immaculati Bv 18 diluuii inundatione v 19 progeniae P multiplicare v, multiplicare statuisti itel multiplicas restitutum coni. GaU, misticsB P, mystica B sed cf, Carm. v, 75 12* 180 Sedulii demonstratione uirtutis, quod carnis delicta necauerant, fida ligni protectione uallatum per unum totius mundi baptisma panderes abluendum : illam mihi placidus uiam, illam supplici demonstra nunc semitam, quae ad salutaris urbis moenia paucorum dirigit angusto calle uestigia, Hierusalem scilicet 5 ciuitatem Dominicam, Christi passione nostrum pascha gestantem, ut per hanc corporalis gratiae hospitalitate fungentem ad iliam spiritalis gloriae mereamur patriam peruenire, et sit lucerna pedibus meis uerbum tuum, Domine, quo recti fulgor itineris ad illa me florei graminis loca perducat, quaio nitidum bonus pastor ouile conseruat, qua uirginis ouis agnum niuea claritate purissimum grex omnis sequitur candidatus. non est uia difficilis, si te ducem praebere dignaberis. omnia tuae subiacent potestati, omnis tuis imperiis natura succumbit et in aduersas species ac figuras iussu dominante pertransit. 15 si uelis glacialibus segetes annuas flauere temporibus^ producit falcibus agilem hiems pigra messorem, si uernalisplagae temperie, cum prima florum palla tellus adoperta resplendet, grauidis uineam pampinis iubeas parturire, musteo uinitor in amne tripudians uiscera felicis uuae nectarea temulentae calcis grata 20 propulsabit iniuria: cunctorumque temporum uices mutatis fructibus non rennuent Creatori seruire. mirabilium siquidem 9 cf. Psalm. 118, 105 ae • 1 demonstrationae II carminis (mi exp. m, 2) II necarent P corr. m, ^, naecauerant H 2 mundi om. P totum baptisraa anpplid jR 3 placide II supplici] placide P corr, m, 2 4 nunc demonstra v 6 dominica P 7 hospitalitatem P, hospitalitatem Hv fungentem PJB, fulgentem Hv 9 quod BH 10 illa e me] illam H 15 diuersas H spetias H corr, m. 2 16 si uelis glacialibus segetes annuas flauere v producit PJT, perducit B 17 fal**cibus (la eras») B agilem] uncinauit P^, habi- lem B, euan. in H hiemps PJBT pigra] s. Z. P* uer- nales B temperiae P, temperiem B, temporis v, tempore Arev. 18 pallida H 19 uinitori nam netri pudians P, uinitor in amne tripudians B, uinitori nam nec//// Hl\ uinitori iam nec repudians uiscera felicis uuae nectarea, temulentae v ex coniectura lur. 20 temulente PB 21 pulsabit (p am, 2) P rennuent TBH Pasclial. Operis Lib. I. 181 diainorum cana pandit fides indicium et antiqua patrum testis origo priscorum, nec abolenda saeculis aeuo senescente trans- actis inmortalia caelestium uirtutum signa perdurant. ex quibus metu trepidantis ingenii pauca saltim audaci relatione 5 perstringere uix ngstris animis et cordi permittimus inbecilli, ut siluam magnae densitatis ingrediens aliquos enitar extrema digitorum summitate ramos adtingere. nam etsi humano cor- pori centum simul ora subpeditent centenisque linguarum motibus uox ferrea clamare non cesset; quis cuncta ualeat 10 expedire quorum numeris nec astra caeli densissima nec bibula maris harena conueniat? Primus, ex quo in claram mundi faciem rerum confusaS materies, quae chaos dicta est, uerbo fabricante surrexit, Enoch Deo gratissimus et dilectus uiuacem gloriam consecutus, per isinnumeros annorum cursus humanae modum naturae trans- grediens, nascendo terrae munus impleuit sed morti miraculum, cui subtractus est, concitauit. Marcebant Sarrae iam senectute membra languentia, et4 grandaeuo situ sanguis extinctus annosi corporis uenas despe- 20 ratae prolis sterilitate damnauerat, cum senioris uiri fecundata conubio sinum gelidi repente uentris extendit et tumidis nouo partu praecordiis natum sera felicitate progenitum in spem 2 seculis P CDO P 3 immortalia jR 4 saltem v 5 iDbecillae B 6 enitar v, euitear PM, emctar H 7 adtiu- gere P*, attiugere F^BH corpore B 8 ora ora P sup- • • • peditent B, subpenditet H 10 numerus H densissimam P 11 arena P post conueniat ras, in H 12 de TRAJfSLiSLTiONE enoch B in] s. L P* mundum faciem — confusam H 13 surrexit] DE TRANSLifiLTO DIVINITVS NE MORERETVR EXOCH H Ex qUO iu claram rerum faciem confusa materies, quae chaos dicta est, Yerbo fabricante, r surrexit. Euoch v Aenoch P 16 terse P sub morti H 17 subtractus P' (ta corr, m. 2), sub | stractus B 18 de coxceptv SARAE IN SENECTVTE B, DE PARTV SARRAE H, de partu Sarrac nonagenariae sterilis v Sarae B 19 grandeuo lihri san- guinis H Var. exstintus H desperate P 21 conubia nn BH simul P corr, m. 2, signum H I 182 Sedulii futurae gentis et populi ad lactei potus ubera mater tremebunda suspendit. 5 Quem genitor munus Deo obtulit, cuius fuerat in despe- ratione promissio; stetit puer ad iugulum et factus est aries holocaustum. o sancti mens intemerata pontificis! humana e respuit, diuina prospexit, filio dum uitam denegat adquisiuit. Abraham gladium protulit ut feriret, et Dominus sacrificium sibi mutauit ut parceret. grande scilicet gerebatur in hac pietate mysterium, quod pro humani generis uita sponte se Christus mitis agnus oflFerret ad uictimam. lo 6 Loth peritura fugiebat ex Sodoma, cuius uxor incautae praesumptionis audacia, dum respicit quod euasit, mutata salis iin.lM*^ ' remansit in statuam non pro sapientia, sed pro poena. nullus enim ad contempta semel mundi discrimina praecipiti rursus cupiditate conuersus iucundae salutis laetitia perfruetur. necis^ enim dignus est arator ille uentura fructuum fertilitate gaudere, qui sulcum uomeris recto cursu firmandi retro sui uultus auersione confundens praeteriti laboris ordinem dissiparit. 7 Bubus, innocuis quondam ignibus inuolutus, non ardens potii 1 populis H Buberam (potu a m. 2) P, p. uberorta J3" fort. ubera uber orta 3 vbi isaac immolat' B, om» U obtulit deo Hv optulit P^JR 4 promisso Par. et] at fort. 5 in holo- cauBtum V 7 et] fort. at 8 sibi] b a m, 2 T parceret] filium non feriret Hv hanc P parte Hv 9 quod] ut r Hv 10 agnum H oiSferet P, oiSferet H corr. m. 2 uictima 22, ad uita H 11 de txore loth in statvam mvtata salis 22, DE VXORE LOTH IN SALIS 8TATVA TSA Hv fugcbat (i « m. 2) B incaute H 12 quae v 13 statua libri sed cf. Carm. v. 122 di poenam H 14 contenta P 15 cupitate B corr. m. 2 io- cundae PBH 16 illae H; uocdlium e, ae, q, ce permutationes in his codicibus non infrequentes nisi ubi momenti esse uidetur non «w- a tdbo fructum H corr, m. 2 17 formandi Arev. retro sui scripsi, retro si I^BH, retrorsi l^v, retrorsum coni. Arev. 18 dissipar& B 19 de igne rvbi B, de igne ardewtis rvbi divi- NITVS OSTENSO MOISI Hv Paschal. Operis Lib. I. 133 uidebatur ardere, cuius materies nec incendiis alimenta prae- stabat nec circumfusi caloris igne correpta detrimentis exusti roboris subiacebat. ita diuini fomitis temperabatur adtactus, ut blandiente ramis aestuantibus flamma splendor in frondibus scerneretur esse non poena. Mitis uirgae natura tractabilis in inmitem et intractabilem 8 mutata est draconem: quae uipereos motus tam sinuoso flexa uolumine quam trisulcas uibrando linguas exercens, geminos inimicae fraudis angues absorbuit atque propriam uirgulti lospeciem rigida rursus mutatione suscepit. Per media marinis fluctibus profunda latentia reuolutis in9 geminum latus undis et aequorea diuinitus aedificatione sus- pensis pedestris turba transiuit. stetit undique pontus ut murus et cognati gurgitis spoliata uelamine tellus permansit nuda, i5donec populus pelago gradiens absente per pelagus uestigiis hospitam peregrinis aquosae uiam carperet siccitatis. mutauit natura semitam iussa paululum relaxare constantiam, et innumera lubrici salis campos multitudo transgressa rude baptismatis mysterium nesciendo cernebat, quae per aquarum 2ofreta salubria duce Christo transiuerat. ita denique propheta cecinit illa significans : uoxDomini super aquas multas. uocem igitur uerbum dici quis dubitat? uerbum patris autem 21 cf. Psalm. 28, 3 2 circumfulsi RII 3 at tactus BHv 4 ramos H flam- ma* (s eras,) P, flammas JB, flamina Tar, frontibus B. 6 db VIRGA MOTSI IS SEKPEXTB VERSA JB, DE TIROA DT DRACOWEM VEB8A atq: IX SE REVERSA H, de uirga eiusdem moysi in draconem uersa atque in se reuersa v inmitem jff, immitem FB 7 in dra- conem H que P, qu6 JB, qua Hv sinuo'" P flex» uolu- min* H, flexu uolumina v 10 spetiem P corr. m. 2 motatione H 11 DE DmSIOWE MARIS B, DE SICCATO MARI POPVLO ISRAHEI. mi H, de siccatione maris populo Israel v 12 ge,nu P corr. m. 2y n 1 ingenijum H corr. m. 2 lati H aedificatone H corr. m. 1 14 unda P, nudo H 15 abssente H pelagos H 17 na- turam H 18 salis] is ex os P 19 misterio H 22 *er«ebat JEf> gerebat v patris om. v autem patris B *^\ / 184 Sedalii Christum esse quis abneget? qui ueteris ac noui couditor testamenti inmensum primae legis abyssum suo patefecit aduentu, quatenus recentiore doctrina tamquam remotis fuLr^ol^^ undarum molibus intimis ac profundis sequens aetas nil pe- riculi formidans per callem planae libertatis incederet iam 5 secura. 10 Quid eiusdem plebis cateruas innumeras in desertis terrarum spatiis et totius uictus sterilitate damnatis cibos angelicos panemque caelestis gratiae referam consecutas, ubi nectareus aetheriae maiestatis nimbus inrorans populo dapes ex pluuiis 10 et copiosas ex imbribus escas effudit. 11 Per squalentia rursus uiolentis arua feruoribus sitiens aestuabat exercitus, qua familiari semper ardore negatis fontibus iacens terra languebat, qua spem bibendi pariter ac uiuendi deficiens aquarum natura subduxerat: cum stupentis saxi uis-15 ceribus torpor inclusus spumantem subito fluctuanti caute redundauit in laticem siccaeque ieiuni marmoris uenae potum cunctis uomuere multiplicem. his tribus ergo rebus iam magna sui nuntians sacramenta mysterii Christus erat in pelago, Christus in pane, Christus in saxo. 20 12 Asella, uile pecus et stolidum, angelicae potestatis uisione ■ 2 inmens*m H^ immensam GaU. Arev, abysnm P 3 re- censiore H 4 moUibns H pericli v 5 plane H, plane corr, m. 2 7 de manita. qvod sigicificabat xpm JJ, de maiwa CELESTis PLEBi DATA QVE siGNiFiCABAT XPM H^ de manna caelitus eidem piebi data v 8 nictos H angelicos] 8. l. m. 2 H 9 panemquao P caelis H^ caelestis corr, m. 2 10 aethereae t; inrotans (r a m. 2) T 11 effudit t?, effundi P, infudit JB, infnndit H 12 de aqva qvae et ipsa xpi gbrebat figvram JB, de prodvctione aqvae de petra Hv auruca (u exp. «I. 2) H scitiens P 13 qua] qui H ardor* H 14 qua] c quam H bibendo H 15 stupentes P 17 sic«teq; (a era8.y c a m. 2) P ' 18 uomere H iam rebus EH 21 de ASDfA balaam qve hvmaite locvta est R, de locvtione asellae H (Balaam) v m H capitula 12 et 13 orddne imterso se excipi- ftnt ac stolidum v Paschal. Operis Lib. I. 185 perterrita sessorem uerbis adloquitur, et rudentis linguae clamor inconditus humanae uocis affatibus explicatur. Sol in medio caeli cacumine rapidos anhelantis flammae 13 cursus infrenans contra Gabaon per insolitas diei moras dilato suespere lucem fixus adstrinxit, nec luna suis legibus mota pigrae stationis limen excedens ordinem consueti gressus exercuit, donec gladius uictoris exercitus hostilem funditus amputaret caelestis auxilii coniuratione uirtutem. famulantia denique uidebant ipsa iam sidera per similis uocabuli sacra- lomentum lesum Dominum nomine praecedente uenturum. Heliam praeter naturae dispositum corui diurnis epulisH transegerunt, alesque uoracis rostri rapacitati subiectus, qui facilem praedam cauo gutturi subministrat, ieiunis morsibus escam deferebat inlaesam. nunc Heliae bonus ac fidus, qui isNoe quondara malus ac perfidus in terris abluit culpam in aquarum inundatione contractam. at ille Deo plenus existens, postquam miracula terris plura monstrauit suaque dignum successione per spiritum uelut hereditaria largitate propriae uirtutis munus transtulit in amicum, flammeis raptus equis 20 et curribus per illos clarae serenitatis excessus, qua leuior puri tramitis uia nullos in aetherio campo feruentis rotae sulcos orbita demergente conseruat, dexteriora maioris spatii 1 affectibus H 3 orante ihv sol stetit ad qabaon li, de STATIONE soLis svB lESVH^AVE Hv anelantis H 4 die moras F 5 asstrinxit B, a«strinxit H 7 uictoris e exercitum Hy exercitum v 8 ampntauit P uirtutg JR, uirtute H, uirtuti v 11 DE HELIA ET CORVO E, DE HELIA CORVIS MINISTRAKTIBV8 H pactO atque igneo curru in caelum recto addit v Helia Bj Helian P, Hae- lian H 12 uoracis] In u. c. erat scriptmi feracis rostri, sed postea a librario primae duae litterae dictionis feracis dmbus punctis subnotatae et desuper apposita sylldba uo, ex quo effeci uoracis, quae lectio huic loco apte conuenit lur. rapacitatis B 14 inlesam PJRH Q h non cQliae P corr. m. 2 15 Noe] in ras. JJ* 16 deo om, v ■ 18 succes*sione H hereditariam largitatem v 19 raptum H corr. m. 2 20 clare PH^ 21 nuUus H 22 demerte P dexteriora* H 186 Sedulii sic petiuit; ut triumphi caelestis axe resplendens humani limi- tis metam longa fretus uiuacitate contemneret. quam bene uocabulo pariter conuenienter ac merito Heliae claritati uel nomine fulgentis semitae maiestas arrisit! cui si Graio ser- mone queat una per accentum littera commutari, sol specia- ^ liter uideatur expromi. I» Ezechiae, regi iustissimo, in extremis uitae terminis con- stituto quindecim Dominus sua pietate uel iure annos addidit ad salutem mortisque claudens patefacta iam limina uitam in Occasu languentem ad ortus reuocauit originem. la 16 lonas in marinos fluctus anxiae puppis trepidatione iactatus uteroque sorbentis ceti reconditus, non sensit aquas in pelago constitutus, uitale scilicet sepulchrum ne moreretur ingressus, tutusque mitissima sub uoraci uentre custodia depositum dei uidebatur esse non praeda, hostilique salubrius protectione 15 seruatus uenit ad terram uomitu, non carina. cui facto diuersitate contrario nauta feritatem praebuit, fera nauigium ministrauit. 