Google This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct to make the world's books discoverablc onlinc. It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc publishcr to a library and fmally to you. Usage guidelines Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you: + Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes. + Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. About Google Book Search Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb at|http://books.qooqle.com/| I n B7l .P5l ^5a« )L5»SA iLii^ PATROLOGIA SYRIACA PARS PRIMA AB INITIIS USQUE AD ANNUM 350 TOMUS PRIMUS IMPRIMATUR Parisiis, die 25 julii 1894. t FRANCISCUS, Cardinalis Richard, Archiepiscopus Parisiensis. eXCUDEBANT FinMIN-DinOT ET SOCII. — MCSNILI AD STKATAM V^«^ \is&'/, |Uii;S:o PATROLOGIA SYRIACA C0MFLECTKN8 OPEEA OMMi SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE CATHOLICORUM CiDlBlS ACUEDD^T ALIORLM ACATUOLICORUH AUCTORtJM SCRIITA OtlAE AD RES blCCLESIASTtCAS PERTINENT " OUOTQUOT SVRIACE SUPERSUNT SECCNDUU CODICES l'BAESERTIM LONDINENSES , l-AHISIENSES , VATICANOS ACCURANTE R. GRAFFIN >M»:tCV INaTITLTI CATHOI.I<:I PAIllSieMIIS LECTOHE PARS PRIMA AB IN1T1I8 USQl'E AD ANACH 350 TOMUS PRIHUS D. lOANNES PARISOT PARISUS EDIDERUNT FIRMIN-DIDOT ET SOCII, via Iacob, :>6 I^STJTIITI FRANCICJ TypOGJUPHl M DCCC XCIV ELENCHUS RERUM Q\JM IN HOC TOMO CONTINENTUR Ad lectorem. Praefatio Aphraatis Demonstrationes I — XXII /9 AD LECTOREM Habes prae manibus , optime Lector, primum volumen alicuius collec- tionis litteris syriacis deditae, non parvae quidem molis quam tamen, favente Deo 0. M., absolvere contendemus. Quanam de causa,tale opus susceperimus , quaenam fuerit methodus ac ratio agendi , quomodo huic eoUectioni finem nos imponere posse speremus, his paucis accipe. Cum pluribus abhinc annis litteras Syriacas docendi in Facultate Theologica Instituti Catholici Parisiensis munus susceperimus, nobis vi- sum est nihil maiorem utilitatem maiusque decus his litteris Syriacis afferre quam si iuris publici fecissemus typisque mandaremus coUectio- nem aliquam horum operum Syriace conscriptorum , quae undequaque his praesertim temporibus nostris conquisita, nunc iacent in praecipuis Europae nostrae Bibliothecis , sive nondum edita, sive typis iam man- data, ita tamen ut non sine nimia difficultate a pluribus adhiberi possint. Etsi enim inter humanas litteras Syriacae primum locum obtinere nequeunt, nullo modo tamen negligi possunt ab eis qui litteris christia- nis studium operamque navaverunt. Plures enim exstant versiones Sa- erorum Librorum lingua syriaca conscriptae ; omnes enim norunt illam versionem quam simplicem \^^ vocant , ut omittamus alias versiones a Monophysitis conscriptas necnon aliquas alias quae etsi totam Bibliam non continent , tamen non parvi sunt momenti praesertim ubi agitur de apparatu critico Novi Testamenti. Insuper hanc eamdem linguam Syriacam adhibent plures liturgiae scilieet, — liturgia chaldaica qua utuntur Chaldaei Catholici atque etiam PATR. BTIl. — P. I. T. I. II AD LECTOREM. Nestoriani qui adhuc in Mesopotamia supersunt, — liturgia syriaca, quae duplex est, cum altera utantur Catholici et altera Monophysitae , — liturgia apud Maronitas usitata. Denique a saeculo quarto usque ad saeculum decimum quartum plus quam ducenti auctores inter quos eminet Sanctus Ephrem, syriace edi- derunt varia scripta quae ad res christianas spectant ; et cum illae lit- terae syriacae ad orientales pertineant , et non directe pendeant ab ordine rerum quae in imperio romano sive apud Graecos sive apud Latinos re- periebatur , iam sequitur ibi necessario reperiri plura testimonia magni momenti ad explorandam veritatem fidei christianae necnon catholicae. His positis , quo facilius pateat aditus ad opera variorum auctorum qui lingua syriaca usi sunt , in hac nostra Patrologia Syriaca imprimis dabimus textum syriacum operum omnium in quantum exstant quae ab auctoribus qui catholicam fidem profitentes his litteris syriacis usi sunt. Deinde nullo modo negligenda esse contendimus praecipua saltem opera aliorum acatholicorum auctorum, quorum saepius interest nosse testi- monia ut unusquisque ipse iudicare possit et catholicae fidei veritatem agnoscere. Insuper plura reperiuntur quae ex graeco in latinum con- yersa magnam utilitatem prae se ferunt , sive quia iam perierunt textus graeci sive propter ipsam antiquitatem harum translationum ; itaque tales translationes negligendas nuUo modo duximus, easque reperies in hac voluminum coUectione sub nomine scriptoris syriaci qui haec opera e graeco in syriacum sermonem transtulit. Si vero cognosci nequit quis sit auctor harum translationum , eas reponimus sub nomine ipsius auctoris graeci. Ne apocrypha quidem negleximus, quae obtinebunt locum et tempus quae requirunt. At nullomodo necesse est historiam quamdani litteraturae syriacae aut catalogum auctorum qui hac lingua usi sunt adumbrare cum nuper- rime clarissimus vir \V. Wright opus plenissimum de his rebus scrip- serit quibus pauca tantum addere licebat*. Ut autem omnes illi textus ederentur secundum ipsam methodum cri- ticae hodiernae , perlegere voluimus , etiam ubi agitur de textibus antea editis, varios codices (jui asservantur in publicis Europae Bibliothecis , * \V. Wright, art. Sijriac Uterature (Encyclopacdia Britannica, Edinburgh, 1887, vol. XXII, pp. 824-85()). — Cf. Gust. Bickell, Conspectns rei Syrorum literariae, Monasterii, 1871. AD LECTOREM. i„ ita ut omnium codicum alicuius momenti qui, sive Parisiis in Bibliotheca Nationali , sive Romae in Vaticano , sive Londini in Musaeo Britannico adservantur, varias lectiones exhiberemus ne neglectis quidem illis co- dicibus maioris momenti qui in aliis publicis T)ibliothecis adsunt, scilicet Florentiae et Mediolani, Monaci et Berolini, Petroburgi, Oxonii et Cambrigii atque etiam aliquarum aliarum civitatum. IUas vero omnes varias lectiones quas ex his variis codicibus colligere poterimus in fine paginarum impositas reperies. Referentur tamen hae omnes quae ad orthographiam spectant in ipsa codicum descriptione , ut quidem decet, cum revera variae lectiones proprie dici nequeant. In- ter syriacos codices multi sunt signis vocalium destituti; puncta tan- tummodo praebent diacritica quibus discernantur varia nomina quae easdem habent consonantes et vocalibus tantum differunt. At horum punctorum non semper et ubique est eadem regula, eadem vis, unde quod ad varias lectiones pertinet non semper eodem modo legi debent ; ut vero simplicior evadat nostra explicatio et facilius intelligi possit , de his singularem notitiam dabimus ad singulos codices in uniuscuiusque descriptione. Et cum saepius conspectus ipsorum codicum multum iuvet ad has omnes adnotationes intelligendas , adhibita ipsa heliotypiaj ut vocant, specimina saltem praecipuorum codicum in quibus opera uniuscuiusque auctoris continentur lectoris oculis subiciemus. In fine uniuscuiusque paginae sigla codicum posuimus ita ut indi- cetur quinam sint illi codices qui nobis adfuerunt ut talem textum exhi- beremus. Illis vero syriacis textibus translationem latinam addemus. Ratio per se patet cur latine hos omnes textus transtulerimus : omnes enim linguae latinae studuerunt qui scientiis ecclesiasticis operam dant; in- super cum illi textus ad res ecclesiasticas pertineant, sine ulla difficul- tate latine verti possunt cum lingua latina utatur ipsa Romana Ecclesia. Ut autem ex his syriacis textibus edendis maiorem utilitatem prae- beamus his ipsis qui linguae syriacae student, in fme operum cuius- cumque auctoris lexicon reperies, ubi apponuntur omnia nomina cum omnibus suis formis quae ab hoc auctore adhibita fuerunt, simulque loea in quibus reperientur. Ne autem nimis crescat moles huius lexici, significationem latinam omittimus, cum ipsa reperiatur in translatione. IV AD LECTOREM. Insuper addidimus indicem nominum ac rerum, simul ac peculiarem indicem Sacrorum Bibliorum, ubi quidem opus fuerit. Ut vero ordo reperiatur inter haec varia opera quae in Patrologia Sy- riaca continebuntur, seriem*chronoIogicam servabimus; itatamen ut dis- tinguamus plures partes quae potius ad numerum voluminum quam ad varias aetates secernendas in litteris syriacis respicient. Hae autem par- tes variis numeris distinguuntur et novam seriem voluminum continent quae ita facillime designantur duobus numeris quorum primus roma- nus, ut aiunt , seriem significat et alter arabicus numerum ipsius volu- minis in quacumque serie indicat. In primo volumine cuiuscumque partis brevem aliquam notitiam re- peries, quae tibi indicabit quidquid in ea continetur. In hac vero prima parte habebis inprimis Aphraatis Demonstratio- nes XXIII, quas latine vertit, vocalium signis instruxit, notis illustravit atque etiam praefatus est R. D. Parisot, presbyter et monachus Gongre- gationis Benedictinae Galliarum, quem quod elementa linguae Syriacae docuerimus, nobis decus et honos est. Deinde ea reperies quae supersunt ex scriptis S. Simeonis Barsabae atque etiam Bardesanis, et tandem huic primae parti finem imponemus addendo omnia apocrypha Veteris ac Novi Testamenti necnon translationes e Graeco factas quae ad haec tempora pertinent. In edendis his syriacis textibus , ipsam formam voluminum ac tex- tuum selegimus et versionis dispositionem in duabus columnis quibus iam utebatur Abbe Migne in sua Patrolo^ia Graeca^. Omnes enim no- runt quam facile ab omnibus tractari possint. Neque tempori neque sump- tibus ullis pepercimus ut nihil desideraretur in his quae pertinent sive ad textuum correctionem sive etiam ad pulchritudinem impressionis eorum , , et novos typos recudere non recusavimus. Gum omnes qui rebus syria- cis studuerunt noverint typos quibus usus est Assemani in sua Biblio- theca Orientali*, typos eosdem occidentales syriacos seligendos duxi- mus, quanquam tamen minime contemnendi sunt ipsi typi qui Estrangelo nuncupantur aut etiam qui ab Orientalibus seu Ghaldaeis adhibentur. Insuper etsi plerique codices vocalibus sunt destituti, tamen hos omnes * J. P. Migne, Patrologiae Cursus CompletuSy series graeca^ Parisiis, 1857-18(30. 101 vol. in-4^ ^ Asscmani, Bibliotheca orientalisy Romae, 1719-1728. AD LECTOREM. v textus cum vocalibus edendos censuimus ut nulla dubitatio in mente le- gentis remaneat, cum insuper prae oculis haberemus exempla iam ab Assemani edita in sua Bibliotheca Orientali. Cum vero in his vocalibus apponendis non semper et ubique ipse Assemani easdem regulas servaverit , nos aliquando decernere debuimus quaenam praecepta a nobis sequenda essent , ut tandem nobiscum con- sentanei esse videremur. Ita v. g., ubi vocalis 4 apponenda est litte- rae Vav aut vocalis ^ litterae lod^ aliquando Assemani etiam in his casi- bus regulam generalem sequitur, et has vocales praecise ponit supra lit- teram praecedentem , aliquando simplicius supra litteras Vav et lod, ita ut evadant hae figurae © et i; nos hunc secundum modum seligimus quia ipsae leges phoneticae nobis visae sunt id postulare , simul atque exem- pla scriptionis chaldaicae, et quia insuper secundum hanc methodum minor evadebat difficultas in typis adhibendis , cum minor esset ipsorum numerus. Ut enim norunt omnes qui arti typographicae studuerunt , in syriacis textibus edendis separatim componebantur vocales et consonantes se- cundum duas lineas superpositas , ita ut saepius vocalis non reperiretur supra consonantem ad quam pertinebat aut etiam sub praelo evanesceret ; nos vero ut minus fieret tale periculum , in eodem typo recudimus con- sonantem cum vocali , et quanquam negleximus eos de quibus diximus tamen plus quam quadringentos typos diversos cudere debuimus. In his vero typis delineandis partim secuti sumus ipsos typos iam ab Assemani editos ; sed ut vera fateamur in pluribus ea correximus ni- tidiorum codicum exempla secuti. Multas gratias debemus A. Tattegrain qui Parisiis cum in ipsa Typographia Nationali typos orientales deli- neandi munere indutus esset , tanta diligentia ipsa consilia nostra ex- secutus est, atque etiam C. Aubert*, et filio qui in iisdem typis recudendis per annum integrum cum tanta solertia laboraverunt. Ut tandem typi ipsi adhiberentur magni consilii atque auxilii fuerunt * Constantius Aubert Vesuntione natus die 28* Aprilis 1819, Parisios adiit A. D. 1837 et ibi obiit die 21* Decembris 1892, qui per hos 55 annos maximis typorum fabricis cum Galliae tum Angliae operam dedit. Inter typos orientales ab ipso confectos notandi sunt illi qui asservantur Parisiis, in Typographia Nationali^ scilicet in primis typi Aramaei, quos accurante Marchione de Vogfle A. D. 1883 descripsit, Coptici Thebani quos accu- ranle Eugenio Revillout A. D. 1874, Phoenicii quos accurante Philippo Berger A. D. 1881 et 1883, Turcici quos accurante Barbier de Meynard A. D. 1887 describebat, etc. ^K ^ Yi AD LECTOKEM. Theotistus Lefevre, ipse director Typographiae Firmin-Didot et Socio- rum, Mesnili ad Stratam, et Pamphilius Boudet\ primus nepos et se- cundus gener illius alterius Theotisti Lefevre qui honor fuit et decus artis typographicae Galliarum, cuius aliunde omnia consilia ac prae- cepta in his voluminibus edendis servare contendimus^. Insuper maiores gratias debemus Mauritio Firmin-Didot qui exem- plorum memor non patris tantum sed etiam avi et proavi nihil pepercit ut tandem pulchrior evaderet illa editio Gursus Patrologiae Syriacae. Et tandem omnia iura praetermitteremus si nomen Mauritii d'HuIst Instituti Gatholici Parisiensis rectoris notissimi hic non apponeremus, eique simul atque omnibus collegis nostris qui saepius et tam benigne consiliorum experimenta praebuerunt debitas gratias non persolveremus. ^ Pamphilius Boudet praefuit typographiae Firniin-Didot , Parisiis, via lacob, 56, ab anno 1868 ad annum 1878, deinde praepositus operariis surdis-mutis Mesnili ad Stratam obiit die 19* Martis 1892, anno aetatis suae septuagesimo primo. ^ Theotiste Lefevre, Guide pratique du Compositeur et de Vlmprimeur typogra- phesy Paris, 1883. R. Graffin. \L&A y ^ A^OOIf V^OI^i^/^ APHRAATIS SAPIENTIS PERSAE DEMONSTRATIONES ) m ^t m I Pi pitr T 4 •*. ^r. :?; ^ ^.'^"1 1 f m PRAEFATIO -OO^^O»- CAPUT PRIMUM DE NOMINE ET PERSONA SAPIENTIS PERSAE 1. Godicuin syriacorum inventio. Varia Scriptorum testimonia de auctore. — 2. Auctoris nomen. — 3. De Aphraatis loco et origine, et de situ geographico monasterii Sancti Matthaei. — 4. De tem- pore quo auctor scripserit. Aphraatis coaevi : obitus. An martyribus huius aetatis adnumerandus sit? — 5. Apbraatis condicio : an vilam monasticam egerit? an episcopus fuerit? De statu reli- gioso et sede episcopali monaslerii Sancti Matthaei. 1. Inter codices e coenobio Deiparae Virginis, seu monasterio Scetensi, in deserto Nitriae, magnis impensis comparatos, et in Musaeum Britannicum, ab anno 1838 ad annum 1851, advectos, Willelmus Cureton textum primige- nium operum Aphraatis, qui et lacobus dicitur, Sapientis Persae (a Rosen et Forshall in Catalogo * , iam nominati) reperit , quem in Spicilegio suo syriaco , et in praefatione codicis antiquissimi quatuor Evangeliorum significavit^, atque Universitati Oxoniensi proposuit typis Clarendonianis excudendum. Re autem non impetrata, Cureton inceptum non effecit, et aliquot post annos fato cedens, opus amico, viro clarissimo Willelmo Wright, perficiendum commisit. Is suscepto muneri satisfecit, et anno 1869 Londini textum syriacum edidit Homiliarum Aphraatis Sapientis Persae'. Sic igitur Aphraates iuri suo resti- * Rosen et Forshall , Catalogus manuscnptorum orientalium qui in Museo Britan- nico asserpantur, Pars I , Londini , 1838 , n® Ivi , p. 86. ^ W. Cureton. Spicilegium syriacum^ containing remains of Bardesan, Meliton, Am- brosey and Mara Bar, Serapion, London, 1855, p. 102; Remains ofa very ancient recen^ sion of the four Gospels in SyriaCy hitherto unknouwn in Europe, discos^eredy edited^ and translated, London, 1858. Vid. Praef. pp. vii, et praesertim lii et liii, in nota. ^ W. Wright, The Homilies of AphraateSj the Persian Sage, edited from syriac manuscripts of the fifth and sixth century in the British Museunij London , 1860. X PRAEFATIO — CAPUT I. tutus est, quo falsae Gennadii et Armenorum adsertiones eum spoliaverant, cum ipsius operum non modicam partem lacobo Nisibeno tribuerent, eruditis viris Assemani et Antonelli fidem facientes, ut deinceps dicendum erit. At pro Aphraate nobis reclamant aliqua testimonia scriptorum syrorum (non quidem eiusdem aetatis, sed seriorum temporum), quibus ostenditur vir ille non plane apud gentem suam latuisse, et sanctitatis doctrinaeque no- men certe gessisse. Ita Georgii, episcopi Arabum (f 724), exstat epistola, inter duodecim quarta, cuius tria priora capita scripta sunt de Sapiente Persa. In primo qui- dem Georgius auctoris nostri condicionem , et tempus quo innotuit perquirit ; in duobus vero quae sequuntur, varia eius doctrinae puncta (quandoque suis ponderibus, ut videbitur) examinat, eum tamen « valde doctum, acrem inge- nio, scripturarumque sacerdotalium notitia quam maxime peritum decla- rans » : citaoM v> i»^ -- Ur^^ f^l PO0 l^^s oC^ 0001 ^m^o ^;oto : too« uoio^{ U*9 r^i»* ^^ «^{% .U^»^ * Atque hoc primum de Aphraate documentum maioris est momenti quam ut ad ipsum saepius non redeamus. . At Sapiens Persa proprio nomine appellatur a lexicographo Syro Barbah- lul (963), cuius haec sunt verba in suo Lexico syro-arabico : 1^9^% ^a^aa ^iv^^sl .^^M^«LM9 ^l |^;d \m^ a«ooi ^ (( Aphraates, in libro Paradisi (memoratus) , est Sa- piens Persa, ut tradunt ». Saeculo sequenti, Elias Nisibenus, seu Barsi- naeus (f 1049), aliquando apud Mossulum monachus, postea metropolita Ni- sibis, composuit opus chronographicum, in quo Aphraatem commemorat, eiusque inserit temporum supputationes « ab Adam ad lacobum, et a lacobi descensu in Egjptum usque ad initiuni aerae Seleucidarum » , seu « annos domus Adam iuxta sententiam Aphraatis Sapientis Persae » pux; ^l «w 6ua% \^ .|^;d Ua^ ^oi3{« Haec tabella nigris rubrisque litteris scripta, in codice membranaceo formaemaximae Musaei Britannici (Ms. Rich. 7,197) syriace et arabice disposita est. Eamdem edidit ^W Wright syriace'. Nono post Aphraatem saeculo, scriptor eruditissimus Gregorius Barhe- braeus (f 1286) duplex de Aphraate protulit testimonium in Chronico eccle- * Apud P. Lagarde, Analecta syriaca^ Lipsiae, 1858, p. 110, 11. 2, 3; cf. p. 117. 11. 23, 24. W. Wright, The Homilies of AphraateSy p. 20. Vid. G. Ryssel, Georgs des Araberbischofs Gedichte und Briefe^ Leipzig, 1891, p. 45; L Forget, De {fita et scriptis AphraatiSy Sapientis Persae^ Dissertatio historico~theologica ^ quam ad gradum doc- toris s. theologiae in Unii^ersate Lomniensi consequendum conscripsit , Lovanii, 1882, pp. 12-13. ^ Rubens Duval, Lexicon Syriacum auctore llassano Bar BahlulCy Parisiis, 1888, c. 208. ^ W. Wright, The Ilomilies ofAphraates, pp. 38, 39. DE XOMINE ET PERSONA APHRAATIS. xi siastico, Sect. 2, C. 10 : \ab^ ev^ b^lo ■tlei3 e»oa*t t^;9 l-w.a.. loet 'a.^C>j« peit eoa^o • * • • .fi^ .aSk, \LiLi ^ ^/ ^LjLo ^ui^o &^U9ama iiai^i;^, * « Huius tempore(Papae, scilicet, episcopi Seleuciae et Ctesiphontis, -j- 326 vel 335) innotuit Sapiens Persa, no- inine Parhad, cuius exstat liber exhortationis syriace, cum epistolis viginti duobus iuxta litteras alphabeti . » Ita quidem codices Cantabrigiensis et Oxo- niensis (Bodl. 122); at Londinensis (Rich. 7198) in plurali posuit |i.o^i;jo liber exhoriationum. Et in sectione prima , c. 26, postquam numeravit Athanasium Alexandrise, Eusebium Hemesinum, Ephraemum ceterosque, addit : ^^ ^^H At^^L^ ia&9 AJko oa» ^u uoio^«N \^'^ pM.A«* ^l «m«A«iaa ^yi^no iSlo 2 (( Inclaruit ctiam sapiens Buzitis , et pariter sapiens Persa , orthodoxus , qui librum scripsit De- monstrationum. » Atque haec est codicis Cantabrigiensis lectio. Oxoniensis ponit «Ma^foa iS{o, seusu non mutato. At in codice Londinensi, ad quem solum W. Wright respexerat, aliter legitur, scilicet |^3 p>a*a^ «m^ioa ].vi>n» a Inclaruit etiam sapiens Buzitis (qui est) Sapiens Persa ». Wright in scriptione nominis, de cetero nusquam forsan auditi , errorem amanuensis suspicatus , pro »m-^iaa (( Buziti » utt4oi3[f] (( Aphraatem » legendum coniecerat'. At ex aliorum codi- cum relatione nemini dubium erit quin Barhebraeus Aphraatem ab illo Buziti (quisquis est homo ea appellatione memoratus) distinguere voluerit. Orthodoxorum autem nomine vocat Barhebraeus Monophysitas , ad quo- rum sectam Aphraatem quasi in antecessum contendit adscribere. Paulo post Barhebraeum, Ebediesu Sobensis episcopus nestorianus (1318), in suo Catalogo omnium librorum ecclesiasticorum in quo Syrorum primum, sed etiam aliquorum e graecis latinisque recenset opem, cuiusvis sectae, apud Syros recepta, hoc Aphraatem tetrasticho laudat* : iSo^ us^ i^ot3{ UmlB ] v>*'^- odi jiS^ ^ ^L%L loot MM a Beatissimus Aphraates, ille Sapiens Persa, duos composuit tomos sermo- num, ordine alphabetico digestorum. » Ut ostendetur, sermonum viginti duorum iuxta ordinem litterarum tomi duo , septem annorum interiectu separantur. Aliter ultimum versum expressit Assemani (K c.) : duos tomos, necnon orationes ordine alphabetico digestas, i. e. cum orationibus . . . Alii quoque per eadem vestigia ierunt. Ambigui sane sunt ^ I. B. Abbeloos el Th. Lainy, Gregorii Barhebraci Chronicon ecclcsiasticum, Lova- nii, 1872-1877, t. 1, p. 85; t. II, p. 33. ^ Ihid.y 1. 1, c. 85; cf. t. II, cc. 8G5-866. * W. Wright, The homilies of AphraateSy p. 3. * Assemani, Bibliotheca orientalis, Romae, 1719-1728, t. III, pars 1, p. 85 XII PKAEFATIO — CAPUT I. sensus particulae ».; quem elegimus ideo elegimus (duos tomos sermonum, seu complectentes sermones), ne videretur eruditus librorum collector errare aut inaccurate loqui , hos duos tomos Demonstrationum a sermonibus alpha- beticis discernendo. Tandem librarius incerti nominis, qui anno 1364 variorum opera coUegit (Musei Britannici Cod. Orient. 1017), Aphraatis chronicon, seu ultimae De- monstrationis initium, libro suo inseruit, hoc praemisso titulo : ^^» lo$^ ^ .^ o»'-^ *««^ ^*^^ \^^^ oAfiXi oot ^oi;dt i ift*n^5 i^^; )bua«.L Auxiliante Deo scribimus Demonstrationem de Acino, Sapientis Aphraatis^ qui est lacobus, episcopus sancti Matthaei. Eius oratio nobis adsit, Non abs re erit animadvertere codicem insu- per comprehendere aliquot opera historica Gregorii Barhebraei, in eodem monasterio sancti Matthaei sepulti, et alia lacobi Severi, Tagritensis epis- copi, quondam in eodem coenobio monachi, et ibidem pariter conditi. Sed plura de hoc libro in codicum nostrorum descriptione dicenda erunt. His septem veterum verbis accedant amanuensium nostrorum testimonia , quibus auctoris , qui de se ipso expresse siluerat * , nomen iterum proditur, et fama declaratur. In primo codice , folio primo , lector quidam Sapientem Persam doctorem et virum egregium vocavit, eius orationem implorans. (Cod. A, fol. l a). Alius, Zachaeus nomine, clausulae finali viginti duarum epistolarum addidit : Hic Sapiens Persa vir perfectus fuit; eius verba et doctrina de ipso testimonium reddunt. Huius oratio nobis adsit. (A fol. 154 b). Alter codex post ultimam Demonstrationem exhibet hanc librarii notam : Absoluta est in hoc libro descriptio omnium epistolarum sancti lacobi, Sapientis Persae (B fol. 174 a); et, inversa charta, scriba bonam et gloriosam memoriam apprecatur ei qui praestantissimum thesaurum adquisivit librorum sancti la- cobi, Sapientis Persae {B fol. 174 b). Ultimo demum haec adnotatio proferatur anonymi scriptoris tertii codicis noslri : Sapiens Aphraates est lacobus, episcopus sancti Matthaei (C fol. 159 a). At paucioribus exceptis auctorum locis supra relatis, nihil aliud de ipsius vita et rebus actis, aetate et loco habitationis , memoriae mandatum hucus- que novimus; et quae Aphraates ipse de se silentio praetermisit , nullus, quod sciani, auctorum conscripsit. Haec igitur duntaxat possunt sciri, quae * Cf. Demonstr. xxii, 20. DE NOMINE ET PERSONA APHRAATIS. xiii ex ipso opere eruuntur, prout iam eadem Georgius episcopus in Epistola su- pra dicta pluribus verbis perquisivit. 2. Sed ante omnia de proprio nomine Sapientis Persae, quod Georgius ignoravit, quaestio habeatur. Duplici eum nomine vidimus appellatum : alterum a Barhebraeo ^jot^ {Far-- had, seu Ferhad secundum Rosen et Forshall in Catalogo 1. c.) scriptum, apud ceteros evasit ^tw^J, ss^9i'^l, quae formae serioribus temporibus magis usita- tae, ad graecam scriptionem ^A^paaTvis effictae sunt. Porro nomen ipsum, a Syrorum lingua alienum, apud Parthos, Persas, Armenos commune olim exs- titit, etiamque apud hodiernos Persas sub forma ^'.4^ in usu servatur*. Alius 'A^paxTTj; martyr (373) a Theodoreto commemoratur, natione pariter Persa, qui Edessae et Antiochiae vitam anachoreticam egit*. Huius memo- riam Graeci die 29 ianuarii, post martyres Edessenos et sanctum Barsi- maeum, episcopum Edessae, recolunt. In romano martyrologio pariter, at die septimo aprilis , indicitur. Sed Aphraatem nostrum alio modo lacobum vidimus appellatum, nomine quippe christiano, quod forsan ad alterum gentilicium adiunxerit baptismate recepto, vel magis quando ad ecclesiasticum gradum provectus est. Notum est autem similes nominum mutationes aut adsumptiones ab antiquo hodieque apud Orientales frequentari ' . Utcumque res est, haud dubium videtur esse quin ex eo cognomine ortus fuerit error quo lacobi Aphraatis opera pro ge- nuinis lacobi Nisibeni scriptis obtinuerint, cuius scripta nulla superesse, ad- versus Gennadium respondentes , ostendemus; aut etiam lacobo Sarugensi imputarentur, Assemano auctore. Hunc quippe ^a^ ooa^ lacobum Docto- rem, illum vero ja» oai^ lacobum Magnum solent appellare; lacobo autem Aphraati pertinet titulus Sapientis Persae. Alius etiam noster habendus est ac lacobus, martyr in Persia sub Sa- pore II, aliique multi, nomine maxime promiscuo sic nuncupati, de quibus non est operae pretium in praesenti inquirere. * Vullers, Lexicon persico-latinunij Bonnae, 18G4, t. II, p. 673, c. 2; J. B. Abbeloos, Acta sancti MariSy Analecta bollandiana, t. IV, 1885, pp. 86, 103, 105. Cf. Tacit. AnnaL lib. n, 1, 2; lib. VI, 31, 32, edit. Lemaire, 1819, t. I, pp. 158, 159, 573. ^ Historia ecclesiastica ^ lib. IV, c. xxiii (xxiv). Patr. Gr. l. LXXXII, c. 1185; Philo- theusy c. VIII. Ibid. c. 1368-1377. ^ Vid. J. B. Abbeloos et Th. Lamy, Gregorii Barhebraei Chronicon ecclesiasticuniy 1. 1, p. 191; l. II, p. 377. — Assemani, Bibliotheca orientalis, t. II. Dissert, de Mono- physitisy cap. vii , De mutatione nominis. XIV PRAEFATIO — CAPUT I. Nos tameii remorabitur Athanasii locus, in epistola encyclica, ad episcopos Aegypti, anno 356 scripta, in qua doctores catholicos suae aetatis arianis op- ponens, lacobum cum ceteris Mesopotamiae episcopis distincte nominat : 'laxwSou xal TOiV » (( inversus », ita a forma dicti; a christianis vero, iam a saeculo quinto, Elpheph *asck et Chuchta |6oaa appellati, e regione urbis Mossulensis, trans ulteriorem ripam fluminis, qui quatuor vel quinque horarum ad orientem distat itinere. Ab hodiernis incolis ^ z^ Sheikh Matta vocatur; ad iugum mon- tium Badhinan Kurdistani pertinet, et subiectam vallem torrentis Ghazir, qui in Zabum maiorem influit*. 4. Si vero tempus inquiramus (in reliquum dilata probatione quae ex aetate translationis armeniacae colligi potest), primum testem habemus sanctum Isaacum Antiochenum (f circa 460), qui magistrum habuit Edessae Zeno- bium , sancti Ephraeirii discipulum. Is Aphraatis loca haud exigua (De- monstr. i, 14; iii, 1, 3) in carminibus suis viii et xiii, non solum eadem sententia , verum iisdem saepe vocabulis exprimit, adeb ut, qui ambo simul perlegit, pro manifesto habeat Aphraatem iam ab auctore saeculi quinti tritum fuisse ^. Insuper, prius iam nos monuit Barhebraeus Sapientem Persam tempore Papae inclaruisse. Hunc autem, Persam et ipsum similiter appellatum, supra diximus ab anno 266 ad annum 334 secundum Barhebraeum , iuxta alios vero ab anno 256 aut 257 ad 326, Seleuciae et Ctesiphontis pontificatum gessisse. * De situ monasterii sancti Matthaei vide S. Badger, The Nestorians and thcir rituals^ Londini, 1852, t. I, p. 95 seqq., et cf. tabulam chorographicam alleram ad calcem voluminis, et I. Rich, qui locum describit apud C. Ritter, die Erdkundej part. IX, West- Asien, Berlin, 1840, ii, 4, vol. VI, § 23, pp. 732-740. ^ Bickell, S, Isaaci Antiochenij doctoris Syroruniy opera omniaj pars I, Gissae, 1873. Carm. viii, w. 1280 seqq., p. 138; xiii, vv. 14-20, p. 250; vv. 52-102, p. 252-254, aliaque. Cf. Bickell, Ausgewdhlte Abhandlungen des Bischofs lakoh Aphraates \>on Mar Mat^ th&us (Thalhofers Bibliothek der Kirchen{>atery vol. CII), Kempten, 1874, p. 52, not. XVI PRAEFATIO — CAPUT I. At ipse epistolis annum curavit Aphraates apponere. Quintam enim ads- cribit anno 648 AJexandri, regis Graecorum (Demonstr. v, 5), seu aerae Seleucidarum, qui est annus post Christum natum 336-337. Rursus cum ex- pleta vigesima secunda, Demonstrationum ad alphabeti ordinem digestarum indicem ipse componit, decem priores ait anno 648 regni Alexandri Philippi Macedonis confectas (336-337 post Christum), duodecim autem posteriores anno 655 « regni Graecorum et Romanorum , Saporis trigesimo quinto » , qui est post Christum 343-344 (Demonstr. xxii, 25). Et speciatim decima quarta, ad episcopos et ecclesias Seleuciae et Ctesiphontis , mense « shebet » anni 655, qui est Saporis trigesimus quartus (februario-martio 344), data fuisse inscribitur (Demonstr. xiv, 50). Tandem vigesima tertia mense « ab » (iulio- augusto) anni sequentis , seu 656 Alexandri Philippi Macedonis , trigesimi sexti Saporis, post edictam persecutionem quinti, confecta est (Demonstr. xxiii, 69), post Christum 345. Itaque Sapiens Persa, regnante in Perside quidem Sapore (309-379), in Occidente autem Constantino (306-337) et Constantio (337-361), priores trac- tatus conscribebat aut absolvebat, anno post concilium Nicaenum duodeci- mo, ipso quo Constantinus obiit*; posteriores vero intermissis annis septem, et dira diutinaque Saporis adversus christianos persecutione iam incepta. Merito ergo sancto Simeoni aequalis aetate dicetur, qui anno 340 martyrium subiit , sancto Shadusto , Persae , huius in episcopatu et in confessione succes- sori, et sancto lacobo Nisibeno, qui anno 338 vitam exegit. Coaevum etiam clari nominis habuit Aphraates Ephraemum, licet paulo iuniorem. At neuter alterum magistrum^ut discipulum habuit. Iste namque, Nisibi quidem natus, apud lacobum Nisibenum discere occoepit; at post huius mortem Edessam migravit, ibique scripta celeberrima composuit, et usque ad finem vitae (373, ut verior est sententia) habitavit. Inde claret non posse Aphraatem discipulis « Prophetae Syrorum » connumerari, sicut iam Georgius recte animadvertit ; (i licet aliquantulum conveniant tempora quibus ambo vixerunt et docuerunt, attamen cum sanctus Ephraem adolescebat, scriptor Persa iam senuerat » ^ ooi fd : ^ad jLaia^Moo 1^^^ ol -l^^d ooi Ua&»n.aft\ )o«3{ U«»o U^ P^ fj^l U^\^ ^p^ l6sLMao ^l .3 o«d ^ |am |«^3 ooi ^9 Ud^aM .p^ )ooi ««oiobu{ )o«;d{ u;^ Num aliqua etiam societate iuncti fuerint nullibi apparet, neque Aphraates inter plurimos Ephraemo no- tos ab auctoribus unquam est relatus. Aliud demuni cst quod, quamvis in oasdem saepe sententias, infra proponendas, conveniant, tamen, ut rur- * Ita Georgius in Epistola (apud Lagarde, Analecta st/riaca), at paulo infra, repu- gnantia loquens, innuere videlur decem priores Demonstrationes octo annis ante Cons- tantini obitum seriptas esse. Ceterum in hoc loco non uno errore labitur. ^ Apud Lagarde, Analecta syriacaj p. 114, 11. 4-7. DE NOMINE ET PERSONA APHRAATIS. xvii sus Georgius notavit, utriusque indolem, modum, stilum quisque perspiciet dissimillima esse : -^i^l «^;^ U««Of^ 1^9 oiLaiaXM9 Maa* ;^ U 1 <^ Neque enim doc- trina eius doctrinae sancti domini Ephraemi similitudinem exhibet. » De anno quo vita excesserit, sicut nec de nativitatis eius tempore, nihil possumus pro certo affirmare. Verumtamen, si summam sacrarum Littera- rum scientiam, doctrinae robur et firmitatem, aut gradum ecclesiasticum , existimationem etiam quam videtur obtinuisse consideremus , prout ex tota nobis Demonstrationum indole manifestantur, coniectura credi poterit Aphraa- tem, cum scriberet, virum fuisse firmatae iam aetatis, praesertim si adhuc vivente Papa , ut censuit Barhebraeus , floruerit , itaque ultima saeculi tertii parte natum esse, et grassante adhuc quadraginta annorum persecutione (340-379), sed non ante annum 345, quo ultimam Demonstrationem compo- suit, occubuisse. Eum vero ab ipso persecutore, contra quem scripserat, vexatum sublatumque fuisse , per nulla monumenta certa adhuc licuit inferre. Aphraatis utique nomen in pervetusto martyrologio syriaco, anno aerae nos- trae 412 antiquiore, deprehendimus , in quo post duodecim mensium nomen- claturam addita sunt quasi in altera parte \uj^ ^l .v*«i».«i^ oS^iN [ufeoo^ ^^^j loi^ pUf&M uIamo WMfoalo ^AOAftdl «Ma2^ Umh) ^ «moX3imo ^oi^Io i-u» |«^aa ^%l^ \ujaj» «^9 : Um«d .|mw» « Nomina confessorum qui in Oriente interfecti sunt : Abba primus confes- sor, Dali confessor secundus, Bulha, Hazath, Aphraat, Menophilus, e pri- mis; Miles episcopus, et Abursam, et Sinai, confessores primi*. » Sequuntur episcopi Persidis Simeon Barsabae, Barbashemin, Shaddustius, et alii cum presbyteris et diaconis, qui fidem in his regionibus confessi sunt. Ipsumne Sapientem Persam, qui in postremo Sermonum tam cupide videtur martyrio inhiare, an eius homonymum quemdam, hisce priscis martyribus perse- cutionis Saporis adnumeratum habeamus, definiri nequit, licet dici possit alium, nostro antiquiorem aliquanto, hic significari, utpote Millesio episcopo praepositum, quem, cum Abrosimo presbytero et Sina diacono, sub initium ferme, id est anno primo vel secundo persecutionis (340 vel 341), martyrio novimus esse coronatum. Aphraates vero noster non ante annum 345, quo ultimam Demonstrationem conscribebat , supremum diem obiit. 5. Ut autem ad certiora redeamus, e suis scriptis illum agnoscemus (li- cet eam auctoris nostri condicionem in dubitationem nuper tentaverint addu- ' Lagarde, Analecta syriacay p. 111 , 11. 1 et 2. ^ loh. Bapt. de Rossi et Ludov. Duchesne, MarUjrologium Hieronymianum (Acta Sanctorum, Novembris t^ II) pp. [i.xm] et [lxiv] et W\ Wright, An ancient syrian Mar- tyrology : Journal of sacred literature, 1866, vol. VIII (New Series), pp. u et 431. Antiquum huius menologii documentum ultimis foliis comprehenditur codicis syriaci Musei Bri- tannici addit. 12,150, omnium qui annum certum adscriptum ferunt vetustissimi. PATB. gra. — p. I. T. I. b xviii PRAEFATIO — CAPUT I. cere*) coenobitam fuisse, etiamque clero adnumeratum. Monachum quippe sese non semel profitetur, cum videlicet ad monachos, « fratres suos » (De- monstr. vi, 6, 20. Cf. x, 9.), scribens, eos monet, tanquam ipse monastica vita eruditus, disciplinaeque praeceptis instituit (Demonstr. vi, 8, seqq.), haec iun- gens : « Conveniens et aequum et decorum est consilium quod do mihimetipsi et vobis, dilectissimi monachi, qui uxores non accipitis » (Demonstr. vi, 4). Pari- ter, initio Demonstrationis xviii, sermonem instituit de re quam fatetur silentio minime praetermittendam : « de sacro scilicet pacto seu de virginitate et casti- tate in qua perstamus ». « Sortemhanc... libere servamus, non vi aut alicuius ne- cessitate praecepti, nec lege aliqua in ea cohibiti » (Ibid. 12), sed proposito vel voto voluntario obligati , quod ostendit in Demonstratione vi , 4 , nisi verbis expresso , saltem facto ipso et tacite , ut hodiernorum subdiaconorum , pronun- tiato. Et alio loco de monachis loquens, se eorum numero rursus demonstrat insertum : « Haec omnia tibiscripsi, carissime, quia nostra aetate homines inve- niuntur qui seipsos vitae solitariae castimonia?que devovent religiosae. Porro praelium contra adversarium committimus, ac ipse nobiscum contendit, ut ad statum [saecularem] a quo libere discessimus nos reducat. » (Demonstr. vii, 25.) Monasticum autem sancti Antonii institutum ipsius discipuli, magistro nondum mortuo, ex Aegypto in Orientem et in Persidem usque, eo ipso tem- pore , id est ineunte saeculo quarto , invexerunt ; cui nomen dedisse in primis tradunt sanctum lacobum Nisibenum, et sanctum Millesium, Susarum deinde episcopum et martyrem, de quo supra^. Apte profecto in haec prospera in Perside militiae monasticae exordia cadit Aphraatis declaratio : sua aetate inveniri qui solitariam, religiosam continentemque vitam amplexabantur. Haec habui quae de statu monastico Aphraatis scriberem. Nunc relinquitur ut inquiram qualis sit auctoritas in testimoniis scriptorum dicentium Aphraa- tcm in monasterio illo sancti Matthaei episcopum exstitisse. Res autem e tex- tuum disquisitione perpendenda est. Duo quidem loci in Demonstratione xiv ad firmandam praedictam opinio- nem inultum videntur conferre , prior in huius epistolae exordio , quod iani Georgius in testimonium adduxit : cum nempe Aphraates seipsum clero adnu- merat, scribens : « Consilium cepimus omnes nos, dum congregati suinus, * H. Weingarten , Der Ursprung des Monchtums im nachconstanstinischen Zeitalter (Zeitschrift fur Kirchengeschichte , Gotha, 1877, I pp. 1-35; 545-574); art. Monchtum in Ilerzogs Real-Encyclopadie, Leipzig, 1882, vol. X, pp. 776, 777. — Aphraatis causam defendit Ryssel , Notiz iiber die Anfange des Monchtums in Syrien (Theologische Lile- raturzeitung, 1885, nMG, cc. 387-390). ^ Vid. Assemani, Bibliotheca Orientaiis, t. III, paH. 2, pp. dccclxii, seqq., et dccclxxxvi; Sozonieni, Historia ecclesiastica , II, 14. Patr. Gr. t. LXVII, c. 9t)8, seqq. DE NOMINE ET PERSONA APHRAATIS. xix scribendi epistolam hanc ad fratres nostros universos , Ecclesiae filios , in va- riis regionibus degentes ; episcopi , presbyteri , diaconi , totaque Ecclesia Dei cum omnibus liberis eius in diversis locis, qui apud nos sunt : fratribus nos- tris carissimis et dilectissimis , episcopis, presbyteris, diaconis, una cum uni- versis liberis Ecclesiae qui vobiscum sunt, omnique populo Dei, Seleuciae et Ctesiphonte et per varia loca exsistenti, sit a Domino Deo et Vivificatore nostro, qui per Christum vitam nobis dedit, nosque ad se accedere fecit, pax multa; » alter vero cum in eadem epistola {Ibid. 25) de sancta manuum impositione loquitur, seu sacra ordinatione, « quam homines, inquit, a nobis accipiunt ». Sed quia utrumque locum (licet, nostra quidem sententia, optimo iure in hanc partem interpretatum) , dubiae esse significationis , ipsamque orationem quasi « ad fallendum compositam » * debeamus agnoscere , propter incertam in priore vocabulorum flexionem episcopi, presbyteriy didconi, et ambiguum pariter sensum praepositionis ^ (a nobis vel e nobis) in altero , alios textus ad- vocabimus, in quibus Aphraates, episcopos summa auctoritate compellans et admonens, in episcopi modum profecto loquitur. Praedictae enim epistolae scriptor dissensiones ob Pastorum vitia, fastum, ambitionemque in ecclesia Seleuciae et Ctesiphontis exortas, palam aspereque coarguit (Demonstr. xiv, 2, seqq.). Quos ita compellat, pastorum {Ibid. 39), sacerdotum (Demonstr. vii, 18), rectorum gregis (Demonstr. vii, 26), dispensa- torum domus (Demonstr. xiv, 38), speculatorum, quasi 67rtGxo7ra)v(Demonstr. vii, 26), doctorum (Demonstr. xiv, 26; vii, 18), nominibus sunt insigniti; vocantur electi et uncti ut praesint (Demonstr. xiv, 27), gregis congregatores (De- monstr. xiv, 38), educatores liberorum Ecclesiae {ibid.). Ipsi filios ex aqua gi- gnunt Ecclesiae {ibid.)j iuvenes imbuunt, et virgines instituunt (Demonstr. x, 6); Ecclesiam, Apostolorum munere, Deo desponsant (Demonstr. xiv, 38, 39). Medicos etiam alloquitur, quorum cura est vulneratis medendi (Demonstr. vii, 2, 4); qui claves caelorum tenent, ut paenitentibus ianuam aperiant (De- monstr. xiv, 26; vii, 11), non vero ut hac ligandi et solvendi potestate per- verse abutantur (Demonstr. xiv, 44); tubas inflant et monent populum (De- raonstr. vii, 18) et baptismi sacramentum conferunt (Demonstr. vii, 21). Hos porro fratres vocat (Demonstr. xiv, 42, 45, 49) ; peccantibus se humiliter adnumerat {Ibid. xiv, 2, 21, 26), eosque non ut « subiectos quos edoceat », sed velut « aequales gradu r> « consiliariosqueetadiutores «(exCol. iv, ll)computat {Ibid.j XIV, 42, 45). « Fratres nostri, inquit, superbiunt titulis quos suscepe- runt, ut possint ligare... Et potestatem habeo et ego » {Ibid. xiv, 25). Ministe- rium sacrum extollit, cc quod, ait, non debemus spernere, ne ab ipso reprobe- * J. Forget, De rita et scriptis Aphraatis, p. 101. XX PRAEFATIO — CAPUT I. mur » (Demonstr. xiv, 17), Denique se fatetur thesauro regio a Domino domus praepositum esse (Demonstr. x, 8); Ecclesiaenominedocet(Demonstr. xxii, 26), et gravi auctoritate a pastoribus requirit ut indignos gregi non praeponant (Dc- monstr. x, 6), neve antiquiorem, sed digniorem sufficiant (Demonstr. xiv, 25). Ex talibus loquendi formulis iure inferimus virum in sacra hierarchia cons- titutum ad aequos et pares scripsisse, et insuper qui epistolam huiusmodi, episcoporum regionis suae et totius cleri mandato, ad primariam ecclesiam Seleuciae et Ctesiphontis misit, facere nequivisse nisi ecclesiasticus vir esset, sive propria existimatione et eruditione, sive etiam sedis suae dignitate atque excellentia conspicuus. Haec vero apte dici possunt de antiquo monasterio sancti Matthaei, quod inter vicinas sedes praestantiam aliquam, forte iam eo tempore, obtinebat. Ulud enim, quod ferunt, a conditoris nomine, Diocletiani persecutionem fu- gientis , ita appeltatum ' , vel quod in honorem dicatum fuit B. Matthaei Evan- gelistae, quem suum etiam Chaldaei iii Perside agnoscunt apostolum, ab ipsis sancti Antonii discipulis eo ipso tempore conditum est*, et sedes revera ex- stitit olim episcopalis, quae Chaldaeis iacobitis cessit, Instituto ab his primate orientalium in urbe Tagrito anno 629, coenobium matthaeanum tanquam pristinae sedis Seleuciae locum excipiens, sub auctoritate patriarchae ordi- nem secundum obtinuit, veluti sedes ipsius metropolitae Ninives, postea Mossuli, qui etiam « episcopus sancti Matthaei » dicebatur'. Hic, ab ipso ca- tholico ordinatus, ceteris episcopis honore et dignitate antecedebat; statuta etiam lex erat ut ille catholicus in monasterio deberet incathedrari. Nonnulli episcoporum sancti Matthaei, inde a quinto ad duodecimum saeculum, a Bar- hebraeo et Assemano nominati, celebres exstiterunt. lidem auctores testes sunt de monachbrum ibi degentium auctoritate et magna frequentia*. Haec fuit matthaeanae sedis condicio, donec anno H55 principali cathedrae adiecta est, cum scilicet Tagritensis et Ninivensis ecclesiae in sedem unam collectae * Rich coenobii exstructionem a Matthaeo, Eugenii discipulo, anno 334, ipsimet Aphraatis tempori, adscribit (apud Ritter, Erdkunde 1. c, p. 737). Idem auctor (p. 735), et Badger, The Nestorians and their rituals, t. I, p. 96, conditoris speluncam, necnon in ecclesia tumulum ostendi aiunt. ^ Assemani, Bibliotheca Orientalis, t. II, p. 460; t. III, part. 2, pp. iii seqq., et dccclxviii. Adserit lesuiab, auctor saeculi XIII, cuncta coenobia orientalia a sancto Euge- nio eiusque discipulis fuisse fundata, et sanctorum nominibus nuncupata, ante exortas haereses et concilia congregata (Assemani, 5/W/o/Aem OrientaliSy t. III, part. 1, p. 300). ' Assemani, Bibliotheca Orientalis, t. II, Dissert. de Monophysitis ^ § ix, sub verb. Monasterium S. Matthaei. * Vid. J. B. Abbeloos et Th. Lamy, Barhebraei Chronicon ecclesiasticum y t. I, cc. 285, 344; t. II, cc. 104, 342, 364; Assemani, Bibliotheca Orientalis, t. I, p. 445; t. II, Dissert. de Monoph.y § viii, Sedes Maphriani; § ix, sub verb. Mosul et pp. 419 seqq. APHRAATIS OPERA. xxi • sunt. Monastcrio tunc praefuit archimandrita. At Tagrito destructo, Primas in coenobio sancti Matthaei sedem elegit. Anno autem 1171, monasterium a Curdis direptum deseruerunt monachi , Mossulum aliquando habitaturi. Iterum anno Graecorum 1680 , dominica , die 25 mensis « ab », seu augusti 1369, Curdi coenobium vastaverunt et funditus expilaverunt , suppellectilique , cibariis et thesauris ablatis, domum et templum vacua reliquerunt*. Hodie, ut referunt qui locum lustravere, monasterium, excepta ecclesia, ruinis paene coUapsum iacet; episcopus iacobita cum uno vel paucis monachis coenobium inhabitat, et pagos aliquos iurisdictione tenet. In ecclesia sunt plura eiusdem loci epis- coporum, atque etiam catholicorum sepulcra, estranghelicis et carshunicis pleraque titulis insculpta, et in primis lacobi Sarugensis, Gregorii Barhe- braei, lacobi Severi Tagritensis, de quibus supra sermo factus est (p. xii). At alia vetustate corrupta sunt, alia a Curdis derasa*. Ceterum nemo nescit eosdem saepe apud orientales episcopos fuisse quos monachorum praepositos, ita ut inter lacobitarum sedes episcopales, viginti et unum monasteria enumerentur'. Ex pluribus iterum scriptorum locis dis- cimus monachos ecclesias administrasse , aliquos etiam ad episcopi munus in propriis monasteriis, « honoris et meriti causa », fuisse provectos et ordina- tos : Ti[iLT? ?v£xev, avr' a[it.oi6Yi^ cidTrcp twv auTOi; :7eTCo^iTeii[jL6Vtov yeipoTovviOevTEC sv toi; t^ioi; [lovaaTxp^oi; \ CAPUT SECUNDUM APHRAATIS OPERA 6. Demonslrationes xxiii recensentur. Quae fuerit eas occasio scribendi. Aphraatls amicus. — 7. 8in- gulae Demonstrationes analysi describuntur. — 8. Demonstrationum autbentia probatur adversus Gennadium. — 9. De translationibus operum Aphraatis. Versio armeniaca. Eiusdem iudicium, uti- litas. Versio latina Antonelii. Versio aethiopica. 6. Merito salutatur Aphraates patrum ccclesiae syriacae antiquissimus , * J. B. Abbeloos et Th. Lamy, Barhebraei chronicon ecclesiasticum , t. III, p. 531. * Monasterium saDcti Matthaei visitaverunt Rich, anno 1820 [supra p. xv), et Badger, annis 1843 et 1850. Is in supradicto opere The Nestorians and their ritualsy tradidit eoenobii conspectum (p. 97) et situm ecclesiae designavit (p. 95) , cum sacello B. M. ad orientem, et coemeterium, seu |*«»ofi^ « locum sanctorum », in occidenlali parte templi. Uterque monet traditiones circa hoc coenobium diversissimas , et quae a loci incolis nar- rantur, parvi facienda esse. ' Assemani, Bibliotheca OrientaliSy t. U^Dissert, de Monoph, , § ix, Monasterium S.Abel, * Sozomeni Historia ecclesiastica^ vi, 34. Patr, Gr., t. LXVII, cc. 1393-1396. Cf. J. B. Abbeloos et Th. Lamy, Barhebraei Chronicon ecclesiasticum ^ t. I, c. 381. XXII PRAEFATIO — CAPUT II. cum primus ipse sit cuius opera, quae quidem a gentis suae scriptoribus ei adsignantur, utque ab ipso ex ordine recensentur, ad nos integra pervenerint. Hae igitur sunt , auctoribus Barhebraeo et Ebediesu, supra (pp. x , xi) evo- catis , Dissertationes viginti duae , secundum alphabetum digestae et bifariam divisae, addita alia vigesima tertia extra ordinem litterarum. Titulum singulis imposuit librarius post auctorem a Demonstrationum » |6Sa-i (Demonstr. xxii, 25; xviii, 12). Ita etiam Barhebraeus, et Georgius, et auctor anonymus in codice Musaei Britannici Orient. 1,017, de quo supra (p. x). Variis autem ab ipso auctore nominibus insignitae dicuntur ^;;^ « Epistolae » (Demonstr. i , 1; XIX cod. B in tit.), \l^\io « Sermones » vel « Homiliae » (Demonstr. x, 7, 8; XXII, 25, 26), nonnunquam etiam w'^ « Gapita » (Demonstr. xxii, 25, 26), ^-3a» « Libri » (Demonstr. xi, 7), ^;©»ox « Memoriae » (Demonstr. x, 7; xxii, 25; xxiii, 60), atque etiam ^;k quasi « Res gestae » seu « Historiae » (De- monstr. iv, 1 ; x, 9), iLai^.suM (Demonstr. xxii, 25) et u^ « Adhortationes » (Ibid.). Viginti duae priores ad ordinem viginti duarum litterarum alphabeti sy- riaci dispositae sunt, ita videlicet, quod Orientalibus iucundum semper fami- liareque exstitit, ut singulae per unamquamque litteram incipiant, et alia alii ex ordine succedat. Vigesima tertia a prima littera rursum orditur. Omnium igitur indicem, priusquam propius explorentur, lector accipiat. I De Fide. — ii De Garitate. — iii De leiunio. — iv De Oratione. — v De Bellis. — VI De Monachis. — vii De Paenitentibus. — viii De Resurrectione mortuorum. — ix De Humilitate. — x De Pastoribus. Hic Aphraates priorem operum partem, seu tomum, claudit (Vid. De- monstr. x,9.). Porro decem has Demonstrationes, litteris ab alafad iud praeno- tatas, e Demonstratione xxii constat, ut dictum est, anno aerae Graecorum 648, post Ghristum 336-337, scriptas seu absolutas fuisse, duodecim vero quae se- quuntur, a littera caf ad tav, post annos septem, scilicet anno Ghristi 343-344. XI De Gircumcisione. — xii De Paschate. — xiii De Sabbato. — xiv De Exhortatione. — xv De Distinctione ciborum. — xvi De Electione Gentium loco ludaeorum. — xvii De Ghristo Dei Filio. — xviii De Virginitate. — XIX De ludaeis non congregandis. — xx De Sustentatione pauperum. — XXI De Persecutione. — xxii De Morle et novissimis. Totam nunc Demonstrationum seriem Aphraates ex ordine percenset, ct annum utrique tomo adscribit. XXIII De Acino et de benedictione quae descendit in iustos priscarum gene- rationum, mense augusto anni sequentis (656 Graccorum, post Ghristum 345) data; ipsa est quam Barhebraeus post epistolas alphabeticas sub titulo « libri paraenetici » |taL.tp«, ^ins proponebat. Universos autem tractatus in hunc finem Aphraates composuit (quod e APHRAATIS OPERA. xxiii nonnuUis eorumdem locis discere licet), ut amico satisfaceret de fide et ope- ribus^fide requisitis interroganti. Epistolam quam iste Aphraati miserat ama- nuenses toti Demonstrationum summae praescripserunt. Ex hac autem sumi- tur argumentum non praetermittendum de scientiae et doctrinae laude quam Sapiens Persa iam erat consecutus, ut legenti patebit. luxta translationem armeniacam operum Aphraatis, sub nomine, ut diximus, sancti lacobi Nisibeni propositam, Epistola haec interrogatoris ad B. lacobum a sancto Gregorio Illuminatore dirigitur. Possumus quidem dicere cum Anto- nelli, huius translationis editore, titulos, a librariis vel lectoribus arbitrio confectos , nultius esse momenti * , nisi tamen coniiciamus , sicut pro lacobo Aphraate lacobum Nisibenum , ita Gregorium Illuminatorem , quem iste fami- liarem et propinquum habuit, pro alio Gregorio suppositum fuisse. Quoniam vero epistolae titulum codices nostri non exhibent, et Aphraates, qui pro- priam celavit personam , amicum nomine non appellavit (vid. Demonstr. x, 9), nihil licet de hominis nuncupatione nec de habitationis loco definire. Eius autem condicionem Aphraatis sermo declarat. Virum enim monachum alloquitur, quem amicum et fratrem saepissime vocat ; eumdemque , dignitate auctum , aliis fuisse praepositum , et munus abbatis , seu archimandritae , ges- sisse apparet. Confer, post loca superius relata Aphraatis ad monachos suos scribentis, sequentia passim excerpta : « Propterea lege, tu et fratres nostri monachi, qui virginitatem diligunt » (Demonstr. vi, 20); « Lege et disce, tu cum fratribus monachis, fidei nostrae sectatoribus » (Demonstr. x, 9); cc Ut dis- cas et doceas, et credas et vicissim tibi credatur » (Demonstr. i, 20); « Sic ergo erudire, et fratres, ecclesiae tuae filios, vicissim erudi » (Demonstr. xii, 12); « O dispensator domus Christi » (Demonstr. vii, 25); quae ultimae Zachaei in co- dice A adnotationi ad Demonstrationem xxii conveniunt : « Sapiens Persa... hanc epistolam a se scriptam ad abbatem quemdam », seu monasterii prae- fectum \Uf^j « misit » , eumdem profecto ad quem praecedentes epistolas scrip- serat (Cf. Demonstr. xxii, 25). 7. Ut ergo satisfaceret interroganti , Aphraates, acceptis litteris lae- tus, liberaliter respondet, et in Demonstratione prima de Fide fundamen- tum fidei statuit esse Christum, cui totum aedificium fidelis perfecti innititur; et postquam, patriarcharum exemplis, fidei exposuit efficaciam, ostendit, con- tra haereticos et infideles, quae sit vera fides Ecclesiae, brevi et adstricta quadam expositione, non vero confessionis symbolo. Virtutes autem fidei coniunctae traclatuum sequentium argumentum prae- * Antonelli, Sancti Pairis nostri lacob, episcopi Nisibeni, Sermones^ Romae, 1750, p. iv. XXIV PRAEFATIO - GAPUT II. bebunt. Ideo instituit Aphraates Demonstrationem secundamcie Caritate, quae ceteris virtutibus praecellit, totamque legem et prophetas complectitur ; ter- tiam de leiwiio, ut ostendat ieiunium sine bonis operibus nil prodesse, et ieiunium spiritale, seu cordis munditiam, merae abstinentiae ciborum longe praestare; et quartam de Oratione, quae Deo accepta fit, si cum operibus bonis coniungatur, quod multis patrum exemplis et praecepto Domini suadet. Demonstrationis quintae diversus a ceteris est finis, in quibus fidem, ct virtutes et opera bona auctor hucusque pertractavit ; haec vero de Bellis inscripta, non, ut voluit Antonelli, ad bellum spiritale, sive pugnam inter bonos et malos, refertur, sed ad ipsum bellum Saporis adversus Romanos. Is enim, audita Constantini morte (337), et imperio inter huius filios diviso, ingentes copias paravit, atque, ut provinciis Mesopotamiae potiretur, Nisibim aggressus est ; sed ne post tertiam quidem oppugnationem (annis 338 , 346 et 350) urbem potuit occupare, nec nisi anno 363 a loviano deditam obtinuit. Demonstratio de Bellis, scripta anno 337 , ad bellum nondum inceptum spectat , et quem scriptionis tempus postulavit ordinem inter alias consecuta est. Fide- lium mentes studet Aphraates confirmare, armorum apparatu commotas. Re- gem Saporem cc per quem malum populo Dei accidit » , Imperatorem autem , cc per quem bonum populo Dei factum est », ex destinato praetermittit nomi- nare; hunc sub specie quartae bestiae in visione Danielis, illum imagine ter- tiae , seu arietis , dissimulat , ut Persarum regem a Romanis (filiis Esau , ex iudaica traditione , nominatis) vincendum secure queat ominari. Sapores enim dum adversus Romanos bellabat, Christianis in ditione sua degentibus, sibi a Constantino licet in gratiam commendatis, se exhibebat infensum, veluti Roma- norum amicis. Re quidem vera, isti sperabant se ab imperio christiano posse defendi adversus regem , Zoroastri superstitionum nimis studiosum , qui fide- les Christi abhinc annis decem iam coeperat exagitarc, atque ob acceptas cla- des iratus, eosdem quadraginta annorum (340-379) persecutione dire vexavit. In Demonstratione sexta monachos speciatim alloquitur monitis plurimis, ct prohibet quominus cum virginibus consecratis conveniant simul habitaturi. Deinde praecepta eis tradit perfectae disciplinae, quibus simillima in va- riorum regulis monasticis expressa reperiuntur. Exemplum tandem sumit a Domino Christo, a qui formam servi accepit », et de resurrectione corporum (lisserit. De ea autem expositione plura dicentur cuni de Aphraatis doctrina disputandum erit. Demonstratio septima de Paenitentibus, in qua vulneratos in spiritali prae- lio hortatur ut sacerdoti tanquam medico sese ostendant, sacerdotes autem monet ut peccantes non respuant, et peccata nullatenus publicent, testimonia conferet non levis ponderis pro confessione sacramentali. APHRAATIS OPERA. xxv Iii octava de Resurrectione mortuorum, apologetae partes contra discipu- los Bardesanis suscipit, ut resurrectionis carnis dogma catholicum exponat, ct adversariorum contradicta dissolvat. Demonstrationem nonam de Humilitate vel de Mansuetudine inscripsit, quam Scripturae sententiis variisque illustrat exemplis. Postquam vero fidem et opera christianis congruentia praecipue pertracta- vit, nunc in Demonstratione decima de Pastoribus, rectorum gregis inculcat offi- cia, sermonemque colligit et absolvit, impletis iis quae consultori promiserat. Ut legenti videtur, moralis et paraenetici argumenti majore ex parte sunt hae decem priores epistolae. Aliter de ceteris dicendum erit, quibus contro- versia adversus ludaeos praesertim est instituta. Eas post septennium scriptas ad eumdem amicum dirigit, quem doctrinae noverat studiosum, cui etiam alios docendi cura erat imposita. Tempore autem Saporis regis , ludaei , qui post Cyri edictum in Assyria et Perside remanserant, potentia numeroque maxime aucti, ac summam auctorita- tem adepti, arroganter se efferebant, doctrinam christianam palam oppugnan- tes. Persecutionem denique concitaverunt , contendentes Christianos, utpote romani populi amicos, Persis autem alienos, regni securitatem labefactare. Quamvis alii alio modo Patres ludaeorum et ludaizantium aggressus re- tuderint, communia apud omnes inveniuntur controversiae antiiudaicae ca- pita, eaque necessario simili saepe via expediunt. Porro quaestio omnis haec est : Novi Testamenti cum Veteri concordiam demonstrare; lesum ostendere Dei Filium et Messiam esse, prophetias pro Christo et contra ludaeos adim- pletas, mosaica instituta, olim a Deo data, hodie abrogata esse. Aphraates insuper virginitatis observantiam , vitam futuram, paschatis celebrationem speciali defensione suscepit vindicandas; et insectatur a fallaces disciplinas )> liSr^A*, seu haereses, « quae sunt instrumenta diaboli » (Demonstr. iii, 9, 15; VI , 18). De cavillatoribus etiam saepe queritur, atque hoc detestabile vitium irrisionis exagitat (Demonstr. v, 25; vi, 20; xiv, 48; xxii, 26). Rem autem ge- rit cum homine doctrinae laude inter ludaeos claro (Demonstr. xxi, 1), quem concertando frequenter interpellat, eum « virum sapientem » (Demonstr. x, 1 ; XII, 7), « doctorem » (Demonstr. xv, 8; xvii, 9), « sapientem scribam » (De- monstr. xv, 8), cc disputatorem » seu « concionatorem » (Demonstr. xii, 3) no- minans ; et contra praedictos adversarios ostendit in Demonstratione undecima de Circumcisione veram eam esse quae in corde perficitur; deinde quae fuerit in veteri lege circumcisio carnalis exprimit, In Demonstratione duodecima de Paschate, tempus et modus traduntur cele- brandae sollemnitatis. Legalem observantiam Deus irritavit; unde non debet amplius agnus immolari , nec festivitas cum ludaeis celebrari. His addit auctor XXVI PRAEFATIO — CAPUT II. nonnulla de sacris eucharisticis et de ritibus ad noctem paschalem pertinen- tibus. Eo documento illustratur observatio disciplinae paschatis apud Orien- tales, de qua non exigua fuit, etiam post nicaenum decretum, controversia. Demonstratio tertia decima docet Sabbatum, quo ludaei inaniter iactan- tur, ad quietem cum homini tum iumento datum fuisse, et hominem non mera praecepti observantia, sed operibus bonis iustificari. Diversi vero argumenti est Demonstratio quartadecima , seu Exhortatio, ad clerum et populum Seleuciae et Ctesiphohtis necnon vicinarum ecclesia- rum missa. Hanc scripsit, mense februario-martio anni 344, Aphraates, no- mine episcoporum cleri populique provinciae in qua degebat. Monent nos scriptores syri insignem ecclesiam Seleuciae et Ctesiphontis , iam ante exor- tam Saporis persecutionem, teterrimo schismate laborasse, cum Papas, huius civitatis episcopus, fastu, ambitione, saevitia, diaconis et presbyteris et ipsis episcopis infensum se effecisset, adeo ut episcopi de primatis sui causa co- gnituri, Seleuciae, novem post nicaenum concilium annis, in synodum con- venerint. Unius hominis insolentiam consecutae sunt, ut ex Aphraate vide- tur, turbationes mataque plura, clericorum in his ecclesiis Mesopotamiae elatio et arrogantia , vitia superbiae et avaritiae , rixae , contentiones ofTicii- que derelictio. Quibus malis ut mederentur, episcopi vicinae regionis, syno- dum , quo loco nescimus , congregaverunt , et epistolam Aphraates scripsit , eo iure quo diximus supra, in qua graviter, summa tamen moderatione, vitia prodit et arguit, nocentesque blande ad paenitentiam invitat, ut pace reddita omnes unius Domini servi simul gaudeant. Immerito autem exhortatio haec refertur ad synodum Seleuciae in causa Papae celebratam * , cum decem annis memoratam synodum (334) epistola (344) secuta sit. Magis vero culpandus essct qui eamdem Aphraati abiudicaret, Antonelli auctoritate , contendentis Gennadium in catalogo operum sancti lacobi Nisi- beni eam non memorasse ; librarium armenum seorsum eam ab aliis posuissc ; stilum, modum ac scribendi rationem a superioribus epistolis esse dissimil- lima; demum epistolam synodicam esse, et multorum nomine scriptam, a non autem sancti lacobi episcopi, cuius nec nomen, neque episcopalis dignitas et auctoritas, nuUaque alia quae aliqua ex parte eum auctorem fuisse obscure sal- tem indicent, apparent* ». In his vero quam vehementer peccet Antonellus fa- cile est aestimare, primum ex auctore ipso adserente se post epistolam de Sabbato hanc Exhortationem de rixis et dissensione scripsisse, et disputationi de * Assemani, Bibliotheca Orientalis, t. III, part. 2, p. clxxv. Aliud putavit W. Wright cum scripsit : « He... had a seat at the Council of Seleucia and Ctesiphon, held A. D. 344 ». [The Homilies of Aphraates^ p. 89.) ^ Antonelli, Sancti Patris nostri lacobi episcopi Nisibeni Sermonesy p. 401. APHRAATIS OPERA. xxvii Cibis, prout exigit litterarum ordo, praeposuisse. Haec autem sub fme De- monstrationis vigesimae secundae, quae in armeniaco deficit exemplari, le- guntur. Ad secundum argumentum quod attinet , Gennadii auctoritatem aestimatione et momento suo infra perpendemus. Causam autem tibrarius armenus ipse oc prudenti lectori » tradidit , ob quam sermonem illum de Schis- mate aliis subiunxit : quia nempe ad interrogantem non fuit rescriptus, neque ad eum missus; cc attamen, inquit, quia sermo est inagni viri, non aestimo esse inutile si subiungatur...^ » De scriptoris etiam charactere et dignitate indicia haud profecto obscura ex eadem epistola modo excussimus , quae cum nonnuUis ceterarum locis collata, contradicenti facient fidem. Postremo ad scribendi rationem quod attinet, nuUatenus videtur, quantum in dissimili materia et subiecto reperiri posset, inter Demonstrationem decimam quartam et ceteras stili aut modi interesse discrepantia , quae alium quemlibet aucto- rem detegat, ne in armeniaca quidem editione. Ceteras, praeter ultimam, superat utique prolixitate; quaedam insuper praebet singularia et privas vo- ces , seu aira^ >.£yojt6va. Quod autem superest , eamdem prorsus methodum , so- litum Scripturae proferendae modum, eamdem orationis artem et industriam, neque alia atque in ceteris exempla adducta prodit ; quibus adversus Antonel- lum statim iudicabit lector Demonstrationis xiv auctoritatem nuUa omnino ratione in dubium posse poni*. Incepta nunc concertationis argumenta repetit Aphraates, et in Demons- tratione quinta decima de Cibis iudaicum institutum distinctionis ciborum ir- ritum esse, ipsosque ludaeos reprobatos et poUutos demonstrat. Eadem via disputat in Demonstratione sexta decima de Gentium vocationc, quae per Christum loco ludaeorum suffectae sunt. In decima septima de Christo Dei Filio, ostendit lesum iure vereque Deum et Dei Filium appellari debere et adorari, in quo prophetiae messianicae com- pletae sunt. ludaeos rursus continentiae obtrectantes in Demonstratione duodevige- sima de Virginitate arguit , et legis ipsius exemplis ostendit castitatem coniugio praeeminere, et hominem Deo virginitate placere, quae donum inaestimabile est, et angelorum similitudo. Docet in Demonstratione undevigesima contra ludaeos dicentes se esse denuo * ADtonelli, Sancti Patris lacobi episcopi Nisibeni Sennones, p. 402. ^ Conferenda sunt loea Demonstrationis xiv, 13 et 14 (cc. 600 seqq.) cum i, 18 (cc. 41. 