17 Cum inspirante caelitus Deo trium puerorum una cordis intentio Babylonia sacra contemneret pariter ac negaret^o axe 1 spatiis sic P exhe (axe a m, 2) P, axae B 3 hac H helie ff , heliq H"^ 4 semite H^ corr. m, 2 Domini FHv graio B, greco FHv 5 quaead P» qiat H " a m, 2 6 ex- promi (i s. Z. eras. uid.) P exprimi uideatur v 7 de ezeghia REGE CVI ADAVCTI SVyT XV ABTNI VITAE E, DE QVINDECIM AKNOS EZE- CHiAE ADDiTis Hy dc quiudecim annis ad uitara regi dcsperato additi& Ezechiae v 8 piaetate H ut saepe 9 sa*lutem (u eras.) H m 10 occasum P langentem H 11 de 10 na in ventAe caeti B, DE lONA ceto vorante servato Hv fluctos H anxie jH^ corr. m, 2 12 sorbenti B sed cf. Carm, v. 192 coeti PBH 14 post depositum rasura 2 litt» in H dei] s. Z. P (w. 1 V) 15 *stilique H corr. m. 2 16 uomitu» (m eras.) H 17 *eri- tatem H, ueritatem I 19 de tribvs pveris in camino B, de TRIBVS PVERIS ET PERSECVTORE EORV IN PECVDEM VERSO H, dC tribus pueris in camino fiamma saeuiente non tactis et persecutore eorum iu pecudem uerso v inspirante P, sins pirante H^ spirante Bv 20 babilonia B pariter] penitus v Paschal. Operis Lib. I. 187 durumque mortis exitium tyrannicae legis atrocitate susci- peret, cuius rabies Achaemenii furoris igne succensa torren- tem fornacis propriae superabat ardorem, rogos uincti trudun- tur in medios pyra iuuenes non audente contingere, qui tan- fitum corde feruentes uicerunt imagineum poena deficiente ^:^^^. /,t*3 supplicium. o quanta est credentibus salus et gloria! flammis fidei plus calentis restincta torpuit uis camini. Auctor igitur tam nefandi iudicii dignum facti suppliciumlS non euasit. nam quia uecordi raptus insania humanae pietatis 10 iura dispexerat, ferino uixit ritu per siluas et consortia peou- dum sectatus agrestia aulici deliciosa conuiuii, pastus faeno, potatus fluuio permutauit, quem sub huius deformitatis aspectu hirsutum siluis et montibus septem uiderunt tempora per- uagatum. J5 Nec minus Darii postmodum regnatoris dum praeteritam 19 furgr imitatur insaniam, Danihel, Hebraeorum decus amplissi- mum, cum feris ieiunio stimulatis includitur et simplicis animae corpus innoxium saeuis uorandum morsibus deputatur. belua tamen facta mitis et placida, ne sanctos artus insano 2odente laceraret esuriens, coepit amare iam famem; uultusque 1 exicium JR, exitum H 2 achamoenii P, achemenii MH 3 rogof cuncti FE 4 in medios PR, in medio* H rogo uincti {H) traduntur in medio v, rogos uincti truduntur in medios scripsi (cf. Dan. e 5, 31) pira PB 5 imaginum P deficientes P, def#*#ente H imaginem poena deferente (deferiente Par,) supplicium v a plni calentis 6 quantg H corr. m. 2 7 caelestis restincta (restina wi. 1) tor- puit P pl. calentis a m, 2 ca^entis H salus, cum gloria flam- mis fidei plus candentes (uel cadentes), restincta etc. v 8 db NABVCnODONOSOR 22, DE NABVCHODOITOSOR REGEM IN BOYEM CONYBRSO H (post rasuram) v factis Hv 9 qui t? 10 pecodum B 11 agrestia ministri regis aulici B (in quihtis glossema inesse uidetur) deliciose H pasti H foeno libri 15 de daioiielb ix lact LEONTM B, DE DANIELO A FAMELICIS LEONIBTS CV8T0DIT0 Hv 16 furori mutatur P* imitat* jR, imitatus H daniel H XL liebreorum PH, ebreorum B amplissimam P 17 stumulatig H includetur H 18 saeuius J(?) v 19 platida H sancto astis H 20 famen P 188 Sedulii terribiles rabies moUita submittens atque in saeuis faucibus ira blandior conquiescens genuinae feritatis inmemores praedam seruare docuit tunc leones. f220 29 Dic ubi post talia tuae sunt leges, pertinax o natura, qui totiens tibi iura subtraxit? qui translatum nescire uirum 5 iussit infernum, sterili maritae fecundam praestitit senectu- tem, ad aram sponte uenire conpulit pecudem, muliebrem efjfigiem in salis simulacra conuertit, ramos incendiis aestuantes non ardere monstrauit, uirgultum soluit in colubrum, per marinos fluctus pedestres patefecit incessus, pluentibus nimbis 10 nectareum manna diffudit, ex arentibus saxi uisceribus undas '^ C^^Aa-^' ^ eiecit, ora mutae quadrupedis humana effari uerba permisit, ^/>^.', ^^5'" elementa defixis cursibus longa statione suspendit, uolucrum ^"^^ " ministeriis hominem pauit et in caelum corusci equitatus axe perduxit, morienti iam regi tria uitae lustra donauit, feriis praedonis in utero portum dedifc esse naufragio, rore sidereo puerorum membra proluit in camino^ regem uagum dumosa per pascua feris ac pecoribus fecit esse conuiuam, leoues praedae parcere et rapinam docuit non amare? nempe rerum omnium conditori, cuius cuncta, seu nota, siue lateutia uerbi^u constant machinis fabricata sui operis subiacent fuudamenta, et sequitur iubentis imperium creatura quacumque nutu tra- xerit diuina sententia. 1 terribilis H P<w, Arev. sumittens P, submittans B 2 uira P 4 vbi recapitvlat stpeeiores virtvtes B, miracv- LORVM recapitvlatio II (pracdictorum add, v) qui* (s eras,) n P 5 toties P quis toties — quis translatum v 6 steril** ma**** H matri v 7 compulit uenire v 8 effigi»em H u eras. simulacra PBcf, v,225, simulacrum Hv incendii P 9 colubrem H em corr, m. 2 ex im 10 nimb#i8 H 12 ore P t ore fort, recte munae P humana] Sk^ ex e P fari BHv 14 cborusci B aequitatis £ ep duxit P axae B 15 mbri- ente — rege JB tria **** (uite eras,) H, uitae om, v 16 nau- fragio P, naufrag*o (i eras,) H, naufrago B cf. Carm, 18 leonis B 19 prede H^ corr, m. 2 nampe H^ 20 conditori* H creatori omnium v seu latentia v 22 quecumq; P, quocumque Pa/r, Gall, nutu traxerit PB, n. retraxerit H, naturae traxerit V 23 diuine JET* ^ corr. m, 2, diuinae v Paschal. Operis Lib. I. 189 Heu miseri, qui uanis cultibus inclinati stultum sinistriSI cordis officium sculptis a se simulacris inpendunt factoremque proprium relinquentes suae manus uenerantur effigies! quis furor est? quae tanta mentes ludit insania, ut turpem uolu- 5crem, obscenissimam bouem, tortum draconem et semihominem canem homo integer membris adoret? Solem nonnuUi nebulosis mentibus obcaecati rerum geni-22 torem illa uolunt opinione censeri, quia terrarum tractus et spatia clarae serenitatis luce perfundens caeli plagas ac sidera loflammigera lustrare uelooitate non cessat: oum ab ipsa potius instabili mobilitate, quam rapidis discursibus uagus ignis exercet, officium constet esse, non deum, quique certae dispen- sationis ordine custodito nunc oritur, nunc ad occasum boris uergentibus inclinatus uices cum nocte partitur. nec ubique issemper est constitutus, quique nulla nascentis uidit mundi primordia, nisi peracto sine sole die iam gemino prouidus eum genitor a tertiae lucis instituisset radiare principio. Sic etiam lunae superuacua plerique uota dependunt, quam 23 crescere semper ac minui praefinitis mensium temporibus 20 intuentur. 1 DE IDOLA.TBIA. J2, DEPLET ELtMENTORVM IDOLORVMQ: CVLTORES Hv inclinatis RH 2 cultis {corr. w. 2) P 3 qui furor V 4 menti« H^ menti Col., mentis Far. Gall. 5 obscenissi- mum V tortu* C am.2) H 7 de his qvi solem VEmsRAirrvR n BH (in scriptura contitvua), om. v et solem v nonulli P ji a m. 2 8 opineone (-ni- corr. m. 2) P 9 desidera H 10 flammi*"' P gera a m. 2 non — mobiiitate 8. l. a m. 2 P ipsa (a ex i corr. m. 2) H 11 rapidis (is ex us corr.) H, rapidis (p ex b corr. m. 2) P 12 esse quam Dominum Iv quippe Par. o Arev. certo Hv fort. recte cf v, 258 13 ocasus (c 8. l. a m. 2) H oris B 14 inclinatur H 15 con stitutos H corr. m. 2 17 eum genitor EHP^ (genitus a m, 1), eum conditor V 18 DE 1II8 Qvi lvkae vota FERviTr JB, om. Hv 19 pr^fi- nitis (corr. ex -tus) H m*en*sft* H {" a m. 2) 20 in*tuentur H 190 Sedulii 24 Sic stellis quoque litare non desinunt, quae depulsae noctis abscessu matutinae lucis uultibus effugantur. 25 Hic aquarum cultor est, ille flammarum, sed species sibi j,^. ,;,,, natura contrarias non audent uicinas efficere, ne propriore *" discordia aut ignis ardentior latices debiliores exsiccet aut s impar undis ingentibus rogus subito moriatur extinctus. 26 Alius arboreis radicibus aras instituens, dapes adponens ramos ac robora flebiliter orare non cessat ut natos, domum, rura, coniugium, famulos censumque custodiant. lignee, ligna quid obsecras? surdis operam disperdis exclamans, a mutisio responsa nihil auditurus expectas, quae domorum constantiam illa tantum ratione sustentant, si securibus amputata pen- dentia culminum tecta suffulciant, aut focis adhibita sumendis dapibus famulentur accensa. 27 NonnuUi dementius holerum ueneratores existunt et ims bortis numina rigantes arentia transplantatorum se deorum edocent ueros esse cultores. sed plura de talibus referre iam pudet, ne sanctae religionis in pagina dum numerosos stulti- 1 DE His QYi 8TELLIS LiTAJCT ij, ow. Hv sacrlficare litare ij 2 abscessu P, abscessu* (m er<i8,) H matutine H^ 3 DE His QVi AQVA COLVNT ET IGXEM -B, ow. Hv cultores stelle flammarum Md P famularum P s. L m. 2 despetiao (sed a m..2) P, sed speties m. 2 in mg. 4 natura» (s ercLS.) II , natura {corr. ex -is) H audet JR inimicas v prop*iore (r ercLS,) B, proprie H ef. Neue Forml. U 114 6 inpar H^ inparendis (u am. 2) P rogos H 7 DE cvLTOBiBVS LVCOEVM JJ, om. Hv arbore P adponens (jp a m. 2) H 8 domos v 9 lign*ee (a eras.) B dep«ndls ligna quod Col. Par. 10 obssecras H disperdis P dependis a u m. 2, depe*dis H, dependis v 11 audituris H corr. m. 2 T 12 racione H pendentia (tl am.2) P 13 culminum P* -na corr. m. 2 tecti H culmina tecti v subfulciant H 15 de gvl- TOBiBVS HOBTOBVM B, om. Hv 16 ^'ortis E, ortis H riga*ntes H tranplantatorum H sed eorum H 17 uero ee (s a ■caa fn. 2) P iam referre v 18 ne] cessitatem P a m, 2 in sanctae — p. Hv religioni*«s H Paschal. Operis Lib. I. 191 tiae castigamus errores, aut lilia niinio decore molissima rubus «H^^^^iJ/Ht,^ asper exurat aut per uiolaria florentis campi purpurea carduus et spinosis armatus aculeis paliurus exsurgat. igitur increpando iam satis est quod humanis erroribns coli monstra derisimus 5uel potius tales actus miserando defleuimus. nunc per incepti iuuat ire tramitis institutum montemque sublimem firmo gradu conscendere atque ad urbem, nostrae libertatis auctorem, totarum uirium studio peruenire. ipsa denique tranquillae pacis est domus, ipsa tutum sal;itis habitaculum, ipsa per- 10 petuum libertatis hospitium. si enim de terrena mortalis regni ciuitate et a mortali fabricatore fundata poeta saecularium ita cecinit litterarum: Et quae tanta fuit Bomam tibi causa uidendiP Libertas . . . isquanto magis caelestium in ciuitate regnorum, quam Deus Dominus instituit fabricator, iura perpetuae libertatis esse credamuSy de qua nates ait talium canticorum: aedificans HierusalemDominus, etin sequenti nihilominus psalmo similiter explanauit: lauda, Hierusalem, Dominum, 2oIauda Deum tuum, Sion, quoniam confortauit seras 11 Verg. Ecl. I 26 17 cf. Psalm. 147, 12 s. li ent 1 lia (li a m, 2) V 2 floris (ent a m, 2) P cardus P 4 quod] qui v derissimns P 5 nunc] Exhortatur semet ipsum inscribit v 6 iuuati re P ir*e (a eras,) H institutu* jR o q; r mentem sub (o, q; a m. 2) P sublimen PH fimo II 7 ad w n ex 9,t H} 8 dirium (v a m. 2) P traquillas (n a m. 2) P 9 domus est pacis Hv totum PB, totum H habitaculum C eras.) E 10 liberatis** P, libertas (ti am. 2) H «o^p^^ium H, i obsequium v terrenana H mortaUs habitaculi v regn* B 11 fundata (e a m. 2) P, fundat^ B poeta om. H\ poet^ m marg. add. m. 2 13 uidendi libertas E uiuendi (d am, 2) P 15 ds dns (d, carr.) P deus om. H 17 credemus v uatis B^ H aitaUorum P spiritualium v 18 nihilomminus H h 192 Sedulii portarum tuarum. benedixit filios tuos in te, qui posuit fines tuos pacem, et cetera. audiamus ipsum quoque rerum omnium conditorem in euangeliis suis, sacrosancto sermone cuius esse memorarit hanc urbem: dico, inquit, uobis non iurare omnino neque per caelum, 5 quia thronus Dei est, neque per terram, quia scabellum est pedum eius, neque per Hierusalem, quia ciuitas magni regis est. tamquam si diceret mea, quod apertius dissimulauit exprimere ut humilitate sermonis culmen suae panderet maiestatis. ita enim cum doceret, am- 10 monuit dicens: tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde. hic est ubi regia fuluis aula tholis inradiat, ubi petens accipit, quaerens inuenit, pulsanti mox panditur. 28 Hic ille pretiosus est lapis, qui ab aedificantibus reprobatus 15 in anguli nitet capite constitutus: cuius onus nimis leue sen- titur, cuius iugum suaue plurimum conprobatur. Igitur per digesta quaedam ueteris testamenti miracula retulimus, quaenam Pater Filii consortio sanctoque Spiritu secum gesserit constituto. per digesta similiter quaedam noui 20 testamenti miracula referemus, quaenam Filius Paterno con- sortio sanctoque Spiritu secum gesserit constituto, ut deitatis una potentia inseparabili semper uirtute conspicua et sim- 4 cf. Matth. 5, 34 s. 11 Matth. 11, 29 1 i 1 filios tuos (i, i am. J^) P, filios tnos Hv, filiis tuis B 3 fort euangelii sui Bacrosancto sermone 4 dico autem v 5 inquid P, inquid {corr, m, 2) H 6 tronus H 7 hierusalem P, iherusolymam 1 H, hierusolimil M 8 sdiceret P 9 qui apertius v (quia fort, ▼ in I fuerat) 10 com P ammonuit PBH 13 stolis H petens] potens H 14 aperitur H 15 de la.pide akgvlari qvi EST xps B, om, Hv heic GaU. pciosus B^ est] enim V 17 comprobatur] Trinitatem adstruit aduersus Arrium et Sa- bellium v 19 quenamq; P 21 referimus P, referamus H 23 inseparabilis P ith&t. Upei I plici maiestate sit triplex, et triplici persooa sit Bimples. haee est Mea iiera et firma credulitas. •M} Hanc salutem infelix Arrius habere coutempeit, qai per 29 deuios curui callis anfractus dum rectum nititur iter auertere, G tetram dilapsus in foueam caligantis tartari secuttis est teue- brosa, tam sensu uacuus et inanis quam tempore iusti sup- plicii uentre quoque uacuus fusig uisceribus exspirftuit. demens, qui patemae diuinitatis iura, nuUiua exeraplo similitudinis co- aequanda, caducis putauit fradibus eonparari! inter homines 10 namque carnali lege nascentes filius minor est patre, quoniam pater ipse qui filium uunc praecedit paulo ante filius fuit, et qui filius ease nune eeraitur, eum patrem fieri poBse non habetur ambiguum. sic per omnem nepotum seriem noua proles excurrit et auorum ataui senio numerantur ingenti. Dominus/ 15 autem, qui uerbum , uirtus, sapientia et totum conamune Patris est Christug, de lumine lumen esortum, de solo solus est natus, qui nec Patre minor in aliquo, nec est quo creacat, rebus uniuersis escelsior, quippe qui genitus, non creatus, nomen hahet pro aummitate Principium: ita enim secun- wdum lohaDnem ludaeis requirentibus sese dixit esse principium. quid est ergo principium nisi caeumen excelsum, supra quod 1 persona niaieatate B post triplioi spatium 7 liti. in H triplici maieBtate v 2 uera fides HHv 3 de ahrio bt aiBELLio B, om. Hv 4 cor*ni« Milles R regnnra P 5 Becutns e tenebroBa P (c/. v. 302), tartari i; tenebroaani (uiain n m. 2) R, t. B, eat tenebroHftm B 6 &.iQBnis R 7 quia (oq; a m. 2) P quoeqnanda P 9 conparaii* (' a m. 3) H, compntari e 10 naBcentis R, naecentiB H 11 patre ipse P qni om. B 12 flliua e"* H patre fieri poss* H et qui flliua esae nunc cer- nitnr, compater Co\. OaH,, et qai filiQB est, nunc cemitur, cuin pater Par. Arev. 13 prolia P 14 aptani (t a m. 3} P, attaui H seninnmerantar H, serie nuioerantur coni. Arev, iogeate H 15 autem] ont. Hv qui ueibuni iferauit P 16 Inmeuyt/ H 17 alico (aliquo corr. 2) R 20 lohannera (o t» raa.) B Indeis R, Indeia FH diiisse P, diiiase (corr. m. 2) R, dixit esse Hv 21 qni est P q. e. principium est v I. 13 194 .edulii nihil penitus rGperitur, semper iD Patre permanens, quia sem- per in ipso perinanBt Pater, remmque ommuua eaput unus indiuiduae maiestatis est Deus, non quod Filius hic credatur esse qui Pater eat, sed quia Fillus hoc creda,tur eijse quod Pater est, sicut per euangelicam locutus est ipse (loctrinam d dicens: ego in Patre et Pater in me. deinde coasequenter adiecit: ego et Pater unum sumns. Arriua unum dici audiat, Sabellius sumus dici coguoscat; alter a triuitate refugiens, alter ab unitate dissentiens: ambo pares errore licet diuerea sectantes. qualiter gentilium dogmatum auis obuiare la dietis inuicem conantur auctorea, qui bracbia nudis humeris proferentes exerta, nihil docendo tradere sed tantum parati suut loDga disputatione certare, quorum prudentia iacet stulta, quia uana est coram Deo mundanae sapientiae fragitis dJsci- piina. bic plus loquitur, ille plus tacet; hic ambulando dis-ia putat, ille stando pronuntiat; atius semper inlacrimat, alius inridere non cessat : diuersis igitur modia par uesania uidetar in cunctis. ft Interea dnm uiatici laboris sarcinam sermonibus alleuamus spesque simul ac fides in ardua meum comitaittur Jacessum,sD blandiu^ ad arcis summae faatigium deposita difficultate per- uenimus. ecce sacrata crncis uexilla iam radiant, ecce magni regis castra piissima coruscum lumen ostentant flatuque sidereo 6 cf. loh. 10, 3 7 ibid. 30 1 repetit P, repetit' B, reper»itur S qui- B qui in ipso Bemper maaet v 8 quia fllius v i qui filius S 5 ipse lo- outna B. 8 audeat P Eumus H 9 hQnitate P 10 aeati- anteB Far. Gall. Arei). obuia redictis P 13 eierta PBH 13 teatare P P, inculta Hv, corr. m.2)H pOBcit adacribi n, (11 eras.) B 21 Bufflmae] nia B 22 Gacrae t> lucis P PH aiderici H .stolta {tmte s, c mcI o eras.) B, inguita (c, l atn. 3) sulsa coni, Hartel 14 Domina v mundane ('D^ 15hi.cp. fl" 17riderei!i!, ri.dereif 19 db ariDatuB se in albo beati otdiniB m. 1, corr. ine,m. 2 20 qu*e 3 JJ, Signo c Paschal. Operis Lib. I. 195 tuba Dominicae stationis exclamat, militibas suae portae patet accessus: qui militat ingrediatur intrepidus. ianua uos aeter- nitatis inuitat, quae ianua Christus, scilicet uox paterna. aurea perennis uitae remuneratiqne gaudebitis qui caelestia sDomini uiriliter arma tractatis et in fronte decus affixum, fidelis signi sacramenta monstratis. en ego decus et arma caelestia tuae militiae pars minima, bone rex, baiulo conse- crata. hic proprias me sedes accipere, huius urbis in moenibus exigua dignum habitatione concede, tuus semper ut incola 10 tuusque uernaculus paruo sanctae mansionis in angulo consti- tutus inter beati ordinis ciues albo uitalis paginae postremus merear municipalis adscribi. grandia quidem postulo, sed tibi grandia dare subpeditat magnitudo, quem ille magis offendit, qui spem dubiam de tanta pietate conceperit. 15 Christe uotis annue, uotis arride qui morientem mundumSl uiuificare festinans caelitus petisti terrena, humanam sumere dignatus effigiem, aliena quidem suscipiens sed propria non relinquens. hoc Matthaeus adortus inprimis hominem genera- 1 do dominicae P dni certationis H 2 aos] m ras, a m, 2 m H 4 renuneratione (m am* 2) P qnia v 5 fixum H o 6 sacramenta i2, sacramenta PHv, fort. sacramentum e*go (r? T eras.) B 8 accepere (e, corr, m \) II 9 tuas P ut] T om. V 10 uemacuhssparuo P corr, m. 2, uernaculus Hv, uernacula M, in margine alit^ uernaculus; fort, uernula 11 ciuis ■ (m. i, corr. m. 2) B 12 adscribi {corr. m. 2) H muni- cipalis merear P (mereat a m. 1) 13 subpeditat PH 14 de Om, H 15 DE MTSTBRIO QVATTVOR EVAXGELI8TARTM B, DE im EVANGELISTI8 QVOMODO QVATTVOR ANIMAIJVM FIGVBIS OSTEWDVNT r n Hv (ostenduntur) aride (r a m. 2) P uotis *«***♦ adnue uotis (corr. m, 2) H (m ras, fuit arride) annue uotis qui v 16 petiisti v (cf. v. 352 et H. lordan, lcrit. Beitrdge zn/r Gesch» der lat. Sprache p. 266) 17 dignatus sumere v dignatus s. h P^ eftigiem ex eflEugiem H alien^ — propria H 18 Ma- theus P, Mattheus BH adorsus B 13* 196 Sednlii liter expediuit, Marcus ut leo mirabilis per deserta uocifera- tus iufremuit, Lucas sacerdotali religionis exordio sumpsit similitudinem de iuuenco, lohannes aquilae uolantis impetu caelum uerbi maiestate penetrauit. quattuor isti proceres ac praecones una te uoce canentes ceu tempora totidem per latissi- 5 mam totius orbis spatiantur effigiem. sic apostolici quoque cul- minis et honoris duodenus apex semper effulgens numeris horas imitatur et menses, ut rebus omnibus congregatis annus tibi militet uniuersus. hinc igitur uetusta memorans antiquae mortis exordia nouam properare delector ad uitam, ut quiio fletus seminauimus in Adam laetitiam metamus in Christo et Dauiticam mereamur dicere cantilenam: qui seminant in lacrimis in gaudio metent. euntes ibant et flebant, mittentes semina sua. uenientes autem uenient in exsultatione, portantes manipulos suos. 15 12 Psalm. 125, 5. 6 r • 1 des*eta {corr. m, 2 ex desata) H uociferatnr P 2 reli- ginis Bf religione H fort. sacerdotalis religionis 5 nnate I GaU.y unite Par,, nna te Col. Arev. cantantes Hv (cf. v. 359) 6 or- bis jRJBT, nrbis P spargnntnr Hv 7 et] ras. in H, om. v apaz ■ dnodenns semper B a»pex emper H corr. m. 2 refnlgens t; nnmeris {in marg. add. m. 2) H 8 congregatns H 9 nni- nersis H Igitnr hinc Hv 10 exordio P pprare P 12 daniticae H seminat {tl a m. 2) H 13 hibant H 14 mittenttes P 15 suos] expucit uber PRiMys P exfucit UBEB PRiMVS. nrciPivirT CAPiTVLA SECVNDi i2, om. H, Explicit liber primns cnm capitnlis neteris testamenti v Paschal. Operis Lib. II. 197 LIBEB SECVNDVS. lljxpulerat serpens ille nequissimus de paradisi sede florigera 1 primogenitum dolosis artibus uirum et inlecebris blandi saporis absconditam mortem gustare fecerat mox amaram. nec indignationis diuinae sententiam solus praecepti temerator 5 uitae damno susceperat, sed ab ipso ueniens humana progenies longae mortis fuerat condicioni succumbens. heu, coniunx cru- delis et noxia! an ille magis draco perfidus homicida? ille draco perfidus homicida, sed tu coniunx quoque crudelis et noxia. pro dolor! duo tantum fuerant aeterni. postquam crescere 10 coepit origo, tunc periit clademque parturiens a semine detri- menta suscepit. quid illa tempestate numerosa dies ac multi- plex, quid felicibus uitae spatiis nongentos proderat annos excedere nepotumque decima senescente progenie sui generis externum sanguinem iam uidere, cum sors humanae condicionis INCIPIT LIBEB SECVNDVS ET CAPITVLA. EFVS P, pOSt CapittUa DT- ciPiT LiBER SECVNBVS PB, de ezptilsione Adae de paradiso in capi- ttUis B(v) 1 xpulerat B paradisi* (a eras,) H 3 morte . t«n H gustari Hv 4 diuene (corr. m. J^) P sentiam (ten a m. 2) P dampnos caeperat P (m marg. susceperat m. 2) sen- tentia B 5 dampno Pv, damnum BH {sed cf, v. 5) ueniens humana ueuiens progenies H 6 conditione P succombens P 7 post homicida rasu/ra 4 uocdbulorum in H IUe — homicida om. cru V 8 fidelis et P 9 et aeterni H 10 petiit (w. 1, corr, 2) H cladesq; P, clandemq; H 11 sunt coepit P corr, m. 2 • • • 12 qui P uitae speuiis {corr, m, 2) H utte P corr, m, 2 13 senescentae H 14 einam (x a m, 2) P consors H ■ sor (s a m, 2) P fi '. .f I C' 198 extrema inreparabilis horae supremis cursibns occupata, licet eerum nequaquam tamea declinaret intoritum, loDgamque tem- porum per aetatem uita breuis eiistens nibil esse diutinum, quod fine clauderetur, ingemeret. nec buic malo remedium % ypes ulla promitteret adfuturum, eed primi terrigenae meritum s sepulchrale cunctas postremi quoque germiuis uationes auida passim fauce sorberet, nisi pius ille rerum creator et con- ditor, cui proprium eat ueniam delictis infundere quam poena- liter inminere, fabricam sui operis ab ipso debilem funda- mento firmius per eundem rursus lapidem dignaretur erigere, lo Be uidelicet imago quae ad similitudinem Dei facta fuerat uiueus dissimilis haberetur et morte, munusque ueuialis indnl- gentiae largiretur ae pomis, quae parrates acerba uorauerant, filiorum obstupere dentes areeret donaretque mitissimus ac placatus ut nnde mortem peccata contraxerant inde uitamis pietas renntriret inmensa, ac uelut rosa suauis atque mollissima de spinoso cespite nascitur nil laesura matrem, quam gratia iucunditatis obscurat: ita de stirpe nocentis Euae Maria sacro ueniente cum lumine primae uirginis luem sequens uirgo di- 1 iDseparabiliB 3 eiiBteDB brenu Tamra 3 litt. in 1 m. Ji) P 5 H teiriginae H ore P BuppreniiB RH (ae) , Bnpmia (p Hun H inclinaret P longaamq; P uita '"ttis (bre a m. S) P pnst diatinum i quod om. H, qni v, qaam GaU. ne° (c a S HTUAKI BENERIB PBR XBK S, OHt. 1 BepulcrsH (corr, m. ^ H, aepnlcnle P 7 Borberet] eequitur inscriptio in H p>iuB H 8 delictis ueniam P quem F 9 debilera Pn, debili R, debilis H 10 lapidem mrBna Hv 13 uiDea^dissimilis P indalgentia P 13 pomM quae pa«.i<is B, poma qnae patreB v acerua BI uoraner.nt o«pi«ere {corr. m. U) H uorauerunt « ob- etupere R, obstupuere Pv, obstnpescere coni. Arev. 15 uita* (m eraa.) pi>itas *eDntriret B. uitae — eautrJret v 16 immensa R' COTT. Jn. 3 ao scripsi, q; P, Quo R, quoq: H, et v uelod FR adqne H mellissinia P 18 ioounditatiB PRH (corr. m. 2) sacro °'cO R s. l. *». 8 aeuae H 19 luoem PH Paschal. Operis Lib. II. 199 lueret, ut quia prior natura uitiis inquinata durae necis fuerat condicioni subiecta, nascente Christo per hominem homo quo- que possit renasci per Christum, originalis maculae foeditatem uetusti corporis innouatione positurus. b Haec postquam prophetica saepius uox praedixit et Gabrihel 3 archangelus Mariae iam praesentia nuntiauit, mox puellae credentis in utero fidelis uerbi mansit adspirata conceptio pro- lesque siderea nascendi sub lege delituit, quae cuncta suo nasci nutu concessit. tumebant uirginis sinus, et fecunditatem losuorum uiscerum corpus mirabatur intactum. grande mundo spondebat auxilium feminei partus sine uiro mysterium, quando nullius maculae naeuo fuscata tenso nutriebat uentre prae- cordia, genitoris genetrix mox futura. Nonus interea mensis effluxerat et decimi lumen inmortale4 isradiabat claruitque fetu uirgineo spiritalis gratiae manifesta promissio: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, id est, habitauit in homine, cuius se dignatus est carne uestire. infans namque paruus ac maximus, membris 16 loh. 1, 14 ii« 1 ut quae v durecis P dure {m. l^ ^ m, 2) H 2 con- ditioni* (s eras,) B, condicione P subiecit H ^*¥ H 3 poBsit PH, posset B"^ origenalis H faedititatem H 4 uetustati v possiturus P 5 Yfii scab ma.ria£ akgelvs LOQVITVR B, DE CONCEPTV BEATAE MARIAE If, a prophotis sac- pius praedicto add, v 6 angelus v prsesenti anuntiauit H, praesenti annuntiauit v 7 asspirata B, a*8pirata H 8 dili^^tait H quia P^ (quse corr, m. 2) 9 tumebant nlscern {corr. m, 2) H foconditatem P 10 uisce P* iustorum a m. 1 fuisse uidetur intactum] de partv beatae mariae et aitgelorvm iN xpi nativitate dnm lavdantivm gratvlatione H 11 sifi^uiro (e a m. 2) P quae v 12 nutriebatur v 13 genitrix P 14 VBI completi svnt dies eivs vt pareret B, vbi completi svht DiES eivs Hf De partu beatae Mariae et Angelorum in Christi natioi- tate V 15 radiebat H claruit v foetu PB (ex corr.y fuit fle?) spiritalis (s a m. 2) B 16 et Verbum «? 17 idem H dignatus {s a m. 2 in ras.) H 18 uestire PB, uestiri Hv namque om. v ac] et P 200 iJeduUi soilicet exiguus, deitate praecelsus, per hospitalis templi sin- ceram defluens castitatem, non laesit corpus abscedens, quod non laeserat cum uenisset. uere diuinae generatioais est hoc secretum : testia uirginis partus ostenditur qui materni pudoris custoa ingressmi clausis uisceribus et conccptus est et creatus. & quae nouae lucis illa tmic claritas mundi totius oras impleuit! quae caelo laetitial quis ille nitor effulsit, cum Christus splen- dore sidereo, uelut sponsus procedens de thalamo suo, Mariae processtt ex utero! cuius ita species diuina uidebatur gratia praeoitere, ut Dauiticus ipsum psalmus ita pronuntiet : lo speciosus forma prae filiis hominum diffusa est gratia in labiia tuis, et cetera. bene antem prae filiis hominum speciosum forma de&niuit, quia licet humanae susceperit iucarnationis efhgiem filinmque hominis in euan- gelica praedicatione saepe se diierit, peccatum nos tameo is originale foedauerat, quod ipse non habuit qoi suae oos oati- uitatis puritate muudauit. o pietas clemens et facilis ad saiutem ! ne nos iugum diuturnae premeret seruitutis pro con- dicione peccati, Domiuus serui membra suscepit. audiamns uocem Pauli dicehtis Apostoli: semet ipsum eiinaniuitso et formam serui suseepit, et cetera, quique cuccta uestit ab origine mundi nasceutia pannis iuuolui sua passus est 8 cf. Paalm. 18, S 11 Psalm. M, 3 20 cf. Philipp. 2, 7 1 eiigais H hospitalitatis P, honpitaleij H 2 qxd v 3 iaceBeerat P eorr. m. 2 cam otn. H i sociiuiieDtum] ali^ sdcretiun i>( marg. B 5 coaceptiij (m. 1, -qb m. 2) H e creatas H cf. Paschasium Radbertum de pariit Yirg. p. 1385 M. , nec creatus P; conceptuB et creatna eat c 6 hortiti P 7 Iiieticta H 8 Biderio H nelnd PH thamo B 10 gratia um. V ^iiiiiiii H, prBBmineie cum glossa in margine al. praeaiture e ipae "salmas (p a m. 3) H proQiuitiat H 12 auteni om. 11 li) foima om. v {cf. v. 51) 14 fltiuiDqui P 15 sepe •> dixerit H 16 fedaueiat P, f^auerat R 17 'mu&da n (purit et Ti a m. S) B pietas] e in ras. m~ 2 H 18 praemerct H 21 Deitit R' 22 iDuolni] i, a m. 2 H ichal. Upei m membra, et cui oaeli paruus est limes, terra deficit,, maris unda non aufficit pleiius maasit ia corpore puerili, modico Deus recubans iu praesepi. SaluQ, pareuB optima, tauti regis puerperio oonsecrata, qui3 sBuperais ita iugiter dominatur et iDfernia, ut eius imperium, poteBtas et nomen uec iuitium nouerit liahere nec finem, quae beati uentris honore conspicuo stmul et mater esse probaris et uirgo. cui uutJa penitns aequalis femina reperitur, quae tuum decus sJmiliter praecesserit aut sequatur: sola placeus 10 singulariter Ohrieto nulli compararis exemplo. Tunc angelici iucunditate sermonis pastores primi gregem S suum noeturnia uigiliis reseruantes natum Dominum eogno- uerunt, ut et pastoribus pastor mundi claregceret et iuter greges agnus genitus appareret. igitur ut euaugelicus sermo ts testatur , ita pronuntians : et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium Deum et dicentium: gloria in altissimis Deo et iu terra pai homiaibus bouae ooluntatis. ostendit Enangelistae fidelie assertio, de cuius ageretur hic regno, joqnando caelestis militae muUitudo Deum landat in Christo, ut licet humana fuerit pro matris condicione creatio, deitatis tamen una coramunio Patrem cognosci demonatret in Filio. dicebaut ergo: gloria in altissimis Deo. utique in al- tissimis gloria Dei permansit, unde Christus ueniens non Mrecessit. et in terra pax hominibus bonae uolun- 15 Lue , 13. 