44) et IV, i (c. 137) ; xiv, 16, el 39 (cc. 601) seqq. et 684) cum vi, 1 [cc. 240 seqq.) ; xiv (cc. 657- 660) cum i, 15 (c. 36), et alia in Demonstrationibus ii et x, quae ipse lector reperiet; maxime vero locus xiv, 36 (c. 664) cum xviii, 4 (p. 828), quem saltem diligens translator debuerat animadvertere. XXVIII PRAEFATIO — CAPUT II. congregandos , eos reprobatos et irrevocabiliter esse dispersos, et Danielis prophetiam explicat de septuaginta hebdomadibus et de excidio lerosolymae. Sequens Demonstratio vigesima de Sustentatione pauperum , non controver- sialis, sed iterum paraenetica est. Egenorum cura veteris et novae legis prae- ceptis et exemplis commendatur. In vigesima prima de Persecutione , ludaeis iterum, Christianorum religio-^ nem ob perpessas vexationes improbantibus, respondet, eos ipsos argumento ad hominem ostendens castigationi et servituti traditos esse, exempla deinde afferens iustorum priscae legis, qui persecutionem subierunt, ac martyrum, qui pro Christo testimonium dederunt. Demonstratio vigesima secunda de Morte et temporibus novissimis inscri- bitur. Mors iustis non est timenda, utpote a Christo devicta; novissima tamen debemus iugiter recordari, et multorum exemplis edoceri, ut per mortem non ad supplicia sed ad praemium adducamur. Hic Aphraates viginti duarum epistolarum recensione sermonem claudit. Omnium postremam, et extra seriem alphabeti positam, vel melius ala iterum signatam , de Acino, seu de Benedictione quae in priscas generationes ma- navit, auctor praecedentibus anno sequenti subiunxit, ut demonstraret bene- dictionem in populo Israel per Christi progenitores ab Adam ad Christum st- cut granum in botro servatam fuisse , et iustorum orationibus populum salutem consecutum fuisse; dein cunctarum generationum describit seriem, et tem- ponmi computationem , donec benedictio a populo ablata gentibus transfer- retur. Hoc vero est supra memoratum Opus chronologicum Aphraatis. Post illa sermonem colligit, et Dei potentiam et maiestatcm hymno celebrat, ac deni- que fratres ut Deum timeant adhortatur. 8. Habes, lector benigne, lacobi Aphraatis, Sapientis Persae, lucubratio- nes, seu tractatus tres supra viginti, qui scriptorum gentis suae librariorumque testimonio nomini eius addicuntur. Licet iam a nemine apud nos eorum auc- toritas in dubium vocetur, attamen, ut omnis suspicio aut ambigendi materia derivetur, controversia Gennadio movenda est et armeno cuidam auctori , quo- ruin vitioet culpa Aphraatis genuina opera lacobo Nisibeno addicta fuere, adeo ut, cum de vero eorum auctore nondum facile constaret, viri docti Anto- nelli et Sim. Assemani , falsa illa opinione decepti , plures vicissim auctoritate sua hucusque deceperint * . Gennadius igitur, in libro de Scriptoribus ecclesiasticis, quo Hieronymi ca- * Assemani (jBibliotheca Orientalis, t. I, p. 20 seqq.) opera a Gennadio numerata la- cobo Sarugensi adscripserat. Senlentiam postea mutavit (Addenda et corrigenda, Ibid, pp. 557-558), ut eadem Nisibeno concederel, sola codicis armeniaci auctoritate motus. APHRAATIS OPERA. xxix talogum ad annum 495 persequitur, haec de sancto lacobo Nisibeno tradit : iris illusir, c. 135; /Wrf. t. XXIII, c. 717. Vid. Acta Sanctorum, t. YIII septembris, pp. 508, 517. * Graeei in Menaeis, die 13 ianuarii sancti lacobi Nisibeni memoriam recolunt prolixo aclorum eompcndio, neque ibi de eius scriptis quidquam legitur. In officio tamen diei 31 octobris peculiaris occurril mentio « libri valde utilis quem scripserit, ad cuius exem- plar Tlieodoretus Philotlieum, seu Sanctorum vitas, composuit » ; {iCSXov Travu (L^pAtfiiov auvs- Ta5«T0' I^Exovi^ei $£ Tiva twv tYi? ^{^Xou TauTTjC BeoocopiTo;... Iv t9) eptXoOcM auTou tffropta [Menaea OctobriSy Venetis, 1028). Quis sit liber ille, nondum exploratum liabemus, neque ex ullo alio scriptore adhuc constare credimus. At saltem viginti tres Demonstrationes alphabeti- cae his indieiis minime designantur. ^ Lequien, Oriens christianus^ Parisiis, 1740, t. II, c. 1107. APHRAATIS OPERA. xxxi Aphraatcs , ut diximus , extra fines Imperii , et sub Persarum degens do- minatu , adversus Gnosticorum sectas , in his partibus pullulantes , non semel invehitur; Arianorum autem nomen vel doctrinam, etiam cum Filii divinitatem tractat ex proposito (vid. Demonstr. xvii), ne ullo quidem verbo praestringit , quippe quae extremas Syriae persicae oras, ultra fines romanae ditionis, non pervaserat. Ecquis vero sibi persuadebit sanctum lacobum Nisibenum, quem Nicaenae fidei defensorem dicunt studiosissimum exstitisse, de fide dispu- tassc , neque arianam haeresim nominatim appellasse , ut pestem a suis ser- mone propulsaret? Ad summum accedat argumentum ex epistolarum indictione sumptum. Istas enim iam novit lector annis 336-337, 343-344 et 345 conscriptas esse; sanctus autem lacobus Nisibenus anno 338 , post primam suae civitatis oppu- gnationem , vita functus est , auctore primum Assemano (ex Dionysio Telmaha- rensi, et Chronico Edesseno), deinde spectatissimo viro G. Bickell, qui, sancti Ephraemi praesertim testimoniis, Theodoretum et Philostorgium confutans, annum obitus sancti lacobi , et veram episcoporum Nisibenorum seriem solidis argumentis definivit * . Fallit ergo ac fallitur presbyter massiliensis , qui libros alterius lacobi alteri addixit ; et summi iuris est Aphraati cc Sapientis » cognomen , a nemine praeter Gennadium, lacobo Nisibeno, qui « Magnus » appellabatur, imposi- tum, restituere^. 9. Mendacis huius opinionis aliud testimonium exstat in inscriptione trans- lationis armeniacae operum Aphraatis, ab ipso archetypo brevi intervallo separatae. Hanc quippe Venetiis, circa annum 1719, cura Petri Mechitaris, ex pervetusto, ut aiunt, exemplari armeniaco, a quodam monachorum descrip- tam, atque, rogatu Assemani, ad Vaticanam Bibliothecam transmissam', Ni- ^ Assemani, Bibliotheca OrientaliSy t. I, pp. 17, 18; G. Bickell, Carmina Nisibenuy additis prolegomenis et supplemento lexicorum syriaconim, Lipsiae, 1806, p. 20. * Quis sit ille lacobus « Sapiens » q^q^oh quem inter et Gregorium Illuminatorem cogna- tionis vinculum Armeni dicunt exstitisse inexploratum relinquitur. Yid. Zenobium Kla- gensem apud V. Langlois, Collection des historiens anciens et modernes de VArmeniey Paris, 1867, p. 343. ' Codicem illum recenset Assemani, inter codices arabicos [Bibliotheca Orientalis, 1. 1, Index codicum mss, quos auctor ex Oriente adpexit, n** xcv, p. 632) haec iungens : « In foL 132. Codex Armenicus exscriptus ex pervetusto exemplari , quod prostat Veneliis in llospitio Monachorum Armenorum , et a Petro Mechitar, eorumdem Monachorum abbate , dono oblatus Sanctissimo Domino Nostro ». (Cf. Ibid, p. 557.) Idem videtur in Catalogo Bibliothecae Vaticanae hoc titulo designari : « S, lacobi Nisibeni Sermones^ itemquc Epistola S. Gregorii Illuminatoris ad eumdem S. lacobum^ litteris cursivis. Codex recens ». (Codices armeniaci Bibliothecae Vaticanae , n" ix, apudMai, Scriptorum vetc^ rum nom Collectio, Romae, 1831, t. V, p. 242.) XXXII PRAEFATIO — CAPUT II. colaus Antonelli latina interpretatione donavit, et utrumque textum Romae, anno 1756, edidit*. Liber autem proponit Aphraatis tractatus numero undeviginti, ficto la- cobi Nisibeni nomine, cum Epistola Interrogatoris , sancto Gregorio Illumi- natori, quem Armeni suum habent apostolum, adscripta; eamque translatio- nem Antonelli pro authentico habet exemplari. Erroris origo a nobis iam * AntonelH, Sancti Patris nostri lacobi, episcopi Nisibeni^ SermoneSj cum praefa- tione, notis et dissertatione de AscetiSy quae omnia nunc primum in lucem prodeuntj Komae, 1756, typis S. C. de Propaganda Fide, iterum Venetiis, 1765, et apud Gallandi, Bibliotheca i>eterum Patruniy l. V (pp. i-clxiv), Venetiis, 1788. Armeniaca lingua tantum prodiit Constanlinopoli, 1824. Aphraatis Demonstrationes , ficto sancti lacobi Nisibeni nomine apud Meehitaristas Yenetos S. Lazari quinque codicibus, prout assecuti sumus, continentur. Cod. 1357 n* vi,4, cartaceus, caractere autem quem dicunt nodrakir exaratus, continet (foll. 415-642) Epistolam interrogatoris , et Demonstrationes vel Sermones decem elocto, eosdem quippe , eodem ordine , iisdemque cum titulis qui in syriacis nostris exemplaribus inveniuntur. In hoc codice omittuntur editionis nostrae Demonstrationes xiv Exhortato- ria, quae in editione Antonelli seorsum ab aliis, ut diximus, ponitur; — xx de Susten- tatione pauperum; — xxi de Persecutione ; — xxii de Morte et nos^issimis; — xxiii de Acino; quae neque in dicta editione, neque in uUo e ceteris codicibus reperiuntur. Cod. 360, n«ix, 3, cartaceus, caractere nodrakir, post titulum (fol. 1) SermOnes exhi- bet decem et septem cum Epistola interrogatoris (foll. 3-342); eosdem quos praecedens, parique ordine dispositos , praetermisso tamen Sermone xiv (editionis nostrae xv) de De^ lectu ciborum, Cod. 562, n° VIII, 5, continet (foU. 1-192) Epistolam interrogatoris , cum Sermonibus decem et septem, omissa Refutatione ads^ersus ludaeos dicentes synagogam instauran^ dam esse (in cod. 1357 xviii; in nostra editione xix), ceteris vero ea dispositione coUocatis : X de Pastoribus; — xii (sic) de Circumcisione ; — xiii de Sabbato; — xi (sic) de Distinc- tione ciborum; — xiv de Pascha; — xv de Ingressu gentium; — xvi Demonstratio quod Christus sit Filius Dei; — xvii de Virginitate et Sanctitate contra ludaeos, incompletam. Cod. 194, n* III, 3, saeculi XVI, cartaceus, Epistolam interrogatoris et novem priores De- monstrationes complectitur (foll. 1-286), omisso primae (fol. 3) septimaeque (fol.201) titulo, secunda vero (Universa lex) De Fide (f. 30), et sexta (Verum est verbum), De Paeniten^ tia (fol. 201) falso inscriptis. Nona vero imperfecta ad § 13 nostrae editionis relinquitur. Nota ad calcem posita monemur amanuensem anno 1060 aerae armeniacae, p. Chr. 1611, vita excessisse. Cod. 98, n° II, 5| caractere nodrakir, easdem novem Demonstrationes cum Epis- tola interrogatoris exhibet (foU. 217-340) , omissis similiter primae (fol. 217) septimaeque (fol. 303) titulis, et secunda falsum titulum de Fide (fol. 228) gerit. Nona pariter loco dicto deficit. Sexta vero grandem partem § 2 quae in aliis codicibus et in editione Antonelli desiderantur integram habet (foU. 283, 1. 17-287, 1. 5). Tandem cod. 526, n° vi, 3, Sermonem continet S, lacobi patriarchae Nisibeni De Resurrectione mortuorum (foll. 241-258). Animadvertendum erit ex his codicibus nulhim editioni Antonelli ex integro respondere , ex quo coUigi posset exemplar a Mechitare Clementi XI oblatum ex pluribus simul manus- criptis forsan exaratum fuisse. APHRAATIS OPERA. xxxiii explicata est , neminique dubium erit quin e cognomine utrique communi pro- fecta fuerit , et pro lacobo Aphraate , ignoto viro et dissitae regionis incola , alius celebrioris famae subditus fuerit. Hunc commenticium rumorem videmus iam saeculo quinto invaluisse, cum nempe Gennadius scribebat. Verum anti- quiores Armenorum auctores, ut Faustus Byzantinus, Moyses Chorenensis, et Menologium Armenorum, dum sanctum lacobum Nisibenum commemo- rant, vitam quidem resque praeclare gestas narrant; at de ipsius libris nihil legitur, primusque , ut videtur, e scriptoribus Armenis Gregorius Narekensis (qui circa annum 1003 obiit) episcopum Nisibenum scriptoribus inseruit, omissa tamen operum designatione , eum proponens velut unum e confes- soribus, qui fidem nicaenam canonibus mandantes definierunt. Ipse, inquit, arianam haeresim gladio verbi destruxit et dissolvit : '/b ^MMJhnhiuq.pPgii /^tuLBumui^ uau^»K$tit ^ iut luituiajtpau^ /^utpj^ ^'Ht^y ' ^^"'kti. l""-^***^^ auhu^uauimjuuua fuapiaua^ tffti.* uirpaua. pauhfa aupfaunhauia pauJ-auiaaHuVia L. aujjia. Et iufra CUm aSSeHt HbrOS SCripsisSC salutares mundo, in quibus [fidem] definivit, maledicentium ora repressit, et indelebilQS canones perpetuo stabilivit*. Error autem editorum sub lectoris iudicium cadet dum inspiciet indicem : CODICBS STRIACI. GENNADIUS. VERSIO ARMENIACA ANTONELLI. SANCTI PATRIS NOSTRI lACOBI NISIDENI SERMONES. Epistola Interrogatoris. 8. Gregorii Illuminatoris Epistola. I. De Fide. De Fide contra omnes haere- De Fide (i). II. De Caritale. ses (i). De Dilectione (ii). III. De leiunio. De Caritate generali (ii). De leiunio (iii). IV. De Oratione. De leiunio (iii). De Oratione (iv). V. De Bellis. De Oratione (iv). De Bello (v). VI. De Monachis. De Dilectione in proximum De Devotis (vi). VII. De Paenitentibus. speciali (ii bis). De Paenitentibus (vii). VIII. De Resurrectione mor- De Resurrectione (viii). De Resurrectione mortuo- tuorum. De Vita post mortem (viii bis). rum (viii). IX. De Humilitate. De Humilitate (ix). De Humilitate (ix). X. De Pastoribus. De Patientia (ix bis). De Pastoribus (x). XI. De Circumcisione. De Paenitentia (vii). De Circumcisione contra lu- XII. De Paschate. De Satisfactione (vii bis). daeos (xi). XIII. De Sabbato. De Virginitate (xviii). De Sabbato contra ludaeos XIV. De Exhortatione. De Sensu animae (vi ?). (xiii). XV. De Distinctione cibo- De Circumcisione (xi). De Ciborum delectu (xv). rum. De Acino benedicto (xxiii). De Paschate (xii). XVI. De Gentium electione. De Christo quod Filius Dei De Ingressu gentium loco * Gregorii Narekensis, Oratio panegyrica prima in sanctum lacobum Nisibenum (Uber precum, Constantinopoli , 1726, armeniace p. 322). Vid. V. Langlois, Collection des historiens anciens et modernes de VArmenie {Agathange, ch. cxxvii), p. 190. PATR. STR. — P. I. T. I. e XXXIV PRAEFATIO — CAPUT II. XVII. De Christo Dei Filio. sit et consubstantialis Pa- populi ludaeorum , seu de XVIII. De Virginitate. tri (xvii). gentium vocatione et repro- XIX. De ludaeis non con- De Castitate (xviii bis). batione ludaeorum (xvi). gregandis. Adversus Gentes (xvi ?). Demonstratur Christum esse XX. De Sustentatione pau- De Constructione tabernaculi Filium Dei (xvii). perum. (xix). De Virginitate et sanctitate XXI. De Persecutione. DeGentiumconversione(xvi). adversus ludaeos (xviii). XXII. DeMorteetnovissimis. De Regno Persarum (v). Refutatio adversus ludaeos XXIII. De Acino. De Persecutione Christiano- dicentes propediem syna- rum (xxi). ^ogam instaurandam esse Chronicon (xxiii bis). (xix). Sermo unicus de adversitate et schismatibus quae fiunt alicubi in provinciis , et de superbia et arrogantia et pugna certaminis (xiv). Verumtamen sententia mendax inter Armenos quondam vulgata, e falsa nominum acceptione pendens, a nemine poterit ultra defendi, si cum textu syriaco, nunc publici iuris facto, armeniaca editio Antonelli compoiftitur. De- cidit enim in ista series alphabetica, et praeter id quod tractatus quatuor omissi sunt, posteriorum ordo, reclamante auctore, pessime commutatus est (vid. Demonstr. xiii, 1, et xxii, 26). A syriacis exemplaribus insuper recedit praetermissis interdum pluribus li- neis; v. gr. in Demonstratione xii, 10 post initium, quae dicuntur de lohannis baptismate : « Nam quamdiu cum discipulis conversatus est , » usque ad locum Act. i, 5, relicta sunt; item in Demonstratione xiii, 5, locus Gen. vii, 1 , qui in exemplari syriaco ter citatur, in armeniaco coarctatur; in Demonstratione ii, 20, post memoratam sanandi potestatem Apostolis traditam, translator ne- glexit incisum : « Nobisque per eorum manus pariter » ; scribit in Demonstra- tione V, 13 : « Imperium tradidit filiis Esau > , pro « Imperium tradidit Ro- manis, qui vocati sunt filii Esau ». Breviat etiam citando locum loh. xiii, 4-15 (Demonstr. xii, 10); item sententias coarctat in Demonstratione x, 5. Sed etiam paginae totae praeteritae sunt : ita in Demonstratione iv, 6 post haec verba : « Eum cum duabus turmis iterum adibit : una populi, altera gentium », huius editionis cc. 149, 1. 15-161, 1. 12 omissis, transit ad g 11 medium, hoc modo : « [Sed iterum de oratione dicit Dominus noster : ] Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo ». Praetermittit iu Demonstratione xix, 9 fere inte- grum locum Dan. ix, 1-19, qui in archetypo bis adducitur; et in Demonstra- tione viii, capita duo 21 et 22, consulto, ut videtur, praeterit, eo modo (g 20) : « Fides nostra docet, quando dormiunt homines, animas iustorum qui- dein ad Deum ire, peccatorum vero ad gehennam, (g 23) sicut dicit Apostolus : Ciim peregrinati fuerimus a corpore ». In Demonstratione vi, scripto « Ut ab ira APHRAATIS OPERA. xxxv ventura liberemur », claudit caput primum, omittens rursus cc. 241, 1. 25- 256, 1. 3. Modo etiam variat verborum maiore explicatione : Demonstr. ii, initio : Lex et prophetae pauca sunt et non sufficiunt ad placendum et ad persuadendum eum op^^o t L. t^una.aMMnf^ Uiu^iULn Irhf L. ti^ ah puMLiU^utia '^ /^uf^ib^y L. 'p /^uaLau%bgnLguM%b/ mAmum (Antonelli, p. 20). Demonstr. xiv, 37 : Intuentur ad petendum : Da mihi %uMjb~ goMi^ UMML '[m ^lMq.pbi, pi uiULp [A^ (^. 437), ^^0 syfiaco nimis conciso : ooi^ ^;^ •^ fuiUifiiuUugp^^t utptiJti^j»'^ impedite, prohibete (p. 447), contra lectionem Peshitae ola « increpate » (ler. xxix, 27). In eadem iDemonstratione § 8 , cum textus s^rriacus h» ^{ ^La^ %»^b^le ita verta- tur : L utpq. qjnu»L uBu. Jbii Irqpwjp Jp et tiunc repertus est apud nos frater untMS (p. 408), lectio ^i « frater noster » (quae in ^l « fratres nostri » corrigenda visa erat*) sincera ostenditur ; nec deterior fit sensus quod ^La:^ « apud vos » a secunda ad primam personam transferatur. Loco Deuteronomii xxii, 6, 7, textus hebrai- cus et omnes versiones referunt « pullos » (Peshita om»), pro quo Aphraates (Demonstr. xiii, 9)|6Xa, et eiusdem versio armenigica ^m^ (p. 315) « ova ». Tan- dem apud lonam iii, 11, noster numeravit ^a:)k ^;mlxo IUm cc centum viginti mil- lia » (Demonstr. xiv, 5) ; pariter Armenus translator iu»pl»Lp ^uu»% i^uapup (p. 407) ; Peshita vero ^; l;mjkLU « duodecim myriades ». Ut demum absolvamus quae de armeniaca translatione dicenda erant , mo- nemus cum Sasse hunc textum, prout typis subiectum fuit, tum editorum, tum ipsorum codicum vitio , mendis corruptionibusque scatere ; versione vero latina Antonelli L umju fuKuuu» ilttMuhs^JmuMg i trans- tulit : Sed ita sapiunt qui mente debiles atque infirmi sunt (p. 322, 323). Apud eumdem (p. 8) legitur Spiritum sanctum requievisse super Christum cum sep- tem donis (Demonstr. i, 9), ubi, pro \$i^^ cc factum, effectus, operatio », etiam « visitatio », scite reposuerat translator armenus indefinitum nomen /t/f, quod « rem, negotium, opus, factum )> significat. Initio Demonstrationis ii, vocem 4ui€MiiinLpbuiJfL (( persuasione », quae syriaco u^a^ convenit, male accipiens An- tonelli, locum ita vitiavit : Universa lex et prophetae in duobus mandatis mira quadam conspiratione pendent (p. 20). Eamdem autem vocem infra (g 8 init.) per « explicationem », sive « probationem » melius vertit (p. 31). In Demons- tratione xviii , 3 , iiadiA^ ^ « in ipsa natura coniugii » '/b %nj% pnju phnLphuJh uiJhiulnLpbuiit perperam exprimit : In ipsis germinantis naturae initiis (p. 376). In Demonstratione vi, 5, allegato loco I Cor. ix, 5, Aphraates addit : •"jfl uspJuih it '^uit L. niiluijbii « Non vero dignum esf, ait, nec conveniens »; sed Antonelli de suo reposuit : cc Dicit autem et non fecit, quia neque convenit neque decet » (p. 210). Tandem in Demonstratione ii, 10, locum Isaiae xxxiii, 1 non recognovit (p. 34, not. 2), licet eumdem alibi (Demonstr. xix, 2) recte allegaverit (p. 387); et alios post se decepit, signans in Demonstratione iv, 17 locum Ps. Lvi, 9, 10, 11 (p. 75), pro Ps. cxix (cxviii), 62. Cetera missa facio. At e locis adductis prudens lector sententiae clarissimi viri modo prolatae plane subscribet, votoque expetet ut aliquis exoriatur, qui Aphraatis armenizantis textum recognoscat et probe vertat. Necnon Aethiopes eosdem qui dicuntur lacobi Nisibeni Sermones cogno- verunt. Apud nos enim superest in eorum linguam translata Demonstratio quinta de Bellis , in codice saeculi decimi octavi * , hoc praemisso titulo : a&no a hH a 00AiSr a maotiM a ^4«& a ^hrMa " Mim a Ifhq i Sb*ii a MA a 007^ a lXrO.1 a |f hin» a aoKh a l^tP a i^h t (kao^bhjh i •4+ a mC a fltrflL'} " /'* nomine Patris et Filii et Spiritus sancti unius Dei. Amen. Homilia Patris lacobi papae urbis Nisibis : quomodo in diebus eius ingressus sit rex Persidis urbem Nisibim. Sequitur textus, quem cum textu syriaco editionis nostrae obsequentis- sime contulit Franciscus Thureau-Dangin , olim Instituti Catholici Parisiensis alumnus, cuius praecipuas adnotationes , prout ad syriacum exemplar illus- trandum valeant, hic gratissime refero. * Hic codex aelhiopicus in Bibliotheca Nationali Parisiensi adservatur (Fonds Sthio" pien^ n* 146, fol. 245 *-foI. 252 a). Vid. H. Zotenberg, Catalogue des manuscrits ethio- piens de la Bihliothhque Nationale, Paris, 1877, p. 248, c. 2. XL PRAEFATIO — CAPUT II. Aethiopicae versionis auctor a textu syriaco in nonnullis discedit, sive quod aliquid omittit , sive quod alia aliis verbis explicat , quo sensus interdum le- genti clarior, saepius vero deterior evadit. Ita omittit, ad similitudinem versionis armeniacae c. 188, I. 14 .. 011.0:^. V^ ; c. 207, 1. 9 Mu^ «^39 ; c. 192, II. 16-25 6a3oio Iapm^, ita ut initium g 5 pror- sus nequeat intelligi. Alia vero plurima immutat, videlicet pro m lerusalem » ponit hhdikii^I^^^^ (c. 197, 1. 22), Jff-I I Sion pro , pro septuaginta quinque, quos Peshita refert (Gen. xi, 26). Nahum 11, 14 (13) : .. Malach. 11, 7 : « Labia sacerdotis custodient scientiam » ^ (Demonstr. xxii, 16); Peshita mendose ^ s/i7/a- bunt. Item Aphraates habet lud. vii, 33 »,0 Jb cc filii Orientis » (Demonstr. xi, 9), pro lectione Peshitae »0; «lo filii Recem, quod et in versione arabica eodem loco invenitur • J!j ^^ filH Rakem. Loco nominis Horam (los. x, 33), in ho- diema Peshita ^901, praebet v^i. (Demonstr. xiv, 13), quod lectioni Septua- xLiv PRAEFATIO — CAPUT III. ginta virorum 'E>.3C[jl respondet. Armenus autem interpres nomen non cognovit , cum legit Uo^ qSmintlnLppii populum (Antonelli, p. 412). Alibi a versione Peshita differt simpliciter, ut in loco Isaiae lviii, 8-11 : cc Erumpit lumen eius tanquam sol, et est velut paradisus exsultans ]», ubi exscripsit Aphraates u^ et 109 pro I3j mane et io4 irriguus, quae in Peshita leguntur (Demonstr. iii, 8; xx, 1). Gen. xlix, 10 : « Non recedet sceptrum de luda... donec veniat-is cuius est regnum, et in ipsum gentes sperabunt d ^;a«M (jmJc^ oCko )Iaa^ uoi oCv^^ ^ jip, ^yx (Dcmoustr. XVI, 1 ; II, 6 et xix, 9), pro lectione Peshitae UaJSa^ ^oaiM 01:^0 ^oi o»^m ^ t^ cuius est , et in ipsum exspecta- bunt gentes. Cum autem « regnum » addidit Aphraates, secutus est paraphra- sim chaldaicam NniaSa nm niSni «mTZfo nnn ly donec veniat Christus, cuius est regnum; dum vel in antiquo Pentateuchi codice Amidensi, scripto A. D. 464 (Musaei Britannici Ms. Addit. 14, 425) verba Peshitae solummodo leguntur. Ps. cxix (cxviii) 99 : « Ab omnibus praeceptoribus meis edoctus sum » aa:^ (Demonstr. xxii, 26); Peshita vero : Prae omnibus praeceptoribus meis fac me intelligere ui^^am. Is. xxxiii, 1 scribit ^iaLL (Demonstr. 11, 10 et xix, 2), pro quo Peshita ^iiaLL. Ibid. xxiu, 15 b^L « erravit » (Demonstr. xxi, 6) pro u^H obli- vioni dabitur. Ibid. xxviii, 12, iLa^ « semita » (Demonstr. xx, 1) pro lectione Peshitae 1:^ requies. ler. xx, 9 «^Aaa « in ore meo » (Demonstr. xiv, 45) pro lectione u»:^ in corde meo (at cf. Demonstr. v, 18). Adde loca leremiae xxix, 27; lonae iii, 11, de quibus supra (pp. xxxvii, xxxviii) et Gen. xlix, 4, quod aliis quam in Peshita punctis distinguitur (Demonstr. vii, 8), et alia minoris momenti. Quandoque vero Peshitae lectionem comprobat; exempli gratia in loco Isaiae xi, 12, ubi textus syriacus, prout apud Aphraatem et in Peshita legi- tur, ad hebraicum exemplar est accommodatus ; auctor autem versionis arme- niacae Biblia graeca secutus est (Demonstr. i, 9). Textus Isaiae lxvi, 16 ex hebraico authentico legendus est : In igne iudicabit Dominus, et in gladio suo I2in2 omnem camem. Hoc quidem a principio ipsa Peshita referre debuit, scili- cet oia;^, quod e caesura evasit ^ts-^ et in eo explorat omnem camem, ut iam Aphraates legebat (Demonstr. i, 12). Cum Peshita pariter legit Ps. xxii, (xxi), 17 a:^/ eiulaverunt omnia ossa mea (Demonstr. xvii, 10), et ponit pro Syris »;{ (I [III] Reg. xx, 11) « Idumaeos » »oW (Demonstr. xiv, 10; xxi, 7), ;9a. pro hebraico ]^^ (Demonstr. iv, 7), wfiAi pro nns'» (Demonstr. xxi, 7), ^ pro ]1^M (Demonstr. xxiii, 45) 4,^ pro 177 et i^a (Demonstr. xxiii, 4), cum similibus, et Pharaonem Nechao « Pharaonem Claudum » appellat (De- monstr. xxi, 17; xxiii, 19), ex interpretatione , ut videbimus, iudaica (Vid. infra p. xlix). lam vero Novi Testamenti allegationes ad Evangelium concordans Tatiani, APHRAATIS DOCTRINA. xlv To iii Twadbpoiv txtoLyyCkiw^ seu « mixtum », ut vocant Syri 10^:^:1^9 ^oi^^of, refe- rendae sunt. Tatiani enim Harmonia Sfleculo quinto Orientem peragraverat, claroque apud Syros rumore erat, qui ipsa utebantur communiter tanquam compendiario libro pro quatuor Evangeliis « separatis j> 1^:3^9 ^^^ol. Ab Aphraate, utab Ephraemo^ illam tritam esse , id ipso opere non semel proditur cum videlicet legimus in Demonstratione i, 10 : cc Sicut scriptum est in capite Evangelii Vivificatoris nostri : In principio erat Verbum » ; his revera Diates- saron orditur ; cum etiam ordinem rerum gestarum in cena Domini tradit (De- monstr. xx, 5), aut versum Lucae vi, 37 disiungit a versu 35 (Demonstr. 11, 12), quia reipsa in Diatessaro separantur, loca autem Matth. xviii, 21 et Luc. xvu, 4 continuat (Demonstr. 11, 12, 13), quae et in Diatessaro cohaerent; ibidem cum adducit Luc. xi, 37, addit : Solvite et solvent vos (Demonstr. 11, 12), quod et in exemplari arabico Tatiani legitur. Alludit etiam (Demonstr. 11, 20) ad Matth.x, 35 (Luc. XII, 51) : Non t)eni mittere pacem, sed divisionem ^iiap^l, ubi Peshita 1»;« gladium. At maiori argumento est series, e pluribus Evangeliorum locis, sub fine Demonstrationis 11, 19,20, sermonum ac miraculorum Domini, ab Aphraate disposita, ipso ordine quo in Harmonia Tatiani digesta sunt, quod ex indicibus sub textu relatis lectori palam fiet. Sed et Evangelia distincta videtur Aphraates interdum usurpasse, cum evangelicos auctores nominatim vocat (Demonstr. vi, 12), aut forsan cum genealogias Domini, quae a Tatiano praetermissae feruntur, adducit (De- monstr. xxiii, 21). Quoquo modo se res habet, in citandis locis Novi Testamenti a Peshita non semel dissidet , ut textui fragmentorum vetustissimorum saepe conveniat a W. Cureton editorum, quae ad sextum circiter saeculum referuntur^. Haec porro syriace veterem Evangeliorum textum praebent , de cuius aetate et con- dicione docti decertant; id vero maxime speciem veritatis habet in fragmentis Curetonianis versionem contineri in universum hodierna Peshita antiquio- rem, quod minus emendata apparet, et a graeca lectione magis discedit. Versionem autem ipsam , Curetonianae maxime afiinem , qua utebatur Aphraa- tes, W. Wright antiqui textus Evangeliorum saeculi secundi recensionem probabiliter esse existimat'. AUegationes evangelicae in Aphraatis libro Curetonianum textum frequen- * Vid. Ciasca, Tatiani E\>angeliorum harmoniae arabice^ nunc primum e duplici co- dice edidit et translatione latina donavit^ Romae, 1888; MOsinger, Evangelii concordan- tis expositio facta a sancto EphraemOy doctore SyrOj Veneliis, 1876. ^ Cureton, Remains ofa very ancient recension of the four Gospelsy London, 1858. ' W. Wright, art. Syriac literature [Encyclopaedia britannicay vol. XXII, p. 825). — Cf. Le Hir, J&tudes bibliques, Paris, 1869, t. I, p. 297 seqq. Vid. et Sasse, Prolego^ menay p. 36. xLvi PRAEFATIO — CAPUT III. ter referunt. Sic in genealogia Domini (Matth. i, 4, 8) Aphraates cum textu praedicto scribit c: Sela t> )U pro « Salmon )» ; et Ochoziam , loam , Amasiam expresse nominat (Demonstr. xxiii, 21). Vide pariter Matth. i, 23 [Is. vii, 14] (Demonstr. xvii, 9); ibid. v, 18 (Demonstr. ii, 7); ibid. v, 39, 41, ubi uter- que omittunt \uasj et addunt ^f^l (Demonstr. ix, 6); ibid. xviii, 10, cum in- terposita clausula Qui in me credunt, e v. 6 sumpta (Demonstr. vi, 15); ibid. XXI, 44, nisi quod demit Aphraates vocem i^ei, scilicet ^L[i«oi]j^ (De- monstr. i, 6); ibid. xxii, 29 seqq. (Demonstr. viii, 16); ibid. ii, 20, ubi addi- tum est a«^.M^ dd auferendam [eam] (Demonstr. xxi, 10); loh. i, 5 (Demonstr. i, 10; XVI, 7), ubi Peshita yv^ lucet; ibid., iii, 13 (Demonstr. viii, 24); ibid. x, 9 seqq. (Demonstr. x, 4); Luc. viii, 16 (Demonstr. i, 10) (Cf. Cureton, op. cit.y p. iii); ibid. xix, 44 (Demonstr. xxi, 18); ibid., xxiii, 43 ^j^ m^ pro nomine W-?3 (Demonstr. xiv, 22;xxii, 24); sed imprimis loh. i, 14 ^ 6j^/o Looi Ik^ Ift^joo Et Verbum corpus factum est, et habitavit in nobis (Demonstr. vi, 10), loco lectionis Peshitae^ ^io looi ]u^ ifeXaoo ; ad quae animadvertit Cureton veterem illum E van- geliorum translatorem sibi ipsi excidisse , cum vocem |6^ in feminino hoc loco construxit, quo ne cum primo quidem capitis versiculo convenit {op. ci7.,p. xlv). Eo tamen Curetonii textu relicto, vulgatam syriacam Aphraates nonnun- quam sequitur : Luc. xv, 8 (Demonstr. T, H), ubi cum Peshita scribit p^oi, Cureton vero \^. A vulgata syriaca etiam differt in locis ubi fragmenta Cu- retoniana deficiunt : Luc. i, 30 : Invenisti gratiam ante »,0 Deum, Peshita tra- dente lo^ apud (Demonstr. iii, 14). Ibid. 11, 2 legitur u^ «ams « census », pro quo Peshita |iAia&!L^ (Demonstr. v, 24). loh. iii, 34, 35 allegatur, inserto oi;a^ « Filio suo », quod in Peshila non legitur (Demonstr. vi, 12). Alia etiam via ab utroque discedit, memoria forsan interdum deceptus, sed aliquando ut lectionem Curetoniana ipsa vetustiorem referat. Sic locum Mat- thaei v, 4 eo modo exprimit : « Lugentibus promisit ut precibus deprecarentur » ,,o2uafta (Demonstr. 11, 19), quo sollemnior exhibetur significatio verbi graeci irapay-a^.eiv , usu biblico ad « consolandum » ^ft^ deflexa. Vid. et Luc. vi, 24; XVI, 25 (Demonstr. xx, 17). Pariter ad locum Lucae vi, 37, 38 addit : « Sol- vite et solvent vos » , quod in versione Peshita non exstat (supra p. xlv) , sed tanquam lectio antiquior haberi debet (Demonstr. 11, 11). Vid. et loh. i, 17 (De- monstr. 11, 5) ; Matth. 11, 20, ubi legitur ^oft*. « tolle [puerum] » pro ;aj « deduc » (Demonstr. xxi, 10); ibid. v, 35 |;a3 pro l^u;^ (Demonstr. xxiii, 63); ibid. v, 44 (Demonstr. 11, 12); ibid. vii, 17, 18, ubi oom et ^600 « dare », pro ;». et .aA^ « facere » Aphraates exscripsit (Demonstr. ix, 11; xiv, 48); ibid. xii, 36 (Demonstr. xxiii, 2); ibid. xv, 19 (Demonstr. xv, 1); ibid. xviii, 21, 22 (De- monstr. 11, 13); ibid. xxii, 29 (Demonstr. viii, 16); ibid. xxv, 35, 36 (De- monstr. iv, 15 et xx, 5); Luc. viii, 52 (Demonstr. viii, 18), et alia, quorum APHRAATIS DOCTRINA. xlvii maxima pars cum textibus ab Ephraemo in Expositione Evangelii expressis concordat. In aliis libris Novi Testamenti, a Peshita similiter diflfert aliquando : Act. XIV, 21 (Demonstr. xxiii, 2); ibid. xix, 3 seqq. (Demonstr. xii, 10); Rom. vii, 5 et viii, 9 (Demonstr. viii, 5); I Cor. ix, 18 (Demonstr. xxiii, 9); ibid. ix, 27 (Demonstr. vii, 11); ibid. xv, 44 (Demonstr. vi, 14), cuius loci discrepantiam Georgius iam notavit, anquirens auctorne sua sponte an e codicum suo- rum auctoritate vocabulum mutaverit*; ibid. xv, 51 (Demonstr. vi, 18); Gal. V, 12 (Demonstr. xi, 11); ibid. vi, 1 (Demonstr. vii, 11); Ephes. vi, 15, 16 (Demonstr. vi, 1); I Thess. iv, 17 (16) (Demonstr. xxii, 24); Hebr. iv, 9 (Demonstr. ii, 14); ibid. xii, 13 (Demonstr. vii, 11). An vero in singulis hisce locis antiquiorem textum exprimat nequimus affirmare, cum nullum cui con- ferantur habeamus. Vide tamen Le Hir, Etudes bibliques, i. I, p. 297, not. 2. Singularis etiam est mutatio nominis Matthiae apostoli, pro quo Tholo- maeum seu Thulmai u^a^ Aphraates posuit (Demonstr. iv, 6), quod non ama- nuensium vitio in codicibus nostris exstare, sed ex ipsis Bibliis legi potuisse ostendit G. Bert ^ in locis Act. i , 23 v»6oa>ko ^mb^a^ et 26 u^^^m^w &^m quonim verborum inspecta scriptura I. v. existimat, litteris male distributis, et t in u^oe omisso, falso lectum esse u^l um^i vel **^ot (lud. i, 10; II Sam. iii, 3). Ceterum, idque notatu dignissimum est, Aphraates in proferendis Scrip- turarum textibus admodum raro lapsus est. Errata sequentia, ne veritas tega- tur, lectori prodimus : locus Amos viii , 9 sub nomine Zachariae refertur (De- monstr. i, 11), et locus Ezechielis xxii, 30, tribuitur leremiae (Demonstr. xiv, 2 et 15); sub Isaiae auctoritate editur textus Lamentationum iv, 15 (De- monstr. xv, 7); inter Osee citata verba reperitur locus Malachiae iii, 6, 7 (Demonstr. xix, 3). luda (lud. i, 2) pro viri nomine accipit, quem iudicem cum Othoniel credit existitisse (Demonstr. xxiii , 45) ; filios Balae posuit pro filiis Zelphae, et vice versa (Demonstr. xxiii, 43); dictum Genesis xx, 17, ut videtur, ad cap. xxvi, de Isaaco loquens, retulit (Demonstr. iv, 4). Ma- dianitas pro Chananaeis (lud. iv, 2) inducit (Demonstr. xiv, 11, et xxi, 7); locum II Sam. vi, 6, 7 male intellexit (Demonstr. xiv, 20), pariter I (III) Reg. 11, 10 qui per locum II Sam. v, 9 explicandus est (Demonstr. xviii, 10). Prae- dictionem de iudicio futuro (Matth. xxv, 35 seqq.) tanquam parabolam in praeterito narravit (Demonstr. iv, 15; xx, 5). Alia paucissima omitto, quae sub ipso textu adnotata sunt. ^ Apud P. Lagarde, Analecta syriaca^ p. 118, II. 7 seqq. ^ G. Bert, Aphrahafs des Persischen Weisen Homilieny aus dem syrischen liber^ setzt und erldutert (Gebhardt et Harnack , Tejcte und Untersuchungen , vol. III , fasc. 3) , Lipsiae, 1888, p. 57. xLviii PBAEFATIO — CAPUT III. Qua autem ratione Scripturas interpretetur nunc videamus. Primo varios Scripturae sensus agnoscit, et multiplices interpretandi mo- dos esse declarat , verbum Dei gemmae adsimilans , ex omni parte spectabili (Demonstr. xxii, 26). Scripturam praedicat thesaurum inaestimabilem et im- mensum (Demonstr. v, 25); « non potest eas hominis intelligentia penitus adsequi » , neque ad eas exhauriendas valet (Demonstr. v , 25 ; x , 9). Eumdem locum decem doctores decem modis diversis explicabunt , sine ulla veritatis iniuria (Demonst. xxii, 26). Verumtamen sedulo monet Scripturam non pro cuiusque libitu exponendam, sed varias ipsius interpretationes e seniorum tra- ditione inquirendas (Demonstr. v, 25), et instar monetae probandas, quae, si regis effigiem referat, excipitur, secus prout adulterata repudiatur (De- monstr. xxii, 26. Cf. Demonstr. xiv, 47). NuIIum apud Aphraatem reperies integrum Scripturae librum enarratio- nis continua serie explicatum; textus autem, unde unde collectos, ex opportu- nitate commentatur, innumerosque hoc modo profert atque interpretando explanat, ad maiorum, ut profitetur, traditionem, et universae Ecclesiae men- tem (Demonstr. x, 9; xxii, 26). NonnuIIorum etiam locorum dogmaticam significationem prodit; quae ad apologiam accommodentur ostendit; alia ad informandos mores convertit, praestantissimum exhibens de vita et studiis Christianorum quindecim ante saecula in Oriente documentum. Ex his forte iam suspicatus est lector Aphraatem , veterum more, certum exegeseos modum non observasse. Eiusdem revera testimonii diversas, prout expedit, signifi- cationes praebet. Hoc tamen in summum colligi potest : auctorem primo ad sensum verbalem seu corporalem Scripturarum saepe attendere , cum nempe , adversus ludaeos disputans, prophetias demonstrat iam completas esse de Christi adventu (Demonstr.xvii, 9 seqq.), de gentium vocatione (Demonstr. xvi, 4, 5), de excidio et eiectione ludaeorum (Demonstr. xvi, 3; xix, 2); cum pa- riter historice Amalecitarum originem vult perquirere (Demonstr. iii, 11, 13), Mardochaei et Aman gesta prodit (Demonstr. iii, 10), aut Danielis enarrat visiones (Demonstr. v, 5, 6, 11, 25; xix, 8,9) et vaticinium de LXX hebdo- madibus (Demonstr. xix, 8,9); cum etiam Prophetarum ex ordine percur- rit oracula (Demonstr. xix , 3-5) , aut tandem cunctarum generationum seriem instituit (Demonstr. xxiii, 14 seqq.). At litteram interdum arctius premens , sensum extorquet. Ita Christum docet e monte vere deiectum (ex Luc. iv, 29, 30; Demonst. ii, 20), et ludam prodi- torem, mola ad coUum appensa, in mare submersum fuisse (ex Matth. xviii, 6; Demonstr. xiv, 10); alias etiam refert huiusmodi sententias ac supputa- tiones, ipsi cum antiquis Patribus communes, quae infra (pp. xlix, l) profe- rentur. APHRAATIS DOCTRIXA. xlix Verba sacra paraphrasi aliquando circumducit et ornat; cuius artis exempla habeto Isaiae sermonem i, 11 seqq. (Demonstr. iv, 18), visionem Ezechie- lis, xxxvii, 1 seqq. (Demonstr. viii, 12), aut Danielis in fovea mansionem (Demonstr. iv, 9). Vide etiam explicatum locum Apostoli I Cor. xiii, 4-7 (De- monstr. xiv, 14). Sed in praedictis licet litteralem sensum pressius sequatur, mysticas etiam in aliis significationes inquirit , praecipue ut Novum Testamentum ostendat in Vetere praefiguratum , et Christum plurimis olim typis expressum fuisse. Talia sunt quae de scala lacobi disserit (Demonstr. iv, 5), de Moyse crucis figuram exprimente (Demonstr. iii, 11; xxi, 10), de mysterio festi paschalis (De- monstr. xii, 9), multis collationibus inter Christum et prioris Legis homines institutis (Demonstr. xxi, 9-20). Hae vero expositiones sensu litterali potissi- mum innituntur. At diversi generis sunt interpretationes symbolicae de falsis prophetis, qui tanquam leprosi repudiantur (Demonstr. xix, 4); de peccato Ozac arcam plaustro invehentis, non vero eam tangere ausi (Demonstr. xiv, 20); de homine qui patrem et matrem relinquit (Demonstr. xviii, 10, 11); de morte animae per peccatum, ex Gen. ii, 17 (Demonstr. viii, 17), id quod alias (De- monstr. xxii, 1) de corporis interitu exponit; supputatio tridui mortis Domini (Demonstr. xii, 7), aut quadringentorum annorum servitutis numeratio (De- monstr. ii,4); quae mox ostendam Aphraatem cum Ephraemo communicasse. 12. lam novit lector e supradictis Aphraatem Ecclesiae maiorumque tradi- tionis strenuum adsertorem. Ad hanc quippe auctoritatem saepius appellat, qua Scripturae interpretatio confirmetur, aut variae doctrinae fulciantur. Sa- pientes vult interrogari (Demonstr. v, 25; xxii, 26); ipse se profitetur a magis- tris ^» didicisse (Demonstr. ii, 14), et amicum erudit, ut iste vicissim alios edoceat (Demonstr. i, 20; xii, 12). Sed quibusnam e fontibus hauserit Aphraates , id ex ipso libro deprehen- ditur, cum una ex parte apostolica doctrina se praebeat imbutum , et ex altera iudaicarum traditionum sequacem, quae ita ob propinquitatem et vulgarem usum e iudaica institutione ad Christianorum scholas in ea regione transierant. Ita rabbinicam sententiam profert Romanorum ab Esau, seu Edom, origi- nem ducentium, eos filios Esau, iudaica appellatione (vid. Targum lonathan in Is. XXXIV, 9), nominans (Demonstr. xv, 19 seqq.). Pharaonem Nechao nbj, e si- gnificatione radicis hebraicae hd:, appellat Pharaonem Claudum |h>^ (Demonstr. XXI, 17, et XXIII, 19, scilicet, ut explicant ludaei, n^hsn n:>2 cc percussum pedi- bus* ». ludaeos iterum sequitur cum annos computat mansionis Israelitarum * Kimchi, Comment. in II (IV) Reg. xxiii, 29 [Biblia rabbinica, Amstelodami, t. II, p. 17V). PATB, 8Tn. — P. I. T. I. d L PRAEFATIO — CAPUT III. in Aegypto (Demonstr. ii, 4, 5). Cum iisdem pariter statuit losue viginti quin- que annos ducem fuisse, Abimelech sexaginta annos iudicasse, Saul annos quadraginta regnasse (Demonstr. xxiii, 45), Sem maximum natu fuisse (De- monstr. xiii, 6). Aliam ludaeorum sententiam allegat Sapiens Persa dum centum viginti annos ante diluvium commemoratos (Gen. vi, 3), non de vitae bre- viatione , sed de temporis prolatipne ad paenitentiam data interpretatur (De- monstr. ii , 9; vii , 8; xxiii , 18). Hoc olim Georgius signiiicabat his verbis ^j.» ^% .6000 6oe*b fia{ 3{$ .\iaul U}^^ |tAUM>kM« i « Novcris igitur, doctrinae amator, scrip- torem istum omnes computationes suas iuxta traditionem librorum ludaeo- rum , non vero iuxta interpretationem Septuaginta virorum , neque iuxta traditionem Samaritanorum , ut ipse prior scribebas, instituisse. » Praeter haec serpentem tradit pedibus suis et cibo ex paena fuisse priva- tum (Demonstr. ix, 8; xiv, 12); sacrificia in vetere lege igni divino explorata fuisse (Demonstr. iv, 2 seqq.); Cainum in septem generationes maledictio- nem excepisse (Demonstr. ix, 8); Abraham circumcisionis ritum, a Deo ac- ceptum, Aegyptios docuisse (Demonstr. xi, 8); mundum post sex millia an- norum consummatum iri (Demonstr. ii, 14. Vid. infra p. lviii). Fabulam quoque exprimit de regno quadringentorum et quadraginta annorum regis Tyri (Demonstr. v, 7), et aliam de sacerdotio trecentorum sexaginta quinque an- norum Phinees, filii Eleazari (Demonstr. xiv, 27), ex falsa loci lud. xx, 27, 28 interpretatione ortam ; quae omnia e Talmude iudaicisque Targumim novimus perinde adseri. Varia etiam loca refert apte ad hebraici textus aut Paraphrasium lectionem : Gen. xLix, 10; ibid. xi, 26 (Cf. supra p. xliii). Sententiam quoque promit lu- daeos esca quam gentes conficiunt non uti (Demonstr. xv , 2) , quae in Talmude Aboda zara ^ reperitur. Adde , ne longum sit , horam immolandi agni paschalis (Denionstr. xii, 1), noctis et diei per vjj^OyfjJiepov computationem (Demonstr. xii, 8), nec non varias celebrationes legales, ut azymorum esum (ibid.) et abs- tinentiam ab animalium sanguine (Demonstr. xiii, 2), in his regionibus apud Christianos observatas; ac tandem diversos Hebraeorum loquendi modos, ut ^ li-aoft^ fioik i.joHi. (Demonstr. xxiii, 29), aliosque (Cf. Demonstr. xii, 1, col. 507, not. 1). Ubi vero christiana veritas exponenda vel defendenda venit, non iam a lu- daeis docetur, seddoctrinam tradit veterum Patrum disciplinis consentaneam ; maxime vero, nec miruin videbitur, cum Ephraemo, eiusdem fere aetatis locique homine, at, sicut dictum est, in disparili dicendi via, congruit, ita ut ^ Apud Lagarde, Analecta syriacay p. 120, II. 12-15. 2 M. Schwab, le Talmud de Jirusalem , Paris, 1871-1889, t. XI, p. 197 seqq. APHRAATIS DOCTRINA. li ambo communem disciplinam in scbolis Cbristianorum buiusce regionis tra- ditam referre videantur. Sint pro exemplis sententiae supra significatae de serpente pedibus orbato (Cf. S. Epbr. In Genesim Collectanea * ; Evangelii con- cordantis Expositio, c. xix^); de sacrificiis igni caelesti probatis {Explanatio in Genesim c. iii'), de Caino in septem generationes maledicto*; de centum et viginti annis ante diluvium ad paenitentiam concessis*, de servitute quadrin- gentorum et triginta annorum in Aegypto*, nec non alia sententia de mundo in sex millia annorum consummando (infra p. lviii. Cf. S. Epbr. Evangelii con- cordantis Eoopositio , cc. xiv etxviii^). Uterque etiam simili computatione tridui mortis Domini rationem persequuntur (Demonstr. xii, 7. S. Epbr. ibid. c. xix*), Dominum existimant e monte revera praecipitatum fuisse (Demonstr. ii, 17. S. Epbr. ibid. c. xi*), Cbristum seipsum communicasse et ludam Eucbaris- tiam non accepisse (Demonstr. xii, 6. S. Epbr. ibid. c. xix *®), Noe inducunt coelibem vitam agentem (Demonstr. xiii, 5. S. Epbr. Explanatio in Genesim c. V **, et loco Gen. xlix, 10 inserunt : a cuius est regnum » (Cf. supra, p. xliv, S. Epbr. ibid. *^). Eadem fere mente Romanos in bello persico tandem victo- res fore praedicant (Demonstr. v, 24. S. Epbr. Serm. II deAntichristo^^). Nec non doctrinam a Sapiente Persa in Demonstratione xxiii de Acino propositam stric- tim memorat Epbraemus (ad locum Isaiae lxv, 5**). Alia etiam utrique com- munia in Apbraatis Demonstratione vi, de Monachis, et in Epbraemi sermone de Admonitione et Paenitentia invenies, quae quidem e rerum ratione enata possent contendi, nisi ipse amicum Epbraemus commoneret se quod scripsit ex aliis accepisse ^rNin-^ \myi n um. :^ &a6o ^t^^l ^n. Sed auctoris nostri doctrina e variorum capitum recognitione exploranda est. * P. Benedictus, Sancti Patris nostri Ephraemi opera omnia quae exstant^ Romae, 1737-1743, t. I, syr., p. 135. ^ Mosinger, Evangelii concordantis expositio, p. 220. ^ P. Benedictus, op. cit., p. 40. * Ibid. p. 44. * Ibid. p. 49. « Ibid. p. 158. ^ Mosinger, op. cit., p. 159 et 215. » Ibid. p. 221. » Ibik. p. 130. ^<>/AW. p.221. ** Benedictus, op. cit., p. 48. ** Ibid. p. 108. *^ Th. Lamy, Sancti Ephraem Syri Htjmni et Sermones^ Mechliniae, 1882-1889, t. III, c. 189. ^^ Ibid. t. II, c. 197. ^' Ibid. t. I , c. 309. Lii PRAEFATIO — CAPUT III. 13. Ante omnia proponit Aphraates fidem in unum Deum (Demonstr. i, 19; XXIII, 59, 62); Valentinum increpat, « qui plures fuisse praedicat auctores suos )) (Demonstr. iii, 9), Marcionem etiam et Manem, qui duo principia, bo- num et malum induxerant (ibid.); Deum profitetur increatum, eumque vocat 9^^ U^{ j ad verbum a essentiam j> , sive cc substantiam sui ipsius )) (De- monstr. xxiii, 52 et 58), vel « qui semper exsistit, usque in finem exsistet, perpetuum, aeternum » ^j\ J^ J ^y^y f^\ ^j^J^ y'-^'» ut Barbahlul vocem syriacam interpretatur * , eiusque attributa pluribus verbis exponit in Demons- tratione ultima (Demonstr. xxiii, 52 seqq.). Tres personas aperte in Deo confitetur [(Demonstr. xxiii, 60, 61, 63). In primis notabis locum lohannis iii, 34, quem ad Trinitatis confessionem vertit (Demonstr. vi, 12). Filium insuper agnoscit ut Deum et Dei Filium (Demonstr. vi, 9, 10; xvii, 2 seqq.; xiv, 39); eum tamen ostendit a Patre diversum (Demonstr. iv, 11), licet Patri aequalem ab initio (Demonstr. i, 8). Quod ad incarnationis dogma pertinet, variis facti traditis causis (Demonstr. ix, 5; xxiii, 49, 53), Verbum aperte docet Aphraates verum corpus carneum, non fictum accepisse, de carne Mariae Virginis adsumptum , nedum e caelo delatum sit (Demonstr. xiv, 39; VI, 10; xxiii, 50). Doctrinam autem de unitate personae Christi in dua- bus naturis videtur implicite profiteri cum divina et humana in eodem sub- iecto praedicat, pluribus verbis exponens textus Apostoli : Philip. ii,6, 8, et II Cor. VIII, 9 (Demonstr. vi, 9, 10; xxiii, 49). Ceterum doctrinam Domini uberius pertractat, eiusque gesta et miracula fuse enarrat. Aphraates Spiritum sanctum, seu w^^j Uoi « Spiritum sanctitatis » in Tri- nitate confitetur (Demonstr. xxiii, 60 seqq.). Ipsius etiam distinctam perso- nalitatem et processionem implicite saltem significare videtur cum Patrem his verbis alloquitur : « De Spiritu tuo in nobis habemus )) (Demonstr. xxiii, 53), aut Filium : « Fili dilecte,... teconfitemur,... qui Spiritum tuum in nobis con- didisti )) (tfrirf. 52). Profitetur eum aeternum (Demonstr.vi, 14 seqq.), variosque ei effectus attribuit, aiens eum templum esse hominibus vel etiam in iisdem per gratiam inhabitare (Demonstr. i, 5; vi, 14, 17; xxiii, 59), aquis baptismi incubare, et ipsum qui baptismo regenerantur induere (Demonstr. vi, 14), prophetis datum fuisse (ibid. vi, 12, 13), et per hos eloqui (vi, 14; xxi, 21). Homo debet Deum colere tanquam Patrem, et Spiritum sanctum ut Ma- trem (Demonstr. xviii, 10). Per eum tandem gratia obtinetur (vi, 1; xiv, 47). De gratia alibi loquitur ut Dei optimi dono (Demonstr. xxiii, 48 seqq.); * R. Duval, Lexicon st/riacum, c. 152. APHRAATIS DOCTRINA. liii liberaliler datur, verumtamen precibus exposcenda est {ibid. 52); neque ipsis peccatoribus denegatur {ibid. 56). Simul observabis quae prodit de diaboli luctamine, versutia, modo quo hominis cogitationem illecebris occupet, eum blanditiis trahat, atque eo lapso irrideat (Demonstr. vi, 2, 17; vii, 25; xiv, 40, 43), quo etiamin impiis habitet (Demonstr. ix, 9), Spiritum autem Dei formidet (Demonstr. vi, 17), ac demum a Christo et Christianis vincatur (Demonstr. xxi, 10, 19). Peccatum originale passim memorat (Demonstr. vii, 1; ix, 14; xxii, 1) maledictionemque quae in omnes Adae posteros descendit, quam ut auferret Christus mortem subiit (Demonstr. xxiii, 3, 50; vi, 6). Propria autem peccata primo perbaptismum (Demonstr. iv, 19; xi, 11), dein paenitentiae sacramento (vii, 2 seqq.) docet remitti. Beatae Mariae virginitatem et divinam maternitatem confitetur Sapiens Persa (Demonstr. vi, 10; xiv, 39; xxiii, 20). Per eam ait redemptionem factam esse (Demonstr. vi, 6); tandem ipsius virtutes praeclare extoUit (Demonstr. iii, 14; IX, 5). Plura autem ab auctore ne requirat legens; non enim nisi apud serioris aetatis viros, idque praecipue post eius gloriam Ephesi vindicatam, eflloruit laudum opima messis illa, quae Patrum libros et liturgica scripta ornavit , dum iisdem temporibus templa et monasteria eius nomini dicabantur. Angelos >5ibo (Demonstr. v, 5) saepius biblico morc « Vigiles » ^lc^ appellat (Demonstr. vi, 5, 14, et alibi), aliter « Nuntios » \l^\sl (Demonstr. ix, 44). Ipsi preces suscipiunt Deoque offerunt; id autem de Gabriele expresse adse- ritur (Demonstr. iii, 14); gentibus praesunt, ut olim Michael ludaeis {ibid.). Animadverte eodem loco sententiam qua Principem Persarum e bonorum angelorum ordinibus fuisse existimat Aphraates. Maxime vero sunt notatu digna quae, inter Zoroastri alumnos constitutus, de angelorum adsistentia et ministerio coram Maiestate Dei bis enarravit (Demonstr. xiv, 35; xviii, 4). Ecclesiam, e Gentibus collectam et promissionum haeredem effectam, osten- dit, adsertor traditionis schismate antiquioris, super Petnim a Christo condi- tam (Demonstr. i, 17; vii, 15), quem etiam vocat principem Pastorum (De- monstr. x, 4). Vide et Demonstr. xi, 12, et xxiii, 12. 14. Quamvis de sacramentis a Christo Ecclesiae mandatis ex proposito non fuerit locutus Aphraates, singula tamen, dempto uno, variis in locis memorata reperimus. Et primum, multis testimoniis tuetur dogma baptismi (Demonstr. i, 19; Liv PRAEFATIO — CAPUT 111. XXIII, 60), quem, a Gedeone praefiguratum (Demonstr. vii, 19, 21), existimat in nocte passionis a Christo primum institutum fuisse , cum pedes discipulo- rum lavit (Demonstr. xii, 10), ipsisque tandem traditum priusquam in caelum eveheretur (Demonstr. i, 17). Baptismus est a circumcisio vera » (Demonstr. XII , 9) ; item vocatur « signum vitae » (Demonstr. xxiii , 63) , « regeneratio » (Demonstr. vi, 14), eoque « peccata abluuntur » (Demonstr. iv, 19; xi, 11), et armaturam Christi ex aquis induunt qui baptizantur (Demonstr. vi, 1). Adulto confertur, ei nempe qui cor suum ab operibus malis spiritali circumcisione resecuit (Demonstr. xii, 9), id est viro rationis compoti (Demonstr. vii, 20). Fit autem baptismus cum expressa trium Personarum invocatione (Demonstr. XXIII, 63), et in nocte Paschatis celebratur (Demonstr. xii, 12), sacerdotum ministerio. Vid. Demonstr. vi, 14,ubi insigne habes auctoris nostri testimo- nium de aquae elemento, de verbo sacerdotis, et de gratia sacramentali, quae a baptismi regeneratione initium ducit. Eucharistiam confitetur esse Corpus et Sanguinem Christi (Demonstr. iii, 2; IV, 19), qui in cena proprium Corpus et Sanguinem dedit Apostolis (De- monstr. xii, 6 seqq.). Eodem loco institutionem Sacramenti narrat, et verba consecratoria refert, in ipsa, ut videtur, formula liturgica. Breve illud docu- mentum eo carius existimandum est, quod in antiquis codicibus liturgicis verba consecrationis desiderantur * , quia forsan a sacerdotibus memoriter teneri debebant, aut saltem ipsis ab aliis continuo suggeri; ceterum libros liturgicos syriace scriptos saeculo sexto antiquiores non exstare affirmat W. Wright^. Porro consimilia Aphraatis verbis in liturgiis orientalibus Seleu- ciae et Ctesiphontis leguntur ; unde firmatur argumentum quo formulae liturgi- cae Nestorianorum Nestorio in universum antiquiores esse creduntur. Prioris formulae, brevissime relatae, ordinem invertit Aphraates. Alteri concordat litur- gia Nestorii', nisi quod loco verborum cc quando congregabimini » ^ioafioo» xsb^l >p^»^ legit (( donec veniam » it^ v»,».. Rursus praeter unam additam litteram io*fis*j[j], textui nostro congruit textus quem similibus prorsus verbis tradit Ebediesu, excepta ultima clausula\ Eucharistiam noster docet esse sacrificium quod Malachias pronuntiaverat a Gentibus offerendum (Demonstr. xvi, 3); et vocat eam sacramentum panis vitae (Demonstr. xi, 12), et « panem fillorum » (Demonstr. vii, 21). Com- ^ Cf. G. Bickell, Conspectus rei Syrorum lilerariae, Monasterii, 1871, p. 63 seqq. ^ W. Wright, art. Syriac literature [Encyclopaedia britannica^ vol. XXII, p. 827). ^ Renaudot, Liturgiarum orientalium collectio, Francofurti, 1847, t. II, p. 623. Cf. Liturgiam Theodori, ibid. p. 613. * Assemani, Bibliotheca Orientalis, t. III, part. 2. Liber Margaritae, 4, 5, pp. ccciv et cccv. APHRAATIS DOCTRINA. lv munio post baptismum dabatur : « Eucbaristiam sumunt postquam conversi ad baptismum processerunt » (Demonstr. xii, 9. Cf. iv, 19). Indigni « pascha » non manducant (Demonstr. xii, 9), sed os in puritate sedulo servandum est, quo Corpus et Sanguis Cbristi suscipitur (Demonstr. iii , 2). Ritum etiam auc- tor significat quo sacramentum accipiebant stantes pedibus (Demonstr. xii, 9), et ore sumebant (Demonstr. vii, 21 ; ix, 10; xx, 8). Elementum tandem indicat sacrificii, scilicet panem torrefactum qui in missa oflfertur (Demonstr. xii, 9). De azymo autem et fermentato non quidquam videtur definire , nam esus azy- morum, de quo ibidem agit, ad liturgiam forsan non spectat. Nec minus aperta sunt de Paenitentia et de peccatorum confessione testi- monia, cuius necessitatem et efficaciam clare exponit. Medici, seu sacerdotes, munus babent curandi vulneratum in praelio (Demonstr. vii , 2) , dummodo iste vulnus aperiat dicens : « Peccavi » {ibid. 3), et vulnus detegat. Peccata confiteri ne dubitet {ibid. 12) et paenitentiam implorare {ibid. 15). Medici aegrotos monere debent atque instaurare {ibid. 11), culpam revelatam nullo modo prodere {ibid. 4) nec lapso remedium paenitentiae negare {ibid. 11), et alia huiusmodi. Immerito ergo sacramentum paenitentiae et confessionem auricularem apud veteres Cbristianos exstitisse inficiantur. In Demonstratione xiv, 44, de solvendis aut ligandis excommunicatis perspicue loquitur, et formulas forsan tradit excommunicationis ferendae et solvendae, scilicet : « Ligatus es et maledictus de caelo et de terra. Vae et illi qui cum eo collocutus fuerit ». « Deus misericors est et peccata tua dimittit. Ingredere, veni ad orationem. » Confirmationem , cuius nullum hodie apud Nestorianos apparet vestigium , adeo ut ea carere ferme credantur, et nomen etiam ignorent , significare vide- tur Aphraates, « impositionem signi » nominando, quae cum baptismo daba- tur (Demonstr. xii, 13). Licet nostra aetate Nestoriani oleum sacrum et chrisma non conficiant , apud eos tamen exstabant olim Confirmationis et Ex- tremae Unctionis duo sacramenta; et certissima reperiuntur in libris rituali- bus et apud antiquos Patres ecclesiae syriacae pro infirmorum unctione testi- monia, quibus accedat Aphraatis declaratio, varios olei usus proponentis his verbis : Signum continet [oleum] « sacramenti vitae, quo perficiunturChristiani, sacerdotes, reges, prophetae; tenebras illuminat, ungit infirmos, et per arca- num suum sacramentum paenitentes reducit » (Demonstr. xxiii, 3)*. Ordinem seu « manuum impositionem » commemorat in Demonstratione XIV, 25. Solum matrimonii sacramentum non tangit. At in ceteris cum Ecclesia * De hac unctione paeniteniium et eorum qui ab liaeresi convertebantur, cf. Pitra, Lvi PRAEFATIO — CAPUT III. catholica apprime convenit, ut sic hodiernis popularibus suis errorem sum- niamque negligentiam exprobret. 15. Si de anima opinionem primo aspectu audaciorem quam par est Sa- piens Persa videatur exprimere, si aliquae etiam auctoris doctrinae notam erroris non fugiant, nemo tamen non agnoscet has sententias primorum Ec- clesiae saeculorum indolem sapere, et Aphraatem cum aliis veterum Patrum causam communicasse. Aetatis antiquitati iunge loci distantiam ; utraque enim, ut Georgius episco- pus animadvertit , de aliquarum sententiarum singularitate causa abunde red- ditur : .^d)>^ o^*j U^o \^eu» m^o o^o^ »^9 \Ahsl .001 |U> og^p )ooi fi^/ ;k^US/ * « Non potuit sua aetate et in illa regione operam dare , ut mentem et sermonem doc- trinae eorum [doctorum nempe probatorum] accommodaret. Ideo, inquit, in li- bro illo multi errores sermonesque valde difficiles reperiuntur. » Cave autem ne ex Georgii sententia Aphraatem incognita causa damnes , et eius prius ac- cipe mentem. Primum igitur docet Christianos, postquam cc spiritum animalem », seu Alo )U^\d9{ — 419 (sic). Rursus ab Exodo ad aedificationem Templi computat ^U^to )).m^;{ — 480 quorum summam dedueit 6^o ^^^o) l^AJaet — 896 (sic). Inde ad destructionem lerosolymae numerat et *»^^o ^;m^o ^aa^^I 425 summam universam efficit )»-o ^;m^o )^e6Ckto ASk 1.321 Ac demum a subversione Sodomae ad annum 655 Alexandri (post Christum 343-344), quo epistolam hanc conli- ciebat fi^o <^o ,.a3k ^;t 2.076 (sic). W. Wright primo numero inserebat ^»{o 4, a tertio autem de- mebat \'t^ 10, quarto tandem addebat ^ooao 7, unde legendum praebebat : A destructione Sodomae ad descensum lacob in Aegyptum annos 204 ad Exodum — 205 Summa — 409 ad aediflcationem TempH — 487 Sumnia . . — 896 ad destructionem lerosolymae — 425 Summa universa — 1 . 321 * W. Wright, The Homilies of Aphraatesy p. u^ seqq. ^ G. Bert, Aphrahafs Homilieny p. 332 seqq. ' F. I. Sasse^ Prolegomena in Aphraatis Sapientis Persae sermones homileticosy^, 39. APHRAATIS DOCTRINA. lxi Sasse vero pro primo numero reponit, e Gen. xv, 24 et xvi, 40, collatis Demonstr. ii, 4; xi, 4, et xxiii, 44. . . . l»-o ^^o IW>o loi Idem, e Demonstr. xi, 4, et xxiii, 43, rescribit a migratione lacob ad Exodum \»ja^o ^^^mivo ^LV^ 225 pro quarum summa , una littera transposita legit l?m^fi^o lUa^W 416 Cetera intacta servat, videlicet ab Exodo ad aedificationem Templi annos 480 Summa vera — 890 ad destructionem lerosolymae — 425 Summa universa — 1 . 321 Haec vero cum Eusebii computatione conferri possunt , qui nume- rat a destructione Sodomae ad descensum lacob in Aegyp- tum annos 194 ad Exodum — 212 Summa — 406 ad aedificationem Templi — 480 Summa — 886 ad destructionem lerosolymae — 440 Summa universa . — 1.326 Ultimus autem numerus ab Aphraate effictus , a subversione Sodomae ad annum 655 Alexandri, 2076, nimium correptus, in 2276, inserto ^^I^I-mo, emendandus erat, ut cum aliis auctoris supputationibus conveniret. Aliam etiam instituit Aphraates in Demonstratione ultima computationem, in qua singulorum patrfarcharum ab Adam ad lacob prolixe numerat annos, sicilicet priusquam unusquisque genuit, dein post creatos liberos, ac tandem vitae summam in universum conficit, unde tempus eruit quod quivis cum ultimo suorum pronepotum vixit. (Demonstr. xxiii, 22, seqq.) Primam huius supputationis partem saeculo undeeimo perscripsit vel breviavit Elias Barsi- naeus, quod huiusce Praefationis initio significabam (p. x), in sua Chronogra- phia, hoc titulo : l^;d v»^ 4,oi;d{9 u-^; ^J »${ Cua^ p*. Anni domus Adae, iuxta sententiam Aphraatis, Sapientis Persae. Ab Adam igitur summam ducens ad ingressum lacobi in Ae- gyptum annos numerat 2238 ad Exodum 2463 ad exstructionem Templi 2943 ad captivitatem babylonicam 3368 Addit Elias aeram Seleucidarum anno post captivitatem cente- simo incepisse , igitur anno mundi 3468 • ' Cod. Musaei britannici Rich, 7,197, fol. 3 seqq., exhibet syriace et arabice Chronicon Eliae Barsinaei, metropolitae Nisibis, Textum syriacum habes apud W. Wright, The Homilies of Aphraates, pp. 38, 39. Lxii PRAEFATIO — CAPUT 111. Monet autem Elias , numerum hunc nulli alii ex praemissis a se supputationi- bus convenire , sed tantummodo ad computum ludaeorum huius aetatis accedere, « quia, inquit, ex eorum codice desumptus fuit. ludaeorum autem exemplar mendax est, ut alibi ostendi : » * |ui->n\ a*;o »;» .uoioMtOf Mii-M ^ «^^ m^ v Ijui^ ^mo .^;«.{ ^op ^Am9 f^l Ui^ II V*7ooM la^9 ^*^^ ^oita^f ^*^A ^ «is-^^^ ««oia .^oi jiap Uyoom ^^^h Errat aliquando Aphraates in chronologia, videlicet cum Teglathphalasar post Salmanasar contra Israel ascendisse ait (Demonstr. ii, 9); et perperam ab eo respiciuntur loca II (IV) Reg. xviii, 9, 10; xv, 29, et I Chron. v, 6, 26, cum Salmanasar post Teglathphalasar regnaverit, huiusque incursus ad annos regni Phacee ex ipsa Scriptura referri debeat. Alia de iudicum imperio, de regno Saulis, de principe Tyri, de sacerdotio Phinees superius (p. l) satis denuntiata sunt. 19. lamvero Aphraatis stilus et modus scribendi venerabilem etiam pro- cul dubio antiquitatem resipit. Oratio plerumque candida et dilucida, licet interdum , sive propria culpa scribentis , sive codicum , ut ostendemus , vitio , perplexa sit et obcaecata. Aequabili tractu consuevit eloqui, unoque tenore ac specie de multis saepe disserere. Verbosus secundum Orientalium modum, a proposito digreditur, aut in eadem aliquando revolvitur. Nonnunquam etiani subtilitates miscet. Verumtamen artificium dicendi, sermonisque ornamenta non omnino refugit, et eloquentiam profert quasi sponte ex rebus ipsis ena- tam, cum, verbi causa, fidei celebrat virtutes (Demonstr. i, 18), Deique perfectiones prolixo cantico extollit (Demonstr. xxiii, 59), cum etiam maris transitum enarrat (Demonstr. i, 15), Aman increpat (Demonstr. iii, 10), aut Christum inducit morti in inferis obviantem (Demonstr. xxii, 4). Sed et to- tam hanc Demonstrationem vigesimam secundam rfe Morte et Novissimis splen- didiore stilo videtur pinxisse , tanquam rei magnitudine commotus et instinc- tus. Ornamenta autem et conformationes , quibus ita sententias illustravit, e Scripturarum thesauris, quorum miro modo intelligentiam consecutus est, plerumque desumpsit. • Si de lingua scriptoris nunc quaeratur, qui primum inter syriacos Patres locum obtinet , profitemur eum litteris aramaeis plurimum conferre , sermone a peregrinis vocabulis sincero , ita ut neque extranea origo , nomine signifi- cata, persicis fere ullis vocibus prodatur, neque odiosam illam exserat vocum admixtionem arabicarum et graecarum maxime, quibus seriores linguam in- fercientes, sermonem syriacum a primaeva puritate deiecerunt. NuUa alia Aphraates usurpavit, nisi biblicis codicibus , aut re militari et mercatura syria- cis litteris iam invecta, qualia >o2^oJ eoa-j^yeXiov , |o6uf SiaftYfxYi, \mAMj vd(jio;, l.frmN * W. Wright, The Homilies ofAphraateSy p. 39. APHRAATIS DOCTRINA. lxiii "k-naxr.^y MJ cy i5va, l^lj i6>.7iTYi;, 1a^3 itapaOYfxvi , l^oi^ Trapfyiaia, ^o^goo pro xftVTo- piwv, l-ftis^^ pro U^i^o.iJ a indulgentia » (amnistia bellica). Notanda etiam vox uA^l tix9i (Demonstr. xiii, 11) in cod. B, pro qua alterius codicis scriptor u^i et la*j inscite reposuit*. Animadvertendum est quoque vocabulum *tfaa. (c. 505, l. 26 et c. 677, I. 3), cuius origo ignota remansit. Aliquos insuper dicendi modos adhibet, antiquiorum peculiares , ut ^ prae- fixi usus ii> his formulis : ^ojjkia^i; item IojmL ^;.