14 1 caelum v liioeB (es ex is eorr.) S, limiB PM defecit F 2 Buffioiat jff 3 rebaus (corr. m. 3) R 4 L4TS scab HARI&B & b supenmn {corr. tn. 3) H iDfinis P, iufimia £, iDfernia gcripsi eum freuis B et iDfimit) domiDatur v 6 rep- perituT S !) decem P sei.atnr H, Bignatur v (sequatur «int. 6aU.) 10 nnllo R 11 tbi p48T0RIBTB stwciai' ab ahsei.o iC iocnaditate PR, ««cunditate H, facunditate v 12 ser- uautes V 14 apparet (re am, Z) H euangeliis H corr. m. H 17 dmii P 19 dec' P 22 demoDstrat o fllia Col. Par. Sedulii tatis. terram credendum esfi homiDes Duncupari, de qua eumus Domino fabricante plasmati, qiii Adam increpanR disit: quia terra es, et in terram ibis. tmic enim terra nostra pacem meruit post illud bellum ferale quo cecidit, quando Christus terram uostrae carnis adsumpBit. n nam si terram in hoc loco campos arbitremur dictos et montes, quam pacem potest habere uel praelia muta moles et pigra? in hominea ergo specialiter pax illa descendit quos bonae uoluntatis capaces inuenerit, ut ubi studium sin- ceri propositi renum scrutator et cordis esse eonapexerit, lo illic domicilium suae delectetur instruerd mausiODis. pai est enim et ratio melioris arbitrii contra spiritum carnis nou fauere certamini, sed utramque materiem coneordi iugiter puritate cum spiritus dominatioue seruare. nee debemus tan- tum de caruis inhecillitate diffidere, ut de caelesti uideamuris auxiiio desperare. omnipotens euim Dominus lesus Chriatus, qui Dei raediator et homiuis adprobatur, ut excusati- onem nobis eorporeae fragilitatis auferret, studium nostrae tantum uoluntatis inquirens, perfectionem boni operis euae maiestati seruauit. apostolica namque doctrina sic explicat to dicens: uelle adiacet mihi, perfieere autem boDum non inuenio, quia uidelicet nostrum est bonum uelle, Dei perficere qui paeem suam homiuibus bonae uoluntatis iufundit. diuinus deinde sermo prosequitur dicens: 3 d. Gen. 3, 19 17 cf. Tim. 2, 5 21 Eoia. 7, 18 1 teiTa crednm (den a m. 3) P, terra crededara H homiue' H corr. m. 2 3 et om. v enira om. b 4 in terra P illnm (m. 1, eorr. tn. 3) R qnod (m. 1, corr. m. 2 quo) B, qnod H, qno V 6 tenam s. l. P' 6 arbitremar (cwr. ex m) B 7 mcia H (u eras.), matata v 9 quod P inneuit P 10 rerom v 11 delECter&or S 13 utramqne TOatflriera PR, ntrimqne ma^t»*TO H (fitit materiam), utrnmqne mauentem v 17 Dei et hominis mediator Hv approbator H 18 anferret H [an fere eras.), auferat Par. Qall., offerret Migne 19 tantum uoBtrae o anae om. F 30 maiestatis H 21 adiacens milii est u 22 belle P 23 perfice" (ra a m. 2) P EQum (corr. m. 2) H post hominibns rasura 1 Herbi in R 24 deide (u a m. 3) S Paechal. Operis Lifa. II. 203 Cum ergo natas esset lesus in Bethleem Indae,? in diebua Herodia regia, ecce magi ab oriente uenerunt Hierosolimam dioentes: abi est, qui natns est rex ludaeorum? uidimus eaim stellam eius in 6oriente et ueoimus adorare eum. audiens autem Herodes res turbatus est et omnis Hierosolima eum illo. et congregans omnes principes saeer- dotum et scribas popuU sciscitabatur ab eia ubi Cbristus nasceretur. at illi dixerunt: in Bethleem loludae. sic enim scriptum est per propbetam: et tu Bethleem, terra luda, aequaqnam miaima es ia priacipibus luda. ei te enim e^iet dus, qui regat populum meumlsrabel. tunc Herodes clam uocatis magia didicit ab eis tempus stellae, quae appa- i^ruit eis. et mitteus eos in Bethleem dixit: ite et interrogate diligeater de puero. et cum iauene- ritis, renuntiate mibi, at et ego ueuieus adorem eum. conueaieuter scripturarum sanctioni concordans Christi natiaitas ab oriente fulgebat, quia implet quod Zachariae Dodesignat oratio: nisitauit nos orieas ex alto, uam et Dauiticus similia coatiuet paalmus: ia sole posuit taber- naculum suum, et cetera. per solem uero significat orientem, de qua regioae semper oritur dies. quid igitur, Herodes, astutius furis? quid demeuter iusanis? Ghristum siquidem lingua 1 cf. Bfattb. 2, 1 sq. ) Inc. 1, 78 21 Psalm. 18, G De Btelta magos ad Chriatam dncente et mjBticiE eorum rebns v eeset] t a m. 3 in ras. H lud^ae B 3 hiernsolimuu H 4 ladeoriua R 5 ori- entem H 6 bieroBolimi H 8 seiBcitaait v 10 ladi^ R, Inda H U. 12 Indae P reget HPar. 15 illoB ^« Bethleem diiit tn ras. R 17 adorare P 18 acriptaiam jS' (corr. m. 1) sactioni (corr. m. 2) H coneordatiB P 19 qni. H, qni o 23 Bole V 23 sstQtiuB Hartet, santins P, sociae B' alib aauciuB in mg., acntiDS v, poel Herodea raeura in H (aoutins '?), fort. saBuiua ef. SOo, 15 2i ipm H {in mg. a m. 2) 204 Sedulii profiteris, corde persequeris meutemque tetram et nebulosae caliginis obscuritate damnatam iucundi uultus serenitate dissimulas. Christum namque mandas inquiri non adorandum religione quam fingis, sed necandum fraudibus quas moliris. erras nimis et falleris illum credens tibi succedere, qui regia 5 primus dominatur in sede, qui nec succedit penitus nec decedit, sed aeternus solium suae possidet maiestatis, legemque legis ao neglegis qui regi regum tua regna minitaris. caret uerbis haec culpa, caret excusatione perfidia: hunc enim conaris extinguere, quem te promiseras adorare. minus forte deli-10 7Ck-r' queras, si de Christo nihil quaereres, quatenus homicida tantnm uelnt ignotnm hominem persequendo, non etiam sacri- legus esse Deo uidereris offenso. nonne legeras eum Dauitico cantico sic monentem: nolite tangere christos meos et in prophetis meis nolite malignari? cum ergois diuinae praeceptioni parere necesse sit, ut neque christi eius neque prophetae maligna quicquam inprobitate sustineant, quia uidelicet spiritali consecratos unguento nefas grande sit contumeliose tractari: qnale nomen habebit hoc crimen, ut ^ ipsum Dominum Christum, a quo christi sunt nuncupati,2o t*5»/.y//. ,x- , . ipsum uerum pirophetam, a quo uerax prophetia descendit. > t r-l i 7'jr ^bJiM:^ 14 Fsalm. 104, 15 i 1 j)f*teri8 (e eraa,) R p»# sequeris H, prosequeris CoL Par, nebulosa P 2 damnatnm (m. i, corr. m. 2) R iocuudi BH T uultds H corr. m. 2 4 religionis P neccaudum P 5 falles de ', tur H (e ex i corr.) succere P 6 dominantur Hj domina B m n 1 paenitus H 7 ^tertius P corr. m. 2 possedet (corr. m. 2) H legemquae H 8 neclegis H s corr. m. 2, negis B miu*«ar** I :iAi'i" ■^'^ H, minaris v 9 hinc P 10 extingere H corr. m. 2 pro- miserat H corr. m. 2 delinqueres BHv 11 nil P 12 uelud O r ignitum H corr. m. 2 13 uideretiB (r a m. 2) P, uideris v oflfenso] 80 m ras, B non°* (ne a m. 2) P, non H 15 cur v 16 Iksepcioni H pareri P 17 sustineam v 19 contumeliore i/ 20 noncupatiq; P (q; exp. m. 2) 21 uero v pfetam H »■ Paschal. Operis Lib. n. 205 tuis ambias dolis interfici? noDne Dauid, mandatis Domini seruientem, debuiati sectari, qui Saul in speluncam, qua latebat, ingressum dum eogeretur extiuguere [ita respondit:] absit a me omnino tioc, milii non contingat a Domino, al fecero suerbum istud Domino meo, christo Domini mei, ut inferam mannm meam in eum, quoniam chriatua Domini hic est. et ille quidem pepercit inimico se uolenti perimere. tu autem insidiaris Doraino. qui mundi natua est ad salutem. quodsi nullis ufc immemor ueterum tangebaris loexemplis, ob hoc saltim parricidalis coaatus debueras arma relinquere, ne aceptri qiiod gerebaa deiceres potestateip, qui UDctns agnosceris perseqnens unctionis auctorem. ne tamen nominis tni cruenta perfidia tanti aceleris a satietate discedat, snb honore crucis aetherio, sed crimine tuae gentis inferno, mquod frastra saeuiens tu moliris Herodes aliua post uidebit, Euangelicum ergo sequena ait ita capitnlum: qui cum8 andissent regem, abierunt. et eoce stella, quam uiderant in oriente, antecedebat eos, usqne dnra ueniens staret aupra, ubi erat puer. uidentes ioautem stellam gauiai sunt gaudio magno ualde, et intrantes domum inuenerunt puerum cum 3 cf. I Reg. 2 16 Matth. 2, 9 aeq. 1 tuis s. l P' ambiguas donas intflq; P corr. m. 3 2 serni- entem om. 3 debaistia P spelunctt RH in qaa Far. QaU. 3 cnm ita oogeretur v (dam Col.) cogetnr R ita reapondit rnn. PBB, foH. abait <ait) 4 non] s.l.W 6 qaia o ipipf F 8 perhimere P insidiaueria H mnndo H 9 qni H immemor PR 10 ab B aalntem P ab hoo — parri- cidali conatn H 13 agnoacens P peraeqneris B auctori H {ta. 1, S corr. m. 3) neo tamen P Col. Par. 13 sacietate H, aatiaetate H corr. m. 3 14 infer«o S, infero u 15 qu«e H, quo P aaeriene F poidebit P 16 de masobtm mthbbi- BTS RH, De adorato a Magia Christo et muneiibua oblatis v Euagelicum S corr. m. 3 20 ani stell" gaaisi R am a m. % «tell in ras. ednUi Maria matre eius et procidentes adorauerunt eam et apertis tfaesauris suis obtulerunt ei muDera: aurum tus et myrram. quid est hoG, ut praecederet eos stella quam uideraut, uisj ut ducatum parui sideris intueutes materiem pleni lumiuia inuenirent? adorauerunt autem quia s uere uenerant adorare, quod Herodes se mentiendo faeturum uon meruit obtinere. niai eaim ueris adoratoribus Deum non conceditar adorare, sicut ipse Dominus noster ad Samaritanam mulierem locutus est dicens : uos adoratis quod nescitis; nos adoramus quod scimus, quia salus ex ludaeisio est. ged ueuit hora et nunc est, quando ueri adora- tores adorabunt Patrem in spiritu et ueritate. uam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. licet ergo Dominicae uerba doctrinae manifesta sint et aperta, quod Deum nisi ueritaa ooii adoret, debemus tamen uim sermonisis diligentius peracrutari, quid sit uenit bora et nuuc est, quando ueri adoratores adorabunt Patrem in spi- ritu et ueritate. arbitror itaque iuzta sensum, quem meae Dominus paruitati largitur, quod per sigoificationem praesentis temporis, quo se paLam mundo monstrauit, in se Fatremso diierit adorari. eic euim sequentibus patefecit ailoquiis dicena: iudicium omne dedit Filio, ut omnes honori- ficent Filium, sicut houorificant Patrem. magnifiee ueio postquam dint in spiritu, adiecit et ueritate, quoniam spiritum Dei gerentes ueritas sequitur, alienum fallacia comi- «s 11 loh. 4, : 2 cf. loh. 5, ; 2 optulsniQt M^E 3 myrram PRH 4 ni nt P corr. m. £ pivrniB P 5 matheriain M 6 qnod — optinero] in marg. am.3 H TdominnniBZr 8 -reditur^^OQ m.^ 11 ora H 12 ad- horabunt H 13 ([uerit adoratoreB P 15 Dominnm v sermono ff' Gorr. tn, 2 16 perscrutaq; P torr. m. 2 qui slt Hv 18 me B 19 deua i- 20 moatraiiit H 21 dii M (cf. Zinkii de Fulgentio mythograpko diipufatioaeni p. 48) adoraie S alloqniis PHH 22 nt omnea lionorificeot Patrem H Bioat honoriflcauit Patrem Col. Par. 25 in Bpiiitn H aequitur] I ex a P aolienum (1 eras.) H fallatia H PaschaL Operis Lib. II. 207 tatur. declaratur et aliud in hac magorum persona mysterium : per illos namque gentiles et aduenas ad se Dominus noster lesus Christus ingressos gratiam futurae legis ostendit, quod omnibus ad se gentibus ueniendi aditum iam pararit. ita 5 enim et per prophetas suos et per se ipsum noscitur elocutus. per prophetas quidem licet saepius ista praedixerit, Dauitico tamen testimonio sic explanauit: Dominus dixit ad me: ^t'^'***^-^ ^/ Filius meus es tu, ego hodie genui te. postula a ■' me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam et pos- losessionem tuam terminos terrae. mirabilem gentes hereditatem dixit, quia per noui gratiam testamenti Domiuo parabatur adquiri. per se autem ipsum in euangelio tam- quam bonus pastor ita promisit: et alias oues habeo, quae non sunt ex hoc ouili. et illas oportet me isadducere et uocem meam audient et fiet unum ouile et unus pastor. nec deuotionem munerum diuino caruisse nutu credamus. nam per illas species merito uariae significationis oblatas Ghristi potentia patuit declarata. aurum namque diligentius inquiramus quid pronuntiet adtributum? ^^^''MU. sosine dubio tam praeclara materies et opulentia metallici ^f'h\\ 7 Psalm. 2, 7 s. 13 loh. 10, 16 1 aliud om, v, aliu d H^ fmt alia 4 uenienti FH, uenientibus V a*ditum (u eras,) E pareret JB 5 per om, H Par, m et se ipsum Col, locutus Hv 6 praedixerit PBH Par, CrdU,, praedixerat rell. ed, dauitice ***^ (tamen eras,) P 7 testi- monios sic P corr, m, 2 planauit PB dns dns P 8 po- ;. • • • ■ . .' n stola H 9 et — mirabilem om. v, fere eras. in H gestes P m . n corr, m. 2 10 mirabiles P, mirabiles B 11 quQ — parabatur U corr, m. 2, qui — parabantur v 12 parabantur (?) P se aut ipsum PB ipsum autem H autem om. v 14 hoccouili I e F ouile B corr. m, 2 medducere H 15 audiunt P corr, ee m. 2 16 nam P corr. m. 2 18 deccreta P 19 si dili- ti gentius v pronunet a*tributum H corr. m. 2 20 dubie P tam om. H opulentam JT, opulenta v K^ IJUJ^' 208 splendoris mradiana utpote regi metnoratur ialata. sed ot in hoc rege dnplicem fatemur eese substantiam: Christus enim et spiritaljter regnat in caelis, et carnaliter natus est rex IndEieis. tnris autein munus, qnia reli^oao libamini illud olim proficiebat inoensum, Christo datur ut Deo; myrra aero. quia tumulandis est apta eorporibus, humanam morituro per carnem sepulchralem traditur ad honorem. ipsa quoque triuae quantitatis oblatio cultum catholici dogmatis pronuntiabat ei numero, quippe Deus omnipotens, qui praesentia praeterita conepicit ac futura semperque manet mansit iugiter ac manebit, lo triplicis in sua deitate uirtutia in eorum temporum cursu rerum omnium posuit futtdamentum, quamquam praesentia 8ub eius oculis aemper uniuersa consistant, qui nec uetustatis senium nec iuuentutis suscepit incrementum. sed qui semper qnod est idem esse nou desinit. nam potestatis suae nomemt eieelsnm Moysi sollicite perquirenti, ut Israhel populo nuntiaret, de flamma rnbi non ardentis hoc edidit: ego sum qui sum, et dixit: sic dicea ad filios Israhel: qui est misit me ad uoh. in euangelio nihilominua ad ludaeos Abrabam sibimet praeponentes antiquitate sic inqnit: amen,» amen dico uobis, antequam Abraham fieret, eg( ^J,l Bum. uide distantiam utriuaque substantiae, Deum discer- nentem et hominem. de Abraham dixit: antequam fieret: 17 Esod. ; 14 20 loh. ; 1 ntpote (o ex u) B et « ) faitemur H 3 epeciciliter 2 regi P, legem R 4 tQrria H aQtem oni. V quia Pu, quo It, qua H re^ose P corr. m. 3 libamine R 5 Chxisti datimi Deo H G ijuae v tumu- landii] ia ex us H 7 post aepukhralem ras. 3 uerboTum in H sepulcrali lege v 9 qoippe qui v praesentia om. v 11 in «. (sna ? eras.) H nna v deitate. (s eraa.) uirtu {r corr.) P 12 praeaentiam R 13 qoin et P ne uetustatia Col. 14 BUBcepit R corr. m. 3 qui scripsi, qnia PRH, quod « 16 nOQ P 16 sollite I, solli-ite H ifrt P, Israhel H, isra- belitico S, lerfteli i> 17 ruhi ardentis itor. GaU. Arev. 18 dicM } pTaeponentia H 23 de om. i PascLal. Operis Lib. [I. I de se ipso aoa dmt e g o f n i , sed eg o s a m , quoniam diuiaitatiG essa est noa faisse, qnae niaa semper aeternitate consistens nec initiis oritur nec terminis explicatur. tempas enim a Deo est, non Deus a tempore. 9 Lectionie itaque sermo prosequitur: et responso accepto 9 in somnis, ne redirent adHerodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam, debemus igitur imitari nos etiam magorum faeta fidelia, et sicut illi somnio eredide- runt, nos euidentissimis aspectibus iam credamus, quatenus qui 10 Ohriatum signo crueis praelucente repertum meraimus adorare eidemque de thesauris nostri cordis munera trinae laudis offerre iam minime reuertamur ad buius mundi principem, qui nos aate seduxerat, deeeptorem, sed priorem semitam relinquentes per illius callis secreta pergamus, qui ad caelestem ispatriam gressus dirigit conlideatiun. Detainc talia per ordinem gesta narrantur: tunc HerodeslO uideas, quoniam inlusus esset a magis, iratus est ualde et mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethleem et in omnibus finibus eius a bimatu soet infra secundum tempus quod exquisierat a magis. igitur a magis, quos crediderat ialudendos, inlusus dissimulatos motua ira praecipiti rex impias publicauit, si 5 Hatth. 2, 12 S Matth. 3, 16 H 1. ff 2 est om. P uia v FER ALIAH REDIKE TIUI B ad H haliam H T reuera 3 conaiisteas J7-j-) reespDngo P aomno PHv 8 Betiam H 11 teaaaris magorem H corr. m. 2 omnino H, BOmno i P 10 praelueentem o afltorftre H (h eras. P 14 pgein.ufl H quia d P 15 diligit P, dirigit H git am.S confitendn Hv (confidendo Par.) 16 deio H p. o. talia geata c 19 ub imatu R 20 esquesierat P, audierat H andi fere eras. 21 magia] db »ece ikp4wtvm E, De Baeuitia Herodis et nece paruulorum v, qwae a uerbis Tuac Uerodea etc. cop, incipit (ef, c. 6) quod R a magiB inlndendos H 22 diBsimuIatna H puplicauit H X 14 210 Sadulii legem dici conueniat, qai nec pietatem tenuit, nec suos regens animos temperauit, sed taoiqiiam leo saeuissimuB et craeDtus, eui ei tener quinerit forsan agnus auferri, in totum parui saagninis gregem impetas ferinos eiercet pecusque mollissi- mum mandit, lacerat, decerpit, estinguit; staut emiaus fetae 5 miserrimae pignora uocantes frustra iam perdita crebrisque balatibus ioanee auras exagitant: sic Herodeij Christo stimu- Jatus ablato paruulorum cateruas elidere sanguinuleata noa deatitit tjraanide. qaonam, rogo, crimine simples morti turba saccumbiti' cur qui uiidam modo suat geoiti, digai sunt iam la puniri? faror est in crueafco rege noa ratio, qui primis u^iti- bus inimicus et innumerum patrare aefas adgressus, puerilis milia mactauit aetatis uaoque luctu tot simul genetrices orbauit. haee effusam uultibus comam miseraada dilaceraos crinalis damni foeditate nudum uerticem sauciabat, illa madidas I&cri- n mosis imbribus genas ungaium proteraitate sulcabat, duris alia peetus sanguinuleuta aerberibus, iafelii mater nec iam mater super uniei gelidum corruens cadauer eitiacti per abscisas uberum uenas lactis copiam cum cruore fundebat. nemo calamitatis illiua tam uarias tamque multiplices potestio imagines eipedire, ubi diuersis generibus lamentorum dolor aderat non diuersus. quis tibi sensus, quaeue fuerit mentis 1 di« (c^ «■«.) P fiaoregens P s a m. 3 suob om. U 8 cniiiB itenei P tioer ex tener IP praoi R 5 atante minas H foete P, foetae H, fsetaa R senima H, miserrime u {niiserrimae Arev.) Mehis P j a m. 3 7 bftla.tibns fl^ mt^i PH erodos™ ipo(atin eros.) P 8 par- Qoram P cateiuae] a am.S H BangQinolBnta R 9 quaenam R cori. m. S, qnaenam H 10 modos P 11 faiorem in H 12 ftdgressns H' corr. m, 2 13 genitricea H niam.S 15 damsa P 16 darns P 17 perins P sangninalenta R, aanguino- lentum v mater cftedebat v 18 iam modo Hv mftn >**' H coninens H corr. m. J3 pei eras. in H, om. v 19 abscissas 41 20 tnm P uftries H tante P corr, tn, 3 22 non diuersus dolor adeiftt P unsuBq; fuit H foit v ichal. OperiB Lib. 11. 211 I intentio, nou iam tjranne, sed lanio? quos fremitns eructatae aecensus, cum insontium uulnera paruulorum ei arce samma proGpiciens uastum pelagus lacrimarum cerneres iauodatione collectum? inter necatos tamen iafantes, quos occubuisse cer- <,tum est noa perisse, quamquam Cfaristus afuerit, absens esse non potuit, qui perieulis saactorum semper insertus, alienis pro se corporibus inrogata pio motu sentit ipae supplicia. Cumque iam aetate proficiens annos duos gereret supra, 1 1 decem, cuius numeri de carne traxerat quantitatem, aeuum iDScilicet temporale humana ratione perourrens, senioribas seni- orem sese prudentia, magistris magistrum pandebat esse doc- trina at, legis snae manifestus interpres qaantus esset, inferior demonatraret. Nec post longam temporum moram (quaenam potest essel2 ia temporibus, quae uolucri cursu fugacia nondum ueniant, iam recedunt) ut euangeiista signifieat, ipse lesus erat quasi aDnorum triginta, ut putabatur filius losepb. praeclare nimis utrumque uerbum quasi et putabatur diuinitati semauit; sicat euim quasi triginta nidebatur xo aQnomm , cum sit aetemna , ita loseph filins putabatar, 16 cf. Luc. 3, a3 1 qno. (d eras.) B anlnera P 3 ceruersi 5 &fiieiit xpa absena e< tuit Hv, fuit FE ' eractUBbos Ji -3 soatium Par. se] es ex U R 4 necato' (I a m. 2) P 3. fnit R', e~a n. ^'fnit corr. m. 2 6 i sacctorum — scntit in mg. add. m. Z P 7 in ae Bv 8 be BocTRiaA xpi cv easet amsohtk ra RB, De dootriiia as usagiBterio DomiDi duodecimo Mino v Cum Hv proficieB P ■a a m. 3 duo P gerere' B, ^ a m. H, gereietet P 10 silicet H n a m. 2 tempoialem P 11 e~B prHdentia— mRgistrnm ee doctrinae R doctiinsm F 12 eseet om. R infedoi Hartel, inteiior libri 13 monatiat B', monetraret corr. m. S U eaee mor» w 15 fugatia P, fngatia R, fngati E 16 Jn- acriptio post Bignifloat VB! xpa TRiemi* AHiioiiyM BAPTiBiTnt i lOBABSE EB (omisso a lohaane), de tricenarii baptismo saluatoiiB o losep PH 18 piedave Pci o vi. 3, praeclaie H .9 diuinitatie v eic H 20 c. s. annoium aeteinue B t m. 2 lue ■ P, loaeph «.... B filiu cum sit ex uirgine procreatus. tunc lordauis ad flaeuta bapti- zELndus accessit expetens quod uenerat ut donaret, ablueudus qui i^^£«w(y uenerat abluere. hune lohaanes Baptista conspiciens, quem f"}^! matris in utero senserat, dum lateret iam Cbristi conscius adfuturi, propbetiae munuB eiercens, licet loqui non posBet, s tamquam muti patris a silentio temporali descendens, proclamare coepit et dicere: ecce Agnua Dei, qui tollit peccatun} mnndi. cum dicit tollit, ostendit eum non habere quod tollit, quod quidem tulit non ut ipse gereret sed ut ipse deperderet. sicut tenebris nocturnae caeeitatis ortum radiantis lo diei subito uidemus infuadi, nec tamen caliginis tactu, quam decutit, aplendoris sui gratiam !ux amittit, ifca Dominus lesus CbristuB, bnmani generis delicta suscipiens non tenuit, sed fugauit. nam nt ignis metalla sordium consumptione clariScat, t.Mf^i ita noa ab originali contagione sua bonus opifex flammamun-is dauit. tunc ininaculatus aquas ingressus in se nostram lauanit inluuiem nihil babens proprium quod lauaret. ipsoa denique latices sacri corporis maiestate purificans beauit gurgitis famam, honorem Dominici baptismatis consecutam. senserunt tremendam deitatis undae praesentiam, pontus receseit a litore, m &uuiuB remeauit in fontem. de quibus propbeta cantitans haec designat: mare uidit et fugit, lordanis conuersus 7 cf. loh, 1, ; l Psal. 113, 3, 5 1 bftptizatai; H, baptizaturue v 2 nbluendia F 3 ueniebat V 4 i|io coneciuB F b, corr. ex c 5 poasit FH 6 muta S T ecce qai t> peccata v 8 qa—i H', qui v 9 ge- rete'— deperdere' S 10 ■" perdetet (de a m, 2) H II qaem V 14 nt <m. P cOBHttmatione PB, conaQmniatioDe Hv claricat R 15 oontagio PHv bona H m. 1, bonuB m. 2 opimei habundanter P mundanit {.m.am.2, Im. I) E 17 iQ- laniam P e a m. 3, intluaiem B denique ex quoqae IF IS ma^eatate R corr. m. 3 bea*»nit gntgiteB ff 19 Ifmphant V BeaBernnt " ' B s. !. m. 3 SO trem>»nda (de eras.) S inde R 21 funtem P corr. m. S PaBohal. OperiB Lib. II. 213 I est retrorsuin. qnid est, mare, quia fugisti, et tu, lordanis, qaia coonersus es retrorsum? Enangelioae lectionis ergo textua ita prosequitur: bapti- li zatus autem cosfestim ascendit de aqua, et ecce saperti sunt caeli, et uidit Spiritum Dei descen'- dentem sicut columbam uenientem super se. et ecce uoi do caelis dicens; hic est Filius meus dilectus, in quo mibi bene conplacui. conBideremuii attentiuB, quantum reueletur et in hoc loco mysterium. post- loquam enim Dominus de aqua baptizatus ascendit, mox aperti snnt caeli. quomodo mox aperti, cum Ghriato, cui super sidera semper est domus, nnmquam caelum uideatur obclusum? aed arbitror, quantum pietas eiits meis sensibus adspirare dignatur, quod ideo tuoc aperti sunt caeti, quando Dominus ab aqua isbaptizatus ascendit, ut suis misericors doceret ezemplis homioi, cuius efQgiem sumpsit, caelorum regna tunc pandi, cnm me- rnerit spiritalis aquae consecratione perfundi. qnod autem Spiritus Dei super eum in specie columbae descendit, osten- ditur quanta sit eius bonitas, manauetudo, simplicitas per w uolncrem fellis amaritudinem non habentem. et ne corporaliter nisus esse neaciretur Deus, noce Fatris asseritar dicentis : bic est Filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. praeclarus iste dilectionis affectns plenam catholici dogmatis cootinet lirmitatem unamque Fatris et Filii pronuntiat esse 3 cf. Matth. 3, 16. 17 1 quod fugisti HBv 3 pmt proaequitar tbi caeli apkbti stxt R baptiiataB (as ex um) P & ei caeli £d 6 columba. P colnmmeua fl' corr. in mg, m, 2 9 attentias— Bnim om. S 10 domiDua om. P baptiKandua Ps corr, 11 cum] suut HBe 12 semp P Bcmper est om. Hv caeh P, caeti B uidetur MHb occluBum JI c, &(; b corr. 13 ei P adEpirare H corr. m. 3, aflpiraie PS 14 qDaddo P a a m. 3 domiuns aacendit c 16 pandi> (t eras.) £, pandit H 17 consecrationiB P 18 speciae Pt am.3 19 ei P 30 uoluore H e ex t m. 3 31 patre QOdB P aaerituT H 22 q^uo* conptacoi P, compIiKtti'// H ~3 vlena B 214 ' Sedulii uirtutem. caritas enim, quae in Deo consistit, a similitudinis et aequalitatis spiritu non recedit. nam qui dixit sui lege mandati: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, docuit diligentis et dilecti nuUam fieri oportere distantiam. nam et in sequenti uerbo quod addidit: in quo mihi con- 5 placuiy intellegitur potestatem unius deitatis explanasse communem. plus est enim conplacui dixisse quam placui, quia conplacui conuenientiae uerbum est et geminae cernitur adhaerere personae« quod ideo uox caelestis expressit, ut et Fater in Filio et Filius conplacuisse uideatur in Patre. namio et ipso tam Paternae uocis quam Filii baptismatis uel Spiritus aduolantis congregato consortio trinitas uno fulsit ex Deo^ quo dignus non meretur existere qui non numerauerit uni- tatem. 14 Tunc lesus ductus est in desertum a spiritu, uti5 temptaretur a diabolo. et cum ieiunasset quadra- ginta diebus et quadraginta noctibus, postea esu- riit. et accedens ad eum temptator dixit ei: si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. igitur temptabatur a diabolo, fidei semper inimico. nemo enim»> manifestam sibi rem discutit, nisi qui, fallaci plenus ingenio, compertae ueritati non credit sicut ipse diabolus, qui postea 2 Galat. 5, 14 15 Matth. 4, 1 seq. 1 enim om. H deo* H similitndinibus P bu exp. 2 legg HB 3 diligis PH^ {corr. m. /2), diliges B i^m, ^ corr. 4 decuit B, sicuti P diligentius B corr, m, 1 7 dixisse — con- placui om. B 8 conuenientientiae P cernit HBv 9 persona P* corr. m. 2 et om. B 11 ipse P 12 congregatio con- u sortio H, consortio congregato v trinitatis FH trinitas B fulsit (\ ex i) B 13 qui *«» numerau*«it (er eras.) unitatem Hy qui numerauit tnnitatem v 15 ybi se peemisit temptari a dia- BOLO BH, Christum temtatum a diabolo v d. est lesus v 16 dia- bulo H XL PBHB 19 lapidesti B corr. m. 2 fiant y y panes H 21 sibi manifestam Hv ingenio plenus B 22 compto P, conpert^ B, comperti H postquam H ichai. Opei 215 qnatn lesam paterni claritate Bermonis Dei Filium eBse cognonit eiusdemque potentiam singularem quadraginta diebus et qua- drE^iuta noctibus nihil uesceutig eipauit (licet Moyses similiter et Helias totidem dierum sustiDDerint noctiumque ieiunium, ssed illos alieno fultos auxilio quamquam suo merito noueiat haec fecisse, lesum propria ceruebat operari uirtute), spem repente uanissimam gtuUae temptationis arripuit, quia Dominus esuriuit. nec audebat adgredi diuinitatem, nisi mixtnm uidetet bominem. mox antiquae molitus iusidias ciborum, inprobos '-^ ^' lodoloB fallacia suscitauit adsueta demonstransque lapidee, euas magis epulag, serpens ait: si filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant, qnasi non posset hoc facere, qui tale iu- giter opus eiercens de saxei;< terrae uisceribus producit segetem frugali uictu praegnantem et spicea messium densitate cautis u nutrimeDto crescectte panis uberem cibum de lapidum fecuudi- tate largitur. sed maluit sapientia singularis gloriam mira- bilis facti contemnere, ne repetitionem temptationis admit- teret. Deus enim credeutes suscipit, temptantes excludit. nam populns Israhel ob hoc legitur Deum offendisse quam maxime, «quia benefieiorum eius oblitua, temptare ausus est eum, ut cum desperatione peteret epulatum. de quorum et Moyses in libris suis incredulitate uon tacuit et Dauid ita memorans "V^-W. 1 ili.n 3 nil BB uescentis] s ex h S Moyses Bt '. 3 P 5 quBHquam EeliaE B i Elias v Euetinuerit n F fultos [0 ex a) B 6 haec PHBv, hoc (o corr. in ^) B proprio E opera H nirtutem P 1 naniBeimain a atulte P stnlte H^ 8 eaiiriit P aggredi (g" ex d) F, aggredi BH Bv mjrtura m P nideret et PRH'; et om. Bv, fort. ei 9 anti- qnas P rno.litnB {I eroi.) B, aoliturua ami. Hartel inprobum F, inprohos (o, ex n) B, inprobas B} fl corr. m. 3, iroprolios B, fort. improbiis 10 adsneta P* demonstransque] rans in ra$, 2 B 12 hooacera P 13 sftiis B, sai«s (ei eras. 2) H 14 fragiU P apioea] i tw ras. m. 2, e rc i corr. m. S H, apiceat(?) S 17 petitionem temptatoris HBv amitteret PR, ammitteret WS, admitteret uel amitteret e 19 "oc H deam legitnr EB 21 «peterel (re eras.) P decorum P et om. Hv i 216 Sednlii breniter explaaauit: et temptauerunt Deum in cor- dibus suis, ut petereut escas animabns suis. et male locuti sunt de Deo et diierunt: numquid poterit Deus parare meQsam in deserto? et cetera. quid enim illi potest esse diJGcile, qui pro inmensa rerum & omnium possibilitate uocatur omnipotens? respondens ergo Dominus Satanae sic diiit: scriptum est: nou in solo pane uiuit homo, sed iu omni uerbo, quod proca- dit de ore Dei. apta nimis et competens data est inimico responsio. uam percuuetanti, si liliua Dei esset, uelut homo lo respoudit, quatenus per eum potius uinceretur, qnem uidebatur adgressus. quo auitito fractus et debilis, arma tamen audaciae non deponit. et duxit illum diabolus et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis et ait ei: tibi dabo potestatem hanc uniuersam etis gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui nolo do illa. tu ergo si adoraueris coram me, erunt tua omnia. quid mirum, si peruersa locutus est miser, qui ue rectas uias incederet serpeutis torti sumpsit effigiem, rcgui frE^ilis et caduci Cbristum aestimans cupiditate coatingi,n qui uaiidum potins et aeternum suis uenerat conlaturus? aut ille diuitias dignaretur saeculares adquirere, qui doeere uenerat v^,.^^__fut perirent, monstrumque eaeto deieotum adoraret, cui thronus est caelnm, terra aubpedaueum, mundns omnis obsequium, 1 pMl. 77, 18. 19 7 Matth. 4, i 13 Luc. 4, 5-7 1 eiplicaait B 3 liiierunt P & a m. 3 4 poterat B 6 autem Pv 8 uioet P 9 de ore] supra m. 3 P 10 percontati P 11 qoatinQB H cum P 12 adgresauB P'H-B factUB R audatiae B'H 13 dui (i in ras.) P ei o 14 im P 16 traditae sunt clauea H qm B 17 uol- Dero M adoraueiia me eov& P 18 locatua ■6- sit H, iocatua sit B, sit locutus V 19 nec rectas H (rcctas in ras. ki. 3) io- eeders H Berpentas (in is corr. m. 3) P, serpenti B effi^am Bumpsit V SO •estimaii (n a m. 3) S cnpitate R 21 con- latQxirus R aat] puiarem legendum Au cum ittterrogatione Arev. 22 diuitias (s a m. S) H dignaretia H SBecnlares dignaietnr BBv 24 snppedanemn R PaBohal. Opei i Lib. n. 217 qaem nuUus audet aepicere et cunctae submissis uocibus laudant super sidera putestates. at iterum Dominus eum tali respon- siono confundit dicens: scriptnin est: Dominnm Deum tuum adorabia et illi soli aernies. adhuo ex bumana acernitur respondere persona dedignatus scilicet infirmum rebel- lem uirtute maioris potentlae subiugare, licet huius quoque nerbi liuor ille uipereus congresatone deiectua nondum poauerit temeritatis ingenium, sed trisulca linguarum uibratioue con- fidens contra nictricem Trinitatis manum tertio caput erigit losauciatum. tunc assumpsit eum diabolus in sanotam ciuitatem et statuit eum supra pinnaculum tem- pli et disit ei: si filius Dei es, mitte te deorsum, seriptum est enim: quia angelis suis maudauit de te, et in manibus toUent te[, ne forte offendas ad ifilapidem pedem tuum]. o quantum caecitatis atque cali- ginis nigro semper dominatur in pectore, mensque tenebriB propriae malignitatis obscura nescit indeprehensam custodiie failaciam! ecce diceos si filius Dei es, ostendit hoc ae nescire. cum quaerit dicens iterum angelis suis mandauit Mde te, confitetur bunc esse, quem ceruit, sed ancipitis nsus uarietate sermonis simulator ac dissimulator inuentus, men- dax suis artibus adprobatur. nec solius fallaciae, sed etiam stultitiae domus est cor maligoum. quid enim poterit ineptius 3 Luo. 4, 8 i d. Prov. 12, K 1 niillum H t reBpoDio n 13 a I Jt S 11 iudeprae-oi 19 qirit H cott. m. rtuura) bac H corr. tn. 2 10 Matth. 