^ (Demonstr. iv, 15), pro quo apud seriores reperitur praepositio ^ ^ ; vel formam : »->^;-» ^>ao ;«|» ^»» (xiv, 45) ubi verbum in infinitivo absoluto relinquitur; vel nexum suffixi obiec- tivi cum infinitivo ^^oi,»^ et ^oi;^ (Demoustr. xv, 8); quibus addi possunt exempla a grammaticis in obsoletorum numero posita, sive e codicum des- criptione sive ex inspectione lexici deducenda. At pluris etiam facienda sunt Aphraatis scripta si ad syntaxim respiciamus, cum eam veluti aureain aetatem aperiant qua litterae syriacae a quarto ad sex- tum septimumve saeculum, ope Ephraemi ipsiusque discipulorum , et post eos Maruthae, Rabbulae, Isaaci Antiocheni, lacobi Sarugensis aliorumque, tanto incremento auctae sunt ; atque ipse Aphraates , ob certas condiciones quas pro- posui, a Graecorum consortio prae ceteris subductus, in verborum continua- tione et toto circuitu sermonis , syntaxeos habitum et formam vere semiticam exhibeat'. Tersior quidem et uberior Ephraemus Aphraate, omnium syriaco- rum magnificentia et figuris et gratia princeps, quo neminem in lingua sua disertiorem Syri agnoscunt ; sed plurimam inter eos tum in consilio cum in elo- quendo diversitatem exstare superius ostendi, et magis Isaaco Antiocheno similis noster invenitur, a quo ille non solummodo rerum, ut dictum est, exempla, sed et ingenium et loquendi modum imitatus est. Aphraates vero prosa oratione scribens antiquiora stili documenta profert ; quare non immerito eum iudicamus linguae syriacae tironibus maxime prodesse posse, ex cuius operibus qui de grammatica syriaca tractant plurima petunt exempla. 20. Necnon historiarum studiosis documenta tribuit Aphraates. His quae de persecutione persica et de paschatis celebratione superius posui, adde quod tempus regni Saporis librorum subscriptionibus constituitur. Alteram enim Demonstrationum siBriem « anno sexcentesimo quinquagesimo quinto * Vid. Cureton, Remains ofthe four Gospelsj ad loc. Matth. v, 22. * Vid. Payne Smith, Thesaurus syriacus, col. 2157, sub num. 7. ' « Im Ganzen glaube ich behaupten zu konnen , dass man aramaische Syntax am bes- ten aus den mandaischen Schriften, und ferner aus solchen syrischen Werken lernen kann , welche vom Griechischen so wenig beruhrt sind, wie die des Aphraates » (Tli. NOldeke, Mandaische Grammdtiky Halle, 1871. Praef. p. xxi). Lxiv PRAEFATIO — CAPUT III. aerae Seleucidarum » inscribit (post Christum 343-344), « Saporis trigesimo quinto » (Demonstr. xxii, 25. Cf. Demonstr. xiv, 50). Ultimam autem dedit « anno sexcentesimo quinquagesimo sexto Graecorum » (post Christum 345), « trigesimo sexto Saporis, post edictam persecutionem quinto » (Demonstr. xxiii, 69). Quintam Demonstrationem de bello scribit a Sapore adversus Romanos illato , anno sexcentesimo quadragesimo octavo aerae Graecorum ; et in decima quarta, scripta anno sexcentesimo quinquagesimo quinto, Saporis trigesimo quarto , eidem iterum Sapori dissimulate videtur alludere , regi adhuc iuveni (Cf. Demonstr. xiv, 8 et 50). Ex his eruitur Saporis regnum ab anno Graecorum sexcentesimo vigesimo (post Christum 309) iam computari debere, licet initio anni 310 in lucem editus fuerit; infantem enim nondum natum magi salutaverant regem. Initium autem persecutionis quadraginta annorum Sapor decreto adversus Christia- nos indixit, anno vitae et regni trigesimo, clades a Romanis acceptas indi- gne ferens , ac magorum ludaeorumque concitamentis impulsus , qui reginae matris aegrotationem veneficiis Christianorum collectam fingebant. Notandum erit insuper quomodo rei publicae romanae institutionem auctor exponat (Demonstr. v, 13) et successionis modum describat (ibid.); rursum quibus argumentis imperium reputet Romanis a Deo datum , ut Christo reser- varetur, ideoque regnum eorum a Persis contendat nullo modo posse devinci (Demonst. v, 24) ; quomodo etiam Romanum imperium Graeco iungat (utrum- que enim eo tempore Constantinus obtinuerat), et una serie reges computet qui post Alexandrum in Syria regnaverunt (Demonstr. v, 19). Alexandro enim, postquam duodecim annos regnaverat, successit in Syria Seleucus Nicanor; anno autem 69 ante Christum, Syria in provinciam romanam redacta est; anno 32 ante Christum, Ptolemaeus et Caesar regnum occupaverunt. Si vero de summa 293 annorum ab Aphraate supputata demantur hi 32, cum annis tre- decim regno Alexandri tributis, numerus eflicitur 248, qui primus annus est regni Philippi imperatoris. Si nunc quaeratur cur Aphraates tertii regni fiuem isto imperante determinet , dicendum forsan illum ex ea existimatione locutum esse quod Philippus christianus fuerit. Annos Severi seorsum dinumerat; constat enim eos qui de temporibus scripserunt de annis huius imperatoris inter se dissentire. Denique cum annorum supputationem a rege Syrio Se- leuco incipit, atque per regem Aegyptium Ptolemaeum absolvit, Orienta- lium consuetudinem sequitur, qui, postquam, anno ante Christum 69, Syria in provinciam romanam conversa est, tempora per annos regum Aegypti di- numeraverunt , donec Romae imperatores exstiterunt. Notatu etiam digna sunt quae de clericorum Seleuciensium condicione ante exortas persecutiones Aphraates retegit (Demonstr. xiv, passim. Cf. supra APHRAATIS DOCTRINA. lxv p. xxvi), et de statu rerum in ecclesiis a saevo tyranno vexatis (Demonstr. xxi, 23). Accedat denique mentio ab eo prolata martyrii apostolorum Petri et Pauli , lacobi quoque et lohannis , ac persecutionis a Diocletiano in Occidentis partibus illatae {ibid.). Sed quae de monachorum vivendi genere ex Aphraate libare potui vix mihi pepercerim remittere, cum pauca tantummodo scripta, nec fere nisi sequioris aevi, de monastico instituto in Oriente ad nos usque pervenerint. Variis porro nomifiibus ab Aphraate nuncupantur, et primum M^ sive « sancti » (Demonstr. i, 4; iii, 1; vi, 4 et saepius), quod speciali adhibetur sensu continentiae ; v.v-* (Demonstr. vi, 4 et 8; vii, 25; viii, 23), quod « solita- rios » seu « anachoretas » proprie designat, verum ad coenobitas appellandos, ut apud nos « monachus » , promiscue usurpatum est. Aphraates enim non solummodo solitarios alloquitur, sed monachos sub praelato viventes compellat (Demonstr. x, 9; i, 20; xii, 12). Dicuntur etiam u:bj « lugentes » seu « as- cetae » (cf. Demonstr.'iii , 1, c. 99, not. i, et Demonstr. ii, 19), et u^a^, (De- monstr. vi, 6), ut apud Graecos (Aatx^ioi. Sed saepius vocantur |m^ uia, quod ad litteram sonat « filii foederis », eosque significat qui se Deo ad servandam continentiam pacto devoverunt ; quae appellatio ab armeno translatore expri- mitur nLfuutiMmjtpg « devoti y> * . Haec vero de monachorum vita ex Aphraatis libris adsequi licet. A variis cibis abstinebant (Demonstr. vi, 2 et 8); ieiunio et orationi valde erant addicti (ibid.); vigiliis (Demonstr. vi, 2; vii, 21), lectioni, auditioni (Demonstr. vi, 19; X, 9; XII, 12) silentioque (Demonstr. vi, 1) intenti. Corporis cultum, vela, or- namenta saecularia abdicabant {ibid. 8) ; res suas pauperibus erogabant {ibid. 2 et 8); curam negotiorum civilium prorsus contemnebant {ibid. 1); nuptias eiurabant {ibid. 4). Sacerdotibus iunguntur (Demonstr. xx, 14). Monasticae militiae iam ante baptismum nomen dabant (Demonstr. vii, 20). Virgines, Aphraate auctore, lesu Christo sunt desponsatae (Demonstr.vi, 6 et 7). Episcoporum munus est eas educare et informare (Demonstr. x, 6). De vetito ab Aphraate monialibus monachorum contubernio superius iam dixi (p. XXI v)^. 21. Ex hisce variis doctrinae capitulis merito iudicatur Aphraates eccle- siasticis potissimum disciplinis instruendis prodesse, et hominem oblivione diu obscuratum Ecclesiae restitui debere , cuius vita licet adhuc a nobis igno- * Antonelli, Sancti Patris nostri lacobi episcopi Nisibeni SermoneSy p. 203. ^ Cf. Rabbulae Canones, Monita ad coenobitas, Praecepta et monita ad sacerdotes et regulareSy apud I. Overbeck, S. Ephracmi Syriy Rabbulae episcopi Edesseniy Balaei aliorumque opera selecta, Oxonii, 1865, pp. 210-221. PAXn. BTB. — P. L T. L t Lxvi PRAEFATIO — CAPUT III. retur, ipse tamen , librorum praedicatione , revelatur ut fidei strenuus adser- tor et defensor, Scripturae interpres egregius, optimusque morum magister, qui, ad Apostoli praeceptum, non utique potuit aliter docere quam vixit. Unde iusta exstitit doctorum hodie de Aphraate sollicitudo , postquam eius libros, nuper in codicibus Nitrianis Musaei Britannici a W. Cureton repertos, ut initio memoravi, syriace edidit W. Wright, praematura morte in orienta- lium litterarum desiderio correptus. Exemplar a W. Cureton ipso descriptum, cum ambobus codicibus accurate probeque iste contulerat , ut textum inde effi- ceret, cui varias lectiones subiecit, ex utroque codice exemptas. Librum auxit praefatione anglice scripta, Epistola Georgii syriaca, cum Chronico Eliae Barsinaei, necnon indice biblico *. Opus syriacum anglica versio erat subsecu- tura, at aliis laboribus officiisque impeditus, et tandem fato cedens, consi- lium non perfecit. Syriacum auctorem vulgari lingua interpretandum primus sibi sumpsit aestimatissimus vir Gustavius Bickell , cuius egregia merita norunt biblicarum et orientalium rerum studiosi, cum in Thalhoferi collectaneis scriptis Patruni Ecclesiae, lacobi Aphraatis, episcopi Mar Matthaei, tractatus octo (i, ii, iii, IV, VII, XII, xviii, xxii), adiecto prooemio, germanico sermone reddidit*. Aphraatem post haec illustravit libello mole quidem exiguo , rerum autem copia perdenso, Franciscus Sasse, in quo auctoris nostri nomen scriptaque explorat, et de armeniaca translatione perdocte disserit'. Aphraatis etiam nomine doctoralem thesim inscripsit lacobus Forget, in qua auctoris nostri vitam et doctrinam fuse pertractat, et plurima excerpta, immo integram Demonstrationem xxi, latine vertit\ Tandem in Lipsiana veterum litteraturae christianae monumentorum col- lectione, D' Georgius Bert totum Aphraatis opus ex editione Wrightiana germanice reddidit, cum praefatione et notis^. ^ W. Wright, The Homilies of AphraateSy the Persian Sage^ edited from syriac manuscripts of the fifth and sirth centuries in the British Museum , with an english translation^ vol. I, the syriac text, London, 1869. ^ G. Bickell, Ausgewdhlte Abhandlungen des Bischofs lakob Aphraates sfon Mar Matth&uSy praemissa Introductione , sive Einleitung aber Leben und Schriften des Aphraates (Thalhofers Bibliothek der Kirchem^ater, voU. CII, CIII), Kempten, 1874. ^ C. I. Fr. Sasse, Prolegomena in Aphraatis Sapientis Persae sermones homileticos, Lipsiae, 1879. * I. Forget, De nta et scriptis Aphraatis, Sapientis Persae, Dissertatio historico* theologica, quam ad gradum doctoris s. theologiae in Unii^ersitate Lovaniensi conse" quendum conscripsity Lovanii, 1882. * G. Bert, Aphrahafs des Persischen Weisen Nomilien^ aus dem Syrischen iibersetzt und eridutert (Gebhardt et Harnack, Texle und Untersuchungen, vol. III, fasc, 3), Lipsiae, 1888. CODICUM DESCRIPTIO. lxvii His accedit novae huius labor editionis, mihi a R. D. R. Graffin, linguae syriacae in Instituto catholico Parisiensi lectore , commissus , a quo sua Scrip- torum ecclesiasticorum coUectio Syriaca initium sumeret. At priusquam operis ratio lectori reddatur, codices ipsos ad editionem parandam insumptos ne- cesse fuit describere. 22. Aphraatis integrum opus iam novit lector inter codices Nitrianos in pluteis Musaei Britannici servari, ex quibus unus, anno 1843, cum aliis tre- centis decem et tribus, Willelmi Cureton opera comparatus (Ms. Add. 14, 619) * hoc titulo in tegumento designatus : Mar lacob Persici tractatus theologici. Syriace. Eum littera A notavimus. Constat membranis 173, seu quaternioni- bus 22, in forma quadrata maiori. Singulae paginae 325/250 millimetrorum mensura definitae, binis columnis descriptae sunt, in quibus linearum nume- rus a viginti quatuor saltem, ad quatuor supra triginta, densiori aliquando scriptura, perducitur, ut ad codicis finem potissimum videre licet (vid. tamen foll. 121 et 122). Totus liber aequabili nitidaque scriptura, ad iustam incli- nationem formata, et intra rectos margines complexa exaratus, charactere antiquo quem estranghelo vocant , saeculum sextum prodit; neque aliter aetas declaratur, cum dies codici non fuerit appositus. Cuiusque Demonstrationis titulus, ultima epigraphe, littera capitalis, et signa interpunctionis rubro calamo depicta sunt. Complectitur autem Tractatus viginti tres editionis nos- trae, paucis remanentibus quae desiderentur. Altera facies folii 1 infeliciter mutila et deformis apparet, adeo ut nec iam libri titulus, neque ex Epistola Interrogatoris primae lineae reperiantur; to- taque pagina est maculis foedata (vid. c. 1). Epistolam hanc Interrogatoris praeviam, ea ratione mancam, proxime subsequitur Demonstratio prima sine tiiulo. Folia 2,3,4 leviter vitiata sunt et ad extremos angulos arrosa, unde no- tandum est* : FoL 2 a A muiilus : ^f I 8^^ — iJtja&jM^Qi 8,^ — iiajja 8^^ — ^ 8,^ — ;is^ »toa^ 8,, — Uip ^jo^m. Fol. 2 6 A mutilus : V^a^J I ^^ — U''«'^'»J 9,4 — \>») \ — J^^J 9« — ^*^ «-«alto. 9,^ — i^Dc»j. FoL 3 a A muiilus : [f^\l I 13^, — i^i^l i^^ — il&^^-»o i^^ — lU^uap iOjq — lo^ ^j^jm^opo^ 13^^ — l16^|j6^ I3j„ — lUaa oC^9 n^ FoL 3 6 A mutilus : o^I^moj I 16^ — ^ioj 16„ — [U>^ 16^ — Viua le^, — ^^t^m 16,^ _ |ia 16,^ — iljooi FoL 4 a A muUlus : lUa*ja I 21, — u^l^ 2I3 FoL 4 6 A mutilus : »*Ofi I 2tgj — |paA««aj ^lj^ * W. Wright, Catalogue ofthe syriac Manuscripts in the British Museuniy p. xiii. ^ In hac et sequentibus tabellis liiterae aut verbonim partes quae in codicibus deficiunt) uncinis includuntur; quae vero ex toto desiderantur sine uncis posuimus. Lxviii PRAEFATIO — CAPUT III. Folia integra desiderantur post fol. 6 (vid. t. I , cc. 37^41,^), post fol. 21 (vid. t. I, cc. 145^.152„), post fol. 167 (vid. t. II, cc. 962,-140^). Fol. 41 exterioreni columellam deperdidit (vid. t. I , cc. 277^3.281^). In folio 1 b (vid. c. 5), hae duae liiieae leguntur, sursum deorsum inter columnas invenusta manu appositae, forsan ut amissus titulus expleretur : *o \L^n w^ UbSs ^M^99 |Jna Epistola prima Demonstrationis de Fide, Sapientis Per- sae, viri perfecti et doctoris, cuitAS nobis adsit oratio; cum ab eo rogavisset discipu- lus suus mysteriorum absconditorum quae in sacris libris Ecclesiae sanctae consi- gnantur explanationem. Ad calcem Demonstrationis xxii, fol. 154 6, c. 2, purpureo calamo sub- scripsit amanuensis : *|^;d .|->ft.n..^ -^L^iLo ^lmi. .\L1^ .oNiw\ .xi^Absoluta est scrip- tura XXII Epistolarum Sapientis Persae; cui clausulae lector quidam Zachaeus nomine sequens addidit de Aphraatis existimatione testimonium, nigris lit- teris scriptum : Ra^ .uoia^ ^i^ ^^ oiLal.a^o uoia^e looi In^l^a^ l^;d i:^^ (loi •l^ «^i .^; .^ Hic Saptens Persa vir perfectus fuit; eius verba et doctrinae tes- timonium de ipso reddunt. Cuius oratio nobis adsit. Amen. Zachaeus peccator. Idem clausulae Demonstrationis xxiii de Acino{{o\. 173 b) haec verba sub- iecit : |-i»3 W»f )»a.A^ Magni Sapientis Persae. Ac tandem in colophone {ibid.), post fmalem doxologiam, hoc auctorem ornat elogio, de quo supra (pp. xii et xxiii) mentionem feci : uoi ♦ ^j li^ m^ IU^ laftSe 1;-m^o teoi )«ol^ jvi.n- Um3 Poi « h^t^l oiv^f ^ \\»f^i^ ;»*f IIk^/ Hic Sapiens Persa divinus et perfectus, libros multos in Ecclesia composuit. Nobis adsit eius oratio. Ipsius est haec Epistola, quam ad Abbatem quemdam misit. Legitur etiam in superiore margine folii 15 a haec scriptura sursum deorsum versa : iLauL;^^ ia^a Liber exhortatorius ; de quo nomine quae superius dicta sunt recole (p. xxii). De scripturae autem indole , seu 6p8oypa(pia in hoc manuscripto insumpta, ne in eadem redeamus , simul dicemus post descriptionem codicis B-^. Codex ille B-/? ad seriem pertinet quatuor post annos Londinum ex Aegypto advectam * , et duos reapse complectitur libros , quorum uterque partem con- tinet operum Aphraatis, posteriore priorem explente. Ambo simul compagi- nati fuere, umimque volumen efficiunt numerum gerens in Museo Britannico addititium 17,182. Pars prior huius voluminis, littera B signata, decem Demonstrationes exhi- bet, quibus constat « liber primus » operuin Aphraatis (fol. 1-99), et decimam Denionstrationem excipit finalis epigraphe cuni doxologia : .|pea» .o6ajm^ .w^ { .y viNv .}Q^.)A9AAf .V>*o»^e .|;^e .|a|l U*aaA .'^m^ .pL^Aoa .^eoif .|*M;d .IjkftAfUf .|&JetO .|LiiL{ .(loi * W. Wrighl, Catalogue of the syriac Manuscripts in the British Museum, p. xv. CODICUM DESCRIPTIO. lxix Absoluta est scriptura Epistolarum priorum Sapientis Persae, quae sunt decem numero. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto, in saecula saeculorum. Amen. Nobili vetustatis iure superbit ille codex , cum annum 785 Graecorum , post Christum 474, inscriptum praeferat, atque sic inter antiquiores codices syriacos quarto gradu numeretur * . Antiquum illud insigneque exemplar mem- branaceum, nonnihil minore quam superior codex demensum modulo (260/ 210 mm.), 99 folia comprehendit, bifariam divisa, et 23 aut 26 lineis exarata. Liber iisdem estrangelicis characteribus depictus est. Litterarum autem mediocris acclivitas et liber manus ductus, linearum intervallum, inflectio et elevatio sinistram versus , marginum etiam limes obliquus aliquando , et totius scriptu- rae conformatio nativam prodit elegantiam, a nimio aequalitatis studio alie- nam*. Inde evenit ut, quod in vetustioribus codicibus saepe animadvertere licet, elementorum discrimen inter j et ; non fuerit semper servatum, signa diacritica omissa*. Vide omisso puncto diacritico ^ : )Lail99 B I gSj^ — ja^^^ B 125,^ — j,^ B 2403 — UBj, B 264^3 — j,^ B 277,^ ^20— f^ ^ ^^^22 ^22 ^7 320j5 im^ L ]^l B 289j^ 329, — «o^ B 2^^, 312,^ — l^^joJaAJO B 2Xi^^^ Uj^O B 296,3 —* »jJO B 297^ (m^^ 34ljg — ^.a». *B 304^2 _ Vj^ B 309, — |j.6ck B 309,,, — ij©^x B m^ 312,^ — jaw B 328„j — j^Ol B 34^3 etc. et omisso puncto diacritico ; : ;«■». B I 33^ — o;o^ B m.^ — V»;:»^ ^;sj B i76,g — '^ B 217^ — I^aa^IU B 220,, — 13*. B 22Bp — ^iL B 268,3 — »'•' ^ 273j^ — ^^^ ® ^97,^ ^ — ''^a.^ ® ^g^jj — Ul^ B 300,g — o^'^^ B 320,^ — 3^1 B 324„ — A owof aag — IPL^I 333,0 — •^ ® ^ae — ^» B 341,^ — po/ B 344,^ — oipo B 349, etc. Nonnulla folia vitiata sunt : Fol. 1, totius libri veluti integuinentum, rudia quaedam praefert lineamenta, cum uncialibus grae- cis , et syriacis notis quae ad textum non pertinent. Fol. 2, incipit cum ultimis verbis Epistolae Interrogatoris (vid. c 4, 1. 15). Primae Demonstrationis titulus etiam desideratur (vid. c. 5). Pro fol. 7, iamdiu deperdito, aliud, saeculo nono subiectum est, ut e litteris erectis ac rigidiori et .crassion calamo delineatis, disparili pergamena, atramentove, maxime in aversa pagina , pallescente iudicatur. (Vid. c. 25, I. 21 — c. 32, l. 5); praeterea mendis aut omissis nonnullis, insolitaque puncto- rum appositione squalet hoc folium additivum ; quae omnia recognita ita sub oculis lectoris subiicimus : ^0»^IZj22 — ^«0273 — ,,Ji.ao 27,2 — ^j;^*/» 28,Q — ^>o\m 28^ — >y»^fta 28^^ — ^©»3 29^ — owoo 29,^ — ^fH^ 29,j - (uaa, 29„ --^ 29,^ - ^oois 29^ '- o»^ 29^, - ^Io 29^ - 0>.f 29^5 _ ^SfH^ 29^ - * Primum ordinem tenet codex Musaei Britannici Add. 12,150 (continens Clementis Recognitiones , Sermones Titi Bostrensis et Historiam Eusebii), Edessae scriptus anno aerae nostrae 411, empius anno 1839 a Londinensibus. Proximus est alius, forsan et Edes- senus, Hisioriae Eusebii, anno 462 indictus, Imperatoris Russorum biblioiheca, anno 1852 gravi aere comparatus. Tertius ponitur Penlateuchus syriacus Amidensis , anni 464 , Mu- saei Britannici Add. 14,425; quartus tandem iste codex Aphraatis, Edessae etiam, decem posi annos, scriptus. Cf. W. Wright, Catalogne ofthe Syriac Manuscripts in the Bri- tish Museumy p. 1236. ^ Cf. Land, Anecdota syriaca, I, p. 65. ^l 32^ — ota^« 32^ — insuper Ihjmxo 29,, omisso puncto diacritico litterae 9< Lxx PRAEFATIO — CAPUT III. Fol. 8, leviter lacerum et foedatum, unde B mutilus : ^;pf^l32^ — V-iftt^i^ 32^ — ^aavoLf ^fjt 32^ Fol. 40, ad interiorem marginem leviter recisum, cf. cc. iT^j^-iTe^g, unde B mutilus : oMiko^j 1 173^ — Fol. 41, amissum (vid. t. I, cc. i76^-c. 177^ et cc. i^^^g-c. 180^^) praeter misellum fragmentum, vid. quae supersunt cc 177^-177^3 et cc. iSDj^-igi^ in his autem B mutilus : ).)a*pi^ I 177, — i;^^ >poi^3 177, — U^ 177g — l««oi hs^ 177g — o^ 177j, — tba.M9 177^ m lodi^ 177,^, — \^\^1 177,, — l^l ^»ojJ 177,, — «Ja^ 177.2 — t>^' ^*^^ *^12 — l»S^ »OJ»«»» 177,3 — t*^V ^^13 Fol. 42, ad oram exteriorem amputatum , unde B mutilus : i.|jLa\%faj I 18D^ — 1»f*{o ^aaoaoj oh» ^ *^^ m^ — U^ijnM H t^a^ 180^ — W '««A ... ^l iljow^ 180^, — >aa*%J» 180^^ — ^poH^ ;^Joj 180^^ — ^i^.-^»J 180^ — \^l i8()jgj — ,.aA.M^ ^o : v^' ^^{J i*V — nJ® >po«** ^t — »^*4 wOU^toj 181, — ^Jo s^U 181, — uaua** 181,„ — pa^ 18l„ — ^po»3X»o 181,, — ift^a^il 1H1„, — K^ 181« — l^Wi. ^^joio 181,^ — «*i;ao i^^oCid 181,^ — ^;jo/oijo^ 181^^^ — L6a^t{oj 181,^, — i\9^i^ 181,, — Mj»f 181^ — ^o^ia-^ iHi^ — i1fi.»ja«»L 181^3 — L"^ M 1«4, — t^ Mi 184, — loOMO^ 184, — M**.0 IS^g — lW»;^ 18^3 — l^jftiJO 184^ — \xA\ m^ — ta^ 184g — ,^.5(0^ ib^i I845 — ^o^a >p^ 184^, — llE^o 184, — o*^3 184, — \t»^ 1^?J 18^8 — -«oaoto 184^ — llll m^ — |oOI.*H^ |j.6ckj 184,^ _ ^ uo 184,^ — |t|l.81 4„ — ]9^l^ o^JO^ J 184,, — ^ to^^J l^at^, 184^ — LLli 184„, — t;Hji^l./oj 184,^ — U+^ ^j 184,3 — ^**»^® ^J *^i4 — ^® **'®i ***i« — V*^ ^^^ 184.3 — -OioiitP 184,5 — s^^ U^j 184,, — iLJr^Nj 184„ — ^^,0^ 186, _ \^o 185, — "^..aLM ''^^ 180, * * Post fol. 42 desunt duo folia, vid. cc. 185,^-196,; et post fol. 43 nova lacuna trium foliorum succe- dit, vid. cc. 200,2-2121^; folium integrum deest pariter post fol. 61, vid. cc. 245,3-252^; aliud post fol. 7i3, Vid. CC. 349,^-363,^ Cum litterae tum signa numerica singulis octonis apposita , partim cons- picua remanserunt v. gr. : ^ fol. 16 a, ? Ibl. 24, a etc. Tituli, initiales litterae (praeterquam in Demonstratione viii) coronides, puncta distinctionum rubro stilo consignata sunt. Cuique tandem Demonstrationi numerum arabice, an- tiqua scriptura, id est punctis diacriticis expedita, posterior manus adiecit. lisdem litteris, folio 59 6, in margine superiori inscriptum reperitur : i^t ^, , jkT ^ {jiij l^ge) jsij ^^ ^ Deus misereatur legentis, et veniam indulgeat scriptori; et fol. 21 6 ad sinistram oram syriace : ^oi U^^^ ^lu^ ^^LoiSkfi^i Doctoris huius vera est doctrina. Folium 99 6 sequentem exhibet a tergo coronidem, leviori, seu, ut aiunt, cursivo charactere effictam, qua codicis aetas, locus scriptionis aliaque de- clarantur. Quae W. Wright ante viginti hos annos restituit, hodie vero oblit- terata sunt, uncinis inclusi : ... ^9 |6^;o 16^^*9 Ry^f 1*^ ^*^ ''^ ^^? («^^o( \^^ ^i upOO LldOAJa*dIj ||6CM*1 m;.M |aa»ii%l\ Mu*fO Iffi^ [t*MAtA .uOlft^i^^nJ ^O0»^>-d9 lU«»AJO |a*»l\ | AtOf ^O^ »*&^9 \ v^N "i "^0 otxao ^o oiPoa^ ^ l-a&Mf «avi uoiA*«ib ^o»^9 lla^to ^«j^Mf .^o90M;d | vkm.^ woi9o|a ««kd&MO ^U-mIo U v> ^a^ b^^ ^a^{ w;o |ioi lafio ^9 m^^{ *^.m{ . ^i ^ \\ -loi^f |jAaa^ oi^ .^;oM 6waj i^uj^ Hunc librum emit electus Dei Mar Menim, presbyter ecclesiae vici Harishtae (forsan bL-p., prope Damascum) ex... sancti... (nomina rasura e co- dice exciderunt) ad oblectationem et lectionem omnium carorum suorum, in die- bus excellentissimi et Christo devoti Mar Timothei, episcopi, et Mar Monimi, perio- deutae; ut Christus, omnium sanctorum suorum orationibus, misericordem se exhibeat in habitationem et facultates eius, et in saeculo venturo peccatorum ei tri- buat remissionem in perpetuum. Amen. Liber autem iste absolutus est mense Elul anni septingentesimi octogesimi quinti (septembri 474) in urbe Edessa Mesopota- CODICUM DESCRIPTIO. lxxi miae. Ibidem lineae tres in tranversa dispositae nomen tradebant serioris pos- sessoris : om. .uoia:^ ^ oia j;of "^ ....upo -^ ^cu^^ uoio6^{ la^a ^014. Hic liber est lesii filii Mar... (nomen consulto rursus erasum). Quicumque legerit, pro illo oret. Gloria. Tandem post epigraphen et doxologiam modo relatam, in priore eius- dem folii pagina (fol. 99 a), Moyses Nisibenus, Abbas monasterii sanctae Ma- riae Deiparae, qui saeculo decimo bibliothecae Scetensi amplissima attulit incrementa, sequenti nota, minoribus litteris scripta ius dominii testabatur : «Slofi^N^^^oo^ W^1ol^9*1**t^oi^ l&«A^M*3»^^9 l^^fOMf 1;«»**; U^ Uq^ U^l^ l«o« |a6s^^t V.M^ uoiaS^ looM Uo*«* p^9 ^o 'poi lifoiflft^ 14^9 Uo |;«f9 ovi-M uoicuaMif ^m «fti|l «^il^ Ho «o^ «^ /^o^? Moyses peccator, Abbas Syrorum, in deserto Scetensi, librum hunc emit Resainae in monasterii usum, ut Deus sibi et omnibus qui cum ipso habent socie- tatem sit propitius. Nec cuiquam liceat librum e monasterio efferre, vel hoc monitum delere. Quod si quis praesumpserit , anathema erit super eum, donec rem restituerit. Posterior pars voluminis (B) , triginta et octo post annos exarata , priorem continuat, nisi quod Demonstrationes undecima et duodecima integrae, cum tertiae decimae parte deficiunt (vid. c. 468, 1. 1-c. 552, 1. 12.) Septuaginta sex folia membranea comprehendit (100-175), iisdem ferme mensuris aptata (245/205 mm.), cum iactura indicii numerici quaternionum. Elementa luci- diore forsan, non vero adeo eleganti et gracili tractu agnoscuntur depicta. Binae columnae , angustiore marginum spatio defmitae , triginta quadragin- tave lineas complectuntur, vocibus confertas et in rectum deductas. Tituli cum initialibus litteris, ultimis tractatuum clausulis maioribusque distinctionibus purpura, interpunctiones vero nigro calamo sunt exaratae. Desunt ab initio octo folia, aliudque post fol. 105 b. Ultima codicis folia (foU. 173, 174) ad oras leviter attrita fuere, unde : B mutilus : lUp^ H 141„ — ;j-.itj 144^ — &.mol{jo 144,^ — 0^*aoLOJ 144„ — ^li)^\ 148,2 — ^ ^"^15 — 148„, — «^«o 148^ — lUB m^ Fol. 116 6 quatuor exhibet voces i-iooj .Ito:^, .p«^ la:^ leiunium, Oratio, Imago, Crux, in crucis figuram dispositas, ita ut uni litterae tanquam cardini singulae voces incumbant , videlicet : \L 7 o J '^^ 1 Praeterea folium 129 a in eamdem similitudinem figuratum habet nomen %«h Daniel. Folio 174 a, medio spatio inter columellas, nomen inscripsit Abrahamus quidam Bar Nonnus smia» ;a Moi;a{. Ad colophonem in eadem pagina legitur haec subscripitio finalis : .^Soif .1^;^ .]ja^ ooo.:^ upo* o ^oiNoa |i:;;:^{ ^oi lafrAa .ofiA^^ )^ LXXII PRAEFATIO — CAPUT III. [^i^l ^ w\> >a\\\ |*9aOf l^Oi^e l;al^e «laU ^a^ .jfiu^o^^^ ^^mo '^ «SCk^ ^t^lo ^;«m. |i>i,ift 9 Absoluta est in hoc libro descriptio omnium Epistolarum sancti lacobi, Sapien^ tis Persae, quae numero sunt viginti duae secundum alphabetum, et una de Acino. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto, in saecula saeculorum. Amen. Librarius nomen sancti lacobi, errato bis scriptum, rasura exemit, ita tamen ut saltem ultima littera adhuc appareat. Insignior autem est fmalis epigraphe eidem folio 174 6 a tergo apposita, currente calamo, et mixto vel cursivo charactere depicta, qua amanuensis annum scriptionis, libri emptorem coenobiique nomen prodiderat, quae qui- dem nomina ex proposito deleta sunt, ita ut legi nequeant amplius. Totius paginae descriptionem accipe : • • Ih>»;:i\ Ioom ltA*^*\l9 m m\.>\ «aMtO 03*9 ^{ • • . « |5cM*M c^ yomo %^^Ho OOO^ M^Mf Utfi^^ Woi M^{o U^3 t&«*tO tfroo«.\ . . w;.M 6ua );«f f . . . 1^;oa om6m9 • • • Oti^lftO ^^aOJ U**AM ^OA* ^{ 019*1 t«OlOM»0 3*io » . • ^Ol\d9 ^{o U*WD ^^*OOI9 MOiOMtO e3Af \Lo^l U^ |ioi i^al^o lIj^' l-S^Ua owxao wlf^Mo 1»» » Ml-l |6cM*a«* Sit memoria bona et fama iucunda coram Deo laudabili, qui Trinitas est, nobili et pio et fecit et diligenter congessit sibi praestantissimum hunc thesaurum [librorum] Mar lacobi, Sapientis Persae, eumque dedit obtulitque loco sancto domus S.6.. monasterii sancti quod est in pago lesu Christo accepta sit eius oblatio et gratum votum, sicut [oblationes] sancti Abel et omnium patriarclvarum , qui moribus suis bonis, perfectisque operibus illi placuerunt; et in saeculo hoc eius substantia crescat, et duplicato augeatur, et abundet, et operibus iustitiae vocantem CODICUM DESCRIPTIO. lxxiii dexteram suam venire prudentes [?1 cum iis qui peregerunt [?]... utaudiant sermonem Salvatoris dicentis : Veni, bene- dicte Patris mei; posside regnum caelorum cum iis qui placuerunt mihi, in sae^ cula saeculorum. Amen. Scriptum anno octingentesimo vigesimo tertio Graecorum, mense Canun pos- tenori (ianuario anni 510 post Christum). De ultimo tandem folio 175, in tegumentum, ut videtur, adhibito, exi- gua superest particula (110/55 mm.) scissa, oleoque prius oblita, in qua haec latina leguntur uncialibus sexti saltem saeculi characteribus : ESCA ET CORPUS OUARI VESTIRIE CONSI quae ad Evangelium Lucae (xii, 23, 24) pertinent. Et aversa charta, iisdem, mairis tamen conspicuis aliquanto litteris : magis tamen conspicuis aliquanto litteris : OUIA CONPLACU IT PATRI VESTRO DARE {ibid., XII, 32). Cetera in membranae scissura non apparent. Pro Demonstratione xxiii tertium adhibuimus codicem in eodem Museo Britannico, hac nota : Ms. Orient. 1017 signatum*. Eum littera C notavimus^. Anno Graecorum 1675, post Christum 1364, indictus, selecta opera Bar- hebraei in priori parte complectitur ; in altera vero opus quodquam chrono- graphicum, exordium sumens a Chronico Aphraatis, quod in prima parte De- monstrationis xxiii continentur'. Haec vero quae ita e Demonstratione xxiii Aphraatis desumpta sunt includuntur a fol. 159 a huius codicis ad fol. 170 a (Vid. Patr. Syr. p. I, t. II, cc. 1-93), praemisso titulo : 16^40^$ \La^L ^fii lo»:^ ^ 4. \[\ 'w^^ ooa;^ oi tioi;d{ i^L^^ AuxiHante Deo, * W. Wright, Catalogue ofthe syriac Manuscripts in the British Museumy p. 896. ^ Horum codicum specimina lector infra reperietf scilicet Cod. A, Ms. Add. 14, 619, fol. 24 b, c. 1, 11. 1-5 (vid. t. I, c. 168, 11. 10-13), Cod. B, Ms. Add. 17, 182, fol. 59 A, c. 1 ; II. 4-9 (vid. t. I, c. 284, 1. 26; c. 285, 1. 3), Cod. JS, Ms. 17, 182, fol. 116 b, c. 1, 11. 8-12 (vid. t. I, c. 708, 11. 13-17), Cod. C, Ms. Orient. 1017, fol. 159 a, 11. ult. (vid. t. II, c. 1, U. 1-4). ^ Cf. Rosen et Forshal, Catalogus manuscriptorum orientalium qui in Museo Britan' nico asservantur^ Pars I, Londini, 1838, p. 86. Lxxiv PRAEFATIO — CAPUT III. scribimus Demonstrationem de Acino, Sapientis Aphraatis, seu lacobi, episcopi sancti Matthaei. Eius oratio nobiscum sit, Christus corroboret atque ad perficien- dum adiuvet. Liber iste chartaceus, minoris formae (210/155 mm.), octo super ducenta folia continet, et litteris iacobiticis scriptus est minutioribus ac stipatis. an- gusto margine contractis, et duplici columna ordinatis. At folia 159-161 in- tegra, et folii 162 priorem* paginulam unico linearum tractu librarius exa- ravit. Titulum rubrica de more pinxit, textum autem, puncta diacritica, distinctiones nigro charactere, ad folium 166 usque. Inde a folio 167, inter- punctiones, numero maiores, colore rubro pinguntur. Notula marginalis titulo apposita, fol. 159 a . a^^a^o^ff la^a^ m;^ 66^{ ^m (lege o^Um) lacobo Aphraati librum adscribit Dialogorum, opus alterius lacobi, seu Severi Bar Shakho, in coenobio Matthaeano monachi, ac postea ibidem episcopi * . Etsi rationem scribendi hic codex C nonnunquam mutavit , in lectionum varietatibus propius accedit ad codicem A, ut cuicumque legenti patebit. In his vero quae ad 6p6oypa(p{av spectant haec insuper notanda sunt. Nomina numeralia compendio litterarum saepius exprimit; nomen « Is- rael i ubique scribit cum recentioribus ^|;m^J; nosvero, secundum antiquiores codices A et B-iB "^;^;, omisso j. Scribit deinde :• ^^h I^ ^s 33,0 33|3 33,5 33t7 ^e \»^^ II 48,^, \»l '^l II 21^ W ^ II 21,, t»- poi^ : A I 824,^ B I 20,. lO,^ 277„ B 856,, lQ24g ^^oa pro ^o»^ : A I 269, B I 100„ B I 984,, 996^^ ^^A2i.a3 pro ,.pA2^ : J? I 777^ m^ "^o^ pro ^^ : A I 29„ 128, 180,^ 208,3 225,^ 313,5 316,, 328, 377^ 417,„ 432,, 472,^ 477^, 506,^ 624,,, 817, 841,, 949« »^8 ^««^13 " ^ "^ « I »V "^ ^ii ^9 ^18 2»78 220, 232„ 4e„ B I 841,, 876,3 CMfi^a^ pro oi6^^ : B I 265,3 Variant similiter w\ ;» et u»J ^ cum u»p et Uu», aij ^ cum **i:^ atque etiam I ^ cum U,o9^4 cum oom{, U id{ cum Ud{, uoi uoi cum wmoi, aioi cum ooi ^oi, 531"^ cum ^t^, )OA^ cum »a*'^,»,m'^ cum »^9,^^^'^ cum^^, ^oi"^^ cum Po»^^, U*p m^m eum ^'•^a-MMM, ^f ^a«»o cum ^jia*^. Rationem scribendi codicis B-^ in his omni- bus secuti sumus, unde varietates lectionum codicis A sufiiciet adnotare. Scribit itaque A : U»{ ;a Ubi nos |*i;a A I 9,3 12, 80^ 104, 161,^, 232^ 236,3 252„ 261, 273,^ 273jj5 278„ 306^ 328,, 421^^ 432^5 433,, 436,^ 641„ 607,j, 70I33 704, 704„ 721,^^ 7283 729,^ 729,„ 732, 7«>„ 796jjp 824, 833^ 840,^ 1049, II 5„ C II 5„ ^l ;a A ubi nos ^p A I 165,^ Ui;» Ubi nOS U»{ ;» A I 84^, 217^, 290, 308,3 337„ 424j^ 433,, 433,3 648^ 732^^ 753jg, 785, 797,^ 841,^ 1020, II 128^ Add. 1^II5„ M wia ubi nos Ullid A I 49, 57„, 176^^ 221, 2KJ^ 277,, 293„ 365, 388^^ 681,3 ^I7 ^n ^n ^®i7 '^ ^t^ UiTia Ubi nOS liil uIA A I la, 13„, 24„ 48,^ 288, 588jj 648jg 792, m^ 853„, 912^ 1029„ II 117,^ 133,, 144,^. Add. J? II 32^^ «*i{ ^ ubi nos »aj:^ A I 320,^ 360,,, 1028„ — Add. JiT I 721, 981^ **C^ ubi nos <*i{ "^ A I 356, 1029, 10a2j„ — Add. B I 1032^ 1033,^ 10Q3„ 1045^ U ^ ubi nos |l{ A I 789,, 001 >j ubi nos oom{ A 1 13^ ooi{ ubi nos 001 >/ 140„ I60, 160^^^ U iB{ ubi nOS U3{ A I 236„ 401,^, 420,^ 424,, 456,, 461^^ 567^ 693,^ 732,,776„ 908,, lOl^jg^ 1025,, U3{ ubi n08 II 3{ A I 81,, 128^^ 337, 4C»„ 461,^ 464,^. 708^^ 1017,^ II 29„ Add. C II 29„ uoi MOi ubi nos «^oi A I 172„ wk«oi ubi nos moi ««01 A I 57„ a»oi ubi nos 001 i«oi A I 20„ ^i ^ ubi nos ^>\a A 1 192,„ 404„ ^iSa ubi nos ^t ^ A I 297^ 416,^^ )oa^ ubi nos »a* "^ A I 1009,3 )o»^ ^ ubi nos wpA^ A I 465.„ ^ix ^ ubi nos v.^^ ^ ^ ^'^^ ^^ ^2 Vofl "^^ Ubi nOS poCv^ A I 32„ 52, 120,,^ 224, 2J8g 265, 292,^ 345^ 857, _ Add. |A;A.MAft..M ubi nos MAQM Wi^ B 1 507jy II 5„ lidf ^^w ubi nos lian*i>^ A I 616„ liafiaAM ubi nos Uat ^a^ B I 26i„ Pariter codices A et B-/? scribunt jta»!» et jiaad^ 6^|a et ^as, ifi^aa^ et |ci^aa>o, &«)m.o et fi^»o , if^ nonnunquam pro lf;{, item uoioo;o, ^oiool;o, wioiaa^ in tertia persona pluraiis masculini cum suffixo, pro recentiori scriptura s*oio1;o, uoioja^; nos ubi- que scripsimus l^ai|s, Cupis, f^{, if^{, |e;^a9|M, ««oio1;o, uoiol^. Uoia A I 4„ 673, B 48,, 49,3 ^i 241, 268,^ 277,^ 400^ 400^ 400„ 413,^ 432„ Lxxvi PRAEFATIO — CAPUT 111. ^^U^ B I 128,g 245^ 400jj 584^5 )&^aXM A I 266^ 266jj II 5^ B I 265^^ 444, B 732^ 740^ II 5„ fi^*0 A I 796^ B 1 909„ 1l9 B I 145,^ — Oli; B 684^ — llf B II 21^ wiQioo;o A I 28j et ««oiool;o A I 576, a uoiaa^ A et B I 88^ ir I 780g Codices A et B-^ repraesentant etiam sive *s^Ll *^llI %^^H ^^H ^iL{ «^u{ ^*^H u»\Li s^b^n ;ai{ )Qu»u{ mH "^h >.i{ f^.n s^a^^Ll u^n m^i{ «^i{ sive ^jLLl ^m^^lh etc, cum duplici i, nos vero hanc secundam scriptionem seligimus : Hae sunt vero quae in utroque codice scribuntur cum simplici L : ^»t{ A I llBj, 677„ 536^ B I 116j„ 425,^. — ^fft^ A II 96^ J? II 96^ — ^^ftsi A I 1025„ B 1025,, — ^»6^ A I im^ B I 4I5 369^ 1033jj5 — ^9&oe A I 1024^^^ 1025^ 1033,, ^ ^ ^^n >ay»f6oo A I 8,3 ^fDcW A I lOlSjjg B I 1013jg. II 29g cu^t{ B I 485^ 496g »e^l.{ A I 186,3 — ^^Ll A I 266„ «*^&^ A I 717,^, — J? I 717,^ utsiLl A I 641, 566g 565,, m^ B 1 Sei,^ 665^ — b>^Ll A I 885, 886,^ 944, 978,^ 976,, II 92, ITI 886, m^^ 944, II 92, — U4^&i A I 644,, — ,.A44^&i A I 62Sjj 877,, 880,, 881,^ 884„ II 24,„ B I 880„, 881„ 884,, 925, II 24,^ — |w6oo A I 8062, 892^^ II I 8O62 892jj — y *>>>&> 10 A I 977j 1021, B I 977, 1021, 1021,, — um^I^ A 904, B I 904, V^t{ A II 5^ ir II 5^ y^H A I 8„ 13, 48,,, 49,„ 49„ 50, B2, 424, 81^ II 53„ 66, 133„ B I 8„ 49„ 9^3 B I 788,3 813jj ^^ 53„ 663 133,, - 6.«^l{ A I H^ 17,3 "14 B ^ »ao ^^13 *7i4 — *^^ ^ I ^9|i ^»ao ^^ "^,, B I 49„ — Ua^^ A I i:^ 33^ 84,^ — B I 33, 84^^ — ^v\MmS.^ A I 966,^ 961, ;a]:{ B I 396„, — L;aI{ A I 393jj5 — ;^6« B II lOOjg — ^;^&i A I 304^ 381, 996,g B I 393,jj 996,^ II 104,, 113,^. — l;^6sjM A I 184,, — ^;^6lw A I 256„ 1037,5 — ^^.^Ocm B I 401, «m«a^L A I 0203 •.jL{ B I 117,^ — ^jt4 A I »\ 'f»jLl A I 53,„ 800, — ;««bM A I 800,3 >eu06M A I 72„ — ^jo*o6m A I 72,^ B I 72,^ — ^SLofrM A I 84„ B I 84„ »*;L{ A I 188, 188„ 189,, 180jQ 192„ 193,, 197,^, 217, 221, 237,, 245,, 425^^ 440,^^ 592,0 ^ ^4 ^ ^is ^» ^ ^ ^16,^ 217, 221, 421jy 421jjj. 440^^^ 592,, 593, 500, 693^^ — fioft*U{ 189jq — A^fL{ A I 440„ 592„ — »*;64 A I 185i, B I 186, 329^ — )a»9^M A I 189,3 196, 198j„ 204,^ 606^^ 637, 808, 1021^^ B I 420„ 42I„, Jl I 687, 808, 1021^^0 — ^9^^ A I GGb^ AI 781, "^oH A I 580j„ B 1 580jj, U&M&M B I 661,2 Ambo codices exhibent etiam nomen Israel scriptum "^^a^^, et quidem perpetuo, nota tamen : ^•);m*{ A I 483, 778,5 *^I2 ^16 ^ ^^17 ^1« ^ ^ 285jjo Jl I 840^ 849,, 864,, II 137, Nos ubique priorem scribendi rationem "^^a^^ servavimus. Singularius est m^aW loco >o^;o{ : A I 76„ 576j„ 584j„ 609, 861,^ 889, 941,, 941„ 944^^ 966,3 B 76,, 221, Quorumdum vocalia aliquando defective, aliquando plene scribuntur, v. g. "^ul A I lOOjQ B I 645, 966„ 984^^ — x^UsAlm B m„ quae vero cum pauca essent inter varietates lectionum reposuimus. Videnda quoque erunt : CODICUM DESCRIPTIO. lxxvii )^{ ;3 A I lOlTj — )o^jo{ A I 590^ — uftjj pro ftjj A I 472^ — Ifi-;»^» B 821.^ — otfiufrcio B I 80522 — 01^,». A I 521^ Quandoque uno tractu scribuntur pronomina personalia iuncta participiis praesentibus forraae « Kal », quandoque e contrario separantur; cum rationem scribendi codicis Ti-B etiam in his secuti simus, haec de codice A sufficiet adno- tare : A scribit : \tlJMl I 69^ 328,4 — \l>a I 456,3 ^ts ^^o — t'^ ^ ^ ^ ^io — ^^ I 561^ — \tb^ I 749^ Add. B (Jux,* I 336^ ]fl '^l I 240, II 21,^ — ^ ^Ucl I 921,5 944,, 944,^ 1087^ — li{ po I 912^ — ^ ,^ II 106,^ — ^lX^ ^ I TOQj^ — ^ ^►^^I 8*1» — 5j- «^? ^ ^^4 — ^' *^r** ^ ^it» — ^ ^'' I 897,, — ^ ^m. II 32,^ — ^ ^\^1 948,4 — ^' ^^16373— ^^Il32„32jo— 4- ^^^ ^ ^^io — 5j- «^^ ^ ^^14 -- ^-^i^ ^ I 784,,^ — \tl ^f^ I 49,3 — ^l ^v» I 380,^ — ^ ^,* I 592^ II 116^ — ^{ ^«^-M I 757,, — a»o*I 693, — l»J A^ II 120,^ — ^;am ^ I 576, _ ^ ^S II 136y — p/ ^^3 I 9283*— ^' l^ I 383ii ^n — ^l ^ " ^w — v^- ^j H 93„ — ^ ^«M^ I 81733 — '^ ^. w>ftw II 137, — ^ ^;o I 8I64 _ bjl l|oi II i2i,„ — ^ ^;jm;^ II 120,^ — ^^ ^l I 708,4 — ^ ^■■■■^i-w I 106,g II 120,5 — ^' **^ ^ ^23 — 5^- <^ I 709g — l»t ^-^a^ I 820,^ 849^^, — ^ ^^S^ I 74O3 — \il SkJ^ 1 m^ II 21,3 — 5^** ^?^ ^ ^16 ■^it» — ^' <^^ ^ ®*ii Puncta i^aiM dicta , quibus pluralia indicantur, semper omittuntur in tertia persona pluralis ferainini perfecti verborum in Codd. A et B-^, necnon littera characteristica u, v. g. scribunt ^^^ pro «^^ ; nos vero puncta simul ac litteram u ubique ponimus , ut ad communiorem regulam magis accedamus et textus facilius intelligatur. Aliunde in his punctis apponendis non semper sibi cons- tant ambo codices A et B-^; hae autem sunt varietates quibus a textu nos- tro differunt : A I 77, — ^r^l B I 932, — ^»/ A I 56,3 68g ^iV ^9 ^^^ 213,, 213^^ 217,„ 884,„ 8683 II 44^,^ 73, 73„ 73„ *« ^» 77,484388^^^18683 II 44„ 73, 73„ 73„ 77^^ 77^^ 84^ 88,^ — U^tt A I 217^^ 217,3 ^*« ««,3 888„ 928^ B I 832,3 «8«B- 5^^'' A I 65» 65« ^n ^93» ^^12 »^10 ^» ^* «S^io ^is ^15 " ^^^ 45,^ 49^ 49^ 56, 57^ 69^ 77,^ 77„ 80^ «>25 »*I4 85|5 ®I8 ®24 ^2 88|3 ««is ^19 ^x »9, «O^ B I 845,^ 845,4 86O4 884,^ 884,3 884,^ II 45^ 45,^ 49^ 49^ 56, 57^ 69, 77» 77„ 8O5 80,5 84,4 ®I5 ®I8 8624 882 88« 88,5 88,^ 88,^ 89, 89^ - \\.v^yl A I 58,^ 53„ 56^ 56„ 64,^ 64^,, 76^ 76,^ 78,3 773 124, 164„ 197„ 412,^ 845,4 845,^ 884,„ 940,^ 941, 941, 944^ II 60„ 77, V^ V^ 77,^ 77„ 89,^ 92„ ^ I 845,4 845,^ 884,„ ^25 ^^ ^^ ^5 ^^ ^5 % 77, 773 77,5 77,3 71^ 88j3 89j„ 92„ — Coa»/ A I 385,, — ^»»a.ao A II 105^ — uwoua A II 5,„ — teila A I 200„ — ^OM^o^ B I 7375 737, — ^^9 A I SOT^ — ^j B 1*636,3 — <®* A I 361, B I 361, — ^ff^^m i? I 604, 916,3 ^6,4 — ^^ A I 464„ _ Ua- B I 944, — ^o*-. k II IOj^ — ^l^ti^ B l 732,^ — ^ A I 1008'„ — ^ B I 429^ 429, 429^ 429,, — umOXv» B I 640,^ _ ^*;^ B I la»,, — ^%.fiu i? I 8OI5— . ^aIi^ B I 680,3 — ^»^^ A I 309„ — uotfl^ B I 428, _ ^t^» A II 72, 80,^ 80,^ B I 949,^ II 41,^ 69,^ 72, 8O3 8O4 % A «32. A A I 204^^ 285,^ 848^ 880,3 881,3 884,, i? I 848^ 877,^ 880„, 881,^ 884, 885, 8803 — ^^»*^ A I 1012,^ — ^aaJaa. B II 25,, — ^^a* A I 753,4 B I 758,4 7D63 — ^>m A I 600,^ — ^olboo A I m^ — otl;m^;i A I 92„ Add. V*M»o pro |m»o A I 1012,3 »:V3{ A II 109„ — * ^t B I 224,4 — ^^' ^ ^ 217,, — \i^l A I 240,4 — ^/ A I 269,^ B I 269,3 — s}0mI A I 10451, — ^JJoifto» A I 273,, bis B I 273,, bis — ^;«o|6^ A I 84,^ — W/ B I lOo,, _ ^l A I 232,^ B I 196,3 — <^' ^ ^ 261j^ B I 68„ 261jj5 — ^afi^ B I 433,^ — ^5m A I 401,^ — uia A I 488^^, 497^ — ftoa A I 269,, — ^a«tta A I 436„ — ^ayo A 88„ — nJi»^ A II 56,^ — ^jsftcio B I 68j„ — ^K^i^ I 6063 — t^A^B I 300,5 — ^U^B I 409,3 — Ci^l/ A I 33,3 869^ B I 36,3 B I 869,, — <^s^^ A I 268^ B I 268^ — Lxxviii PRAEFATIO — CAPUT III. U^fO A I 856^ — s,;3^&oo A II 12^ B II 12^ — U^^ A I 9243 — \^o^ B I 284^ — ^» A I 324, B I 324^ — U*/A I 245, — ^M^i A I 1723 ^^ao ''^11 ^4 T^^o—^^^ A I 88,^ — uoot A I 36, 197^ 200^ 225^ m^ 813, B l :36/— ^eOM A I 280,* 945, 945,^ B I 68,, 269,^ B 1 945, 945,, — ^eotl A I 944^ B l 944,^ _ ^eO) A I 53^ 5:^, 1933, 197,, 220,^ 261,6 200« ^^ ^u 940,3 ^^2 ^»(1 ^ " ^ts ^22 ^u> ^iS ««IQ ^t9 1% ^^22 » I 53, 53, 220,^ 220„ 261,, 289,3 340„ B I 940,, 940,^ 941, 941, II 84,, m^ 85„ 85,^ 88,^ 89,^ 145„ 145^^ — ^« A I 281,^, B I 261j„ — ^oi A I 4603„ — ^01600 A I 225„ — Mm A II 12„ — ^^^ A II 120, B II 120, — ^iaxi A I 345^ _ ^»1 A II 24j„ B II 24j„ — W^ A I 997„ ^.0« A I 661,5 B l 661„j — ^fmt A II 145,j, — ^,mm A II 28,^ 28„ B I 229^ II 28„ ^ \;m^^ A II 81j„ 89„ 89„, 92, 140jgj i? II 8I3 140j^ — ^o^Lm A II 28„ 120^. BII 120j. — ^io^ A II 24^^, _ ^l^i A I 252^ B I 252^, — ^l-fia A II t3„ B I «jj, — u^- A I 448,, — ^^ A II 106„ B II 106,, — ^^ A I 998, _ \La^ B I 216,, — p»^ A I e93„ — ^.ao*. A I 904, B I 904, — ;m\>->ft» A II 81„ — ^;^ B I 21, — ^ A I 289,, B I 289,, — ^fi^ B I 236,, — ^fi^fioM B I 236„ — la^ A I 396^ 121^ — ^ A I 724,, _ ^poi^a|y A I 396„ — |;a|, 796„ — 5^^ A I 841, B I 841, — ^;-.^ A I 660^^ — ^U A I 272,, B 1272^^, — ^j* A I 340„ B I 340„ — ,^ A I 229j^ B I 229jj, — ^QuOoo A I 84, B I 84, — ujoo* A I m^ — ^a« A li 89„ II 89„ — ^>* A I 299,, B I 269^ _ x>«^ B I 433,, — ^om A II 28„ i? II 28„ — ^elOop B I 68„ — ^jO* A I 177„ — ^fi- A I 944^, 945, 945i, 1004„ B I 944jg, 945, 945, — ^i^oo B I 836^^ — \A]^ A I 501,^ — ^fioo B I 401,, — ^oaoto» B I 228, — ^ft^ A I 989^ 1044j„ B I 988^ 1044j^ — ^J^SuM A I 33^ B I 3G^ — ^aii B I 240^ _ «H^ B I 289,, - Vm A I 449j„ 756j^ B I 33„ 33j^ 36, 44^ 96, 101,, ll2j„ 112„ U3„ 113„ 11^,^ 236,, 232,, 264, 277, 289,3 ^t ^* ^96, 296, 340j„ 376,, 437^^ 449„ 449j„ 480^^3 _ \h^ A I 304,, — ^Ua» A I 289, 289„ 280„ — ^U.M A I 912„ — ^^ A I 180, 181, — \'rp^ A I 229„ B I 225„ 229„ ^;.;.»o A I 860„ — U^ A I 304„ — ^6<^ A I 228j^ B I 228„ — ^ A I 224,^ 244,^ B I 224,3 244,, — ^** 840, _ ^o^ A I 348, 348iy — ,ai^ A II 120, B II 120, _ ^;a^ A II 145jg — u^ A I 197,3 B I 197, — lU^ A I 306, — ^^mum B I 236„ _ Ua^ A I 1006, — ^l^ A I 212jj5 — ^»*«o A I 341jj, — ^O^Ooo A I 8, B I 8, — ^JLoo A I 813, B I 813, — \La^ A I 761„ B I 273„ — ^ewtoa*» A I ffi6„ _ ^yax A I 665^ B I 666„ — uoiOja^ A I 909„ — 11.^. A I 989, — ^ A I 260, B I 401, _ ^ao^ A I 760, 761„ 761^^, 766, 916, B I 17„ 21„ 24, 24,'52„ 52„ 125,, l^Ojj^ 4«^ 148,, 216„ 221, 232,, 232,, — ^&^ox A I 657„ B I 667jj, — ^^ao^ A I 204^ — ^kAftV B 1 1045„ — ^;m^ B I 444„ — ^jvao A I 666„ B I 665„ _ ^iAxDm B I ebl^ — ^;fi».bM A II 28„ — s,j*6«4^ B I 989, — ^U^^^M A I 401, B I 401, — ^;«6^ A I 924„ _ i*OWi«2kd B I 216„ — ^^A^^O^A II 28„ B II '28„ — U^3 A I 206, — ^3 A I 269,, B I 269„ — u..^L{ A I 21, B 21, — uwoao^ A I 977„ — ^v^ A I 26lj„ B I 261j„ — i;-kj A I 713,, _ ^kfii A I 269,3 B I 269„ — ^ft^^^ B I 84„ _ s^f^ A I 673^. — ^;o A II 145jg, — ^iei A I 196„ — iidie^ A II 141,^ — ^^.^» A I 1005„ — uoiodoM A I 980„ — ^oii A II 145jj, — \*^OJ A I 761,, — bo-.; A I iO,, _ ^9 B I 269,, _ l^mAa^ A II 45„ 84„ _ ^k^^ A I 212^, _ ^••. A I 200, B I 200, _ ^jft-J A I 1025jj, B I 1025„ _ ^^^clm A I 1006, B 1 1006, _ ^^ A I 884„ B I 864„ -1 ^^^ A I 1009,^ 1048„ B I 1009,^ 1048^ _ ^auSA B 1 997^, _ ^«^ A II 117, B I 84„ B II 117, _ ^^AM B II 28„ _ ^.>»^> A 917, _ U^ A I 529,, II 63 — ^»^ A I 312, 3i:<^ 989^ 1045„ B I 312, 31!^ iri 989^ 1045„ _ ^*^ A I 269,jj 868,, B I 289„ B I 868,, _ ^^am A I 1017,^ B I 1017,^ _ ^ A I 885^ II 72, 72jn 84, 84,5 86„ 86jj, 88, — *^^ A I 988, _ \^'^ B I 246, _ l^Mvlfi^ A I 68„ _ ^;a^» A I 117„ _ ^^pftao A I 196, 196, 204„_^;al6oo A I 193j„ B I 198j„_ uoio«*mX1 A I 316„_i?nft\NM A II 72,B II 72,_i;fti\iMl A II 56, B II 85j„ _ ^L A I 1006, B I 1006^ _ ^6- A I 944jj, B I 944j3 _ ^Doo A I 401, B I 401, _ ^IU B II 44^ _ U^iL B I 228, _ VfmxL^L A I 1024,, B I 220,, Puncta diacritica in utroque codice ea ratione usurpantur, ut in verbis punctum superne apponatur participio praesenti vocis « Peal », inferne autem praeterito, quae tamen et sine puncto scribuntur. Vox « Pael » aut vox « Ethpael » puncto superno pariter secernitur. Nominibus additur aliquando, ut, verbi gratia, i,a^ « opus » distinguatur a iwa^ « servus ». Puncto superno etiam dis- tinguuntur ^oi >ai6i uei eoi pronomina demonstrativa a personalibus ^m >aioi ««01 eoi puncto inferno vel nullo subdito notatis; similiter distinguitur suifixum fe- mininum tertiae personae ei a masculino oi. Verumtamen haec puncta diacritica interdum in codicibus A et B-jB deside- rantur, nec reperiuntur ubi revera secundum modum generalem scribendi ea exspectares. Quod accidit saepius in cod. A et praesertim, utvidetur, quando nuUum dubium de vera lectione in mente lectoris inesse existimaverit ama- nuensis. Nos vero in colligendis lectionum varietatibus quae sub fine pagina- CODICUM DESCRIPTIO. lxxix rum positae sunt, diligenter notavimus, non tantum ubi aderant sed etiam quando deficiebant, puncta quibus revera aliqua lectio indicari videbatur. Dum ad duos illos codices Nitrianos A et B-B exemplar clarissimi viri W. Wright, recognoscebamus , admirationem movebat prioris editoris dili- gentia in constituendo textu , sicut in varietatibus colligendis , adeo ut non nisi pauca omissa deprehendi potuerint, nec sane frequentia errata notari. Ut autem omnia tuta se haberent , uterque codex perpetua coUatione recogni- tus est, eo modo ut antiquiori B-jB fides praecipue adhibita fuerit, cum alte- rius A diversitates ad calcem adnotarentur, huius tamen usurpato aliquando textu, quando scilicet rimae in altero fuerunt explendae, erroresve eximendi, vel etiam cum lectio quaedam melior priori suflicienda iudicata est. Quae sic immutata sunt , in notis sedulo inscripta reperiet lector, cum variis scrip- tionibus tertii codicis C, ad ultimae Demonstrationis initium. Signa vero vocalium textui addita sunt ex grammaticis legibus, ita ut puncta i^ai:» nominibus utriusque generis, participiis femininis, tertiis per- sonis femininis verborum modo constanti imponerentur, vitiosae scriptiones ad normam adigerentur, et 6p6oypa©ix; ratio una observaretur, ita ut formae quae mutabili ratione in codicibus adhibentur ad regularem scriptionem ad- ducerentur. Quoties verborum aut pronominum diacritica puncta in codicibus expressa non fuerunt qualia in vocalium appositione ipsi observavimus , id variae lec- tiones monebunt, ut iam superius diximus. Interpunctio ea ratione instituta est, ut sententiae unico puncto, minores distinctiones duobus punctis clauderentur, periodus vero fmalis quadruplici puncto absolveretur ; neque ipsorum codicum dispositionem variae lectiones revocabunt, nisi cum sensus acciderit immutatio. In sectionum inscriptione , numeros romanae editionis armeniacae, ut fa- cultas fuit, servavi; verumtamen eosdem haud rite appositos, ita ut senten- tiam aliquandoque interscinderent , aut protractos nimium, saepe decuit im- mutare. Lexicon vocum omnium quae in textu syriaco inveniuntur seriem efiiciet, secundum singulas radices in suis grammaticalibus formis dispositam. Postea index latinus, quantum fieri potuit copiosus et accuratus, praeci- puas res nominaque propria quae in libro continentur exhibebit. Insuper, exempla e Scriptura allegata aut significata, ad sacrorum libro- rum ordinem et numeros utriusque canonis syriaci et latini disposita tradet syllabus fmalis. Denique ne quid deesse videretur, numeri paginarum editionis W. Wright cum numeris editionis nostrae in tabula ad operis calcem simul conferentur. Lxxx PRAEFATIO — CAPUT III. CODICUM DESCRIPTIO. Superest ut D. I. B. Lechatellier, Universitatis Galliarum Aggregato, lit- terarum latinarum in Instituto Catholico Parisiensi professori , gratias referam maximas, cuius cura et diligentia, cum omnes plagulas latinas perlegendas comiter suscepisset, ut translatio magis concinna evaderet plurimum contulit. Haec sunt quae de lacobi Aphraatis, Sapientis Persae, vita et operibus praefari oportebat. Ad extremum subit timor ne in iis conscribendis longior aequo fuerim. Ipsum iam auctorem, studiose lector, audias necesse est. Nos- tram nunc accipe translationem. Quidquid mali inciderit mihi imputa et hu- maniter ignosce; de bonis autem grates Illi habeto a quo procedunt, his fruere, et vale in pace Christi. Dabam Parisiis, quarto nonas lulii, anno MDCCCXCIV. loANNES PaRISOT 0. S. B. SIGLORUM EXPLICATIO. A British Museum, Mss. Add. 14, 619. B — — — Add. 17, 182. ff. 1-99. B — — — Add. 17, 182. ff. 100-175. C — — — Orient. 1,017. ff. 159 a — 170 a, Insuper H" fol. 7, Ms. Add. 17.182, signavimus, cf. cc. 25-32. EPISTOLA INTERROGATORIS' ■>• i. Ad te, carissime, interrogationes et quaestiones transmisi, necesse habens plu- r ra ex te requirere; tu vero me audire ne r recuses. Animus meus incitavit me ut ■.^iK\^ f^f L... •• •• •• •• •• •• •• •• de multis sermonibus te admonerem *, quo 5 wINm :^^... j^jj^j apgpjpgg gensus intelligentiae tuae )0^^ \y^ :>-i-MOf ^^Jooi ^*.t^Lf ^O^j spiritales, et omnia quae de Scripturis *- 1 ^ rJ Kj>9{/ I ^ ^7 ^ I^Ka ^io| sacris adsecutus es me edoceres, ut M ^IL i { Ofc wijL«a-*»f ^ K Oi penuria mea a te impleretur, meaque 1^^^ _ {^\^X ^ .Ofc ^A^i ^^l^tflfc^ esuries eruditione tua exsaturaretur, et i{{ ^ r r ^ a 04 r ^ r. sitis mca doctrinac tuae fonte* restin- , ^ , * ? r i^ gueretur. Plurima quidem in mente mea D/ :y\l i/f Jkj^fKj» > viifrt> Vii^ 1 -1 • -^^ * ^ ^ seposita sunt de quibus te mterrogatum ^^ ^M»«M^ fM^ " D^ " ^ V^»— ^ veiim; sed universa m custodia apud "^ ^ > I ft m / ^ ^'o^j K.^(9 me reservantur, ut, postquam te conve- f-i.iT^fi nero, de omnibus me erudias. A] — 3 A inclpil ^- 1 Titulum conieci. — In versione armeniaca haec epistola S. Gregorio Uluminatori adscribitur : Wlbl^J^ VpPl/^ %ptt"pt '^Pff l"'Miut.np' ^^i*i tun. unLnpla ^utt^op d&piauMj iru^pu^n' uinuh* Episiola 5. Gregorii Nostri Illuminatoris ad Sanetum Jacobum Episcopum Nisibenum. (An- tonelli, S. Patris Nostri Jacobi Episcopi Nisibeni Sermonet, Romaef 1756, p. 1.) — De causa huius erroris cf. Praef. §8 2 et 9. — « Epistolae initium ex anneniaca versione desumptum praeposui, adhi- bita tamen correctione; ille enim textus a mendo manifesto ordltur, cum pro p{ ego translator ar- menus legerit ll{ sed; unde verslo armeniaca refert : PATB. »TIU — P. L T. L ^UMfg Jt^l ^tP^lt t*^^ ^'"Pff "- luhq^nu Irutnt. pbnh^f afutuit IfgtupotnnLf^hiuit fn^tft np l^ ftia3i tuit. *lr ^^ff /^tupgtaAabi^ fuia^ppntjtuhtug A L^ inj y 4. J_ r f ) f * I ^j l-W ^'^>^ toiKittJK^j moi l^ ^oi ^; KJ^ m "^JL^ ^$oie ^opo^j;» JJJj^ ^ v^* -^ JLxJi ^oie :^^krfhd^; oud$a-D «L» ioio ;oil% /ftii "^^ ;e^Ji l^ ioio toikjM "^^ ^o-^ ''^S^ 6oie "^^ « ^ -^ ''^>4^ *^ y^oi\iit «»fe oilon iT^v^ ^^4^ I.AOM i;A o6i ^ ^'^^ Lsioi J S ^ I V-^ i^oU .|..v>N,<,\ >iK9l« Jbe JuKi v^f )Jit "^^ 20 » «, « I ^ >r »,,.!. ■'^/lie If^ ^Ai.vuei^ ABJ — IB B incipit "^^- — 16 A a{- — 18 B om. ^«i^ftMN ^«>- — 20 A <*p« [w..{- — 21 A om. d — /6. A uua<.l. |L^J3a^« \td^iji^ >1^ • _ ^ 5 jLjf )Jjo oii Mi ^o :|jLaiK^ ^; ^opio ooi ioi ojL jJLd9 ^ ^ )Jl ^ll wo^ K^ ii y>^ «fe 15 ;ep^ IJUi? ^ wJ^^fe |ii<^^ •^ |i|[i^ eoi )^j» V^ lloi^t .ibj>jLiL^ lU^ |i&^^ IJLaTk^ |I;£a^ ^ ).JL>^ i^ eoi iJLa^ ^ oi£^ .oli&o JJbK^ JijX^ 1. Accepi, carissime, tuas litteras, et ubi eas legi, magnopere gavisus sum, quod talibus indagationibus animum inieceris. Haec enim quae a me postu- lasti, gratis data, gratis etiam accipiun- tur * ; et qui habet , si quemcumque ro- gantem se velit prohibere , auferetur ab ipso quidquid ipse dare recusat. Nam iile qui gratuito sumit, vicissim debet gratuito dare. Tibi ergo, dilectissime, de iis quae me rogasti, prout parvitas mea adsecuta est scribam; simulque alia quae non petisti, Deo invocato, te edocebo. Audi igitur, carissime, et aperi mihi oculos cordis tui interiores, sensusque mentis tuae spiritales ad ea quae tibi dico. 2. Fides pluribus componitur rebus, et multis coloribus decoratur. Structu- rae enim similis est, quae variis mate- riis aedificatur, et exstruitur ad fasti- gium usque. Scito autem, carissime, ABJ _ AB om. tUulum. — 6Aom. eoi* — 11 B u6>iaA. _ 14 A ^et. — 16 A om. ocn- — 18 A om. ;. > Maltb. X, 8. Gf. infra Demonstr. x, § 8. APHRAATIS 8 in aediflcationis fundamentis lapides collocari, deinde super lapides totum aedificium elevari, donec compleatur. Ita etiam totius fidei nostrae funda- mentum est lapis ille firmus, qui est Dominus noster lesus Christus; et su- per illum lapidem constituta est fides , et super fidem elevatur totum aedifi- cium donec absolvatur. Fundamentum autem ipsum totius est aedificii princi- pium. Quando enim quis accedit ad fidem , constituitur super petram , quae est Dominus noster lesus Christus. Et aedificium fluctibus non concutitur, non superatur ventis, nec procellis deiici- tur; nam aedificium super lapidem pe- trae firmae elevatum est. Quod autem Christum appellavi petram , non de mea sententia dixi, verum praenuncupave- runt eum prophetae petram, idque tibi demonstrabo. 3. Modo vero de fide audi, supra pe- tram fundata , et de aedificio petrae su- perimposito. Primum enim credit homo , et cum credit diligit , et cum diligit spe- rat , et cum sperat iustificatur, et quando iustificatus est perficitur, cumque per- fectus est consummatur; et postquam elevatum est totum eius aedificium, per- ^^^o ;^a£»Us^ ooi ) ft| ^ ) f /i ■>» ylaUGuoi 0^9 %d( ) f % ,^,m,iV»» ^oioi^; )It-^ ^9 MV-^ oi^^lil * - * Z J^ £ 1 oika* \~&L», ^oi «ioi ^ \i^kj. o(^f v^ UL-?/« l^ ,\\ t y ^ 10 \J\1 ^ oil ;a^Uf jkvMuo»:^. Ml »JjL» I * * ji M? ^o :^jUde i j^ ^ \J\Si \^ ^ ou^ ojk «aW 15 \J,\S \ A:%^ K^: JJiSie .|lt-SvJ^ ooi \JSi i\ K^l s,^U\\ ^ l^ ji ^y^l \iU ''\M^ ^oiiJ^ ^^ \k I V. .5i '^ ^«.^ ^f M^; )■ llxA "^ '.\J,\1 "^ JkMU^Uf» 20 >>;i.o^ .MM "^ «<^* :oJLm ^o^oi; |-:ieo :)-£fV^ ^a^opo :i.699pe V^Jo9 l^ :^^ffiV> ouS/; )l:2)o • ^ ' • ' " ' " ►? Lio ^'^^jLlLSe 25 AB] — 4 B |LAiaa«o(|. — » A o»*m6£ [ot^Mlfi^. _ 0 A u^ot. — 12 A oOiJiae cum puncio secunda manu addito. — i» A 6aua cum puncto secunda manu addito. — 16 Aadd. aediflcU fundamentum]^]^ • M»j [\^]^' — 17 A add. ;n^ feot. Quod quidem em apud A prius scriplum fueral eoei; scd postea alle- rum e crasum ost. — 2tt A puia d»^. 9 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 10 oi^A^ \£;^ ejLa^ai :).^ j-^^-^f >f oUo^o :jo&^9 v^Kj/ oiLauoi; (la^ oil ypko %d(o .yo:id |(^ I^J^OA^O K^ iL^ l&Nf l^ |LiL>Bsie |J^ |Jj'vi «p «^ ^ 15 iLs^ v^ljl^: liiv^ ..SK^ li.»^ eikio IILa^; iL^ .|i:^! oi^ll jie eiJ l^ ji M>oo' ^^ ^ ^i>»Ja^ e^ Il^K^ jf ei^ V^ V^Ceai; ji ^ef^ ^ |i^j J^^J^ ^*^ |N « ^ ■> ^i 't «^ 1« " .)^f-^ Vi^ '^ >iKjL2« oei llo^ :e(^ |^ |l^::i>^» ILl^ ^ll ji; ^ llL^; oiU^ AB] ~ 2 A ^{o* — 14 A om. o^. — Ib. A add. oia [;jo^9. — to «o^aM^ [«o^mm^. — 20 A );! / • • • cum puncto secunda manu addito. B 1;^* — 21 B l^bao. — 22 A m^i^jt. — 24 B I;*. — 2» A in margine secunda manu addito pom di [t^iA^. fectumque est atque completum^ tunc ipse domus et templum fit habitationis Christi, quemadmodum dixit leremias propheta : Templum Domini, templum Do- mini, templum vos estis Domini, $i emen- daveritis vias vestras et opera vestra *. Et iterum dixit per Prophetam : Habitabo in eis, et inambulabo inter illos^. Eodem etiam modo beatus Apostolus loquitur : Templum Dei estis, et Spiritus Christi habitat in vobis^. Ita quoque Dominus discipulis suis ait : Vos in me estis, et ego in vobis sum * . 4. Postquam autem facta est domus locus inhabitationis, tunc incipit homo sollicitus esse de eo quod domus inha- bitatori necesse est. Quemadmodum si rex, aut vir nobilis regio nomine insignitus, domum inhabitet, exigit princeps omnem ornatum regium , om- neqiie ministerium quod regiae digni- tati convenit; in domo enim bonis omnibus vacua, rex non residet nec commoratur, sed omnia domus insignia a rege requiruntur, ut non deficiat quidpiam in ea; et si in illa domo ubi rcx habitat dcsit aliquid, custos iilius domus morti tradetur, eo quod regis servitium non paraverit; ita et homo, » ler. VII, 4, 5. — a Levit. xxvi, 12. II Cor. vi, 16. — 3 I Cor. iii, 16; vi, 19. II Cor. vi, 16. — * loh. XIV, 20. 11 APHRAATIS 12 qui domus fit et domicilium habitatio- nis Christi, videat quid prosit ad mi- nisterium Christi habitantis in se, qui- busque ornamentis ei placeat. Primum quidem aedificium suum superexstruit petrae, quae Christus est, huicque pe- trae imponitur fides, et super fidem elevatur totum aedificium. Requiritur autem, ut domus habitetur, ieiunium purum, quod super fidem stabilitur. Exposcitur etiam oratio munda; haec- que per fidem accepta fit. Caritas quoque necessaria est; haec autem cum fide componitur*. Desiderantur etiam eleemosynae, sed cum fide ero- gandae sunt. Requiritur humilitas, fide autem condecoratur. Eligitque virgini- tatem; at per fidem diligitur. Adiungit sibi sanctitatem ^ ; haec vero per fidem conseritur. Cogitat insuper sapientiam, sed in fide reperitur. Exposcit quoque hospitalitatem ; at per fidem eminet. Et necessaria ei est simplicitas; fidei autem coniungitur. Requirit adhuc pa- tientiam; sed fide consummatur. Men- tem intendit ' in longanimitatem ; haec JJJe l^' I A/%>^\ |^^>.v> K^ <»^ l^» IJL^ IjL^o^ ojk ^;f " r. v-^ yiyf^ .o^ t**j N^j ^!^!^ tpL^ao l^, |i|i ^ ou^ IJii 5 |As.*iaj «nr^.v^NV^N I^^LaKi^ioo .| { /i •> .^ f ;;ka> ikjdcuoUs i^ iJeoj iL^ lU^j :|i^p^ lUjL^MaS iki^ao ^{io IUulA.o;^ |k^K-a ciS |.^o 15 |J,o,*^tt> oii^ s->f ft vio ;|. v>, ,m(KJo >a\ |_i«o ;| 4« "iK-ao |),o i v> .oi ^e |JLao ;|..^JLa^ |loiv>.fii'>f> |Kv>n.?-> |11jlA.^U^ |f A . f m ■>? oii \\k:^Ji»A o^ |..Lb^Kj^ ;||KIK:« 20 |/ikv>^.a^ |U-i( > . ifi v> |/A I v> .oi V; |ksL.L^ y yr AB] _ 3 AB 1;*. Ego cum W. Wright lU j conieci. — Ib, B oU. — 8 A primilus l^baoe quod postea in (labMo aedificatur corruptum est. — Ib, A add. eoi [|f^9- — lo A | .■^'■>Nw. — Ib- A add. oet [o^* — 11 Aadd. em [llauM^Q^e- — 12 A|lftiiaee»n o»de- — /^. B (AaMo- _ 13 A add. eei [lAMyie^e- — . l»A|«a^o- _ 15 17 18 A add. oo) [tlA>M«o»de. — lOAom.o^. — l9 2l22Aadd. om [|LAiM«o»de- — 23 A jloiMiioi^ ooLo' 1 odU{ coniungilur, construitur. Cf. Eplies. IV, potest : sibi temperavit, scipsum continuit, et « in 16. — * ItoA^jO sanctitas, i. e. castitas, continentia. hoc sensu forte exponendum » censel Payne Smilh Vid. Praef. §20, et Demonstr. vi, §4.-3 Men- (Tfiesaarus syriacus. Oxonii, 1879, c. 993); vel pru- tem intendit, Npoil{ ambigua vox est; aliter reddi dens evadit, sapit, ut ^eo)t>{- 13 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 14 5 l^ ^^ .1-1^ ^ioi; li^ ♦ |4^ ^;i4d a.^f , MJ/ r ^ r ?» .-»'.' 10 • . ?» j :Vio|ij ioM/o «f jiaui jL^lhJLi ^SA s^KAf* |Jo l-La^ ^l v^f |.Ii^ IJL^ ^M * » \AXiot If^ ^ V^^ IJ^ |K^|&.A» K^K^if "^jl:^ ^ |i:!>^ .ioi v«^ l^ UJl w^iai jLs^ i^ i^f, 20 25 pfj tv^i ^ .s^ y^ MLJiLio,: ^oi L^i ^^.v^o .JL. t^ w^fo IKmlKii Q^&oio :oi^ ^t\e%Jn\ni ^S^ ♦ JjUbJLd 0^i3 %fi^^ %«0|G^Ob9 vero per fidem adquiritur. Et luctum amat ; sed per fidem fit conspicuus. Expe- tit etiam castitatem ; per fidem autem ea custoditur. Haecomnia ornamenta requi- rit fides, posita super lapidem petrae firmae, quae est Christus. Haec opera de- cent Regem Cbristum, qui habitat in hominibus, per ista opera exaedificatis. 5. Idque forsan dices : Si Christus positus est in fundamentum, quomodo manet etiam Christus in aedificio, ubi est consummatum? Sed duo haec ipsa beatus Apostolus locutus est. Ait enim : Ego tanquam saptens architectus funda-- mentum posui * . Et ibidem fundamentum ita determinavit ac manifestavit dicens : Fundamentum aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est; hoc enim cst Christus lesus *. Et quod Christus habitat etiam in aedificio , idipsum est sermo su- pra consignatus leremiae , vocantis ho- mines templa in quibus Deus habitat. Apostolus insuper dicit : Spiritus Christi habitat in vobis^. Et Dominus ait : Ego et Pater unum sumus * . Sic ergo comple- tur illud quod dictum est : Christum in hominibus habitare qui in ipsum cre- dunt, ipsumque fundamentum esse su- per quod totum aedificium elevatur. ABJ — 1 2 A add. eoi [llAiaa«o^e- — 2$ A add. >ai{ [^mo- — 12 A ^^ I^***^' — ^^ ^ uo^e oel u^^o •|&m|6a "W ^i^ — 16 A «ftitv — 17 A in hominibas Wl «>»i^ [tuiaa -. 18 A um uoi cum puncUs manu secunda addiUs. — 19 B Vm^. — Ib. A |b*ei- _ 20 A U*2^ oeL. — 22 A i^«^{- ^ 10, A "^^dM. — Ib, B \ja»A, » I Cor. III, 10. — «76.1X1,11. — '/(».111,16. — Moh. X, 30. 15 APHRAATIS 16 '.^cffSiA i-a©f t-2o? V-^ l\4t^ \n^ CtL^ \J^O .)Lb^, 5 i;^ il s) /! / 1 V) ^^; MM 9 %« 1- 6. Redeundum autem mihi ad ser- monem meum pristinum , cum dixi Chri- stum in prophetis iapidem vocatum esse. Ait siquidem David prius de eo : Lapis qtiem reprobaverunt aedificantes, hicfacttis est in caput aedificii * . Et quomodo repro- baverunt aedificantes lapidem hunc , qui est Christus ? nisi quod sic eum respue- runt ante conspectum Pilati, quando dixerunt : iVe sit iste rex super nos * ; et rur- sus in parabola Domini dicentis : Homo quidam nobilis abiit ut regnum acciperet, revertereturque regnaturus super eos; et illi miserunt post eum nuntios dicentes : Ne sit iste super nos rex ^. In his reprobaverunt lapidem, qui est Christus. Et quomodo factus est in caput aedificii ? nisi eo quod elevatus est super aedificium gentium ; et super eum attollitur totum aedificium eorum. Qui sunt autem aedificantes ? nisi sacerdotesetpharisaei, qui non exstruxe- runt aedificium firmum , verum everten- tes evertebant quidquid ille aedificave- rat, sicut scriptum est in Ezechiele propheta : Ipse acdificabat parietem, illi autem illinebant cum ut corrueret*. Et etiam scriptum est : Quaesivi in eis virum qui saepem clauderet et staret super ruinam ad faciem terrae, ut nonperderem eam, et non inveni^. Isaias quoque prophetavit AB] . 2 A l^aoa. — 4 AB cUt^ — 8 A |im ^^ . 11 A ^y. _ 22 A ora. oi^. -. Ib. A oot- .\j:^ ^ \Jii i&mJ i :^i^fo }i^ '.y^ '^U i^ oSi^ ^i^ iL^:^ s^i ^fl \J^ \JKtLi i-^ 10 ^ jSoi2 i :^;^fo If^ oiiJL^ \A\^ 01^.^ ^i^ .\A^ \JSt ^ Jioi M-aU^o .pL^ oJm «£Lk^ oiA^k^ li^a^cL^) 1^'^"^ v[ i! s|.^±a ^ojf ^o.^i.'!