4, 5. 6 21 cf. SatlUBt, Cat 5, 4 2 portBrDteB ad [ernm P eum] cnm P, om. P 3 confadit Sv i ex oiii. P \- 5 ^'ilignatUB R corr. m. 1 6 nirtutem R maiori Par. Arev., maloris P 7 libor J, B (m eros.) P posierit P, depoauerit Hv II anpet S sed cf. v. H03 peniiaculuin 14 tolllnt B ne— tuura om. PR 15 caligo asam (b a m. 5) H 18 se] ex me corr. P' 3, qnerit F 21 uarietatia H {post ancipitie 22 adprobatnr (r, ex s) P fallatiae R S18 Sednlii repperiri quam ut Ulum crederet lieet alta aublimis templi fastigia et oacumen esoelai pinnaculi saltn formidare prae- cipiti, qui ut planis nideretur in terris, de summa caelorum arce descendit, de quo clamans Dauid dicit: et inclinauit caelos et descendit, simul humillima coutiDens et altissima s non relinqueus. igitur deficientis audaciam sic eioqueus per- ouUt uox diuina: scriptum eat: non temptabis Domi- num Deum tnum. hic Dominum Deumque sese iam pandens tales ergo ultra conatns adsumere probibet temptatorem, suis nos ammonens pius doctor exemplis spiritura, uetustae maligni-io tatis arti&cem, illic humanis procul dubio soblacere uirtutibus, ubi fuerit Deus aimplicitati puri cordis infusus. Ait ergo lectionis instructio: tune reliquit eum dia- bolus, et ecce angeli acceaaerunt et ministrabant e i. uidetnr ut arbitror in hoc diaboli fugjentis abscessu et is ministerio consequenter angelico quandam paschaliB gloriae declarare praecedentibus signis imaginem. nam sicut uictis temptatiouibns depulsoque diabolo praebuerunt angeli mini- eterium Saluatori, sic contupieliis ludaeoruoi et poenis beata crucis passione contemptis ipsaque, diaboli fructu, mortem 4 Psalni. 17. 10 7 MattU. 4, 7 13 Matth. 4, 11 1 crederere II 2 eicelsum P o n ni. 5 pennaciili S,, pijna- cnlis Bltom P, pinnacnlis ealto S., cQlminis alto S reforinidare (TeftBT&) Jl 3 md"tur R, «idetur v 4 clamat— dicit HB «fc dicit D 5 Et deacendit et incIiDanit caelos SBv C defici- entea H corr. m. 2 pertulit K 8 esse iam«. (ae eras.) B, se eeae v 9 ergo conatur adanmerat P 10 nos oin. H ara- monet "R, flniDnet S. spem P aetuBtt*e S, uetuBtate P£ 13 butii P fuerit] tn marg. adiecit nt. S H in [ infnBus P 13 !>B BBCEDEifTB MABOLO AueELi MtHiBTRAfliwT S ergo] enim D Teliqnid PB 14 acessemnt S. 15 illi H fngentis R, figraentis B Bpcessa H ez S IS conseriueneer] ter ex tuT H' gXoria P 17 pcedentis P declaranit S 18 de- puho qS H ininisterio P 19 beatae Hv 20 fraude et Sd; foTi. frude ich«l. Opei . [I. 219 calca,ta surreiit ab inferis, euectus est astris et cOQSueto maie- statis imperio Cbristus ab angelis adoratur in caelo. Exin discipulos ex piacatoribus quoadam eibimet sociauit IS acoitos, humauas deinceps animas piscaturos, quae lubricam ssectantes raundi laetitiam tamquam natantes uias ponti fluctu- antis incertas per uoluptuosos lapsus u^is eursibus errauerunt, talesque uitae conciliauit aeternae, quos neo generosa prosa* piea ortu terrenae nobilitatis infiaret aec nitor eruditae facun- dt»e gloria uanae garrulitatis extolleret, sed quos sanctum louitae simplicis institutum superba uimis humilitate conspicuos caelo faceret iam uicinos. namque Deus omnipotens stulta mundi potius elegit et infirma, rennuena quae sapientia uidentur ,-. / et fortia, quia sicut scribit Pauhis apostolus doctor egregius ■'-' quod stultum est Dei, sapientius est homiaibus, laet inbeeille Dei, fortius est hominibus. et confestim iterum dixit: quae stnlta sunt huius mundi elegit Deus ut confundat sapieQtes, et infirma mundi fllegit Deus ut confundat fortia, ot ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et quae non «sant tamquam quae sunt, ut ea quae sunt destru- eret. quin etiam salutem celerem misericors cnpiens adhibere U cf. I Cor. 1, 25 16 ibid. 27 seq. 1 patA inferia ras. 4 litt. H coDBnetudo P roBgeBtitis P 3 imperil B 3 db blsctioite apostoloryk BHv (piscatontm) ciiniie H Par. GaU. 4 accitsB M, wdto' B qai P lubriit H 5 eectuiti P DotanteB PH nias flactuaDtes n ponte P 6 per] supra I. w. 5 P T eoDC*«iauit H. (cntisDit I ^DerosaB H generosae prosapiae Par. , gene- rosa prosapia Col. GaU. 8 tr*enaa fl nec*nitri)re ruditate P facundiae P 9 gloriae H 11 caelos P iftmoinos {ai am.S) P 12 infi.ma (r eras.) R, infirma PHv q. H (" a m. 3) 13 Bcripgit H. om. v egreins jB 15 inbecille— et om. B est] s. }. m. 2 P 16 stulta] a kc i P' aunt stuita K Btnltiti» B ImiiiB om. P 17 aapienten— con- fundat om. B 18 ignobilia miindi e. c, HBv 19 mnndi om. P 20 tamquam non sint i- destrnet H 21 caput seq. tn- cipit eum iwcriplione Eipoaitio orationis dominicae in v I SaliiatiOr orandi qaoque modum precesqae coostitait. iodexqae piissimus breuiter aalt ri>gari, quo eitius aanuat supplicanti. sic orandQm ergo doeuit patrem, suum scilicet pro natura, nostrum uero pro gratia, boDoreai propriom largilus hominibus, ut quod soius habet egregium eunetis donaret indultum, s 13 PATEB NDSTEE QVi ES iN CAELis. qui caelorum perpetem regnatorem patris audemus nomiue nuncupare, primum de- bemus aduertere qod separatim singulis, sed communiter aiiiuersis douum tanti muneris adtributum. uam quamuis semotus a eeteris et aecretioribus babitauij latenter inio locis Domiuum quilibet aerbis hnius orationis imploret, noa inquiet Fater meas, sed Pater noster, qaoniam •oli Christo debetur hoc uerbum, cuius proprie pater est Deus. quamquam eoim iu omnibus euangeliis hoc habeatur adscriptum, in illo tamen euidenter Domiuus lesus ipse capi-is tulo iuria sui potentiam siognlarem docuit a populari per- miitione discretam, ubi disctpulos confortabat baec alloquens: uado ad Fatrem meum et Patrem uestrum. qnod ait 18 cf. loh. 20, 17 aDDinat H iodeique— qno om. H 3 orando H corr. m. 3, 2 piissimas (ii in ras.) P !. i. i" p naturi— p gTatii S i Iftrgitur PB 5 largiretuf HSo indoltuml De- ratione H corr, m.2 6 caelis] de obatiosb domdhca R 7 au- diemuB Par. nosnuocnpare (a cott.) P nunCBiiaie] a ea: u H' B auertere P ^mnit (o a m. £) P 9 domum H, do- niDm V adtributuDi H eorr. m. 3 quwuise I, qaaai lur. v 10 ~4gemotuii H ijabitans HBo, habitant P, habit& S 11 libet PH, libet {a a m. 2) R «iua orationib; H "rationis (0 a m. 2) B inplorat H 13 s^ goli P cui B jjprii! P, rpri-e BH, ppri»! B 14 habetur R 15 ""BcriptDiu (ad s. l m. 5) P, a.soripti pitulo {ras. 4 litt.) H, in confortauit V coni. Hartel lo^nens P, alloqoenB (baec om.) 18 & patrem (ad a. l. m. S) P i.J H, asscriptnm R ■-" ca 17 confortabit (a a m. 3} P, ai ad (eoe) loqueD Paschal. Opei . 11. 221 I meum, hanc sibi apecialem gloriam congrue aindicauit; quod aib uestrum, generalem gratiam communiter cuactis ease patefecit, et quoniam scriptum est doceant uos terrena quae eunt caelestia, similitudinem faciamus hic aliquam, eut ex humanis diuina capiamuB. ponamus igitur quempiam nobilem uirum, cui Filiua unicuB et aliquanti sint famuli. numqoid ob hoc, quia pater familias adpellatur, potest apud eum seruorum ac filii par dilectionis ease coudicio, cum et ipee filius dominus probetur esse cnnctorum? nos igitur utimur 10 ha« oratione, nou Ghristus, quoniam prece buius supplicationis ipsum quoque deposeimus, qui cum patre unus est Dominus coaeterous. dicentes igitur pater noster confitemur nos omnes in ipao fratres esistere. cuius nominis non debemus affectum mutuae caritatis expulsione contemnere nee origi- iGualis odii mouumenta sectari, quo Cain, germani sanguiuis fnsor, parricidalis maculae factua est jncboator, sed mausueti spirituB igne feruentes carnalis ponamus nequitiam uetustatis et nouo homine gratuiemur induti, ne cum coeperint a cae- lestibus opera degenerare terrena, tanto patre uideamnr indigni, wqui Christo nos duce sacra natos adoptione sascepit. SANCTiPicETVH NOMEH TVVM, sanctificatio quae potast P famuli] rai m. 3) quid P P poteBt] s. l m. 3 F pb&i 10 bna {a a m. 3) oretione (* P, itaque RHBv 13 cu: 15 moniiiLta BB Jt, inscoator B carnaliH nequam P gratalemur W am. 3 B 21« 3 et quoniam — caelestia om. Bv, in H ferr hi.c (n «rfts.) H 6 cui" P aliqnantis 'n U, poHt li r eras. vid. in B 7 nunc (eorr. ab E qnia] qui S, qnod t> apellatar II. 5 P 8 hac fl ^e P 9 fllina] s. l R, probet H ^ tom (ounc a m. 1) B 1) P 11 cni' P 12 igitur 13 cui P debemnr H 14 mutate P 16 fusar P tn mg. f incoator (h a m. 2) manBuetis P 17 fenientis H poQamue t mg. t 18 nouem P gratulentar H', !0 DOB zpo H duce in mg. H' Bacra] s ex q,- H I 222 StinUi a«ftimari, qoa iMminus saDenfieari iialett, qoi concu sancti- ficat, niri nt cor i«iim, mite, pladdom, castnm ad eim prae- paremos ingreasom? qoat^niis tali domicilio delectatos sancti- fieationis soae in nolis operetor angmentum, qnemadmodum ipse I>ominn8 noster leens Christns in discipnlis se elarificatam 5 tm memorat, qni clara semper dininitatis Ince fhlgebat. nam in enangelio seenndum lohannem pro discipulis supplicat patri : inter diuersa qoae prosecntus est uerbasic inquit: et clari- ficatus snm in eis, scilioet quia claritatem suam in eis inuenit. ubi ergo et sanctifieationis suae signa reppererit, 10 saaetificare se ibidem dicit. pietas enim illa, sine modo mitis- sima, sibi oonferri pronuntiat quicquid suis fiunulis ipsa fructi- ficat* similis itaque sensus ostenditur et ut se benedici praecipiat, cum ipse potius uniuersa benedicat. namque trium pueromm in eamino eanentium ab omni creatura pens ordinem benedicendum Dominum generalis hymnus exclamat. ADVENiAT KEG3rv3f TVVM. reguum aduenire deposcimus regnatoris, qui regnare non desinit, ut fallacem huius mundi prindpem pro praesumpta puniat tyrannide solusque qui solus 8 lob. 17, 10 17 Matth. 6, 10 1 qu& Ji Bcifieare P cunctiu (eorr. tn os) P 2 past nisi ra$. 4 litL vn 11 mitem P, mi^te (t eras.) H, mitte B ant «1 pparemur (r, ex u) P 3 quatinus B delectatur P, delectatua ^u m roB, m. 2) U 4 agmcntum U quam {corr. m. 2) ammod. H 5 diKcipulis buib UBv 6 memoratq; P, memorabat v luce om. B 7 iho pro U dum pro Bv supplicat (corr. m. 2) 11 8 i\ii II prosequtuB H^ inquid P, inquid B 9 eis] 19 adA. m. U U quia K, qui PHBv 10 inueni* H, inuent V repererit (p a m. ;^ 2?, repperit B 11 motu U mit- • la tiHHiua P 12 pnunti& (corr. m. 1) B suis (in 8. l. m. 2) li 14 potuir P corr. m. 2 15 puerum U canentium UBvy canticum PR 16 generalis ex generaliter U^ jmnus B 18 Krat ncriptum vn uet. cod, huius pro mundi principem sed uox pro $uo loco non uidetur posita, nescio an auctor scripserit huius mundi pro> principom lu/r, ut om. P 19 pro] f B m. 1 pumat P tyrannidem P, tjramnide B . que qui] quia P ichal. Opei .. n. 223 est suum demonstret imperium, nec morti coiisciam nec tem- poribus consumendum. neseit etenim tempns lucis illiua diea Qocte coutinuus, ubi fortissimus miles adorato Cliristo diueisa mundi post praelia uictor eiisteus ca.esariem beati capitis somatura perpetuae nobilitatis gratulabitui iam corona. FIAT VOLVNTAS TVA 8ICVT IN CAELO ET IN TEREA. praC- cedeutis et hic continentiae sensus uidetur intellegi, quod iugibus dies uoctesque precibus debeaoius esposcere, ut illius caetum terramquo uoluntas adimpleat, qui nusquam uult esse louequitiam, quo deiectum caelo diabolum nec terrae patiatnr infeatum uec terreuam corporls nostri substantiam tamquam limo concretam saenus coluber ut escam suae uoracitati» innadat ac pessimis nos suasionibus inuolutos sqnamosis nesibus amplectatur et ambiat, donec letalibus uenenis inebri- is ans miserabilem uitara lambendo consumat. ideoque Dominum deprecemur assidue, ut animam in uobis pariter tueatur et carnem ; altera namque caeli pars sumus, altera terrae semen existimus. p^ morti' (r a ni. 2) R, raocte H <»Dscium e X conBttum n*, cou- 3 ContinQS (n s. l. m. 3) P H, pericaU proelia Bl, prao- caeBareain B (jn mg. m. 3 alibi perpetue P, perp&B (n a m. 1) gratuUbat B coronam 1 demonBtraret P morti P, BI consenum P, .lonscium SJS, stinm I, conHtrictmn Par, OaU. odorato I 4 plia P, proelia 2 lio corr. Iur. caeaariem PBBv, o^Bariseni) 5 ornaturam MHv 2) B, perpete Bv nobilitatuB HBv BS 9 uolnntM ex uolutas P' ■ quin'qi (ua a m. 3} P nel H' eorr. m uult ni. 3 10 quod eiectum PHB, quo. (d era8.y terrae B, tre P, terra HBv teienam jr s. (. m. U) B, terrene quam H 13 nos (s. l. udd.) B peBSim' — inuoluq; (at a m. 2) P; fort- inuoluat atque 14 amplectetur HB lo&alibus BHB, lotalibn» uenia (na a m. 2) B 16 praecemur M afisiduae H aniiDam paciter i. n. BBv tutui- 7 altera P oeU (s. i- m. 1) P par P deiectum B 11 infectum H, B urSS B BUBflwonibus P aqnamos liiE P (e a m. 2) P uBidua B, 224 1 PANEM NOSTRVM COTIDUNVM DA KOBIS HODIE. paOlS allnioDiaiii cotidiani peteatibus tripartitus intellegentiae seusus aperitur, quamquam scripturaB diuinas sic oporteat omnes aduerti. ergo et secundum litteram specialiter frumentarii germinis panem uescendi uidemur gratia. poatulare et mora- & liter ut serui Dominum deprecamur, quo diurnam consequi mereamur annonam, dum tamen utriusque rationis formam de spiritali nouerimua procedere discipliDa. ob boe enim epulas iiictualeB cotidie iubemur exposcere, ne quid in crastinum reser- uantes de diuina cernamur dubitare pietate. quod tamen itaio laborioaum probatur et arduum, nt a paucis uiris atqne raris- simis talis queat regnla cnstodiri. namque Dominus ipse fidelis in omnibus, qui filios Israhel productos es Aegypto per aunos ia eremi sterilitate quam plurtmos sabbatico tantum cibo par- centes, cotidianis dapibus gubernauit, hoc et nobis, si fides non 15 deficiat, se daturum euangelicis aermonibus compromisit alloquens suos ita discipulos inter alia quae docebat: nolite ergo solliciti esse in crastinum. crastiaus enim dles Eollicitus erit sibi ipse. si uero plenius spiritaliter dicta, de quibus loquimur, uelimus agnoscere, sentiemus hunc paaemw diuinum esse sermonem, a cuius substautiali doctrina si uacans aoimus uel paululum ieiunus remanet, magnae famis penu- 1 Lnc. 11, 3 17 Mattli. 6, 34 1 odie P a apparitur J9 4 auoerti E ejgo om. H 6 qnod diQrnam (d, exp.) It dM* n-H qn&nquam B (n ex m) H m. V 5 inortaliter Far. 7 dum tam B v ntrius B 9 nequit P reseruaieB {a a n. S!) P 10 dubitare de dinina pietate cernaiuDr H<b qaid RH tamen ita] in B 11 a. (b tras.) R 12 taleaq; ad rgla" (m a m. 2) P custo- dira P 13 e^ypto Plt 14 ^remi P, heremi HB stereli- tate JPB cibo om. v parcentae PB, parentee Rv, parentia H 16 defioiet P eaangeliciB B compiiiiait PR, cupmiut B 17 aUq H 19 ipsi Ru 20 Bentiaraos B 21 aul)- atantialfl P 2S palu.lc (e eras.) P ieinnns reroan& B, ieiuna- uerit Pv, ieinouret HB (r&] Pasclial. Opei 225 - riam anstinebit. distaotia sic|aidem non pusilla iiiter spiritales epalas et corporales existit. bas eteoim parcius edere, illaa Dumquam praecipimur recusare. hic abstinentia salubris, illic aniditas flt uitalis. denique Dauid meditationem Dominieae slegis exercenti die ac nocte beatitudinem his uerbis praedicat inhaerere: beatus uir, qui doq abiit in consilio impi- orQm, et in uia peccatorum non stetit, etincathe* dra pestilentiae non sedit, aed in lege Domini uoluntas eius, et in lege eius meditabitur die ac 10 n oc t e. haec enim meditatio nimium saturat et delectat tamquam mellie crassi dulcedo, quae licet aluum cito uesoentis adimpleat, uectarea tamen suauitate naturae uumquam probatur horrere. audiamus hinc etiam idem propheta quid dicat: quam dulcia faucibuB meis eloquia tua, Domine, super ifimel et fauum ori meo! perfecte uerba legis cibum defi- niuit intellegi, cum faucibus dulcia dictt esae, uon auribus, et super mel et fauum ori, non auditui ministrari. nam et surdi, quibuB auditus minime suffragatur, praeceptis eaelestibus per oris ofQcium legentes implentur similiter, et apostolus "-jA-^l^' 6 Paal. 1, 1. 2 13 c(. Psal. 118, 103 1 distantiam P 2 post eiiBtit ras. 3 litt. in H 2 "as (H a m. 3) P a^ini H, enim « partiua;i.' H 3 Qainquam PJB H coni. GaM., namqi Bv reouBare (a corr.) B abHtinenti' (a s. I. m. S) S, abstinentiam H 4 abuiditaa fallitalis P, fit om. B dominiee P 5 beatitudiais BI, beatidini ae lur. v 6 inherere PRB habiit PHBR (h exp.) 7 obathedra B 9 eius erit B 10 nocce hq meditatio (c enl a m. 2) P, enim om. V niminun V saturitate P 11 craaai BHB, traiit P, craBsa Far. Oall. libet (c a m. 3) P aUum {i eras., □ s. i. Bi. 2) B 12 ueetareet 'amen (t g, l. m. 3) P natura S 13 fort. horreri hi-.o H, hic c prophetam P, ypheta (p ex b) B, idem prophota om. H qni (d a m. 2) F dicam (t a m. 3) P 15 perfecta P cibum eras. «n JS, om. p diffiniuit 2* 17 haeo aaper Bv ori b. l m. 1 P 18 miaimua {eamS) P Bnffrftget B 19 horia P X 16 - 226 Sednlii ad Corinthios asns epistola manifestauit spiritales epulas esse doctrinam dicens: et ego, fratres, non potui uobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus, quasi infantibus in Christo lac uobis potum dedi, non cibum. nondum enim poteratis. quis dubitet^ 5 quaeso, uel ambigat haec omnia spiritaliter figurata; neque enim fuisse illos infantes aut lactis ab apostolo nutrimenta sumpsisse uel stultus poterit aliquis arbitrari. sed incipientes r nerba legis haurire ac paulatim diuinis imbui institutis, lactea j^v r^*y" uelut infantea bibere primordia scire nos conuenit, quia sicutio salutaris cibus est bona doctrina, sic noxius est maligna. ideo Dominus discipulos ammonebat a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum specialiter se cauere, sciens acidi dogmatis uirus totius duloedinis ubertatem paruo tactu corrumpere, quoniam secundum quod ait idem Paulus apostolus, modicum fer-15 menti totam massam corrumpit: nam etsi corpus Do- mini nostri lesu Christi magis esse credamus hunc panem, ab spiritali nihilominus ratione nequaquam noscitur declinare, maxime quia talis epulatio uel talis oratio nulli gentilium^ nulli ludaeorum, nisi solis diuinitus traditur Christianis. 20 2 cf. I Cor. 3, 1. 2 15 I Cor. 5, 6 1 chorinthios P, corinteos H^ coritithios 'B epistola PJRH, epJa B 2 uobi {t a m. 2) R 3 camalibns qnasi om, B 4 potnm lac dedi HBv 6 qne so} By solnsqne lur, qnis diebitet • qne solns 1 imgsX (ras, 12 liU,) H fignrari v (fignrat Col.) 7 nt lactis H 8 nel — arbitrari om, B, in mg, m. cH» liqnis|ai|ri| statns potnerit aliqnis P aliqnis poterit Hv incipientis P 9 anrire FB (h m. a2. add.) institos P lactea llnnt P 10 ebibere HBv nosj oms By om, Vj nero nos P qni* (a al, atr, 8cr,) B 11 •«♦ (sic eras.) doctrina P maligna] sttpra est m. ah mala B 12 ammonebat libriy monebat v pharisseornm P, phariseof B, farisffiorum B 13 sadnceoT PB^ (d 8, l, m, 2 add,) B, saddncsdornm Hv spiritaliter uel spiritnaliter v accidi P, acedi B nir*ns (t era8,) PRf nir^s Jff, niros Col, Par, Arev, 15 idem Fanlns om, Hj Panlns om, P fermq; P, fer- menti BB, fermentnm Hv 16 corrampit B 18 noscitur R qnalitalis H (corr, m, 2) 19 po8t nnlli ras, in B . Opei i Lib. II. 227 ET DIMITTE N0BI8 DEBITA NOSTEA, 8ICVT ET NOS DIMIT- TIMV8 DEBiTORiBvs NOBTEis. si diligentius petitionis nostrae iiota metianiiir, iiel tribiieiida,in nobiB indulgentiam uel ne- gandam propriis dinoscimua eiempiia. hoc enim aperare iube- smur a Domino, quod cernimur dimiaisse conseruo, quippe quos sponsio paris eadem condicionis adstringit, ut debitorea, BJcut esae nolamua, ita nec babere cupiamas. in aliorum namque peraonis aut abaoluimur aut ligamur. quodsi putatnr incertum, de quibus debitoribus hic agatur, ponenda est escn- ig sationis infirmae materies, et seu fortassis in culpa siue peeania uet in quocamque tibi frater reus fuerit, boe relaxa. nam et nos tam delictornm crebra praesamptio, quam peouniariae qnantitatis inhonesta tractatio plurimis osteudlt apud Deum neiibns inuolutos. qulsquis enim, pront facultas uirium pon- isderatur, egenti fuerit inhumanns, Deo quae sua annt infitiatua abiurat, cuius pietas inSnita miaerorum sic tuetur angustias, ut quicquid pauperi dispensatio benigna largitur sibi profecisae testetur. in uotis etiam quae promitttmns, diuina beneficia consecuti debitores exiatiraus, donec ea fideli mente aoluamus. whaec igitur, quae de pecuniariis dicta sunt debitis, etiam de 1 irumpt. ont. B' (s. l. m. al. Dt dimitte aob debita ht.) S tri- buenda— iDdulgentiu Sv negaDda v i diDDacimiiB H, diDo- Bcimnr PB, ur corr. in ns R', dignosoitnr v 5 cernit B di- mieseise F\ dimiBSiSBe B qd°" (aos s. l. m. 3) B, quo. (d ?) B 6 sponeio eras. in H, om. v patrie P eadem lei Far. 6aU. Arev. adstringit (s a iit. 3) H, aestringit R 1 noranB (In a m. 2) H, V a m. al. B abuere H 8 nonaque H aBolnimnr P intolligamar (intel exp.) P 9 eicnsationiB om. P 12 et non V pecnniariem P, pecQniari B 13 inoneata PR'H traotio {ta s. I. m. 3) F dominum t> 14 ianolatas P 16 inhumaniB (t a m. al.) B q. ex q; H, que B inflnitaB B, miHOTOmin infliiita P 16 intuetur (sic a m. 3) P 17 qna qui P dispenBati P sibi] Bi» H, bi ex ui m. al. B, sine I jflciBBe PR\ pf.ciBae H 18 testatnr PB uobis P q; (" a m. 3) P 19 Becoti P mentes P 20 peniariia (co a 1. 3) P 15» Sedulii ceteris peccatorQni generibiis ac diuersis, quibas aeterno iadicio tenemur obstricti, sentire nos conuenit scientes, ob hoc aera- riam similitudlnem Qagitiis comparatam, quoniam radix om- nium maiorum est auaritia, sine cuius semine uitioso auUa propemodum scelera generantur iu mundo. hic bomi- & cidium perpetrat, ut innocenti quod afFectautt eripiat, alter praemio sollicitatus accepto meudacis testimonii fit iurator. nonuullos ad lenocinium adulteriDi commercii coetus foedae redemptionis inpellit. alii furto se macutant, alii depositum negant. sunt istis et plura similia, qaibus amica sempeno fames auri conmilitat. nullum tamen facile crimeu admittitur, cui pecuniae miaisterium minime suffragatur. igitur diuiaae pietatis munos iadepti et inpunitatem caeiestis indulgentiae consecuti, quod accepimus inuicem uon uegemus, ne maioribus absoluti, cum parua Qon resoluimus, maiioiiB iterum uincuUsis inplioemur, moique Dominus ille mieericors donator, debiti i cf. I Tim. 6, 10 1 dacQris (te a m. <U.) B geaeribaBquae H •* (ac eroB.) H, om. v indice P, indici B 2 bob P 3 fiagitue (iia eorr.) P radii om. H 4 aine] a a m. al. B 5 generant P, generat (n m, ol.) B TatAo (ex mnndo) B, malo d 6 pperat (t a m. 2) P, (rat a tn. al.) S perpetrauit innoceDtl H aSectauitJ a, corr. in P 7 tnendaciH (bu a m- 3) B, meDdAtis P, jdbq- datia H, mcndaciia B testimoniis R post toatimonij ros. 2 iilt. (um '<) H 8 nonnalOB B co.meicii (n era»., ~ a m. 2) P, commertii B^HB coetns PR'H, coitus Bv, censns s. l. R\ qane- stus Hartel foed^ {oin.2 add.) R, foedere P, l^i^ B 9 fnrto (i ex i) P; fuiio (t a m. 2) B 10 ptunm& B U famia B aaiM (es eriu. wtd.) £, facile Hv facile»(le?] P ciimen tn rae.) P amittitui (d , amittet (m ? a m. 2) B, amittitur B, ammittitnr B 12 pecniae R, peca-niae (i eriu.) H minime] s. l. m. al. in B dluine WB 13 et eros, in H, om. v iademepti et inpunitatem P 14 accipimas P maribas (io a m. 2) P 15 com P reBoluimua] mus a m. 2 H, eisolaimDB S nicnliB P 16 ille] $. l. B ichal. Opei .. II. non eiactor, qui talentornm nobis decem mitia relaxaait, ei propter denarios ceQtum seaserit nos atrangulare eonseruum, saeuis tradi tortoribus cuncta iubeat exigendo, inque carceralem detniBi eustodiani penitus egredi non sinamur, donee laamus Kuniuersa usque ad modnm ultimi quadrantis amiasa. ET NE Nos ranvCAS iN TEMPTATioNEM. Don quod Domtnus, qui iucis uia, paeis est semitaj in laqueos quemquam tempta- tionis iuducat, sed abborrens diuinis monitis non parentes, cum eos deserit, introtre permittit. omnes enim, qui lubrica 10 sectantes mundi contagia, retibus deliciosis inclusi, luxus blan- dae perditionis affectant, a Domino, qui purae uirtutis amator est, derelicti pergunt ingredi, qua se temptatio uoluptuosa pertraxerit. ab hac igitur pedem retro nitamur abducere, semitam potius conterentes angastam, quae tenui calle mul- i^tis incognita oaeleatiam regnorum aubit ardnam latenter ad portam. 8£D LiBERA NOs A MALO. cum liberari nos a malo depre- camur, bonum ease quem petimus, ut nos liberet, eonfitemur. nec inmerito sectandus iste qui Uberat, ille fugiendus est 6 Mattli. e. 13 1 eiactor] o ex e H qai ex qua H 2 eitiftingi eras.) P. dos angulare (etra s. l. m. at.) S CDnseruium P 3 traditOTibaB PR' (tor s. l. m. H) H, tradi (g. (. n toribi B cf. v. 376 psiendo (g m. S) P inq; P lalem (i egredi] PH, m.3) P m. 3) B (i am.a)P dilicioiis H 13 hanc F terenteta H <a 3) P 4 deBtruji P, conclusi B sententittni B B lu^mus (n eras.) P, ub inrag.m.1 B 5 amisga BR' (d s. t. add. m. 3) G ne ne B nam (on a T uiam (m exp.) R pacisq;. (ue eras. uid.) R eat I leqneoB B qnemqnem H temptionis (ta a 8 indDcit Col. aboTrena P parentis P 9 odiB qne P' eorr. m. 3 10 deliciosia (s, a m. 2) P, n s pure P nirtotia !S.) B adducere B l. m.l 1 ni^tamnr (t e 15 snh arduam F', m mg. subt ardnS ni. 2 ad 17 depcan°tm B 19 seccandas P', Bectando H 230 Sedulii qui trucidat. in hoc enim per bonos fructus arbor est uitae, in illo per malos radix praeuaricationis antiquae. actus namque fructus intellegi euangelica lectio declarauit, ubi Dominus uarias diuersorum mentes aperiens ex suis quemque fructibus id est ex operibus iussit agnosci dicens: exfructibus 5 eorum cognoscetis eos. siquidem quanta distantia caelum separatur a terris, ignis ab aquis, lumen a tenebris, pax a bellis, uita nihilominus a sepulchris, tantum magnae remo- tionis abscessu longius bona discemuntur a malis. duplex etenim semper electio deliberationis nostrae famulatur arbitrio, lo quo uel dextrum teneamus tramitem uel sinistrum, non ignari uel dubii dextram semitam esse iustorum in Abrahae Patri- archae sinu laetantium, laeuam uero profundis impiorum suppliciis deputatam, unde nuUus ad alterum per tam grande chaos et abruptae molis inmensum ualeat transmeare peri-is culum. haec est igitur nObis libertas optabilis, ut oues et agni summi pastoris si fuerimus digni censeri, toruos mereamur lupi morsus euadere atque suauissima Christi per pascua largi floris amoenitate gratissima uitam carpere iam securam. 5 cf. Matth. 7, 16 1 arbor est (st corr.) P, arborem HBI, arbores v (arbor Gall) a 2 pep om, P 3 declaratar (n a m. 2) P 4 uaries P t • • • i ap*eriens B bub B 5 idS PB^ agnosici P 6 eos] Et multi sunt aliiq; cognoscunt sequidem P 7 superatur P 8 magne PE} 9 longuis P^ discernantur (u a m. 2) PH 10 famulatus est £ 11 quod (d exp,) B, quo* (d era>8,) H teneamus teneamus H ignari^s P, igna|^ri B 12 uel] nec Bv abrabe P patriarche P 13 leuam libri e 14 ad*lterum (a eras.) H, ad ulterum Col. 15 abrute B mo*lis T (1 eras.) B immensum B 16 ut s. l. P^ et (u a m. 2) P 17 tor*uos B 18 lipi HB suauissima B Christi — gratissima om. B 19 amoenitare P gratissimam P carere P EXPLIOIT LIBEB n- DfCIPIVNT CAPITVLA. LIBBI TEBTH. (seqUUntUT Paschal. Operis Lib. II. 231 capitula) explicit capitvla.. incipit liber tertivs P, explicit ubeb SECTNDVS. INCIPIVNT CA.PITVTVLA LIBRI TTII. {pOSt Cap.) EXPLICIT DB CAPITVLI8 LIBRI TERTH. INCIPIT TEXTV8 EIVSDEM DE PRIMO SIGNO VBI DN8 DE AftVA VINVM FECIT B, EXPL UBER PRIMV6 NOVI TE8TAMENTI. INCIPIVNT CAP LiBRi -n- TE8TAMENTI EivsDEM. {sequuntuv capitula) EXP CAP INCIP UBER -n- DE AQVA IN VINVM VER8A H, Om. B, Dc aqua in uinum couuersa v 232 Sedulii LIBER TERTIVS. 1 Prima Dominus nuptiis interesse dignatus uirtutis suae documenta patefecit, ubi conuiua praecipuus diuinam reserans potestatem non pasci uisus est^ sed pauisse. defuerunt namque .uina solemnibus, et inter epularum cumulos ferculis adgregatos tantum uacuati iam calices mera siccitate torpebant. terrenus & abscesserat potus uidelicet ut caelestis intraret. conuertit Ghristus ergo tunc latices in uini speciem transeuntes. ami- serunt aquae quod natae sunt, aquis indigentes ad potum, undaque nobilior facta quam genita colorem pariter mutauit et nomen. cunctis denique mustum dulce rubebat in poculisio ac per omnium iucunda mensarum captos snauitate conuiuas haustus fluminei nectaris ebriabant. stupebant fontium ministri sex hydrias, quas aquis impleuerant, uino redundante fuscatas subitaque Christi totas feruisse uindemia, quippe qui uitis aderat uirtutis colonatu fructifera, sub aetheriae frondis um-i6 braculo nutriens racemos spiritalis pampini semper amoeni- tate uicturos. 