-; il :|^ \LU^ ald i, ^Jii:;^ lioi^ ' ' ^ yii^ oSoi «^jK^ «Kjxua yOoiA J^i^ga^f :o2Ka oiio. ''^i» o6w |io.^^K^ y>yA> \^:xb v^jl^; ICa.;^ :oi .^\'. :,\ ii l^i}* 01 . »? yo^ |. JL\1\ ^l Oiio .KjLAAf jio 25 '^l .MM If^ ^ o»^ ^if > Ps. cxMii {cxvii), 22. — 2 loh. XIX, 15. — 3 Luc. XIX, 13, U. — * Ezech. xiii, 10. — * Ib- XXII, 30. 17 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 18 • ^ > vf ^ v>? ^, :^i oil v^^e o ^it ^ 'W* ^e :^^»J i eti "^I «ioi; "^e :•,— ^iKJ MM %«0| # r 10 51 oiJL '' ^ ^ : viN-yN^ ,W ^i L^ :e^ J n' „«'o J^j ♦^v.^; je jAyv ^ei; J^J^ "^ eiJS-> .2o^ yfe ,iLmiL£o jLmf ^* JboaaflBUf \±Li J^J^ v«^ JbsJ^Uf |jLd|K£ is ^ |If ^ ji[ sJ^ JjLof ojt; «f e^ ejS. ^^K^fo JjLof ^i JLaao^a .'^^ ^ JbsJ^ ^ jij£d jjLai 20 oitAivi«oi yLc&; JL^f ) |miv>»oi ^^iio ^^ ei/vj >^ t-Jo? I?A :J-i»i^ de eo lapide ; ait enim : Dicit Dominus : Ecce ego pono in Sion lapidem probatum, in angulo inclito, caput muri fundamenti * . Iterum ait ibidem : Omnis qui crediderit ineum, nonmetuet^. Et qui ceciderit super lapidem istum confringetur ; super quem vero ceciderit, comminuet eum^. Cecidit enim super eum populus domus Israel , fuitque contritio eorum in aeternum. Et cadens iterum super simulacrum * , illud comminuit. Gentes autem in eum cre- v: 25 diderunt, et non metuunt. 7. De lapide illo ostendit insuper eum esse positum caput muri et fun- damenti. Sed si in fundamento positus est lapis ille, quomodo etiam caput muri fuit? nisi quod veniens Dominus posuit fidem suam in terra, in simili- tudinem fundamenti, et eievatus est super omnes caelos in similitudinem capitis muri; perfectumque est totum aedificium lapidibus deorsum ac sur- sum. Quod autem de fide dixi, posuisse eum fidem suam in terra, id David de Christo praedixit , his verbis : Fides de terra orietur. Et quod deorsum sit etiam, dixit : lustitia de caelo prospexit^. 8. Necnon et Daniel lapidem illum ait esse Christum. Dixit enim : Lapis abscissus est de monte absque manibus, et AB] — 4 A ^9 [^y — 6 B ;al5M. _ 7 fi "^. — 17 A add. oot [«a^o. ~ 27 A ttk^N* » l8. XXVIII, 16. — a /6. — 3 Malth. xxi, 44. — * Vid. Dan. ii, 34. — * Ps. Lxxxv (lxxxiv), 12. ^.r .f^ P r \SJ^i IUjl^j :v^ ;^l . p ^ :pof ^i^ oil "^JLl^fo .\li ^ l\ '^J^I «f oiJLo l\ .J.^/«v> ^ \J\S Jf^ ^ ^J^jijll^^ir^lf Ji^:-, 19 APHRAATIS 20 percussit simulacrum, eoque repleta est universa terra^ Hoc autem praesigni- ficabat de Christo, quo terra universa repleretur; fide siquidem Christi ecce impleti sunt omnes fines terrae , quem- admodum ait David : In omnem terram exiit sonus evangelii Christi^. Apostolis etiam , quando misit eos , dixit : Ite do- cete omnes gentes, ut in me credant^. Sed et Zacharias propheta de lapide illo, qui Christus est, prophetavit. Dixit enim : Vidi lapidem principalem, aequalitatis et misericordiae \ Quare autem dixit principalem? nisi quod a principio erat ille apud Patrem. Miseri- cordiae etiam dixit, nam quando in mundum venit, haec discipulis suis locutus est : Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem^. Dixit iterum : Vos vocavi amicos^. Beatus quoque Aposto- lus ait : Misericordiam nobis exhihuit Deus in amore Filii sui ^ . Et vere dilexit nos Christus; tradidit enim animam siuim propter nos • . 9. De eo lapide haec insuper defini- vit ac manifestavit : Ecce super illum lapidem oculos septem aperiam^. Quid- nam sunt igitur hi septem oculi qui # .^ kS Kaaj |J:$! oil^ i^ '^U •V > ^ e 10 V ' - 5if oa J^>-.f ',\^'^\ ,\JLJL^ ouMj jjf sll^l .^1 vsil I >f .ifje .|^ v«oieK^ %«eia_a/ M^ |^\<\ \i\ ^ -^^ pe1j ^^ oei Li^» :v«oiSpCM^i^ pef ' I -^ ^ pe^/ oile .^ y^ 4 I 4(^ .. > l^^j^ ^ >!: "•If 20 ^ :5L-aK-i|U-i ?»^^ I t%:w> •^ 4m M ^ULZ^ 25 AB] — 1 A OMM. _ 0 A eip{ [o»^l. — 10 A «Sl. — 13 B om. {6^9 ;m{ |m^. — 14 B "^^ [|l{- _ Itt B Ma^MO. _ 18 A «iMu»; a{ ooto _ 20 A r^W 1 Dan. II, 34, 35. — « Ps. xrx, 4 (xviii, 5). — » MaUh. xxviii, 19. — * Zach. iv, 7.-6 loh. XV, 12. — ^lb, XV, 15. -T- ' Gf. Eph. II, 4, 5. — » Ib. v, 2. — «» Zach. iii, 9. 21 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 22 jJLaJL» ) .', ( »V) ^ l{^f l^, |o^« Jl^ w.oiak^ \^-)^«> .«..^LjU; lliV^^^o |i^9i«e jLiaxDjo |ioa^« :MM "^ v&jLftJlf» ^/ I y < ^«^ PfJ^, v.ntfiT.< ^«^ ^'f ^^ '.? v' * MsV 9 4 t* ^\^\\ epcLd v^^« 1$^ «fe Afj v-4. i-^^f .i;^if 25 I y^^boo %«oi |n^! :pe[ oil t^ %d(o oit^Jo %d(o .^>K/Si> llotofo w^H^I^ ^ ooi I >^ / i v> Mt-^ or;,^!^ :^T if >i vi>f ntl; ^ m it ^ ^ oulK^ ^^^ • » » • lloia-f ioi; :90u^ ^:^! oii jloio-f .oidff{ ji iJ^juSo l^ $4i:^ J4Ai,?^ |^i.?-i lloiljf :|f:^ wj; ^oi JJL^ v[ jif NOlSfflf ji jJ^JuSo l^ fOML^ K.1^ |ja:S^ a|^ oifoioj fog/f | >t/iv> ji "^i-in^ K^f J vi^No "WiLtt^ aperti sunt super lapidem ? nisi Spiritus Dei, qui super Christum habitavit sep- tem operationibus , sicut ait Isaias pro- pheta : Requiescet et habitabit super eum Spiritus Dei, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis , scientiae et timo- ris Domini*. Ili sunt septem oculi qui super lapidem aperti sunt; et hi sunt septem oculi Domini, qui circumspiciunt universam terram\ 10. Sed et aliud de Christo dictum est. Ait enim [Scriptura] datum eum fuisse in lucem omnibus populis, iuxta sermonem Isaiae prophetae : Dedi te in lucem omnibus gentibus, ut sis salus mea usque ad terminos terrae^. David etiam ait : Lucerna pedibus meis Verbum tuum, et lumen semitis meis*. Verbum autem sermoque Domini Christus est, uti scriptum est in capite Evangelii Vivificatoris nostri * : In principio erat Verbum^. Et de luce ibidem etiam te- stificatur : Luo) in tenebris lucebat, et tenebrae eam non comprehenderunt ^ . Quid ergo est hoc : Lux in tenebris iucebat et tenebrae eam non comprehende- runt? nisi Christus, qui lumen suum fulgere fecit in medio populi domus AB] _ 4 A OM^ov -. 14 A |eo»i9- — l^ A Si _ 2» A >A»mo [U^o- * Is. XI, 1, 2. — « Zach. IV, 10. — * Is. xlix, 6. gelium concordans Tatiani, seu 8ti tc(7(7dpv , quo — * P». cxix (cxviii), 105. — ^ In capite seu ini' utebatur Aphraales; cf. Praef. 8 11. — « loh. i, 1. iio Evangelii, \ l}^ *•*;» : intelligendum est Evan- — ' Ib. \,h. 23 APHRAATIS 24 Israel; populus autem domus Israel non comprehenderunt lumen Christi, eo quod non crediderunt in eum, si- cut scriptum est : Ad sms venit, et sui eum non receperunt * . Sed et ipse Domi- nus lesus vocavit eos tenebras; dixit enim discipulis suis : Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine * ; in gentibus profecto lux vestra luceat. Nam istae re- ceperunt lumen' Christi, qui est lu- men gentium. Et iterum Apostolis suis dixit : Vos estis lux mundi*. Et iterum ait eis : Luceat lux vestra coram homi- nibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in caelis est^. De seipso etiam ostendit se esse lucem; dixit enim discipulis suis : Ite dum lucem habetis, ne vos tenebrae com- prehendant^. Ait quoque illis : Credite in lucem ut filii lucis sitis''. Dixit ite- rum : Ego sum lux mundi*. Et adhuc : Nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio, aut sub lecto, vel locat eam in loco abscondito; verum ponit eam in summo candelabri, ut quisque lumen lucernae videat^. Et lucerna splendens « r j^ I .*, i% v>f oi$oiaj oj>$«j[ 9^ ^ 0^)0 Jl/ o6^f rci^ftof yJi 9 "«hajL» ypo ooi %d(o >%^gto N>o |l 9 4 L^ \Jl 'y^U y^^ 5 >i jitacLV.a :Ji2oil» ^%4 ^oi^ 4 7* ^sk. v^ 4^4 ^y y^ yojoi; ^^^:^ .yo^foiaj 90|-lj jloia-J ^oioi^; ) !. J t V>f oi;oiq-j ^t\. ^4% ''f I ^ ''V :%^gici.^y\t\ o&i V-^(o J,.aa..VL\\ \»\ o^io >Jjic^» oi$oiaJ yOJ( v^Kj/; lo >r^< .''. . K , .^5 »r .r l^ yL ^^ r * ^ \t< Pt V voalA^ K^ yL oaiSii* ;>*oiofy.vi\K\i i5 o^lo . ) ^M .3 ^^ ^ir^ jti^ jloi^ «•oiai^ jloiaid au&«oi* ly^o^ t-^/ P/ JJ[* :*^f o^lo .viooil JIoiIj* ;/ j* :-^/ o^JLo .J v>\<* oiloi^ jIV-» ^^it ojk ^jl^ J^yji *4ue 20 Jlli-» oiS. y>U^ o{ J-t&^ JL.^ oi jlvi^ ^ ^vi:^ oii y>lA ii :m4 J^^ .J-4^f oiloi^ Jj-J JJ/ ^, AB] — 14 A add. Dominus noster ^^^ [t^- — IK A ^oa^ [^Io^ _ le A |;*ow 1 /6. 11. — 2 Matth. X, 27. Quod sequitur re- ferendum est ad alium locum Matthaei, v, 16, quem mox auctor allegabit, nisi computetur intcr aTpot^a, de quibus vide Praef. § 11. — ' Secundum inter- pretem armenum : Illae enim receperunt Evange^ lium uitJrtntMtpuMi Christi , qui datus est in lucem Gentium. (Antonelli, p. 9.) Quapropter Sasse placet pro «»«01 hic legere «i^^a^ in texlu syriaco. (Sasse, Prolegomena in Aphraatis Sapientis Persae sermo- nes homileiicos, Lipsiae, 1879, p. 29.) — * Matth. V , 14. — & /6. V, 16. — • loh. XII, 35. — 7 Ib. XII, 36.-8 /e>. VIII, 12. — » Matth. V, 5; Marc. IV, 21; Luc. \iii, 16. (Giasca, ^^ ^i)! ojjUl^bd Sn^jVI itjL^\ ^ uryt^^ *^" Tatiani Evangeliorum Uarmoniae arabice. Romae, 1888, cap. VIII, p. 15.) 25 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 26 \u^o wx^ yb^ -oi i_^f ^it ^J>OTt ^. !: ^ j^j :v-^/ ^Io ^jlj j^n^ ouk M) JW I v>.V> \^A jleu^ jlo :v^oub j^ «A I -> J i»? ^iW i?^ -5 -01 r »(o 0|J» yOJ( foij; ooi I iT V>| n vOLJiKuLiD}; ^o^ MyJo P/ Mf; 15 )J^oj» JJ^f \jSo9 •^»»^ J^*/ ^ ji ^%J» Jl^ «ftfo O^ vi^^% iLl^ ^^ ti? j^i l^ i;^oi', jI»o{ -^ U.»,-^ J „f. v>,-^ • • "• • • :U^ v^ Ji^ .Jimi: ^ ^ \\ii O ^ yO*^ \ OfOli— i/l :V^/ l^ \J^l ^U r y' est Christus, quemadmodum ait Da- vid : Lucema pedibus meis Verbum tuum, et lumen semitis meis ' . 11. Etiamque Oseas propheta ait : Ac- cendite vobis lucemam, et quaerite Domi- num^. Et Dominus lesus Christus dixit : Quae est mulier, quae decem drachmas ha- bens, siperdiderit ex eis unam, non accen- dit lucernam, et everrit demum, et quaerit drachmam quam perdidit ' ? Quaenam au- tem est haec mulier ? nisi synagoga do- mus Israel, cui data sunt decem praecep- ta, perdidit autem primum praeceptum, illud nempe quo eos commonuerat his verbis : Ego sum Dominus Deus vester, qui eduxi vos de terra Aegypti * . Cum autem primum hoc praeceptum amisissent, novem ea quae illud consequuntur non potuerunt custodire, quia ab hocce primo novem [alia] pendent. Haud enim possibile erat eos, dum Baal colerent, novem praecepta servare; perdiderunt igitur primum mandatum, in similitu- dinem huius mulieris, quae drachmam unam ex decem amisit. Et clamavit eis propheta : Accendite vobis lucemam, et quaerite Dominum^. Rursumque Isaias propheta ait : Quaeritc Dominum, et quan- ABB*] ^ 4 A oj9Mh l^ 'ftAOoi hm{ ooto- — 6 B !••{. — 10 A add. quae drachmam suam perdidU iioi i^*3oN IKM- -^ il A eis >poi^ [oi^- — 13 A add. eis >poi^ [hm{o. ~ 17 A add. oom [^mAam. . Ib. B om. l^l... "^^. _ 10 A add. oooi [<*^- — 21 B desinit «^oi- — Ib. B' incipit \l^l - »4 B* Sl » Ps. cxix (cxviij), 105. — « Ose. x, 12. — » Luc. xv, 8. — * Ex. xx, 2. — & Ose. x, 12. 27 APHRAATIS 28 do inveneritts, invocate eum, et cum appro- pinquaverit, derelinquat peccator viam suam, et vir impius cogitationem suam\ Haec quidem lucerna splenduit , et ipsi per eam non quaesiverunt Dominum Deum suum; et lux eius in tenebris fulsit , et tenebrae eam non comprehen- derunt^; lucerna super candelabrum ele- vata est, et qui intra domum erant, lu- men eius non viderunt. Quid igitur est hoc, quod super candelabrum ascendit lucerna? nisi ascensio eius super cru- cem. Et in tota ea domo, tenebrae factae sunt super eos. Quando enim cruci eum fixerunt, exstincta eis est lucerna, et inter gentes illuxit. Nam a tempore sex- tae horae quo crucifixerunt eum , usque ad horam nonam, tenebrae factae sunt super universam terram Israel, occidit- que sol in meridie, et obtenebrata est terra in claro die , sicut scriptum est in Zacharia propheta : Erit in die illa, di- cit Dominus, occidere faciam solem in me- ridie, et obtenebrescere faciam terram in claro die^. 12. Nunc ergo redeo ad sermonem meum pristinum de fide, super quam ascendunt omnia opera bona aedificii. Quae autem de aedificio dixi, non in novitatibus locutus sum, verum beatus Apostolus scripsit in epistola ad Co- oiteiauje ty^oio^ J ^ viN oia o \^ :^i{l i M^-i^ i^l M^iuJL» 5 ««oi ) i \n« .oitoiQ— I oj-^ i jAwkpd» s).^ ^^ j{;_Lm '^* Jf^ ^ :M-i:^j^! oM-in-^' vf ii lit ^' ^ V i 1^2. ^^ ,^ ♦ « 4 \^yr ^ v.^J ' Ol^ f^B y' * - - & » ni S*^^ |_£a ^ :^^i 15 I >i V ^ o_*B<-dj ^^_4 Jf iOI i ( 001 I v>ci f ^ jooi-J; ;| if ^ I ^^0 jloi^ jiJL^ o^ Mv^ 20 ^^ftNfft oidS:^; jlo I VI toi» jKiiV>| n "^ J f >M^| j^ j^ v^oi^ Mi^ J^ i K^U ^^ Jt ''i^ jIv^U oL» U^ U^^ il K^l 25 AB*] — 3 B* om. om. — 4 B* om. ma. — 10 B' Wma. — 17 B* om. o»^. — «« B |t/. * Is. LV, 6, 7. — 2 loh. I, 5. — 3 Locus quidem est Amos viii, 9, sed cf. Zachar. xiv, 6, 7. 29 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 30 jjM^ pL^ M op^ jii ^: ^i l^ Jli, Mo :jili jJjJo JJetfe 5 J.4^ JJeoJLa^ .JLbl^ J(, .-: vi.v5 V^ J^ .Jl^ M^ ^ t-^K^ <^ ^Ao^ jiij JJJ^ ^J^ :JU-i^ v^^f J I ^ t •;; '^^^ Jl^ v^ J.j^ iLaJ^o Jl^o j;.^^eL^ to JJeJ^ JJeif oei JImo .^yA^o J|4j & JJLO^ jii] J-SjJo N? jkjLJ^, j-i^ j^lJ.^ 4 jif P 4 ^^ Ji^^JL oei J-L£jLiL»f 15 JjLxJe .J,o_i ^le eiS> V^x^ Oi«6eie otj;, Ji^ ^^,-1^.^ J. ^N < J-J^ 4 J^ .jjaSiib^i o^, j r4\Av> ^ ^6mJ! jjLki^^ 20 Jlo^ o-^ oi^f J_a.:;ji ^^i;^ "^jjuL^ J-^«j^ J «'iTr. oM^ jo f '^^ :J|^ v^ «4^ j? r^^ iio^ .M , » ? 'pt 9 y4 25 \U^ 4o^ M^ "^^^^ J^ AB*1 _ 1 B* («&*;a09. — Ib, A '^U. om. ^. -. 10 A "^^MJ. _ Ib. h* om. ^v 3B* ^' 20B*| rinthios prima, dicens : Ego tanquam sapiens architectus fundamentum posui : unusquisque autem super illud aedificat * . Est qui aedificat argentum et aurum la- pidesque pretiosos; et est qui aedificat arundinem et faenum stipulamque. Die vero ultimo, aedificium igne probabi- tur; aurum quidem et argentum ac la- pides pretiosi in medio ignis servabun- tur, quia aedificium firmum sunt. At in faenum, arundinem paleamque praeva- lebit ignis, et comburentur. Et quid aliud sunt aurum et argentum ac pre- tiosi lapides e quibus exstruitur aedi- ficium ? nisi fidei bona opera , quae in igne servantur, propterea quod firmum istud aedificium Christus inhabitat, id- que ab igne tutatur. Videamus autem et intelligamus exemplo quod Dominus ab hoc iam saeculo nobis exhibuit, ut certae nobis evadant promissiones sae- culi illius. Id vero intelligemus ex his tribus viris iustis , qui in medium ignem ceciderunt et non sunt deusti, Anania, scilicet, Azaria et Misaele, in quos non praevaluit ignis , eo quod aedificium fir- mum exstruxerunt , et contempserunt decretum Nabuchodonosoris regis, ne- que adoraverunt statuam quam fecerat. Qui autem Dei praeceptum violaverunt. — K B* UW' — 6 B* puiA oio;^^- ~ 18 B _ 22 B* ^j^. — 24 B* om. 12^. -. 2» B* MaA, 1 I Cor. III, 10, 12 seqq. 31 APHRAATIS 32 cito in eos ignis invaluit et combussit eos, crematique sunt immisericorditer. Consumpti sunt enim Sodomitae tan- quam faenum, arundo et stipula. Usti quoque sunt Nadab et Abiu , qui legem Dei temeraverant. Et adhuc cremati sunt ducenti et quinquaginta viri qui incensa offerebant. Pariterque combusti sunt duo principes simulque centum [viri] cum eis, eo quod appropinquave- rant ad montem ubi sedebat Elias, qui igneo curru ad caelum conscendit. Etiam cremati sunt calumniatores , quia effoderant foveam viris iustis. Itaque, carissime, igne iusti probantur tanquam aurum et argontum et lapides pretiosi; iniqui vero igne absumuntur velut fae- num, arundo ac stipula, in quae prae- valet ignis, et comburuntur, quemad- modum ait Isaias propheta : In igne iudicabit Dominm, in eoque explorabit omnem carnem \ Et iterum dicit : Egre^ dientur et videbunt cadavera virorum qui praevaricati sunt in me, quorum non mo" rietur vermis, neque ignis exstinguetur, et fient stupor universae carni^. 13. De illo autem aedificio, et de illo fundamento, haec quoque nobis Aposto- lus declaravit dicens : Fundamentum UjJao \Uia^ iado^d ) ?v>Aym *,^ lo •JN ^ mO • • '-.r jlo-j» J^ .- i:», v^ ^ ? J *\[ Jji-S ^/ oii o^ .J-Li 10 r^ _^ ^^ti \^y^ Jj-ii^ j-ijjo i^j-i^ j^: i^ ji^ ii^ Jl^ ^VaI j^ i\i±l \^i^^X JlLa^ J /1 no J( / VI > 13 J-iV^ Jf Jl^f :J-li^ yUL^l 4 v5 N5 7» V v y V 9 9 y t%mmm^^my ^^^O^^avv N? ♦ *• • ^ • 25 AB*B] _ 3 B* oaoto. — Ib. B* P^>Ad. _ /6. B* om. lo^^j. — K B* ,fL|»oo. — /6. B* desinil »o- — Ib. B inciptl <^Ps^* — 0 B om. |>ai9. — 11 A |A*9f |;a^. — 14 A om. 1^»^. — /6. A \yAt o^ [IfAia. _ 16 B om. ^•aao- — 18 A ^MsNd. . 88 A \^y H d»a ^w^^ Ha»o [^9 H >^oi9A»o. » IS. LXVI, 16. — « /6. LXVl, 24. 33 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 34 o^i^ ^mviN ^i^nitv» )l %aj/ |.m.^9 aliud nemo potest ponere praeter id quod ^%S, In^nj^ji po/ ool •jui^^JL^ ^AiL» positum est ; quod est Ckristus hsus \ Ite- .).^U::S^ |J^ lU^ ^, jiijLyuSi ''^"^ '^^^^^"^ Apostolus de fide quae spei ^v I ^l* _XA . I ; XA • ^ t\« ) ^^ caritati coniuncta est. Sic enim ait : , ^ . 1« r if^ p y ^^ r '^^^^ ^^^ ^^^^ 9^^ manent : Rdes, spes, 5 .} y^ i,o Jt-aLXDo Jlo I Sa icn y»K ^ v>» ^ ^ * caritas * ; fidem autem ostendit primum - * ' lundamento iirmo superponi. j^ ^^_^ ^^^jLjvi ^ ^ ^ ^A *^- ^*^ quidem propter Abelis fidem ^ A , . ;« accepta est oblatio eius'. Henoch, quia VflJ^9 ^^^:^ >AJUiO .OULdfCUO ^^OLDi/ ^ , , . ^ -^ ^ ^ ^ "de sua placuit , translatus est ne more- retur. Noe quia credidit servatus est a diluvio. Et Abraham in fide sua benedic- 10 Jift v> ^ wJikit/ otla I VI iOt ^ J^^ ^ flLBof ^^Mf "^^^ K^i i^l/o ^t^i/ otloiViiOt '^ ^oifi^o tus est, et reputata est ei ad iustitiam. .youULl ^iOh^ ^AJLml/o .ojJJL^ oi^ Isaac quia credidit dilectus est. Et prop- .^4^1/ '^^^ * ^ -^ ^^^ --^-^^- *^^ ^*"*^"^ ^^^'" ^^''^^ seryatus est. lo- # ^i?:^ i^ r ^ i ^ ?> y seph quoque propter fidem probatus est 15 I ■ ffl lJL( 0|iiCI I VliiOt ^^^OO %fiL.£D^i^ in aquis contradictionis, et liberatus est T^ ^ o • a tentatione, posuitque in eum Domi- ^-^i? T^ Ji.OfOi-£0 oit-^ oi^ ^^Q-flOo jj^g ^j^g testimonium, sicut ait David : |o .ot VI fo %aL£DQjLd jio; %d/o .ot VI fh %aLflbQjLd ll,690i-£09 ' ^^^ . Testimonium in loseph posuit\ Moyaes IJy^ip JLm f ^ \ JloiviiOt'^ J ^^ ^ etiam multas virtutes mirabiles fide pa- >o Mj^ V^ jioiicuoij^ . Joii-bolo ^'•avit : fide afflixit Aeg>^ptios plagis de- ^ ^^ . jSi V ^' ^^^ ' '^^^^ quoque divisit mare , traiecit -#^^ y l ^r^ y \ . 9 populum suum, et Aeiryptios in medio ^ eius immersit. Fide etiam lignum misit in aquas amaras, et dulces effectae sunt. Fide descendere fecit manna, et satiavit ^ r J Ji. VI ^ JmiO JjLa JlaiviiOi^o •< k a) lix t ^ JL ^ ^ jfV j: |.* ^- vC IX,, ■>( Jin I VI iO| ^ .O n > iiO Ji i| v> 25 f lo i VI iO| ^ .oi,v^..^^> ^^b^£Do ) i i v» populum suum. Fide extendit manus r r ' 7 »Oif\vi\\ Ji-Djo s^Qft^Jil %^JLd suas et superavit Amalec, sicut scri- AB] _ 7 B om. "^. ^ 16 A \»cumi. — 17 B o»a. _ 18 A add. flUus Fesse ^l ;a [»*09- — ib. A oiLo90M*9- — 22 A >aAl. — 10. A (.m^. » I Cor. iii, 11. — * /6. XIII, 13. — ^ Aphraatis Demonstrationes a S. Isaaco Antiocheno tritas fuis^e ex hoc loco posse deduci videlur, cf. Praef. § 4. — ' Ps. lxxxi (lxxx), 6. PAT». iriL — P. I. T. I. 2 35 APHRAATIS 36 ptum est in fide manus eius perseverasse jla i vi iOt ^ ^gi^ •/ «Sooi; : o ^K *>f usqfue ad occasum solis*. Fide etiam as- jlaiicuoiia %ftf | ^ n^ ^ K^plt ) ^r^ cendit in montem Sinai, bis ieiunans iJj^ , ^ wJLi-»j jlo^ %aL» quadraffinta dies. Fide etiam Sehon et ^ ^ -r ^ .1 ^ .1 i ^ ^ ^ ooi .^L^eal ^lx:>9( ^lx:>9( ^V i>j Hog reges Amorrhaeorum vicit. ^ v k ^ v i i» if^ i» ^ u o \\o yO •» /m\ j-Dj |io I Sg iOi "> 15. Prodigium magnum, carissime, |— dio ^ ■ ^ / ^ m jj^ %«oi jouJL^L mirandumque illud est quod effecit Moy- ,da-j»f | v^/j^ | ^''^ x.^ ^ C vf |l;a:^l ses in mari Rubro, quando fide divisae j^^ jliiiouoU julbo K iv> 00010 tyOOiK^V^f j f if *> runt naturalem conditionem creationis Jl\g^ ^^LsljLojo •j^ f n y jlt jlSLi;:^ suae; irrationales creaturae obedientes § ^ ^ k^L I ? viA cX . ^ ij ^ x^ factae sunt; suspensi fluctus exspecta- ^.%, r y u^.. r ^ ^ tr .^ ^ ^ti^adL^oo Jloi a>v> ^ iO| %. v>liO 1 1 •> \ i bant ut, cum populus transiisset, ultio- nem exercerent; undae mirabili modo sistebant, ultionis iussum speculan- ^^ Mt»® :|_y»uy «««« ^^e« y JA^ tes». Tum revelata sunt fundamenta -1 ''^»* ^ )*■''>' o^ J&»« ^-^ 20 ab origine mundi, et pervetus humor j^Vl o^aliJJl/o yooujikt j-:^?! o^aiico derepente siccatusest. Elevaverunt por- j|oiQ-jf |9a.^Q^ ^^Vj^q * y%\. v C^^ tae capita sua, et elevatae sunt portae ^j^ ♦, :: vX :)i^ oCsi:^ ;^}o aeternales'; processit columna i^nis, . ^ jf^ i# %9^ jo ^ A^ » y ^ yOVt^> |i^)-^ V^! Jooio ;|loivi>oi^ <» OlKJdpicLdO Oi"!^^:,^ 25 illuminavitque castra universa, et tran- sivit populus cum fide. Factumque est iudicium aequitatis in Pharaonem, et exercitum eius, et quadrigas eius. AB] — 2 A 1LaiJM«o%do [1LAX>&«o%d 3{. _ 4 A 1Lai.»a«oia ov^ ooLo. _ 7 A add. ;k^[moi- — 0 B LaM*9. _ I0AU*^[I^^- — llBom. ooo>- — 15 A 1^«;a. _ 20 A ^^. — 22 A add. ^o^ [^o. • Ex. XVII, 12. — 2 Ad verbum : iassum atque ultionem. — 3 pg. xxiv (xxiii), 7, 9. DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 38 ^M^ '< P r ?• y j# ? .K^if ^J kLi ^«;A.! jlv^^ "«^.Ia^; Jj;«a^ ^ikaf -f^ JJ^ >ft\K ^t.^/« ««^ Jlt> \v> 10 OASlJ t;-^ \0 ^MO.» ^^O 0|)Cs.d ^ >»jL^» oiS\i>)^ 4^} M^ ^ 4 . K > ? r^» p r 9 y r 4 9 r -rf _^ ^ jj:$/ iio/e ^ ^^ j ■^\n; o^ JK^^AfiLd jfOlfflNo yO\^^^ j>Vli\ N^ ^s^ \^{) ve^ *^! M^ f;/ o^i .o^iuilf jlA i v^ ,nt ^f AB] — 1 A ^99A« 11 i 9 r r ^ r 16. Ita etiam lesus filius Nun divisit lordanem in fide, et filii Israel sicut in diebus Moysi transierunt. Noveris autem , carissime , liunc lordanis transi- tum ter apertum fuisse : primo, semel per lesum filium Nun, secundo per Eliam, deinde per Elisaeum. Ex ipsius enim Scripturae verbo ostenditur e re- gione huius transitus lerichuntis rap- tum fuisse in caelum Eliam; cum enim ab eo discederet Elisaeus, lordanem di- visit ac transiit, egressique filii pro- phetarum lerichuntls in occursum Eli- saei dicebant : Requievit spiritus Eliae in Elisaeum * . Populus autem transiit in diebus lesu fihi Nun; ita enim scriptum est : Transierunt populus e regione leri- chuntis^. Fide etiam lesus filius Nun muros evertit lerichuntis, et corruerunt absque labore. Fide adhuc delevit reges triginta et unum , et terram filios Israel haereditare fecit. Similiter in fide ex- tendit ad caelum manus suas , solemque inhibuit in Gabaon, et lunam in valle Aialon ; substiteruntque et steterunt de mansionibus suis'. Quid multa? lusti illi omnes, patres nostri, in omnibus quae per fidem egcrunt , gloriam adepti sunt, sicut de omnibus illis testatur etiam beatus Apostolus dicens : Per fi' dem triumphaverunt \ Ait quoque Salo- . — 3 A desinit ^*. I II (IV) Reg. n, 8-15. — » los. iii, 17. — s /^,. x, 13. — * Ilebr. xi, 33. 39 APHRAATIS 40 X :oiS. I^ po1 )i^ l^lKi; oiS l^ ^ .^^ ^ % £0 10 mon : Multi Iwmines misericordes vocan- tur : virum autem fidelem quts inveniet * ? lob autem dicit : Innocentia mea non re- cedet a me, et in iustitia mea firmiter stabo ^ . 17. Quiiietiam Vivificator noster, cui- cumque ad eum ut sanaretur accedenti ita aiebat : Secundum fidem tuam fiat tibi^. Cumque caecus ad eum appropinquavit, dixit illi : Credis quia possum te sanare ? Respondit ei caecus ille : Utique Domine, ego credo * . Et sua ei fides oculos aperuit. Ei vero cuius filius aegrotabat dixit : Crede, et quiescet filius tuus. Ait ei : Credo Domine; adiuva fidem meamparvam^. Et cum credidisset, filius eius sanatus est. Regis servus pariter accessit ad eum, et per eius fidem puer ipsius sanatus est , quando Domino dixit : Dic verbo, et sanabitur puer meus^. Miratus est autem Dominus eius fidem, et secundum fidem eius advenit ei. Et adhuc, cum eum ar- chisynagogus pro fdia sua rogaret, ita ei locutus est : Tantummodo firmitercrede, et filia tua vivet\ Et credidit ille, fdia autem eius revixit et surrexit. Et quando mortuus est Lazarus , dixit Dominus ad Martham : Si credideris, resurget frater tuus. Dixit ei Martha : Utique Domine, ego credo^. Suscitavitque eum post qua- tuor dies. Item Simon qui vocatus est B] > Prov. XX, 6. — ^ lob. XXVII, 5,6. — ^ MaUli. ix, 29. Gf. Marc. v, 34. Luc. vii, 50. — ^ Mallli. IX, 28. — & Marc. IX, 22, 26. — « MaUh. viii, 8, 10. — ? Marc. v, 23, 36. — » loli. xi , 23, 27. o ), i JLj/ ^^■^■V) :oiS \^l oiJ^ o^ ooi 0|2k f^l \^^^l9 00»^ .K^K-ft %#gn t Jt\ Qtlouuieuoio pio ^^ :<»S. pe/ l^ oi^ oi^f :^ JJ/ ^^:^ :oiJk '^i .yi • • ^ oi^^K,^ yo^^l otlniviiOi^ oi^ 9 ^ A ^ ^ ^ «* jiCiLii* y^ly .4^ OC^ '^l e ' ^ • 'joU/o .^ /N l J_»Mo oilaueL«oi ^m/o :oilA>v>iO|^ JK*ft I •> 0« >d(o ii^>^ i^J^ :ojk po^/ Ji^ oOv^ ^ 9 ■^ oilv^ KJL^ ^o^oco .yh^ Y^ « y' -J^ .K^<. K . ? -P ^eooj ^JLJ^cuoi^f ooiJ( :Jipd^ ^po IJLdi/ il^ ^ opa^o .|j/ )lv>,ioiiv> 41 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 42 '^ P r 10 15 jJU^ \J\1 ^ii oikjda^ "^^ ^OpO K^ yO^^^U jlo yOI^OdiOll yf; v^\vii ^f IJLs; jks^^ ^ ^ t^o Jro i v> iOt fo^j vH^ ^9-4 ji ^of^ vr^ ^gn.^^/X-i ^oi^M ^ %a£Do( :oi^ yOua^ i^ y/; ^yooi^ po/ .|iai2tfUO| ,yOiiiV>^ ^ jjjLi jla^ %d/ jioLi2ieuoi ^\^ li:^ :)-Sa,\i: o^ ^f^ ^ji jSoiL jlf If^f :po/ )i^ o^lo y^ooM y6oi4^o :. <> ^vi\, mK.v>o ? .^ 4 P r r -< _-? i2i f 9 ^ ^ ^' yi| >^rt> MJi^; jloiViiOi|\ Petrus, propter fidem suam vocatus est Petra firma * . Insuper cum Apostolis suis tradidit Domimis baptismi sacra- mentum, haec eis dixit : Qui crediderit et baptizatus fuerit vivet; qui autem non crediderit condemnabitur ^ , Iterum dixit Apostolis suis : Si credideritis et non du-- bitaveritis, nihil erit quod efficere nequea- tis^. Quando enim incessit Dominus su- per fluctus maris, Simon pariter per fidem cum eo ambulavit ; cum autem in fide ambigeret et coepisset mergi, vo- cavit eum Dominus modicum fidei\ Et rogantes Apostoli Dominum, nihil ab eo petierunt, nisi quod ei dixerunt : Adauge nobis fidem, Qui respondit eis : Si vobis inesset fides, etiam mons trans- ferretur a facie vestra^. Dixit quoque eis : Nolite haesitare, ne demergamini in mundum, velut Simon, qui cum du- bitasset, demergi coepit in mare®. Et iterum ait : Hoc signum erit iis qui cre- dunt : linguis loquentur novis, da^monia eiicient, manus suas super aegros impo- nenty et sanabuntur ^' . 18. Itaque accedamus ad fidem, ca- rissime, cuius ita plurimae sunt vir- tutes. Fides enim ad caelum evexit, AB] — 4 B ;^o (sic.) ^ B 23 — 2» A incipil ^a^J. i Mallh. XVI, 18. — « Marc. xvi, 16. — 3 Malth. XXI, 22. — * /ft. XIV, 31. — 6 Luc. XVII, 5. MaUh. XVII, 19; XXI, 21. — « Nolite haesitare >5s^t tl^ legitur in loco citato Matthaei, xxi, 21. Quod sequitur accedit ad Mattb. xiv, 27-31, et conferri potest cum lac. i, 16. Sententiam inter apocrjpha incerta com- putat Resch, Agrapha. Leipzig, 1889, p. 380 (Geb- hardt et Harnack, Texte und Untersuchungen , zur Geschichte der altchrisllichen Literatur. V. Band , Heft 4). — 7 Marc. xvi, 17, 18. 43 APHRAATIS 44 diluvlum superavit, sterilitatem fecun- dam reddidit; a gladio eripuit, eduxit e fovea, ditavit pauperes, solvit capti- vos, vexatos liberavit, ignem demisit, aperuit mare, rupem fidit, sitientesque potavit aqua, esurientes satiavit, mor- tuos vivificavit et ab inferno revocavit; sedavit fluctus, aegros sanavit, devicit exercitus, muros evertit, conclusit ora leonum, exstinxit flammas ignis, su- perbos humiliavit, humiles autem ad gloriam provexit ' . Hae omnes per fidem virtutes eflFectae sunt. 19. Haecautem est fides : ut homo cre- dat in Deum, omnium Dominum, qui fe- cit caelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt; qui fecit hominem ad imaginem suam; et dedit Moysi legem, misitque de Spiritu suo in prophetas, deinde misit in mundum Christum suum ; item ut credat homo in resurrectionem mortuorum ; atque insupercredat in bap- tismi sacramentum. Haecest fides Kccle- siae Dei. Rursum ut quisque seiungat se ne observet horas, et sabbata, et neo- menias, et festa annua^, hariolationes et incantamenta, Chaldaeorum artes ac ma- giam; et abstineat a fornicatione, a car- minibus, a nefariis artibus, quac sunt in- • r y .9 y :K^j :K jfc»rt> \\kjkxi :KJj )!,■,?, r,o .\s^% jlojt jLldo^:^ :J^ \\^h 5 %Ssk^ |j»oi \ i\o 10 •• r v^ ? ,9 ^opJbs^/ / yj, X\\kx V)o |t/n} ^9^J y* y y ' " IfO ^ ^ 20 AB] _ 7 A egredi /ec«7 ^o3/ [t^mi _ 8 A VmaSo. _ 10 A p;©>a^o. — 19 A fc^a. — «4 A );Mfo |ta*»io 1)0«^ ^o [l;^i ^o Uoui ^o. _ 20 A !io«^ [Ka^ ^o. • Cr. Ilebr. XI, 33 seqq. — « Gf. Coloss. ii, 16 45 DEMONSTRATIO I. — DE FIDE. 46 jiL:^f \k,c^ j<5UiJ ^7 jij5 /.K _5K^ ^i >%^ jij5 •^ ^ p K £ 9 01 ^^j ih^ MM "^ Ma^j v5 019 »«k ^ «• OO/t ^ ^M ^' ?»4 •• ^ N^Jjl ^ :^lKkK^ ^K^ ||Jo 15 li^iLSo Mj jf^ ^^^ ^ U^ KJC^O; otloLbo^oi ^^N^^J )fvitOtVV> <»oi^; |l^a:^\ "^ ♦ |loiv>«oi» jKjia^ J^omc^ 9 y strumenta maligni ; et ab illecebris blandi sermonis *, a blasphemia, et ab adulte- rio. Ne quis falsum testimonium dicat, et ne quis loquatur duplici lingua. Haec enim sunt opera fidei positae super pe- tram firmam, quae Christus est, super quem totum aedificium elevatur. 20. Plurima adhuc, carissime, in Scripturis sacris de fide dicuntur. Haec vero pauca de multis exscribens retuli caritati tuae, ut discas, et doceas, et cre- das, et vicissim tibi credatur. Et cum le- geris et didiceris opera fidei, similis fies terrae illi proscissae , ubi cecidit semen bonum, et fructum in centesimum et sexagesimum et trigesimum attulit. Et quando ad Dominum tuum proficisceris, vocabit te servum bonum, et prudentem, et fidelem, qui propter fidem suam mul- tam intrat in regnum Domini sui^. Explicit Demonstratio de Fide. AB] — 3 A om. ;k^. — 18 A om. Ifiua^L. » Cf. Rom. XVI, 18. — « MaUh. xxv, 21, 23. Luc. xix, 17. o^oXO X o I r o->c o xo>:o ^a^ f \Li 0001 ^''^.''tn ^fo |.^aMU, i5 y^i^ i «f :Jii/ widf iLL^ii^ UaJ :vOdKiKj% oSoi ^K^ ]I1j6 M yoLXm i Ui>^ 0U^l ^^^ adverbum in pcrsuasione , in veritale : lilteram alphabeli incipial. Ila versio armeniaca : i. e. persuasam, compertum est, per !X>ti<);tv dictum, ^tuLiulsntpbtuJp in persuasione. (Antonelli) p. 20.) ita ut demonslratio illa secunda per »» secundam — 2 Luc. xvi, 31. — 3 Matth. xxir, 37. — * I Tim. i, 9. 49 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 50 ff K^ JJf.fl^ yl^ .^a^; jli^I 5 ciL^ J-ao:^ ^ jlo^ $^lf ;e$f J^l ^ vH^ t^ ->-JLf i^? 25 fuisset. Ex adverso, si non esset lex posita, virtus Dei in omnibus genera- tionibus, per omnia mirabilia quae pro- tulit, non fuisset eognita. Cum domus Adae transgressa est praeceptum, mors super mundum decreta est; virtus au- tem Dei in lioc manifestata, quod om- nes homines in fine resurgent, tempore quo mortis toUetur imperium. Propter peccatores qui erant in diebus Noe, ostendit se Dei virtus in aquis diluvii. Quia vero servavit Abraham iustitiam quae in lege est, etsi nondum posita lex erat, manifestata est in eo virtus Dei per iustitiam, quando scilicet praedam de Sodoma retulit virtute Dei sui, ma- numque in spolia non extendit ; et dixit ei Deus post diem hanc : Merces tua ma- gna nimis in tua iustitia [erit] * . Et ille cui lex non imposita est, professus est tamen opera legis, neque ad iustitiam eius lex necessaria fuit. Eodemque modo, Isaac et lacob, filiis eius, opus non fuit ad corum iustitiam ut lex po- neretur; nam praecepit eis pater eorum ut aequitatem et iudicium facerent, si- cuti scriptum est Dominum de Abraha dixisse : Scio quod praecepturus sit filiis suis post se, ut omnia mandata mea cus- todiant^. losepli etiam iustitiam custo- divit quae in lege est, quando non ob- AB] — I A ooto. -. 8 A Haa. _ 16 A ca uyviM. _ 10 A lom P [lom V. _ 24 A m^o uia^o [&, ocL^ ^>-Jif ^ 10 viu,: ^^^ ;o^o .Jiiaij iJ^ ;oX(dUo i ^ J rfK^ v^ f ^f jkjj^ ^ J^; ojL^ cU ^t^l :Jj&^' iL:L» ;e^: JK^ yAoi ^ \Ui\D po^fo :oif4 ^ i At^ <^h 15 yQ, :JJ^ o^ ;L^ ^ J^ ojk i JiXDOxJj ooio jlA iJ4^ wL^» va^ :jL^a^% ^oiofi^ <^^ ojk yBJtmlxl JJLi^ .JA iJ ^\ Jj&^ ^j^if jo J^ i ^oioJL» o^iiL^ >n .*. m ^' JJ^ij lyoS^ ^ ^ po^f, oriK^ A^ td/o .wJif noft yooC^ ^i^-^t ^f ji ^ \J>L>aU jUiJ-S vio f JJLU :i_^ '^! .mf', ^N » Gen. XV, 1. — ^ /6. xviii, 19. 51 APHRAATIS 52 temperavit dominae suae. Dixit enim : Quomodo malum illud grande faciam , ut peccem in Deum * ? Item Moyses iustitiam quae est in lege servavit, abnuens se vocari filium filiae Pharaonis ^ ; propter quod dignum habuit eum Dominus , per cuius manus legem populo suo daret. Omnes isti manifestaverunt opera legis, et tamen ad eorum iustitiam lex posita non fuerat; ipsi autem sibi lex erant'. 3. Quando autem legis advenit tem- pus, addita est propter praevaricatio- nem*. Legem enim additionem esse [Scriptura] demonstravit. Quare autem facta est haec additio? nisi proptergen- tium vocationem, quae prius fuerat ante legem promissa. Et fuit illa lex custos et paedagogus^, quoadusque veniret semen illud in quo gentes benedictae sunt. Verbum enim iurisiurandi Abra- hae promissum, promissionis quoque est testamentum, illud nempe quod dixit ad eum Deus : In semine tuo omnes gentes benedicentur^. Et hoc verbum, quod testamentum est, quadringentis et tri- ginta annis ante legem positam promis- sum fuit Abrahae : ut scilicet gentes in eius benedicerentur semine, quod est Christus. Lex autem post quadrin- gentos trigintaque annos illos facta est. v: ^ Y 9 OULdl '^-^ l-i^ ^ ^^ ,\\ky /^m V "^^ oii. .autteUf • OOI jKA.flDol9 |fOO Vilf %«0|c2b^ ^VkMO jf V-jiLfiLiDoI \\k Jioi W.9 P^ '^ j^ ^o^Ia^ )-ao:^f I I ^i^ o ""^^i^^ j^ •! tfOOlVII ^Ot-O ^O j^ yJ^^ 15 jlf; l^f^ jJLL^ jl^' \^^ ^ jJ^^^ •od^l/ j^Jbo^ oiJ^j ooi |j^ij ;oAUii ^iJNv^l/? \iJo^, v-^ V-^f; w^ ) \K\k^^ \JLa ouMo yooj!^ yo ^ ^KJ ^^9>^f :jo^ o^ 20 ^oi ^oij jKS^ %«oi W^ •) VI Vi \ ^q-^La ^)o^ ^ )^K-^! S:i/j ^/ li ^\U )),vo^f/ yOd^Kj ^%\^ oiJ )j^AyS^j :^o^i^ji ^S^ jKia ^ |.^aaaJo .) /. a^^, J_ae»-^ juLdj ooi ^«o ^ "^, )uJL»j ^^ ^ijioj |J:;)L^ ^^ s»^Jio ^ tn\n ^JJuao t-9; tvioCbLi, j, L^$L Jliif ISoJ ),W, f yO ai 1»tI lO )juy o4d v^ o^ .^ )p5ouSi/ )fbj:, :)f^ )i^ ;e^ oi^N^ oik 'tJJLLf }UxA^ i^ )^ 20 ^CL^ ^aa^oi; :valKdf ^»/ ^0^1^/» (j^f )fi;d^» ))^ *»?o .^)^ 9 r Ki^il/ ^a«/; «p )^ ^ -^mSi^/, oiik oik \&^ :)MNft>^ :i; Namquando promissionem hanc accepit Abraham, filius erat octoginta quinque annorum ; ab hoc autem tempore donec in Aegyptum ingressus est lacob, du- centi et quinque numerantur anni ; et a tempore quo introivit in Aegyptum la- cob, donec exiit populus permanum Moy- si, ducenti et viginti quinque sunt anni. 4. Tempus autem quo filii Israel in Aeg3'pto commorati sunt scriptum est fuisse quadringentorum et triginta an- norum. Quare ergo, amice, cum annos ducentos et viginti quinque ibi habitave- rint, quadringenti et triginta eis adscri- buntur anni ? nisi quod ex hoc tempore ordiantur, quo dixit Abrahae Deus : Sciendo scies quod peregrinum erit semen tuum in terra non suUy et subigent eos, et servient eis quadringentis annis\ Eo enim ipso tempore quo Abrahae factus est sermo iste : Proles erit tibi^; per fidem formatus est [sermo] in corde Ab- rahae , sicut scriptum est : Credidit Abra- ham DeOy etreputatumestei adiustitiam^ ; simulque sermo servitutis quam in Ae- gypto filii ipsius erant servituri, intimo Abrahae corde conceptus est, sollici- tusque coepit esse quomodosemen suum in servitutem venturum esset, iamquo mente in Aegypto serviebat. Similiter Isaacetlacob de servitute cogitaverunt. AB] — 12 A A3&*{. ^ 24 A ad(t. )eo«p/ [3j^. » Gen. XV, 13. — « Vid. ib, xv, 4. — ' Ib. xv, 6. 55 APHRAATIS 56 fueruntque cogitatione in Aegj^to ser- vientes. Promissa fuit igitur servitus Abrahae posteris, quamvis nondum natis; nam quindecim annis Isaaci prae- cessit ille sermo nativitatem , servitutis- que significatio ducentis et quinque ante facta est, quam Aegyptum ingrede- rentur, annis; promissio itaque fore ut in Abrahae semine gentes omnes bene- dicerentur, quadringentis trigintaque annis ante legem data est * . Nec po- tuit lex promissionem irritam facere; fuit etenim lex additio, verbo promis- sionis accedens, donec tempus illius veniret. 5. Servatumqueest verbum illud mille septingentos nonaginta et quatuor annos, inde a tempore quo Abrahae pro- missum est, ad adventum usque ; et man- sit verbum illud in custodia servatum mille trecentos sexaginta et quatuor annos post legem datam. Praecessit autem verbum hoc legem quadringentis et triginta annis, et cum advenit, obser- vantias legales abolevit. Lex autem et prophetae in duobus illis mandatis com- prehensi sunt de quibus locutus est Dominus ; sermo enim conscriptus est : Omnis lex et prophetae usque ad lohan- nem Baptistam prophetaverunt ^ . Dixit • 7t 9 y oiJ:;j '^ \\\ -I < oil ts ^Nv^l/o ^oi U^ .vof^JKJ M yH^\ Jfmvilvir. yfX.\ff^\\, ^^ ^ Jj^ Jl^; Jf^N^v. ^i mo ^J^ ^ijVxN yooiiSbX^ ^ Oi^iy^l } I 'l\ov> ooi ^ J-^cL^ v^oiSii yCbt^Kj ^o&^/; jio .^:t% ^KiU )\J^i \J^ :J {A\k\r> '^^Jkii J.iMvx,f .^Jl4 10 jLsLiSoI J I^V^f Oil )&Oi ^,Mv> )iU Jj^;:^ ^i^>^9 ji:^ ^.oo .Lfloa^j ^^jAJ^ J^Jef^ )JSj6 yj^yt*! oiLa; Kiii ir'^i vr^ .o^i/ j ffM\>> 25 AB] _3 A )m«,o. _ 4A (/uingcntis )Ua*^ [1 21 A ^^lo' . ~ » A oiPLxaAf [jte*a^9- — 21 A \m ' Gal. III, 17. — 2 Mallh. xi, 13. 57 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 58 ^a^imX ?» _ ^' .1» ^' ti^ jjet) )^| v6oid Jioi ]U^; ilf; iJof^ |-£^^ K.^/; I^Klf ^' ?» yjLo :\JaklU oii^K^ K^Cm :KJ^Uf :|f« ^viOb. ^7^ ^ :.ai}oU\ ^vl oii^il^ : J ."rfH^..; J^f .^lL. jim-iiN Ji^f ^ J&SM ji, |^a^% Jloi ^ '^^ifo oCMt ooiI.L ctiam Dominus : Non venisolvere legem et prophetas, sed eos adimplere * . Iterum scri- ptum est : Verita^ legisper lesum facta est ^ . 6. In quo vero deficiebant lex et pro- phetae ut adimpleri deberent? nisi quod absconditum manebat in eis testamen- tum, quod ipsum est promissionis ver- bum. Non enim obsignatum fuit testa- mentum illud, Moysi datum, donec veniret hoc testamentum posterius,quod et prius est, quodque, ante promissum, posterius consignatum fuit , mortuo illo qui testamentum protulerat'; et con- firmatasunt duotestamenta , fecit utraque unum, et legem praeceptorum mandatis suis abrogavit * . Finis enim legis evacua- tus est per adventum Vivificatoris nostri, qui seipsum obtulit iegalium sacrificio- rum loco , ac tanquam agnus ad occisio- nem ductus est pro agnis propitiationis ; taurus pinguis pro nobis occisus est, ne sit necesse nobis ampiius armentorum agnatos offerre , venit atque in crucem est sublatus , ne sacrificia aut obiationes a nobis iam requirantur; sanguinem suum pro omnibus hominibus dedit, ut animalium sanguis a nobis non expe- tatur; ingressus est domum sanctuarii non manufactam , et pontifex ac minister AB] — 3 A ^is^ [».D. — K B «•«« [u^w^. — 6 A i.« ^iOft^v — 8 A it;-f. _ 9 B ^ [^y — /b. A "^ [&-&^. — 10 B 0ML.6CM e^^MO. — II A ^OMtvt. — Ib. A ^OMtv^. — 18 A Modv — li; A Ua^oo. — 16 A 1;^{ [IJIm/. _ 10. B om. I^a-^. _ 18 A 1;aa. — 19 A lAa^oaa. — 2;s B ^. — /0. A ««oie>{v — 10. B ;-1tf. — 10. A 1,-^^. » Mallh. V, 17. — 2 loli. I, 17. — ' Cf. Hebr. ix, 16, 17. — * Epli. 11, Vk, 15. 59 APHRAATIS 60 effectus estsancti * . Iiide euima tempore quo advenit, observantias legales ab- rogavit ; exquo eum vinxerunt, festivita- tes eorum vinculis ligatae sunt ^ ; quia voluerunt lustum iudicare, amovit ab eis iudices ; atque eo quod regiam eius potestatem repudiaverunt, regnum ab eis avulsit, nam is advenit cuius est re- gnum ' ; et oblatus est hostia viva propter nos, peremitque sacrificia eorum, et se- derunt filii Israel absque sacrificiis et absque altari, absque eo qui ephodum in- dueret aut incensa apponeret * ; abstulit ab eis videntes et vates , eo quod prophe- tam magnum non audierunt; testamen- t um prius novissimo est impletum ; conse- nuerunt et antiquata sunt opera legis, ac perdita abierunt ; ex quo enim tempore novum datum fuit, periit vetus. Non autem duntaxat a Salvatoris adventu re- probata sunt sacrificia, verum et iam antea sacrificia eorum Ipsi non place- bant, sicut scriptum est : Non comedo carnem vitulorum, et hircorum sanguinem non haurio; sed magis immola Deo lau- dem, et redde Altissimo vota tua^. Dixit adhuc : Cor contritum Deus non despi^ cit^. Et iteruni ait : Non adquievi sa- crificiis, neque in holocaustis pacificis o /\ m/f "^ zlUi vooa^ }iJl^ V' r^ N- :)i-UM il^^--^r^ MM ^ .) ^x^{^r )fy y ^ N o).-xDo u>K^ • ^ 9 Y V 5 C^^ \il i Mf^! l-^?o ^&iu li :jLi,oi )^\\' i j^Liiid ji 20 r ^? ^fo ji n / n v^ ^oi |_^; )o^9 25 AB] _ 2 A jtaa^aa^. _ » A a>6oe. _ 7 A ^-av — 9 A |iOM- [o«^99. _ 23 2» A Ai 18 B ot^I^aY. /b. A ;m/9 » Ilobr. IX, 11, 12. — « Ps. cxviii (cxvii), 27, quod in psallerio syriaco ila audilur : i^^lo ^ ^om/ ^V |.*;^ )fi^«» ^9 I^A Domine Dius nosicr lucem nobis in- X • • • feret liga sollemnitales nosiras caienis : o.ft^wo^ l-^f^ U*^f^j usque ad cornua altaris, hebraico AH dcsi- gnanle feslum et vicUraam sacriflcii feslivi — 'Gen. XLix, 10. Vid. Deiiionsl. xvi, § 1, el Praef. §11. — * Os. III, 4 — & Ps. l( xlix), 13, U.— «Ps. u(l),19. 61 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 62 »1 ^y , f. >>;, K if I fl> :yo .i;/ jlo tyO ^ if \| \ K «f\ fl>/o i^liJ / complacuV . Sacrificium Deoestspiritus con- tribulatus^. Dicit etiam Isaias prophcta : Multitudinem sacrijiciorum vestrorum non exquiro. dicit Dominus^. Et itcrum di- cit eis : Odi et proieci festivitates vestras, nec celebritates vestras odorabor * . 7. Sed est quoque verbum lioc, in quo Salvator aitlegem et prophetas penderc, pulchrum, bonum, decorumque. Ita namque Dominus loquitur : Signum unum iota a lege et prophetis non praeter- ibity donec omnia fiant *. Sumpsit etenim legem ac prophetas, et a duobus prae- ceptis pendere fecit eos, nihil omnino ex ipsis oblitterans. Et cum attente inspexeris hoc verbum, illud deprehen- des esse veram legis observantiam ; quodcumque enim est in ea conscriptum huic subest verbo : Diligito Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis, et ex toto carde tuo • ; et omne opus legis in lioc tendebat , ut ad amorem Domini Dei sui perducerentur, et dili- geret homo propinquum carnis suae tan- quam scmetipsum. Duo illa mandata supra totam legcm sunt. Et rursus cum posueris cor tuum ad legis considera- tionem, inprincipiototiuslegis invenies scriptum : Ego sum Dominus Dcus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non facies AB] — 3 A add. propAeto Uai [^eevV _ Ib. k. b-^my. — t A ,fh,r^,^- — 14 A add. ;>.^ [Ilo;.^. — 1« A )a>Ut. — 22 A \mA3u ^{ ^ooi^. — 26 A om. ^. ' ler. VI, 20. — » Ps. Li (l), 19. — » Is. i, 11. — < Am. v, 21. Gf. Is. i, 1'». — * Matth. v, 18. — « Deut. VI, 5. Matth. xxii, 37. •MVSo l^o }U^ MJjS }i^ii4 U^ 10 J.ffK^M,lX v^ ^l cJcu .)&HJ ^; ff 9 4^9 4 % ^4 \ ffKivii^ j^ I ^ \Kv>» y^i^ ^^^ j-V^.v>\ ^r/^M^ y^^hJ, "^^ 4 l VQ-J/ .o^ ^ ^j ^ wooi yk ^ 63 APHRAATIS 64 libi mecum omne sculptile aui omnem 5i- militudinem * . Qui igitur non facit deum alicnum cum eo, verbo illi subditur in quo lex pendet et prophetae. Recordare etiam, carissime, me tibi scripisse iustis non esse legem positam; ille quippe qui iustitiam custodit, supra praeceptum , et legem, et prophetas constitutus est; at- que ita firmum remanet illud Domini ver- bum : Signum iota non praeteribit a lege aut prophetis ^ ; nam eos in duobus man- datis consignavit atque pendere fecit. 8. Audi autem, amice, sermonis illius interpretationem. Si forte dicatur : quare scriptum est habitationem lilio- rum Israel in terra Aegypti quadringen- torumettriginta annorum fuisse', cum in promissione Abrahae facta dictum fuerit eos quadringentisannis mansuros esse? et quare triginta accipiunt addi- ticios? — tibi, carissime, quomodo res se habeat ostendam. Quando quadrin- gentorum annorum advenit plenitudo, missus est Moyses qui illos liberaret. Postquam autem occidit Aegyptium, tunc salvatorem suum illi reiecerunt, fugitque Moyses inMadian ; et ingruente super eos ira, triginta annis in Aegypto remanserunt. Cum enim Movsi dicerent : Quis te constituit principem et iudicem KjftKs* » « «^ »" > r. «oiJ^ K«ooio .\.Hjo jij x^ '^U H^ -91 l^-iV-io ^^ \^^ ^ \kLl ,^ v^ v^f iil5 ^L-.»: "^^^-i^ :\.AS$ J^^LMf \Ji^ y,y:>r. M^ U>n^? :W^V <« I ^ JK^ Jf ifTi ^£^9(0 ^|ii>^ ^;ji v^jf ^ P^^^f; ^r. SM/>er no5 * ? et salvatorem suum respue- rent , ira Dei triginta eos annis in Ae- g}^to conclusit. Remansit igitur Moy- ses in Madian trigintaannis. Cum autem nimia eos urgeret tribulatio, de Aegypto eos eduxit. Hanc ideo longanimitatem Deus manifestavit , primum ut illi cas- tigarentur , eo quod Moysemrespuissent ; secundo ut Amorrhaeorum iniquitates complerentur. Triginta annos ultra ter- minum Abrahae promissum populo adie- cit, Amorrhaeisque septuaginta annis longanimem se praestitit , triginta vide- licet in Aegypto [transactis] , et qua- draginta in deserto. Et absolutis qua- dringentis triginta annis cum [aliis] quadraginta^, impletisque iniquitatibus Amorrhaeorum , in terram repromissionis eos introduxit. 4 - r. \9k ni i> ll 0» r r :^«oioKl/ r r . ^ 9 ilji^! r ^ IJ^ JJLIvi! oLiAl ^ioou» W 20 |po9 «i^^i^^ •vmOI; ^gta» »> >. ^^ja Klftio .\iil ^ s^ ^ ^fJX^ 9.Scireautemdebes,carissime,Deum nulla lege obligari. Modo ergo auget et minuit, modo producit id quod exi- guum est. In diebus enim Noe, propter hominum peccata pollicitus est futuros esse dies hominis centum et viginti an- norum ; anno autem sexcentesimo vitae Noe deleti sunt. Ait enim : Centum et viginti annis erunt super terram^. Cum igitur anno sexcentesimo vitae Noe AB] — 3A^««ote* — /^. B uotfl^* — 12 AB ^i/o* Ego ^Asi/o conieci. — l7Bom. wai* ^^^m^. i Ex. 11, 14. — « Licet textus ferat ^W qua- tuor in utroque codice, cum numenis 434 non vi- deatur hic quadrare, pro ^W reponendum erat ^W quadraginta, ut numerarentur 430 + ^ : absolutis quadringentis triginta annis cum [aliis] quadraginta. Ita herij Aphrahafs des persischen Weisen Homilien. FATB. 8TB, ~ P. I, T. I. Leipzig. 1888, p. 26, not. 4 (Gebhardt et llarnack, Texte und Untersuchungen zur Geschichte der Alt- christlichen Literatur, III. Band, Hefl 3). Ver- sio Armeniaca refert : ^npirg^tuppLp bpbuniit quadringenti et triginta anni^ omisso numero se- quenti. (Antonelli, p. 32.) — 3 Gen. vi, 3. 3 67 APHRAATIS 68 deleti sint, viginti hos annos sub- traxit*. Rursus, postquam multiplicata fuit iniquitas regni peccatoris Ephraim, regnante super eosleroboam, filioNabat, qui peccavit peccareque fecit Israelem, scriptum est Deum peccantibus minatum esse, per vaticinium Isaiae prophetae, dicentis ad eos : Sexaginta et quinque post annos decidet Ephraim a populo ^ . Porro anno primo Achaz prolatus est sermo iste , et anno quarto Ezechiae ascendit contra eos Salmanasar, rex Assur, et post hunc Theglathphalasar, qui eos de terra sua deportavit ' . Regnavit enim super eos Achaz sexdecim annis, et anno quarto Ezechiae reges Assur obtinuerunt eos, nec nisi post viginti annos decidit Ephraim a populo Israel; quadraginta ergo et quinque annos decurtavit ab illis Deus ; quodque prius dixerat atque constituerat tempus non completum est quemadmodum ipse praefinierat. 10. Nec tanquam [futurorum] inscius pollicitus est eis ita factum iri, cum post- ea augendi vel breviandi fuerint anni ; sed certo sciens [fecit]; noverat enim futuram horum annorum mensuram, at propter misericordiam suam tempus ad gratiam largitus est, ne fierent homi- o6lo .^1a ^^cf\\\ ^l i%^ :\ooi^ J Ig *i\ vi>» oi\o V wL^D t-^9 tv^n ^N, *> ^j^ M^f* ilLLijS ^oct^ yk^ .i.r^vr ^ » ^r »> * 10 V^yL^ .v6oi-s.;/ ^ voj/ «2X^ Miuao :^^ J^mdl» )^f yoou^ J4\v: v^ a^sSi^^f U4-il ^i} ikio loJ^ w.^ ^^ ^va^ .;6lf* 15 :v6oa^ ^'f ij^ ^ stLieiJ^ ^X^iio ^ jio JI*y ;cu&o v^f ^of^ Jf4> x^ou\^ yk^ \Jj^ ji ^ j^ ji 20 %d/0 y9«^£00 ^>^-^ ^SOM Ji-Ld^} ^ .U^ yj M :pia ^fa>SlK^ ^ :^lf ji,^iv> Jf4:b.f v^ J^ ooU Jio^^l JJLdj ^oia^if ^^^ AB] _ 2 A add. o^ [^s^- _ 8 A ^iAdo- — 12 A ol^e- — IS A ^eoi- — 16 B om. ^ _ 21 A ^oei- — /6. A «d/. _ 24 A MM [o^. 1 De hac ludaeorum sententla vid. Praef. §12.-2 i^ yn^ g ^f xy,,^ 3 _ 3 n (iv) Reg. xviii, 9, 10; ib, XV, 29, et I Chron. v, 6, 26. Vid. Praef. § 18. 69 DEMONSTRATIO 11. — DE CARITATE. 70 ^^ eooi ^rn'^ yxi\ s v> ;y-^C.^>-aef 5 j-LLi ^pef} ^)e^^} :^P»(o v^oiq^^ "^^ .^K:m YAjlJ, ooi |JL»j^ v^ot^ KA^ llal^ |fi oiL pof :|5^ .wS^ l^ ISoM ii o&lj ll^ \^ oCL P7 ,-^ M/ po1, V-L li^ oo, IJL^J .sx^ ^ofJ^ If^ .^^^ ^f \il\ wiA v^ ooil ifA-i-lNJ 15 ^^ OOOI ^ > m ^ ? ^T^ N^ •V: ^fo .^^^ jio :|^; ou^; JLM^ ui^aS ;ai&* )id>^ oii "^^^ ^ jif :^ |J^^ ji ^{ l^ jo .v^ j v^K^{ :ji.^ ^! :oL:K.j>f ^ 20 l-i .nOJl-» ^^^^ ji iyo :vi>-al |_io :vJ>^U j ^^''N V-^ \J*^J? ^«^ - "^f^J a^i^ N?*^J? "^ V^f yf; ;|.JLao}iLa val£o o&i ♦ ^ V N^^N. |U ^N. v? ^^..J^ I VI V 25 ^i -^ viN.X k A » i^ ■w%X9^j9 ^^Im. ^A3e&»e* — /d. A l^i^. 10 A y^9. — II A oet 23 A oete- — 2^ A 14 A ;a3/v . — 26 A » Ezech. XII, 27. — ^ /^, xii, 28. — 3 Is. xxxiii, 1. 71 APHRAATIS 72 quod adversus eos locutus fuero, ab eis revo- cabo * . Iterum ait leremias : Si super gente et regno locutus fuero ad aedificandum et plantandum, et fecerit ante me populus ille malum, tunc iterum sermonem meumosten- dam ego mendacem, et avertam ab eo bonum quod locutus fuero ut benefacerem ei^. 11. Omnia autem haec tibi scripsi, carissime, quia postquam superius, in sermone priori de fide, tibi demon- stravi in fide consistere posse funda- mentum foederis illius in quo sumus stabiliti, in hoc altero sermone tibi scribens retuli totam legem et prophe- tas in duobus mandatis illis pendere, in quibus Salvator noster ait omnem legem et prophetas comprehendi. In lege autem continetur fides, et per fi- dem firmatur caritas vera, quae a duo- bus mandatis illis procedit, cum scilicet postquam Dominum Deum suum homo dilexit, proximum suum etiam amat tanquam seipsum. is^yi^ po^ ooi bSoS. o\io ofvf.No OlJb^ y^odo %«KS^ ""^^ff \^l ^l ^ojk o4i<^ i^f; jL^ Jtn i ^ Af J^ ^; J-^t-^ oSi JA^IK^ j/>n>v> jfoivitoi^f yLsoi; ^h^ JiJjo Jmovii oiS^; yJ&S^o 10 15 9 4. 9 ♦J <> ii io aJ |JLi/ v^ y^ ^A^ J-St^? 20 r ^oKisLi ^fJi \^ mV^ oi -^ V| o\ Wb T iT nl Mi ^ V> i ^^ /"^ v> 12. Nunc' ergo, amice, de caritate quae a duobus illis mandatis procedit, audi sermonem. Quando Vivificator no- ster advenit, ad caritatem hortatus est, dicens discipulis suis : Hoc est praeceptum AB] — 2 A J. — 9 A l»;* — 10 A add. ooi [\L [|jMaM. — 23 A add. |iqi ["^. — 26 B aioi. » ler. XVIII, 7, 8. — s Ib. xviii, 9, 10. — ' Uic videtur incipere sermo a Gennadio diclus : De dilec- iione speciali erga proximum, Vid. Praef. § 8. V-^^ V^^^ V-^C «J '^ M» 0|lo ^ i9k M 25 V^^flu^U; ^{loo^ oj^j : ^«oio^^b^o^kJ^ aiM«o»d9. — 12; A ^o»d [^o»d. — l7Aadd. o^ 73 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 74 10 d61 .ojS^ «■hMu.f v^o^ =ri^ O ^IM( Vl^jw •^fj^ ^bJii^y ^o 20 yf • ^^ JJl^ MJvj;o M^ 4 j^; ^jiofK:^ yiK^ooi ojk :|ifvii^ • ^ l\ ooUKjo o-doio ^yiiKjio » r. ^--^ .^oila V ii ^oi^ ^ ^' meutn, ut diligatis invicem\ Dixit eis adhuc : Mandatum novum do vobis, ut di- ligatis invicem^. Et iterum caritatem do- cens, sic eos admonuit : I>iligite inimicos vestros, benedicite ei qui vobis maledicit, orate pro iis qui vos vexant et persequun- tur^. IIoc quoque dixit eis : Si eum qui vos amat diligitis, quae vobis est gratia? Si enim eum amas qui teamat, hocetiam ethnici faciunt : qui eos amat, eum dili-- gunt *. Et rursus Vivificator nosterdixit : Si bene feceritis ei qui erga vos recte agit, quae vobis erit gratia ? nam etiam pecca-- tores et publicani hoc faciunt. Vos vero ut vocemini filii Dei qui in caelis est, simi'- les ei efficiamini, qui vel in ingratos mi- sericors est^. Salvator iterum ait : Di- mittite et dimittetur vobis, solvite et solvemini, date et dabitur vobis^. Ait adhuc, timoremque nobis immittit : Nisi hominibus dimiseritis peccata eorum qui^ bus in vos peccaverunt, nec Pater dimittet vobis \ Hanc enim admonitionem dedit : Si peccaverit in te frater tuus, dimitte ei; etiamque si septies in te peccaverit in die uno dimitte et*. Llsj ^^^ ^fo :oik oo^ ^aJl ^ AB] — 3 B ora. «aoLo. — 6 A qui vos accusanl s^^^ ^^;^Aaov — 13 A ,,021^ f,,aa*jjj. — 14 A add. 001 [|idoi. _ 16 A add. Dei] v/vi l^ [lo^ll. ^ 20Aoete. — /^. Aadd. /lofr/s^ [;m{. _ 81 B om. H. — 22 B om. H sccunda manu rasura deleium. — 23 A ^a^oM. — 24 A ^{. 1 loh. XV, 12. — * Ib. xiii ,34.-3 MaUh. herate) et solvent vos antiqua est interpositio. Vid. V, 44. Luc. VI, 27, 28. (TaUan. IX, p. 16.) — * Luc. Praef. § 11. — ^ Matth. vi, 15. In cod. B, omis- VI, 32. Matth. v, 46. (Tatian. ib.) — * Luc. iv 35. — sis negationibus, mutatur locus, ct ad v. 14 referen- « Luc. VI, 37, 38. (Talian. X, p. 18.) Solvite (vel li- dus est. — 8 Luc. xvii, 3, 4. 75 APHRAATIS 76 13. Quem sermonem cum audiret Si- mon Petrus * , Domino dixit : Quoties, $i in mepeccaverit frater meus, dimittam ei? septies ? Dicit illi Dominus : Non solum septies, sed usque septuagies septies sep- ties ^ . Etiamsi quadringentis et nonaginta vicibus peccaverit in te, dimitte ei in uno die. Similem autem se exhibuit Patri suo bono, qui veniam erga lcrusalem multi- plicavit. Postquam filios Israel Babylo- nem captivos misit, septuaginta annis eos ibi castigavit ; quando autem viscera eius commota sunt, eos in terram suam, ope Esdrae scribae congregavit, et veniam erga eos ampliavit per dimidium unius dierum suorum', scilicet septua- ginta hebdomadas annorum, seu qua- dringentos et nonaginta annos. Postea vero, cum sanguinem innocentem illi effudissent, non impune tulitlerusalem, sed ipsam in manus tradidit hostium eius, qui subruerunt eam, nec lapidem super lapidem in ea reliquerunt, neque eius fundamenta Domino servaverunt. Nec filiis Edom amplius paenas solven- daspromisit, eo quod adversus leru- ' . ■■ l. ^^K t JLbotlfo .^ jJeoJLd oii OM wUL :ai ^^-£\ y^l JLa^ ^ '.yS>^^ salem non clamassent : Revelate, reve- v^oil^ JL^o '.)iAJ> lli^ y-JL^ .^ ^pJio l\Jo^ii t\Axi ^p^ ii sd^l ^^1 J-^, v.6ou^ ot-itf ^ 15 M '.yx:Lxit>l ^ oijLji. /. m r.if jio ot^VA^ oi . ^■•SfVv ->? )ii\^ oda^jf • • • on^i jio ^l^ ^ ^M oi^ lA^A^ ^f j^ .axj&lLL^ ABJ — 8 B 24 A ^l V — 22 A 01^^ opoa« (sic), oi in rasura; primitus forsan legebatur : ©»^» ]^as. 1 Transitus ille ex ordine Diatessaron inteliigi- quingentos annos, quia dies Domini est mille anno> tur, in quo locum supra citatum Lucae subsequitur rum, ut ipse mox declarabit Apfiraates, $ 14 huius Mattii. XVIII, 15-22. (Tatian. XXVII, p. 48.) — Demonstrationls ii, de Caritale. 2 Maltli. xviii, 21, 22. — » Per dimidium diei, seu 77 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 78 yOj/ ^a£ lid^ P^doi; j^JLd oue^ut/o /a/e us^t^ ad fundamenta eius^ Deus %JLj/ >^ ^ ^ t ^ .^ LboaJbdii t^JLLyb^ autem per dimidium unius dierum suo- ^ _jj* j /y^u ILifti^;/ f^ ^M ^^"^' ®^^ quadringentos nonaginta annos , pepercit, eorum portans iniqui- tates. Post haec vero lerusalem subvertit, eamque tradidit manibus alienorum. Hac sententia praecepit eis Vivificator noster ut quadringentis et nonaginta vici- bus in uno die fratri suo quisque dimitteret. li\.>^^ sn^/^r. ^^joJl ^f i 5 »n "^ > 10 :JoiiJi J.vC^i oii ycLJixo ^^ JjL J$Kjl& JJJLftf ^y.ft>> JlL ,A>< ■> .jioJL "^ 0|A,> ^&^ y^ U^df 15 \SoU jlj ojkj, :'^f w-^ J f ^ Wo .JiLaJLao J^t^JL» i^ «^ -^ '^i V .^01 \A^ "^.^f :pef sa^i J .^jrV.» • * Nb^% o^i ^jciLJU :J^; oiLaJL 20 Jlft Nj JJLi» 20 0^9 oilajLO ^ ^r»\ ^o^ii/ ^ofij t^ j^ voLfLo oifjo JM> j^; ojk j^ ol^j ^o^ %2^ 001 :ojL f^lo ojk oiLjLDf jk^ '^Jl^ jio :J^ K-i/ ou^ V/ iif ?» _?♦ /» _>< 25 AB] — 7 B om. ^'&»N ^lo- — 8 A 1^^^ ^^^m^ 6oi ^. _ 12 A add. )eoi [i«;*v — 17 A 1 MaUh. VI, 12. — 2 /6. V, 23, 24. — 3 vid. Demonstr. iii, § 14 et iv, § 13. 81 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 82 »., " jif j^si^, ^/ ^^ ^' )J5A, ^^0|OU#jl ^/ yCLflLlkjJL 20 coniecit. Ideo, propter quod parum con- servo non dimisisset is cui multum con- donatum fuerat, satellitibus ipsetraditus est , qui eum verberarent donec debitum redderet. Aitque illis : Sic et Pater meuSy qui est in caelis, faciet vobiSy nisi unus- quisque fratri suo remiseritis \ 16. Vide etiam, dilectissime , quanti caritatem faciat beatus quoque Apo- stolus, cum dicit : Si aemulamini dona magna, ego vobis adhuc ostendam quid sit donum excellentius^ . Et addit : Si habuero prophetiam, et novero mysteria omnia, et omnem scientiam, et omnem fidem, eomodo ut montem transferam, caritatem autem non habuero, nihil quidquam profecero. Et sideomni quod mihi estpauperes cibavero, et tradidero corpus meum ut comburatur, caritatem autem non habuero, nihil quid- quam rursus profecero^. Ita enim adhuc loquitur : Caritas longanimis est et beni- gna, non aemulatur, non gloriatur, non inflatur, nec quaerit quod sibimetipsi tan- tummodo sit iucundum, sed quod pluribus expediat. Caritas omnia sperat, omnia sustinet, caritasnunquamexcidit\ Etrur- sus ait : Maioromnibusestcaritas^ ; osten- ditque ac demonstrat Apostolus carita- tem post fidem maxime praecellere, et super eam firmum aedificium exstrui. AB] — 3 A add. ov^ ('^t. _ 4 A lis». — 20 A "^o [^ secundo. — 2i A »0^*0 ^. _ 23 A «*^o. — 24 A ooie [9^0. — 2H A add. ^oi^ [w»a«e. OfO^ j_JJL/ y.^:t„^rxi, ^^ ssii :po1 ^ U^ )JL^ 4 M^ oji :jL^of iLkia^ ^h^J ^/tl yj, 10 |la.Lxi %ld JooiL yjt ^VJm/o .JIKj:^ o»iao jiofi oiLao ^^o6^ Jjl/ ^ffo i j^s^ \ji! j$4^j jjU jI^i^ yeLti a/o } ?^^^"v ^ M; "^ 15 0^1 :^ J^' Ji ^^ ^p, v^^ M^; :Ji^ 'r^V^l .llh^ j )o^ L jo yaJim^ oi^$ w.oi \U^ \^ jlo :$K.mK2o ^o toidKiL2« jl «»/0 df i ^ r 9 94 jkiA^ ii^ J A.i:\^ ,^ .io^ j-L^ yxJiihJa o^ :$Llm \.JL. 25 :Vm^K:m JJ^ jli^f '- -^- "'• 2: ' Matlh. XVIII, 23-35. — » I Cor. xii, 31. — s Ib. xin, 2,3. — • /fr. xiii, 4-8. — ' Ib. xiii, 13. 83 APHRAATIS 84 Ostendit praeterea prophetiam in cari- tate aedificari, mysteria caritate reve- lari, scientiam caritate compleri, fidem caritate comprobari ; et si quis fidem ha- bens montem transtulerit, nihil sine ca- ritate prodesse; aut si quidquid habet homo dederit pauperibus, eleemosynas autem in caritate non erogarit, nil ei praestare ; similiter licet pro nomine Do- mini corpus suum igni cremaverit, non proficiet ei quidquam. Adhucque osten- dit longanimitatem , et patientiam, et mansuetudinem , et non invidere fratri suo quemquam, haec in plenitudine ca- ritatis inveniri; et rursus patientiam, humilitatem, afTabilitatemque in caritate stabiliri. Fides etenim petrae aedificii superimponitur; caritas autem compago est, qua parietes domus continuantur. Si defectus aliquis in domus vincturis re- pertus fuerit, totum ruit aedificium; ita et in caritate si dissentionem repereris, cadit omnis fides. Necpotest fides zelum et contentionem expellere, donec Christi caritas advenerit, quemadmodum ne- quit aedificium ut par est elevari, quam- diu vincturis parietes non coUigantur. 17. Nunc tibi ostendam, amice, ca- ritatem cunctis praestantiorcm esse , ac per eam iustos antiquos exstitisse per- fectos. De Moyse etenim [Scriptura] |ln t v> iOto : I if \ \fiK^ ooi | vi 1/9 ^^0 :|99£MiL^l^ vloLmJ ju/ jl,o }lnnr\ / m ■>> oiJ lla^ui^^ lUa^o |laj^:k..u&M [Ifi I Sfi ■oj • 9 10 • 7» r a 9 \^L^ :|f.'i^, U^ "^ ) v> /mj}^ 15 • "y ^y "^ ■^ jLaJ ««oKjJ y/o .|K.»i»{ J f^ .JlAi ojii ojk '^' |L^; .|U^^ oi^ ^JUL ^ M^ W JjLikjL^ iio :jUi^^ oika ojk jLaJ 20 J^ JA^ Ui^ ^yilaJa^ jI^a^ ii^ jl, P'p} :JJL^,: o^^ Jlf, ^oi ;»^ '^ I ^'^ ^ 9 Wb^ « Lj;/ O&l 25 ^ ^ i 94 lcL^ «^ r I ?ii ABJ — 2 A om. 001 [iaaMd. _ /(>. A 1latM«oi oolo 11 B oia^la- — 21 A add. U^ [^h^o- — 2tS B om. W — 8 B ^r — 10 B add. ;k^ [Mv — • 85 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 86 - ' • 5 %d(o .^^Q-«^; v^ n yJN.M |o&s ,)^f-^ 6oio >%igtQdgib^^a^» ^^ l^ i^iL^ ^ ^ # " " • ?♦ ^' O |)L4 ^ :o»^ jo ^j[ >ot \ %i% ^K i/ ^TLkafo :oiKiA^ l^.i^_i^-r. '-^ I 4 v; ,\^LdA M( ^' - ^ U/o *_r '» •e>oj^ M^ M^ "^ «^ v>>."Nf 4 ^ * V .^ ,0 r r yt declarat eum pro popularibus suis seip- sum tradidisse, volentem se de libro vitae deleri , dummodo populus non de- lereturV Item cum adversus eum in- surgerent ut eum lapidarent, ipse sup- plicationem pro eis adhibuit Deo, ut salvarentur^. David simile caritatis praebuit exemplum; dum enim Saul eum insequebatur atque animae eius iu- giter insidiabatur ad occidendum eum, liberalissimam egit David misericor- diam erga Saulem inimicum suum, quaerentem animam eius; nam in ma- nus suas bis deditum non interfecit ' , bonumque pro malo rependit. Propter- ea non recessit bonum de domo eius, et ei qui dimiserat dimissum est. Saul vero eo quod retribuit pro bono malum, non discessit malum ab eius domo; ad Deum clamavit neque exaudivit eum, et gladio Philistaeorum occubuit; eum autem David amare planxit*. Sicque anticipavit David exsecutionem prae- cepti Salvatoris dicentis : Diligite inimi" cos vestros^; et : Dimittite et dimittetur vobis •. Sic David dilexit et dilectus est ; dimisit et dimissum est ei. 18. Elisaeus etiam eamdem carita- 25 ^* r|^^ .^^^Vv^ wjQto!!^ ol/ ^ tem exhibuit, quando venerunt adver- AB] — 2 B ooi. (d.o. — 6 A Ifi^a^l. — Ib. A JUl ^ [^- — 7 B ^po 24 A Ai . — 20 A > Ex. XXXII, 31, 32. — « Num. xvi, 41, 48. — ' I Sam. xxiv, 4 seqq.; xxvi, 7, seqq. — * II Sam. i, 17. — * Luc. VI, 35. — » Ib, VI, 37. 87 APHRAATIS 88 7> K • • • • sum eum mimici ems, ut eum com- prehenderent et malefacerent ei. Ipse autem eis benefaciens panem et aquam proposuit, eosque a se cum pace dimi- sit * , sermonem adimplens qui scriptus est : Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; et si sitiverit, da ei bibere^. Similiter et propheta leremias pro iis qui eum in foveam captivaverant et continuo vexa- bant, ante Deum vehementer precaba- tur'. His nos Salvator erudivit prisco- rum exemplis ut inimicos diligerenus, et pro odientibus nos oraremus. Si igi- tur nobis inimicos diligere et pro odien- tibus nos orare praecepit, quale nobis supererit responsum in die iudicii , qui fratres nostros propriaque membranunc odimus ? De corpore enim Christi sumus, et membra de membris eius*. Qui au- tem unum de membris Christi odit, a toto corpore divelletur, et qui fratrem odit, a filiis Dei separabitur. 19. Sed et iis quae nos Salvator ipse edocuit ad caritatem excitamur. Prius namque eam in seipso perfecit, deinde auditores suos docuit. Inimicitiam no- stram cum Patre suo reconciliavit, eo quod nos diligeret, suamque pro reis tradidit innocentiam; bonus pro nocen- li^ v^oi^fo yoJ> M^o JJaAo \^J1j \JL^\ ^/o .s^^A%l |ou y|o 5 ^)\ y ^o |.4o^D ^«oiojbaLft; \aJOi ^^^ w^'« Q^I^ %d(o ^; ooi oi^ o^J^l li. l:^ j ; ^r h. ^O t^aj JuJJo : jjjf •• 9 ?» r S ? 9 »OCO p 4 15 r • ? 9 -'o55i %A^K^ ^^oio^ii |jlxd; ^o .%^ oSo ^l^; liL^ ^ ojk 20 7^ ^r • ^ 94 li^hSo :vi4J )-^ *^ M4<» ^^ . — 12 A oiM- — 13 A in die magno )m ABJ — 6 A laa^. _ 7 A 3/. _ 11 B Idf [\uyy Imo^. — 17 A uotOMfoi. — 17 A add. et cadet "^o [uu3&m. — 20 A «93.^. _ 22 A • • • • ofi; » II (IV) Reg. VI, 23. — « Prov. xxv, 21. — 3 ler. xxxviii, 20. — * I Gor. xii, 27; Rom. xii, 5. 89 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 90 ^^ f^ r ]iSio ^sL^ \juji i^^il ^.ft^ r \ ^ r OvNiV» ojS^ ^^9 ooio t^^JoLH tvo^KJ i^k ..f v; oo :|l^; |^$/ voi;|j% Ia^-^.vC^k ^{oi^fo 0 yLbe6 :v^ajoKj ^^f jl»ji ^S^ »^mo :otlo'>\vi'> |i^v ■^^ l?^**^ ^ : ' '^' ^Sk^jlo :yOdeu.fKj vO^oH 1 1 vi .«f viS 15 ^^^ ^^^^!*! v\ »Ji oii ^^^ : J / VI» lA %\.vi\ so:^'} )Uu^{) «^oKa/ Ot^OA ^'^.^.M ^^?*! ^^Jlo .fiS^ .ok^JiL^ \JUii |J^ v^ ^jio ll^f IJL^ ^faio l^j ^ j ^K^N^X ^0% ^^ :Jia^j oii^Noi ^lo ^>fi^f J viV,\j r ^ 9^ ^. tibus infamatus est, dives propter nos egenus factus est, vivens pro mortuis mortuus est, et in morte sua mortalita- tem nostram vivificavit. Filius Domini omnium formam servi suscepit propter nos * ; et ipse cui serviunt omnia subie- cit semetipsum , ut nos e servitute pec- cati eriperet. Et per maximam carita- tem suam, pauperibus spiritu beatitudi- nem pronuntiavit^, pacificis promisit fratres eos sibi fore , filiosque Dei voca- tum iri'; humilibus pollicitus est eos terram vitae hereditaturos*; promisit lu- gentibus fore ut precibus exorarentur '; spopondit esurientibus satietatem in re- gno suo*; flentes pollicitatione sualaeti- ficavit^; promisit misericordibus mise- ricordiam se consecuturos', et mun- dis corde praedixit eos Deum visuros esse^; promisit etiam his qui persecu- tionem patiuntur propter iustitiam , eos regnum caelorum intraturos^**; atque iis qui propter nomen suum vexantur, bona poUicitus est, et quietem in regno suo * *. Naturam nostram pulveream immutavit, nosque sal veritatis effecit'^, et eripuit AB] — 2 B oila^A3. — 4 A add. ooi [•aft.^Mo. -. 9 A om. \:i0y. — lo A ^a«^&M ^ooM- — Jb. A piwedicavU tPlo [^o secundo. — 16 A |.«aj>9 lloau^M^. — 18 Aom. ^poi^- — ^i B in mundo Uoi^^- — 23 A om. \LUm OOMO- > Philip. 11,7. — « MaUh. v, 3. (Tatian. VIII, flcatio graecae vocis «apaxXtjOiQdovTai expriraebatur, p. 14.) Quae ex evangelica historia recitat Aphraates, scil. advocari, invocari, rogari. Vid. Praef. § 11. — ad ordinem rerum in Evangelio Diatessaron Tatiani « Matth. v, 6. — ' Luc. vi, 21. — » Matth. v, 7. disposita sunt. Vid. Praef. S 11- — ' Matth. v, 9. (Ta- (Tatian. ib. cum seqq. p. 14.) — » MaUh. v, 8. — tian. ib. cum seqq. p. 14.) — * Matth. v, 5. — & Ib. v, »<> Ib. v, 10. — ^» Luc. vi, 22; Matth. v, 11, 12. (Tatian. 4. In versione qua utebatur Aphraates, soiita signi- ib. pp. 14, 15.) — >2 MaUh. v, 13. (Tatian. ib. p. 15.) 91 APHRAATIS 92 ?» r ^cS^/ j \ iT 91 • oi^ ^f V^ JLmi :|oUi;-Df lia^ %d990 ^' -^ i. - nos ne essemus praeda serpenti ; voca- vit nos lumen mundi * , ut nos liberaret a potestate mortis ; effecit nos pro malis bonos, pro invisis gratos, deditque no- bis pro odio miserieordiam ^, et virum perfectum nobis communicavit, qui de thesau- ris suis profert bona, exuens nos ab illo qui mala profert e superfluitatibuscordis'. 20. Et propter caritatis suae abun- dantiam, infirmorum plagas sanavit. Filium etenim curavit centurionis, prop- ter huius fidem*; silere fecit a nobis procellam maris per virtutem suam^, daemonesque legionis a nobis gratia sua protrusit*; misericordia sua filiam ar- chisynagogi vitae reddidit^; mulie- rem quoque a sangumis rifHniiiulitie purgavit*, et aperuit oculos caeco- rum duorum qui ad eum accesserant *. Duodecim etiam suis virtutem dedit et potestatem super omnem aegritudinem et languorem ***, nobisque per eorum manus pariter. Gohibuit nos a via gen- tilium et Samaritanorum * * , virtutem- que nobis dedit per misericordiam suam ne formidemus, quando nos coram mundi potestatibus adducent*^; divi- sionem in terram immisit propter pa- cem suam magnam ". Multa debita • OtloA^ '^'^OkO ^n^; |f|Ji y i V> Ot; ^'i ^^ *» uj ^l^ « ^ ..^ x<» JL» JLw^; fnfj m \;KL «f ooi_;o :oi-S. «fo ^;a30 O^ "^ "^ Jl^^^AAO MJl;;; P^;&/ ^ ^ .v^o^^V» ^ fnlolVI ..(Vl^ jLbU* ^ OOlIo ♦) gfviM^ 15 ifi^ Oo-i ox^ .lU^ omLj; jl^^e j TtM oilft'>«^ "^^^oo ^oa/o 20 MH M^) ^-^ ^o .oiKi^ AB] — 8 A hU- — 14 B cohibuit me ulI^o. — 21 A oi^Adia. 1 Matth. V, 14. (Tatian. VIII, p. 15.) Gf. loh. xii, 35. — » Gf. Matth. V, 20, seqq. (Tatian. ib, p. 15), et Matth. V, 43, seqq. (Tatian. IX, p. 16.) — 8 Luc. vi, 45. (Tatian. X, p. 19.) — * Luc. vii, 10; Matth. viii, 13. (Tatian. XI, pp. 19, 20.) — ^ Luc. viii, 24. Marc. IV, 39. (Tatian. ib. p. 20.) — « Luc. viii, 32. (Tatian. ib. p. 21.) Lcgitur autem a legionis » nomen apud Marc. V, 9 et Luc. viii, 30. — ' Luc. viii, 55. (Ta- tian. XII, p. 22.) — 8 Marc. v, 29. (Tatian, ib, p. 21.) — 9 Mattlu IX , 30. (Tatian. ib, p. 22.) — »o Luc. IX, 1; Matth. x, 8. (Tatian. ib, pp. 22, 23.) Vid. etiam Marc. xvi, 17, 18. — ^ Matth. x, 5. (Tati- an. ib. p. 22.) — »3 Matth. x, 17-20. (Tatian. XIII, p. 23.) — »3 Luc. XII, 51. (Tatian. ib. p. 24.) 93 DEMONSTRATIO II. — DE CARITATE. 94 ^ . 9 r P%^ 9 l-LsLi ^«.liiK» .siJuli jo I '^^ ^ 4 » ^^^ >A .\ \ i\\ r. ^ ^fAv^ jk^^ ,iaio .jiiJo j ;\-^ Jl^ d^ ^^«icio .OM^^ ^ fnlt ?V yeuiolo |K.JL»ad oM^ .oM%f 1&, i^, j-^i^ i;*^, oi»S|-» OltOIQJ I -'^*^ ^ 3 le^ Vdo ;vo Mattli. xv, 31. (Tatian. XXIII, p. 41.) 95 APHR-VATIS DEMOXSTR-\TIO 11. — DE CARITATE. 96 perati sunt eius luce radii solis *. Exi- oi^t^ ^""Tt }i>oJLo ^K!SJ.f |^2l^ ooi miamque virtutem suam manifestavit in .ouii^o ^I^N. ^ ? ? - .^ ^^ |^ illo puero quem spiritus vexabat, cum daemon lunaris eius verbo discessit*. Exemplum etiam dedit nobis ac simili- • r pj '^ r • r y* Z i jKiQ^Jb^ |45S.Ji \Blm. .■otv^ I >o-Si ooi^ :ot r / I n ^ "^^f! Ji^; tudinem, ut efficiamur sicut parvuli, ad intrandum in reimum caelorum^. De parvulis insuper dixit et docuit nemi- '^^ "^ ^ "^ ^ ^ ^'(? h nem eos contemnere debere, quia Angeli ^T^ ^si^ ^^y£o : r yt f eorum $emper vident Patrem qui est in cae- Ia^o^ V^^ *^^ oo^ %aj/ Jo ) S.vi> ^ — -• — V -^ ^v-rf /i« \ Sed et exhibuit artem suam perfe- : jf£*f Ijkj aJooh ^^^^^ i|V?y JL;^ lo ctam medendi erga hominem illum qui ^^ ^ j^^ _? j> „ xJC ^V^ \^^ triginta et octo abhinc annis infirmaba- r ^^ i rt r A ^ r tur, et amplissimo gratiae suae munere „# j ^ ) ■'./.>>? ct^..\ |a1a1 IooJ eum sanavit*. Dedit etiara nobis prae- ceptura ut raundura relinquaraus atque ^H* ^^ ^?^ ^^^ r^ r» adeumconvertamur*;et revelavitnobis ♦J.-^o ) flvi^ftt o^o Jll \00id9 15 mundi amatorem Deo placere non posse , exemplo divitis qui spem in facultatibus suis reposuerat^, et hominis qui in divitiis suis delectabatur, fiiitque interitus eius in inferno; in extremo digito suo petiit aquam, nemoque ei dedit*. Et conduxit nos tanquam operarios ad laborandum in vinea sua, quae est vitis vera*. Haec omnia Salvator noster, propter eximiam caritatem suam, apud nos praestitit. Nos igitur, amice, caritatis Christi participes efficiamur, alterutrum diligentes, duo- que illa praecepta adimplentes, in quibus universa lex pendet et prophetae. Explicit Demonstratio de Caritate. <0»)jMM«f |^,^a^f Ki^ie^J^ AB] — 8 A om. o»:^ "^Uo- — 12 B uala^. 1 Matlh. XVII, 2. (Tatian. XXIV, p. 42.) — p. 42.) Gf. Maith. xix, 21. (Tatian. XXVIII, p. 51.) 2 Matth. XVII, 17. (Tatian. jft. p. 44.) — » Malth. — ? Luc. xii, 16, seqq. (Tatian. XXVIII, p. 50.) — xviii, 3. (Tatian. XXV, p. 45.) — * Matth. xviii, 10. 8 Luc. xvi, 24. (Tatian. XXIX, p. 51.) — » Mallh. (Tatian. XXVII, p. 48.) — & loh. v, 5. (Tatian. XXII, xx, 1, seqq. (Tatian. ib. p. 52.) p. 39.) — 0 Marc. viii, 3'i; Luc. ix, 23. (Tatian. XXIII, 0000 II X X O 1 1. ^ I © y X ) K) o o e ^0J9 li^O^L DEMONSTRATIO III DE lEIUNIO wUL^; 10 KS '\nv> |^a.flDo :|i /^ ^^no \ ooi i^ ii i?4» .1 4 4.\>^: ifj^ ^ l^ ^ jf :i^| IJkA ^ M^ i^ Ji ^l vU^ Jif :j^-:i^ i^^^o ^ ^fjj v-4s, M .|-2««5? oil^a^ K^o :|oi>Jo ^uu ^ |,i-aoo ) Sft m\ ^ y 15 loijo ^f jo ^ jiiJ^ \^, ;o|j; Mo .jj^oj U>po Mo Aiiili^ jJ '^^ ji; opo^ 1. Pretiosum est coram Deo ieiu- nium purum, ac tanquam thesaurus in caelo adservatur. Armatura est contra malignum, scutum inimici excipiens tela. Atque haec non ex propria locutus sum mente, verum e sacris Scripturis, quae nos prius docuerunt ieiunium omni tempore adiumento iis fuisse qui illud in puritate servaverunt. leiunium enim, carissime, non est tantummodo panis et aquae abstinentia, sed pluri- mae sunt eius observantiae \ Est siqui- dem qui a pane et aqua se abstinet donec esuriat et sitiat. Est etiam qui ieiunat ut maneat in virginitate , et esu- riens non comedit, sitiensque non bi- bit; et hoc ieiunium excellentius est. Et est qui ieiunat ex religione^; id etiam ieiunium est. Sed est qui a carne et vino nonnullisque edulibus temperat. ABJ — 4 A add. lela] ardentia \A* [l>k.^- — 6 A add. ieiuniumj mundum t-Sj (l»«o*- — 7 A oo>» (loei- — 18 A M^v _ 17 A verba] damnosa |6waa^iM [\i * Locum illura Aphraatis rursus imitatus esl et iisdera saepe verbis expressit Isaacus Antiochenus. Vid. Praef. S *• — ' \L^fi vid. Praef. % 20. ri.TB. BTB. — P, I. T. I. 99 APHRAATIS 100 Est adhuc qui ieiuuat ut ori suo det fraenum, ne verba turpia proferat. Alius ieiunat ab ira, et cupiditates cal- cat, ne iis superetur. Alius divitiis se prohibet, ut ab earum servitute se ex- pediat. Alius abstinet a variis lectulo- rum generibus, ut in oratione vigilet. Alius ab huius mundi negotiis abscedit, ne ab inimico vincatur. Alius ieiunat ut paenitens* fiat, et Domino suo per afilictionem placeat. Alius tandem haec omnia coniungit, et ex iis unum eilicit ieiunium. Sed sicut qui alimentis ab- stinet donec esuriat, quamdiu cibo po- tuque abstinet, ieiunare dicitur, et si parum quid comederit aut biberit , ieiu- nium suum fregit; ita qui ab omnibus illis se continuerit, si unum alterumve ex eis interdum violaverit, ieiunium eius non amplius ei reputabitur. Qui ex his omnibus unum frangit, sic non pluris ieiunium eius aestimaturquam illius qui gulose comedit vel potat. Cui acciderit ut ieiunium prae fame solvat, haud graviter quidem peccabit ; verum qui ex omnibus his voto se abstinens^, ad alterutrius ex illis transgressionemdevenerit, non leve sed gravissimum peccatum admittet. 2. Accipeigitur, carissime, exemplum io r yk JILq^I ^ ^fj; K^o :oi r.^NftftV Mo :|ia^ji v-^ JooM* ^j ^j« K^o :) 4>\v-» ^ )ijKj ^; j— *& fj ^M |5oJj ;a|jj ;o6jjf P .]J,cr^ ^ ^^ ^ iKlL^^f ^^0 ^"^j vTNf ^o ^J; \Jj\^ JJLd^ :oi:^ojL^ ^9^ JKjlio ^ y^ l^ \^ ^U ^U? «^ •i ji 'J 7» \\ ?» r 21) jjK^; ^Jbo ^/ :otOi^^ jio onk^^ 601 09 ?» 25 AB] — 3 A oi^of ^.I^aSI^. — /6. A )6moaI. — 8 A ^o^d ^o^ ^oi^. _ f3A1&Mo{- — 17 18 A )»Oi- 1 ^)&M proprie maestus, lugcns, unde « as- ceta », ul hebr. iq^. — 2 ^pH nazaraeum se fecit, separavU se, [religione, volo) ahstinuit; unde ;*M, ut liebr. 11^3 nazaraeus, i. e. separatus, abstinens, continens, et monachus, asceta. 101 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 102 4 . r ^ 9.4 M9? M)o5 ^ V-^ >>fo^ .Maf )ln VI / ,V)I •f.^^f wQ-io .oioLi! 0 CH lO omQ i/o. ^ ._^ ^' oiK. v>ci v> ""^^^cJo oooxlo «^o^i^j ♦ojto I m ly fi V)Q ottaivi iif v> ^^^^:^ ^^ \ i&QH v^otloAdf yAoi N^ y >\<^ 10 kA Jo J^ yo^ IC^ juioj foi^ .'^^«oo i J^j jJjk JA^f Oj/; liodt ^oi IIKJI^ ih '\i\tt ^}^ ^«oio^ JLaJo nii^\ V^^ oi^\ |-dp jj/ ;oijj -^4 If^ M^? ^i^ opiojl^ ^^' ji ji^^o I.AA ^ j^Jlii -t^ ^oi ^ .llj^ licL.^j :|^^» o|\l»f>l ou6oi} ^Nii>?S> ojS» KjS/ io |.j:$i ooi^: :|j[;/ -^ ^^ yk j^ jo JLdj ou^ ^DOfij; :oi^ ^A-^ p\v>; '»o oi^ ^l^; m vxift'» «oitp :| /*. .^>v>? ^ )^,^ _^ j)o6ji »_5 .MLi oi.-^o oi|'^ j» OL£ajo \hsi\m > ioN.^ » «oijjJ :|. 25 ^ |Jl|^ yk kA .| ^\v> «t^ ;o^ ;^.^iiV> v-^/j ^>>f^ ^ leiunii puri. Primus quidem ostendit Abel in sacrificio suo ieiunium purum; deinde Henoch , in eo quod ante Deum suum gratus exstitit; et Noe in gene- ratione perversa servans innocentiam; Abraham etiam, fide sua magnificatus, et Isaac propter Abrahae foedus, et la- cob ob iuramentum Isaac, quia Deum novit * ; loseph quoque propter clemen- tiam et regimen suum. Horum omnium munditia fuit in ieiunio perfecto coram Deo. Si vero cordis puritas abest, ieiu- nium non fit acceptum. Recordare igi- tur, carissime, et animadverte, prae- stantissimam esse rem, si homo cor suum mundet , linguam custodiat , ma- nus suas a malo prohibeat, quemadmo- dum supra scripsi tibi. Non enim decet hominem mel absinthio commiscere. Si quis ergo a pane et aqua ieiunat, ma- ledictiones et convicia ieiunio suo ne misceat. Unicum namque est ostium do- mus tuae, quae templum Dei est; nec tibi convenit, o homo, ut sordes cae- numque ex illo ostio exeant, per quod Rex ingreditur. Cum enim a quibusvis sceleribus abstinens homo, Corpus et Sanguinem Christi recepit, os suum caute servare debet, per quod intrat Fi- lius Regis. Non habes potestatem, o homo, immunda verba ore tuo profe- AB] — 6 A oi6mcm cum punclis secunda manu additis. — i^ B Uv » Gen. XXXII, 30. 103 APIIRAATIS 104 e^ :opa:^ IdflDa^MU %^K^(o |la^^ ^n\nt> 5 y/vs/ y/vs/ oi-^oj:^ ^ iIIKjLm )u^^ "^Jl^o :^al 11-^9 ^oi/o :^oiai/9 [■■nltv» %^oifj/ M>f^ If ;5 ^M/ xr^ ^:iA/ .^x:»;/ •^ r: rendi. Audi quid dicat Vivificator no- ster : Quod intrai in hominem non coin-- quinat eum ; sed quod de ore procedit, hoc coinquinat eum * . 3. Sed etiam Moyses ieiunavit ieiunio mundo, quando montem ascendit, detu- litque populo legem; et cum ieiunasset bis quadraginta dies, confortatus est^, ac summam laudem adeptus est, quando resplenduit cutis viiltus eius , et , iram de populo suo avertit, qui non deletus est '. Ad exemplum etiam ieiunii Moysi, Elias, vir fortissimus, ieiunavit, cum eum lezabel insequeretur; et quadraginta dies ieiunans usque ad Horeb pervenit \ illuc nempe ubi cum Moyse collocutus erat Deus , qui et ibidem ei se revelavit , praecepitque dicens : Farfe, unge lehu, filiumNamsi, etHazael, qui faciat ultionem in filiis Israel, et Elisaeum, filium Saphat , quivicem tuam expleat ^ Laetatusque est illa Domini sui manifestatione in ieiunio illo perfecto, quemadmodum laetatus fuerat Moyses quando quadraginta et ite- rum quadraginta dies ieiunavit , et iram Dei a populo suo avertit,tabulasque detu- lit legis, Dei digito exaratas. Duo isti in ieiunio suo gloriationem suam habue- runt, et per illud exstiterunt perfecti. 4. Nunctibi ieiunium etiam ostendam AB] — 2 A oiMaS. — 9 A u-^li [u^l/. — 24 B oin. o»ao ^oi^ovao^ jooi- • Matlh. XV, 11. — 2 Ex. xxiv, 18 et xxxiv, 28. — ^ Ib. xxxii, 11; xxxiv, 9. — ♦ I (III) Reg. xix, 8. ^ Ib. XIX, 15, 16. t^/o oi^.A»o ^^t MOiai^ wCb.^/o y 4 Wk ?» * p !ML-l k#0 • ^ ^\ yj :|U: ^ i^K_90» •J^ oioi^/f |K:mu2 yAoUo ;^ /T^tj ^lii ).Jou^ OLj;a\ ^^o : ;» r *3^^ ou>o y^toi^a* Hoi yOOiiMoCd y^Q»«fX 4>ov:^Jl/ 2,-1 105 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 106 cpiiLi it^/ -^ A^K5 .^^, |§.:x^ ^^i>i/ wJLsi X;»_ko :oJif, :|i:^^ ^>-^! oi^b^MKiL^ jii: : JJs^ li^fo iiai:, ll^^jL» oii K^Kio lo % I \ adJLo(o I v>o^ oii^-i^j ^•1 "n ^ ^fi oi\ ^o fliS Q^lo/o :) viN :yOi v>j >o ouS ^joiittjo :jla-:Sl wuL^ io >i^;Kjo : jilbJa^ l^jj l^' ^j; 4^y ^ y K^Ki; in^/iiM If^ «Ia^o I ^I n^ impium et cruentum quod gratum esse nequit, illud nempe quod indixit leza- bel, instigatrix Achab, et depopulatrix Israel. Litteras enim scripsit nomine Achab, quasmisit ad filioslezrahelviros perversos , perversae lezabeli obsequen- tes; atqui in pessimis hisce literis scri- pserat dicens : Indicate ieiunium, et se- dere facite Naboth in capitepopuli, et consti- tuite adversus eumduos viros, filios iniqui- tatis, qui contra eum testificentur et dicant : Maledixit Naboth Deo et regi ; lapidibusque percutiatur et moriatur *. Atque hoc, ca- rissime, quod scribebat eis lezabel, ut duo scilicet viri adversus Naboth testi- monium darent , tanquam de Lege sacra [expressum] mandabat eis. Scriptum enim in Lege est : Mortis reus in ore testis unius non occidatur, sed in ore duorum testium moriatur ^. Ita etiam scriptum est : Manus testium sit primum contra eum ad lapidandum eum, demumque manus totius populi^. Quod autem insuper eis scribe- bat, nempe ut adversus eum testimo- nium darent Naboth Deo et regi male- dixisse; id etiam veluti e Lege sacra in ne- faria epistola eismandabat. Scriptumest enim : Quicumque nomen Det blasphema- verit, lapidibus opprimetur, eo quod teme- raverit nomen sanctum, et maledixerit*. AB] — 2 A deceptrjjc «N.uvfr^wc [oi6uL>a^o* — 7Aom.o»alo{o Loai^- — 23Aom. ooi- — M A ^ "^^ [^y I •^o I fnovii ^09 yJi :>o^f ^ ou> o^J^: ^-jc-y> .v^oi-^ K ,'^\i 5 i ]L^ ksJLJ:^ » : i_a ^£S. oi^ J&il Ifou^; J^, :va^K9 20 :oiia ^ctxoj JJs^; ^yio^ K^Ki o^l If^ ^oio .\A^Jii^ l^ji l^' ^j, KJ»Ka |i LtfL I '^^■^? ^«j y^l o^l :^oi oltof .jia^, |£i^j_d v^oiJ^ ^OL^hJ i^, opoiS. U^i^, ^, 25 .^V» U^ \-^ ^f^ :J-»I^ i^, 1^^ i^oi i ^f^j^ji ' I (III) Reg. XXI, 9, 10. — * Deut. xvii, 6; xix, 15. — ' /^. xvii, 7 et cf. xiii, 9. — * Levlt. xxiv, 16. 107 APHRAATIS 108 lezabel vero non profecto de Dei no- mine blasphemato sollicita erat; sed magis de cupiditate Achab curabat, qui vineam Naboth appetebat, immemor huius quod scriptum est : Nihil concu- pisces omnitim quaeproximi tui sunt ', 5. 0 lezabel, corruptrix Achab! Quis- nam ille Deus est cui maledixit Naboth ? Ille cuius altare subruisti, vel cuius prophetas interemisti ! Sed cui regi ma- ledixit? Ei qui legem evertit, et Naboth hereditate sua voluit spoliare! Quare ergo, lezabel, illud non revocasti quod in principio mandatorum legis scriptum est , videlicet : Non adorabis Deum alie- num ^ ; et tu, lezabel, colis Baal. Rursus scriptum est : Non effundes sanguinem innocentem in terra qicam dedit tibi Domi-- nus Deus tuus '. Te autem, lezabel, huius meminisseoportebat quod est scriptum : Terra in qua effusus fuerit sanguis, non expiabitur, nisi et sparsus in ea fuerit sanguis eius qui prius fudit *. Num haec timuisti, o lezabel, cum zelata es ze- lum iniquitatis, quasi Deo maledixerit Naboth, cum non maledixit? Iterum scriptum est : Si quis sanguinem hominis fudei*it, sanguis eius fundetur *. lezabel efferata sanguinem innocentem Naboth :oi-i "^^Xf saJ,U oiJajl^ K_t/, j>o^ ^ v^,^l jij :s:.^M .•> wK^^-fl? ooi 0( : '^-f oiUl^ «ao^i^; )J»«o : ^.ALicj "^^^^; lo ''- % _ "' ' ^K -.r ooU; M^ii-o ^^] )-Jo; ,i»\i ii 15 *<- 1^01 U .^^ |-iV-y> ^ $ :oiK-af ,^Uj :^W v6/ )-AJU i oii t-^ j-^f l-^*!? ni 4 ii 1 eio ^ Vf 6/ If^ 9 «i.^ii wi I ■>, • ♦ 20 Joilj JJI^ J^ ^^^o ;^)U/ ' .j ji ^ l<5uAii li.^' j^jj |JLi/j Moj ^/j ^j :sa.^ oa JjQjI.^^' ^jU/o :^fK^ op«j jj^:^^ :U^% ).^J )-^j JL^Ia/ 25 AB] — 2Ao»mP s^M oi^^^^llf. — 6 A oi&u.^g^ [oi^aAa^. — 8 B fi^^v — II B ufri&iO .- 13 B ^i — 14 AB fi^IiB. Ego w.6^S conieci. — /6. A ooto. — 18 A primitus W»la manii secunda in k^^la^ correctum. — 2t B t^. » Ex. XX, 17. — 2 Ex. XX, 3. — 3 Deut. xix, 10. — < Num. xxxv, 33. — & Gen. ix, 6. 109 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 110 io J 4\-^ 01. I ^\-; Q^ ;niH\<^vi\ ^KAf; ^ ir i Moi «fJLbef ^o^ I rftovi I ) rfti it^ 1^9 jl t-9 oil^L^xc^ w^±^ J V, /jj |$— v^ v^Kj! :Jioi |.J.:»o5 :jioJ:; JL^eoj oi^ salKsf >.)>— :^; f-A/jo It — oo^; |m;oud oi^ J-l^ o4dXf vojoi «f ^^JI ojk >o :)-befo ^oi -f-^ J^K^ .J_JJ^ jjL^'^ Ift ^ M oj/ o^'^^^^-^ ,.iH\o .0.4« V ::o ? V?<^ ^ llfo :jl v^ K ,^^ 001 la:dJ< fudit; idcirco codem loco ubi manavit sanguis innoxius, in ieiunio inique indi- cto, ibi Iezabeh's sanguis effususest, et canes eam devoraverunt ; quia verocon- siliis eius paruit Achab, huius etiam sanguinem canes ibi hnxerunt. 6. Sed si in ipsamet Lege desumpsit etelegitlezabel quod sibi in iniuriasua prodesse posset, ea quae legem non observabat; vos, viri impii, fiHi lezra- helis, quomodolitterasaccepistis, inqui- busieiuniuminiquitatis, et testimonium mendacii efTundendique sanguinis erat consignatum? Qua audistis unquam ae- tate : leiunium servate, et sanguinem innocentem fundite? Quare magis pes- simas litteras cum falso testimonio non respuistis? Idcirco repensum est Achab et lezabeli, propter sanguinem inno- centem Naboth, quem effuderunt, iudi- cium rectum; et fdiis lezrahel, eo quod lezabeli obsecuti sunt, iustum iudi- cium pariter est retributum. Vaticinatur enim Oseas, et dicit : Adhuc modicum, et requiro ego sanguinem super domum Iehu\ Sanguinem Naboth requisivit lehu de manu lezabel et de domo Achab, et filios lezrahel in domo Baalis neca- vit. Sicvenitsuper eos sanguis Naboth, quemadmodum dixit lehu in illa retri- AB] _ 2 A Ifk^*. — 3 A uoiA^Io. — 4 A i^ ^l. add. et tanguis filioram eius uofit^f Uo^o [laaif. leAox^i;. _ ^sA^^k/. — 26A » 08. I, 4. 111 APHRAATIS 112 butionis die : Vespere vidi sanguinem Naboth et sanguinem filiorum eius * . Ipsi enim obtigit retributio ; ieiunium autem quod praestiterunt filii lezrahel in con- demnationem versum est. 7. leiunium purum Ninivitae quoque observaverunt , quando lonas paeniten- tiam eis praedicavit. Scriptum enim est eos, audientes lonae praedicationem , iei^nium adsiduum indixisse, supplica- tionemque continuam, saccis cinerique insidentes. Exuerunt vestimenta sua mollia, quorum loco operti sunt saccis. • Infantes a matrum suarum uberibus pro- hibuerunt, pecoraque et armenta a pas- cuis. Hoc enim refert Scriptura : Perve- nit verbum ad regem Ninives, et surreooit de throno suo, coronam a se deposuit, sw- per sacco sedit, cinereque se inspersit. Et praedicare fecit in Ninive, civitate sua, dicens : lussu regis etprincipum eius, ho-- mines et iumenta non gustent quidquam, nec pascantur, et ne aquam quidem bibant. Sed induantur saccis homines et iumenta, et cum gemitu ad Deum conclament, ut a nobis iram et furorem avertat, ne perea- mus^. Et pergit Scriptura : Vidit Deus operaeorum, quia conversi sunt de viis suis pessimis, et iram ab eis avertit, nec pere- miteos^. Non dicit : Vidit ieiunium pa- nis et aquae, cum saccis et cinere, sed : 4 9 U,'' ',5 OJMJ} Mooj I^OIO .ojk ^\U^»'r.\ : JL^f jJeoj IdjL^ wid QMJ oa \LlL1o .M^ J^j oij^ :^j r 4 ^ 94 ^ r4^* 10 2 r 99 -I ^ l^o M^ :v^oiJL^/ Jl h^^, :vAlKa v-^ Md^ . ^;a^o :|ai^; | -^NviN IJ^ oK^o m I v> 0^1^^^ oi.^$oa i5 j'^-a/o loi^yJio y y\^o \ ^^^^ IfL^^O I ifni"» ^OtOJLdfofjO I «SVx^^ I n yo m^K i jl/ :yoKjJ j l\> 20 |4ikji v^w-^^o K >"v^o \-Ll\ sJj, |j^90 |K^cu2 ^bio ^oiJo :|K^iM^ l^ ll^f :o^ \^i^ .^yj jo ^^. lo( jlo |K. VI .M v^nt i v> y^oJli ^ |lJS,o5 IJ—f :i_^1 Jio .v^^/ O 25 1 • '^ I ?>; AB] — 18 A uofioidfo^o- — 2;; A add. Ik^om [jftcaft-.. » II (IV) Reg. IX, 26. — 2 lon. iii, 6-9. — 3 /f,, i,,^ lo. 113 DEMONSTRATIO III. — DP: lEIUNlO. 114 z'^io jajuoj \-i^ r;J M^j Jl^oJ J^oio .yoou^jjd K^; l^o^ MoJL^ o^J; J^oj^^l^i/o jL^f ^o JKjLld y^oiKj^fi/ ^ ckSkdoi ti^ \-l^p^ J^oiS tvooufijjd; J^^o^ . ^fif jio j-^ijuii o^jj j^: i^oj 10 l^y J^f ^^b^}>i/ sJ^pb. vooiiooj V^ ^oi iijlM ^7 ^jj ti^ jjLiLL» V^Klo :J^^^o J,vi,>»^ ^ )^-^J ^ 15 ^^ 0|90« «dOaJO OMLflJ sftJ( ^N^QJ; ^ ^/ ojS^ ^[^ J v>^no J nmo jl^ |lf ^ n flf> >>oi \^ ^M J ^VliO J VI m\ :^^^^JKjo JmVi^iOo Jloa oi!^ ^q^o Jy^<^ if^o Oikflj %ju/ ^M ^ J(i£^i ^^ .jLiJ; ji",y^) v> ounfljS io^, P^// ;Ji v> fr ^Jl 0I90IQ-J wJLdKji^ I rf^i»V^ y^ Jo^o :%40iQ^{^ oila^jj Quia conversi sunt de viis suis malis, ei de malignitate operum suorum. Ea pro- pter, ita pronuntiaverat rex Ninives, et dixerat : Convertatur vir a via sua prava, et ab iniquitate quae est in manibus eius * . Ecce ieiunium purum; et ita acceptum evasit ieiunium a Ninivitis celebratum, postquam a viis suis pessimis, et ab ini- quitate manuum suarum se converte- runt. Bene placuit ieiunium purum quod expleverunt Ninivitae , neque adsimila- tum est ieiunio lezrahelitarum, in quo sanguis innoxius effusus est. 8. Semper enim, carissime, ieiunium quo quis ab iniquitatibus abstinet excel- lens fuit ; meliusque est ieiunio panis et aquae, melius quam si quis se sternat, aut collum quasi uncum incurvet, saccum^ queetcinerem sibi iniiciat^, quemadmo- dum Isaias dicit. Cum enim quis ieiunat a pane et aqua omnibusque alimentis, cum sternit sibi saccum et cinerem, et affligitur, placens et bonus et gratus efficitur; multo vero melius erit si ani-- mam suam humiliaverit, et vincula dissoU verit impietatis, fraudisque fasces direme- rit : tunc erumpit lumen eius tanquam sol, praeii anie eum iustitia eius, et est velut paradisus exsultans, ac sicut fons aqua-- AB] — 14 A V»a«:^9 U«0|. — 17 A add. propheta (cu [U*{. — 20 A UUo. 16m>»j«. — Ib. A add. ooi [^««oi- — 23 A oilaA«9| uoia^»o Hi{o- — Ib. A b^\u^. — 22 A » lon. iii, 8. — * Is. LViii, 5. 115 APHRAATIS 116 ritm, cuiiis undac non dcficiunt*; neque adsimilatiir hypoeritis qui denigrant fa- ciem suam, deturpant vultum, suumque ieiunium palam profitentur. 9. Sed vide [sectatoresl falsarum di- sciplinarum, quae sunt ins'rumenta ma- ligni; ieiunant, peccata commemorant^, mercedis vero datorem non habent. Quisnam etenim mercedem rependet Marcioni, qui Auctorem nostrum bonum non confitetur? Quis ieiunium remune- rabitur Valentini, qui plures fuisse prae- dicat auctores suos, dicitque Deum per- fectum ore non appellari, neque mente investigari. Sed et filiis tenebrarum, im- pii Manetis scholae, mercedem quis re- tribuet, qui, serpentium more, in tene- bris manent, et Chaldaeorum artes ac babylonicas exercent disciplinas? leiu- nant quidem hi omnes, sed eorum ieiu- nium acceptum non fit. 10. Sed audi, amice, tibique ieiunium ostendam acceptabile quod ieiunaverunt Mardochaeus et Hlsther, quodque omni- bus filiis populi eorum clipeus salutis evasit, quo et Aman, conturbatoris sui, retuderunt superbiam; huius iniquitas in caput ipsius versa est, ac prava eius consilia sunt in ipsum retorta. ludicio quoiudicare volueratiudicatusest, men- sura qua metiri intendebat, demensum J ^l ^ »> ^mf ^ |i..^£o^ jlo .^Qf&^ K «^yooiJbeo^t ^^ja:M>o 9 J>. yojf ^|,.i^flr>j j^3L^; %rfKit/^i\n\ I i-^VS^N^ Jo^! V— ^fo t^oiofa.^ 10 j ji. : v;io :J ^4bJ^i/ jl ^^^Kj ol:^ JI/o **>otK Miv je xr^j rA^ ve^ i^ ."^^ 9 f 15 ^^^^24 J^oio :v-«K^/o wijdjio:» ^^?! Jl"^^v> v^oC^ ^.JLii^; J oiIq— ilm > i ci \^,^o :yoopaiL ^ "^^ ^ ^oio :y^oiiM\f v> ^^^! oiN ^i mVi> %s 'j ■'"* :o^ t-^f \ >vv>'N ojuaf* ^e AB] — 8 B om. oot. — 9 B uifti.fri\ft\ — i;s A ^^aa uia^ |i^a«- ' Is. LViii, 6, 8, 10, 11. — 2 cf. Ilebr. x, 3. 117 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 118 9oUKji/;o :^oioo«^^f jLa^ V^i/o oit> VI m mo ;^oi i^ \ jl otftft \ ^ f* ^4 ?» ?» jis % / ^\ yt iirJ7»o ;otK n( ff» jl V-lJb. oi;-.cL:/o ;KJLri^if oiia^)^ oil^^J^^o ;^^.lilf j .^MvfN Mj? |IomV>^o ;Ki^l/ ' » ' * • • • oi:^ Uoi ) .'\,\n, oiKjlao -rf- ^ 19 ^ %^gto i ^\o wiJ3mo v>\ j ^ /oj ^-aI 20 :^gto I ^o ^:^^ ^gto \ \ JLJSJUL/ Otf| lij V>0 I VI ^f I ,^>9fc^ J^oiS ja^; ^oioijLL» '^S Kj;)Vdi/ ?» y' 25 wOu^Sum ^_^ I JlJLm^ K ^ o est ei, et sicuti facere meditabatur, ipsi accidit. Peccatorum suorum laqueo con- strictus est; divitiae in quibus gloriaba- tur non sunt eum comitatae, suaque eum non salvavit sapientia. Eo quod sollers fuit mali, superbia eius demissa esli, re- cessit ab eo gloria eius, splendor eius subrutus est, et fortitudo eius humiliata ; plaga quam volebat infligere percussus est, et interitu quem afferre cogitabat ipse est peremptus, eo quod intendebat ludaeos omnes interficere, qui regis As- sueri suberant imperio. Factumque est ieiunium Mardochaei et Esther clipeus, Aman excipiens tela. Ipse Aman in ini- quitate sua comprehensus est, funestus gladius cordi eius se infixit, arcus eius ad peccatum contensus, perfractus est, prout scribitur adversus impios : Gladius eorum intret in corda eorum, et arcuseorum confringantur* . Id autem adversus Aman impletum est, cum constituto in Mardo- chaeum et liberos eius patibulo Aman ipse cum filiis suis est suspensus. In fovea quam fecerat impeditus est, rcte quod absconderat illaqueatus ; pedica eius adversus eum explicata est, in laqueos iniquitatis incidit, et in aeternum periit. H. Quare autem, carissime, rogavit Aman et expostulavit a rege ut ludaei AB] — 3 A ^oSu^Hj. — 4 A oiLa^U^o- — 6 A 6^dfi^{ [fi&aMt{. [looi* — 22 A ingressus est "^o [^^^0. — 10 A ^'^^ln. — 14 A add. > Ps. xxxvii (xxxvi), 15. 119 APHRAATIS 120 omnes interirent? nisi quod filios populi sui ultione moliretur vindicare, et Israe- litarum nomen delere, sicut deleta est memoria Amalec sub caelo . Aman quippe superstes remanebat de Amalecitis, nam scriptum est Aman filium fuisse Amadati Agagaei * . Et dum apud Assuerum re- gem honoribus iste amplificabatur, Mar- dochaeus ad regis portam tota die adsi- debat, propter pupillam suam Esther, quae adducta fuerat, et regi Assuero prae cunctis virginibus, sociis suis, pla- cuerat; atque ingressa, loco Vasthi re- ginae sedit; Mardochaeus autem portae regis primus quotidie adsidebat. Porro Aman tertius erat a rege, et in universo eius regno honoratus ; et quicumque in regis foribus versabantur, ubi Aman vi- debant, procumbentes eum adorabant. At Mardochaeus in conspectu eius non surgebat ; voluit ergo ille ob eam causam de filiis populi eius ultionem sumere, atque Amalecitarum vindictam repetere. Genus namque ducebat Aman ab Agag, rege Amalec, illo quem Saul adduxit, et Samuel coram Domino in frusta lania- vit*. Mardochaeus vero de stirpe erat Saulis, de tribu Benjamin, et de filiis Cis\ Quoniam ergo Saul Amalecitas de- Yy^ ^^ 1^01 ii^O J .'Vl> K^ wJ»»;aM J^oi woiojL/ Kn.r.ao .■^'.''t 4 5 10 K^K.' ^:^^ :oil4^ Jk V»^ -N. 4 ^ wkdMO^ ooio .JNs^Oe .| ^\v>, )^)L» oKi l^oi VAi^s \A\^, 1^01 ).jL:m ^4> K^) «JU/ ^'^O ^lA.N. xX 0|\4') 1^01 oii 1^01 IpLf \-^ \ A\yo, jJliL» .^gw^Ot o f-^^&o 1^01 is^vfn^Y^ ^ 1^01 yo\—& p Wh9*«a:MO jiCij: Ifou-sf J^oi 15 ^ooii^ ^««dKjo K^9 b&oiai ^ \l 20 r «^ 2.5 AB] — 1 A add. |ooi [U»j- — 2 A )s^o [J^o. — 3 A »^41^ [u^tN- — -1 B ;*fi^o. — 7 A o-^a^/ 9 A ;*&mI9 oi^oU ^^^ cum puncto super « et littera » secunda manu additis. — 10 A Wf-^l (sic). u A ftoft^o. — IK A Itoa^. — 16 A om. (aX>o,. » Eslh. III, 1. — 21 Sam. xv, 33. — » Eslh. 11, 5. 121 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 122 ^^^O^, \-i^V^ kA 5 )_looi va^^mj ^^L: jo .wOjtoM ^l x:^ ^^ -oio^ -oi iUt-^ •0 ;«i )^ ^'o l^o^ M^o 4 ^ r 4 t^ r ^ r 4 15 • li^; ^oioff/ s^J^ ) 4 /\j? MLa^ j^ o^Kd tK^^ )^ po/ ^^fo ,J ,'v» K^ ^ .n.^\.vi>f -20 -«.J^ J rK\>4v ^ J-Jlo; vioiXL^ 4 ^ r 4 '■" -U, Jo^j JX^ oiipaaLd «Altof yOXMjJ ^6o^^ J_?/ J-^J: J-io^j :V-^^/j J^Kio oik^ ve^^Kj^ J^'.^\^ftv\ J^oi J^ • ?» ?» r O^/ •yOOI.J^b^ r 0 25 ^ pa»;a [^o*.-.. — 20 A ;a!)J,. _ 22 B om. \»l — 24 A UoauftC^ lU/ >po^ loo»- — Ib. A add. ;^ [p. » Ex. XVII, 9. — 2 Ib. XVII, Vi. — 3 /ft. XVII, r* et cf. Num. xxiv, 20. 123 APHRAATIS 124 perierunt, et sieut indulta est paeni- tentia Rahab eo quod credidit, ita et Amalecitis paenitentia tributa fuisset si credidissent , dum annos quadrin- gentos magno animo in eos egit. Sed tantum post temporis spatium, cum eos haud resipiscentes videret, incessit eis ira eius, et omnium quae Moyses in sacro libro suo designaverat me- moriam revocavit. Saule enim ad re- gnum provecto, ait Deus Samueli : Dic ei quod omnium ego memini quae fecit vobis Amalec, quando de Aegypto exiistis, et gladio vos aggressus est. Nunc ergo vade, et scelestum Amalec destrue*. Ivitque Saul, et percussit Amalec; quia vero misericordiam egit in Ama- lec, a regno suo repudiatus est; nam ex eis superstilem omisit. Porro Aman ille de domo exibat Agag illius, cui pepercerat Saul ; Mardochaeus vero ad Saulis stirpem pertinebat, qui fami- liam Agag deleverat. 12. Sunt autem, carissime, qui Mar- dochaeo reprehensionem immittant, di- centes : Quare non adsurgebat ante Aman, qui totius regni honore coleba- tur? Quid damni accepisset si honorem ei exhibuisset? Addunt insuper : Si an!e r /o tv^oo^ oiKoo^ ^oi/o Jlo^til ^f jo M^a.^ \Xi^\ K^oillf; \ /<^\v>>> «»/o ;K T vi.oi» o^^ 5 ^ \\k ^W v^oiJb. Uoi ) 4oi,;r^ JjL-^aacaj} \jJA y^o^ V^? p aua.oi ll^ p JJLdj ojSo \j&k »K^ ^o :^^ {o;^ oii^ voo»^ M^ «^^ i>! p »j i*»^i\ fnfflim'» \ii^ y^^\ y^^ '" J^ pef jf^-i^.yi.a ^Ji V^ ^ ^ep» \Jl \Jat :ojSk pe/ t^^Ja^oj^ o^ "^J Ji^ x\set^ N^ff» ^y^ O^^ ^JI Vfo .>ft .''\ V^V J^£Jk>k ^ s2^J^/ >fl^g^^Lafta> "^^ JloiV).i(v> .\tfit^ vW» vA^f "^^ oiLo:^^ W v^f K-^j J^oi V^ ^A ^oio J^oi J ^^^ ^o wkS»)o:teo t^<^J % 20 ♦v^f K^ o^ ^oi; N^Ji K^ J !\,\ ^is^; .^■:i^i>..r. JJLj'/ Mo ^U ji JiM^f :^fo w^;^ ^ J^ J( ftrv> J^« ^M^ ^e^ ^ J^ *aL,y^.tt2« ^eS> J.1mo n Jli ftiX v> ojS^» 25 /^ » •<' jjiii^ sjM 06. j^ ^ ^; j^ AB] — SAfiAdoio- — 9B90i»^{. — 10 B1 13 A om. «.oa^. — 21 A fi^a^ ^\^% o ^ ^ jo :|f^ ti^ J.^^' soMSU^^^JJL» V^j "^^ io^ ^ ^i^ v^f -^ ^^ ^f ^^J ^ ^ y' oi^ J^ .flSu& }.^} ^^ JidH ^ #K ^' I J, f,vi\5 2 15 J^oi pi v-^ Ji5<5i .|J^ H^^j ^A-Jl ^ A ^ic n ft ff ;%ftir\v>\ ^a -20 ^o^/ ooAXJI^^f :an^ «aJLa^ pe/ • ^ ^foj ^ oi^ V^ ^^U V^o :w^i . r -/\>;.xr ^ K^Soi p£^ff J^oi oiL>^M ^: ^ \J^ «o^iix: wi^ ,ii^J^% J^oi 25 :n m\\ %n>im>/ V— ^/ Aman Mardochaeus surrexisset , malum istud contra Mardochaeum et filios po- puli eius non esset ille machinatus. Lo- quens autem talia , quid res sibi velit non apprehendit. Mardochaeus haec egit tan- quam vir iustus et custodiens Legem. In conspectu Aman iniqui non surrexit, eo quod ad Saulem, generis sui aucto- rem, attenderet, qui cum regis Agag, impii Aman proavi , misertus esset , de regno suo deiectus est, eique ira super venit. Similiter et super Mardochaeum ira, si Aman, viro nequam, honorem ex- hibuisset, sicut inSaulemexortafuisset. 13. Sed qua decausa, carissime, prae ceteris populis Amalec in occursum Is- raelis ad praeliandum egressus fuerat? Haec profecto excogitavit Amalec : Egre- diamur et deleamus filios lacob ; et bene- dictiones Isaac evertamus; nam a servi- tute filiorum lacob metuebat. Dixerat enim Isaac ad Esau : lacob fratri tuo ser- vies; sed si convcrsus fueris, iugum eius a cervice tua auferetur * . Te autem oportet scire Amalec filium fuisse concubinae Eliphaz, filii Esau; nolebat itaque filiis lacob servire. Etquare, amice, dixerat Isaac ad Esau : lacob fratri tuo servies? Id ipse ostendit sermo : quia scilicet uxo- AB] — 2 Aadd. malum] omne ov^ H^^* _ tt A etiam "^^^^^, sed cum ^ sccunda manu addilo. 10 A 3le- — Itt A om. looi- • Gen. XXVII, 40. 127 APHRAATIS 128 res suas acceperat Esau de filiabus Chanaan, cui maledixerat Noe, pater eius. Ei enim dixerat Noe : Servus servo- rum eris fratrihus tuis * . Scientes igitur Abraham et Isaac Chananaeos maledic- tos fuisse, filias eorum filiis suis non ac- ceperunt uxores. Talem enim Abraham Isaaco nullatenus sumpsit, neque Isaac lacobo, ne maledictum Chananaeorum semen cum progenie Sem, cui Noe be- nedixerat, commisceretur. Idcirco vo- luit Amalec, filius Eliphaz, filii Esau, maledictiones Noe et benedictiones Isaac irritas reddere, et filios lacob adoriri. Unde merito adversus Ama- lec scripsit Deus memoriam eorum per filios Rachel destructum iri^. Primum contra eos depugnavit losue filius Nun, de tribu loseph; ac postea Saul, de filiis Beniamin. Residuos tandem eorum Mardochaeus ieiunio suo con- fecit. Ex omnibus siquidem Esau filiis, [solus] Amalec cum filiis lacob voluit contendere, et memoria eius exstincta est. Vide quomodo, per ieiunium Mar- dochaei et Esther, Aman fuerit a di- gnitate sua deiectus, Amalecitarum perierint reliquiae, Mardochaeus mu- nia Aman susceperit, et in universo Assueri imperio magnus effectus fuerit, cjk V-^^f ,^ M^^l -'* -'■ '^ * i .vOOulA ^ioiM» "^-^s^S» .wOI ^ 1^01 ^^A^ ^ p y r .r «df .ooA^ s«id yaL o^ajo vaJLa^, 15 ;>A/>>>.via.f woiQ^ oL> K^jJji |^ y ^ v^t-^ ^MJL» oua:^ ^^>t^/ J^J^t^ ^^ ^^Jb-£ ^iK^o :3^al; J ^ "^i 4 . y r ■„ y T >JL^.vl,/ Oilkl; 001 OMt-d^ oi^La^ wJ^Ma^ '^Jl^o :J ^i^N-^vf oilo*^\bo oi \4^ Ju^9 J^oio ^-^^; !0 AB] — I A ^eu*)!^- — 2 A ^\^9 cum » secunda inanu addito. — 9 I» A 3{o. / • • • » Gen. IX, 25. — « Locis supra cilatis add. Deut. xxv, 19. 129 DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNlO. 130 ♦ «iKjto oi^ vxa} "^ ^;X^* y^i^H; |ill ^Jj» x^^^^i oi:MoL.ao «^^ ^N.mi ^ .ofoi^/ ^e^ JJas>^.> QjS^ Uot ^00« "^jliV^^ ji^eaj; vOj4a vOOidS jiiAj ^ ^ nv> JS^ ioi, :oi;. 10 ^f ^JU^^ V^ i^^ .^L_V_i y^ •V5 ' ^^ .^* ^ ^^ ^ » ^* ^ r 9 m.^liii ^^ ^ :o^ pefo Qt\ , .V> ^{^V^ooi oilolb. Pfo :|^ ;e^ ^^UjS.j hS^L.! »'1 o .<*^ 20 Jlo^j «f .oOoJ^ jif 6oi Ot^j* O^i v^^f 4;;^, oi;:^ ^ oi^ ^ j^ ^e^ Oflo 001 ^alViM j oiia^ 25 ♦ »1 :|.^/tv>; oi^ ^ 01^2^ >»f« iJk( : • ^ 0 dum Esther regina loeo Vasthi consti- tuta est. 14. Daniel etiam ieiunium praestitit acceptabile tribus hebdomadibus die- rum ' , propter populum suum , ne tem- pus eis ultra septuaginta annos Baby- lone prolataretur. Et ieiunio suo dierum unius et viginti, coram Deo suo meruit audiri; in iisdem quoque diebus sur- rexit in auxilium eius Gabriel, qui ora- tiones semper suscipit; subvenit etiam cum Gabriele Michael, Princeps eo- rum^, et ambo Principi Persidis viginti et uno diebus restiterunt ; et Danieli in ieiunio suo [Gabriel] auxilium tulit. Scire autem debes, carissime, Gabrielem eum esse qui orationes excipit coram Deo. Ideo Danieli oranti adfuit Gabriel, et ro- boravit eum, eique dixit : Exatidita est ante Deum oratio tua; et ego veni propter verba tua*. Et animavit eum dicens : Confortare, vir desiderii * . Sicut autem in oratione ieiunii eius ad istum venit, ita quoque Zachariae preces ille Gabriel Deo repraesentavit, quando lohannis nun- tiavit ei nativitatem. Aitenim ei : Exau- dita est deprecatio tua ante Deum ^. Item et Mariae preces obtulit Deo, eique Christi nativitatem evangelizavit , di- cens : Invcnisti gratiam ante Deum^. Ne- AB]_lA«^r^N. — 9AI001. — lOAom. "^Uf^MLX- — 19 20 24A3{o. — 26 A &*^noi- » Dan. X, 2, 3. — « Sc. ludaeorum, ib. x, 21. — » Dan. x, 12. — * /6. x, 11, 19. — ^ Luc. I, 13. — « Ib. I, 30. PATB. BYIL — P. I. T. I. 5 131 APHRAATIS 132 que aliter invenit Maria gratiam, nisi ieiunio et oratione sua. Igitur orationes puras Gabriel suscipiebat et coram Deo exhibebat. Michael autem Princeps erat filiorum Israel ; de ipso enim dixit [Deus] Moysi : Ecce mitto Angelum meum ante te, et conteret Amorrhaeos qui in terra sunt, a facie tua * . Hic est etiam qui se asinae Balaam, euntis ut Israeli malediceret, ostendit ^ ; hic iterum qui se losue filio Nun, destricto gladio, in campo leri- chuntis manifestavit ; quem cum cerne- ret losue, existimavit aliquem esse ex hostibus, eique dixit : Noster es, an ad- versariorum? Dixit ei Michael : Princeps sum ego exercituum Domini, et nunc ve- nio ' ; et ante faciem losue filii Nun mu- ros lerichuntis ille ipse subvertit * ; ille etiam a facie eius reges triginta et unum percussit'; ille decies centena millia Aethiopum coram Asa contrivit*; ille quoque in Assyriorum castris centum octoginta et quinque millia interfecit^ Et quando filii Israel Babylonem abie- runt, ipse eos comitatus, pro eis cer- tabat. 15. Sed ad quid, carissime, tribus his ^ ft r 4 n y:Ji^ lU^ K^ liLldf lliij J^oi '^.^^ y^y> VJJ wojbe J^; '.\ILm^ ojk o^l ^oio .^iltt^JI ^^m\ ^x>>^ J^oi J •^'^^Nn^ ^ej 0|S v^ktt xg.j.M ^^ o( K-j/ ^ao t^ftAJL? oi.^ pe/o pf.^U^odpols "' .K^f J-^ J-Sv:^; JJ/ ^Oflo a«Mt^» oi..faA «iMf/ ^oio »P> ^ o^ sd6i ^oio :v^V^ f o^ ^oio :^ ^lKjkl JnNcv; ooieoio :J^f yo^ p^oi ^^82^ Lo ^jo^is jjuM ji^af» V^Oi^ ^'il ^^4\ ^ «df .^''«^ v^o»^ ^oi ^f ojk Mf ^'M ^ ♦J^oi siJksftole y^.JN.Mi5 « - K 20 AB] — i A^ttoo [VLsoao. — 2 A opoopo «ta:^. — 6 A ^ij. — 12 A iaa»X^. — 16 A add. oot [ooio. — 17 A uiii. ^;». — 21 A 3{o. » Ex. XXIII, 20, 23. — « Num. xxii, 22 seqq. — laiinUalis lexicon. Lipsiae, 1839, h. v. pp. 502 el 509. 3 ios. V, 13, 14. — * Ib. VI, 20. Cf. Uebr. xi, 30. — Gf. Reclus, Nouvelle Giographie universelle, la Terre & los. XII, 7-24. — 6 II Cliron. xiv, 12. Veteribus /nrfo- et les Hommes. Paris, 1883, t. VIII, pp. 1 seqq. — rum Vi»o?on nomen latiori sensu de Arabibus, Persis ^ II (IV) Reg. xix, 35. Aelhiopibusque dicebalur. Vid. Forcellini, Tolius *^ DEMONSTRATIO III. - DE lEIUNIO. 134 » y e * r \^^^* I^M yojoi hebdomadibus dierum ieiunavit Daniel, i jP^ ^^o Aksl/o lo^ ^io Dominum orando ac supplicando , cum ,^^j^ jj non sit scriptum eum prius ieiunasse? U/j ^l^.\.A^ ^, ^^*^"™ '■^*'^'"* Scriptura, completis se- , .1 ,t. I , r? ^? ?: * * Ptuaginta annis eversionis lerusalem, * '' ^^ q"09 leremias propheta praedixerat', ^'^^ *l" w"j v*Jo»(? lUum preces ad Deum suum admovisse * -^- >» ft vva> vo ftnr><\ j jl» et obsecrasse ne ultra septuaginta hos ^ Jj:*» ^l ^^M», ^f\yi yjS^ «'^"os morarentur, quemadmodum ge- J» «-— ,L wo-j . - xl^ g ^r l|j nerationis quae vixit in diebus Noe tem- 10 JjL^ ^fo ^ij^ N^-^/ ..?;:<. P"' minuerat [Deus]'; sicut etiam filiis ^Uj? sc^U :>L-iL»/ r.V *''''' '° ^'^P*" prorogaverat, filiis r ^ / ^ , ^ ^ ^ . ^ «'item Ephraim detraxerat. Daniel ita- P»'? J-5«^? -«8<»^ ^M^ que secum cogitabat num forte populus, iKi ojS. propter peccata sua, diutius septuaginta '^l M>^ J^oi i^So .|— £ao»/ ♦iJio/j *""is illis a leremia pronuntiatis deti- ^fo : ^^ ^\i ^jLaLlioo ou^opa «eretur. Porro ieiunanti subveniebat Ga- briel cum Michaele, Principe eorum, Ille enim Michael requiem habiturus erat inter eos in terram suam reversos; pa- V5WM.J ^tfj v^^! oi-ito. »^j riterque Gabriel, qui populum suum vO^^ttJo ) ^f n Ni^ K^ adiuvabat, ut multiplicarentur fructus 20 J^^^^o J^^ yo^ o^pA^^o^^; orationum eorum in sanctuario, et fre- ^m^Kj» 1^01 j^f ji stf)-ldf lj[a:^^9 quentarentur sacrificia, quae Deo quo- 25 |£^j£^ ^ ^"U^i/? I >%_^ jjljy *''^'^ °^^"^*- ^* ^"•^«eps '•egni Persa- " tt 1 »v «^ ^ * ./ ./ ^ rum nolebat semen sacrum Israelis, sibi , ^ ,r ^ * ^®^ commissum, ex impio Persidis V. ^v • ^ • ^>— ~ •|o»J»' regno discedere, quia quanto diutius ibi Jf^ ooi «d/ ydoud oooi Ki/ J n fjji inter eos iusti manerent, eo magis ille ABJ _ . A om. ^««. _ Ib. A A^6o.o |o.V ^ |xio. _ 6 A primitus ^ih sed • secunda manu eraso. _ 9 A uiS, (u-a.»,. _ 12 A 4&a. U^, u«5o»^ '^ U.i,„. _ 13 a add. ^t [o,i.. _ ma om. teoi. _ 18 A ^ooiloi^. _ ss A add. »« [^. _ s» A 3/o' « ler. xsv, 12; XXIX, 10. _ > Dan. ix, 2. _ » Vid. supra Demonstr. 11, § 9. 135 APHRAATIS DEMONSTRATIO III. — DE lEIUNIO. 136 in eis laetaretur. Vide itaque quomodo praecellens Danielis ieiunium invalue- rit, et in plenitudine septuaginta anno- rum, captivitatem populi sui converterit. 16. Nostrorum autem praefectus exer- cituum Gabriele maior est, Michaele praestantior, Persidis Principe validior ; ipse enim est Vivificator noster, Domi- nus noster lesus Ghristus, qui advenit, mortalitatem nostram induit, passusque et tentatus est in corpore de nobis ac- cepto, ut illos adiuvare posset qui ten- tantur*. Pro nobis enim ieiunavit, et adversarium nostrum devicit, nosque iussit omni tempore ieiunare ac vigi- lare, ut, per virtutem ieiunii puri, ad requiem eius perveniamus. Explicit Demonstratio de leiunio. oi. ^ouioj fKilfj ^>^o .yOOI^ J^oi J^f JK / ^i yj£oitlo 09 yKV|.t,.V> ^- ^OI 5 f JN » v>o ^ •; >f '^ ^ I ^/Ni ^^ ^oi y /m mo ^^) 4/v> V V )i^\^ JL-^ p? 5ji/j ^jL^ -^- ^ Wb jllf» )J ft— ^f «^MhA ' \. • 10 ' .r ;vfr\\V\ )— ^jo y ii9i\ M f-^^ ^J 4 Y ^ y ♦jioj. (t^o-i loa^i 15 AB] — 1 B om. looi. — 2A lo^v ["^Pm. — 8 B 1t/e. — 1» A om. l6ueu.lL. • • • • » Vid. Hebr. iv, 15. |La\9 ^tiUoJ. DEMONSTRATIO QUARTA DE ORATIONE 9 r »lo \J& .\J^ vjJ/ ^ M>» Ji^ ^ OOI s^i jL^ jk^jf ouL^ ^».^ v6o6. Uoi \lLio J^ ;ofi> vfsiL^j^ ^2^1/ jk^^ t^oii .J^f Uii^ lu :jlo_M^ KaftQt( ooi «ioio :J— laioD K. <>..«> <^oio ;jfi^ ft \ KJLa( woio K^ ^oio :Jj1/ Kk^^oio ^jic^ JivitN kL>S ^ii^ hSd ^oio :JjMi: JV^y^ KA^ ^oio :jlou^ JL^jo 15 ^oio :J .'v>t Kkd ^oio :j|o-i JUL.{o >o ; ^** - 1 "^ K.axd/ ^ •)>•*- 1 ^ J^^jOJtO J ' r n y \ JiLJL^ • ^ :i_»j J_iau/o .J— 29f )— ieoj! 1. Puritas cordis est oratio praestan- tior quibusvis orationibus alta voce pro- latis; et silentium, mentis munditiei coniunctum , hominis clamosi exsuperat vocis sonum. Nunc itaque, carissime, animum et cogitationem mihi praebe, et orationis mundae audi virtutem ; vide quomodo iusti prisci , patres nostri , per orationem suam ante Deum claruerint , et quomodo ipsa exstiterit eis sacrifi- cium purum. Oratione enim sacrificia accepta fuerunt. Haec diluvium avertit, haec sterilitatem sanavit, haec profli- gavit exercitus, haec mysteria revela- vit, haec aperuit mare et lordanem interrupit, solem retinuit, lunamque sistere fecit, immundos perdidit, demi- sit ignem, caelum continuit, eduxit e fovea, cruit ab igne, et servavit a mari. Et plurimum praestat virtus orationis, quemadmodum plurima est virtus ieiu- nii puri ; quodque tibi iam in superiore sermone de ieiunio puro exposui et de- AB] — 4 A •99. — 9 A add. eoi [o^. — II A add. oot [u^io. _ 12 A \\\\. _ 13 B u6a.U. _ 19 Aom. V 139 APHRAATIS 140 monstravi, hoc etiam de oratione ite- rum ostendere non me pigebit. 2. Primum quidem Abelis sacrifi- cium , propter cordis eius puritatem co- ram Deo susceptum est, et sacrificium Caini repudiatum * . Ex quo vero com- perimus Abelis sacrificium acceptum fuisse, Gaini autem aspernatum? Quo- modo cognovit Abel oblationem suam acceptam fuisse , • suamque Cain scivit reprobatam? Hoc te pro meis viribus edocebo. Noveris enim, carissime, in eo agnitum fuisse an a Deo sacrificium acceptaretur, quod ignis de caelo de- missus ipsum sacrificium consumebat. Cum ergo Abel et Cain oblationes suas una proposuissent , descendit vivus ignis, Dei minister, et Abelis puram oblationem lambit; Caini autem, utpote impurae, oblationi non propinquavit. Exinde scivit Abel suam oblationem acceptam esse, et vicissim Cain suam respui. Tunc ex ipsis fructibus cordis Cain significatum est, et adversus eum testimonium datum est ipsum dolo re- pleri, cum fratrem suum interfecit; nam cogitationis suae conceptum manus ipsius pepererunt. Abelis autem cordis mundities oratio eius fuit. 3. Tibi autem ostendere volo, caris- sime, omnia sacrificia accepta, igne tac- j Ji^j ^ «fe IJd^ jJooj; Mt^ J^ yo^ oOii^ '^^if '^^; 5 r ^ wOu^Sum • ^ P 9*4 ^oi y/ )JL>)aD J^oi «A^ftole eoi Jfakd* jL^' J^^ :J^ y^ J^ '^^K^ 01-^ J^oi "^fKipe J-^l^ ^ Uoi )L^ \\L^ jjLj ^^oiJii;^ Jf^{ 15 K^., \o J^ yo^ Uoi J ^v>;v>f Ji* jf ^\M^ i%^x J.^f ouLi;^ p ^i ^ .oiJL K^ ji J^oi ^o^ o;oi^ g^a^ vf— ioi ^Jl-^ jj >^^ ^ J^oi jL^ jLiJf w^Jio/ oiK^il KI^* v^^^ef^ Mk^i jr^ IL^ j. i^ ^,: yb. p/ s«^ n5 9? If^ AB] — fl A )a>. _ /6. A 3{. — tflAom.eoi. — fl9A«d{o. — 24 A teoi uei [«.«0«. i Gen. IV, 3-5. 141 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 142 5 ; ^^l^/ ^(o .\ jfViiN Oi^ ,^i::KSo iU^; \ !4\Av> J^ oi^ |i^i jL^ ^ oid; :ouk pe/ o^ .)-{aI ,-^o J I /i^A io ik^l \l^ j)o^J V^? 10 ^oiqS^'^ ;or;^ ^,lDiLS jLJefSi Jl^ iJLJo J^oi J f ^vivo J /\i o ^'^r 1901 J^JLdj > 'livi^ oooi ^^^iQgOo» «v^oiN*>J vf\ 1^01 JK.^ Ja^^ ooi oooi o ffi'^ o«» p p ^ n i* W r hsJl^l 20 r. ^ 25 «.O »y01H IN #*> ^ Wl Jio O n ^f I* li^a^ J>^ o^lf U^^ "^Mf j IUjo xUi;^ "^jif ji ji^ '^^ If^ ^oio :|JLJ)^ i^f J)^ k:so/ V o rfi >?^ J^y,^ v5 P^i/o ta fuisse. Sic quando Manue, Samsonis pater, sacrificium obtulit, advenitignis vivus, circumlambens illud; et angelus qui cum Manue colloquebatur ad caelum in flamma conscendit ^ Abraham etiam, quando firmavit ei Deus de filio ipsi nasci- turo promissionem, dixit ei : Statue tibi vaccam triennem, capram triennem , turtu- remquoque, etpullum columhae^. Quasut immolavit Abraham , et dissecuit , et mem- brum adversus membrum disposuit, ir- ruit super cum sopor; factaque est caligo, et ignis descendit, transiit inter partes, et Abrahae sacrificium combussit'. Ita etiam sacrificia, quae in Tabernaculo foederis offerebantur, ignis vivus des- cendens consumebat*. Et pariter filiis Araon, Nadab et Abiu , sacrificii ministe- rium contemnentibus , descendit ignis, more solito, tempore sacrificii ; cumque eorum sacrificia munda non inveniret, ea non tetigit ; videntes autem sacrificium non consumi, ignem alienum qui id com^ bureret admoverunt , ne a Moyse obiur- garentur[his verbis] : Quare noncombus- tum est sacrificium? Alienus igitur ignis sacrificium cremavit ; at ignis ille caeles- tis eos ipsos combussit, et sanctificatus est in eis Dominus, eo quod ministerium eius contempserant *. Sed et quando dis- AB] _ 13 A 3/o. — 12S A om. 1^«^. _ 16 A 3/o- — 21 A ^^900. — 24 A uoie [Woi uwe \%^» »Iud. xiii,20. — 3 Gen. XV, 9. — 3 /5. xv, 17. — * Levil. ix, 24, — & /6. x, 1-V 143 APHRAATIS 144 sederunt a Moyse ducenti et quinqua- ginta viri, ac thuribula absque imperio obtulerunt, iussus est ignis a conspectu Domini descendere, qui eos consumpsit ; eorumque thuribula morte ipsorum ex- piata suntV Sic quoque Salomon, aedi- ficans templum, sacrificia obtulit et hos- tias; et deprecatus est, descenditque ignis de caelo,quiholocaustorum adipem super altari devoravit ^. Ita etiam sacrifi- cium quod fecit Elias , ignis descendens devoravit ', etacceptum fuit sicut Abelis oblatio ; ministrorum autem Baalis sacri- ficium sicut sacrificium Caini reproba- tum est. Totumhoc de igne argumentum ad te scripsi, ut perspectum haberes Abe- lis sacrificium igni consumptum fuisse. 4. Nunc audi, carissime, quantae in illa pura oratione vires apparuerint. Oravit enim Abraham, et de quinque regibus praedam retulit*; sterilis per eius orationem peperit '; suae etiam ora- tionis virtute promissionem accepit, fore ut in semine ipsius gentes benediceren- tur*. Et Isaac virtutem etiam ostendit orationis, dum pro Rebecca oravit, et illa genuit^; rursum pro Abimelech, ira- que ab eo cohibita est*. 5. Item lacob, pater noster, in Bethel r y y^ ^^^ fi ^y^i/ f-— 9 ^l >otK % v?>K^ -■»• y • • • vOOt,.,>>oy /ft q-a^ifo :vO-i/ kLs/o 5 Kiihd yttaeu^ui ^s p ooi .ypoiKjLftld V n" j^j jiOL^^ \. .-»• y r • ^ o^ p \jL\ o^ .\J!^ ^ j^ • • • '«^^ifo oii^fo iLj jl^ Jli;^ 10 jLi w^£^S t"^^^* yJ\ Oui$^ \ rf>.'ft oiLd )iiiM ji^ yk vii? Il^ ^ T^ ^^\ r yt ♦"^M^tSi* Qu^ 1^1 Jfoj* 9 15 JU^5 roil^j^ If^^ oil Jli-ni^ -^ ^^^/ ^fo •! VI Vi V yo *H ^J^ M a 20 r 4 «^JI^; ogi^ %2^i/o ^ K^ ^j OOAij; vj^} ^fo 25 AB] ;— I A a/o. — 3 A t,oSIfo. — 7 A Cikjo. — » A \fuy> — 10 A ot^^i^o [w^^sfo. — 14 A oua^aA^. — 17 A ^^ [;^.^ — 19 A t>*. — . 22 A «'-ft^v — ^^- A ,So- — 24 A oo^ Ik^ov > Num. XVI, 35. — « II Ghron. vii, 1. —3 I (III) 8 Aphraales ea quae de oralione Abrahae (Gon. xx, Reg. XVIII, 38. — *Gen. XIII, 18; XIV, 16. — ^ Ib. 17) proprie dicunlur, relulil ad Isaac, de quo simi- XXI, 2. — c Ib. XXII, 18. — 7 Ib. XXV, 21. — lia narrantur {Ib. xxvi, 6-11). 145 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIOXE. 146 10 15 9 .^LL:^ j^ ^^^' vi^j ^ ^j jj^jjj Ji^t^j oplii oj^j :po/ t^oj ^/ J>-^f o^i \k^d,o .0^ ^^Ml ^ /ftN to oi^; ^f> "^, ooi J-j;^^ ) .^/i K^ o^ jUji o^i^ ^ouiL^S .ooi > :jM«ounL^ l-^lia* ^^} o,?-^ y^ )i\\^ j,:^ ^f« |i#% .- r^f Vf X ?• ?• r • ^ I 2 r vS voi/ 20 >QJO| jLlSvi* J/l/ oii ^o^/ y^ o^A^ #-4l i^ ^f iTai^ ^/f/ pad ^i>^/>r. ^j ^y^ oravit, et portam caeli vidit apertam, scalamque in altum ducentem * . Atque hoc quod vidit lacob mysterium est Sal- vatoris nostri. Porta caeli Cliristus est, quemadmodum ipse dixit : Ego sum os~ tium vitae; quicumq^ue per me introierit, in aeternum vivet^. David etiam dixit : Haec est porta Domini, per quam iusti in~ trant '. Sed et scala ipsa quam lacob vidit, Salvatoris nostri mysterium est, per quem homines iusti ab imo sursum ascendunt. Mysterium insuper est cru- cis Salvatoris nostri, quae ad modum scalae erecta fuit, et in cuius summo Dominus stabat. Nam supra Christum exstat Dominus omnium, quemadmo- dum beatus Apostolus dixit : Caput Christi Deus est*. Appellavitque lacob locum illum Bethel, et ibi erexit lacob in testimonium stelam lapideam*, cuius summitati unctionem infudit. Et mys- terium aliud lacob, pater noster, prae- significavit lapidibus istis unctione do- natis : populi enim qui in Christum crediderunt, en eos qui unguntur, sicut de ipsis lohannes ait : De lapidihus istis potest Deus suscitare filios Abrahae *. Sic itaque oratione lacob mysterium voca- tionis Gentium praefiguratum est. 6. Observa autem, carissime, quanta AB] — 1 A )x,%L — Ib. A ^l^. — a A desinil ^a^. _- lo B |i;. 1 Gen. XXVIII, 12, seqq. — « loh. x, 9. — 3 Ps. cxviii (cxvii), 20. — M Gor. xi, 3. — & Gen. XXVIII, 18, 19. — 6 MaUh. iii, 9. 147 APHRAATIS 148 sint mysteria recondita in illa visione quam vidit lacob. Vidit enim portam caeli, quae Christus est; vidit scalam, mysterium crucis ; lapides unxit , typum gentium; decimas vovit, quae Levi da- rentur * ; in ipso enim absconditi erant decimarum datores et susceptores pri- mitiarum; in lumbis eius erat catulus leonis luda^, in quo latebat rex Chri- stus; in eo autem unctionem praefigu- ravit. Tribus in eius renibus inclusae Levitis voverunt [primitias] ; reges quos in lumbis habebat cor eius exaltaverunt , et in ipso spiritus propheticus eos per- spexit qui de semine eius erant proven- turi. Cum baculo suo tantum lordanem ille transivit^, mysterium mirabile ma- nibus suis praeferens , signum videlicet crucis Prophetae magni. Pedem movit versus terram filiorum Orientis *, quia ex ipsa lux populis orta est. Et incubuit puteo cuius ori lapis erat superpositus , quem connisi plures levare nequive- rant'. Multi enim pastores non value- rant eum tollere, ut puteum aperirent, donec venit lacob, qui virtute Pastoris illius, in lumbis eius conditi, lapidem sustulit, suumque gregem adaquavit. Multi quoque venerunt prophetae, nec baptisma potuerunt revelare, donec ve- jL^ .M^j! o V N^ r - r 1 oSoi ^ ^.y r v^ .1 :}Ds i i» \tk -^ rttfo "''-»? V^ o»^j ll^oii Mi?? Mi^ 1^21 :| ,^ r > v> I ■^Nv^ 1^01 iio ;|/a .. fM v> 10 ;o/ oipLj»f |_^:k^o i\-A^ I ? A .f 1-^» oi-^ ,l,( .. -^o : ?» r -/ r ^ 4 4 :)^^ wi*f \^ii -oioSi^f ;aij/. .| v^vivN |)Oiai wuJ; oi I v>| ^>^oe L^f ji lU^ • ^ lUM llf, |-y>f^ m vfJ^o Jl^*. ,}; 1^01 v^f \-J^h JL-.^^ :o^ ?o Ml n \ jo olf if. .^^m I— S-1jS .oi-UL^ 25 I •^'' ^- IKljo^a^JM» yc 5»? B] J Gen. XXVIII, 22. Vid. Hebr. vii, 8-10. ^ /ft. XXIX, 8 seqq. — 2 Gcn. XLix, 9.-3 Ib. xxxii, 10. — * Ib. xxix, 1. — 149 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 150 o/o 9 r O 5 ^l %i;o/o JL^j J-JLdoio y^Qfi^^l g m \ ^^i/o ^<\ l^ #•• ?» r • 3 /■ ^ ^?^:^ K^ooi M^o :jj;si |If ^ .^^ l^^i oij1/ of oife» >lj vfft woiad/ lo^ ^ ^^ po e ^«L» oila^ ^j f ^»i; ;) •^nviN ^M Jlt-^^ I V)V ^» Jt^ V*^ ^oi .^-:pLM' ^VL» s-oii*J 2 ^,L^ Jl^ V^aft V JLA; "V^ 20 •, ^ v?l OOOlS i^ ^ ^ * ■ -g tJb^if IfJ^ 1 ^^ :oo f> \Ji> ««oiQ_L_a 1 ^ v>^' o^oi^ ,.^-^-^a /. > ^if ?» . I9 oila^it 25 oiL^jf jL:; ^ pop ^f jJ^ niret Propheta magnus, qui solus illud aperuit, seque ei immersit, et clamavit, benignaque voce dixit : Omnis qui sitit, veniat ad me, et bibat\ Rursus oravit lacob a Laban revertens, ut de manibus Esau fratris sui eriperetur; sicque oravit et confessus est, dicens : Cum baculo meo transivi lordanem istum, et nunc ecce me cum duabus turmis^. O admirabile Salvatoris nostri mysterium! Quando enim Dominus noster primum venit, egressus est [ut] stirps de radice lesse', in similitudinem virgae lacob. Cumque a Patre suo in secundo adventu regres- sus fuerit, eum cum duabus turmis ite- rum adibit : una populi, altera Gentium, quemadmodum lacob, qui ad Isaac, pa- trem suum, cum duabus turmis rediit. lacob enim cum undecim filiis suis re- vertebatur; Salvatorem nostrum comi- tantur undecim discipuli, quippe cum non sit inter eos ludas. Beniamin postea natus est, et duodecim fuerunt lacob filii; postea etiam electus est Tholo- maeus*, et Salvator noster Apostolos duodecim habuit. Sed haec de oratione lacob dicta sint. 7. Quid vero dicemus de virtute ora- tionis Moysi, quae infinita est? Oratio B] » loh. VII, 37. — « Gen. xxxii, 10. est Matthias. Vid. Praef. § 11. — » Is. XI, 1. — * Pro Tholomaeo seu Tulmai Inlelligendus 151 APHRAATIS 152 eum de manibus Pharaonis liberavit, et manifestavit ei habitationem Dei sui * . Per eam decem Pharaoni plagas intu- lit. Iterum oratio eius aperuit mare, aquas amaras dulces reddidit, descen- dere fecit manna, coturnicem suscitavit, perrupit petram et aquae manarunt. Haec superavit Amalec , losue corrobo- ravit, Hog et Sehon in praelio contur- bavit, demisit in infernum impios, et iram Dei a populo suo revocavit. Haec comminuit vitulum peccati, tabulas de monte protulit, faciem illius resplen- dere fecit; et plura de Moysi quam de lacobi oratione narranda forent. losue quoque filius Nun oratione sua potens effectus est apud Deum. Haec lordanem fidit, lerichuntis muros evertit, perdidit Achan,solemcontinuit,lunamquesistere fecit, profligavit reges, terram subegit, ac filiis Israel in hereditatem dedit. 8. Pergamus nunc ad orationem quam silentio protulit Anna, Samuelis ma- ter^, quaeque beneplacens coram Deo evasit, sterilitatem eius reclusit, et ab- stulit ignominiam, ut nazaraeum ac sa- cerdotem pareret. Ipseque Samuel in conspectu Dei sui oravit, quando si- gnum filiis Israel ostendit, eis indicans peccatum eorum, eo quod regem sibi petiissent. Intulit Samuel hostiam su- 7* r ym^ ^h^l cijn \ %^o .oidil^/t J^i/^^t K^>^o ■^Q^Jb hJeixalo )Jjpe lJk«./o 5 >n .^\ v>\<. Kij^ \^ hSxdo MM ' r %. r"^ " * r. V a-^ K r. \ 90 rf^^O y r r ?» 9 r 9 r y .oi-dojt--d l^oijo |,Q-^ oQ_axI* > V» otla^t woi |Jl— X^do 10 21 \r K yvft oiL^j .otoSi ^ef-A iLiil &i hJL>»XD o6i woio :*_J,)r 15 )^v>>\ ftCboS v^ K.^^Nfo o ..V/./i I ^^^-^!^^ K.^0 jloM^ hJL:Jio P-. ^ £^^, J^Ki, jl^j U^ 4^ jljj ^ :^J^f ct^i \Jj: 20 j^O vf-if ^fo} ,-5 ^"{-aii/ v-^ Jlf .Ji:^ V^OJ^ O^^Ji, "^ V^OISOI^ 25 :pL»pe ^ jil^ "^J^MiA ^jo oa .J^, JJJ- ^oJL:» J^ *s-iJo AB] — 12 A incipil «/.^- — 13 A Slo- — 14 A |o5^. — 2i B |to>Bi.. J Ex. ni, 2 seqq. — '^ I Sam. i, 13. 153 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 154 ^ ^jii/o ctoC^^l ^ ^j ^of ^l .^S^ fO \}^io Ja.xu2 yOOM2« KiL»oio »r IUj; ^£s^/ ^fo ^^^ wl/ woiaS^ Jfob :'f^/o J^f vi^j ^^ii :oi^ ?i j' » i' » J^ ^^^ .)l^) JJk^ ^ lU^ zso^l vAfo OI-DjL^ $f-^ Oll^j <^ 4 iln i «d/o J '^l; oii^j JL^ J 4 4,\ \ ^f K^o ^^i^U JJ^ ^^ U-U 4o oiio:^, KJCM«i> ^.-'«N? ^^kJ^Kji/o : jboi; ^^otOA^o^ ^ otoi^/ V-^Ki)^ ."^Ju. j; .^CLdlfo JLixlfo 20 fjjL» k^o jJLL. JUjJo j^lL^ j^^i^ pi^oil aiJcL^S .J5&: y^ .JJl^JL^k ^ioJ^S. JJ^ oi^^o J JSu per altare, et pluere fecit in diebus messis tritici * . David etiam oravit co- ram Deo suo, et de manibus Saulis ereptus est ^. Rursus cum populum di- numerasset, oravit, et iram furoremque avertit ab eis, quando vastator in eos praevalebat ' . Oravit et Asa, et eius oratio virtutem maximam ostendit, quando, egresso adversus eum Zara Ae- thiope cum exercitu suo decies centenis mil- libus*^ oravit Asa et ait : In eo manifesta- bitur virtus tua, Deus noster, quando populum multum in manus populi minoris tradideris^. Exaudivitque Deus oratio- nem eius, et misit Angelum suum qui eos conturbavit. Sic ingentes vires ora- tionis Asae virtute superatae sunt. Ita etiam losaphat, filius eius, exercitum hostium oratione sua percussit et devi- cit*. Ezechias similiter oravit, ac cen- tum octoginta quinque millia per manus angeli, ducis exercituum, eius oratio delevit. lonas quoque e profundo maris ad Deum oravit, et auscultatus est exau- ditusque, et servatus incolumis. Oratio eius abyssum reseravit, fluctus supera- vit, praevaluitprocellae, nubes fidit, per aerem illata est, caelum aperuit, thro- noque maiestatis, per manum Gabrielis, AB]— SA^d/o. — 6 A ^opoi (sic). — 7 A add. o« n^o^- — » A ui:^ [,^. — 16 A ool »I^o .<^a« _ 19 A ImooiI. — 22 oiiodM. — 2» A add. «^ [ooi. — Ib, A pi^o [^ii-^o — Ib. A ^oti^o cum o secunda luanu addito. » 1 8am. XII, 17, 18. — « Ib. xix, 18 seqq. — 3 n Sam. xxiv, 25. — * II Chron. xiv, 9.-5 Ib. XIV, 11. — « Ib. XX, 3 seqq. 155 APHRAATIS 156 quiDeoorationesoffert,appropinquavit; Jf^— ^; U^ ^^ JK, / ■>cn \i K oj evomueruntque abyssi virum prophe- JboouSo Ksl^u!^ Jj^o^ JJLSdo iopJ^ tam, et piscis lonam ad littus proripuit. ^,]^^^ l^jjf ja^o ^^-^^ |^VnX. Oraverunt quoque Ananias, Azarias, et Misael, etoratio eorum vicit flammam, virtutem ignis inertem reddidit, et naturae eius vim adurentem immutavit; regis furorem humiliavit, et viros iustos liberavit. 9. Daniel etiam oravit, eiusque ora- |^ad oiLa^«o ^ rj/ff ool -^V^j^ tio leonum ora praeclusit; obturatum |_^^ ^ -^Lttfo :lpii jfo^Jj estosvoracissimum, necarnemautossa t^ r i ^ r ^i^ ^ ^" &^ i ederet viri iusti. Protenderunt leones pedes suos, et Danielem exceperunt, ne humi laberetur; inter armos suos com- plectebantur eum, pedes eius lingebant, ^oio^i^fo ^oui^t^ ^^r^^^^v :}^^i cumque in fovea Daniel ad orandum ^ •[ «f>f ^clo ^.^o «oooi surgeret, hi quoque, ad Danielis exem- • j ^^^ «V yioujlf/ Oi^^aa jlp; J '^^m *^ plum, artus ad caelum extollebant; et k .?.X /^ J y.| lAx^ X ycLioi ^fo susceptor orationum ad eos descendit, lAl^ .^i^ tJk^ ^ ^Xx^ 4^^|^>^ osque leonum conclusit. Daniel quippe ^ >^ i ^ p . ''i tt^f^^i Dario dixit : Deus meus misit Angelum ' * • ^ V5 oopood \ ^tOO 01 "^JI V> tflA %«0^ 15 suum, qui obturavit ora leonum, nec mihi nocuerunt\ Foveam enim, quamvis ^-^^ r-^^^ .^ • in > ^ •• jlo Jia-^9(; J* K opertam et obsignatam, lux intus irra- •^^^^ ^^ii J^^^o ^^a^K.«#o ^am^iV) diabat; et leones recreabantur, eo quod ^fj/ff ^"^^^009 JJl^It/ yOJOi ^; o^ propter Danielem lumen videbant. Et ^jLiiJ -^.^ vu ^ .ojU jloiOJ yajoi quando in somnum lapsus est Daniel, jj^J .^^r ^ ^^ .^ ^r ^^ dormireque voluit, straverunt se leo- nes, ut super eos, non humi, decum- beret. Clarior erat illa fovea cenaculo JjL^ ^ -^ o5i Mi^V-^J^oi multas habente fenestras, pluresque il- ^T^ ^!^* ^*"^^»^ 'V "^^ om^^ lic aperuit Danielis oratio [fenestras], K.^lj oiK^2^^» ^^ V-lKJ! ^ J a quam in cenaculo suo, ubi tribus so- ^j^V^ ,01^ J^oi jlfio p N. 4^ ^Lla; 25 AB] — 11 B «^. — 12 A 3{. ~ 22 A ot^^. — 23 A om. oi&^9 omaSv . * > Dan. VI, 22. 157 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 158 "- ^ wJ^fo : '" " "I poi^a-d wKaI/o »*gaft\M ft\fti ^ot . v>;;-^o ^o-if al^fo jIoJ^^! ^r .-* 5 . Kiikdoi/ |K /*iii ooi oila^«o >a n n? ?• ^ Ji^jf \JJi ^<^ J^oi JS^; pp^ ' 'v^ OOOI ^^\ fli lummodo temporibus orabat*. Escen- ditque Daniel integer, et eius adversa- rii pro eo praecipitati sunt ; reclusa sunt ora leonum, qui eos devoraverunt , eo- rumque ossa contriverunt. Praeterea eius oratio, completis annis septuagin- ta, captivitatem Babylone reduxit*. Et unusquisque Patrum nostrorum iusto- rum, tempore tribulationis adveniente, arma orationis adsumebat, ut per eam de angustia eriperetur. 10. Sed et Salvator noster orationem docuit his verbis : Ofale in occulto ad eum qui absconditus est; ille videt omnia^. Ait enim : Intra in cubiculum, et ora ad Patrem tuum in abscondito; et Pater qui videt abs~ condilareddettibi\ Quare autem, caris- ^ime, Salvator noster praecepit, dicens : Ora Patrem tuum in abscondito, clauso os~ tio? Hoc prout adsecutus sum tibi tra- dam. Dixit igitur : Ora Patrem tuum in abs- condito, clauso ostio. Id autem est, ut nobis sermo Domini Ora in abscondito declarat : in corde tuo. Et claude ostium. Quodnam est ostium quod claudere iubet ? nisi os tuum, cum ipse templum sis in quo Chris- tus residet, quemadmodum Apostolus ait : Templum vos estis Domini^ ^ qui intra- bit in hominem interiorem, hanc nempe domum, eamque ab omni immunditia ABI — 2 A add. ^Vjm [uwoaiki.. — 8 A mdo- — 12 A |>J ^» — 10. A ^o».». — 13 A qui videt in abscondilo Umaa ))..*. — 17 B om. V^kaa. — 19 A ei^^. — 20 A em ^e- ♦ JjJL^/ ^ OOOI 10 r^fo jk^, ^^i^ aL} o^ ooi : J^^^ASL^ Jb^AaL» ^JM voK^; jijo p&i^ ^^Aa. :v-^pef .'^ JU ll^ J...>mg, J^jlo ;J ,*my^ ^jj ^^ ^l ..a^i; ^; Ji^ .yiiAj 15 JSoM \ii ^ ^a^ yiL^i jj; i-^lo M/ y^r^i J-^ J?^ ^ '•r-^J -01 j-ii;^ ^? j;^ .}S{l ^l ^ ;al iij, '.^, ji^ 4. 20 oJMo .[jLil 90^(0 :^JlS^ ) ^cci^^ W^f; yJl J .l/iV^ ouS 'y^x i^ "^^^ jLipe; y^lJ\ oiLu^, : J ,\ :\ » jL^ \Ji^^ M^l^ y^l Vl^ ojS. 25 JoOM p J Vl^» ^e^^oJ^ ^ s^OIQrfCapO 9 7* y y llt ioi y^o «^jfoad o^oi; J^ti ^^( i»-. I'*^ > Dan. VI, 10. — 2 /6. IX, 23 seqq. — » MaUli. vi, 6. — * /ft. — M Cor. iii, 16. 159 APHRAATIS 160 purgabit, quando clausa fuerit porta, quae os tuum est. Sin aliter, quomodo rem intelliges? Si tibi contingat ut in agro inveniaris , ubi domus non sit neve porta, numquid forte in abscondito non orabis? Vel si obveniat ut sis in summo monte constitutus, numquid etiam non orabis? Salvator insuper significavit Deum cordis et cogitationis nosse vo- luntatem, ut ipse Dominus scripsit : Scit Pater vester quid opus sit vobis ante- quampetatis ab eo\ Et apud Isaiam pro- phetam scriptum est : Antequam invocent electi mei, audiam illos; antequam concla- ment, eis respondebo^ . Rursum ait Isaias de impiis : Etiamsi multiplicaveritis ora- tionem, non exaudiam ' . Ait iterum : Voce magna auribus meis inclamabunt, neque exaudiam eos * . Haec autem de oratione dolosa dicit, quae non fit accepta. Om- nia vero illa verba cum discretione au- dirc debes, tunc vim eorum intelliges. 