2 cainia P, coniiiua (ex uiaia) B diaina P 3 pati P solemnibus BH, solempnibus PB 4 adgregatos (g ex d fec. m. 2) P, agregatOB Ht aggregatos Bv 5 iam erM. in H, om* v caliciB P siccitatis H terrenorum (orum exp,f iia a tn. 2) P 6 abscesserant (n exp,) P sciUcet HBv 7 ergo <m, B ni« 1 tam {corr, m. 2) P uni (i a m. 2) H amiserant (a^ in ras,) Pf ammiserant H 9 undaquae (da ex de) P geniti H*^ corr. m. 2 mutauit pariter HBv 10 mu^stum (1 ertu,) P 11 io- cunda libri (iucunda corr. JEP) mensuram H 12 nectareis P 13 bydrias (i corr.) B fu^catas (s eras.) B 14 totas B (ras. 8, h), tota reU. ferbisse P 15 aderet H colonatu BP (tu'), colono nata Hf c. nato B, colona nata v umbracula H Pascbal. Opei 233 I Dehinc regnliis qQispiam Doinino flebiliter sapplicabat, ntl aegriim morientis filii releuaret incommodQm deque sede corporis anxiantis animam labi prohiberet infirmam. tunc larga diuinae potestatis humanitas, quae credenti nil denegat i nec donum dilatione subpendit, quod a comitatn fldei non reeedit, plenam puero sospitatem uoce praestitit, aermone coucessit. ita namque respondit : uado, filins tnns uiuit. quam imperiosa Domini potestaB eBt, quamque magniflca, quae non uictnrnm annuit, sed iam niuere deBignauit! hoc enim dinini- lotatis est singulare, ut omne cernat praeteritum quioquid decreuerit adfuturum. Inde per diaersas urbes et compita perque rura, uicos etS castra salutiferos gressns accomodaoB, cuncta depnlsis morborum nitiis membra aanabat : cum repente de medio stipantis turbae isconcilio uaria leprosus infelicitate perfusua et obsceno factus caudoro miserior Dominnm sic inquiens postulabat: Domine 1 1 B {seqttutUuf enim cap. 3 et 4, in capittilis p, 34" reete: JII de paero cen- tarionis), tdeni eap. ordo in F, De filio reguli absente dni uerbo Eanato 2, De iilio reguli resiiaoitato vel Banato v deliinc FB, inde S Bv regolaa P' corr. m. 2 subplioabat P 2 post fllii, ee eras. B 3 corporea ti aniiantis {i ex t) P, an.iaotis (corr. m. 3) H i larga] vel large eras. in B, om. v humantfts-q (ui ea^.) P 5 doiunm PB' (corr. m. ree.) anl^pondit H qno° (d a m.2) Jt a] eras. in H, om. Sii 6 praeatetit B 8 imp.ariosa H qnae] qne eras. in H, q" (ai exp.) P 9 aunnit Hbri 10 cernat] t s. l. m. 1 B 11 decreuerat v adfnturuiu (f a m. .9) P adfntnnini] sejM. tw (P)E •IIII- db socrt pbtbi ef. e. 4 12 de codd. PB wide mpra, de eo quod diuerea loca l tra- aerit (Instraoerit in capitulin) cniictoB aanandoB H, de aauitate per innlta loca multia reatitnta v compita domoa B per qn^ P B curn] cajput r iiiB domine pote» me 15 infecilitate H 13 incipit i» BBi B, de leproto na (s era».) B inbca P, men»bra : ipo leproauB dicebst si Binata »el mundsto e IG mia+erior {t eras.) 234 Sedulli si uiS; potes me mundare. non fuit supplicis isto parua fides in uerbo, qui suae mundationis effectum in diuina tantum uoluntate credidit constitutum. namque ut eum Dominus sancta contigit manu dicens: uolo mundare, confestim bicolor aegritudo discessit, ponensque maculosae cutis horrorem 5 peregrina corpus caruit foeditate. cernebatur a populis repen- tino mutatus auxilio sanamque proferens iam figuram uera magis in specie suoque minus agnosci uisus est in colore. 4 Petri socrum uiolenter affectam correptis igne uisceribus anhela febris urguebat, ualidique lampas ardoris aestuantibus 10 acriter medullis insederat. pendebat sors animae trepidantis ambigua inter funus et uitam, gelidaeque mortis aduentus nimia coquebatur flamma membrorum. ast ubi Dominus aegram pericnlis inuolutam salutifero tactu uisitauit, letale subito fagit incendium uiuaci fonte restinctum^ surgensque muliens sospitata, sedulis officiosa seruitiis, quae modo languerat, sui medici fit ministra. 5 Quin etiam diabolicae feritatis insaniam a membris 4 Matth. 8, 3 1 potes* (t eras.) P 2 mnndatioDis ex mandationis H^ affectum P in diu mutatum P 3 uolumtate B orederit (credidit corr, m. ^) P institutum H^ {ex const.) v 4 sacra rl HBv uolu P 5 maculose P 6 peregna (ri a m, 2) B post cernebatur ra>8. 3 — 4 litt. in H 7 mutatur P, m^tatus H, motatus I 8 spetise suo quae P, specie* (s eras.) quoque H, specie quoqae Bv agnoscit (t exp.) P colore] de pveeo CEBrTTEiONis B cf. aupra c. 3 d de PB uide supra , de socru Petri a febribus tactu sanatu H, de socru Petri febre liberata v affectum P correctis P* {corr, in correptis) 10 urg*ebat (u eras,) B ualidoque H lapsa H aestuentibus P 11 insederat] r corr. P 12 in 22 aduentu coni» Hartel 13 nimio quoq;batur PS coquebator corr, m. 2 o at HBv 14 tactu salutifero HBv loetale BHB, laetale P 16 sospita P officioso P^ -sa P* seruitutis H, seruitii B qu*8B (i eras,) P 17 medioi fit (c, i a m, 2) P 18 vbi Df • POTBSTA.TE PKECIPIEBA.T SPIRITIB- DTMYirois B, de spituum expulsiono nigrorum H, spiritibus immundis imperat 1; diabolice P foedi- tatis P, seueritatis HBv . Ope. I I saepius hnmanae misericors conlisionis excluBit, ne in diniDitatis opus iDsertne saeuiret apiritus non diuiuuB, paaaimqae eateruis iDnumeris U9um corporia sauciati morbis fugientibus reforma- uit atque uaria popuios clade languoris periculo deSciente fisubtraxit. Dehinc iitoreas harenosi callis oras obambulans paruae6 lintria tabulata conscendit ac diseipulia comitantibus coeperat transfretare ; cumque motu carbasi tumentis inpulsa procul ueheretur a litore iam carina, surgit hiems inmitis et aspera. lototum mare funditus procellis exagitans ac puppim fluctu reoedeute submersam uadis iterum tamentibus alleuabat. torbauerat maestos salus desperata discipulos nuUumque reme- dium in sua prorsus arte cousistere fateri cogebautur et nautae ; CDDcti se deniqae iam perire et aut tabnlarnm trabibns infaae- isrentes aut brachiali remigio pemolutos scopulosis ciedebant naufragos litoribus eoDlidendos. Cbristus autem, uerus guber- nator ac prouidus, modico ceruicali suffultus fluctuanti dor- miens quiescebat in puppi, sopitus corpore, peruigil maiestate. I 1 sepius FHB eicludit P rem (]6m exp., ne \u a m. £/ P seruiret H, seui'' B '%7 (»■ l m. 3) P 2 diam' P' corr. Bi. S catemia om. B 3 sautiati {corr. m. 3) P 4 atque PR, a>qu> H, Eiqua BI. fort. aque uel at([U<; a. ef. v. 45 laBgoiia {-a a m. 2! H G be TRtNftViLiiTiTi! MAMs B, de tem- tate {m) inariB inperio dni aedata H, Cliristo naulgante tempeatw diBcipulos tnrbat d deinde B. dein Sv orans P sendit (c am.S)F cominitantibus P 8 iopulBi P 9 n litore ueheretnr v allitore P iam om. B imitis H, in- 6X im B 10 toatum B a" (o o m. 5) R 11 recedentfi H summerBam P, Bubmersit H alleunliibat jd 12 meatos PRH, m^toB (0 ex u m. al.) B difiperata PR 13 cogebatur H, cogebatur Cot. nauta P' corr. m. 2 U tabulorum P trabibuB (»n mg. al uib;) B, tractibus FHBv inerentai P 16 ant om. P fort. prouolutos scopiosLs <I a m. 3) F 16 conlidentes H 17 ptoflduB BB (corJ-. in ui m. al.) I QaU. camicali s. l. P', ceruiealei B 18 BopituB. P. in eraa. in H corpore] eras. in H mageetate P 836 iBdulii quoniam secmidum Dauiticam propbetiam: non dormitabit Qeqne dormiet qni custodit Israhel. cumque diacipoliE una simul uoce clamantibus: Domine, libera nos, peri- muB, exurgit auacitatus, nentis imperat ut quiescerent, mari praecipit ut taceret, subitoque ponti pariter et aetberis inopi- s uata temperiea praesentiae proditrix fit dininae. quid igitur conuenit illa de tempestate ceuseri ? numquidnam pelagns '^aeuas erexit procellaa iu Dominum, ant seditiosum fiabra incta,- men contra suum mouere nisa suut conditorem? absit nt hoc elementa temptauerint, quod iniuriam ingereret maiestati: sedio ut ouncta Cbristi uirtutibus hnmili deuotlone subiecta potiuB sentiamua, omne creditnr fretum Dominica nauigatione laetis- simum, quod uenerit obsequens ac procurrens ex imis uudarum sedibua aestu candidiore ferueacens. sic etiam leuium praepes natura uentorum puppim, qua Chriatus insederat, alis uolucri 15 iacunditate diffusis tamquam regia ducis castra coeta famu- lante nallauerat. neque euim cui uiolentae potestatis licentia imperioso facile cogitur obedire domino, sicut 1 Paal. 120, 4 3 cf. MnUb. I 25 1 q» (qnmj H, om. B prophetiam d. HBv donnitauit (u ex b) BS 2 custodiet (e earj».) P 3 uoc^ siinul P 4 exeOTKit PR suEcitatia P tonare (tonare exp„ more a m. 3) F 5 praecepit PR pariter iter HBv, patait iter Col. haeris (h a ni. 3) H oppinata (op- exp.) P, p ante p erat. md. in B 7 nomqnid» H 8 5 jff 9 inone«re B ut om. if haec H 10 ^edta (1 ex d) B temtaQeirt (p, n a m. 3) P incuriam P gereret PRS , generent H, ingereret » (generet Col.), fort. ingererent mBgestati P 12 cenBeamua v oatme (i eras.) B 13 obBtrepanH coni. Hartd pcnrrens F, peur- renB B 14 aeBtuand. P ptsepens P 15 natur^ P, posf natnra rag. 4 vel 5 litt. in E puppim (p, exp.) P ipo P alioB H nolnoria PHB 16 iocunditate libri (di s. l. B) regia] s. l, JJ' 17 uileote P, uiolentiae Bv, uioe«». (enti' eras. uiS.) H, oolente B, fort. uolenti 18 imperioBe R oogitur R, coitur P, cogatar HBv iSo PRHv, dominio £ icbal. Opei » Lib. m. 237 aequor et oenti diuiiiis Christi iusaionibus inclinati oarens rapida commotioDe praecipites languenti subito depOBuere torpore. Interea quieti iam gurgitis Dominus lenitate transnectus 7 5 relicto nauigio per oram uicini litoris incedebat, cum repente duo uiri saeuisaimi torua daemonum legione possessi de sepul- chralibus monumeotis fremitu prosilnere terribili et ob hoc ferreis catenarum nexibus innodati. heu quam grauis est furoris condicio! qui uim sustinet lacerautis insaniae, illum lonecesse est et uincuUs poenalibua subiaoere. conuenienter tameu spiritus iLle nequissimus inter busta magis habitabat et cineres, cui nihil est cum uita commune. tunc Domiuo ueniente perterritus et a sedibue purgatae mentis excluaus, in humanam rursus effigiem, quam Ghristum ntdebat gerere, me- istuens intrandi ticentiam postulare, pecus inmnnda sordium obscenitate laetissimum et olentis caeni eemper amicitiis inuo- lutum pro suis adire meritis impetrauit. qnippe niger, hirsutus et horridus, propriae deformitati consimilem stnduit eligere mansionem tristisque eontinuo phalangis incursus gre- I 1 aeqnorDm HBti xpi (i ex b) S iQclinata R 2 ra*pida (p eras.) B deposdera B 3 tocpore] t ex c P, torpera H 4 DS D,0S' TISI3 A HB- DBuOHia BEECIT R, de lectiaoe deinoniorum misBa in porooB H (corr. ni. 3), DetDones in porcos immiasi i' qniettam (i eras.) P, quietiam B, quin etiam Sv gitia (gur a m. 3) B ^ s. l. B' 5 eum P 6 torua B, eras. »n H, turba PB, turba uel turba et v eepnlchralibuB lihri 7 «et (a eros.) H 8 poat ferreie, modi exp. in P paili*ere (i, ex o) B inDadati om. P, n, «x d, d ear n iti. al. in B qna iT 10 tst offi, P uincliB V conuenit (en a m. 3) S, ■« conneDieDt (et erai.) H 11 obuBta (ar eraB.) H magis abita magis babitabat P, m. habitat B 13 Bepadibus (pe exp.) P ittis (tis ftc te) B ei- clasi H 14 '"tuens (me a m- 3) H 15 liceDt>iam P iamonda (a ex o) B' 16 .c°eni (a erag., o am.2) S, ceni. (a eras.) H a.iaicitiiB] haud mspecta uox Oall., amicis .B ITaddireP 18 yrantus P 19 tristesq; PB , tristeq- (s a m. ai.) B falangis P, pakngia H, phalangea S tiisteBque-pbalangaB c (exc. Col.) 238 Sedulii gem peniasit, impulit ac neeauit in marina praecipitem fluenta porcinum. nec inmerito diabolns generaliter dioitur inimicus, qui cunctis ita sit noxius, ut et quos odit impetat et quos amat extinguat. 8 Hinc Dominus nauigio rursus famulante subuectus natalis 5 soli fines intrauit, ubi quia creator omnium nasci se uoluit, illius regionis oppidum suam patriam nunoupauit. tunc ad eum quattuor uiri ceruices lecto suppositi quendam detulere languentem, uix adhuc hominem, iam cadauer. cuius uita motu corporis carens funeream praeludebat imaginem. itaio membra iacentia, resolutis neruorum uinculis ac dimissis, per fluxos artus et saucios morboque marcidae tabis alienos uti propriis officiis non ualebant. quem ut Dominus supernae uir- tutis egere uirium restitutione conspexit, a peccatis prius eurauit absoluere, quae malorum omnium sunt radices, ut ims hominem depulso sordium squalore mundatum tamquam prae- paratam sibi salus introiret in domum. dicit ergo iacenti tunc misero, sed felici protinus adfuturo: surge^ toUe gra- batum tuum et uade in domum tuam. nec moratus 18 Marc. 2, 11 1 in marina 8. l, B^ praecipitem ex percipitem P 3 ita ercu. in H, <m. v et ^ s. l, F^ impetrat P po8t quos r(M. 3 litt. in B 5 de pakalytico 12, de paratico dimisso sanato grabatttL C* m. 2) toUit H, de infirmo qni inssus {uel iussum) grabatum naetas % tollit V hinc (h corr.) P subuett (»n mg. subuent*) P naturalis fines P 6 post soli ra8. 3 litt. in B ubi quia] ubique HBf ibique v, ubique uel et ubi coni. GcUl, po8t ubique ras. 3uel4 litt, vn H om P nascisse P, nesci B 7 illius a. Z. B^ 12 flexos Bj fusas (as corr, ex us) H martidetalis P alienis H ut B 13 uolebant P supeme P 14 uirigium P conpexit (f a m. J^) P 15 abssoluere P quia P\ corr. in quae m. 2 oms P, *ominu (h era8.) H in om. B • I 16 dpulso B tanquam (tft corr. m. 2) P 17 dicet (corr. m. 2) H 18 affuturo H, affecturo JB, effecturo Col. GdU., furo Par., futuro Arev. grabbatum PJB, grabattum BH Paschal. Operis Lib. UI. iUe parere inBsis adsurgit, ex inbecilii ualidus, ex desperato confisus, ex nioriente aicturus, tollensque lectulnm in quo iacebat inmobilis et ipaiu9 areotis ligui robore factus aridior, suis taodem plantis incedena alienia se gaudet caruisse uestigiis 5 grataequB mntua redhibitione mercedis uectorem proprium humeris famuLantibus mox reuexit. Haec igitur Domino faciente miracula principia synagogae V filia uitalibus terminis occupata, supiemae lueis spiramenta perdiderat iacebatque corpus inmobile, soli iam debitum sepul- 10 turae. tunc amissi pignoris clada genitor sauciatus exeurreos, cni finis extremus spem generis abstnlerat iam florentem, lacrimans ingemensque Domini uoluebatur ad pedes. uix nerba preeantia singultu quatiente contirmans, miserere patris orbati, miserere seuia, inquiens, destituti. unicam ha- isbeo nel magis hahui filiam, quae modo deficiens in annis necdum puberibus constituta, paterni mihi nominis eernitur abstuHsse uocabula. confer opem et subueni dilapsamque animam membris restitue iam frigentibus, eui totum posse suppeditat, eui ;^ I 13 of. Maro. 5, 23 1 inBsit P sdaurgit PH' ex) et E inbeci.li (1 eras.) H, becilli B et P 2 ia om. PHSv 3 et] e P ipBciua arentibas P 4 incedere u 5 grateqQe PH moraie ibiti- ODem P mottna H redibitione HB meTceidis B 1 BE AHCHisriiAsoso CVIT8 pnjA DmRKABAT" B, de prece archi- sinagogi pro filia resnecitaiida H, principis fiiiam Dominua BaDat mori- bnoiiani v famnlaata P anpprem^ &H, anptaeme P', snpBrnsB V, snpremae — Bepultatae om. F', in mg. tt supra uersum add. m. 2 9 iaoebatquae H 10 amissi FB, amia*. (si eraa.) H, n miseri Sx) eioIudeiiE P 18 lacrimas (n m. al.) B 13 qnasigente (corr. m. 2) F 15 abni F q" (ni a m. 3 exp.) F 18 aab- neni. (t eras.) P dilapsam (a, corr. ex a) F rBstihne (t eras.) H 19 frigentia PR tatnm {corr. m. S) P 20 poa- BBt B nihil B obiit H, obi»Bt S et iam Dominus cODBtipatua diacipulis et cateruis ad puellae . gradiebatur funera guscitandae. |*!&;^ lA Ibat autem turbis mixta nimio cruoris fluento per annos duodecim mulier sauoiata, quae medentibus plura ooDfereue nihilque proficiens, et faoultatibus pariter uacuata perdebatur s et sanguine. aed ubi credulo iam sani cordis arcano fide- lis coepit abundare praeenmptio, mediis se cateruis uebe- menter inseruit paruamque saltim desiderana aummitatem Domiuici contingere nestimenti latensque posterius ab extrema pendentis ora laciniae furtiuam subito rapuit sospitatem. oio quam rebus arduis impetrandis plus est confidere quam rogare ! quippe uenit ex corde fiducia, preoes ex lingua precesque saepius sine corde funduntur, fiducia sine corde non nascitur. ecce nunc femina longae passionis supplicio desperata ueuit ad medicum, uon obsecraDs, non ingemens, non deplorans, ut sed tacens abstuUt quod quaerebat. stabat in ore muto silen- tium, et animus clamabat a4 Deum. mox undosi Bangninis riuos maior fidei desiccauit alluuio, cunctisque gratiae mulie- 1 aetiam P dispulifi (ci a n. 3} P 2 pnellam ingredie- batur J", gradiebatur corr. m. 3 auBcitaode P, snacitanda H 3 DE fro;lttto samqtihis S, de muUere a prufluuio eaDguinis Banata dominice tactu H, de inuliere a proflnnio onrata v tarbis {corr. m. 3) H immiita Bv frneDto P annis P 4 santiata (c a m. 3) P, flauciataque SB 5 nil HBr peidebatur Hartel, prodebat PH, pro|aeebBt i{, prodibat Bii 6 credulo om. P cor- poiis H ajcbBDO EH. archBna P T babundare B 8 parQaq; P, paruB {' eras.) B, paraain Hv Balntem H, aaUte (u «-0«.) B, Baltem v 9 uestimentia P 10 lacinio