11. Ibidem Vivificator noster aliud verbum protulit, considerate etiam ac- cipiendum. Ait enim : Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medioeorum^. Quomodo intelligis, caris- sime , sermonem istum ? Ecce Salvator dicit : Ubisunt duo vel tres congregati in no- mine meo, ibi sum in medio eorum. Num- IJLiu/ :ouM M^ /o sM-tti^ hJi jj:^ ji ),JoAf % OOi 5 y 9 y JL^ \j^Uo .s^ M^K^ )Jl^ 10 ^ H^ :^o-i/ ^*^a_»/ \^! '^i o6i .^i J ' \i^^ ^^i ^1, :ji oi^ .jL^K^ ji, jLj; jk^^^ >.|Xa^ JL^ ♦ ^mI ^.*J^ a/ :^ \& y ji^ ji^ ^T/,.N; ^i 'y^i 20 U/} :V^pe[ .jLJL^ij^ JuKi^A^ -^-tf P/ ^i woai* ^^ma» JiCkl^ ^fif »i/; :^.'..\> pe/ J^* s.>^/>r. of Jfx£d ^^JuO» jiii5 ^fif 25 fo. , «. \. ■»» ioi y/o .^OlKirfiO Jl_|/ AB] _ 7 A M^.f. _ 8 B om. 1«;^. _ 9 A oei «^».. _ U B lu.^. _ l» A A/o- — 20 A » MaUh. VI, 8. — 2 is. Lxv, 24. — 3 /ft. i, 15. — * Ezech. viii, 18. — & MaUh. xviii, 20. 161 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 162 ;^ 10 ^ ooi nt V? \o %«oioK^ ^o y^jpf r ^ ^ # ^ # 20 quid si solus es , Christus tecum non est ? De iis etiam qui in Christum credunt scriptum est in eis habitare Christum*, quo ostenditur, ut duo vel tres simul in- veniuntur, Christum cum eis esse. Ego vero tibi demonstrabo non duo vel tres , sed amplius mille hominum in nomine Christi posse aliquando congregari, Christum autem cum eis non manere, dum homo qui solus fuerit Christum se- cum habebit. Sed gratum iucundumque est audientibus verbum Vivificatoris no- stri dicentis : Ubisunt duo vel tres congre- gati in nomine meo, ibi sum in medio eo- rum^. Ut homo in nomine Christi se colligit, Christus habitat in eo; Deus autem habitat in Christo ; fit igitur homo ille unum ex tribus constans : ipso nempe homine , Christo qui habitat in eo , et Deo qui in Christo est, quemadmodum ipse Dominus dixit : Ego in Patre et Pater in me est^. Dixit etiam : Ego et Pater unum sumus*. Et iterum : Vos in me estis, et ego in vobis sum *. Dixit quoque per Prophe- tam : Habitabo in eis et inambulabo inter illos^. Quo argumento potes sermonem illum Salvatoris intelligere. 12. Ego autem tibi ostendam, caris- sime, in singulis iustis, Patribus nostris, AB] _ itt A to^o erasum et \^lo secunda manu superscriptum — 16 B persona Chrisfi oimoia )— '-^t — 17 A |o9^ erasum et |a{o secunda manu superscriptum. — 18 A om. ooi- — Ib. A add. |i{ [wala. — 19 A add. ooi [u». — 24 A add. Pj [ua^. — 2» A o2^. » Cf. I loh. III, 24; IV, 15. loh. vi, 57. — « Malth. xviii, 20. — » loh. xiv, 10, 11. — * Ib. x, 30. — * Ib. XIV, 20. — « Lev. XXVI, 12. II Gor. vi, 16. Gf. Ezech. xliii, 9. PATB, SYB. — P. I. T. I, 6 9 m^^^^m^^mmm^^^^ w m^^mm^^^m^m^ 01^^ x)iSx ^ ^ |_iJv^ o^ •Wv? r » » » * '-[ y^ Jjfo vJAo? ^ ^hJli r^l ^O ^iM ^iM ^ii ^ m\ ■! y »0 •»( ^J j^fO 25 ^ou» ji^ :a^jj J-i£ijJ ^4^J 163 APHRAATIS 164 cum orarent Deum fuisse. Moyses enim dum in monte orabat solus quidem erat, sed Deus erat cum eo; neque eo quod erat solus non exauditus est , sed magis eiusoratio, benigne excepta , iram divi- nam compescuit. Item Elias in monte Carmelo solus erat , et oratio eius mira- biles virtutes patefecit : ea enim inhibiti sunt caeli , eadem rursus eorum vincula soluta sunt. Haec de mortis manibus praedam abstulit, spolium inferno eri- puit; haec etiam abominationem de Is- rael exstirpavit, haec quoque ter ignem demisit, in altare semel, et bis super principes ; et vindictam pro eo sumpsit ignis per eius orationem de caelo delap- sus. Genua flexit ut oraret, et confestim exauditus est; viri autem quadringenti et quinquaginta qui sublata voce clama- bant , non auditi sunt , eo quod in Baalis nomineclamabant; Elias vero, licet solus esset, meruit exaudiri. Similiter lonas propheta exauditus est , quando de pro- fundis inferni oravit; quamvis solus esset, extemplo auditus est et res- ponsum accepit. Item Elisaeus oravit et ab inferno [mortuum] retraxit, et de manibus iniquorum qui illum circum- veniebant servatus est. Solus quidem esse videbatur, et tamen exercitus multus in circuitu eius aderat. Ait oua:S1 J^^^o :J^oi %^oio»QL.>\,'> Jto^^ s^CjioKil %«oio;quw^^9 ^^^^^ jlo .J^oi 0101^/; jK^eu2o K^JLbeKji/ J ^^ ^ Jl .^oV-Af jlL^ J^f ^f .K-l^J jbL^ oiloLb^«o :%^oio»QLa»\,'> J^oi %«oioK^ oiLo^jo ;Ki:, \( ^^A** ^o *^^^ ? :^v_^ ^ |I&|~^ l( n\ o^ Jf^ :^J KSJL iLJi ll^ oiL^jS Jlf^ :)jLi;of ^ ^?Io ) A >y ^ :oiiQ^t^ J)ai IKmJ t-9 JJtoo^ Co JJlJo^) j»o : MOiofa«^«^ ^ \J^lo :oSoi ^A JL^ J^ ^ «df .^K^f Mi^ J^oi 20 :^«^KAf JjLLJ "^a^ ^ «^j p ''^«^^ J^oi woioJ^^ MOiofauu^^ fi-o JLAj Nfct ,*\} «dfo ./. i\lfo ^J^^f s^^l ^ ^jiifo "^A^ ^ ^'o|{o %^gio»Qn»>.'> Ji>^wbd i^o • %«oiQLdp; JiL#Ld 25 j^oi v-:^ jt i-^sk^ i-^ ii -i^? ^Ji^; :oi^L^^o^i^ V^ V^f «oik AB] — 4 A \m,a^j ^^^A ^-^^^ — ^ '^ ^Io' — 7 '^ looi w»o>io^{ w»o>io9Am^. — 8 A om. a^I{ ;«^ otia^fA-* — 17 A add. et invocahant o;oo [&^v — 20 A d{o- — 22 B om. ^ftM6^{-.- «9. 165 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 166 ^o .J^ V^ V» r r 4 i r^ 4 r4 \^ y OOOI yOOM»QLa>X,'> • ^ 99 y y J?. K '• ^ ^^ • ;ofof v>:if Jjiof sf .v;^'-^ o i«:u ji .J-l^f^ Kj| o^ ?* >' ^ Kj{ ^V^^ oii M* Jii»^ lliij jfoKA^o yk »f>4Kai> Kj ^o^Q^ ojL^f :t^f «A^» K-Jlf Sio Kj( «0^1; oou/ UL^tKa .A^ ii o u; a^9 r^ilo i^- » II (I V) Reg. VI , 16. — 2 Matth. XVIII, 20. — »/«>. vi,12. 167 APHRAATIS 168 dimitto; dum non dimittis. Deus enim non est homo similis tibi,ut ei mentiaris* . Si adversus hominem homo peccaverit , Dominum rogabit; si vero adversus Deum homo deliquerit, quem depreca- bitur? Noli ergo te ipsum tua oratione condemnare. Insuperaudi quid dicat Do- minus : Quando offers oblationem tuam, si recordatus fueris quod simultatem ali~ quam adversus fratrem tuum retineas, re- linque oblationem tuam ante altare, et vade cum fratre tuo reconciliari, et tunc reversus oblationem tuam offer^ ; ne forte cum ora- veris , iram aliquam memineris te corde servare. Tibi autem animo finge , oratio- nem tuam ante altare relictam esse, et nolle eum qui repraesentat orationes, hanc de terra efferre ; inspicit enim sa- crificium tuum an sit inquinatum ; quod si mundum fuerit , id ante Deum perfe- ret ; et si invenerit in oratione tua : Di- mitte mihi et ego dimittam ; ita is qui precesoffertrespondebitoranti : Dimitte prius debitoribus tuis, et tunc petitio- nem tuam porrigam tuo creditori. Di- mitte tu pro modo paupertatis tuae cen- tum denarios, et myriadem talentorum creditor tuus secundum magnificentiam suam tibi dimittet, neque usuram fae- p ^ ^ 7t 9 ^ jl; :^jL^9Clo o^ Ji ^^#^o ^ou*/ r-L-J jiJi ^o^i jo^io hJl i^ y[£s.jf yL^fL^ ot jf jio^ .hJi j^J jio :\f,^y ^ oik JjL^Kjl^ :Ji2»oa^ ^ ^iiiojo^ oik v^; ''^^^o^ ^op/o :J^u^ ^ojlo oi^xD( ooi \^ y/ 10 15 r 7* ^ . r r^\ o^ o^ pelK^ jiS^ :|i/ OiajL y^ no\ :JiaJk« ?» . r i^O yA»'.<\ 20 IjfA ^Jai^ va^ jo oillaf yJl ^^sta it hJl sAaL> hJl |l»J y|o .iL^diO OlA "Wl ^OI 9 9.4 ^^ _>' ioi-j/o JioLS« y^ n v» oj VI \ oii^ 25 AB] — 2 A add. ^^ [«9. 3 A ^Ami «*i{. — 10 A )ope. — 11 A add. adversus fratrem tuam ^a^l ^ [bjl. — . 13 A |l^«. — 14 A primitus ;^9 secunda mauu mutatum in despicit ^^v — 16 A |l^kp. _ 18 A \l^y — 23 A om. M «Aslo* — 24 A ^900. » Cf. Num. XXIII, 19. — 2 Matth. v, 23, 24. 169 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 170 ^ ^.^_ I 114^ < ^ pyty • • ^ ^ )^ f J^ JCdJ o.}|^ ojk Mj v^^ >^ I in( ♦n| >| *?5 I •! la i^ I a> ^^ lOO tfiJO jljiof jJoo Jj ^4» :y[^j ;offl 15 ^\^i] ^^^ )jaL»KjL:M jlo g m.jLj/ JS ^J^lfo .jk^j woi Jl^ :jr^mv>"\ JJlJv^ r^A^f Jf^ '^ ^.^,^.;; .Jl^J ^ ^^ ^ J^, J » n I 25 ^ yt nusve a te exiget . E t si dimittere volueris, sacrificium tuum suscipiet ille qui prae- sentat orationes et secum tollet. Si autem non dimiseris , haec dicet tibi : Sacrifi- cium immundum ante thronum sanctum non offeram , verum illuc ipse accedes , ut creditori tuo rationem reddas, et obla- tionem tuam tecum afferes; ille autem relinquens eam discedet. Sed prophe- tam audi. Quid dicii? Maledictus qui ma- rem optimum habens in grege suo, votum faciens , immolat Domino quod debile est * . Et insuper : Offer illud duci tuo, si forte placueris ei, aut faciem tuam susceperit^. Te ergo debitoribus oportet priusquam ores dimittere , deinde orare. Etquando sic orabis , sursum ascendet ante Deum oratio tua , nedum in terra relinquatur. 14. Dixit enim per prophetam : Haec requies mea : reficite lassos^. Fac ergo opera quae Deum recreant , o homo, nec tibi dicendum erit : Dimitte mihi. Refice lapsos, infirmos visita, sustenta egenos ; hocipsum oratio est. Teque id monitum volo, carissime, quotiescumque homo opera quae Deum recreant efficit , illud ipsum orationem esse. Ita enim scriptum est : Quando scortatus est Zamri cum Madianita, videns eum Phinees, filius Eleazar, cubiculum intravit, et ambos AB] — 10 A uo»^;o. — 14 lo^ »,0 ^. — 17 A "^.^^ ["^oi. — 21 A oratio tua perfecta » Malach. i, 14. — 2 /^. i^ g. — » Is. xxviii, 12. 171 APHRAATIS 172 occidit. Eorumque caedes orationis vice ei habita est. Sic enim loquitur de eo Da- vid : Surrexit Phineesetoravit, etreputa- tum est ei in iustitiam in generationes usque in sempiternum * . Horum igitur interem- ptio , propter Deum facta , pro oratione ei reputata est. Cave ergo, carissime, cum tibi res obtigerit quae Dei recreet voluntatem, ne dicas : Tempus adest orationis ; orabo , ac postea faciam. Nam priusquam orationem compleveris, res illa quae Deum alleviaret tibi excidet, ipsoque opere quod Deo placet defrauda- beris , ac propria oratione reus lies pec- cati; magis autem Dei beneplacitum praesta, nam hoc ipsum oratio est. 1 5 . Sed audi sermonem Apostoli dicen- tis : Si nosmetipsos iudicaremus, non iudica- remur^. ludica apud temetipsum ea quae tibi dico. Si longinquum iter suscipias, ac prae aestu confectus siti , ad quem- dam devenias fratrum , eique dicas : Seda mihi cruciatum sitis; ille autemrespon- deat : Tempus adest orationis ; orabo , et dein tibi vacabo; et quoadusque orave- rit , tibique adfuerit , siti pereas, quid tibi melius videretur : illum ad orationem iisse, aut tormentum tuum levasse? Vel si iter agenti hiemis tempore pluvia et nix ingruant, algoreque valde vexeris, et amicum tuum hora iterum orationis 1^1 1 ^ Vf- 9 .oiJk K ^tr.lf jkLj oidillf \ :V^|Io l^» oiL^j J .^/iv>{ — • j, ..; ."if jkdj yli> ojk s^jI y[^j Jo^; oU^ oil^j ^ yk ^KudIo i.^ Jl( .Jot^M v.'>a »»l ^a^^so ♦ Jl^jJL^J^; ;Uc« j ^ ^l ^ ^f; }ij-^ N^jfll; yL ^ 4 .yL ]^\ yS. s^o \LaJLsi oiJL v^Jlo LJ, 1^1 ^ ^ lA^ 20 :yk pejjo J-So(j; oidlo^ ^ ..,l..'^/i? Jlf ^-^ i^J :|U-^jf 001 J-Jf»:; l^X KjI yLL^ jlfo jfM 4x> .ylS^ zjlh^; yk J-^jjjlm 1^1 :J-soip. v|o -.y^lL^ .^^; ol ^p N^JJL-J; 25 l5oiI ^jv^;:^ l-^g^io li^^ AB] — a A U^Aso. — 10 A «So [ao. — 21 IB^o^. — 22 A Uj{ V|I. > Ps. cvi (cv), 30, 31. — 2 I Cor. XI, 31. 173 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 174 ^ ,9 ^ ^ L^^ o Tv) :Um1 ^^v^ JL-iifo I «^ oiSi^NLflD ^o otl/vai; ^ ^eu^/ y4K.30k2o JUlaa; :oiJL^mJ; ^>o»S> V-^^ JL^ooi )— ^{IdeLjo wO^Jlv^ JLoi^fo S^ o^ j, '^ : o »f^^ ^ ?• ;{Li [ f /v^ V wldS :| <^.->i»K^ .^^ ♦ ll^albJa^ v^f fiv r *.*«.!: |JL£^jS 13 ll^jS :oU l^ ^ 4^ )^|i |Jb£s.j P 9t S Jl^JL^ :oid wmaJ^^jlM I ?i^^^« ^ )„ vvtJti^jLao ;; p )jL^jSCb^ )I^jS :^ M^ u ^ i^fj ^^^ jio .^oi jiL^j jio Jl^j lk Kj/ .jsiuU^ K^ :yaa^ vJL^I jlo ^jkpbo y^K^j r 25 :- - adeas, atque eadem te ille responsione excipiat, tu vero frigore moriaris, quis- nam fructus erit orationis viri qui af- flictum non sublevavit? Sed Dominus cum parabolam iudicii protulit, sepa- ravit et statuit [homines] a dextris et a sinistris, et his qui a dextris erant ait : Esurivi et dedistis mihi manducare; sitivi et potum praebuistis; aegrotavi et visitastis me; hospes eram et collegistis me\ Talia etiam iis locutus est qui a sinistris erant; et quia haec non ege- rant, supplicio eos tradidit; filios au- tem dexterae in regnum misit. 16. Pulchra est oratio, et opera eius praeclara. Oratio accepta fit , quando bo- nis operibus coniungitur*; oratio exau- ditur, quando invenitur in ea condonatio ; oratio grata est, quando ab omni fraude munda est ; oratio potens est , quando di- vina virtute repletur. Quod autem scri- psi tibi, carissime, scilicet cum Dei voluntatem efficit homo, hoc ipsum ora- tionem esse , rectum equidem esse exi- stimo; noli vero, propter ea quae dixi tibi , orationem omittere ; magis vero ad orandum esto sollicitus, nec taedio op- primaris, sicuti Dominum dixisse scrip- tum est : Orate et nolite deficere^ ; vigiliis AB] — >• A Id;^^) *8 A 1^6^ 24 A ora. ^ij. — 2;j A om. o.fio^. 1 Mattb. XXV, 35, 36. De modo quo locus isle lilteram legitur : Quando allevamcntum hahel, I. e. Evangelii hic et infra (Demonstr. xx, § 3) ab Aph- quando opera Deo placentia iunguntur orationi. — raate refertur, vid. Praef. § 11. — « Textus ad » Luc. xviii, 1. 175 APHRAATIS 176 intentus esto, segnitiem efc desidiam a te depelle ; esto vigilans diu noctuque , neque obtorpescas. 17. Nunc orationis tempora te docebo. Est siquidem deprecatio, confessio et laus * ; deprecatio cum quis misericor- diam pro peccatis suis implorat ; confes- sio quando gratias agis Patri tuo qui in caelis est : laus cum illum super operibus eiuspraedicas. Si in tribulatione es, de- precationem admove; si beneficiis eius sustentaris , datori gratias age ; et quan- do mens tua hilaris est , offer laudem. Et cunctas orationes tuas secundum hanc distinctionem debes coramDeo proferre. Vide etenim quomodo David omni tem- pore diceret : Surrexi ut confiterer tibi su~ per iudiciis tuis , iuste^. Et in aliopsalmo dixit : Laudate Dominum de caelis, laudate eum in excelsis^. Iterum ait : Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus eius in ore meo*. Non ergo uno modo tan- tum, sed diversis orabat. 18. Equidem persuasum habeo , caris- sime , quodcumque homines attente pe- t]unt, hoc eis Deum praestare; ei autem qui illudens preces offert non adnuere , sicuti est scriptum : Oportet igitur oran- foU hs^oo^ ;fe >-^n;o fiJ^ yJ^ ^yk ^^d jio |ji:sS^s \^o^\^ • ^ ?» ?» .« r .P p J> ^)^o x\J^fA^ JtW K.S01 oiilj ^.oji^ jl f^ K^Soi )^JiA«aAd ^lftSj ^l^^ ^of «f; ^>^o .1^ ^efu» NSbi: yk Ifol»; too^ :Moi V^f Jia^ 15 s^oiL^ :M^ ^ Mpa^ oiKJLSjJ. ^)\ K -vo : ^j\4.> r r V» f jif i^o, ijjio Moiji O 20 9 P*4 ?~r^ ^' ^; ^ y^ M^ >.>/-.r. pfo |,lx3^-«^^ ^ > o^ |^jL»f ^o :|^ voo^ If^ '^^'),v> :olKat ^} Oid l-aj j 25 ABJ — 10 11 A ^io- — 13 A ^oia. — 16 A 3{o. — 22 A li{. _ 24 A cum faerZto pw^aAa« [)o9p9. — 26 B dcsinit jiNjwN. 1 I Tim. II, 1. — * Ps. cxix (cxviii), 62. — 3 ps. cxlviii, 1. — * Ps. xxxiv (xxxiii), 2. 177 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 178 ?i r^ ?» ?»» ?» ' • » ■■ • ;< 10111 /'t^gj ^»<^ Jujy^aao 5 tpef V-^ t-^! «^^ ^ ^ \tft :JjL-:toi J *-•, 10 sa._:K-9f ^j |& ^cuJ: ;^.^<>.. vOOftSOi^ VOJ/ ^fo/ t3 l^ JL^I^ • ^ ?• ^ :>>^io JL^j ^ ^- -^ uULd 1> j? p ^ • Jl N fl ^ yCKXt ^n CLOn M yCUOIO 15 ) .'U; l\^\%l v^OpS^ pof "^il^b. :^^/ KJLA ^o •J^o^pofo h^i^ ji ^ J 14^; JJoi^o ;o^f J^^LcIkl yUki soo^^oj^ oj^ |_dV^ V^oiJb.;/; 20 j ^$ Nii >^L-j/ j^O :J9CLLd ^^ o\ nt ^^^ :11^:mLi ) \ft\o ^o^hb^j ^001^2^ ) m M^j» y^oiAl^Voo a:#K^/o Slfjio PO/ .^JoiO %2^Jl hs^l ^l y^oj^^ ^ai^S «d(o >) i4 i^ ^" ' tem, qui preces offert, oblationem suam sedulo retrahere * , ne forte macula ali- qua in ea inveniatur ; tum demum eam of- feret : sin minus sacrificium tuum in ter- ra remanebit. Nihil autem aliud est sacri- ficium nisi oratio, ut superius scripsi tibi. Ait namque David : Immolate Domino lau- dem; redde Altissimo vota tua^. Omnibus enim sacrificiis praestat oratio pura. Es- to igitur, carissime , studiosus orationis , quae ad Deum pro te loquitur, quemad- modum scripsit Isaias propheta , quando filiis Israel peccata eorum ostendit, eos- que vocavit principes Sodomae, neque amplius filios quos aluit et educavit ; et ipsi gloriam suampro ignominia commu- tavere. Isaias eis superius dixerat : Filios enutrivi et exaltavi^; dixit autem postea : Principes Sodomae etpopulus Gomorrhae* . Sed non audientes vocem prophetae di- centis ad eos : Terra eorum deserta, civita- tes eorum succensae igni^ ; et vocantis eos principes Sodomae, etpopulum Gomorrhae, sacrificia sua sumpserunt offerenda, ut sibi venia daretur. Verum non accepta sunt sacrificia eorum, eo quod nimia erat eorum iniquitas, sicut[nec sacrificia] do- mus Heli sacerdotis; dicit enim in Scri- ptura : Non expiabitur iniquitas domus Heli victimis nec sacrificiis^. Porro filiis Israel AB] ~ 6 B incipit \b^joL. — 8 B "^^sm ^^^Li — 13 B desinit lusjm » Cf. Malth. V, 23, 24. Vid. Resch, Agrapha, p. 441. — 2 pg. l (xlix), 14. — 3 Is. i, 2. — * Ib, I, 10. — 6 /6. I, 7. — 6 1 Sara. iii, 14. 179 APHRAATIS 180 idem responsum datum est; eis enim Isaias dixit : Quo mihi multitudinem victi- marum vestrarum? dicit Dominus. Plenus sum holocaustis arietum; adipepinguium ac sanguine taurorum et hircorum non oblector. Quis haec de vestris manibus quaesivit * ? At illi : Quare igitur haec petisti, et quare non acceptantur sacrificia nostra? Eis autem propheta respondit : Quia manus vestrae sanguine plenae sunt^. Aiunt ite- rum : Quale nobis superest consilium ? Et dicit eis : Lavaminietmundamini; operum ve^trorum malitiam ab oculis meis amo- vete; a malo quiescite, etdiscite recte agere; quaerite iudicium, oppresso benefacite , iu- dicate pupillos , et iudicate viduas^ . Dicunt autem prophetae : Et cum haec feceri- mus, quid nobis fiet? Et ille respondet : Sic dicit Dominus : Quando haec feceritis, venite, et inter nos colloquemur*. Quando vero cum Deo coUoquuntur homines? nisi oratione, dummodo absque macula sit : nam ea quae maculam habet, Deo non loquitur, sicuti scriptum est eum respondentem dixisse : Quantumvis mul- tiplicetis orationem, non exaudiamy quia manus vestrae sanguine plenae sunt^; cum lauti eritis, tunc simul colloque- mur : et si fuerint peccata vestra velut coccum, quasi nivem dealbabo ea; et si rubra fuerint quasi vermiculus, quasi AB] — 21 B incipit lljl^j^j — 24 B ^jo, [Vjo. 9J Ma4j^' M^ ^l ^f^ 'ilo j^:; }iii^ KL:^ sMvJ& ooi p V^ ^^ pe/ v^?^ ^^\ %f;fcoo .M^j ^pi^^ y^h ^^^ : V^f x^ M l^i^ U^ :oi^ ^i 10 ^^. JM^ n/o oafi/o ^v^^ y^^4^. j^? t^jLjoeS. g rfV^,/o jiLL^ ?» 9f \^hJ Oji, jjJSuii^ Q^U/O Jiij 20 ^o .Ul^ ojk ^pef .|iS^V/ ojojo 15 ;l s^. jooj Mi ^ ^^,: M^Jo .|,:f-. ;ai >^ oi ^ ^/, :)_^KiL» ow» i-io/, ^^j.^ j-j/ ^»-^ ii jk^j v^^i j-4^ ^J \isiL., yJi ^^4iw 9 r y y ^ ^ ^ y ^ jtoJS^i ^/ ^nvinni y/o :vQj/ i^l 1»; 25 » l8. I, 11, 12. — 2 Ib. I, 15. — 3 /6. I, 18. — */6. I, 16, 17. — * /6. I, 16. 181 DEMONSTRATIO IV. — DE ORATIONE. 182 vCLflCUbSk^U y^o :^ooM ji v>v ^— •/ ^A^A ^ent. Et si volueritis atque audieritis yjo tyOL^jI jilj(f ^4^/ •wjjox^ajjl.o ^^> ^^^^ ^erroe comedetis. Quod si nolue^ ^ ^ rU ji^ry ^^^.JLlo vOfli-ia^U ji ^*^^"* ^^ contenderitis, gladio corruetis. Os %5w V ^' I - i> ?• ^ Domini locutum est\ . ^ ,.? .- ^ - ^^ ..£. i 19. 0 laudanda mysteria quae Isaias 5 .j^/ jl^ ^j pLSjLio Jii/ 5/ \ ^ .|j5)j ^i^ v?^/? :V-^v^ f^i praevidit 1 Dixit eis enim : Manus vestrae ^ ^ ^ p/enocsun^sang^Mme^. Etquisnamestsan- ^^ r^^^i ft^ y^f^ '^? '"^^ » guisillequempraeviditlsaiasPnisisan- ^^^ \Oop^^ o^^iAAf ) /»,/■> v>j opoj guisChristi,quemsuperseetsuperfilios jj^ 6oi •c^c^^j jS ^ij li^jo ryioUbJLd suos adsumpserunt , et sanguis prophe- 10 /o jSs^}a««i ^/ mA -^'^^ I ^y tarum, quosocciderunt. Estnamque ille : ^JLi jio ^ ojk ;oL>5 jioioi »*"g"^« ™^^'* q»^^*' coccinum et vermi- m/ ^ 4 r t pr ?i5? culus , et commaculavit eos , nec possunt JJx^jci v> Wj ) ySa^ g >^m v} jl( . . mundari . Sed si in aqua baptismi lavaren- JL-iOf >j ^i^^x^ 01:^0 oi^Li^ i^ V ^ ^^ * '^"^ ^ tur, Corpusque et Sanguinem Christi ac- f^? '^^^ '1^^® jm mIvv> po^ ciperent , sanguis Sanguine expiaretur, 15 jla^ ^^oio y^^/,iK,v» li^^^CL^ jo^^cilo et corpus Corpore mundaretur; peccata p p %n > / ^ M ^>-^o >J1 \ v> v> jlo \t aquis abluerentur, et oratio Maiestatem y^oiiAflL^MO jjL^yODo ) r^n ^? Orf^^JL»/) [Dei] alloqueretur. Videitaque, carissi- jf^v ^ r* ^ ^^Ck KJLa-T if iiaX "^^' reprobatas esse hostias et sacrificia, ^^ ^ if^ i ^ ^^ k ^ >^ liL ^ atque eorum loco praeoptatam oratio- %i t^ *>o ?)io\ T ^ ^^^co> J^^ooio fJSt^j^ ^^ g^ y ^ l nem. Quapropter orationem puram dili- -^ o -^ o ^ gito, etdeprecationioperamaato;seam ^ As^JX^j >f^. %£^A^klo ifij^ principio cuiusque orationis, Dominitui ^yA/yr.\ jct^ hJj jl fiof ^i^sldS orationem adhibeto. Ad omnia quae tibi r 7* scripsi intentus esto, et quotiescumque oraveris, amici tui memoriam habeto. <^jioL^«j JAs^OmI KJc^^ Explicit Demonstratio de Oratione. AB] _ 3 A devorabimini ^flCidlll [^;^IL. — 22 A add. 6uom [M- » l8. I, 18-20. — « Ib. I, 15. V^^ \L,J. DEMONSTRATIO QUINTA* DE BELLIS 1 . De turbatione quae hisce tempori'- bus est futura, et copiis in occisionem congregatis, haecmihinunc supervenit cogitatio : Tempora a Deo praefinita sunt; in bonorum iustorumque diebus tempora pacifice procedunt; indiebus au- tem impiorum et peccatorum tempora [transeunt] plena multarum aerumna- rum. Sic enim scriptum est : Bonum oportet fieri , et beatus illeper quem adveniet; debet etiam fieri malum, sed vae illiperqi^m fiet* ! Venit populo Dei bonum, et pro- spera manent virum per cuius manus bo- num illud est factum ; sed et malum pro- pter collectos exercitus suscitatum est , opeimpiiac superbi sese iactantis ; et ma- ledictio in posterum ei reservatur, per quem malum est excitatum. Noli autem, carissime, adversus impium conqueri, A] — 4 A ^^r^ ^ woio^^o J^J^o J&; oi;><£^ jL4 Ji/ .jljl :j^^ jL4 dl ^^i \^6 «d(o 90id£sjL^9 )ji&fo I i /,^ ^otof >j ^ jKju^; ^-:m» JLoA jKiL^ 15 10 r I ^ jU^ ^}} jjU^j p/^a, pp. 279-280, qui sententiam adducit iisdem prorsus verbis bis relatam in Glementinis (Epitome, 96, et Homil. XII , 29) : 6 xupio;... I^iq- t» iyaea 4X6ttv ^el* (iaxapto; 6i, 9T101, 61' oO Ipx^^f*'- *0(i.ot(i); ivdYXij xal Ta xaxd eXOetv* oval dc £1* ou IpxeTat. 185 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 186 ooi " ll j-L^Ki, ;opi )- 10 .oi;jLi^ iukj: ii «d/ Qi\. . .■: r» K* ^ P' ?i JLJJ^o ^;JLfioe; jJL^p^ K^>^; «•oioKi^Ok 1^* •>\ t^o :^^\» \\\\ yJl 15 <»OtK.MAA/ jlo OlK^^kdO ;i_io 4/ J^oi6 .^u^MLfo :oiJL^o 20 ^ ll^ v^oi ,\, \ J^Iajo :s^^ y^opSo. Kadoilfo y^i ^aolo U^ "%S. ft m\ ;oi-dKA/o i^K y ^, v> ^ i o oo ft v iO :oiid990 oo 25 o Nft fo : qui malum in plurimos concivit, nam tempora praefinita sunt , nuncque adest hora ut consummentur. 2. Quia ergo tempora infausta sunt, audi quae tibi sub symbolis scribo. Ita enim est scriptum : Quodcumque inter ho~ mines effertur exsecrabile est ante Deum * . Iterum scriptum est : Omnis quiseexaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabi" tur^. leremias quoque ait : Ne glorietur fortis in fortitudine sua, nec dives in divi- tiis suis^. Etiamque beatus Apostolus dicit : Qui gloriatur, in Domino glorietur*. Et David : Vidi impium exaltatum et elevatum quasi cedrum Libani; et cum transissem iam non erat; quaesivi eum et non inveni^. 3. Quicumque enim superbierunt , hu- miliati sunt. Gloriatus est Cain adversus Abel fratrem suum, eumque necavit; propterea maledictus est, tremensque ac nutans effectus est super terram^. Sodo- mitae etiam adversus Lot se exaltave- runt , et ignis de caelo super eos delapsus combussit eos , et civitas eorum super ipsos corruit. Ita quoque se extulit Esau adversus lacob , eumque persecutus est ; primogenita vero et benedictiones Esau AB] — 4 A om. pm. — » A Mpe^t [»po^. — 9 A *d{o. — Ib. A add. prophela U^ [u»o4/. — • • • • 10 A Slo' — 11 A ^ ool .;^l Mao^. — 14 A ||9{* _ 16 B ora. K^ _ 19 B 4o»a^A{* _ 20 B desinit Hai. r ^ » Prov. XVI, 5. — 2 Luc. XIV, 11. 35, 36. — « Gen. iv, 14. — 8 ler. IX, 23. — * II Gor. x, 17. — * Ps. xxxvii (xxxvi), 187 APHRAATIS 188 lacob accepit. Item filii lacob contra lo- seph superbierunt , sed prostrati eum adoraverunt in Aegypto. Gloriatus est etiam Pharao contra Moysem et populum eius, submersusque est Pharao cum exer- citu suo. Dathan pariter et Abiron in Moysem superbierunt , et vivi in infer- num descenderunt. Impetum fecit ad- versum David Goliath, coramque eo cecidit et perfractus est. Saul etiam Davidem insecutus est , sed Philistaeo- rum gladio occubuit. Rursus contra eum extulit se Absalom , sed a loab occi- sus est in praelio. Gloriatus est quoque Benhadad contra Achab , sed in manus Israelis traditus est. Sennacherib ad- versus Ezechiam et Deum eius blasphe- mavit , et effectae sunt vires eius corpora mortua, cum egressus unus e vigilibus centum octoginta quinque millia in ca- stris eius percussit, orantibus Ezechia et Isaia propheta , inter prophetas clarissi- mo. Item Achab adversus Michaeam se extulit, cumque ascendisset, cecidit in Ramoth Galaad. Et lezabel contra Eliam intumuit, eamque in praedio lezrahelis canes devoraverunt. Pariter contraMar- docheum Aman superbivit; eiusque iniquitas in caput eius recidit. Contra Danielem se exaltaverunt Babylonii, eumque in foveam leonum proiecerunt ; sed Daniel incolumis escendit, ipsi vOHd' ^6 :oi^ '^ [i^ "^ vlf O90i^Kjt/o >oi \ II ,^o ooi ) ^r^ ^- r a O — • :oioik/o \Jio\Ji. ^ '^<-, -^ -^ «d^o tj; sOAi t3 \Si^ \^ oiL^ l&i«S • • • Jf m0t09l\ ii CLb^ yOJoio WbDj ^ UB^k^ ^/o J ^* > S 4 ofCidKjif ooi •l^o^^ liijLd C^b^O :wO|0^9S \J:iLLf Yi^jL 25 9 ^ r ^ A. ^^M ^W & , f^ws >2SsA \SJi A] — 4 A joh^Jo- — 0 A Moip. _ 27 A |,;o. 189 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 190 vero pro eo in foveam cecidere. Superbientes iterum Babylonii, Ananiam et socios eius accusaverunt ; hique in fornacem ignis coniecti, illaesi prodierunt; calumniatores autem flamma consumpsit. ) >^Mi\ sAjod/j tjjj^a^ V^^po/ 4.Nabuchodonosordixerat :/ncae/Mm ^\\ "^iX'* ^otukdttd . ^ ^^N^2S«o conscendam , et super astra Dei exaltabo so- ^j^j^aJk^ I ^t IfttAi^ olfo \nirrrk'^ lium meum ; sedebo super excelsos montes in ^^^, :j-2xif -oiolii^ pof .U^ 9 j ^ ^ .yA s^O^hsJ y^ ^J^! ^^O jK^JLl penetralibus aquilonis * . Ait autem de eo Isaias : Quia ergo sic te cor tuum extulit, in infernum demitteris, et omnes qui te vide- rint super te obstupefient^. Sennacherib *(? •Jooi po( |id6i '^'*'*i - '^ ^(o j|.gj^ dicebat : In summos montes ascen- ^.a^; ^gtnNoftiN %d(o J^o^} ) v>0|\ dam, in remotissima Libani usque; ego fo- Isaias dixit : Quare gloriatur securis adver- sus illum qui ea caedit? aut serra contra il- lum qui ea secat exaltatur ? aut virga adver- sus tollentem ipsam se efferet* ?Tu quidem, jk i&y^^ ojSo/o \Ji^ i^^^iO 9afiu#/ Jj/ diam et bibam aquam, et equorum meorum 10 '"'^«Jc&o I^^N^v ll&foiJ v^oJSl^ wJLd$9 ungulis omnes fluvios profundos exsiccabo^ . ^oi ^oioki. oSl pof yaiilli JJldAj ^* '^'''^ ^^ '^^ efferebat, de ipso rursus y ^"^L It-A^ ^iJJ^ o/ Oi^ ou&ki; '^^^ j-^^-^ ^^^KiL^ o/ oii^ V^! ^ 15 %^M ■""<»> ^fl^ ^i/ •%o^ ^^o^po; ^ Sennacherib, securisesin manibuscae- Kj/ ||1^^o uu&k^ ^^Jj^ Kj/ )-^^f^ dentis , serra in manibus secantis , virga ^Q^pot ^ tn.y I ^ ^SI^ •xSdJ, %#iil^ ^^ manu toUentis eam ad castigandum ; if;l ^r i^ i^ !;< if^ ^ ^^^ tu baculus ad percutiendum. Adversus • >-K. ? V. i p*. t p Y ^^ Y ^ ^l ? populum impium immissus es , atque ad- • ;, p ?» p r' ' versus populum pervicacem iussus es 20 j^io iLl^ MjJ., jJio/ )^ ^ ,. / ^ , ... • spolia auierre et praedam diripere , eos- ^^i ^"^^ V^ ^ V?^( l "^ "^^ quecunctishominibuscunctisquegenti- • JbDOAj J >^flt> ^l Ji^ft^fl^ yoo^A^io bustanquamlutumplatearumposuisti^ Aoo^jll/ Ji^lfl^ V^ ^ot^ ^S^ fBo Scd ubi haec omnia es exsecutus, quare A] — 3 A uM^AS. _ 8 A uoi^aSi^- 1 Is. XIV, 13. — 8 Ib. XIV, 15, 16. — 8 I (IV) Reg. xix, 23, 24. Is. xxxvii, 24, 25. — * Is. x, 15. — > Ib. X, 6. 191 APHRAATIS 192 adversus eum qui tenet te exaltatus es, et contra eum gloriatus es qui per te secat , et civitatem Sancti contempsisti , et dixi- sti filiis lerusalem : Numquid poterit Deus vester de manibus meis vos eruere? Ausus es dicere : Quis est Dominus qui vos eripiet de manibus meis*? Propterea audi re- sponsum Domini dicentis : Conteram As- syrium in terra mea, et super montes meos conculcabo eum^. Et cum contritus atque conculcatus fuerit,rfesptcie/ eum virgofilia Sion, et caput movebit filia lerusalem, di- cens : Cui exprobrasti et maledixisti? et contra quem extulistivocem ? oculos sursum levasti ad Sanctum Israel ; per manus lega- torum tuorum exprobrasti Domino. Vide nunc quod impositus sit annulus naribus tuis, et labiis tuis capistrum; et corde contrito recessisti , qui elato corde veneras^. Carorum suorum manibus necatus est ; in ipsa domo confidentiae suae perculsus est, et in conspectu dei sui cecidit^ Vere etenim decuit, amice, ante Deum istum, cui se crediderat, atque in eius templo, in sacrificium et victimam offerri corpus ipsius idolosuoin memoriale. 5. Aries quoque se extulit ac superbi- vit , et cornu petiit ad occidentem , aqui- lonem meridiemque, et bestias multas deiecit, nec quaequam adversum eum A] r ^ » 9 O 9 K ?i^ A ?• liC^A^ ojL Jl^ j^jUfo \-^\X\x ^)c^U/ JL^ oU» If^a^o ve.oij J^ '^ J^<»f4<> 'i ^- yViN :|{-tefo ^.JJ: K^ij! -^yLl K^;]f ^ l^l^o C%^ya^\ M^ "^ l^o^ ^>-. M^ -1 V. -;>\ JIh^ H^4/! I ^ N*»» y\ /■■!•> IfJ \>S\X l^i \K\^ JbotioiS : y[(ifiLiLd 9 15 |i|i ^fo .Q^o^} ^ "^o .a^Kmf ^oia^ j^oi "Wsif j^ o^ "^^^^ i^L-Oo; otf' ^ j^oi oil^^ ^ffl «^oi^Ki^ r y •,-_ofo si^fo i^f >^;uf o6i ^^o iJ^aJb^ |,..'v,^^; Mp^ 25 l^ w.oia^fA OML^ jo .iIjLi^ \ik^ • II (IV) Reg. xviiii, 35. Is. XXXVI, 20. — « Is, xiv, 25. — » II (IV) Reg. xix, 21-23, 28. Is. ixxvii, 22-24, 29. — «II (IV) Beg. XIX, 37. Ib. xxxvu, 38. 193 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 194 9 7i y 10 a». |. iy >.>n^ i-^S :wS^ |lo |4-*1o .won^^^A o:^ j ^ ^»Ufo dii?i^ ^lo wg , .^v>^ :|; j f soifco'^ ^oUlti^ ^I» V-^f |i^'o MiJ»» |I$^j :|4oi i-L^' • * • • • ^ol,.jLaak]! ^f |If ^ . o \ l\ -^ MS^ .v»^ L- 9 i^r ««B^O sJ^ yS>:M K^jUf 1^:! M»f>^ \^A \i^ ^:-^! i^u/j j|.JoK^ \ul5x ^o^ |JL»j Mu^ilK-^ v^/ ^ /. \t ^j MiDJL-sj ^ ^iL^ j^oi ji "^K^f ) ;} ^010111 ^I^^A fBo f^o ;l v>..f wOioS^ oSoi J,aj, Li ♦"^.j^, \^i^ oi^J! .owSS. ^i J il il^. ji|i j>oL ^1 jJio r r 25 K-^<>. )-JL,| ;eU^ 1^01 V jio ojlL^ip^ smi$o v^oi^ V .^U/ stiam ducentur, sicutabducti sunt filii re- gis Ezechiae , atque in palatio regis Ba- bylonis eunuchi effecti. Si autem in tua sapientia superbis, non utique Tyri principi praestas , cui exprobravit Eze- chiel dicendo : Numquid sapientior es Da- niele, aut sapientia tua intueris abscon- dita*? Vel si mens tua ob annorum tuorum longitudinem se exaltat, non superant numerum annorum principis Tyri , qui imperium tenuit per dies vi- ginti et duorum regum domus luda, quorum sunt anni quadringenti et qua- draginta^. Cumque regis Tyri fuissent anni totum illud tempusmultiplicati, ita in corde suo dicebat : Deus ego sum, et Dei cathedrae in corde maris insedi^. Dixit autem ei Ezechiel : Homo es, non Deus^. Nam donec absque macula inter lapides ignitos Tyri princeps ambulavit, fuit super eum misericordia ; quando autem cor eius est exaltatum, perdidit eum cherub obumbrans*. 8. Quinam autem sunt hi lapides ignis ? nisi filii Sion et filii lerusalem. Antiqui- tus enim, in diebus scilicet Davidis et Salomonis, eius filii, diligebat Hi- ram eos qui de domo erant Israelis; quando autem de loco suo sunt abducti , super eis laetatus est, pedibusque eos AB] — 1 A ;s«l{ . — 11 B viginii dmriim regnorum ^^\\h ^L^Lo ^;mx. — 14 A om. looi* -^ 17 A Ui;av — 20 A combussU eum of),Ao{ [oiPo{- — 21 A u9 [m^. _ /6. A om. ^. _ 2is B ^ (sic). > Ezech. XXVIII, 3.-2 Vid. Praef. § 12. — 3 Ezcch. xxviri, 2. — * Ib. xxviri, 2. — & Ib. xxviii, 14, 15. { 199 APHRAATIS 200 protrivit , et amicitiam domus David ob- litus est*. Quod vero tibi dixi lapides ignis filios luda vocari, non de meo inge- nio protuli , sed de ipsis effatus est lere- mias propheta , super eis in threnis suis lamentans , dicensque : Filii Sion lapidi-- buspretiosis erant praestantiores^ . Et rur- sus ait : Quomodo proiecti sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum '. Iterum per prophetam dicit : Lapides sancii erant in terram eius proiecti*. Ip- sisque lapidibus inerat ignis ardens , ut ait leremias : Factum est in corde meo ver- bum Domini qua^i ignis eooaestuans, et exarsitin ossibus meis^. Ipse rursus lere- miae dixit : Ecce ego do verbum meum^ in ore tuout ignem; etpopulus iste tanquam ligna erunt^. Et iterum ait : Verba mea velut ignis egrediuntur, et quasiferrum ex- cidens petram''. Propterea prophetae inter quos Hiram princeps Tyri ambula- bat, lapides igniti vocati sunt. 9. Huic quoque dixit Deus : Cum che- rube uncto et obumbrante fuisti^. Cherub vocaturrex, qui, sacra unctione illitus, cunctum populum suum obumbrabat, quemadmodum leremias ait : Spiritus oris nostri unctus Domini, de quo diximus quod in eius umbra vivemus in gentibus^. In umbra enim regis sedebant, quando ^JKJCm va.oij wiaf :v^fo oiLs^j^ s SlLlx x\:£l oilo .\iAl |i|^ ^ oSoi ^^ ^oio .oi:»l)J^ wSoi ^;ki \kis^ P^f; yJl ^^ Uoi IfA^ \\ij |_§|i 10 -^ M-io Ifnij \Uj yJi M/ o<5U l^; :Maofi oi-S '^i j^ I v>\f> :||a.j yJaoA^ y^^OL^^ :V— ^f oiJLo .\ m tn y^\ v^oouJ is JljVA ^(o :^;aaj jlaj yj{ wJa^K»« \±L,^^\^ ^^ .\J\t, jJ4^, aiM)lf? % \-^ yJU^ 1^2« >^ ♦ ll^; |i|^ |J^ y^ K^Soif :ojL vm/ o^Xo 20 |i^' v-^ M6va .^^^'o ^.jj^ ^/ oi^ oj!kD ""^ j^oi ""^.^:^ ioio t^ ^/; Mii? :M^'f Po'f? K^ IJIj ojSS^cd; yPo(; 001 :|it^ 25 ^Ki \S:^X V^oisl^ Jvivi< AB] — 4 A om. ;^ — » A ^^^v — 6 A |j^{. _ 9 A Ix^la. — 12 B desinit I^mW. — 19 A 1^;. iCf. Amosi,9. — «Thren. IV, 2. — »76. iv, 1. — * Zach. ix, 16. — «^ler. xx,9. — «/ft. v, 14. — ' Ih. xxiii, 29. — 8 Ezcch. XXVI II, 14. — - » Thren. iv, 20. 201 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 202 . jli^ ii; v^ oSoi vOOU^ JLL) ojk jU^I ooi ) r.j.%>f> ^; v^P ^/ vf^ I— 7^ oKi* ^o^ '^jJu jf^ li:^^ 5 ^j «olXs^Kj jis^o :)i^ j, ojk M^^f v-^ v^7 .IC^J oo, ^S:^ M^ .pL:M jJoojl:^ ojk ^ 10 i o6JLo IfioU jIq^^ ^ssLifto;^ ^i> ^oi ;p\ Ji^? ;ij ^ ojk ooUif jlo ^^ » 15 K^oa/ ;^j, ik^ o^f j ^f Jlsc^ .^;^ Ji;][ oiL Jif x;^,^^ ;6j ^ J^/ oii • ^ .^ r^ ,5 -^ '^ ,p r ^ ^ _ r fp r4 OOI J l'^) •> OldO .,«J^ 20 mOIoK-^, ^^«^^{ I -^^ ** ^ :^o^ ^^ V^ ^ii- • jo '«i^.^Lbe; ^o^^.^Lmo K.Soif :v^f V-^"^^ ^ ^eo .^^>^^ ji v-^ ;ii^^ ..-^f i^'f i A] — 8 A ^. * I. e. ipsi$ praeerat; sed caput exprimendum fuit, «t sententia auctoris servaretur. — » Thren. V, 16. — « Ezech. xxviii, 16. — * Ib, xxix. ad caput eorum stabat * . Cum autem ceci- dit corona capitis eoram , absque umbra facti sunt. Si quis ait verbum illud de Christo dici, iste quod scribo absque iur- gio accipiat , et persuasum habebit id de rege praedicari. Ait enim leremias de po- pulo : Vae nobis quia cecidit corona capitis nostri^. Christus utique non cecidit, nam die tertio surrexit. Rex autem de domo luda cecidit, neque amplius firmum stetit regnum eorum. Cumque addit : Perdam cherub obumbrantem^ ^ Cherub ille quem perdet, Nabuchodonosorem esse Scriptu- ra docet : Opus Tyro exsecutus est, neque a Tyropro exercitu eius reddita est ei merces ; idcircopro opere Tyri terra Aegypti data est ei\ Quomodo vero merces a Tyro Nabu- chodonosori non est reddita? nisi quia divitiae eius in mare abierunt^, neque eas Nabuchodonosor recepit. Hoc ergo tempore perdidit cherub obumbrantem, qui est Nabuchodonosor. Sunt enim duo cherubim : alter unctus et obumbrans, alter obumbrans , non unctus. Superius namque dixit : Cum cherube uncto et obum- brante fuisti^ ; ait autem infra : Perdam te cherub obumbrantem ^ ; nec dicit : unctum ; Nabuchodonosorquippeunctusnonerat, sed David et Salomon , ceterique reges post eos. Qua autem de causa vocatus 18, 19. — 6 Ib. XXVII, 27. — ^ Ib, XXVIII, 16. — ^ Ib. xxviii, 14. 203 APHRAATIS 204 est Nabuchodonosor obumbrans? nisi proptervisionem arboris. Arboremenim vidit in medio terrae , subter quam om- nes bestiae agri consistebant , in cuius ramis omnes caeli volucres habitabant , ex qua etiam omnis caro alebatur * . Et somnium eius interpretans ei Daniel : Tu es, inquit , arbor, arbor illa quam vt- disti in medio terrae; subter te consistunt omnes populi^. Propterea erat cherub obumbrans, qui principem Tyri perdi- dit, eo quod super filiis Israel de terra sua abductis gavisus erat, et cor suum exaltaverat. Ipsa etiam Tyrus septua- ginta annis vastata est , quemadmodum lerusalem, quae annis septuaginta in desolatione sedit, ut de ea Isaias pro- pheta dixit : Septuaginta annis Tyrus errabit, sicut dies regis unius; et cum universis regnis super faciem terrae for-- nicabitur^. 10. Tu ergo qui te exaltas et inflas, noli cordis tui decipi superbia, nec dicere : Ascendam in terram feracem , et adver- sus bestiam validam. Non enim est ab ariete necata quando eius cornua contrita sunt. Sed hircus abrupit arietis cornua ; modo factus est hircus bestia robusta; nam cum imperium tenerentfilii laphet, Darium, Persarum regem, occiderunt. A] — 16 A oi^- _ 24 A oi6j;o foi^iwD primo. r l^dff ll^ ^oi:^ ^U:»: ^o)LJL\ I ^y^ml L^OV ^»X.*^ - /<^ifc >^<^a<%Ck#Sv ^^jCa {^U^\ oik pof r y r hS^ hJ^\ \lSi\ e^ lli^ 6oi hJl .|id&^ v^oiS.i ^paal y^MLJ^i i)L\l \i. ^ok ^mJL^ jl y K\i i .\iu.^\ \liLj;, "Viio \Ltic6 ^^if ^\iai .^l ^ lU^ jI^^^K^ :;/ KiL: wid ^ 'V^ .\it/,%.\ > Dan. IV, 7-9. — » Ib. IV, 17-19. — » Is. xxill, 15, 17. i 205 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 206 ^oj/ ^o^ «^ |i.JL:a;o :^f K£s 5 k^Il^ |;« ^d^i; ^ili |^>^ "^jl^f .l^i^^ v«^oi« »6v^» o»:k«j ^ wiaf f v^ouM, |u.i^S I^JliiM? xi?M .|_i^> v^oU^{ |.^'a:« KMfo .k^ .cua^ whid vojoi» y^ woa» ^«^«(»o 10 ^ JUl «.Jdf ikftjiaj; V^ojk Uoi ^ |JAJt-dr-M K^>>^K*.fo :^a^ ouM ^9 ^ot llvKilN |Lm(^ :|JL^ ^j IS^, ^»: p^ .>k^ M^ 15 uiijf I^^Jl |U:^Ja:^ ojk "^ULa^ oifeLaj-^ |iM r^ Vt^ ^ ^ ♦^Vl» ^fo/« |>«> t^ »jJ^o^f v^^ 1^)-^ 20 ^j |>^ ^a ;jj'ta^^ «^o "^j^! OI^DV-^O 1 V>) fl>f ^010^990 Ot ?| mO ^oicS^i^o iioiftfi^o :)ii^9 od^J^CL^iio "^jLCff oik *9-^fo :Mp!0 tfVJ^i 25 •)— ^!! )-^9 ooi Kj( :9jJ^ ^o ^ i \ f s^oK^ K^^ U^il Nunc quarta bestia tertiam devoravit; tertia illa filii laphet sunt , quarta autem filii Sem, scilicetfilii Esau. Quando enim visum quatuor bestiarum Danieli obla- tum est, primo vidit filios Gham, qui Nemrodis semen sunt, scilicet Babylo- nios ; secundo vero Persas atque Medos , qui sunte filiis laphet; tertio Graecos, Medorum fratres, quarto demum filios Sem, filios scilicet Esau. Etenim filii laphet cum filiis Sem societatem inie- runt, sed dein sublatum est imperium a filiis laphet minoris*, ut Sem maiori daretur, eique adhanc usque diem supe- rest, usque in saeculum. Quando autem tempus advenerit quo filiorum Sem do- minatio consummetur, suscipiet illam Dux de filiis luda egressus, cum in secundo suo adventu aderit. ^ • 1 1 . In visione enim quam habuit Nabu- <3hodonosor, quamque ei Daniel aperuit acpatefecit, statuamviditcontrase stan- tem ; huius statuae caput aureum erat, pe- ctus et brachia argentea, venter et femora aenea, cruraqueetpedesferreaet testacea^. Dixitque Daniel Nabuchonosori : Tu es caput aureum^. Quare autem caput au- reum dictus est ? nisi quia super eum le- remiae verbum expletum est. Ait enim A] — 13 A o^l — 14 A lootv — 23 A otftoe^o. > Gen. X, 21. Cf. infra Demonstr. xiii, § ^- — * I>an- "» 31-33. — ^ Ib, ii, 38. 207 APHRAATIS 208 leremias : Calix aureus Babylon in manu Domini, qui de mero eius inebriat omnem terram \ Caput insuper omnium regno- rum Babylon appellata est , quemadmo- dum est scriptum : Caput regni Nemrodis Babylon fuit^. 12. Dixit deinde joec^M^ et brachia sta^ tuae fuisse argentea; quo aliud regnum, illo minus, DariumMedum scilicet, signi- ficavit ; regnum enim in statera sumpsit [Deus]; appensum est regnum domus Nemrodis , et impar inventum est ; illud- que, eo quod impar erat, Dariusaccepit. Propter hoc igitur dixit minus esse re- gnum eius ; quia minus erat , non domi- nati sunt filii Madai terrae universae . Sta- tuae porro venter et femora aenea erant ; et dixit : Regnum illud tertium universae terrae imperabit * . Regnum autem est filio- rum lavan, seu filiorum laphet. Stete- runt filii lavan adversus regnum fratrum suorum; Madai enim et lavan filii laphet sunt.Madaiautemineptus erat, regnoque gubernando impar, donec advenit lavan frater eius, sapiens et callidus, disturba- turus regnum ; siquidem Alexander Phi- lippi filius, toti dominatus est orbi. 13 . Crura autem et pedes statuae ferrea erant. Hoc est regnum filiorum Sem, qui sunt filii Esau*, firmum utferrum. A] — 16 26 A OM^«Iv 7> 9 9 jfftnX-V) M<>6 : y 9 %dfo • Y f ?• 9 ^ 9 4. .^$f oiLxo J( .^mr. t-9e •!( -*'^^ :oiias^ »01 Ji.^; pof Ji&^^^ wia o^C^ t Uoi J( .-'mr.; '^^o Adi«: ik^s^, v^/«o ,\lJji JdoSj, 15 jUsi^ ojL/, j-i${ ojLl» .j^ i^a^ w^ O^ \^0U^(! V^ JJaS^^ 9p ^ f /mriO -f ^ ^^9 J^oi^^^nAa 20 f' 4 9 w vo-ioi) ^o^ wOa» Jlft ^N^rt ouisi/; :V^1o .Ji,v»^ jJl IJL^, ^ » ler. Li, 7. ~ 2 Gen. x, 10. — 3 Dan. ii, 39. — * Filii Esau, seu Edom. Vid. Praef. % 12. 209 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 210 I, 10 ^«daie« liokajo j^*"^ v»^.^ yooou jlo .)jLJ/ '•>)>^ va^^k.MKJ )!»&» ll^aS^^^ Jf^ .|_I^ ;ai: jjv-i >J.f ^ jif :|k::^^ "'■; fi O^Cf ^ jiA^ ^KjJLo ^-^v^ 20 yCUOKjJ i-i>ot ^ • »o; VI I inY ">» lln n >v> ^oio .jLu wi^l^ vXajk K^ea/o j '(\v> ooi; oiilij I^Oi^jLi; | '<\v> > /fi^ jlo :ojk J^oi |j>a^ ^«oiGk^^9 V-i^l t— ' .^ " oooi :JU.dj woi 1^^ l-Lx^^^ioeif* iki^sJ»:^ M^ J^oi J^K^ J^ 25 J. .'v. .r 4 ,^ N? Jl^viji o&C^eUnj jfoi\vi-^ ^^^ouJ^ Et dixit : Qiiomodo ferrum comminuit et conterit omnia, ita regnum quartum omnia comminuet et proculcabit * . Pe- dum etiam et digitorum observat par- tem ferream esse, partemque e testa lutea. Ait enim : Ita quidem commis- cebuntur humano semini, verum non adhaerebunt inter se, sicuti luto fer- rum non miscetur^. Haec de quarto regno aperuit. Reipsa in regno filio- rum Esau non stetit rex filius regis qui regnum gubernaret; verum congre- gantes se filii Esau in urbem vali- dam, domum senatus effecerunt, ex qua civitati constituerunt ducem, vi- rum prudentem, qui regnum modera- retur, ne, dum eos examinaret curator regjii eorum, invenirentur deficientes, et appensum regnum auferretur ab eis, sicut regnum examinatum est fi- liorum Nemrodis superbi, filiisque Madai insipientis est datum'. Rex autem qui instituebatur, prioris regis semen perimebat, neque adhaerebant inter se. Comparatio vero humani seminis cum caeno significat regem, simul atque in regnum eligebatur, radici regni ferrei sese commiscuisse*. 14. Deinde ostendit in diebus regum illorum qui imperium obtinebu7it, suscita- turum esse Deum caeli regnum quod in A] » Dan. II, 40. — « Ib. ii, 43. — 3 Jb. v, 26-28. — * Ib, ii, 41. 211 APHRAATIS 212 saecula non dissipabitur nec transibit ' . II- ludque regnum est Christi Regis, qui regnum quartum submovebit. Superius dixit : Vidisti petram excisam absque manibus , et percussit statuam in pedibus eius ferreis et fictilibus, et valide eos com' minuit^. Non dixit percussum ab eo esse statuae caput, aut pectus et bra- chia, neque etiam ventrem et femora, verum pedes, quia de toto simulacro pedes tantummodo lapis ille veniens offendit. Et in sequenti versu dixit : Tunc comminuta sunt pariter ferrum et aes, argentumque et aurum^. Post eos enim ut rex Christus regnabit, tunc re- gnum quartum conculcabit , et totam sta- tuam obteret. Porro tota statua mundus dicitur esse, caput eius Nabuchodono- sor, pectus autem et brachia rex Mediae et Persidis; venterque et femora rex Graecorum, ac demum crura et pedes regnum filiorum Esau; lapis vero qui simulacrum percussit et contrivit, qua universa terra impleta est, regnum Regis Christi, qui mundi huius imperium ever- tet et in saecula saeculorum regnabit. 15. Audi nunc de visione quam Daniel conspexit quatuor animalium de mari ad- scendentium , atque aliud ab alio diver- sorum*. Ecceeorum visionem. Primum AB] .. i A OM^*tv — 22 B incipit |Ioa::m. JLJL |iji hJ^\ rpof '^i^k ^ .ji-JL^ JLWo J-J^j^jo ji jV^ ^oiaX^f "^ oU^"^ oiL^f: pof jo .s^ ^i jUfo ^^^i^ ou^ "^ jo J^p^ ?». y « lA 4 fi I^C^'; OJ^ ^ ""^^^^ .^«OIQ^S^ \J\S ^^ \M !^^^ ooi 10 s^oaLL .JJoifo JJoJ^o \l2J> iy^ y^JLU^ ]^^^ ^L^ jLjjL^ii j/AagbJa^ liLj^Lxs oi^o ^il Ju^C^ OlLd • *.M^» 9- «: li^ r ^OIO^HO oiK\ft ^\n fo ?> r # ." e s^ ^]y |^J-.2 ^ ^«^ o^Jl ooi j-j'^ J^ ^ Jf & ^ ^ r » Dan. II, 44. — « Ih, ii, 34.-3 /^. u^ 35. 213 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 214 \ISlj \jS^ '.hJU oS^ ^ Jii/ Mf^ j^ ^U; ik . r^ Ojk OoUlf 5 hSif ik^o. *" ' ' " ^ JuJL»;]^ oik Me l^" ^{ jfjA^t ^e^-a^o J <^ v^o ^l oj^ K^ 10 iU-i \^ v*^ J-A: . JJLJ oi-S^§^ '»' " f .V...i' .. r.'l <.£. I^.r' ^v5 i/^j^ ♦ipM^V • ^ 15 jl^ .ojk M l^j% ^o j^iji pM% JL^f oL> v^ jUL^ . j^iji pM% lUst} r^WM |jLcb4 l^' :V^fo 20 $Jifda^ ogbo ^ j4^/ |j%o : ;6lf; V^ ji£^ .oik M J^% Jl^t :po1o ^oi^ It^pc^ 9jJtda^ ^ofij td; iKsSh^ :po^[o JiiJ; ^/ J^i/ c^ jksj; 25 Oi^X^f ^^i^ ouiL^ o^^if; JLS>^f 5icM^ /eo erat, et alas habebat aquilae; et vidi quod eius alae avulsae sunt, et super pedes quasi homo stetit, et cor hominis datum est €i\ Sccundum animal simile erat ursi; ex unaparte stabat, et tres cos- tas in ore suo inter dentes suos habebat^, Tertium animal erat quasi pardus : quatuor habebat alas et quatuor capita^. Quartum animal terribile, robustum ac validum nimis, dentes habebat magnos, edens et comminuens, et reliqua pedi- bus conculcans*. Mare autem magnum quod Daniel vidit'^ secundus iste est, et quatuor animalia quatuor regna sunt prius signata. 16. Animal primum leoni simile dixit, alasque habens aquilae. Primum illud animal est regnum Babylonis, quod leoni simile est. Sic etenim scripsit leremias et ait : Ovis errabunda Israel : leones eam errare fecerunt. Primus devoravit eam rex Assur, et iste novissimus hunc superavit, Nabuchodonosor rex Babylonis^. Leonem ergo eum leremias appellavit. Dicitur deinde : Alas habebat aquilae''. Ita enim est scriptum : Quando Nabuchodonosor in desertum cum bestiis exiit , crines eius in similitudinem aquilae creverunt^, Di- citur etim : Vidi quod alae eius evulsae AB] i A\mjI ^l o»^^ "^o — 7 A |N.>.->W' _ II A oot [aioi. _ SO A \twl — Ib. B ^. _ SS A ;mIv ~ Jb, A 01:^. • . » Dan. vii, 4. — « Ib. vii, 5. — « Ib. vii, 4-6. — * Ib. vii, 7. — & Ib. vii, 4. — « ler. l, 17. ^ D«n. VII, 4.-8 Ib. IV, 30. 215 APHRAATIS 216 sunt, et super pedes quasi homo stetit , etcor hominis datum est ei * . Prius , videlicet in visione statuae , adsimilatus est aufo, ex omnibus quae in mundo tractantur excel- lentissimo. Nunc, in visione animalium, cum leone componitur, omnium anima- lium fortitudine sua praestantissimo. Aquilae tandem aequiparatur, praeci- puae inter omnes volucres. Quaecumque autem de eo sunt scripta , in eo adimpleta sunt. Dixit enim de eo Dominus : Ego posui iugum ferreum super collum cuncta- rum gentium, ut serviant regi Babylonis annos septuaginta. Bestias quoque agri et volucres caeli ipsi dedi, ut ei serviant^. Porro quando rex in similitudine erat capitis aurei, homines ei prout regi ser- viebant ; quando vero in desertum exiit , servierunl eibestiae tanquamleoni ; cum- que facti sunt pili eius tanquam aquilae, volucres caeli ei velut aquilae servierunt. Quando enim cor suum extulit, neque agnovit potestatem sibi de caelo datam fuisse, iugum ferreum a collo hominum confractum est, et ipse cum bestiis abiit, et pro corde regis datum est ei cor leonis ; cumque super bestias se extolleret , sub- latum est ab eo cor leonis, datumque ei est cor volucris; et cum alae tanquam aquilae increvissent ei, super volucres se »JN-JL»» O^if Mi/; j 4\o K^ \Ml yJj J^>.JLdo :) v\\^ A,^K ,i „V)» y^f v» .Qt .^.ftaa.\ oji KjW j.^f \L4io :) Ji\.^\; yJi [^l JIL^ 10 15 MUt^ toaj fJ>o JW* ^l e«^ J^oi t-9e :J^;jlf ^/ ^ r r .r .JU^f yA M^f J^-4^ oiK.^ JJLi^! ^ jie o»i:S y^\)X\ ^e ojk v^/ ojL ooUif eoi \S^ ^ ^LJ/ widf Jlej ^ jijvi; J^ J 4<> .aL-^jf^... r, :J-i$/; J.^ ojk o<;Ui| J ^\v>% ou± o \^^<>\ j^: i^o, •,-&pe,: ^4^ J^; KAI ^^^ ^, ^ v-^5 .1^01 .-^]^ 15 ^i )-M^ )l^« OUO^f ^/nN? );oA-« Vbef Kklf )j[^e Ik-^ |i*;} 04^ oik Me )^ 20 Ojk M ^t )^$1^ woioi^ Kkif v^llou^ .^ )fA. ■'?\ )^oi «SL^i :).^d&,^ vfioe^ttjS.]f '-5 ''^j P%^^ £^ •• 2 J' • ^ 25 )U:^^ ooU; '^^ :)fA..';\ ^! )I/ ^ o.$Ki vM'! ^^9^* ^*l^ yk^/o oali^^ oi^w^^o exallavit ; tunc avulsae sunt etiam eius alae, et datum est ei cor abiectum. Sed quando cognovit dominationem in re- gnum hominis Altissimum tenere , eam- que committere cui voluerit , tunc prout homo laudem reddidit. 17. De secunda autem bestia ait : Si- milis erat ursi, et ab una parte stabat ' . Quando enim Mediae et Persidis regnum esurrexit, aboriente stabat. Et tres costae in ore eius^. Aries versus occidentem et septentrionem et meridiem, tres caeli spiritus , cornu petebat ; hosce tres spi- ritus continebat et feriebat , qui in simi- litudinem sunt trium illarum costarum quas in ore suo ursus habebat, donec ab occidente egressus est hircus , qui arie- tem percussit, costasque ex eius ore abstulit. 18. De tertia bestia dixit similem eam esse pardi ; quatuor alae volucris erant super latera eius, et bestia illa capita quatuor habebat. Bestia tertia est Alexander Macedo; fortis namque erat ut pardus. Alas quatuor et capita qua- tuor habet bestia ; quia regnum quatuor necessariis suis ille dedit, qui post se gubernarent. Quando advenit, Darium interfecit, atque eius loco regnavit. AB] — 1 A super volucres] cor eius sicut volucris |fi^;a ^J op^ [\^iB "^* — 9 A |Ia&^. — 13 A ►o». — IK A oMoo&a^. _ 21 A ft^i» \L^ uoto .|La^. — M A om. ;-n^. — 24 A add. ;^[oomv » Dan. VII, 5. — « Ib. vii, 6. 219 APHRAATIS 220 19. Animal quartum fuisse ait im- mane , forte et robustum valde , come- densetcomminuens, et reliqua obterens pedibus. Illud est regnum filiorum Esau. Nam postquam Alexander Macedo im- perium adeptus est, fundatum est regnum Graecorum, quia Alexander [natione] Graecus erat; verumtamen super eum completa est visio tertii ani- malis ; tertium enim et quartum regnum unum sunt. Regnavit autem Alexan- der annos duodecim, et post Alexan- drum septemdecim fuerunt Graeco- rum reges; annique eorum sunt ducenti sexaginta novem, a Seleuco Nicanore ad Ptolemaeum; et nume- rantur Caesares ab Augusto usque ad Philippum Caesarem, reges vi- ginti septem, quorum anni sunt du- centi nonaginta tres, anni autem Severi sunt duodeviginti ' . 20. Daniel enim ait : Considerabam cornua decem in capite bestiae. Porro comua decem, decemregessunt^ , quiillo tempore surrexerunt, usque ad Antiochum. Di- cit etiam : Cornu parvulum inter haec rfe- cem ortum est, et tria ante illud ceciderunt ' . Antiochus enim ad regnum provectus tres reges humiliavit^, atque adversum UA^o Jbf hsSlilhsS JiLColo JlL^ 0^1 «)uJuf ouX^^ jlW; ^)o^o ?• r ^oy I nw^l J^oi y r 9 9IN^ 5 t3 i\j:S&ii JJL&a^ ojL U^ .^. 4 ^ ooi ^ou^ ^o»! i rfi*(S( ooi «d/ jKJkrfCM ^ J^ ^ :^eS^ 6oi ^^oiqS^ vapot» I miiS/ ^; ^^( .jK«i^«o lo ^ \ii^X ^a^Sl^ oSoi5 : l^ttdii ^ \ m\K ^i ^S^ v«Do»f.j_aa^( »Kj» ^Kao ^^ v^ouin ^o^ ^'iS?v> J ftymo oooiS ^o) vf N ^,fi\ J-3>ojl^ 15 ^o^ y^^iS? v> J\^io ^*^m\ J ?^-|^^ :^^ «diS ^^x> ^J->o vooi^ ♦v£DO9a£0; J|m\iv>i y ito >( 20 :jl^; oU^f ).i^ jii^ Jk^oi o^ ^--'{S?v>^ JCm^ v^ v^ \il-^ »/o •vADa^^£^jl J^{,^ J-ldj ooi^ ^A^ JULi ^ JLo^ jlf^j Jii^; » :^jUCj$ . ^ . • ^ AB] — 1 A 1^.^;t. _ Ib. A U^v _ is A ooi [locn* _ i4A«MAo^v^^. — lisA uwol^^ll. ~ /^. Ap;mi> /^. B xm\^^ t;^xjKlo. — Si A add. ^ot [;mx. — 24 A 10 A t^^^^^Wo* — ii A^o- |^a*9- A 17 |«i;£AO. — 19 B om. ^iko. — » Vld. Praef. §20.-2 Dan. vii, 8, 24. — » Ih, vii, 8. — * Ib, vii, 24. 221 DEMONSTRATIO V. - DE BELLIS. 222 \ ^ ^ a4 ?• Jf jJa^ o^ J^, ;^of po'[, JJ^ 10 J ^<, ^^^■^-^V oJ..^o^ii-^ JpU adoU :JJL»^^)q£^UJI 01^^ Muf jK ..f^N ji^J^ ^ .f '^\f SiJo^ If^oii ^io ;JJL^ ^^, SiuLxkil ssJ\ ^ oSoi ^.^ ikak^ s^/o 20 ,jNij[,^^ O&l > Vt VI < t-9 tv^oi^ J f, n tf •>< J-L»ji ooid — i !^ :\^^ j_^^f^ ^^ ;J^'fj;o J-Uy .aLio :ji^ J^ 25 jLal Jil^ :;e^{! J v» .* o "^^^Uo ji, J-4^ot- ^ v-4, 1-^ ./-^f sanctos Altissimi superbivit' et adver- sum lerusalem ; domum Sanctuarii foe- davit , sacrificia et oblationes hebdoma- dem et dimidium hebdomadis cessare fecit , annos scilicet decem et dimidium ; scortatores in domum Domini intro- duxit, observantias legis praepedivit, viros iustos interfecit et volucribus caeli bestiisque terrae tradidit. Sicque in die- bus eius adimpletum est verbum quod dixerat David : Hem , intrawrunt Gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum, effecerunt lerusalem deso- latam; cadavera servorum tuorum in es- cam dederunt volatilihus caeli, carnem sanctorum tuorum bestiis terrae. Effude- runt sanguinem eorum velut aquam in cir- cuitu lerusalem, nec fuit qui sepeliret^. Haec eo tempore completa sunt, quo virvenerabilisdiebusqueprovectusEIea- zar, et beatae Samunae filii , qui septem erant numero , occisi sunt ' ; et quando ludas et fratres eius pro populo suo luc- tabantur, seque latibulis tegebant. Eo tempore bellum gessit cornu cum sanctis^, sed eorum virtus praevaluit. Tum An- tiochus , vir iniquus , sermones adversus Altissimum locutus est; tempora et festa mutavit^y foedus Abrahae corrupit, Sab- batum requietis abolevit, ludaeis prae- AB] — 2 B xk^fll- > Dan. VII, 25. & Ib. vii , 26. — s Ps. Lxxix (lxxviii), 1-3. — 3 II Mach. vii, 1 seqq. — * Dan. vii, 21. — 223 APHRAATIS 224 scribens ne circumciderentur. Propterea de eo dixit Daniel : Existimabit se muta- turum tempora, momenta et leges; et tradita stint in manum eius usque ad tempus, tem- pora et dimidium temporis ' .Tempus autem et dimidium temporis est una et dimidia hebdomas, id est decem anni et dimi- dium. Rursus ait : ludicium constitutum est, etpotestatem eius abstulerunt ab eo, ut eum pessumdarent et disperderent usque in finem regni^. Antiocho utique iudicium occurrit de caelo', acri pessimoque mor- bo implicitus est, et prae putore quo fe- tebat , nemo ei propinquabat , dum ver- mes de eo scaturiebant , eiusque carnem exedebant, propterea quod vermiculum lacob* oppresserat; et putruit caro eius adhuc vivi , eo quod filiorum lerusalem cadavera siverat insepulta corrumpi. Labem habuit in oculis animae suae, quia sanctuarium Dei inquinaverat. Ora- vit neque exauditus est, eo quod non audierat gemitum iustorum quos inter- fecit. Litteras enim scripsit, quas lu- daeis misit, eos appellans amicos; ve- rum eius non misertus est Deus, et in cruciatu suo interiit. 2 1 . Ait deinde : Suscipient regnum sancti [Det] Altissimi^. Quid ad haec dicemus? Num filii Israel regnum Altissimi ac- JlJM^ U-»J nft<>. .■;>><. ', ^ m H, n\ fiii 01 i^Nnto oJ^ | f ^»o :o6l ) V>f \ 01 IO| ^QJO OlfflN ^mI» oum • • • ei^fe .M^ ^ Ml; vmo^^ji 10 ii ^e :}JjL>o jL^ JJ^i^ ?» _?» AJLJo ..Sei «JL.1 ML^i eiJLr^i^ jk}« "^ s^f< mOIQl £ r ^ ,00 fl \ >» 15 ^ ^ r ti/ wj^: j^ ^u • • "• oL> .'V^ J-^!J! Ji^f i-jf J^5 J-lle^^ ;fio j4-^f J^ ..eiQ^ >^' jio :.^>.f 20 V ♦J^ JU V? Xjf^^ V^j; JJ^ .jL^^^f [ii^ 25 AB] — 3 B om. jk. _ 9 A ISo^. — Ib. A uom6«m. — ii A ll^o U*» l«o»»ft3- — 13 A add. »oot [^- _ 14 A ot;««^. _ 16 A u;jftv _ Ib. B ^a^W. _ 18 B |)-»al%- — 20 B |A«^fv • » • • » Dan. VII, 25. — « /6. vii, 26. — 3 II Macch. ix, 18. — * Vid. Is. XLi, 14. — & Dan. vii, 27. 225 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 226 ^ A 5 jlj r^i oa .Mi-:5> v^f j:^?, jjjj-i^^oi-^ 10 "^^..e^ ou^Uf V^sOJoi .jksi^Ji^ V^ ji[o :^fU ^K» JiillSl oL:»f |l v^Joio v^( ojiajo ^( 9t-^; ^^i 15 Jf)i v^ou^ o^% v^llf .v^OI^^OuS ^ >Oi\ c;ooi; ^ ^V> :ojk 0^01^; jlo ^Mo ^Ot-tt) JJ^A^ ^o ^eot giftg^ oi^ :. fi( r r l$t— «#/ :jA^.#^LDaj J^>iUx vOoC^ oooio 9» 9 r I « ^o i| si ito : ^^ ^ ^ion \\ JJLm/o J foi ^ jA<^;a.^cL.x^ otK ^i flri*>o :^n ? ^ f - "^^ Jf ^^ K .[.JfQ^l^ Jfli^ ^ oifts mN 9io 10 ^ Svo JJon W) J SY \ I ^^'r jjli^ k^ .iLi^i joi: j^^ J^oiS Jl^x^tpk^ :jL.JLd^L^ J^oiS 15 |i^j ^ \lii J^^ o^ . J j^ JoOMO 0|,^<^ J_l( '^Sk .xiVp \ oi^ :jl>^ MoJo oj^^^ |i/ V^ : jil^ :J.i^ ^f "«^ jSog M)^) o«^/o Oiid ^\J fO . >»flfl^Kj |lo ^ nSkSlhJ fio 20 vL^f ji; Jil^ !^/o :j{:x:b |i^ K^ P^^ *ti^/o ^J^i^^p; ^^^^ ^ Jlify^ KsLJLflD/ :J iiTi^ y^oiikdoi ^L^ iljf ^ .^ioi-^o-:;, JjLtoji « sj( ^v<> Uoi J_^// i JjLa^ ISoi * ^ AB] — 4 A um. >^. — 9 A o^^o). _ II A )«ai. _ IK A loto [looto. ~ /^. A loto llooto- 19 A |d9a«» [iao;:.- — 24 B bA»*ml. — 2» A |fis^9 [lOuS^. — 10, \ 'P* » Matlli. XIX, 28. « Is. V, 3-6. 229 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 230 ^ •• .oc*.;: okCio :ji(L^ ^vi ^•« ^ iS^5 :JU^ J^ M»i-5 Jil^ .oifl j J-J^ J^L^ JfJ^o s^i :o|J9 ~ ^-^- j?)i '- r ^ 10 yOOUM OAJ9 I S X I iOiri o 9»(o oou-^oi lior»^ m(o .i: ^ ^ I ^ v ^ ^ f \ ^o ^iLd( ^ fi N fiio ^^Cjfh\^ ^ jlflM OCK |Kivf\ ^ou^ 1-^^ ^«o rj..:^^-^ 20 5:..ia-ijf IfJ-i •^. ^ JKl^ J_lft^ J-iovi^ ^ ^ • ^ I P p' ^ ^ OJ^ |.^!e^ J^oi "^^NdbSL^ ,oim^ ^o ^#K^ o ooi oiK^lj.^ad ooi Jloa^^o i\^\^ OL^l/9 Ldeooiiik ouc^ i ^ n esset vitis integra, ad opus non proderat. Nunc cum ignis eam devoravit et vastata est, quomodo ad opus proderit* ? Utrumque ramum eius comedit ignis, et media pars eius vastata est^, Duo rami duo regna sunt , et medium eius quod est vastatum, lerusalem est. Illis a Domim) vineae mis- si sunt servi plurimi; at eos interfece- runt, fruetusque Domino vineae non pertulerunt*. Ppst servos autem missus est Filius dilectus, qui fructus ab eis perciperet, et ei qui miserat deferret; ipsi autem eum apprehendentes de vinea extruserunt; paxillos absciderunt de vi- neae rhamnis, et manibus eius infixe- runt , et esurivit rogavitque ab eis cibum ; et adsumentes praebuerunt ei fel de vi- neae fructibus; et sitivit, ac potum ab eis poposcit, et acetum ei dederunt, bi- bereque noluit. Spinas quae in vinea creverant plexerunt , et super caput Filii Domini vineae imposuerunt. Cum vero a tempore quo exsistebat vinea tales fru- ctus promeret^ eradicavit eam Dominus eius, optimasque vites in ea conseruit, quae fructus redderent , et agricolam lae- tificarent. Vitis uamque Christus est, et Pater eius agricola*; palmites ii sunt qui de calice eius bibunt. Vinea ergo pro vi- nea fuit , et imperium postmodum in ad- ventu suo tradidit Romanis, qui filii Esaq AB] — ii B ^»p. — Ib, B ramos |sa«* [\^' — 18 A ;a:^. » Ezecli. XV, 5. — - Ib, XV, 4.-3 Luc. xx, 10 seqq. — * loli. xv, 1, 5, 231 APHRAATIS 232 / 94 9 \^l yooi,!^ V-^v/ -t"^^^ K.«w^) vocati sunt; ipsi autem filii Esau impe- rium ei qui illud dedit adservant. 23. Regnum autem aeternum here- ditavit populus sanctus * , qui loco populi electus est. Hosprovocavitperpopulum qui non erat populus, et per gentem stultam irritavit eos^^ et populum sanctum libera- vit. Ecce enim quod totum Dei foedus ab onere regum et principumexemptum est^, Quamvis enim servierit quis gentilibus, ubi primum foederi Dei appropinquat , extemplo fit liber. ludaei autem servitu- tem serviunt in gentibus. Ita namque de sanctis dixit : Regnum hereditabunt quod subtercaelum est * . Si enim de illis [ludaeis] dixit, cur servitutem in gentibus ser- viunt ? Respondebunt fortasse hucusque non effectum esse ; at regnum hominibus promissum caeleste est an terrenum? lam filii regni vocati sunt, et accepe- runt suam ex hoc mundo liberationem. Regnum autem quod nunc stat non vult potestati submitti regis, qui venit ut re- gnum suum susciperet , verum pignora cius cumhonore custodit, ut cum venerit pessumdaturus regnum, absque ira ad eos accedat ; cum enim aderit is cuius est regnum^, in secundo suo adventu, quod dedit recipiet, et erit ipse Rex in saecula saeculorum , eiusque regnum non prae- AB] _ 7 A lio^' — 9 A o;ol{9- — 12 A llof^v^. — li; B om. Uoot- — 17 A om. uot- 23 A ^ 6oi 1-N h>»w^Um- ~ 24 A add. aelcrnum m^^^ [ILo&Xm. v-^ vojf ^i .i-^tti ,fl:L- «i^i/j tvojf >^i/ jL^ |jJlL>5 :^ ji; ^Vd oiv? .'»<>, o^to^ oiftoJv-» .M^t-» ^.L^ J-?f^oi;:o :oui »ULf J^? '^l v^ JiS^ .^.^ K^ Jl^^ * f. sj>givi< K^ jk^ ^\\4, J{v.\ \loit H iUot t "WD^f v^Jj 4« l^ ouid voif ^^:^eu^$ J^ -'.^iiii ^l ^ JJ^ ^ yOCi*^i!t^ <^,SLo :JJLa2^k^) J^f JJ JJ:^ ouM v^ ^ .JJa!^ "^^ jlf* \£^t oiN .. ."^N ^^JsjI) 20 .Jili^J^ ..oio^^oi J^' il :oik:C^' ji, jk:2b^' '^k.^L^ j£p ^'^^ ^^ v-^jifj jJi .viou^ \i\i \i^ i^iU oiL^ijLMl» \ln-f\^ ^oi ojLsj; J '^Nv: 6oi JS^ :oo»j;j ^^ef^"^^ 25 /<|IA.%N. ^ J( "^v ^o » \ \ ^SJI^ ' Pftn. VII, ?7. — s Deul. xxxii, 21. — ' Os. viii, 10. — ♦ Dan. vii, 27. — » Gen. XLix, 10. 233 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 234 ^yoLL lA^i^ v> oiJk Mo^; '^^^ jia yf\ t^ o n:: ^- ^* oo ^^v^..?a< jlf; J-^ Am< ,.TH<> 10 oeii^ jfo «(Svi f..^ o(^ , tinKjl^o l^o^i^jL^ j 4^;^ ^f jjAa^ Jf^ ^ jk «tNvii "^^ :oi^ 15 "^J^ .oiS V-^Jl:m ooio J([^Jbo« ioi jfA-i\v>% i^ /-^r. yS. ^^JkJ; Jf^ i ii^hJo 6oi oUioi^ ^xa;^ :jl^:^ ^ J^^fpe jl* oi^ v^U Jl/ ^*AiL? o»ii»f J^lx^ li^ -^^Jo 20 Jl > Ti oilS^ ^ t fti ogujo JL ^^^ i^mn^ OklAo; U^/o roklKd yooua:^ jlo ^ S% iT^N ogujo ooi lUjL-d ^l^» teribit, quia regnum sempiternum est. 24. Imperium dedit prius fdiis lacob, eisque submisit filios Esau, sicut Isaac ad Esau dixit : lacoh fratri tuo servies\ Cumque in imperio haud prospere succe- derent, abstulit ab eis regnum, filiisque Esau dedit, donec veniret is cuius est^^ ut tunc depositum datori restituerent, nedum illud subriperent , eique custos regni serviret cui omnia serviunt. Id- circo illud regnum filiorum Esau non tra- detur copiis congregatis quae adversum illud iam iam sunt ascensurae, quia re- gnum ei qui illud dedit servatur, idque ipse servat. De his autem quae tibi scri- psi , carissime , regnum nempe filiorum Esau ei adserv^ari qui illud dedit, noli dubitare ; regnum illud non superabitur, quia vir fortissimus, cui nomen lesus, in virtute sua venit, et eius arma totam regni virtutem portant. Perscrutare etiam et considera ipsum in censu cum eis adscriptum esse'; et quemadmodum cum eis est in censu adnumeratus, ita eis auxiliatur; signum eius in loco illo mul- tiplicatum est ; armaturam eius induunt, atque in praelio non devincuntur. Mihi forsan dices : Quomodo in annis regnum illorum qui hos praecesscrunt, bestiam AB] — I B of^. — 11 A oN ,a^^. — Ib. A add. uoi [Ijw. — 13 A U-j3 l*— . Ib. A om. uoi. _ 20 A '^^ftA. — 21 A 3/©. — Ib. A om^v- - 23 A 3/©. - 18 B Ho- — » Gen. XXVII, 40. — * Ib. xlix, 10. — 3 Luc. ii, 1, 2. 231 APHRAATIS 232 vocati sunt ; ipsi autem filii Esau impe- rium ei qui illud dedit adservant. 23. Regnum autem aeternum here- ditavit populus sanctus * , qui loco populi electusest. Hos provocavit per populum qui non erat populus, et per gentem stultam irritavit eos^^ et populum sanctum libera- vit. Ecce enim quod totuni Dei foedus ab onere regum et principumexemptum est^. Quamvis enim servierit quis gentilibus , ubi primum foederi Dei appropinquat , extemplo fit liber. ludaei autem servitu- tem serviunt in gentibus. Ita namque de sanctis dixit : Regnum hereditabunt quod subtercaelum est * . Si enim de illis [ludaeis] dixit, cur servitutem in gentibus ser- viunt ? Respondebunt fortasse hucusque non effectum esse ; at regnum hominibus promissum caeleste est an terrenum? lam filii regni vocati sunt, et accepe- runt suam ex hoc mundo liberationem. Regnum autem quod nunc stat non vult potestati submitti regis, qui venit ut re- gnum suum susciperet, verum pignora eius cumhonorecustodit, ut cumvenerit pessumdaturus rcgnum, absque ira ad eos accedat ; cum enim aderit is cuius est regnum^^ in secundo suo adventu, quod ^ dedit rccipiet, et erit ipse Rex in saecula saeculorum, eiusque regnum non prae- P4 J t4 :/ .mj^r& ri 4 " a y v-M^ ^oj/ ^/ .)_jSii ,s:k-. .iL^ifj :^ajf >^;/ jL^ |.2a:L>S '.ya^ ji* ^)ax» oivi.'n<>, ojloK^ ciKaJ;,-^ .Miw^ y .''..N^ ]^\i^o loS. \U^l j^; 10 pe/ V^ Ua^ J v>vi< K^ jl^^ j/AiJbJ^ ^a$)j% lU^ ^ ^6ot^ >otd^A V^i^^v/ .)- K-hid.; K^ IjX^ ^^.n^ \j^ \lo&i i\ :Uoi i "Wsf^f v^)j v|e 15 j.^f ^l v^ l^oilK^ J/A:^ oUd VOJ/ ^5^; l^ S|^i/* A sMi l-^j i yik ouM v-^ ^ .|_^ "Wilo |I/, |i^% oiL^ ^S^J^, 20 .\i^\s, ..OIO^^QI \i^ i\ '.C^iLii^ ji, |/Aa^" ''^.i^ |ip t^ "^ioo ^' '^\iU y^ -v^ou^ \i\i \u^ :^vl» oiK2i|:bad |Iaa^ ^oi oiL:,» I "^N-^ 6qi |o^ ^vd?^! ^)o»^ '"^Jla 25 otlft'iS.v> It— ^ jlo > ^Lao^ ^ ABJ — 7 A ^ja^Uo* — 24 A add. aelcrnum }q^^9 [jtft^^N^. » Dan. VII, ?7. — 5 Dout. xxxii, 21. — 3 Os. viii, 10. — * Dan. vii, 27« — ^ Gen. xlix, 10. 233 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 234 ?». y' ^: VI .«J jio jLM^jLiL:^ ji ^tt^ ^i ikr^ If^ |M -^Xv;, "^^ :oi.:^ iIaiNv;, v-t /^r. ^ ^^jkj* jf^ Ji JC^jK^ ^oi ow^oU^ :jk:i^' ^ J^fpo ji, oi^ v^U jl/ ^^ oi^; liAi^ j^ ^^ 20 Jl . r. ^V^^ -^<^> owujo Jl.-.>.:.a «Sbtt saiKsf Jia«/o iol^Kd >6oi^a:^ Jlo > »% /'i\ ou«jlo ooi JtlJ—a «H^flft Ji^i; .s^ pe^JX v/o '\-^ ot&J^j ^JS^ V)^: J ^N..xl ?»v». _ r y- r teribit, quia regnum sempiternum est. 24. Imperium dedit prius filiis lacob, eisque submisit filios Esau, sicut Isaac ad Esau dixit : lacob fratri tuoservies*. Cumque inimperiohaud prospere succe- derent, abstulit ab eis regnum, filiisque Esau dedit, donec veniret is cuius est^^ ut tunc depositum datori restituerent , nedum illud subriperent, eique custos regni serviret cui omnia serviunt. Id- circo illud regnum filiorum Esau non tra- detur copiis congregatis quae adversum illud iam iam sunt ascensurae, quia re- gnum ei qui illud dedit servatur, idque ipse servat. De his autem quae tibi scri- psi , carissime , regnum nempe filiorum Esau ei adserv^ari qui illud dedit, noli dubitare ; regnum illud non superabitur, quia vir fortissimus, cui nomen lesus, in virtute sua venit, et eius arma totam regni virtutem portant. Perscrutare etiam et considera ipsum in censu cum eis adscriptum esse'; et quemadmodum cum eis est in censu adnumeratus, ita eis auxiliatur ; signum eius in loco illo mul- tiplicatum est ; armaturam eius induunt, atque in praelio non devincuntur. Mihi forsan dices : Quomodo in annis regnum illorum qui hos praecesscrunt , bestiam AB] — I B o^. — n A oN ,a^^. _ Ib. A add. uoi [Ijw. — i3 A U-j3 l* Ib, A om. woi. — 20 A '^^ftA. — 2t A 3jo. — Ib. A om^v — 23 A 3/©. — 18 B Ho- — » Gen. XXVII, 40. — 2 /^, xlix, 10. — 3 Luc. 11, 1, 2. 235 APHRAATIS 236 [tantummodo] vicerunt ac subegerunt? Ea causa est quod duces ac reges, qui tempore illo filiorum Esau regno praee- rant, secum in praelio noluerunt ducere virum qui cum eis in censu adnumera- tus fuerat; propter hoc bestia aliqua- tenus subacta est, non vero interfecta. 25. Haec autem, carissime, quae tibi scribo, et apud Danielem consignata sunt ' ad finem usque non perduxi, ma- gis vero citra finem [relinquo]. Si quis autem his de rebus litem moveat , ita ei dicito : Conclusa non sunt verba illa, quia verba Dei infinita sunt, neque un- quam consummabuntur. Insipientis ho- minis est dicere : Hucusque verba haec procedunt. At nil eis addendum est ne- que ab eis detrahendum; sed divitiae Dei inaestimabiles sunt et immensae. Si enim aquas e mari dempseris, nullum cius perspicietur damnum ; si arenam de littore abstuleris, numerus eius non mi- nuetur; si dinumeraveris stellas caeli, ad earum summam non pervenies ; et si ignem ab incendio accenderis, nihil quidquam extenuabitur. Ita de Christi spiritu si acceperis, Christus ncqua- quam imminuetur, et si in to habitaverit Christus, non in te unice concludetur, sicut per fenestras domus tuae quando sol pervadit, ad te totus nou advenit. AB] — «4 A add. ool [Jo- ^i»^^i4^ sc6j |k i:^ V^oua^ v^M i;^ IJjA ^coc^ SA 0 91 vfo ,\A^ ^\^ii ^! h^jL^ JL^/o > «^ .K mv» jl j^^t woiak^ :pe/ jU» v^ l-Ha .^K££o^ y r jfiiv^N^ »^01^^^ ^^^'*'^ N. kJS^ t5 y y*. " ji J^; V^oi;!^.^^ j-jj^" :oui(L»4-^ <^K^ i JJa-r ^ \Li i oii&m ^ ji >^^^>r ^fo J > Vl> <» tOft *) J I V»l y/o ^fHI.^IV) 20 uii.a Jo :^^oi n rf>^^a-oi ji :;jj>K^ ji^ef^ J ?{ n; ^ J^ l A ,* * v>f ou^^» ^ o-JdI yfo Jo :Vi^ Ji :O|S^0lL1 OOI ^ 1^01 ji y^ *^Jo^ 25 ji yLi; jol^ ML^^^^ Jo ' I)an. vii, 1 et seqq. 237 DEMONSTRATIO V. — DE BELLIS. 238 j^^t eiK\>atCa yk jes -> ■ M» ^ jaeiJ ji U^^^^^ .of^ftfv J-joo XJ-**^? .tJB/A» V,^^ ' ^ • T^ ^.Ni^ jif .ij-io ^'f '" vkiA-Si >, f-> ^g r/ ji «df< 10 yjSk ^K^Kdf ""^iiyo >%^nn \v> "^dajJl yUf O/ J J^ jJiH^lf ^ yJi I^Oi rjiv^fj oUlj JL^ ^ i! :^ V-^^f •>^1/ ooi yalillU ^^l 15 oitojV^j ^j ^j v^jJo JLl:; yonmi ^f Kj/ .jI^K^ ioi oiJUp^ ll^j 20 ^l^^j oj:^ ''^ |jL1 loouj l-^a^f 4»|jS$i>f ijLo^I ^J^ Omnia haec quae tibi enumeravi verbo Dei creata sunt ; ex hoc ergo disce ne- minem verbum Dei attigisse, neque un- quam terminum eius esse adsecuturum. Propterea noli de iis iurgium habere , et dicito : Res ita se habent, et satis est. Verumtamen haec a me accipe , et insu- per fratres nostros , filios fidei nostrae , de his interroga; eum autem qui fratris sui sermones deridet , etiam si suos pru- dentes esse dicat, noli tamen audire lo- quentem. Quae autem tibi scripsi de co- piis illis quae ad bellum tumultuantur, non tanquam ex data mihi revelatione tibi aperui ; verum ad haec attende verba quae in exordio epistolae [posui] : Quicumque se exaltat humiliatus est\ Itaque si copiae victrices ascenderint, scito id esse a Deo correptionem, easque, si praevaluerint, iustoiudicioessecondemnandas.Verum- tamen recordare bestiam suo tempore occidendam esse. Tu autem, frater mi, in imploranda misericordia operam nunc impende, utsuperpopulum Dei pax fiat. Explicit Demonstratio de Bellis. ABJ — 2 B tcoi "^^ (sic). [iioi "^^- — 4 A u^. _ 7 A fiUos fidei meae uLoua^oi Ja. _ 13 A thNxiN- — Ib. A om. c^m> — 17 A ^au«uM* 1 Luc. XIV, 11. Wo iil^ \LtiJ. DEMONSTRATIO SEXTA DE MONACHIS 1. Idoneum profecto et dignum quire- cipiaturproferosermonem : Exsurgamus iam nuncde somno^j et corda nostra cum manibus nostris ad Deum in caelum ex- tollamus , ut cum repente Dominus do- mus aderit , nos vigilantes veniens repe- riat'. Observemus igitur horam Sponsi gloriosi , ut cum eo ad eius thalamum introeamus*. Oleum aptemus lampadi- bus nostris, ut in eius occursum cum gaudio egrediamur*. Viaticum in man- sione nostra ad arctam et angustam viam praeparemus*. Omnem foedita- tem a nobis repellamus et abiiciamus, ut vestes nuptiales induamur^. Pecunia quam accepimus lucrum faciamus, ut servi boni vocemur*. Fideles simus in oratione, ut locum habitationis timoris transgrediamur. Corda nostra emunde- mus ab iniquitate , ut Excelsum in gloria sua videamus. Simus misericordes sic- uti est scriptum •, ut Deus nostri miserea- r V SdL 0> H T 1 T ^4 ",, — ^ r 4 ^ ^ )_Ll^j |-i}6JI :^jl ^ ^ y J^ iy, ^ ^K-,JlV>» :\\iL:^^ \ss^\ ^ .\u*^ Ifs^: ^ Mp .jjui J^, |I4 vW, 15 .oiPLii^ v^y^ i>-jj :iioj: ^ yxJ^\ :sa^K9f ^{ | f v> ..fv |Som :vfjLi l-Jbklji |SoM .|& ^.\v ISo^' .| ■'. .'' % >/y\ \-^\ |*;-i>K-J% AB] — 4 A snper ^ {y^- — 9 A ^m^v>^' — 13 A ^^^ao^. ^ 14 A \i^\' — itt A tL^ {%^' 1 i-io-ja uia /?;« /bcdtfm. Vid. Praefat. § 20. — «Rom. xin,ll. — 3 MaUh. xxiv, 42. — */6. xxv, 10. '-> Ib. x\\, 'i. — «/6. VII, 14. — 7/6. XXII, 12. — 8 /6. XXV, 21. — » /6. V, 7. Luc. VI , 36. 241 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 242 io l2l ^ ^^JU £^ r.r ^^♦j J_Jl^ ^KJ, :JC-^^ Ui-^ ^ ^ ''i». ^» ^J>0 ^jjo :> iiTin y\ /mi «fAoJ; |K iT i^— ^ ^iS^ 10 ^ii^j/f !>— ^! :| /vii^ yKv> if rt> >Kjo ^oiK fti 4^9 :|o»i ^( ) .^. if jiviN ^Qj^^o ^Lfij ) im "^J^ ^Q-J^J^fo > VI Mf io( 15 "^JuQjf :M-^ I ^n\\ > v> JooiJ Jfnn m l Mo, Ji J /! /. v>f ^} p^^ r 7t ?» J 71^9* r r l-JLLiS} loo»! .|_^L_£j " f ^o^-D ^"^^ojvlf :|la 9^^ ^ oiio^« jULi^f :oUL^ l-ilai l^ou jl^^ ll^ij ^ IJ^K-;, :^^ 25 : K 6o« ? M. r r ^ r ^ 4 r tur. Sit pax inter nos, ut fratres Christi vocemur*. Esuriamus iustitiam, ut de mensa regni eius satiemur*. Sal efficia- murveritatis', nein escam serpentis ce- damus. Semina nostra purgemus a spi- nis, ut fructumincentuplumpraebeant*. Aedificium nostrum petrae superstrua- mus, ne ventis fluctibusque quatiatur'^. Simus vasa honoris , ut nos Dominus ad utilitatem suam requirat*. Omnes facul- tates nostras venumdemus , et margari- tam nobis comparemus , qua locuplete- mur^. Thesaurum nostrum collocemus in caelo^, ut cum migraverimus, [Deus] nobis aperiat, deliciisque fruamur. Vi- sitemus Dominum in infirmis suis*, ut nos ad standum a dextris suis advocet **. Odio habeamus nosmetipsos * * , et Chris- tum diligamus , sicut ipse dilexit nos ut pro nobis traderetur'^. Spiritum Christi honoremus, ut ab eo gratiam accipia- mus. Alieni a mundo efficiamur, quem- admodum Christus ex eo non fuit*'. Humiles simus ac patientes , ut det nobis terram vitae in hereditatem**; in eius servitio fidelcs, ut nos in tabernaculo sanctorum ministros constituat. Ipsius orationem cum puritate proferamus, ut ea ad Dominum maiestatis accedat. Pas- • . sionis eius simus participes, ut vicissim AB] — 8 A t^oui^. _ 1« B lovpa- — i3 A ^ah.. _ t6 B )oomo- _ 23 B j-io^. 1 MaUh. V, 9. — s Ib. v, 6. — 3 /^. y, 13. — » Ib. xxv, 36. — lo /ft. xxv, 33. — n loh. — * Luc. VIII, 7, s! — & MaUh. vii, 27. — « II xii, 25. — la Ephes. v, 2. — >3 joh. xvii, 14. — Tlm. 11,21. — ^ MaUh. XIII, 46. — ^ Ib. vi, 20. »* MaUh. v, 4. 243 APHRAATIS 244 :)LLS;^ )I;^ ^^Buuoi .)iL^f £ p- y ^ ^ i ^ in eius resurrectione vivamus. Adsuma- mus signum eius super corpora nostra, ut ab ira ventura liberemur; terribilis enim est dies ille quo superveniet, et quis eum poterit sustinere * ? Vehemens fervidaque est eius ira, et cunctos impios perdet. Galeam salutis capiti nostro im- ponamus*, ne in praelio vulnerati oc- cumbamus. Accingamus lumbis nostris veritatcm', ne debiles in agone invenia- mur. Surgentes Christum exsuscite- mus*, ut procellas a nobis comprimat. Scutum contra malignum arripiamus, praeparationem Evangelii Salvatoris nostri'*. Potestatem a Domino accipia- mus serpentes et scorpiones conculcan- di*. Iram etomnem furorem et malitiam a nobis compescamus . Convicia ne exeant de ore nostro, per quod Deum oramus. Maledici ne simus , ut maledictum legis effugiamus. Solertes operarii efficiamur, ut cum prioribus mercedem nostram re- quiramus ; pondus diei perferamus , ut copiosiorem mercedem possimus repe- tere ; nec simus operarii otiosi , nam ecce Dominus conduxit nos in vineam suam^. Tanquam palmites conseramur in eius vinea, quac est vinea vera, simusque pal- mites boni'', ne de vinea evellamur. Si- AB] 4 A lumbos nostros aequUalc et veritatc ne forte inveniamur u*d&Ai Vjm^y \ht^o Ift^aftD ^p. tt A invoccmus w»ofia»;Aid [uota^^o- — 11 A )6^o«o- — 12 A ^- — 18 A om. ^l- _ Ib. A ^P. -. 22 A ^9*«^- — 24 A non habeamus \3^ H [l;Af H- ^ ^ ^ 15 \ ^f» ?» r 9» r "'♦ ^ oiJbio •, ft \Kj jl, :|KJi^ 20 ^f '.\ p&^ \s<3U .v^f^.;:^. \ji^ isou% :U:ijL» ^ i^' ii M/ :^ JSoi; i ;ep« ^^ .| .'>?.i^, MJl 25 1 loel. II, 11. Mal. III, 2. — 2 Eph. vi, 17. — 3 Ib. vi, V*. — * Matth. Yiii, 25. — * Eph. vi, 16, 15. — « Luc. X, 19. — 7 Matth. xx, 1 seqq. — ® loh. xv, 1, seqq. 245 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 246 ^ •^ ^ I J 'VJf i^ ^^ ^" m^ IKS^JLI ^Ki, Viif K-^ ^J ^ jij JlLaLisoi J^iJL^ "^JLoif :oiiaa^,jo 15 ^f :^j jij Mi^ r:f -»^^ 20 !l ^ mus etiam suavis odor*, ut fragrantia nostra ad circumstantes diffundatur. Si- mus in mundo pauperes, ut plurimos doctrina Domini locupletemus. Patrem neminem vocemus nobis super terram, ut simus filii Patris qui in caelis est^. Quando nihil.habuerimus, tunc omnia possidebimus ; cum nemo noverit nos, tunc familiares habebimus plurimos. In spe nostra laetemur omni tempore, ut in nobis ipse gaudeat spes nostra et Sal- vator noster. Nosmetipsos iuste iudice- mus et condemnemus, ne vultum deii- ciamus ante iudices qui super thronos sedentes, tribus iudicabunt'. Arma su- mamus ad certamen, praeparationem Evangelii*. Ad portam caeli pulsemus, ut coram nobis aperiat eam et introea- mus^. Misericordiam obnixe efflagite- mus, ut quantum nobis opus est con- sequamur. Ipsius regnum et iustitiam eius postulemus , ut accipiamus in terra incrementum*. Ea quae sursum sunt, caelestia, curemus et meditemur, quo evectus et sublimatus est Christus^, mundum, qui noster non est, relinquen- tes , ut ad locum ad quem invitati sumus perveniamus. Oculos nostros ad superna extollamus, utsplendoremqui apparebit AB] — 1 A ^{. — eBl^a;^. — i3 A add. ^ [p>. _ t» A om. ^». — 16 B ^viN. — 17 A ad excelsa caelorum Uoa^ )..mo;^ [Uooh>o2^. - 18 A \;^y ^{. _ 19 A ^^$00. — 22 A om. h^^ U^l- — 25 B desinit » II Cor. II, 15. — 2 Mattli. xxiii, 9. VI, 33. — ' Col. III, 1, 2. 3 /ft. XIX, 28. * Eph. Yi, IG. — J> Mallh. vii, 7. — ^ fb. 247 APHRAATIS 248 contemplemur. Alas nostras velut aqui- lae sublevemus, ut [ibi] corpus ubi est videamus*. Sacrificia regi paremus, fru- ctus desiderabiles , ieiunium et oratio- nem. Custodiamus arrhabonem eius in integritate, ut universae domui thesauri sui nos praeficiat; qui enjm in eius ar- rhabone fraudat non sinitur thesauri domum ingredi. Corpus Christi caute custodiamus, ut voce tubae corpora nostra resurgant. Attendamus ad vocem Sponsi , ut cum eo thalamum intremus. Munera convivio eius apparemus, et in eius occursum exeamus laetantes, in- duti veste sancta, ut primario loco inter electos accumbamus. Nam qui nuptiale vestimentum non induerit, in tetiebras exteriores eiicietur*. Qui se a nuptiis excusaverit', caenam non gustabit. Qui rura et mercatum amat , a civitate San- ctorum prohibebitur. Qui fructus in vi- nea sua non praebuerit, eradicabitur atque ad cruciatum mittetur. Qui pecu- niam a Domino suo sumpsit , datori cum lucro referat*. Qui cupit mercator fieri villam sibi cum thesauro qui in ea est emat'^. Qui semen bonum suscepit* , ter- ram suam spinis emundet. Qui piscator vult fieri, suum rete assidue iaciat. Qui ad certamen est educatus , a saeculo se ^r J 10 9 P>4 If S- 9 ^ 9 V r HJj l-djj ^e •oullo^i^ jKvi / mo |K^i-o oik ^ ^n MfJ \-A \^<) ^^^^^! oiiUj^ \^ iPj ISouj Mjj ^ .|i^ yJi Mi^JL^ 4^ U^ o^% r ^ ^w »jJboiKj< MPS^' ?i fi r «^ V -^ 9 .viVNm^^ 25 ? ^ -v? OOJJ ^ .ppQJ |00U >JLl/ wULd ^ AJ — 24 A looM. Ego cum Wrighl Ioomo coniecf, secus aliqua clausula omissa est. ^ Vid. Mallh. xxiv, 28. Xiii, 44. — « Ib. XIII, 7. — 2 Mallh. xxir, 13. — 3 Luc. xiv, 18. — * Matth. xxv, 16. — ^ Ib, 249 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACIIIS. 250 S jiK^^o J^ xl i !*^ i. ,\U 9%. 9 yl lO ) ifll» jLJkd OMLfiJ; ^M jL^^eusl; ^' .ogLyi oi^ M^ ji '^% ML4 ^ ,^ 1^^ I /vii^i .oik , ^v? ji IK^J^ M^; jJii^ MK-j;; Jl^Ki V?\ J '^ rfi V>f -^i! otl^i^ iV> 10 ?» r ?• y' n y ii4 9t ?» ?• ^* OMO ^JK t I Jb ^ 15 .OlKAflJ %^ iO| > '^ N V n l( OQ ?• -?» .f.^ ^ ^ ft » jij s.O|Q^|K£ 20 y^ou JJaiuM ^ >d(xv?\ j^|j ^ ij ^lj ^' .li^ cS. K^ o^sju^i^^ J 'imv) J.-.1^9 25 ooi %d( %^o^ ii J I n j |j.i ^I jij ^' . fc v> >oi ^ 9 r ^ custodiat. Qui vult coronam reportare* , tanquam victor in agone currat. Qui optat in stadium ad certandum descen- dere , contra adversarium suum erudia- tur. Qui vult ad pugnam incurrere, arma sumat quibus luctetur, ea[que] constanter nitidet. Qui angelorum si- militudinem suscipit, ab hominibus fiat alienus. Qui adsumit iugum sanctorum, negotiationem a se removeat. Qui ani- mam suam vult possidere, mundi po- sessiones arceat a se. Qui domum amat quae in caelis est, in habitatione lutea et caduca ne laboret. Qui exspectat se in nubibus raptum iri , splendidos equi- tatus sibi ne comparet. Qui sponsi con- vivium praestolatur, convivia huius sae- culi ne diligat. Qui caena instructa cupit delectari , ebrietatem a se repellat. Qui se convivio parat, ne se excuset, nec mercator fiat*. Qui bonum semen rece- pit, malignum in se ne sinat zizania se- minare'. Qui turrim incepit aedificare, omnes sumptus illius computet; debet enim qui aedificat perficere, ne viam transeuntibus sit irrisui*. Qui aedifi- cium suum superstruit petrae, funda- menta eius penitus fodiat, ne procellis subruatur*. Qui tenebras vult effugere, ambulet dum lucem habet®. Qui hieme A] » I Cor. u, 24. — 2 Luc. xiv, 18, 19. VII, 2k, 25. — « loh. xii, 35. — 3 Malih. xm, 24, 25. — * Luc. xiv, 29. — & Mallh. 251 APHRAATIS 252 fugere praemetuit*, statim ab aestatese expediat. Qui in requiem ingredi prae- stolatur, viaticum in illud sabbatum praeparet^. Qui expetit a Domino suo condonationem, debitori suo et ipse di- mittat'. Qui centum denarios non exi- git, ei myriadem talentorum Dominus eius dimittet. Qui pecuniam Domini sui super mensam [nummularii] coUo- cavit*, non vocabitur servus nequam. Qui humilitatem diligit, heres erit in terra vitae^. Qui pacem optat facere", e filiis Dei est* Qui Domini sui volunta- tem novit, adimpleat eam, ut non va- pulet multis'. Qui eor suum a dolo emundat, Regem in decore suo videbunt oculieius^. Qui Christi Spiritum accipit, hominem suum interiorem exornet. Qui templum Dei vocatus est , corpus suum ab omni purget immunditie*. Qui Spi- ritum Christi coarctat, ex angustiis ca- put non exaltabit*®. Qui portat Corpus Christi, corpus suum ab onini spurcitia custodiat. Qui veterem hominem dimi- sit, ad eius opera priora ne revertatur * * . Qui novum hominem induit, animani suam ab omni servet turpitudine. Qui arinaturam induit ex aquis * ^ , arma sua ne proiiciat , ne forte superetur. Qui scutum gestat adversus malignum , a telis quae ^' . I^* U^ ^ 16^ l^ f 5 ^ • Wb ^ Z r 9 y I t >/ \ y\ . ..S M w^ .|ift ft I ^ 10 9 9 » .Ji^lj m ji 06. |i:^K^ ^' .01^ i^j oipo; ) ff>fi»l^ jb-199 ^i^ «oipo owd oif v>» ) roo v> L^ |.-^^iK-:io AB] — 8 B incipit oi^daAd. _ it A animam suam 9f^ [oiU^- — I9 A u*^. i Mattli. XXIV, 20. — 2 Hcb. iv, 11. — 3 Mallh. 17. — ^ i Cor. iii, 16, 17. — 10 Ps. cx (cix), 7. XVIII, 24 scqq. — * Ib. XXV, 27. — '" Ib, V, 4. — '» Epli. iv,22. -- '•« Ex aqua baptisini. Cf. — « Ib. V, 9. — 7 Luc. XII, 47. — « Is. xxxiii, Demonstr. vii, § 19, scqq. 253 DEMONSTRATIO VI. - DE MONACHIS. 254 p p \ \\%\\ Qf^ "^^^ |ooi oiXSjdoi; ^ ille sibi immitit se custodiat. Qui taedio Jl "^ ^ ^V^ fCiLiof L-^f oiJl indulget, non sibi complacet in eo Do- ^ ^ X x^ I l it t C ^ C ^ <%tic 0% minus eius. Qui legi Domini sui studet, r , . ri ^ i^ J^ .^ ^^ huius saeculi curis ne iactetur. Oui in >: K ^' . I fi ,^ V .rr "• 5 .cUj^ jKJ^ j-J*^-^ ^^?;/» lege Domini sui meditatur , arbori com- parabitur super aquas plantatae * . Qui confidentiam in Dominum suum repo- 10 u>6KjJo oKJ I i% hi lU-i "^^^* 19 &i |K\n\ I ^fnv>» ^M *^ Vf I» suit, arbori iterum similis erit super j^,^J 0 fl \li OOI \\ ^JiO ^ • " o nos luctatur; et adversum strenuos iii- J %J clitosque viros se accmgit, ut eiiemi- ^^! V^^ Jl ^t •yOdiKj; oJl^K^ nentur. Debiles enim illius sunt, nec |iL-jL^ yoL^ '^'^ JHXiC jlo z^o^h^l pugnat cum captivis qui praeda sunt kz o^JL K^U ^ i^\ L^Ljxjt» eius. Qui habet alas ab eo evolat, ne- 20 jlj^ ojk , -^^ jio :oa^ o»k w^ 'J"^ "^' appropinquabunt tela quae in eum immitit. Spirituales eum vident 01-^ _.>^ ) r .'jfr, .ow» )^* r y - ^ - ^^ ^ ioi ^ ' ^ * -j %A >K i V> jJo :v^ fi V> incurrentem, nihilque valent eius arma in corpora eorum. Filiorum lucis nul- jl JfOfo-J y^ I *> vprn \*> *vpoi ^i ^^ lus ab co metuit, tenebrae enim a oj^ %D^ \siL%^l ^"^^^^i^ :ou^ wu\_j-^f facie lucis fugantur; filii pariter [Dei] AB] — i» A add. ooi [^o^». — 21 B U,. — Ib. A add. ^» [K-o>. > Ps. I, 1,3. — ^ ler. XVII, 7, 8. — » Ih, xvii, 5. — * MaUii. xxv, 6. — * Thren. iii, 27, 28. 255 APHRAATIS 256 boni a malo nihil formidanl, quia pcdibus eorum dedit eum in con- culcationem * . Si illi per similitudi- nem tenebris comparantur, ecce isti sunt lux*. Si serpentis instar ad- versus eos irreptat, ipsi sal effecti sunt^, de quo edere nequit. Si etiam illos aspidi comparamus, ecce isti similes sunt infantibus. Et si ado- ritur eos per cibi concupiscentiam, ieiunio illum, ad Salvatoris exem- plum, superant. Si cum eis oculorum concupiscentia vult decertare, oculos ad excelsa caelorum attollunt. Si ille- cebris eos nititur vincere, auditum ei non praebent. Si autem palam eis tendit congredi, ecce arma induunt et consurgunt adversus eum. Et si per somnum in qos incursat, expergiscun- tur, vigilant, psallunt et orant. Si facultatibus eos perlicit, ipsas pau- peribuserogant; siquaecunque res sua- vis eos lacessit, eam non gustant, amaram esse scientes. Et si eos Hevae libidine inflammat, soli habitant, non autem cum filiabus Hevae. 3. Per Ilevam enim ad Adam introi- vit, et Adam imperitia sua deceptus est. Ad loseph etiam accessit per uxo- ^ JilotLt vOJ^ v^oC^ ^^ :ji^ y^oj^ ^^ :J.Ia^ y^l yOOiJS^ «ajii; lo v>t ^ v^ojS^ l^^fKJ y/o ]av>i ^ ^QJoi y^ojS^ ^^^ :^rri 9ifl>( 9 -^ 10 4 c r V /\^ <% • »^0 ji : >: _r OQI yjo .JK>\^tv> yeuoi ojSk ^'^^**^ J^ :v^oi^ «jioKJ, J-»J M .'.N.^, 15 y/o .Oi^Q.fl^ ^l^CU^O y.^* if^N )U) x^ . \> ^^^aJ, J^j jlii^f ^oi ^t-ae/o ^^oUo ^•>i^.lJS.,'y> :^f K^dk^ J!.'in'> v^fo "^j!^ J ."N r. yJ\ Jo .Jnmv^N ^^S 20 J^:^, ^^, o(k ^^atoj ji :^ooi^ ^vojf sooS^ Jo-i, ji^^d vjo .001 jlo ^ouyn ■■% ■> >o_ioi >oo(^ » »|V>N oiL^v^ ojk "^fM ^ef^o x\Ll ABJ .- 1 A uofiooa. — 2 Xsub pedibus eorum y^o^^^s^ b^l. — i3A^9[(dp9. — 27 B om. ooL. I Gen. III, 15. — s Matili. v, U. — 3 /6. v, 13. Cf. Demonstr. ii, § IG. 257 DEMONSTRATIO YI. — DE MONACHIS. 258 .^.r 4 n5 J-yuS^ wDo^fiJ; l-M^ 9}J^/ .J^^o^eLd "iNv) oi Vi \ V-^90 :^$jJbo ^^ 10 :M^-^ Mt->^ oi-^ '^o jiijLA P y O ?i K |i 15 »/ ot-^-flo :oiK^ JL^;; 20 r ^ Li^i/o : o_^ ^ og ^l \ sdoJl ot r J ii^: ?» ^' ^? jl/o oui-j -0,0^ -^j V/ 25 KL4t l^ ir^ «*-^ ouiKs^i^o :|uii,y i;a4^o^|l odl^ 'r^'/o;efii -J? rem domini eius; loseph autem versu- tiam eius perspexit, noluitque ei aurem erigere. Per mulierem etiam Samsonem impugnavit , donec nazareatum eius ab- stulit. Omnium fratrum suorum Ruben erat primogenitus , et per uxorem pa- tris iniecit [inimicus] ei labem. Et Aaron, pontifex magnus erat in Israel, et propter Mariam sororem suam Moysi invidit. Ipse Moyses, missus ut po- pulum ex Aegypto educeret, secum duxit scelerum hortatricem, occurrit- que Dominus Moysi, volens eum occi- dere, donec dimisit uxorem suam in Madian. Victoriam in omnibus praeliis suis obtinuit David , sed per fdiam He- vae inventa est in eo macula. Decorus erat Hamnon et speciosus aspectu, et irretivit eum [inimicus] concupiscentia sororis suae , et Absalom interfecit eum propter stuprum Thamar. Magnificatus est Salomon super omnes reges terrae, et uxores eius, cum senuisset, averte- runt cor eius. Per lezabelem, filiam Ethbaalis , iniquitas Achab multipli- cata est, et inquinatus est valde. lob etiam in liberis ac facultatibus eius ten- tavit; cumque in eum praevalere non possct, progressus est arma ferens ad- versus eum; et advenit, secum addu- cens filiam Ilevae, quae Adam deiece- AB] — 2 A oifioMAM. — Ib. A oil&i{< 20 A "Vaaafiw»!. — 26 A 1;.m{o* — 14 A UU- — Itt A add. looi \},^^. — 17 A o^.{. — PATB. BTB. — P. L T. I. 9 259 APHRAATIS 260 rat, ac per os eius dixit ad lob virum ^^ou^j ) niNvT' |jgd( «d(o ,01 1*^ \ov> in m 9I0 oilcL^ ^2^ oi^jl ojt ^ \/o iustum : Conviciare Deo\ Ipse autem ^^Axj» j^^t oi^/ | ^> p jii tN rf W consilium eius repulit. Rex Asa pariter ^f;^^ y^ ,<^ ^^ y . ^ Lro/ «,_,WVv vicit maledictum, vitae [exsortem], cum ope matris eius eum aggredi vellet. Novit autem Asa eius astutiam, et matrem suam a dignitate sua amovit , et idolum eius confregit ac prostravit. Maximus :) 4\v>» j ^N,/,\l, ^-^01 |ooi V^K^ omnium prophetarum erat lohannes : «ipoj «JiiAfooii^ t-^^; ^lU^l/ cnKn\v>o ipsum tamen occidit Herodes propter « Av >^Z^ l L^j. ^; |^o| ^^oioK-J/ saltationem filiae Hevae. EtAmandives . r^ ^ | gf |> r^ jL^iaa otftoflLroio erat et tertius a retre ; eique suasit uxor ^•.0 ^» ^ ^ r ti^ 'i t^ ^^ i ^ ut ludaeosperderet.Zamriprincepserat ^ ^", % ^L^ooI I " ^ ^iSSL^/ Ixdy/o 1^1^^ tribus Simeon; et Cozbi, fi}ia principum • ^ ^ Madian, eum corrupit, ac propter mulierem unam ceciderunt ex Israel viginti et quatuor millia uno die. 4. Propterea , fratres mei, si quis voto > C l^ ^r ^^ .^ jy) l—ioi ^^«A^ litratus , aut continentiam professiis , so- if' p # ^^ ^ ?.? 1 ^^ ^' T 1 ^' ^ litariam vitam amplexus fuerit, mulie- remque velit , voto et ipsam obstrictam , secum habitare , illi utique magis expe- diret uxorem palam ducere, ne libidine »1^^^^ wiKkJ |lo ^ ^) / \ ^ illiciatur. Similiter et mulieri consultius y|} ^ \ jl^ ) ^ ^^ ooi |lJL-j/ \d(o esset, nisi a solitario discedat, publice IC ^l g V ^ l ^*^ & |gp^4> <^ IC^ ^ nubere. Mulierem igitur cum muliere jj_, ^j^J ^ ^j^j ^^^^ ^^^ vivere decet, virum cum viro habitare 10 IIKjI; oii. w^ MS^ :oi^ p^ >^ ?• couvenit. Maritus etiam qui in continen- tia statuit permanere, coniugem suam 20 )-I-di/ )t^^ "^i^ .V-^Iax^&^ oi2k s^ij secuni ne habeat commorantem , ne for- 0|K^la-A :|ooui |ln i ^^ n ^f >^j! te ad statum priorem revertatur, et ^ \ y^ ^^ ■ jlj | ^ ^^ )l ABJ _ 9 A \B^. — 16 A opa^. _ i» A ),aA [l;^^- — 20 A UV»- — 21 A |oov^ [;ac(»ft^. — 23 A ^adow |.M>^9 ow^ ;jM^l. U df^dLoA.. » lub. II, y. 261 DEMONSTRATIO VI. - DE MONACHIS. 262 i:^ «fo ,. > ft T\ )_;/ ^jL^ ;^/>mf j j-ii; :Mt^ ^H ^ H » i' 10 jo :^o^ i J^^f liSiK^ lU^ ^*^! :J-i^ J-2^»i^ v^LiM ^ ^ ^ 0} '^^^^^ :%^iK.jLJo %^gio»a>»\.^ /^ # ^ ^ ^ ^H ^ H 5 ''^J^ ^n ^iT^M OJito • 7> M-i^ 9 i^-JLdj «^9 : 4 ^ r 4 :o^£o ^ fi ) tniv> ^^; :^oiaS:b^ o:i£o jJLKj/ ^2^ j^oi fi MLdj y^iv^o J^oi ^ ^f jjf :)JL^y ^LJL^ )J; 4^% 25 \1^] ^A^% |^;jU ^oi ^if l.\j:^ iJOLd )jou^ «d(o .^doio ^oi ^iAl^ \\k%\y n^ ^oiKjL^ajJ.9 ) f ^>:^» yOj/ adulter existimetur. Conveniens ergo aequumque ac decorum est consilium, quod do mihimetipsi et vobis, dilectis- simi monachi, qui uxores non accipitis, vobis etiam, virgines, quae viris non tra- dimini, et omnibus qui castitatem dili- gunt ; iustum , conveniens et decorum est unumquemque , etiam si aegre patiatur, solitarium permanere. Eo namque modo illum decet habitare , de quo apud lere- miam prophetam scriptum est : Beatus vir qui portaverit iugum tuum in adolescentia sua, et sedebit solitarius et tacebit, quia iugum tuum in se susceperit\ Ita namque convenit ei, carissime, qui iugum Chri- sti suscepit, illud in puritate servare. 5. Hoc enim, carissime, de Moyse scriptum est , ipsum scilicet , postquam se ei Sanctissimus revelavit, continen- tiam amplexum esse , et ex quo sanctifi- catus est, uxorem eius ei non ministras- se; sed, sicuti est scriptum, losue filius Nun ministcr fuit Moysi a pueritia sua^. De eodem losue etiam scriptum est: Dc tabernaculo non reccdebat^. Porro in ta- bernaculo foederis mulier non ministra- bat; non enim lex mulieres sinebat ta- bernaculum foederis introire, sed cum ad orandum veniebant , ad portam taber- naculi foederis orabant et recedebant. Sacerdotibus etiam praescribebat ut AB] — 1 A om. U»jO — 2 12 A UV». — 14 A ;^. » Thren. iii, 27, 2C. — '-' E.\. xxxiii, 11. — 3 /^. xxxiii, 11. 263 APHRAATIS 264 • • • tempore mimsteni sui m contmentia ma- nerent, neque uxores suas cognosce- rent^ De Elia scriptum est eum modo in monte Carmelo consedisse, modo in torrente Carith, et famulum suum ei ministrasse. Eo quod in caelo cor eius manebat , aves caeli afferebant ei cibum ; quia angelorum caeli gerebat similitu- dinem, ipsi angeli panem et aquam ei praebuerunt, cum a lezabelis conspectu fugeret; et quia totam cogitationem suam in caelo posuerat, ad caelum in igneo curru raptus est , ibique facta est habitatio eius in sempiternum. Eliseus quoque magistri sui tenuit vestigia, et cum in Sunamitidis caenaculo commo- raretur, a discipulo ei ministrabatur. Ita enim locuta est illa Sunamitis : Pro- pheta Dei sanctus est, et ecce iugiter ad nos devertitur. Itaque sanctitati eius convenit ut eiparemus caenaculum, et ministerium [necessarium] in eo\ Nihil autem aliud fuit in Elisaei caenaculo ministerium, praeter lectulum et mensam sedileque et candelabrum. Quid vero de lohanne dicemus, qui, etsi inter homines habita- bat, virginitatem inclite custodivit, at- que Eliae spiritum accepit? Sed et bea- tus Apostolus de seipso ac de Barnaba dixit : Numquid non hahemus potestatem r r o^£o M^ M^/ JLwJLd ^)So 1^01 oK^ JL^V9} 1^^^^-^ •^ ' r \LJ^ I^oi M^kiL^ oOl; ^^^o 5 j ^v>"o ) vi,A IM^ ^>\<f-o ^ ^ ouk o^hJl otK ,>Ljv,v> ouLi ^olMo :|^oi ^opk lo liLji |i -1^^-. ^4^! I /<^i4 .^M ^ciSiA oiipa^^ l^oio :|ifvi»\ ;(; \i^n<^ yS^ ^ '% /\f ^fo r r Ol^f ijLjoL^i^ ^oi JlpMf oil j|_2 v-^M-5* 01^.1^ Nn*»! |Kt vf »1 iioi j-J^e 20 |I^oi)L^ )k^^^ \^B J^oi V-^ ) .^ /\ > .«fo .M^f* oi^ei^^^o 25 AB] — 19 A «K^- — 23 A fa«{. — S4 A |l.e;.MP [|la.wta. _ S7 A l^a^i. ' II (IV) Reg. IV, 9, 10. 265 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 266 r r r^. Z^i I P9^ i ^ ^ ^jM> ^^j ^l j-JoJ^.^ r 4* .9 # 9 vr i*po7»-4^oioii.|.^L£M} yjo^ ^ j^ Q(S Uoi ^oi; '^^^ I^Qi oiK N^vto ;j rf>ov> U jjL^oJ^ Ipci V^ |J|^ :)L^\ I H\<^v> oiil^ .)la-^ |-^c^b^"o Mi^ .|f;$fo U^ Mlol; \1{\ h^^j::^! 13 li^^a^, 01^:^; Olfc^ll-aals '^..^ ;ji/fti lioito ;^-,v:f» lioa^o:^ ;|.'. \V) , /^v I^A^ :)-i^ llio 20 pk.f^o :| r VI v<;iv>\ iL^i^ :|J^o feK-SLJo Ui^ ^r-Vv> ilo ^Kd l^il l^; manducandi et bibendi, et mulieres nobis- cum circumducendi? verum non utique decet nec iustum est * . 6. Ex his, fratres, novimus et vide- mus a principio per mulierem inimico datum esse ad homines introitum , quem ad finem usque per eam servabit, ipsa enim est telum satanae; athletas per eam adoritur, per eam ille constanter canit, nam ei facta est a primo die ci- thara. Propter eam maledictio legis con- stituta est ; propter eam mortis est facta promissio^, in doloribus enim filios par- turit et tradit morti; propter eam ma- ledicta est terra, ut spinas et tribulos efferat. Nunc vero, per beatae Mariae prolis adventum, eradicatae sunt spi- nae, sudor abstersus, ficus exsecrata'; pulvis effectus est sal*, maledictio cfuci afBxa , et mucro gladii amotus ab arbore vitae, quae in escam data est creden- tibus; beatis*, et virginibus, et castis paradisus promissus est, fructusque arboris vitae fidelibus et virginibus in escam oblati; iis qui Dei voluntatem operati sunt reclusa est porta, viaque calcata; fons et mana, praestans sitien- tibus potum; mensa instructa est, et AB1 _ 2 A V»V»- — 6 A 0^3 — 8 A \^H' — Ib. B 0^3. — 0 B o»^. — 19 A oov»o- — 22 A ^ouo- » I Cor. IX, 4, 5. Ullimum incisum Aposlolo vide- tur Aphraales ascribere, quod iam significavit auclor anneniacae versionis : «y/ n^ uiftJ^tuh 4ri '"ukf L. n^ 'l'*i/^L ^ ^^^ ^^^^ dignum est, ait, nec con- veniens (Antonelli , p. 210). — « Legcndum forsan ILoM^ Aliler autem armeniacus textus : irriL. Jncui Jtu^ni. Datus est morti introitus (Anlonelli, p. 210), quasi legerit lloWik ii^A^. _ 3 Matth. xxr, 19. — */d. V, 13; Marc. ix, 49. — & V^a^ ut apud Grae- cos (iaxap'o;, monachos dcsignat. Vid. Praef. § 20. 267 APHRAATIS 268 caena ornata; taurus pinguis occisus est, calix salutaris temperatus, appara- tae epulae, Sponsusque accessit ut re- cumberet; apostoli invitaverunt , et plu- rimi sunt vocati. Praeparate vos, electi. Lux iucunda et splendida exorta est, vestes appositae sunt non manufactae. Clamor appropinquat, sepulcra aperiun- tur, et quae in eis reposita sunt reve- lantur. Surgunt mortui , et viventes in Regis occursum evolant. Convivium ex- structum est, cornu incitat, exstimu- lantque tubae; Angeli caeli festinant, thronus ludici collocatur. Qui laboravit laetatur; qui cecidit formidat; quimale egit ad iudicem non accedit. Filii dex- terae exsultant, qui autem a sinistris sunt flent atque ululant. Illi in luce splendent, hi in tenebris ingemiscunt, et linguas habent uvidas. Gratia pertran- siit, et regnat iustitia; paenitentia ibi non invenitur. Hiems adest, abiit aestas. Sabbatum requietis advenit, recessit labor. Nox aufugit, lux dominatur. Mortis stimulus confractus est, absorp- tusque a vita*. Qui in infernum rever- tuntur^, plorant atque infrendunt denti- bus; qui vero ad regnum pergunt, exsultant, etlaetantur, et tripudiant, et laudibus erumpunt. Illis enim qui uxores [^x^l J^ :)jL^ jl^Kjooo j^il .i,^^K ^^^ olI^o )Jk^o oj;:^ jloiQj ^vaAAAJ ojK^ \^^J[/ :)-.''ii^ ,^^ ji, )il^ :V^ li^S -o^j .._i ^ ^ H ^ # K^ ^ O . .'l'^ ) .'vit .4^ ^^^/tor, mv> )>QauCiM» i )J^ ^iiio :^f ^^^fo )f-i jbieUD ^90 ^j09 HL ^).^KSo \\o^\ .^ ^rmt 'S, ^ ! ..lUoio )ki)_io )^ )I^^-4 -N^^v-i .)UJ o4^ K_-A )ka^ :)Ji:i^^ )jUI :oik '«.^ )4^o sd^ )^J^ N;^ )-^ :JU jLoi :)Jlf )-l^f )la^o :^.^&^ )«oiaJ :oiS 10 20 ?» -< AB] — 1 A |4o63o. — 7 A add. o^ [;^o. — Ib. ^o^v — II A ppoo- — 12 A j^A^o- 14 B om. ^» "^SUvo. — Ih. B "^W^o [^W^o- — 21 A pS^o- — 2» ^io^o ^*jo- »1 Cor. XV, 54, 55. — 2 Ps. IX, 18. 269 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 270 ^^ }^ Ui^ 4 Kjm OfjjC V^ jio ){L3i: jo :)i.a^' jo )C3$ 'k»ii )l_L^i ^ ^ V l^f 2l « 1 f ■i''*^/*T ^, > \ »( ^^ .ogo L^ jijol* ^^f )^ jLS^ ^4.,', jo : .fi^L^ :ojk ^.NjLaD 11 \Jl^i 'V^ :)JL^iLMk ^"oi ^i.^ XJLm; )^ V^ ^ ooUK^ \J±:» ^^ ji;S .yy.wo :)AULd ^mo ) «* it ^b «a^» oii^j ^ ^f \Ij: Usf )Li!:bi; voif l^ )^ Kidf )I^Kjl^ .)JKi:; 4i h M*^ to ;> <>v> ^ 25 ii ^.Q|.yiAA\ ^OI^tO ^'^.^^K^O o^ )^.;ao )^ KlSf )^A^ .^.\4 ^ r' non duxerint , angeli caeli ministrabunt ; qui castitatem tenuerint, in sanctuario Altissimi requiescent. Solitarios omnes Unigenitus a sinu Patris laetificabit. Non erit illic masculus nec femina, nec servus neque ingenuus ; sed omnes filii erunt Excelsi*. Omnes virgines castae , quae Christo sunt desponsatae , lampades suas illic splendentes habe- bunt, et Sponsi thalamum cum eo ingre- dientur. Omnes quae Christo desponsa- taesunt maledictiones legis effugerunt, ac filiarum Hevae damnatione ereptae sunt, non enim viris nupserunt; eae autem quae maledictiones adsumpse- rint in doloribus erunt. Illae mortem nihili reputant; liberos enim ei non tradunt, ac mortalis coniugis loco, Christo sunt desponsatae. Eo quod filios non genuerinty dabitur eis nomen melius ^uam /?/u>^/?/tae*.Progemitibusfiliarum Hevae, cantica Sponsi proferent. Convi- viafiliarum Hevae septem dierum spatio [celebrantur] ; illarum vero Sponsus non discedet in aeternum. Habent Hevae filiae ornamenta lanea, marcida et cor- ruptibilia ; illarum autem vestimenta non veterascent. Venustas filiarum Hevae immutantur senecta; illarum pulchri- tudo tempore resurrectiojiis innovabitur. AB) — 9 A 20 A ^ia^. — ^oum^^mK' — /^. A ^v. — 11 B ©»^4^. — 16 B om. ^ot — 19 B froj [b^y 22 A labor, acrumna IL^ [;*a^. — 23 A add. In aeternum >o^^ [^sa (1. » Gal. iri, 28. — 2 is. lvi, 5. 271 APHRAATIS 272 7. Vos igitur, virgines, quae Christo vos ipsas desponsastis , si quis mona- chorum alicui e vobis dixerit : Tecum commorer, tuque mihi ministres; sic ei responde : Viro Regi sum desponsata et illi servio. Si servitium eius ut tibi mi- nistrem dimisero, Sponsus meus mihi irascetur,libellumconscribetrepudii,at- que e domo sua me dimittet. Dum igitur quaeris honorem a me consequi , et me vicissim a te honorari , vide ne damnum mihi et tibi accidat. Ignem noli in sinu tuo reponere, ne tua vestimenta deurat; magis autem tu ipse tuo sufficias ho- nori, egoque meo sola suppetam'; atque de rebus quae Sponsus ad aeternitatem convivii sui paravit, tute nuptiale munus tibi conficias , et animam tuam in occur- sum eius expedias. Ego autem oleum mihi comparabo, ut cum prudentibus ingrediar, nedum cum fatuis virginibus extra portas prohibear.. 8. Audi igitur, carissime, quae tibi scribo, omnia videlicet quae deccnt mo- nachos, foederis filios, caelibes ac san- ctos. Prae omnibus viro illi convenit, qui iugum adsumpsit, ut fidem firmam habeat , sicuti in prima epistola tibi scri- psi; deinde ut sit ieiunio et orationi intontus; Cliristi amore ferveat; sit hu- j .,y nv>/» liiiJLS sM y lO i> O ^a I ^ fc lO ^-M ^ >• ^ovtv t-^a^{» :> .^iv^ ]^J^ t-^M )^f :ojL ^jl |i5A :>.i.-*v?iio MLm^ 6oi ejL> \i\ li^ H^^ 5 oK^e . ^ /.-i^ S^ >4j i)S\ \L>ak:» V^lf \lU wo^ V^U; hS\ l^ ^e .1^ I f .' II \.4^ |.v^f :^^ eit^JU^ 15 J .^>v> si:^ ou4f Pfo :oi^^JJ >^ JLsif jie JKvi ? -> r. ^ "^ii-i.f» ,) i>^ oo jloAs^ I Sft St\ 20 ;a^ JC^, U*/ li^^^ \\L y,;^ 7* ^ ^l It-i^Jk )ooil otlg tv>«oi» t^i^oiQk^ -' p r -^ ^ :)K-J(vi )lt-^)L^ y^ *^*0! >f^ )oopo :)JLa^%^ ^"^J^ ^ t^^k m )oop9 25 AB] — I A oj — //a A sfa-sc/^ (sic.) — 8 B (Iom- adii. ^U^ [lcJvS^. — 21 A JUv — 23 A UU- — 9 B Ao ftSo- — 18 A **J [>OLx. — 19 A ' Ad veibuni : sed tu sis in honore tuo solus, et ego in honore mco sola. 273 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 274 iD^ ISoMo : •v^ fO "" ' Lj^i M^ ISoMo rVJLlAio 10 nyi >v> N«^ Sn v> looi^o :%juL.^ p .|Lsj» lI^K^JlM ^ojl^i jo :|^oiVA^ jio :^fiS M^f ojL ji^ o^ o^i jio jo ....;v>vf\ ojk ){2 ILl^V ) I .^ g.V) )L^ jo :^K^ )SoM llSi "^ iio :.> ?vvi\ ojL lU I^J^ jo .viao«£^ )-Lj )(, ^.i: oi^ m jh^j^ )Lsj; jo .1^1 )iJL^$ ou^ u>^ ..>?\? )^;V jo ;)|..>aa.\ 3* « . ^ "-" . r r II » I # » " 15 :)iiv^ )iJl^ o^£^ ,i^ :JbJ; )il>>. JL^eo .JL-a— j; )Jasl^ ot iv) ) y{M|K:&; ooi p liii-^ '^^ yJ^IKj^; jjo ^^^ JJ :v^^ |S& jj ^ojk^ 20 :| ififlo ^ j v>ov» |lAt^ ^ '^x^ |SoM jJo . lu^ ii MLi ^ ktxk^ jlo : |K / S ^^^.iiio «djOL^ 25 jo .o^;^' jio oi^' ji^jL^ ji 1-^; jboo :|laju^ oii^ o^i ^^ ojl; I ti^ ^^ w>^ jlo «V-^M :^||; ^«oiQu«|id vfi iTvi i jlo :^ooi^^ ;l/ .iobj jl W^^ ^oiitV) jl; ^fl^ milis et constans et sapiens ; eius loquela sit placida et lenis; voluntas eius cum omnibus recta ; sermones loquatur pon- deratos; ponat ori suo sepimentum, ne verba iniuriosa proferat; risum prope- ratum a se removeat; ornatum vesti- mentorum ne diligat; neque ei magis convenit crines alere et ornare , aut fra- grantibus odoramentis ungere ; in convi- viis ne accumbat, nec pretiosas vestes induat ; nec vino temere indulgeat. Cogi- tationes superbas a se depellat. Cultio- res vestes non debet curare, nec velo contegi. Linguam perfidam a se arceat; zelum et contentionem amoveat; labia dolosa longe a se repellat. Sermones ad- versus aliquem prolatos , illo quem inse- ctantur absente, nolit, priusquam in- vestigaverit , audire aut admittere, ne peccet. Irrisio detestabile vitium est, eamque ad cor attollere non convenit. Nec faeneretur autaccipiat usurani, nec lucrum amet. Ipse subigatur, nec subi- gat. Tumultum quoque a se excludat. Scurrilia verba ne proferat, neque irri- deat paenitentem a peccatis , nec fratrem ieiunantem cavilletur; illum autem qui ieiunare nequit ne confundat. Ubi ex- ceptus fuerit, reprehendat ; ubi vero eum non receperint , dignitatem suam agno- scat. Tempore quo acceptus eius sermo AB]— 9A|«V>- — loAllo^*^^- — iiAUV*- — llAUvW. — isAloot- — SoBl^i • • • — 21 A tlo- -- 24 A ooL OOM- 275 APHRAATIS 276 fuerit, loquatur; sin minus silentium ^ a^\ ^fiv> |l; ii/o :\tf\^t ^^^i^laKj^ praestet. Nec se ipsum propter ven- JLaLdKio» I ?( v^ .oC^Al} ^f ■ oi^ trem postulationibus suis det contem- |^^ j^K r^ Jj[o -^^^ f ptui. Timenti Deum secretum suum Zt %& ^ r ry & " y^ i " ^o tot',U ji^ \^» ^J ^^ i .iuCd; .jJ/ $L^ .0^ -^ M aperiat, et a malevolo praecaveat. Ser- monibus iniqui aut inimici verbis ne se accommodet, quo in contentionem incidat, ut nullum prorsus sibi inimi- cum habeat. Si de bono aemulentur ei, \ /^iif ^ P «ow^ |ooiJ jl ))ju& tVt^f honestatem suam inde augeat, neque otlit-^iait ^^^ 6oi «aAOJ oijS \^ ^ * l ab invidia laedatur. Si quidhabet quod j^^ ^^ •axL»j jl ) ^ ?^ ^^^^<:^ lo pauperibus irroffet laetetur, ne autem %. i * r i ?»i^#-?»v ^« v ^ ^ ^ As^ po :)tLMJ ) nnriviN ooiio oi> contristetur si non habet. Cum homine j> ^ * • * ^ ?• ^ / ^ i \JuLs> Miv^ >»^ .oi^ )^ il oi^ perverso ne teneat consortium, et cum p ^ n u Ui^i^ \L^ vlS^ ig^^fv oiL l^ viro maledico ne colloquatur, ne forte ^ ^^J^ 'r— ^y— — ' ' seipsum in ludibrium ponat. Nec cum )^^ •^^sT^ ouiai ^Msj |lj ""^&^m conviciatore disputet, ne Dominus eius )^-^J^ )-"^^; ^M >! )i^s^v> ^^"^^ ^^ propter eum blasphemetur. A calum- |5p|j | & o ^V$)>ff ,v>^ :oiKsSA^ oi|p& niatore se removeat; et ne quis alii i ^;t > s;^ liit CV idJLiJ ilo ^^ ^ * ob verborum illecebras placere stu- ? ^ ^« l| « if' / deat. Haec monachos decent, qui iu- gum caeleste susceperunt, discipulique ^ ^ . ^, . .. T4 j* L» 1 ri /»/tv>> )!* JlvlNi ^&o j fifVli 20 sunt Christi. Ita enim discrpulos Chri- ' '; v^ ' sti oportet Domino suo Christo simi- ^of-^^Vt^ \00^ ))i ^-^ )-ia4 les fieri. «o^^o^jKj )/,/,iV> vooi^f •)/>/,iV>f y ?• 9. Exemplum eroro accipiamus, caris- sime, a Viviticatore nostro, qui, cum ^ ^ " ^ • ^ dives esset, se ipsum pauperem effecit; «ip*^^ P^ :oila^f y^i |ooi po> po 25 Altissimusmaiestatemsuamdemisit; in i^i ^^ l^? ^ * ^ )^9^ ) ^<> vi'^ excelsis habitans non habuit locum ubi ^K^ ) ?* ^- ^^^ ^^ :oiJk9 yo^amj» AB] — 3 A B ^lo. — 10. A |aai [|com. — 4 A ©»e^lja. ^ 7 B cnli^- — 9 A otl^aA. _ 13 B (-*.. — i» A U^ [^a^v — 17 B «AjMi»p. -^ 18 A ^o^. — 21 A ita enim discipuhs siios Dominus iussit similes sibi fieri ova Np^^^f^ v-^ uoto}^&^ >^o^ V^l W^\i^^' — 23B usuau*. — 2«$ B otloa^. — 27 (uv. 277 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 278 ui f V ^ o^$ UM! J^ l^oi )..^ t-3o i"^^ It-^; \^\ :M$^! ji^ ^ «^JJ ioi M^ N^oCbO; 5 |j[^_»oK V^»" ftV^f l^oi I \o •> V> t^O do ;|< > v>\ 1-1 ..^^^Mo <^J l^ t y 10 1^01 li^ t-9o :MljKj% K } i i/ wOd ^oi^; l^oi I «frt>( ^o i^o :^40|o;i|^ |Jl& ojk ^^b^i/ |oUp OJ^ OaoiJ^ I^OI sAA^ )»-^ ^ ^*^ ^ 15 jo JLs/ ji jJj:!^ tao ^'^i.^a:^ ii^ I^O ^lifflM I ^ ii rt>0 IXoLS^ "^Jk^ 90|( • • y>La!i jkdo ^^o^Jb^; l^oi I \.'...^ ?»_ ^' ^ '^JL^ "-" llaa^^ oi^ If^ 20 ^ ^ ?»^ j^ 25 JL^ «d( ^ifll ^O I \X |a( i^ Vt^ •vjb^Ub.auM ^ ^^ s^ . oil^ ^IqIj I kj|a ^'♦i^-< rC >'»'v^''ti^' • ^ pOLdoi9 ^ vA-SLio :^j(o padOi9 "^^ :)^oi saJJjd ii ..i^Sllo ^ r 9 r 10 r ^ 71 JOO 7* 9 9 oiJadoi9 ^^ ^oaj y^o : ^ ^oil; ^^ r* \^ :o)L I^M oii^f ^S^; \\g\fi ;oi >( ^ •, ** ^ n y^i » ^.-> i4mv), ^T .J> .\ y\\n 20 ^^S^, jf ^ oik liLJLM ji ;e^ ^lfo \J^'i^i j^ :oil hSji 1^01 K..^^ yla!^ |X/ ^ . *> oi Vi \ ^^lo(o ^n rt>(» * • [^l voLa-Mu^ :^ t-^fo oi-^i \ >ii\t> :««oia^(; oifeoaaJLd %>^Js^ i*of yJl :v-<^ iio oO^ ^l -J^; ;efJ^ ^ .If^ |K\. aa:^ £ y V K. "^.^So :y/Hfi\9» )^«J-a ■ ^ /> y V J^ ^^ Vso :)Ki; \ii^B IJX^ \£,^L:> ou^ |iia6^ ^ :|^K^ JJlaai :|p/, • • • • : ooi jlsoi y( ^fi» .ooi \£m^ \-iMk9 20 \J^ «A(o •♦. )) « ^m ) *,vi> ^oj^ ooQi )K .^ft .''iv> ^o ^yoj/ ^)_£^BD IJait ^^o :^lo« )iM' ^^OitM y^i )f^ |«QJ ^ ^oS.;i ItOJ f^ «d(o .«^ ABJ ~ 2 A 1;-^fo- 4 A oni. U^ovm. — 9 A aild. ^» [^J. — 12 A ^». -- 16 B ^So (sic). — IB A add. m.*>a [|;o&m. _ 20 A in caelo fijrus >x.Afi I^mas. - 22 A 1^#£x.m. — 24 A miile modis ^^uao »S^|I. — JO. A add. oot [p». — 26 B '•D (sic). 285 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 286 r ?» y .9i K accipis minuitur, sed eodem ubique uo- mine dicitur ignis; neque quod eum in varia loca diviseris, plura nomina sortitur. Pulverem quoque si de terra acceperis atque huc illuc disieceris , pul- vis non imminuetur, nec pluribus eum nominibus appellare poteris. Eadem etiam ratione Deus et Christus eius, licet unus sint , in pluribus tamen hominibus commorantur, dum ipsi in caelo rema- ■ nent, nec quidquam minuuntur, quamvis in pluribus habitent, sicut nec sol in caelo minuitur dum virtutem suam in terram mittit. At quomodo maior non esset Dei virtus, cum ipse sol Dei po- tentia subsistat ! 12. Rursus tibi revocare volo, caris- sime, quod scriptum est. Sic enim legi- mus : Cum grave esset Moysi exercitum ducere solus, ait ei Dominus : Ecce de spiritutuoquisuperteest, egodetraham, et ponam super septuaginta viros, senes /5- raeV. Cum autem de spiritu Moysi ille detraxit , septuagintaque viri de eo sunt repleti , num imminutus est Moyses , aut talis spiritus eius agnoscatur,de quo pos- sit aliquid detrahi? Beatus etiam Apos- tolus ait : Divisit Deus de Spiritu Christi sui, etmisit inprophetas^ . Nil auieni detri- menti Christusaccepit. iN^o/i enim dedit ei Patereius Spiritum in mensura^. Hac ergo ABJ — 10 B ^Uivu.. — 12 A om. H- — lii A «*oi «d/- — 16A;uu. — 20A^fa^ — 24Ao>^ov I^Jl^ s^^f^, i «fo i'^ i ya^ wJLsi i\ .idJL/ ^ ^ ot.? /»v>6 l^ ^ jl, yJl :,^ Ifi^ ^ .1^ \L^ c^L p;e^ |»'vi*4 ^ i^! ciL^ .1^ i "^^ j^ .^U l^? oiL^ MLm^ 601 ^l 15 «9/0 \» ■> «^-^r. ^i yJl «Ot^^M Ooi iLi^ ^.^.y:L M^xi^ ojk j^oi ■fV ^i Oll^ Qjj^^i/o j-AQ^ 01^09 r ^ h<^l o/ '^ jl ;op« Ji^M l-JL^g^ «dfo .oiL« Ud^epA, owSoi M^ ^ l^ V^% :^^f Mi^ 23 vj::» ) .'./.tv»o :|? ^t ^ ;f*o ot .? .^»v>f |i\ »'1 ^ 1^01 ji, "^^ .luif ji & li^i Mou» .Uoi i^ ?» 1 Nura. XI, 17. — 2 vij. I cor. xii, 11, 28, el Rom. xii, 3, 6. — 3 loii. m^ 34. 287 APHRAATIS 288 ratione perspicuum tibi erit Christum in fidelibus habitare, nec tamen ullum damnum pati dum in pluribus dividitur. De Spiritu etenim Christi acceperunt prophetae, unusquisque eorum prout ferre potuit. Rursus de Spiritu Christi super omnem carnem hodie effunditur, et prophetant filii et filiae, senesque et iuvenes, servi et ancillae. Aliquid de Christo in nobis est , et Christus in caelo est ad dexteram Patris. Christus Spiri- tum non accepit in mensura, verum Pater dilexit eum, et tradidit in manus eius omnia, universoque thesauro suo eum praeposuit. Dixit enim lohannes : Non dedit Pater Filio suo Spiritum in men- sura, sed dilexit eum, et om^iia tradidit in manibus eius\ Dixit etiam Domi- nus : Omnia mihi tradita sunt a Patre meo^. Et iterum : Non iudicabit Pater quemquam, sed omne iudicium dabit Fi- lio^. Et Apostolus ait : Omnia subiecta sunt Christo, praeter Patrem eius, qui subiecit ei omnia. Cum autem subiecta fuissent ei omnia a Patre suo, tunc et ipse subiectus est Deo Patri suo, qui subiecil ei omnia; et est Deus totus in omnibus et in omni homine*. 13. lohannemtestaturDominus e pro- phetis maximum esse^. Scd Spiritum ^jLs^.^v' 1 >. i f 9 ^i r «jjjf i\L^ ft\^f> ) f, t\>f^^ o^ ^! )i0| ii^ y^\ ^Joi-l^ ^\ 5 o»2b^t o&i oi^O) ^eo ;x» n >vi N )JuS^ )l^o jiid^ j^ ^jlmo .wotl»/ ^;5^ ^ Mmjl^ I ,\(%^i> 10 :)^$>^^ |i\..^j; i^ ji )..^^.,v>5 .^\^^^\i^ oi^r .^\ i\ V-^ f^i .o»^J oij^ oi^ ^«^ )_^ 09: )i\ /1 K l&cf ii :^Jl^ o 01 at? J il :oi^^ U^l 15 oU .w^( ^ ^ ^eSj^^f ^oftftT^ oiii jif :v^ i ^')A )^Jj :po'f ) .'. /\ » ^U ,^> •)-iij ^ ^OI AB] — 6 A oni. o»^9* — 9 A )»>»> w^ oix^ [^m«jm — Ib. B om. 6m{- — II A ^^aaoe- — 26 A iom*- » loh. III, 3i, 35. — 2 Mallh. XI, 27. — » loh. v, 22. — * I Gor. xv, 27, 28. — & Matlh. xi, 9; xix, 4-9. 289 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 290 M^f ^^ci^ }L,jUicS oii}'^^ > ?» yirA. ^l JJi^ :J^ v^ i^ Jf&^ J^;^.^ «Ov^ J^! 0»^$ 5 JL!!^ J^/ .J^ v^ JjLi-^^ie J&l V^{ jL-il^ J^ J^f .J^ V^f J:liL^ iLe^ ^L^ :^j^ :^jU/ eiLftfi J.^j .weioj^ J^ 10 ^/ J-Af .J-:|o(qi oiKAf$ ^LSa^ J^f .sa>fe(o»^ uas/ ^f T^ ^ .saJ^i :%» /\f "^ ^fl ^ 0»^$ I^ J^f "^JL^ ^^^"^ oi^ ycuS> ^JjLo 15 U^ ^ J^f .jiN.«'r^^ jl! U^ i' ^ •» J[;.Ae JlLJ, J4^, oi^k> ^»^.lKj» 20 . k-^/ .poiJj jp/ ;a^ ^ ^ ^r Cv r y 15 .,2?^ JJ-i Ji^j Mv-i^ J.JeuA ^ ^»^ .-g^ :,^ y ^ vi^ ^i;^ ^i^k \l2^ \^^) accepit in mensura , eademque mensura qua Eliae datus fuerat, ita et lohan- nes Spiritum accepit. Sicut Elias in deserto morabatur, sic et lohannes a Spiritu Dei ductus est, et in deserto, montibus atque speluncis habitavit. Eliam volucres pascebant ; lohannes ala- tas locustas edebat. Elias erat zona pelliceaaccinctus renibus, lohannes pa- riter zona ex corio lumbos praecinctus. Eliam lezabel persecuta est, et Herodias lohannem. Elias Achab reprehendit; lohannes Herodem redarguit. Elias di- visit lordanem , et lohannes baptismum aperuit. Eliae spiritus duplex in Eli- saeum requievit ; lohannes manum Sal- vatori imposuit, qui Spiritum absque mensura recepit. Elias caelum aperuit et ascendit; et lohannes vidit caelos apertos et Spiritum Dei descendentem, ut super Salvatorem requiesceret. Eli- saeus spiritum Eliae duplicem accepit; Salvator Spiritum a lohanne , et iterum Spiritum de caelis accepit. Elisaeus ac- cepit amictum Eliae; Salvator noster impositionem manuum sacerdotum. Eli- saeus fecit oleum ex aqua; Salvator aquam in vinum convertit. Elisaeus exi- guo pane satiavit centum dumtaxat viros; Salvator noster quinque millia virorum , praeter mulieres et pueros, paucis pani- AB] _ 1 A |La.*-i^. — 3 A uoio6^{ [lo« ;^. — 4 B P^j \\^y — 7 A Ipofi. — f 8 A add. I^o; rVao. — 19 A |oi3k9 [Pkv PAm BYB. — P. L T. I. l^ 291 APHRAATIS 202 bus saturavit. Elisaeus Naaman lepro- sum purgavit; Salvator decem [leprososl mundavit . Elisaeus pueris maledixit , eos- que ursi devoraverunt; Salvator noster pueris benedixit. Elisaeo pueri conviciati sunt ; Salvatorem pueri laudaverunt [di- centes] : Hosanna * . Elisaeus Giezi disci- pulo suo maledixit. Salvator etiam dis- cipulo suo ludae maledixit ; ceteris vero benedixit. Elisaeus mortuum unum sus- citavit; tres mortuos Salvator ad vitam revocavit. Super ossa Elisaei mortuus revixit; cum Salvator ad mortuos des- cendit, multos vivificavit ac suscitavit. Plura autem signa Spiritus Christi ope- ratus est, de quo prophetae acceperunt. 14. Idcirco, carissime, de Spiritu Christi nos etiam accepimus , et Christus in nobis habitat, sicuti scriptum est dixisse Spiritum hunc per os prophetae : Habitabo in eis, et inambulabo inter illos^. Praeparemus igitur templa nostra Spi- ritui Christi , neque ipsum contristemus, ne forte a nobis recedat. Mementote ser- monis Apostoli admonentis vos : Nolite contristare Spiritum Sanctum, in quo si- gnati estis in diem redemptionis^ . A bap- tismo enim accipimus Spiritum Christi ; ct eadem hora qua Spiritum invocant sacerdotes, aperit caelum et descendit, :|^ «oii^j ^o^ji .)i:k^ T^ « # ■viM ^ ot,; .-v>M jft l .\kLx ^/ «0 L.-; Wk ^/^r. ■ IL V KO. i5 P ^m. V^ • V ^ i. I 9 ^ r y 9 y ^^/o vjota V^/t :j— ^ >^ y y ojk jilL ji} ojk «A^ jio :) .{jCtV)? 20 ) vxi r\ o^ v^Lj.f« )i » "., o ji^,A v> NV>^ ^ .V-IM^, O^ .) .^rtV)? Ol^) ^ ^^/\ -i ft V) 23 J.^ :).^ lioi^ ^! \i^ V^ AB] — 3 B 1^9. — 7 A om. oi».m^L. — 9 A woifllMS rt*oi09< f tt A uay^. . Ih, ^l [Si _ 16 A om. o^- — 17 A ^ ['f^- U^l wAfio _ 20 A o^. _ 21 A tot^. — Ib. A om. ,,^3^. * ^ 1 Mallli. XXI, 15. — 8 Levit. xxi , 12. — 3 Eph. iv, 30. 12 A sL»i — 14 B OMM. ^ 18 A pcr os Isaiat prophelae 293 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 294 >» r ^^ • • /j^Jo iio Ui/ a, oi^ i^^V^K:^ • ^ ^ r to le _^ Mii * r 15 .ouM sail jlti^ l^ jo :|£^ oik li^eJKoo |lL.la v^^^K^ . lij^^Jo V^ y^ iLJULaJ 1^5 |K.«JL£ma |-^90 :ogi^ o^ jl f>K>v> l^ ot-L/.3i oik 14^/f ^.->\«>nv)f r r Mi; v--^ v^ l^ J5oiJ oik lilMJ^Kjyi iLJlIsJ l-^i oiL^ Lb./^ LJo :|{^ -^^.; ^^— ? aquis incubat , eumque induunt qui bap- tizantur. Ab omnibus enim de corpore natis Spiritus abest,donec ad aquae rege- nerationem accedant; tunc accipiunt Spiritum Sanctum. In priore quidem generatione, nascuntur spiritu animali praediti, qui in homine creatur, nec mo- rietur unquam, sicut scriptum est : Factus est homo in animam viventem * . At in al- tera, baptismi scilicet, regeneratione , Spiritum Sanctum ex ipsa Divinitate recipiunt immortalem. Cum ergo mo- riuntur homines , spiritus animalis abs- conditur cum corpore, quod sensu destituitur*; Spiritus autem caelestis quem acceperunt , ad naturam suam , ad Christum, redit. Porro utramque rem docet Apostolus dicens : Sepelitur corpus animaliter, et resurgit spiritualiter^ . Et Spiritus ad Christum , ad naturam suam revertitur, Apostolo iterum aiente : Quando peregrinati fuerimus a corpore, apud Dominum erimus\ Nam ad Domi- num revertitur Spiritus Christi, quem accipiunt spiritales ; animalis autcm spiritus in natura sua sepelitur, sensus- que ab eo tollitur. Cum quis Spiritum Christi in puritate custodivit, quando AB] — S A Ip-. — Ib, A om. |;^^. — K A tj.^AO^ l-ov — 9 A |6M9a«>aaiM9* — 10 A om. ILool^t lip ^- — 11 A om. oo^. — animalis in corpore absconditur. — 18 A l^ofo. — lO B om«^* 8 A looi- — Ib, A u>^i\. — 13 A 0«^ [mux. Unde : Spirilus — 23 B ^;gj6ot. -. Ib. A . — Ib. A om. 6 » G«n. u , 7. I Cor. XV, '»5. — » vid. Praef. § 15. — 3 I Cor. xv, 44. — MI Cor. v, 8. 295 APHRAATIS 296 [Spiritus] ille Christi ad eum redit, ita eum alloquitur : Corpus ad quod veni et quod ab aquis baptismi indui, me in sanctitate servavit; et Spiritus Sanctus Christum urget ut suscitet corpus illud a quo in puritate conservatus est; Spiri- tus expostulat ut illi rursus coniungatur, et corpus illud cum laude resurgat. Ex homine autem qui Spiritum ex aqua re- ceptum contristavit , egreditur Spiritus priusquam ille moriatur, atque ad natu- ram suam , ad Christum , vadens , homi- nem accusat a quo contristatus est. Cumque tempus advenerit consumma- tionis finalis, appropinquante resurre- ctionis hora, Spiritus Sanctus qui in puritate fuerit servatus, virtutem ma- gnam ex natura sua accipiens, Christum adibit, stabitque ad ostium sepulcrorum, ubi conditi fuerint homines qui eum in puritate servaverint , clamorem exspec- tans. Et statim ac caelorum portas an- geli coram Rege aperuerint , cornu sona- bit, mittentque tubae vocem; Spiritus exspectatum clangorem audiens sepul- cra festinanter pandet , corpora et quod in eis sepultum est suscitabit, induet- que ea quam secum adduxerit gloria; ipse [Spiritus] intra manet, ut corpus suscitetur, extra vero [manet] gloria, qua l^ni V^. :oi^ M \^ ojk )^ :ojk ai.£b^ Jii^ ^ U^ ctLbL ejk \^lU i^ ^bL^I J^; J&Nf J^ \jM JKnv> liLeJLai |I»J o^ Jj^ ^^ i^ jU^ ji^lft Ji;^ 9^ J^fe : :jl4^ oi6^; JJJ/ wl» ^V,/r>ftf ft.,>.K t>f J-:«e .JK\ ft\ J / -^ nri W> J ^^ ^ ^e^ J,.'. aa ■>? J^U J^ » '.«.-r ; ^r-» -> f v> JfaAXfto J-S^i JJ^« ^^, J .' -1 rfi v>f J^$ jJLMLie 20 J v>..-:nv)^ J.-lKi J^ KsMoiVi^ sioi-* t-iL-ilf j >>.; vi' \A J$^^ :e»^ Jlf, e^ J .^^iN ejL \-LS^ ^K N/> ■» jhS. o 1 \ ^:ie J-Se^ «^ QiLcdJb. V-^ ^ J.JL^ Ji^ 25 )iAWi UM ejk J^l^K^ :\i^ AB] _ 8 A «0^9. .. 14 A add. l^««o [|«Llo -. 1» A UAao. _ 18 A W^L _ 19 A M |«;o. _ 22 A corpora quae in ttrra sepulta fuerint 1-^9 1^ op>>o^''N >^ei IZ^^ [>^ooid... 1!^^* » 23 B 24 B om. |^^9-> (aoaao* 297 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 298 oS^ Oii J^ ji , f / V» « M^ ^•:L»tdeo :e^ og^ ^ )^$; |JUv^ .j..&d^ ^«1^K:m J^ I.ULL» |JL^^ oi^;^II I ^^.^ ocN L-io; Jo oik n.ff? 5 [fi^ .T «> oul^ 4 n W; J ^N ^ft, JiL^ ^^^ - - f J.,.^./->:>o^^ftV)^ ♦ K^^f owa^ oi^* o^..aA« •- - -*- ^ J^ot Jf^ ^oio "^^ J^oi jio .^ «»f Jia^o x\LLa 10 ^|^Jif.ot.Ksnv>U^J.;i:>ii^j /fi^i ^ ^ ^:^ V r y v^ouajbo; :«! 15 \\hi woi .wkj»/« oiA&jVd ^>^ y 4)\ K •> J^;efo JiLJo ^P^ \^\\ \jJiA j 'i»oi\ ^oide» ^eo :o(d^j^i» J-4f-^ ♦ J^ ^ep> ..eic^ jLi o^ J^; 20 l^ Jui^ ^j ^VaL» J^oi j J.^;* "V^Ji; :v^K» V^Jia^ .oi.i\SftV> t.^^V^ JlJ*^! J^$ oO^ J^ ejk «fS^ :ojk ui^/* 'V^ v^JLmI/ po :ji,'^i'^.rv> J.^^; m.^^V.. J^ • ♦ 25 I^OI sX^ jijL^ Mi ^ 1^01 ^\\^ corpus ornetur. Spiritus animalis a Spi- ritu caelesti absorbebitur, eoque corpus possidente, totus homo spiritalis fiet. Mors absorbebitur a gloria , et corpus a Spiritu; et ille homo a Spiritu raptus, in occursum Regis evolabit, eumque cum gaudio excipiet. Christus autem corpori qui Spiritum suum in puritate servaverit benignum se ostendet. 15. Hic vero Spiritus quem prophetae acceperunt, nosque pariter [accepimus], non omni tempore apud eos quibus da- tus est reperitur ; sed modo ad illum va- dit qui misit eum, modo ad eum qui ipsum accepit revertitur. Audi quid Do- minus dicat : fioliie contemnere unum de pusillis istis qui in me credunt, quia an- geli eorum in caelis semper vident faciem Patrismei*. Hic igitur Spiritus continen- ter vadit et stat ante Deum , faciem eius iutuetur, atque eum qui templo a se inha- bitato noxam infert, ante Deum accusat. 16. Tibi autem e Scripturis ostendere volo Spiritum non continuo in iis qui eum receperunt inveniri. Sic enim est scriptum : Recessit a Saule Spiritus Do- mini^j quem cum ungeretur acceperat, quia illum contristavit ; immisit autem ei Deus pro illo spiritum exagitantem; cumque a spiritu malo vexabatur, pulsa- bat citharam David , et Spiritus Sanctus AB] 7 B oi;6i9. — 8 A l^o9 oua^. _ 9 A |idoi. _ 12 0MJ^a&.M. > MaUh. XVIII, 10. — * I Sam. xvi, 14 seqq. 13 A add. m\ [II^. 299 APHRAATIS 300 redibat, ille quem et David, quando unctus est recepit ; et ante eum fugiebat spiritus malus, qui Saulem exagitabat. Sed neque apud David continuo repe- riebatur Spiritus Sanctus quem recepe- rat. Quando citharam pulsabat , tunc ille adveniebat. Si enim iugiter in eo fuisset, non sivisset eum in uxore Uriae peccare. Cumque pro peccatis suis deprecaretur, et iniquitates suas coram Deo confitere- tur, sic aiebat : Spiritum Sanctum tuum ne auferas ame\ De Elisaeo quoque ita est scriptum : Dum citharam pulsabat, tunc advenit ei spiritus, et prophetavit di- cens : Haec dicit Dominus : Non videbitis spiritum neque pluviam, et in alveo isto fient foveae multae^. Rursus quando ad eum accessit mulier Sunamitis propter filium suum mortuum , ille ad eam dixit : Dominus celavit me et non i?idicavit mihi*. At quando eum misit rex Israel ut eum interficeret , indicavit ei Spiritus, ante- quam perveniret ad eum nuntius, et ait : Ecce filius hic iniquitatis misit ad tollendum caput meum\ Iterum praemonuit eum de abundantia quae Samariae postridie con- tigit. Tandem Spiritus indicavit ei Giezi argentum furatum esse et abscondisse. 17. Quamobrem, ami(;e mi, cum Spi- ritus Sanctus ab homine qui recepit eum • • jlaI, j^ ^J^ ej^ r^'^^ '^^ .Uei ^! ^^ .\il£j> l^ei j Uoi euM M^ x^t:^ ^U .U>U4i oiiKjib J^% ejk 1^1 [A^ MQti^ ^ •, . ^ l^ei jj:^ ^ |ia^ li^yo^ oilft\n«> |^ei IfcL^e jisjLJfA yJ^i i l^ei pef cJa^ i£f ^^ c^i^ ^; l^f M^ jLio i;^ jie p^; ^^J. i* K^oi^Lft^^^li Jjo ^ ^ liV^, I ^ \.V> wO ♦" • Wb JLAJO/ : pe fe ^eioLb. |f^j^ |1|J ji ^^ )J,ii 20 .w^l ou^^ M^ M v-^ $fl l^, ^peJL» l^oif I v^^m^^^A sail "«^fe/o l^; o(K.vfoif ^f o»l .|JoaI; oi;KJ •^wLJl^O |2Ltti <^i^>^ *^*^^ ^ 1^;; JLm[ ,.-. /->.-; |J^ Hi^^ 25 oif<>.>f;v> \jJi v^ ^ |..'.i;.» |i>^ ABj — 2 B woiaMtO. _ 9 10 A om. loot* ~ 12 B oipo (sjc). m( ctfm inlerficerent wom^^v — 21 A om. loiv — Ib. A add. oo^o> — Ib' A om. ^9* 15 A |fis*M^^ oii^ UJ. . 19 A [uAV ~ 23 A oifft^* — Ib, A I Ps. Li (L) 13. — 2 II (IV) Reg. III, 15-17. — 3 /6. iv, 27. — * 76. vi, 32. 301 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 302 /f^ ^ r "l p. y ^ xri^ ♦0«'^ m/o J-^/f r^ \jLt |JJU oSi;oi: M^ il S^l \^U ^ oiJ^; vt^ ^h ^^.^ :jL:>eo« ^ JKl»aaaiDLa \JLii 10 .jJ^ ^ I^Kj; \^ii eiLck»/ I ;f,^\ eii h^ i-c^ ^: M^ V A^T>f eMLala o-^^* jKdJL» eiJ» Jii i ,X' ^r • V .^ r ?» 15 eiL^ Ml *OMLJ^ j pS ^ea^ eik^ JU? J^ jL^ ^ ji ^? J^ ji \li^ «ftf U^^ .eu^ JiLbe ei^; y^[^ ioti JK^ Jio^ siff>v>\ l-CiLief J-iii}, Jjifi. ji ej iei eia^ jL^j or^^i J i^ 4:JjLiotj;jieJJp:;efo^jif :po(o ioi oiq4^; )J^^^; ^^! o^ui 25 oj^il; j^o ."^JMo^b. ^ M 1-!^^^! »\mvf\ JKa^; oijp^ oik JLiJt; )|-««o ojk o^o )lA1^ )If ^^ om(^^ discedit , Satanas , quoadusque reverta- tur [Spiritus], cum homine congreditur, ut eum deiiciat, et Spiritus Sanctus ab eo prorsus discedat; nam quamdiu Spi- ritus cum homine est , formidat Satanas ei appropinquare. Animadverte autem, carissime, Dominum, qui de illo Spiritu natus est, non fuisse tentatum prius- quam Spiritum in baptismate recepisset ab alto ; tum demum dimisit eum Spiri- tus ut a Satana tentaretur. Ita porro se habet in homine : ipsa hora qua animo deprehendet se Spiritu non flagrare , cqr suum vero ad cogitationes mundi huius decidere, noverit se Spiritum non ha- bere. Surgat igitur, oret, vigiletque, ut Dei Spiritus ad se redeat, ne ab inimico superetur. Non enim fur perfodit domum antequam dominum eius recessisse ani- madverterit. Sic et Satanas ad domum il- lam, quae est corpus nostrum, accedere nequit, donec ab ea Spiritus Christi se subduxerit. Scito autem, carissime, fu- rem nullo modo cognoscere posse utrum doniui insit herus annon, nisi prius aurem admoverit, aut intuitus fuerit. Si vocem domini domus intus audierit , utique dicet : Via mihi patet ad dis- cedendum. Cum autem exquisivit por- spexitque dominum domus , rei agendae causa, foras exiisse, tum advenit, do- AB] — 3 A ;%ft^ ouM. — 7 B oa^v- ~ 9 B |&*9a.mxm^- — 13 A Qi&.i;^aa. — u A ^»*. -> « 5t3 A IjM. — 27 B ^t^oio. — Ib. B oi^. 303 APHRAATIS 304 mum perfodit, et furatur. Si vero audie- rit herum domesticos suos monentem, iussumque indicentem ut expergiscantur et domum custodiant, eisque aientem : Domi sum et ego; pertimescit latro et aufugit, ne arripiatur et comprehenda- tur. Ita porro Satanas. Haudquaquam praenoscit nec praevidet tempus quo, discedente Spiritu, poterit ipse, ut spoliet hominem, advenire ; verumtamen attendit et ille, observat, proceditque; et si ab homine in quo Christus habitat, verba turpia, aut iram, aut rixam iur- giumve deprehenderit , compertum ha- bebit Satanas Chrlstum cum isto non habitare ; ingredietur ergo, et suam in eo perficiet voluntatem. Christus namque apud mansuetos et humiles manet ac commoratur, in iis qui tremunt ad ser- mones eius, iuxta prophetae verbum : Adquem respiciam, etapudquem habitabo, nisi apud quietos et humiles, qui tremunt sermones meos^? Et Dominus dicit : Qui observat praecepta mea, et caritatem meam custodit, ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus^. Quod si hominem animadverterit vigilantem atque oran- tem, et leg«m Domini sui meditantem die ac nocte, a tali homine discedet, sciensChristumessecum eo. Sed dices : ieJl ^9 yJO .CLL^ )K » >\ ^niS > f»flLaMo 90i>.^ JA^rf^ ^ipi^ ^«^» ojL M jK .-^ivsnv» ji^ l^ jlfo J-iii J { xV^ Jt^\ SU^ \^^ ^oi a\ i\ :U^ otl^jL.';^i> \LLi> i^ V^f; ^^ :*mKBK:m o/ Jjie KJoJj^.v» ojf ct^ KA J-.'>^>.v»f JJ^ ^ iai " :ni r .' ->; oi-^ vi^o jlfo » .r* » V^ J ^fy^-^ J-JlLla J A : >v>f 15 » r ^a > .* v»/» ^ .\.J •> J^ v^oiaS >; :J .' ^l^ '^\l yj OlL^ j ■?$.-> 4 ii 't-^fo j^f V^Jo .. s^oAft-i yS^^ ^; :po/ 20 oi>a\ )J^/o ^^/ ^( oiLa2bw w^do l lit i^ ^ ^^.v^ J L - y^. ^v j rf^nvif^ j^oiJboeo ij^o $oi;>^ oik ^ ^ :M:sio ).A^ ^! v|o «^oi oi^ I /»iftv>f ^j ogbo AB] — K A "^M Iaa^u»;^ ^^«. __ 7 A ._ ^, 18 A om. ^{. — 21 A ^. ~ 22 A «AJJ. -. 23 A 9eiM*v I Is. Lxvi, 2.-2 loh. XIV, 23. |6ck*«. — 8 A lAfioel^. — 0 A L^. — 12 B ^.^. 305 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 306 10 V-:m(9 yV vi\ '«'i^aA «oi^ ^jl^ oi>^ lijLa^ ^^K:i Mi^ V?? -M^ 4 J ll^j l-iT Uo, ji :jU^j «d(o .J iliviii» «d(e ep» Ki/ jL^^; 15 J^ oiT ><> :..etaAa> v-^f ol^ Jj&^ ei^ ^^' : eiS^ M, J f^^S^V) Kij-£:b^j ^f ;«<* .JlJ^ Y^xai^ o^i^ ji ^«0| Xk V % a ^ n ll ai vie'f, si:^ \ i^NoiO I ^/^ %^0|Qji|.^ I f 4 \n > ^)qA luid^ .w^i; liL^ Mo ^f Quotuplex est Satanas? nam ecce cum pluribus congreditur. Audi et edocere iisdem verbis quibus superius Christum tibi ostendi in pluribus dispertitum, quamvis nullo modo imminuatur. Do- mus enim per cuius fenestram modicus intrat solis radius, tota illustratur; et homo pariter ad quem aliquid Satanae ingreditur, totus obtenebrescit. Audi Apostolum dicentem : Si Satanas trans- figurat se in angelum lucis, non magnum est si ministri eius transfigurentur velut ministri imtitiae\ Et rursus apostolis suis Dominus ait : Ecce dedi vobis po- testatem conculcandi exercitum inimici^. Nam Scripturae istum ostendunt exer- citum et ministros habere ; et lob de eo dixit : Deus fecit eum ut gereret bellum suum^. Quos igitur habet ministros in mundum mittit, ut bellum gerant. Ve- rumtamen noveris eum non in apertum pugnare , quia facta est [a Deo] potestas super eum ab adventu Vivificatoris no- stri; tantummodo diripit atque furatur. 18. Tibi autem exponere volo, caris- sime, sermonem illum Apostoli, quo scandalizantur disciplinae, quae sunt instrumenta maligni , et doctrinae falla- ces. Ait enim Apostolus : Est corpus ani- male, et est corpus spiritale, sicut scrip^ AB] ~ 4A|&^. ~ 8 A IdtLxb. _ 13 A lafiA ^9o{o. — i6Ala;o. -. i7A^o^[oiA. _ iSA add. ^9 l»;^. — 23 b o^- — 26 A ^n^lw^. » II Cor. XI, 14, 15. — « Luc. X, 19. — » lob. XL, 14. 307 APHRAATIS 308 tum est : Factus est primus Adam in anima viventi, alter Adam spiritus vivifi- cans\ Porro adserunt [haeretici] duos Adam futuros esse ; sed [Apostolus] ait : Sicut induimus imaginem Adam terreni, ita et imaginem illius Adae caelestis in~ duemus^. Adam enim terrenus ille est qui peccavit; Adam vero caelestis, est Vivificator noster et Dominus lesus Christus. Qui igitur Spiritum Christi re- ceperint, similitudinem habebunt Adae caelestis, qui est Vivificator Dominus noster lesus Christus; quod enim ani- male est absorbetur a spiritali , ut supra tibi scripsi. Ilomo autem qui Christi Spiritum contristat, in resurrectione animalis erit, quoniam Spiritum caele- stem secum non habebit, quo absorbea- tur animale; verum postquam resur- rexerit, in natura sua manebit, Spiritu non indutus'. Eo quod Spiritum Christi exuerit, ipse in summa inopia derelin- quetur. Qui autem Spiritum honoraverit et cum puritate in se custodierit, eum in die illa Spiritus Sanctus proteget , fiet- que homo totus spirituali^, nec nudus invenietur, quemadmodum Apostolus ait : Atque utinam cum vestiti fuerimus, non nudi inveniamur\ Rursus dicit : Om- nes dormiemus, scd in resurrectione non • ^ f yj, ','^U i^ii y>\! ^U if .|-&a* ^ )fi{! eoi; jLi^^ 5 i^ ^ ^»:.^ s^kHi U^ "^b^ ^ yj JLJ^ ji . \Wi \ .\ :% v>f oi.^f JJlJ/ v^o .yk K^Ki 9 ^ ^ 9c ^ ^ wC^V^ ^ cnfifni^ oi^ ^j^oA ^OL^ XjLLk^ oU^ JL^Ldf ''^Joo L^f V^JHMf \iio .JJf J^;^ ooi^ftoo eoi^ :Jm.'>i' •> oi^ JfJjLeQ^e J iJ^ 20 JS^ |i>^> \JJA ojk jlKik^ JJea: ^» «ftoKji/j :J ,M\a ioi \^lx >-*l o^JLe .^v^ ...M^ i ^i^Nf JJ» ^ i JjLeu^ M y^^ ^; :'^l 25 AB] _ 10 A om. ^«44M. _ 11 B o^. _ 14 A |6cM«aa. -. 10 A e^ [oia. _ Ib. A add. U^ [01. 17 A "H*^* — 24 B ^2^9 r^^V — 26 A ool. 1 I Cor. XV, 44, 45. — 2 /ft. XV, 49. — 3 Ad verbum nudus. — * II Cor. v, 3. 309 DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 310 10 1.1^ ^$ ^ JL^) ^V, r,, :v^'f ji; ^. \, jo i\ Ifjfr, ^^ )■ l.fvii N? ^ .ffi^..:J^ omnes immutabimur ^ . Et iterum : Fu- turum est ut mortale hoc induat immor" tale, et corruptibile hoc induat incor- ruptibile. Cumque mortale hoc induerit immortale, et corruptibile hoc induerit incorjruptibile, tunc complebitur sermo qui scriptus est : Absorpta est mors a victoria ^ . Ait etiam : Derepente, quasi in ictu oculi, mortui resurgent incorrupti, et nos immu^ tabimur^. Qui immutabuntur, formam in- duent Adae caelestis , et fient spiritales ; qui vero non immutabuntur, in spiritu animali perseverabunt , in natura pulve- rea in qua Adam creatus est; in natura sua permanebunt, in terra inferiore, dum caelestes in caelum rapientur, a Spi- ritu quem induerint sublati , et regnum sibi ab initio paratum heredilabunt; animales autem corporum suorum pon- dere in terra consistent, et in infernum revertentur\ ubi erit fletus et stridor dentium ' . 19. Haec tibi, carissime, dum scribo, mihimetipsi etiam in memoriam reduco. Propterea virginitatem dilige, partem caelestem, et angelorum consortium. Nihil enim est quod ei possit aequipa- rari, et in huiusmodi hominibus Chris- tus habitat. Tempus aestatis advenit, ficus protulit gemmas, et folia prodie- AB] _ 6 B om. ;^I. — 0 A oin. ^pot^. — 12 A oi^*p- — Ib. A oM^Jia |aajmo- — Itt B ^*^v — Sf A L^9ixl jJi^^s^o J. if vt i\ I Fifvii ^^ft^TiKv) y^jLjLS )s^ ^io^<^ , i<^ v^oi:^ 20 4»)jLA ^AfO^tfO ^fo .,iftT\ ifoi4 h^f^ ^^^ \!A4f/vii )ijbe 25 yJc^ y^O^ \p^\ JJLi^f > A i) ^ ?• r Lo oiS^ sd^ ) ^<>n; M^i » I Cor. XV, 51. — « /6. XV, 53, 54. — » /ft.xv, 52. — * Ps. IX, 18. — ^ Malth. viii, 12. 311 APHRAATIS DEMONSTRATIO VI. — DE MONACHIS. 312 runt * ; signa quae Salvator tradidit inceperunt adimpleri. Ait siquidem : Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; erunt fames et pesti" lentiae, terroresque de caelo^. En haec omnia in diebus nostris eveniunt. . 20. Idcirco, quae tibi scripsi lege, tu et fratres monastico instituto devoti , qui virginitatem diligunt. Ab irrisoribus vero caveto. In eo enim qui fratrem illu- dit aut cavillatur, sermo completur in Evangelio conscriptus, quando scilicet voluit Dominus rationem ab avaris et pharisaeis reposcere. Scriptum est au- tem : Quoniam pecuniam diligebant, deri- debant eum^. Ita et nunc quicumque rebus istis non adsentiuntur, similiter derident. Lege igitur et disce; lectioni intende atque actioni ; sitque lex Domi- ni meditatio tua omni tempore * . Cumque epistolam hanc legeris , per vitam tuam teobtestor, carissime, surge et ora, et in precibus tuis, mei peccatoris memento. Explicit Demonstratio de Monachis. yoUi\ :^po7 .^ ^ ^ \i^o \-jl&ioo \ l «^ ^ioeue J^ V .» ~ fs. * 'V.i ^^ Ml^ wid j^e Jbo? lyL M^ ji^ ^«OK^ |.^^ w«|^U 10 O^ ,\S^ ^ \J^ ^ \A &y\ ^Sh^ ^^o \l£n «»(e .oiid eSoi ^*^->^x« ^ .^^lAXMLM ji»Si ^^ ^^^eCb^ jij 15 ., ^NvfN^ J^A^ s^^^U «^^ M^$ yk j&ti J^* j 4^Wt ^ :JfA Jt^J r ^r •M ^ CVl 0^ '^ ^ y 20 AB] — 8 A add. f/ sancUlatem |lAi^»oo [l^^o^- — /6. A iS A om. |idoi. _ Ib. A add. ^o^ [^.o.vi ^ — 16 A «A^Io- — 20 A mei studii ulftfri^t>fc [wl.a«6M^. — 9 A — 19 A - /6. AH,. I Matth. XXIV, 32. Cantic. ii, 12, 13. — « Luc. xxi, 10,11. — 3 Luc. xvi, 14. — * Ps. i, 2. ^U l^^i DEMONSTRATIO VII DE PAENITENTIBUS « #V»^ ^ ^ jiJ:»^ 60, ^ J-J5J ) 2» V K • ^ pef .oU:a2'^ »ou& ^ ^ |JL^ ^ ^fo .lao^JL^ oiL^j |if; : 5 jLi )i»f iloi: ^ ji; ^^ok^ «oi^ :V^f Ji^ |.,i!j;\.» )J y^rfiNA Jioi M^ 1. Ex omnibus qui progeniti sunt, corpusque induerunt, unus duntaxat innocens est, nempe Dominus noster lesus Christus , prout ipse de se testi- monium perhibet. Ait enim : Ego vici mundum*. De ipso testatur etiam pro- pheta : Iniquitatem non fecit, neque in~ ventus est in ore eius dolus^. Et beatus Apostolus dicit : Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit^. Quo- modo autem fecit eum peccatum? nisi quia peccatum adsumpsit, quod non com- miserat, et adfixit cruci\ Iterum dicit Apostolus : Multi in stadio currunt, sed unus accipit coronam^. Neque ex homi- nibus ullus alius est, qui in stadium de- scendat, quin vulneretur aut feriatur; peccatum enim a tempore quo Adam praeceptum trangressus est regnavit; a multis autem percussum fuerat, mul- tosque vulneraverat , multos etiam oc- AB] — A lilulum habet : demomtratio de Paenitentia \l^L^ \b^a^L — i B om. ^. — 4 \ a{. -. tt A HS/o- — 7 Apro vobis ^cl3A^^. — 8 A add. ut efflciamini iustitia Dei in ipso oP ^mL >p^{v loi^t |L«a«9i _ f tt A add. |i9| [^. » loh. XVI, 33. — » MaL 11, 6. — 3 II Gor. v, 21. — * Col. 11, 14. — & I Cor. iii, 24. 315 APHRAATIS 316 ciderat , sed nemo ex his interfecit illud, donec advenit Salvator noster, qui illud sustulit suaeque adfixit cruci. Verura- taraen licet sit cruci adfixura, stiraulus eius reraanet , qui raultos ad fmera usque punget; tunc stiraulus ille confringetur. 2. Oranibus doloribus sunt raedica- raenta, quibus sanentur, raodo prudens raedicus eos noverit. Hi autera qui in certaraine nostro vulnerantur, pro re- raedio habent paenitentiara , quo vulne- ribus suis iraposito, sanantur. O vos, raedici, discipuli sapientis Medici nostri ! reraediura istud adsuraite, quo aegro- tantiura plagas curetis. Bellatores enira, ab eo qui cura eis decertavit in praelio percussos, cura sapiens raedicus inve- nit, qua ratione sauciis raedeatur in- quirit; curaque sanavit raedicus virura in praelio vulneratura , dona honoresque a rege accipit. Ita, carissirae, et viro, in certaraine nostro laboranti quera adver- sarius incurrens percusserit, rerae- diura afferre convenit paenitentiae , postquara ingentera aniraae dolorera vulneratus senserit. Nara Deus paeni- tentes non respuit; ait enira Ezechiel propheta : Non delector morte peccatoris mortui, sed volo ut revertatur a via sua prava et vivat*. f ^ r * y oul v-^lK^o \\:^ Mo^ tJ: ^ jio^f 5( .> .vf\ r.Kvio £ i ^ N^ 10 V ^r AAlV I /^/ Q|V N#X. ^^\Xm L^AA ^ Jiii^o jijoiaM' '^^.i^ikM J.^ ^^^; ^' ,..■'» t^ U \^ ,\S^ ..oioS^ oiip^ jifo ^; J-^ J-ML^ ouS "^io&^ j^ Oll J-Jl^o J&)iL JJLJk^ o^, JiaS Ul ti; jk^ 15 20 ^61 iif ).4^ jL^ oila^ jJ/ Mj J! 25 ♦ l^o jiLiL^ oUf^ ^ oiKj^ AB] _ 1 A "Wo- — 6 A ^|9. — 12 A ILamm. _ f» B 18 A |;^{o. — 24 A "^(«o^d. . _ /6.B «M^fioe deleturo. — » Ez. XXXIII, 11; XVIII, 23, 32. 317 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 318 9 r j VI ,-^nr, I /mf 4-^jl "^isJ OMJBJ; :ot-i-:« I ^ ^*^ i^i^ V*»^ Ijoj; ejS^ ^ 4 10 o^JLo j oii jiL^ MiAf jJL][o ,\i^^ r ^ ' f J-JL.Jo^Ao^ 15 P^M MtP^! ^^ M^ :^ i M&JKj, J^;^ J^ o^ M '^ .jU^ J.JLaJe l-^JkJ? -.jL^io ii Y 9 ^ • ri # 9 20 JlJ&J^ v^ou^ ^^9 ^fi'^^ ^^; r :: ? vj jii^f j^ v^a^ ^fo 25 ;jM -I ^J J.V1 m oiS o-^^ oiJL^ v^K-i{ oi-ij^ JA ,-: m: ioL^ ^o 3. Non enim virum in praelio vulne- ratum sapienti medico se committere piget, eo quod in pugna superatus ceci- derit ; idemque cum sanatus fuit , a rege non reiicitur, sed exercitui eius iterum adnumeratur et adscribitur. Ita eum qui a Satana percussus fuit, non debet pu- dere delictum suum confiteri, illudque relinquere , et paenitentiam in remedium postulare. Qui vulnus suum prodere eru- bescit , gangraena corripietur, totumque corpus damno inficiet ; quem autem non pudet vulnus manifestare , sanabitur et ad praelium iterum descendet , dum ille qui gangraenam concepit, nec sanitati restitui, neque armaturam quam depo- suit iterum poterit induere. Ita prorsus ei qui in agone nostro superatus est, haec superest via sanitatem recipiendi , ut scilicet dicat : Peccavi; et paeniten- tiam postulet. Si quis autem erubuerit, sanari non poterit, quoniam plagas suas non vult patefacere medico, qui duos denarios accepit, ut per hos omnibus qui sauciati fuerint mederetur*. 4. Vos igitur, medici, qui insignis Medici nostri estis discipuli, non debetis medicinam iis denegare quibus curatione opus est. Quicunque vobis suum vulnus detexerit, ei remedium imponite paeni- AB] — S A add. op ['«^o- — 16 A om. poi. — «6 A qni occultare vuU ^o [|a^j Loiaj ^o > Cr. Luc. X, 35. 319 APHRAATIS 320 tentiae; eum autem qui infirmitatem suam manifestare erubuerit, ne hanc a vobis abseondat adhortamini ; cumque ipsam vobis revelaverit , nolite eam pu- blicare , ne propter illum ab inimicis et ab iis qui nos oderunt, innocentes in cul- pa esse iudicentur. Agmen in quo cae- si occumbunt, omnium debilissimum ab hostibus existimatur. Vuineratorum autem qui inter commilitones suos re- periuntur, plagae ab iis curantur qui incolumes evaserunt, neque hostibus declarantur. Si enim cuilibet eas mani- festent, totus exercitus adversam famam consequetur; rex, militiae imperator, iis irascetur qui exercitum suum prodi- derint, eisque plagas vulneribus in praelio acceptis peiores immittet. 5. Quod si noluerint qui plagas exce- perunt eas ostendere , medici nullam in- current reprehensionem quod sauciorum vulnera non curaverint. Et si morbos suos sauciati celaverint, arma nequibunt rursus induere , propter gangraenam in corpore contractam. Tabe autem labo- rantes , si armatura ausi fuerint circum- dari, cum ad committendum praelium prosilient, super [membra] eorum con- cipient arma calorem, ulceraque faete- bunt et exputrescent , donec ipsi inte- MJ fc m XOi ^ N? oi^ Jl txl »1 vo-i^f ^^ ^JLLa* Jia-s^ 10 15 Q, m\ ../ jif "^ ^.g -i l r. Jl ;efj» \JJi oii :v^oi£^Ji N^4^f ^ li^fL^; "^^4^ .»?Vvf\ y/..n» ABJ — 1 A |a^. — 4 B Ias^^o \U^' — 0 A primitus ^^ sccunda manu in ^^correctum. — 12 A 31. — lis A ^oi k^««v — 20 A add. ^v [^o- — 23 B IfiCV*.. 321 DEMONSTRATIO VII. - DE PAENITENTIBUS. 322 j» ? vioi.^pSu ^ ^s^^^^ ^ xi*^ '"^ V N? N5 4 / «^ * r. 10 )^JJbooe otL^ 1^^: ^ «»fe J.'to J.v> r»^ r. ^JI «fl jia-.^ "^ "^..^ :oiJl ^ «fe :J^JK& ji J-^ rULa^kJe 15 ♦jilab^f J^ ojL ?» ^ Sla a.A^ %i ^t^j .JJ^J-» JULI viooiLe ?» r JjLJbsie ji V^ ^ .jli)..^ I l(L^ JJLaJLi .^ sD^ ♦^^ Meiadgi^>.^.fiuf :o6s J><^« ->?■ aoN. vx V V reant. Et cum eorum cadavera ab iis reperientur quos vulnera sua celaverint, hi ludibrio habebunt totam rationem agendi eorum qui vulnerum suorum pla- gas occultaverint ; nec corpora eorum tumulo mandabunt, amentesque et im- probi et imprudentes reputabuntur. 6. Sed ille etiam qui ostenso vulnere recreatus est, ei parti caveat quae sana- ta fuit, ne ibidem denuo feriatur. Si enim ictum alterum exceperit , sapienti medi- co curatio erit operosa , nam plaga cica- trici superveniens non consanescit; li- cet autem ad sanum perfecte redierit, vir non poterit arma resumere ; quod si etiam ea induere ausus fiierit , impar in praelio fieri consuetum habebit. 7. O qui armaturam Christi induistis! disciplinam bellicam discite , ne supere- mini atque in praelio cedatis. Callidus enim sollersque est adversarius noster ; at ipsius arma-nostris debiliora sunt. Nos igitur oportet cum eo congredi , et arma eius ab eo auferre, in somno vi- gilantes ; ipse enim nobis invisibilis est quando adversus nos incurrit. Ad illum igitur convertamur qui hunc videt, ut eum a nobis tollat. 8. Rursus vos adhortor, qui vulnerati fuistis, ne vos pudeat dicere : In pugna AB] — 6 A IbMO |a2». — 10 A \^\ ^ 3J cum "^-i. reccnliori manu addito. — in Itaja*» emendatum. — 16 A li.|. — 21 A add. o»iM [o^|. — 22 A Vw^- m S» A «d{o- ~ 26 A ^;-m|Io* FATB. «YB. — P. I. T. I. 12 A prius lloM^Vfta^ — 24 B ^ r©»^. — 11 323 APHRAATIS 324 lapsi sumus. Medicamcntum nulla mer- cede accipite, convertimini et vivite, nedum morte occumbatis. Vobis au- tem , medici , id memoriae refero , quod in Scripturis sapientis nostri Medici legitur, paenitentiam scilicet ab eo non inhiberi. Cum enim peccasset Adam, paenitentiam ei pronuntiavit , dicens : Adam, ubi es^? Iste autem peccatum suum a cordis scrutatore dissimulans, Hevam incusavit quod eum decepisset. Et quoniam delictum suum non pro- didit, ipsi et omnibus posteris eius sententiam mortis [Deus] indixit. Caini quoque, dolo pleni, sacrificium non suscepit; obtulit tamen ei paenitentiam, quam ille respuit. Ait enim ei : Si bene egeris, sacrificium tuum suscipiam; si autem male, peccatum tibi adhaerebit^. Fratrem autem in dolo cordis sui inter- fecit , et maledictionem subiit , tremens- que et vacillans super tertam effectus est^. Generationi etiam in diebus Noe existen- ti centum et viginti annos dedit Deus ad paenitentiam; at illi noluerunt reverti; ideo impletis centum annis eos delevit*. 9. Vide autem, carissime, quomodo praestantius sit hominem iniquitatem suam confiteri et derelinquere. Etenim Deus noster paenitentes non reiicit. Ninivitae, postquam peccata multipli- v^ ^ iuai/i r r o-diio :> /.V»; jl; | V^ ff> ^ ^ - >k .^02^.^11 i K 6oio x;o|f KJ \^ icS. V^1 ^ ^f ft\ «fo .wiOiepC: ^^ "^^^ i J^i^ jLaJ J&i JL^f ."^^ jio ]k y M otL ooU :oJL^ Jft\v> ^ ^o(^.M fiijJL jlfo t^JLd^ao i^ oOi.* jLxJL» ..Ol^ji ^^4^ .yS. .J^iiL» ;j-io 4/ J^ ^i^J^U ^IV^ JV^ w^ ^alj^ }U^ «fo jl x^^ Jin^il y^oji^ 20 jl vOlS^/o rojS^o^ ^o |>\io oj/ jjoj •^^ j<^ i ,^, ^ .^iJ^ ji mv;: OllojO^ O \ ^OO xOOI »oii^.M OJ^ 25 AB] — 3 A tl^. — 4 A add. "^oi [uooi^^- — 18 B |;,^. > Gen. III, 8. — '^ Ib. iv, 7. — 3 Ib. iv, 12. — * Vid. Demonsl. ir, § 9. 325 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 326 » ~r^ r l^ ojb^ jio jkxu ^^oi^ ii o_^l :VJio'fo UaoTf ^ V-^Nio»^ ^fo >S^I^ w^VJL» j^ o^X a-^JL^»o/ ^^ oJLdi/o I .JxLlik o^U v/j :)-via^ ojk |_Lai^ ooi .^oo^i y%^\ no a, >i l^f :^^f » 15 ''^ n * o&i .vJk_aI Jlo ;». n >% ^ejLaie «^/ «oi^o ^K^ ^oi-».S^ u>^Io jk-ff J^ s^ ^; : 20 y|o :J »( ../ Jt^v^ Jooilo otLo^ ^ao Ift \ ^ojdoilo ojLxl^ oik .^^..S^ ii O^j $L^ ^ ou^ $f^% j • ^ .Z^. r r> \Ma 4o ..^ jj:;/ J^U caverant, lonae praedicationem exce- perunt conversionem ipsis adnuntiantis; paenitentiamque egerunt, et Deus eo- rum misertus est. Filiis quoque Israei, delictorum aucto numero , paenitentiam proclamavit; ipsi vero detrectaverunt. Per leremiam etenim eos vocavit, et ait : Convertimini , filii paenitentes, et sanabo conversionem vestram * . Rursus ad aures lerusalem conclamans dixit : Bc- vertere ad me, filia paenitens^. Et filiis Israel adhuc locutus est : Revertimini et convertimini a viis vestris pessimis, et a malitia operum vestrorum^. Ita quoque populo dixit : Si ad me converteris, con- vertam te, et ante faciem meam stabis*. Et iterum exprobrans eis, haec ait : Dixi : Adme revertere, habitatrix Israel , ex toto corde tuo; et non es reversa^, Denuo vero parabolam super eos adsumpsit, et ipsis retulit ea quae in lege scripta sunt, voluitque legem mendacem ef- ficere propter paenitentiam eorum. Dixit enim : Cum acceperit vir mulierem, et illa recedens ab eo duxerit virum alterum; si alter qui eam accepit mortuus fuerit, aut dimiserit eam, et redierit ad priorem ri- rum, non poterit amplius prior maritus recipere eam postquam polluta fuerit; si autem receperit eam, ecce polluta et con- AB] ~ 6 A )c;^9{. ~ 7 A oaolv — 12 A oolo- — 1» A fiot. — 17 A lajo- _ 2^ A c^ 26 A U^l' » ler. III, 10. — 2 ler. III, 22. — s/ft. in,12. — * /ft. xxv, 3. — ^ /6. iii, 7, 10. 327 APHRAATIS 328 r^r '■ " , gy? taminata fuerit tcrra illa. Nunc autem te rccepi, Icrusalem, et mea facta es, quae egressa fuera^ a me, et abieras, et forni- cata eras in lapidibus et lignis. Nunc ergo revertere ad me, et suscipiam te, etprop- ter paenitentiam tuam legem solvam^ 10. Nolite igitur revereri, paeniten- tes, ne a vobis praecidatur spes quae in scripturis est consignata; nam eo modo Spiritum Dei convenit admonere , terribileque monitum dedit in Ezechiele propheta, quando ei dixit : Si cunctis diebus suis iudicium et ii^titiam homo fecerit, et in fine vitae suae fecerit tni- quitatem, morietur in peccato suo. Et cum iniquitatem homo fecerit omnibus diebus suis, et conversus fuerit, iudi" ciumque et iustitiam egerit^ vivet anima eius^. Hoc uno igitur verbo iustum praemonuit ne peccaret et cursum suum perderet; et pariter spem attu- lit impio, ut ab iniquitate sua rece- deret ac viveret, cum iterum Eze- chieli dixit : Quamvis impio spem abstulerim, tu admonitione eum cor- ripe; et cum iustum animo erexero, tu ei timorem immitte, ut sibi caveat. Si dicente me ad impium : Morte morie- ris, non monueris eum, peccator in ini- quitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram, eo quod eum AB] _ I A ^AOOio- — 7 A lafisaa. — 19 A ooto- -- 20 A ^Jj [^h- i ler. III, 1; Deul. xxiv, 4. — « Ezech. xxiii, 18. Gf. xviii, 21, 24. ^ \Mt ;) ifign-»^ UyA^ Jb^jS ♦PV l^ \j^LmS wJI^jl^ '-^'^j L JJL: j f ^ J^: JiSiwfj Jl^j :oiS pef t-9 \-^!^ ^f ■'' ftj r, -> 10 MQ-i K-2;^5 jI^.^;jo J-L:, vioi.>b^ )-u^ t-jLiJ Jjaj: vjo J '' ^: , 4 V »o oiK^S cS^JoS^ 15 l^ Jf<^ .otJLaJ J-JLJ :jk^;j'o [4 — J ii, j.^,p^ }5,f j)L^ iLi:^ J^L^ ooiJo :o4oil t ooi .)-^JLjo ot No \ «^-M I ^ V ff ?» r oi^ ^f, ^^^f /nj .';\ ojk ^i :.^loij ^i^j:^ hSi i^i ui M/ >^ g<- ^ n -i 4\ v> tJ; ^f J_J/ v-^1, J-J, ;5,,jlJ, :«^;^5 iio :l^i K^: J.4^^ ^^ Jo .-oiJ[}5ij^ ii, ^ '^if / 329 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 330 j M-i^ ^ ?J. ^-^ "N *^jJ- .JLj]» JjLiLM ^JL^ JLj{o .^;^5; ^ •-* -.?» -- JI5 ,^ :Jfi 5 :J..^LJo^;iu ji» .«iQ-s;oijlf ^ 10 ^ V^i v[! ••♦^'f 't-^ ^ -Ji^ 1 ^ V -'V jkji^^' '^^ j ^< P/ ^^01/ :o6>aal ^ 001 Ji^AJk o^KjS 15 J t -.vfN jUS^ '^ J v>< "^ Jf ^ "^ ojL ^lUo oJaaN^ ci\n V V» ngn\> K *i\ vh |N ^ ^ »( ^^otooiA^S-do ^^ ? ?» _?» 20 ys-^i ouAas j, /vitf j^u» jf^:^ ^f; ^ff,; vv\ nm /ft^tf .J-iife^ v^aiLji ^/ vfj :J-LS^ J .^ /N> ^Kj/ %3( pM^;; ^V^j ^)o^ v^K^ooto j» jf non monueris. Si vero impium admonue- ris, peccator ille quem tu monueris vivet, et tu animam tuam liberabis. Cumque iusto dixeris : Vita vives; et ille in hoc con- fisus fuerity eum debes admonere, ne exal- tetur et peccet; et sic quem tu monueris vivet, ettu animam tuam liberabis*. Rur- sus attendite, paenitentes, ad manum extensam et vocantem vos ad paeni- tentiam; nam per lerelniam quoque prophetam loquens , paenitentiam con- cessit. Ait enim : Si locutus fuero ad- versus gentem et adversus regnum, ut eradicem, et evertam, etdestruam, et dis- perdam; et paenitentiam egerit gens illa abiniquitate sua, tuncetego avertam ab ea malum quod super eam decrevi. Et si locu- tus fuero de gente et regno, ut aedificem et plantem, et super hoc confisa, fecerit ma- lum in conspectu meo, ego quoque avertam ab ea bonum quod eipromisi, et in iniqui- tate sua et peccatis suis perdam eam^. 1 1 . Audite et vos qui claves portarum caeli tenetis, et fores aperite paeniten- tibus; auscultate quid beatus Apos- tolus dicat : Si quis vestrum delicto laboraverit, vos qui spiritales estis, instaurate eum in spiritu lenitatis, et cauti estote, ne et vos tentemini^. Ete- nim Apostolus formidabat cum eos AB] — 3 A ^{o [tdo* — » B uov»90ittv — 17 A p{ a{ owuo. — 18 A ot^o^. — 19 A oi»ao{- 23 A UU» U&{. — Ib. A U»t. J Ezech. III, 17-21; xxxiii, 7-9. — « ler. xviii, 7, 10. — 3 (ial. vi, 1. 331 APHRAATIS 332 admoneret; nam de se ipso ait : iVe, cum ceteris praedicaverim , ipse reprobus efficiar ' . Hunc ergo qui inter vos de- licto laboraverit nolite habere tanquam inimicum, verum adhortamini et com- monete velut fratrem ; nam si eum a vo- bis seiunxeritis , a Satana percutietur. Iterumque ait : Debemus nos firmiores imbecillitatem infirmorum sustinere^. Et rursus : Claudicans ne deiiciatur, magis autem sanetur^. ^ f^\ 12. Vos etiam adloquor, paenitentes, ne vobismetipsis artem hanc ad sanita- tem datam denegetis. Dicit enim in Scriptura : Qui peccata sua confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam a Deo consequetur*. Videte filium qui sub- stantiam suam dissipaverat ; quando ad patrem est reversus, gaudens su- per eum iste excepit eum, vitulum saginatum occidit ei, et de eius reditu laetatus est. Vocavit etiam amicos suos ut simul gauderent; et filium pater amplexatus est, osculaque ei dabat dicens : Hic filius meus mortuus erat et revixit; perierat et inventus est^; neque illum pater ob dissipatam sub- stantiam reprehendit. 13. Ipse vero Dominus paenitentes e( .^/ 90IJO 4 ^ Jpef Uil v^ 4o M»K:sie s^cM^ t ^ v> w.giect,^. .,.•;.■» r p '^.-^^ ) v^^^} jfoio m \ >no o^ n r 4 ^ imo : 20 :nivf \ yA^ Mt» %ign m >■» ^/ j^ |00| ^fl i I V>0 ^^OtOd/ Oj fl 9ll \o ji / .V) M* .-i^j :v^^fo ouS ^K^fo j^oi j^-^o l-^L^ j^oi l .-OU-^} jio 25 t: ^'^ ♦ V-^^fo j.lii>W v(^ ^l K^ AB] — 3 A PWtlv — 4 A add. Mi^ [^. _ 14 A ^^«dj. — 20 A llasufra. — 21 A ««oiaMj;^. » I Cor. iir, 27. — 2 Rom. xv, 1. — » Ilebr. xii, 13. — * Prov. xxviii, 13. — & Luc xiii, 32. 333 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 334 jk^ ISotl; :oa v^fo jfo > '.fesS LflD ^ # :M-^ V^lt >J J^?J^^^ iio 10 I .{ /\%fi ."^^ jf Y ^IT>> Jdl^f JLi.Uf ^oi „;Ji4^ ^ vf? -V^f j-Jk9 :oi^f Jlo-JL^ J^ ^-^ ; oiU-^»L» K^JC.iKj: J^ 15 O^ *aAA O 20 /<|lAV«^^ O|il)o/o J »^t yhj :pefo ^joj' ^f ^^ ."^^JLA^tef JJ^d J.^ ^f :J.^ 06^ pef .K..l^f y 4 9 ^ Kjt^ ^?<^m\^ yk; :pof )id^ ^j ^{ -i\\ .^ „-1\nI j; :V^'fo j^ 25 OJL^ :t— ^/ I— JLD^ ^VI n \i ^(O confortavit, dum ait : Non veni vocare iustos, sed peccatores ad paenitentiam*. Dixit adhuc : Erit gaudium in caelo su- per uno peccatore paenitentiam agente^ magis quam super nonaginta novem iustis qui non indigent paenitentia^ . De ove ex universo grege perdita curam habet pastor plus quam de iis quae non er- raverunt^. Christus enim propter pec- catores mortuus est, non propteriustos, quemadmodum per prophetam dixit : Ipse peccata multorum tulit^. Apostolus autem ait : Si cum peccatores essemus reconciliavit se Deus nobis per mortem Filii sui, quanto magis nunc in reconci- liatione eius vivemus per vitam ipsius*. 14. Ei qui delictum suum confitetur Deus dimittit. Cum enim peccasset Da- vid, accessit ad eum Nathan propheta, et indicavit ei scelus eius cum paena quam erat soluturus. Tum confessus est Da- vid, dixitque : Peccavi. Respondit au- tem ei propheta : Dominus quoque tran- stulit peccatum tuum, quoniam confessus es [illud]^. Et quando oravit, dixit : Tibi soli peccavi, et mala coram te feci^, Rursusque Deum rogavit et ait : Ne ad- ducas in iudicium servum tuum, quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis AB] — 3 A 0II1. _ » A ^Ij 't^\A'f^. _ 6 A om. ooi- 10 A IVs^- — 11 A U^. _ 13 A ^. _ 18 A "^Av — 9 A add. looi [Uo- — 10. A '^^h. 1 Luc. V, 32. — * Ib. XV, 7. V, 10. — « II Sam. XII, 13. — 3/6. IV, Malth. 18, 12. — * Is. Liii, 12. Cf. I Cor. 15, 3. — » Rom. 335 APHRAATIS 336 vivens*. Salomon pariter dixit : Quis K / *>fl»(0 ^» '^ Kmjl ^^^j; •V^\^ aiet : Mundum es cor meum; purus sum a ^^ ^^»^ 1 AXn^?^ ^^^ JoiAj; peccatis^? Sed in lege etiam scriptum .ixofo IJSJ^ ^» ^ | ^;^ ^ *l«2ki« est orasse Moysem ante Deum et dixis- ^.^ riic^K''^''!^^ f se : Qui dimittis iniquitatem atque pec- catum, et iustificando non iustificas^. Ite- ^ rum cum vellet populum propter ipsius ' V ^•^^v^ ^ )-4Ljj Mj e '•f*» •*^ ^">^ ^ peccata delere, haec Moyses locutus t-^(« ^JLiKioo \.Sa ^ j^Jaio \^l est, orans atque supplicans : Dimitte, ^Jl y vi\\ ^do^ji; :o£b^ inquit, populo tuo peccatum, sicut eis I ^sJi -f}^ , ^ i#^ V JLo-Sjif veniam contulisti ex Aegypto usque ad ^^^l •\i^^ ^ ^ U^lo diem hanc. Dixitque illi Dominus : Di- /^ ^ ? i V I ^) mitto eis iuxta verbum tuum*. r • . # ^ " ,, ^ . ., ., ,. o5, ^JcJi ik^ -iij 5/ o:>iill 15. Vos iffitur qui paenitentiam ^ ^^ imploratis, similes efBciamini Aa- ' '^ ^ ^ ^* ^ "* t^ •1—'*^ I— ^* V ron , sacerdotum principi , qui , cum ^^ '^^^ ^^ '* ^ ^ ^!^ Jl .^ ^'^ populum ad scelus per vitulum in- | niN; v»; J^^f f-^; %3|o >oii* v> 0|2b^ 15 duxisset, peccatum suum confessus ^tJL V #^ ^^Vy %i9o/ ^^wiL-tt-^f est, illudque ei Dominus condonavit. | ^i j^ vx^r ^L ^ y .i%^ic ^L% David pariter, summus ex regibus Israel, peccatum suum confessus est, et veniam impetravit. Et tandem Si- moni discipulorum principi, cum ne- gando dixisset : Nunquam me Ghristus vidit; atque anathematizasset et iu- ^ll^i } ^-^'^ l^jid %m^^o jKxojKJi rasset : Quia nescio hominem^; subiit paenitentia, magnamque vim lacrimarum profudit; et suscepit eum Dominus, posuit eum in fundamentum, vocavitque eum Petram, Ecclesiae aedificationem. 16. Nolite stulti fieri ut Adam, qui Jxij ^f ^;/ y^l J* ^ ^ \6ooiL p :ojL p/ ^ ji; :j^ y^\o : {o oik>k o^ Mlflj Ui ^o 20 ijS^ oi\ ■^o :oim1^ r •., ABJ — 2 » A 3{. — 6 A «*oioo>»^- — 7 A add. Deum suum oim3k. ^ [^fioto. — 13 A «9- — 16 A om. '%s*,msl^. — 17 A 3{- — 19 A peccala sua lacrymis fletus sui delevit ^*^^^ v^{ «*oioo»^o .oi&9La ' Ps. Li (l). 4.-2 Prov. XX, 9.-3 Ex. xxxiv, 7. Cf. Num. xiv, 18. — * Num. xiv, 19, 20. — ' Marc. XIV, 71. Mattli. xxvi, 74. 337 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 338 Z^K^^r ji, :-^1 «o.i-.ji >v^f JL.;ir ^ 5 ^.^ml jio : ) [\ > ■'?» Jlf ; jU^ ^{t ^ ^f, J.^ ^ji ax:2i* • ^^OML&J OOOI ^bMniTD I '^4ov\ OOOI 0 l^ JL/ Mf j :j>o^ i-^ V^1 .1^^ K^ oU^^ ;>cu&o : Mv^So ^ojk y^ JJ[i/ V^, :po'f ^ */o )_z4^ J^ v^^-^^N \^u 4r 5 ^^^KjJ Jiu/ |X^90 -^ .JL:i J-Ki 20 *„¥« 25 i J^, : ^ K^Ka; '^^^ j , J^, ^ ^ J-^%'U :J-iiL^ j! mvi" >^ j ^-^.^ yL JSoiio ykj /.N... ;a«^kd ooi J J&iL j jl!^. V^ M?l .oik ^ Ji J-iif ,Jo Jj^ i li^hSo ooUK^ ooi J nft^N J r^ ffiS> ^ Jf*»^ .s ^/n /i m «^^' 06.: ji yjL h^i ;of-y> .loU; oUi&i^ peccatum suum confiteri erubuit. Neque Caino similes efQciamini, qui cum ob fratris caedem reprehenderetur respon- dit : Ubi sit Abel nescio, nam custos eius non sum\ Nec tumida cogitatione ex- tollamini, instar generationis perver- sae^; et nolite scelus sceleri addere, et peccata multiplicare , vosmetipsos mun- dos declarantes, cum sitis nocentes. Adtendite ad priores patres , qui etiam cum iusti essent , humilitati se dederunt. Abraham etenim dixit : Egosumpulvis et cmw', seipsum ad infimum usque demit- tens. David autem ait : Hominis dies m- poris similes sunt * . Salomon quoque nos erudit his verbis : Si iustus vix salvabi- tur, peccator et impius ubi invenietur^? 17. Te ergo obtestor, carissime, per misericordiam Dei; noli ex hoc quod tibi scripserim Deum paenitcntes non reprobare , aliquid de tua virtute remit- tere, ne et tu paenitentia egeas. Pae- nitentia enim iis solis datur qui ea in- digent. Tu vero cura ne tibi paenitentia opus sit. Peccatoribus porrigitur manus, iustis haud necessaria. Pauperibus qui- dem eleemosjrna tribuitur; eam autem divites non requirunt. Homini quem la- trones exspoliaverunt vestimenta dan- tur, quibusturpem nuditatem cooperiat. Noli quod tenes amittere, ne in recu- AB] _ 2 A ;^/o- — 20 A Ift.imN. » Gen. IV, 9. — « /6. VI, 5.-3 /^. xviii, 27. — * Ps. cxliii, 4. — ^ Prov. xi, 31, 339 APHRAATIS 340 perando labores, incertus utrum illud reperturus sis annon. Quod si bona denuo nactus fueris, rei propriae nil habent simile; non enim aequalis est qui peccavit et paenitentiam agit, ei qui a crimine procul abest. Tu vero sublimem partem amplectere , et a qua- cumque ignobilitate segrcgare; in ar- mis tuis strenuum valde te exhibe, ne in praelio feriaris, ac remedium te opor- teat inquirere, et medicum adeundo labpres. Sed etiam si perfecte sanatus fueris, plagae istae non ignotae mane- bunt. Noli ergo prae nimia fiducia me- dicinae attendere , ut tibi ipsi infamiam afferas ; sed paenitentiam virtute supera. Vestem laceratam expedit resarcire; at licet arte multa restituatur, ab omnibus noscitatur. Saepes effracta magno la- bore instauratur; quamvis autemoptime sit reaedificata , rimosa dicetur. Ilomo cuius perfoderint domum latrones, in- tra parietes cxspoliabitur, eiusque ia- ctura omnibus vulgabitur, nec nisi multo labore amissa recuperabit. Qui arborem pomiferam resecavit, diu ex- spectabit donec recreverit et fructus iterum pepererit. Qui fontem suum sul- cis erivavit, ut eum occludat laborabit sudabitque; licet autem iilum bene obturaverit, anxius erit ne supercre- } nt f V -I VI \ IJI o^ jf o^ ^_o ^(o :ji o/ ^jQi >K ?» 3» ajio ^ ■* ** ^T ooi yn .? ^ moi ] "^ ' -f Jio^SkJXtt; hJooi \k . JlLbe jl^^f ..A^Uf lI^jA oSa \ .? V)ll j; ♦,."<>» y I.J -> oU .# # PitJL ;J. ,» ttj J^ VI v>\ JJL J )L^U ^^?«Si |.4U o-j h,^ J^; yS. ^)X j . ;jLaI J v>« '.}U o • ^(o :JI .viv^ ouJ^ J !-> J-i^K^ J|(o.UJL w^oie '" « ^' J-ii^ oiK-^j 20 J ■v.l».,l otK i,\afto : ^. \ AKJ& o^ -JLi J( /Hi Jl .viv^o :%^ :^oio$J-d ^^/ ^Ai.tt^ ^:^o .i^o/; Jfj-d OOUO .C|\ mV^ yS JS^ J^^^ "^^^ J {fxi\ C0A^ ^lU ^O 25 " ^' • • J Sv> yo^mj J Sh \f ou^ ^' AB] — 4 A ^fisMMf. — » A om. uo». — 7 A roborare j^H> _ o A taa«». — . lo A 6^ [loik. — 16 A a;. _ 18 A oi.\ Ua Ibft^. — Ib. A om. o^. — 10 A add. ooi n&a^iot- — «6 A •» a/o- — 27 A i-M^99. 341 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 342 7» V ^V.^^A ^k .? 0 oo >) Si\» iJJb. oC^ yJijJL ^ l.^ v:^Ai :) ^ li^ oi^Oi^ ^"^^^£1; ^^o ^I .--.JLjui iio o^i; ^^^ ji^ :oiLa^Q.^f 1/^ ^; ^o J^^ j; ^o JlL^a:; vfiL^; 0|k>k IfJL 10 ♦l^ ?• ? f5 Oj n 20 25 scentes aquae rimam aperiant. Si quis etiam gemmantem pampinum obtrun- caverit, uvarum esu defraudabitur. Furis vultui rubor suffunditur, et donec ei pacna remittatur, opera laboreque exercetur. Qui segniter in vinea labo- raverit, accipiet demisso capite merce- dem; ampliorem autem nequibit postu- lare. Qui iuventutis impetum calcaverit, apud Antiquum dierum laetabitur. Et qui furtivas aquas non biberit, ad fon- tem vitae recreabitur. 18. O vos qui ad pugnam convocati estis, audite sonitum tubae, et confor- tamini. Sed vos etiam adloquor, qui tubas gestatis , sacerdotes , doctores ac sapientes; conclamate, et universo po- pulo dicite : Qui metuit, a praelio di- scedat, ne fratrum suorum animum frangat, quemadmodum et ipse deficit. Si quis vineam plantaverit, revertatur ut pastinet eam, ne de ipsa dum cogi- tat, cedat in pugna. Si quis sibi uxo- rem desponsaverit eamque ducere vo- luerit, abeat ille, et cum uxore laetetur. Qui domum aedificavit ad ipsam redeat, ne in mentem ei veniat, et non probe de- certet. Solitarios pugna decet, qui quae ante sunt prospicientes, quae retro sunt non cogitant * . Nam thesauri eorum ante AB] — 2 A add. o^\ [iX^M. — 4A,9orixo- ~ 9 A (AibM [l^i:. — l3Aom. |&>;b. _ leAp^i. Ib, A ««oicl\ ot\ 4\ ope/o c^ : j^yL$.x;^ :|-ia^ ^ o6^ ^odoiJ :oi t m\o9i\ ^odog J^V^ odj ^o >| >i fi^ on M lo 0|_d I t\ t jl; j j— 5jo iIKjJ v-a^? ^o ?• K oiLKj/ ^oi^ ojS^ j-Jal^f :oik>k ^L^ jLS .h^\^/\^ ^Kj jo oiL^ ^^.jkJo p^ IJLi ooi p{yu/\ po ^ou:^/ > VI y ff> ^oinNi>( fiNj 7 ^oiiA^io^ ^oiK.^a4Cmj » Cf. MaUh. XX, 9 el seqq. 343 APHRAATIS 344 illos praemissi sunt ; spolia quae retule- rint ipsis servabuntur integra, et lucrum maximum consequentur. Vos iterum qui tuba canitis moneo , ut cum adhortatio- nem compleveritis , eos qui recesserint observetis, residuosque inspiciatis, et ad probationis aquas eos ducatis, qui animas suas ad praelium obtulerint.- Strenuus quisque probabitur aqua; so- cordes autem inde separabuntur. 19. Audi autem, carissime, quale mysterium Gedeon in figura praenun- tiaverit. Collectis ab eo viris ad pugnam, legisperiti ex verbis legis , sermonibus- que superius a me recitatis monitionem fecerunt; tum recessit de exercitu po- pulus multus, his solis remanentibus qui ad bellum electi erant. Ait autem ad Gedeon Dominus : Duc eos ad aqtms, et ibiproba illos. Qui lingua lambueril aquas ille ad certamen promptus animosusque est; qui autem pronus in ventrem biberit aquam, segnis iste est ac timidus, neque ad pugnam poterit accedere\ Magnum autem mysterium, carissime, Gedeon praefiguravit , significans baptismum mysteriumque certaminJs, et solitario- rum exemplum. Populum enim admo- nuit priusquam ad aquae probationem accederet ; illisque per aquas exploratis. )-Lm j,./\ ..f ^ .J^jflS^ ^.4^V. ^ K ^ifii^^if ^ i>\ i/o :oj^ ^ i>n V y* 9 K^ ?» 9 ^^li^too ^I 10 p r \\ f^^rr* J vt \ yit^ ♦ J-5«-^Kao >» Jf ^jlf» J^^ "^V . VJ.,v> \ ^■. ,'' > \A o5i?i m V» ». »• >•* ; ^^o ;J 4( ft\ 20 5 J_»'} J-L»' Jf' " ^f ^a ^ <> T ii J/l/ JiA ^f ^oi oi .M^MJ^ J ii>fl>;tl jl^5 M^j oiiqo JIL ^ JJki:^. }5,yo V-^^^ Jl^t^^f.Ji^jJi 25 » ftft ^ i> f AB] — 2 A ^ow^Ua* (sic). — 6 A l^o^. — 12 B I^^m. — 13 A ^jm^^^So. — 14 A ^««oio- 1» A ,9. — 19 A ooilMM. _ /6. A "^iVm^ |a;o^* _ 27 A 3{o' » lud. VII, 5. 345 DEMONSTRATIO VII. — DE PAENITENTIBUS. 346 ^;ci>Jo v^VAJj :|I»J^f Jj^t-^ jLiiLiCL^ ^ ^ J^; mv^/o jk^K-a^ viouAJ o.^?! ^^j 10 ^IoLmj }U»Lii I f ."•i^ l^f ojL ^^AQM I^Kal; lijbe If^ ^o :ei^ yj .^h, M^ r^^ lu^f jL^ ^ ^OM ^l |J^ ^ ^ ^ r ^ J ^-^^ i ^^^.-i^ )Li.yo JJo^ ^ ^^ ^l )Li-j «A|Iai:^ oiAflui; > vtN >H*iO^ 25 \Sih<^ jf "^^ ♦oiLa^ ^£ofQ oifKdf ^of^ trecenti viri tantummodo ex decem mii- libus ad committendum praelium electi sunt. Id autem consentit sermoni Do- mini dicentis : Multi sunt vocati, pauci vero electi * . 20. Propterea, quitubas inflant, eccle- siae scilicet praedicatores, pariter de- bent universum Deifoedusconvocare, et ante baptismum commonere; et iis qui seipsos virginitati ac sanctitati sponte devovent, iuvenibus et virginibus et pro- fitentibus sanctitatem, talem monitio- nem dare : Qui ad connubii opus animum tradidit, ante baptismum coniungatur, ne in praelio occumbat et occidatur. Qui hanc praelii sortem formidat, revertatur, ne fratrum suorum animum frangat,sicut et ipse deficit. Qui facultates diligit, ab acie discedat, ne cum praelium invalue- rit, possessionum suarum cogitatione abducatur; discedens autem a pugna, opprobriumincurret. Quise nondumob- tulit neque induit arma , si refugiat non vituperatur; vir autem qui animam suam devovit et arma circumdedit , si de prae- lio secedat, irrisioni traditur. Hominem omnibus expeditum pugnare oportet , cui nulla eorum quae post se reliquit cogita- tio succurrat, neque ad ea revertatur. AB] — 8 A add. ^«otMo [|&*9a>a^. _ 10 B virginibusque sanclis monitionem dabunl Wia |fi^o&3o .^{ ^90iM ~ 22 A ta^^Mv _ 23 A ^oi^ Uo f^o) ^- > Matth. XX, 16; xxii, 14. 347 APHRAATIS 348 oi\ii\ 090IJ0 0|^mo oj^; \.^o j >Vi\ yOj/ yTk^ni sjoulK; o^^eLZo M^ji o^if, ^Ji jjLjiiwJij O ^^ « » > M j > « 1» »( ^OJ ■■ ) ^^^^^O ^OUUJ yOJaJL^ J IP|ft yOj/ ^ r ^ K 21. Cum igitur universo foederi Dei praedicaverint , annuntiaverintque et monita dederint, ad aquas baptismi om- nes ad praelium electos iubebunt ac- cedere, eosque probabunt. Post bap- tismum autem, strenuos et imbelles dispicient ; bonorum animos augebunt ; molles vero et timidos a bello palam avertent, ne obruente eos praelio, arma sua abscondant , aufugiant et vincantur. Ait enim [Deus] Gedeoni : Deduc ad aqtios eos qui animas suas obtulerunt\ Gumque descendisset populus ad aquas, iterum ait Dominus Gedeoni : Quicum' que lambuerint aquam sicut solet canis lingua lambere, hi tecum ad bellum pro- cedent. Qui autem ad bibendam aquam accubuerint, non pergent tecum^. Ma- gnum est etiam, carissime, mysterium cuius signum [Deus] Gedeoni praemon- stravit dlcens : Quicumque lambuerit aquam sicut canis, ad pugnam oportet procedere^. Siquidem e cunctis animan- tibus quae simul cum homine creata sunt, nullum perinde atque canis ad- iungitur hero, die nocteque excubias habens, et, licet ab hero saepius ver- beretur, ipsum tamen nunquam dese- rens; et si herum venantem comitetur, illeque robusto occurrat leoni , ipse pro AB] — 2 A l-M^. — Ib. A om. |o»Sk.9. _ 12 B o^- — 13 A ^Hv _ 17 A om. ooi- • • • 20 A e totis viribus y^Z» "^ ^. 10 ^^, ^^ ^ ;^\,^ ).Jv^ ojk ^^ Ollili^ J 4\^ ^JLk, yj Ji^ "^o ;J ^ n oj^ ^^«^ ,. ^V.O y^QiSJui^ ^-^Jo .or^JcL^ J ^\n ^ ■?<>. v>f ^iJ[^....^>i^\y^.-^«-;>ji>jiji Jul^ ^£oe ^J^ y/ js /ft .. jj» io ^^ j. .vi:..f I vw^ ^^^«^^i„f ♦ ^^ ^^ iJlSf J^ieui » ? J-iae" |i^.v{\ t^^^ ^ r ^ •/♦ 20 V? ■n V i' -rf -rf .r ..y/yr. p^"^^ .oSoi ^ |i^ U^\^ A^fN v^oi^ lU Md^ 25 voadou jl; ) if^M ^ojoi^ yO^Ki jl; If m ^l y^ooi-Jo l-J^Kdi ^:^ vf ^ *%v<^M '^M v^\n\ hero mortem oppetit. Atqui tales se habent viri strenui qui ad aquas segre- gati sunt. Dominum suum velut canes sequuntur, seipsos pro eo morti offe- runt, et pugnam eius alacriter pugnant; excubias eius diu noctuque custodiunt, velut canes allatrant, dum nempe in lege die ac nocte meditantur; et Do- minum diligunt, eiusque vulnera de- lingunt, dum ipsius Corpus suscipientes, sibi ante oculos propositum lingua lam- bunt, sicut canis herum delingit. Qui vero legem non meditantur, canes muti, latrare non valentes dicuntur; et qui ad ieiunium non sunt intenti , vocantur ca~ nes avidissimi nescientes saturari*. Qui vero in implorandamisericordiasoUiciti sunt, accipiunt panem filiorum, eisque proiiciunt^. 22. Dixit rursum ad Gedeonem Do- minus : Qui incubuerint ad hauriendam aquam, tecum ad praelium non procedent^ ^ ne occumbentes in praelio superentur. Hi nempe qui segniter aquam haurie- bant lapsum mystice praefigurabant. Quamobrem, carissime, eos oportet qui in pugna succumbunt timidis istis si- miles non effici, ne a certamine rece- dant, universisque sodalibus suis irri- sioni habeantur. AB] — 9 A . — 14 B desinit ^omAi* > Is. LVi, 10, 11. — * Mallh. XV, 26. — ^ luj. vii, 5. 351 APHRAATIS 352 23. Sed audi etiam, amice, sermonem hunc : Noli, eo quod tibi e Scripturis demonstravi Deum paenitentes non res- puere, tibi ipsi nimium confidere at- que audacter peccare ; nec pariter pro- pter ea quae tibi dixi , ille qui percussus fuerit animo frangatur, et paenitentiam non expostulet. Talem decet toto vitae tempore in luctu permanere , non autem superbire, et reum inde fieri. Servus qui coram domino suo deliquit, in gra- tiam cum eo volens redire, mutat ves- timentum, et mane vespereque illum convenit, quaerens ut excipiatur. Et cum Dominus constantiam hominis perspexe- rit, delictum dimittet et gratiam suam ei conciliabit. Si hero dixerit : Contra te peccavi ; illum eius miserebit ; si vero reus dixerit hero : Non deliqui; gra- viorem domini furorem sibi concitabit. Memento, carissime, filii qui cum fa- cultates dissipasset, statim ut patri confessus est delictum, veniam ab illo accepit. Peccatrix similiter pluribus obligata sceleribus , ut ad Dominum ac- cessit, dimisit ille ei peccata multa, et misericordiam exhibuit. Zachaeus quo- que publicanus peccator erat; delicta vero confessus est, ignovitque ei Do- minus. Et Salvator ait : Non veni vocare iustos, sed peccatores ad paenitentiam^ A] — 19 A OMO^ ©i^ (sic). jk^ \L:J io ^^ o^ ojk j3iKJ 5 J* -? ~rT 1 . »■ • ^ C -'> soAl oiLa^ ioi ^"li o^ ij^i j^ yf .ojL )-:)^«K^ fnlAN'^» oiSk ojk gU :^ kLub}» 01^^ v^f il c^ peU "^Jjsjf p ^f J .01^ oi>-^i}^ oiS AM^ :K-L^ 15 wMtLil} K "^^ ■ - •> -^ "^" »oi-^ .01^ ojk OL^ .^ji ^^ ^ie :^ i\JoJ:^ ijjC^ lL4^ «dfo .^.oiada^ 01:;«^.« oj^ «A^ ^^ Ja^ JLaVA po \ji^ \A^ w^j .dfe .oiJL^o JJX^ 20 .y^ ojk sD^j^ ..^fiki^ ^toie :J^ jp,f, K^f jlj y^! )JBii ^ ^fe ^u .\lL^ u4<£^ i! ^ji^ J^je J, .', :.\ > «dfe .oiKJlJ^ JL&3I M A*.\m 25 JJa^ oa .J^ Sa^U v^i^ ^^ • ' Luc. V, 32. 353 DEMONSTRATIO YII. — DE PAENITENTIBUS. 354 • ^ )-dV-^ .K^ ^JiVm I iiiftv»f :po/ Dominus enim pro peccatoribus mor- oip^ ^^QUXa Ifj^QjS^ ^ t^(f t-^ *^^^ ^^*' neque inanis fuit adventus -rf A\ jJooi |I&^mO ; oi^ ^jfi^ o^JJXkfo ®^^^' Ap<^stolus etiam de seipso dixit : • • ' piS^ ^ ofl |.-2^ ^ |.#^1^ Blasphemus fui, et persecutor, et contu- v/ ^ K i-i^ • . I- K *• i>? • ^ meliosus*, sed Deus misertus est mei. .f^ / * y ^ Rursumque ait : Christus mortuus est ^ ^ • ^ ^ pro no6M% Etenim ovem ex toto grege }m^ "■^ |l( )^j|^ j^j ^^jjb jii jl perditam Dominus eius quaesivit, inve- •^ ^^^ Jlo ^ ^ho^ nitque, et gavisus est super ea. Gau- i»o ;oi, j ,(S ^iSo ^^kO^jJ dium est Angelis caeli cum peccator ab 10 A.^i^JlV ^ ioKj iniquitate sua revertitur^ Non enim est voluntas Patris caelestis ut pereat unus ex pusillis istis\ qui peccaverunt et paenitentiam inquirunt. Non venit Dominus vocare iustos, sed peccatores ad paenitentiam* . Quicumque inter nos aegrotat, eum a morbo sublevemus; et pro omni homine qui scandalizatur doleamus. ) tJ ^ I ^v^' ^f^Soi ^ I -'^X ^ 24. Cum enim aliquod membrum mor- r ^ \j£\K^ l^^j^ ^i.Ji^^ ^^Joxi JL# ^^^ invaserit , ex eius ulceratione labo- 1/ ^ V ' ^l ^ rpy ^ ^ r rabimus donec sanatus fuerit. Et si mem- r^y 7» y ^ * brum unum laudabile est , totum corpus nitet atque splendet. Si vero uni membro subit aegritudo, totum corpus febri ^^AJ ifovi ^i«^oi ^^ I " ^ ^ > ^ v>f gravatur. Omm5 9m«canrfa/tzarert7MnMm ^^00 • ^90 Cd liVii^f JijLfcif Y^ \ Vi,jr.a de pusillis istis , mola asinaria collo eius 20 ^|>^ ^ %rfO|o^f ]^ ^ ^^ }{ ^fT appendetur, ut in mare mittatur^. Qui de gj^ xX^ ^T ^i U^ malo proximi sui gavisus fueyit, cito I ^ t^K^^ fi ' ) ^^w ^ propriam contritionem inveniet. Qui ^f . f • r . . ^ fratrem pede percusserit, veniam non habebit. Plagis irrisoris remedium non %2» ««^^A^disjL^ ii >^4^r, HajCx^ ^^ v^ ^ - / - fj - datur, et sannionis debita non remittun- ^MfO :oid ^AJ Ip^^&^ ^A^ V^^f tur^ QuJ foveam aperit, in ipsam cadet; iKxbOf ^^ .^podoil %«oiG^^ I ^J ^ et qui saxum volutat, contra ipsum illud AB] — 14 B incipit Vyn^ — IK A ©i^. — 22 A M^PMto. — 23 A "^U^to. — 24 A ^V » Tim. I, 13. — « I Tliess. v, 10. — s Luc. xv, 7. — * Malth. xviii, 14. — & Luc. v, 32. — « Matth. xviii, C- PATB. gTR. — P. I, T. I. IJ 355 APHRAATIS 356 revertetur. Qui labitur et cadit, ne di- cat : Quilibet mihi similis erit; sicut nec dives qui in paupertatem incidit dicere potest : Divites omnes mihi similes fient ; si enim huius votum exaudiretur^ ipsius egestati quis subveniret? 25. Haec omnia tibi scripsi, carissime, quia nostra aetate homines inveniuntur qui se ipsos vitae solitariae ac reli- giosae , castimoniaeque devovent. Porro praelium contra adversarium commit- timus, et ipse adversarius nobiscum contendit, ut ad statum a quo libere discessimus nos reducat. Aliqui autem e nobis superantur et percutiuntur, sic- que fracti seipsos iustificant; et quam- quam facinus eorum novimus, ipsi in pertinacia se obfirmant, ad paeniten- tiam accedere nolunt , et prave pudentes intereunt morte secunda, illius non re- cordantes qui conscientias scrutatur. Aliquibus vero delictum confitentibus paenitentia non conceditur. 0 dispen- sator domus Christi I sodali tuo paeni- tentiam concede , et memento Dominum tuum non respuere paenitentes. Zizania in agro seminata sunt, et Dominus sementis servos non sinit triticum a zizaniis ante messem purgare. Rete in mare proiicitur; pisces autem non se- liguntur priusquam reductum fuerit. \^h>^ «jj/^ :i-^P ji^VJ^ )jL^K-< vioiJi^ :V-^J-J 6 j-^L-^i " » 4.r ' ♦Iboj oiM oiS^9 oMtlflDa^ soiloXid 5 \Jxl£^ wld PfuC^ V^MlJf v^OMLSui yffX \-> 6010 lsS%\ V "» 10 v!t ^' ML^ ^^; ^Kio K ^ ^ / > , rA ^ ^i.^ K^o .vU*M r 4 Si :y(jLA^ |(L^^ o^ NJ. i i Mliy Ifio :iLo^ :VAjL» JJiiv» lUjioS .llj- ^i A AB] _ 6 A 6o6d9- — 12 B om. ^oil^d. — Ib, A ^mm&m9 [^oy^^-Mt* — 14 A ^{ ^»* ^lA^sOfto ^ i^ K tiO^a^ [oo»d9. — 20 A 1^^^ [i^ ov _ 23 B ^^l- — 24 A 6^ [^ua* 357 DEMONSTRATIO YII. — DE PAENITENTIBUS. 358 5 l^ VI ,Mr, J 4<^i,?\ oiJk .n ^ v^ M^^ oi^ :|f^i^ ^^ lii^^o Ol^; Nyp^ i^QtO|,igVt,M |I^f 5/ Servi a Domino suo pecuniam accepe- runt, ignavum autem servum Dominus iudicabit. Triticum et palea simul com- mixta sunt; Dominus autem areae dis- cernet mundabitque. Multi ad caenam sunt invitati , eum autem qui vestes non habuerit Dominus in tenebras eiiciet. Prudentes et fatuae simul congregan- tur; at quas introducat Sponsus novit. 26. O pastores, discipuli Domini! gregem pascite et deducite probe. Lan- guidos confortate, aegrotantes erigite, sanate confractos, claudos reficite, et pingues Domino gregis adservate. No- lite pastori stulto ac fatuo adsimilari, qui prae stultitia gregem pascere ne- quit, et cuius brachium siccatum est, oculusque caligavit, eo quod dixerit : Moriendo morietur, et pereundo peribit, et quod reliquum fuerit carnem socio- rum comedet. Cum autem Princeps pastorum venerit, pastorem stultum et fatuum damnabit, qui conservos suos non probe sustentaverit. Qui vero gre- gem bene paverit et rexerit, bonus fi- delisque servus vocabitur*, qui gregem jntegrum adpastorem deduxit. 0 specu- latores ! diligenter observate, et populum universum de gladio praemonete, ne in- gruens gladius animam auferat. Haec AB] — 3 A «^3m. — Ib. A IK^- — 8 A ^o{* — 9 A languidas conforlale, et aegrotantes erigite *9a.MMo .lloMtaN A^. _ 14 A ou^- ~ 17 A add. pastor W^f llUv — Si A ^^a^. _ Ib. A ^{. 10 If, /nK^ ^-^^ sy^Vt v>f > omvfmo fn\ . < jtroiJLfo ou$; vill^ mj: saJi^ \lLL\ oT \IU V^ .oiC^* ^^ i, ILl^o II^ U^ cik V^ \±L \SU \jJ\o .v^ oiLila 2o o^ \Um^ \Ji |f*i I^Aoi l^ sf .l-A^ ^ I g\{\ l^ o£La l-atuJL^ o$Si)[o ', i ft> oo^ ^. ^ ^ mini. 0 oves pingues! nolite debiles invadere, ne in iudicio a Pastore nostro magno, cum advenerit, condemnemini. 27. Hanc exhortationem accipe, ca- o^^a^ \n ^/^Ti ^ ) m^^ ^^Sm rissime, quae paenitentes reducat et j ^ N.v ) ^-rj ^ fOi>.J^ ) 4fK\ iustos erudiat. In mundo isto gratia y y^^ I ^ vX ;ooi p^^^ - h \^Ji% exhibetur, et donec finem accipiat, lo- jJt^L jJ^J ojk sd^ jIoAil o^d Ki/ cusineoinveniturpaenitentiae.Tempus ^ if' i* i ^V *" if' J autem prope est quo deficiet gratia, et , ^ - ^ ^ .^^ iustitia regnabit; tunc paenitentia non , r ^ erit amplius. lustitia modo quiescit, '"^ •"^^■* «IJ^Va Kxflft-Sj ^^^^s^ quod gratia robore praevaluit. Cum \i^^ f— S^j P l^\h )-^i ^^ autem advenerit hora iustitiae , gratia ) ^ >t ^^^^^;^ : ) "^ jKN jl ^ nv> nolet paenitentes recipere , quia termi- ^Jt^ j j^ , ^ : | {^a^xJT qJN^ >gu^ nus ei positus est, [vitae huius] exitus, ^ y ^ r. .<* ^ |J[oaJ1 oil l^ _r\ 15 quo transgresso, nulla iam invenietur fv'1^1.^'' ^ ^' ^' Vi) '• T' • ' • • paenitentia. Lege igitur, amice, et ^ ,^ ^ ^ v i. . X j • ^^.^:.!^ Jo^^M^:^ ioi disce; scito, et vide nemmem esse qui ^ r f> paenitentia plusve minusve non indi- "'■^^ • >-*t^^>^ X:^^*? yv "^^ geat ; multi enim in stadio currunt , ^iiNv» : Jl /\,tS> oi^ ^-a£ )-«^j^ victor autem coronam accipiet\ et »^'\nv> 01^1^/ ojS^a^ y^l 20 unusquisque secundum mensuram laboris sui mercedem consequetur*. Explicit Demonstratio de Paenitentibus* ^\^h )^i^^^» ^■si^^ AB] — t A IjAi moi. _ 14 A om. ^. _ 16 A «•xto a^. — 19 A U^. _ 21 A de PaenitenUa |Laaul«. » I Cor. IX, 24. — « Ib. III, 8. \Ls^ M^9 \LioJi DEMONSTRATIO VIII DE RESURRECTIONE MORTUORUM • ^ 10 15 *ll-^,i;^l:b.>k^^A^ S;J j liflj: lUi jbe c^ ^V,/-.ft ^A^; ^^^ ^f Mi;i 1^^ jif :jU^ \J£^^ l^ j Jo .|jL1^? ll^jo ^ l^ $ij ^^ :^2V^Lau> I :X^ jL/ ^i K-i iLs^ |JL»J ♦i;^ K-l;epi>i 14,, nj;^ 1. Assiduis controversiis inquirunt quomodo martui resurrecturi sint, quali- que corpore sint venturi*. Corpus enim istud conficitur et destruitur, et ossa, procedente tempore, extenuantur, ita ut dignosci nequeant. Et si sepulchrum ingressus fueris, ubi mortui centum se- pulti fuerint , pugnum cineribus implere inde non poteris. Ita porro loquuntur qui talia cogitant : scimus mortuos re- surrecturos esse ; at corpus induent cae- leste et spiritales formas. Sin minus, hi centum mortui qui in eodem tumulo conditi sunt, de quibus, post longum temporis spatium, nil omnino illic su- perest , quando suscitabuntur mortui et corpus induent ut resurgant, nisi cor- pus caeleste accipiant , undenam corpus illud procedet? Ecce enim in sepulchro nihil subsistit. AB] — 4 A 1K<» Me i;^A« ^e»^ looi^ |m. — 9 B ^;mI [^;6^. — lo A )k^ >o^. ~ Ib. A ^•■■^^. — 13 A locii^ M^. — f H A ^aiaV . - 16 A ^>»"i\ (JUaM^ ooi- - 17 A \hjA»l ^. _ 18 B MlAa- f^L |Aw^*«»09 UfOtO* 1 I Cor. XV, 35. 363 APHRAATIS 364 2. Qui talia reputat stultus insipiens- que homo est. Quando mortui [in sepul- chrum] fuerunt immissi, aliquid erant; et postquam longo spatio [illic] sunt commorati, nihil effecti sunt. Quando autem mortuorum resurrectionis tempus advenerit, hoc nihilum fiet aliquid, iuxta naturam suam pristinam , et natu- rae eius superaddetur immutatio. Osto- lide vir, qui ista cogitas ! audi quid beatus dicat Apostolus, stultum tui similem erudiens. Ait igitur : Insipiem, semen quod seminas, nisiprius mariatur non tnvt- ficatur; et quod seminas non speciem habet huius quod in herbam crescit, sed nudum granum est tritici, aut hordei, aut alicuius ceterorum seminum; et unicuique semi- num datur proprium corpus; Deus autem semen tuum corpore induit sicut vult * . 3. Ex his autem disce, insipiens, unumquodque seminum proprium cor- pus induere : nunquam seminas triti- cum, hordeum autem metis; nunquam vineam plantas, quae ficus proferat; cuncta vero secundum propriam natu- ram crescunt; ita etiam corpus quod decidit in terram , idem ipsum resurget. De corporis autem corruptione et di- lapsione, ex parabola seminis te opor- • • • " ) i*>j oooi I *K> :oooi vy v» |A m v» P r i * JL ^^* ^ U^ Xk—Ai ^ \%^ jl-^j: ?• . -?• »_5 M^ l-i^ ffh xjlais ipefe >t^(; JlAyoa^ yL ^ .|j^?y, j4vi, A j^,: o? O^ yii]^ Ojk UL^^' ^f J^ cU^i J^ iJ^^, ^^^ \i^ \4^ M ^u^h^ ^ i „tsL 20 yoi>h> \>..\n io 'Jf ^ ** K-j/ tf-i&o :jjjl ojL \Jb^o\LL^KJl ojJ 4 j-£^ .j;i oir/'>^;of-&^ i! '^ .;oU ^^ \J.iU ^^i J^ OUL^ jL^ \L^ Oli^ ^ r.K VH 25 om^iKivf.N AB] — 4 A add. ^y [Wmo- — 7 A U^- — 16 A j;^. — 17 A add. el unicuique teminum pro. prium corpus dalur vi^ mm. _ S4 B om. \^i\a. ' I Cor. XV, 36-38. 365 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 366 h f -^ ^"^^ mKvk> I mv>Kao ^ r oM yv, >;;>oo ji |i,£^ \^\ y /ftft? ii jKi^ kjl j t^^l^ Ji^ ^^•'^ I /^ A Jjj^ Si\x J^ /^ j./ ^>^ jLJ-bo *njLJkf/ ^Jto^ ii^nv> > vi\ ^i i mVi 15 ji^ |i|if ;^ oil ^f I !v^\g JKi^ %d/f oi..X^ l-J^ %d/ yObMjo :)-Ju/f oi^; fH \^ ' i Jl/ i-^ jj .^iou-Ui ;r ■':w; j(^^\ ^U J f.'^i ♦ ouM 0|2^ \U^ io. ^f :M^ V^1>^ Jf^u ^^ jlf .M^;ji;j ^5 J-s^, 25 Mo *«^f J^^)aS M) :) ji/ ^^t^ ^f :V^/ oilo .w^ff |{!^ tet discere hoc perinde esse ac semen tuum, quod, in terram cadens, putre- scit et corrumpitur, atque ex ipsa cor- ruptione crescit, germinat, et fructum praebet. Et sicut terra arata in quam nullum semen cecidit, fructus non pa- rit, quamvis universos imbres haec terra bibat, ita e sepulcro cui nuUi mortui commendati fuerint, nulli ho- mines in resurrectione mortuorum pro- dibunt, licet ibi resonaret omnis tu- barum clangor. Si autem, ut aiunt, iustorum spiritus in caelum ascendunt , et corpus caeleste induunt, in caelo ergo consistunt. Sed pariter mortuorum suscitator in caelo commoratur ; cum au- tem advenerit Vivificator noster, quem de terra suscitabit ? et quare nobis scrip- sit : yeniet horaet nunc est, quando mortui audient vocem Filii hominis, etvivent, et egredientur de sepulcris «uts *?Non utique veniet corpus caeleste, quod in sepul- crum penetret, ut ex illo rursum prodeat. 4. Ita enim stulti loquuntur : Quare dicit Apostolus : Aliudest corpus caeleste, et aliud corpus terrestre^? At qui hanc sententiam audit, alium etiam advertat Apostoli sermonem , nempe : Est corpus animale, et est corpus spiritale*. Dixit quoque : Omnes dormiemus, sed non om' AB] — . 5 A ^{o- — 8 A &*^. — 12 B ^a^. — Ih. A add. en duas naturas \la ^oOMtl* loi [^V ~ 82 A ^ly — 83 A ovi yj^^lo- — 86 A ooL- i loh. V, 25, 28, 29. 2 I Cor. XV, 40. — 3 Ib. XV, 44. 367 APHRAATIS 368 nes immulabimur\ Et rursus : Futurum est ut martale hoc induat immortale, et corruptibile hoc indtuit incorruptibile^. Et adhuc : Omnes nos stare oportet ante tribunal Christi, ut unicuique rependatur in corpore suo quidquid prius ab ipso gestum fuerit, sive bonum, sive malum '• Iterumque dicit : Quid faciunt illi qui baptizantur pro mortuis? Si enim mortui non resurgunt*, ad quid illi pro eis bap- tizantur? Rursus ait : Si resurrectio mor^ tuorum non est, neque Christus resurrexit; si autem Christus non resurrexit, inanis est fides vestra, et pra^dicatio nostra. Si autem ita res se habuerit, invenimur falsi testes, quoniam testimonium dianmus de Deo, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit*. Si igitur non resurgunt mortui, neque est iudicium; si autem non est iudicium, manducemus ergo et bibamus; cras enim moriemur. Nolite errare, corrumpunt mentes bonas fabula- tiones malae^. Sermonem autem illum Apostoli : Aliud est corpus caeleste, et aliud terrestre'', sic debes interpretari : quando iustorum corpus resurget et immutabitur, caeleste dicetur; corpus autem quod non immutabitur, secundum naturam suam vocabitur terrestre. ^ t^f :pof o^D >aL:;Kj ;^ i \Ji^ :iU jlA ^ilSJ^% lUn M^ y^r-^ Mjio» :Viof saii ..ju^ yfo 5 |K£m vf "^l^^^ «a^ ^,v^.>t v^^ K 9 \±i^ s^ii :^ i^te^ y|; :t-^l ^i '^\« r y 10 xy»l \JLi»i>o yH ^\ kA \i^ H 9 4 V! 7* l ^ vjJj Ji^J |foM& ^ ^Kitf Mij jL»; ^-i^ i \U^ vf ^ « "^JJ :K^ IJUj vfo -M yL i .^JL^ ^K^ v^ :|^' w^^f, ^? 1?^ jjLL^ j^ ^ ^^ o 20 M^ i;^ ie. ^f t\^ yk ^KJ JJd^ :J^$|^ ioi ^^ Jjjjj j;^ ;>ojL^ \^, :Jf^ ji^ jij JJLJ^o ;J.f/vi.» ejk ^f ^ ^ oji ^Jlf .aS.j;»oo ♦ liii/ AfiJ _ 4 A ^a^^f- — 6 A ;*>M [hajk. _ 9 AB ^^i^ secunda manu addiluin. ~ 11 A om. >o^. — is A primitus pariter )l)k secunda manu in )l«d mutatum. — 17 Loco ^im A primitus fK^, B pariter ut vi- detur. — 18 A ;mm. — Ib, A om. m^. _ 21 A ^U^lv — 22 A ^;«.{o. — 2» A a^lL|. — Jb. A primitus pariler |jx9{ secunda manu in M^^W mutatum. »ICor. xv,51. — « /6. XV, 63. — 3 II Gor. V, 10. — M. Cor. xv,29. — J^ /ft. xv, lS-15. — c Ib. XV, 32 , 33. — M Cor. xv, 40. 25 369 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 370 r£r. ' ^^^ J-&i}j \M^i :V-^V^f / o^ •^iK:^ p %jJ/ ^& ioio Ul-^ ^oi JC^ r^ :V-^f o4Lo ..■\ i j.^9 I,; i>J> 1^01 .» / -tN JS^ |K, g ftft KjL^ «f IJLa^ .J^oi 15 jp>K^ ji/,iv<;ij.^ jK.,i<;? j^ jij5 :)JL2-^ K^ oul ♦ J^f/ OJL J^^AftOO 5. Audi autem, amice, sermonem alium huic similem, ab Apostolo quoque prolatum. Ait enim : Homo spiritalis iudicat omnia, et ipse a nemine ituiicatur * . Dicit iterum : Qui spirilales sunt, quae spiritus sunt meditantur; qui vero car- nales sunt, quae carnis sunt cogitant^. Et adhuc : Cum carnales essemus, infirmi' tates peccatorum operabantur in membris nostris, ut fructus efficeremur morti^. Ait etiam : Si Spiritus Christi in vobis est, spiritales estis*. Universa haec Aposto- lus dixit, dum, adhuc carne indutus, opera Spiritus agebat. Ita quoque in resurrectione mortuorum immutabun- tur iusti, et, forma terrestri a caelesti absorpta, corpus caeleste praedicabitur; corpus autem quod non immutatum fuerit, terrestre nuncupabitur. 6. De hac igitur mortuorum resur- rectione , carissime, pro meis viribus te erudiam. Deus ab initio creans homi- nem, de pulvere eum finxit, et erexit eum. Si ergo hominem, cum non exsi- steret, e nihilo fecit, quanto nunc ipsi facilius est eum terrae, seminis instar, mandatum, excitare! Si Deus res nobis haud arduas efficeret, opera eius mi- randa non existimaremus. Sed vel inter homines inveniuntur artifices, prodi- ABI — tt A %moij ru»oM9- — tS A prius u*om secunda manu in V>»om mutatum. — 13 A p«{ [Al. ... . . • 18 A om. ^*- — >l A add. lom [u«je6^- — S3 B rfiift/v> it\\\ oj^ I fii%^ 25 .^\\ ^ ^PLm jj l^ , \lt yJi 01 .\S.^ ^.-'^ V,r> J^ N^I; ^o Jfo{- — 17 A prius |oi deinde sccunda manu in |a«i correctura. — 20 B ^o^^o- ~ 23 B ofiSt^. _ 2» B o»^. Jt^ ^ ^l^/ v-S, ^, oooi ^«amM JKi^ hsJLLf^ ji.MuSAf .JJLS^ jL-iL-ili^ po^fj yJi ^OlJo Ol { V> >ft ft tf ji^V^ ^ ^ll J^oi M :J-^!Jl oSoi ^^AikM ^i^Ji .OPk yO^jJj yoaAop oiJLj JJLdj v^O^ 25 ^ Is. Lxvi, 8. — * Hebr. xr, 15, 16. 373 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 374 • ^ ^oe .ojk yOi^f\-j ^.jL^e ^»KjJ; I^ JLMolf Moi JLJl^ t3 sO^{ 10 K f .; \f .io^^o^ )f, V.ft J^oiL JlJva» jL^o l^oeu^ ^>^ .^CL:J^J je wOiSoUlf^ ...AAOl; I >g«>^a— a> ^ 15 «isj^ji ^i ^^ ^i MJ;^ ] l^ v^Ki ^^ :s^o^ po^fe .^q&d o^^ .voa^ l^ w^^s^ |KJea;M> ot-^o «auooaS; oifr^k;io ^( 30 |I»jb o^ .^ «Jt:^ ^, m\o ll^ ^$]f ^ I^V^ oif<<\ y.n ooijf eei ^ Ijoif ^ ojk n lo |l>»a:* |£^ v^Q^ o^ ^epio ^ojf ]J^ yjj :K^ .w^a ^;o w^^ o^A^ ^^f |JL»J ^ l^eiS .Ki^S ^KJi^ ^l^ 1-^ v^f lu.^ y^jj; \j^ Mj ^ .^ KkjLS 1.^^ "^iuBlf* "Wd^ "^ eikjedL» 20 ^ As^KJ i ^l ^6«uuij IJ^ |Soi-io :JLi^ jo ^ ,-', ^^» ^* ^ • 91 • ^JJLSA^Od 25 Jlmm ooauuf JJLdj j ^v^ t^ %d(o AB] — 10 A «d{. — 11 A oni. |o«i- — 14 A s^yo^ — Itt A ufi^^Mt- _ 16 A ««6^0^. — 17 A . _ /6. A om. «aa«k9 )-M»j. OAAA*. _ 2» A ^oooJim. _ 26 A add. ol [•». _ /6. A cak&ft*f. » Gen. XLix, 3, 4. Vid. Praef. § 11. ^ Deut. XXXIII, 6. 377 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 378 » _ y o : Moi p.' ^ jl}^ j-^,y liLaL^ Mi^ JK VI f> t ei_a ^ ■^ \ le J > 4)- •r 1/ ^' y < i,y jv-*v -2"t-^ v« \ iOVi^ OipO Ol^ I S\0 •yOj/ vO^A.io n ^ if |fO ^ \ fn n fl>/o |m ^ * ^ ^^ ^' 7i4 • 9 20 Jf > v?\ lix^ Uei \^-a^ ^I; lU^ Ih-- r-^ \-^ oii. Kj^ ^Sei^ ^V, / •> r>f j3 v^ •> .? ->? t.^^ .ft .; m 1/e ;e^i{^ >^f J-if : r 4 cum patribus suis obdormiendi , Moy- ses , maxima molestia atque aegritudine affectus, flagitavit a Domino suo, sup- plicavitque ut ad terram promissionis transiret. Sed, carissime, quare Moyses vir iustus graviter ferebat quod terram promissionis non intraret ? nisi quia cum patribus suis, non vero in terra hostili, in regione Moab, optabat sepeliri. Nam Moabitae Balaam, filium Beor, qui Is- raelitis malediceret , conduxerant ; ideo- que nolebat Moyses in terra illa recondi, ne forte ossa viri iusti ab istis detege- rentur et dissiparentur. Gratiam autem exhibuit Moysi Dominus cum sustulit eum in montem Nebo, eique terram universam in conspectum dedit et ex- hibuit. Intuitus est igitur Moyses re- gionem universam, et consideravit mon- tem lebusaeorum, futuram tabernaculi sedem; valde autem doluit et flevit sepulcrum respiciens in Hebron , in quo patres sui Abraham, Isaac et lacob conditi erant, quod ipse cum eis non sepeliretur, et ossa ipsius cum ossibus eorum non essent colligenda, ut in re- surrectione cum eis suscitaretur. Post- quam autem omnem regionem intuitua est, recreavit eum Dominus, et ait ei : Ego te sepeliam atque recondam, et nemo sepulcrum tuum cognoscet. Mor- AB] _ 8 A ^oilaa^^t. — 22 A om. MoiSo»a{. 379 APHRAATIS 380 tuusque est ibi Moyses, iuxta verbum oris Domini; et sepelivit eum in valle Moab contra Bethphegor, ubi Israel peccaverat. Et nemo cognovit sepulcrum eius usque in praesentem diem * . Duplex autem bene- ficium Moysi Dominus eius contribuit, cum eius sepulcrum filiis Israel non manifestavit : prius quod nescirent hos- tes eius sepulcrum, nec possent inde ossa proiicere ; alterum quod illud igno- rarent etiam populares ipsius, neque in domum orationis mutarent ; nam filiis populi sui Moyses pro Deo reputabatur. Id vero noveris, amice, ex iis quae dicebant, quando relinquens eos, mon- tem ascendit : Moysi huic qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acci" derit^. Feceruntque sibi vitulum quem adoraverunt , immemores Dei qui eduxe- rat eos de Aegypto per Moysem, in manu forti et brachio excelso*. Propterea observantiae causa in Moysem, ip- sius sepulcrum Deus non indicavit, ne eo manifestato, filii populi eius erra- rent , et efBcerent sibi simulacrum quod adorarent , sacrificiisque colerent , et impietate sua ossa viri iusti demoverent. 10. Iterum autem Moyses resurrec- tionem mortuorum aperte praedicavit : KJ^O •'%b|li p >^-^0 %Aj/o yih^mlo .« r ,.^, -"-' 9t4 li>AX o/^ |^;U /LJl> .« 9 f>4 7* 'n y 10 i-iu. j^ ^, ^VJci :|U^ ^'^ilK^fo :oi^ wJU s,ls^ l&i .^01 JJ^ ^^ ji ^Jj^ \J^\ U :oii o^^ L^ v^o^ K.>.v> j )_ii/. * r i ♦ r ^ >...^.V1^ til; jif nJ^ Uoje MW ^ lA/, Mv^ )^ 15 ^■.->fk.tVlO ji ..O •> »Ls Jf 4 i ^ M,% :^-:w^fo ^ ^ J^^^ .^.Lx.^ :j;:^ ^ J4o|g v^ J^ :jloiia^ ^^S ^ V^ fr» Jl^ V| *! ^ oil ^^99j/o > > \KiV»f jlo ^o^ ^ Jf^ >Jl .ii.M,^ ♦J* ^ 20 25 ?^ id OOI Jl M ^ J^OI Jo J-J/ Ju-i^% J^ _^1 W^ ^ / ^ >^ ait enim tanquam ex Dei ore : Ego mor- tifico et ego vivere facio * . Anna etiam in oratione sua dicebat : Dominm mortifi- cat et vivificat, deducit in inferos et redu- cit^. Isaias propheta pariter dixit : Vivent mortui tui, Domine, et cadavera eorum resurgent et expergiscentur, et laudabunt qui dormiunt in pulvere ' . David quoque pronuntiavit et dixit : Ecce mortuis fa- cies mirabilia, et gigantes surgent et con- fitebuntur tibi, et narrabunt in sepulcris bonitatem tuam*. Quomodo vero in se- pulcris narrabunt bonitatem Dei ? nisi quando audientes ex alto vocem tubae sonoram et cornu clangorem, et eam quae tunc fiet commotionem, monumen- tis apertis gigantes cum hymno resur- gent, et in sepulcris inter se narrabunt, dicentes : Magna est gratia quae nobis facta est. Abscissa erat spes nostra, sed alia nobis rursus exstitit. Qui in tenebris eramus conclusi, ad lumen progressi sumus. Seminati cum dolore^^ surreximus cum laude; inhumati cum corpore animali, surgimus cum spiri- tali; seminati in infirmitate, surgimus cum virtute. Hanc nempe gratiam in sepulcris narrabunt. 11. Non autem verbis solummodo, carissime , pronuntiavit Deus se mortuos AB] _ 2 A ooLo. — 6 A wJoW [U>»' -^ 8 A «S{. _ 10 B |;aoav _ 11 A 13^ ^^^«m. 19 A add. ad lumen] Domini nostri ^;jm9 [IfO-i^- ^ Ib. ^fVlIo (sic). _ 24 B I;: » Deut. XXXII, 39. — « I Sam. ii, 6. — « Is. xxvi, 19. — * Ps. lxxxviii (lxxxvii), 11, 12. 383 APHRAATIS 384 vivificare , idipsum vero factis declara- vit; testimoniisque plurimis, ne suspe- ctam rem haberemus, aperte demon- stravit. Per Eliam enim prodigium manifestatum est suscitationis mortuo- rum, et resurrectionis eorum qui in pulvere iacebant; nam filium viduae mortuum Elias resuscitavit, et matri red- didit. Similiter Elisaeus, eius discipulus, Sunamitidis filium ad vitam revocavit, ut sic confirmatum comprobatumque nobis haberetur testimonium duorum. Et rursum super ossa Elisaei mortuum quemdam Israelitae proiecerunt; mor- tuus autem ille surrexit vivens; et fir- mum nobis evadit trium testimonium. 12. Sed et per Ezechielem prophetam resurrectionis mortuorum clara facta est manifestatio , quando dimisit eum Deus in campum, et ossa multa ei osten- dit, et circumduxit illum per ea in gyrum, et ait illi : Yiventne ossa ista, fili hominis? Responditque ei Ezechiel : Domine dominarum, tu nosti : Ait autem ei Dominus : Fili hominis, vaticinare super ossa ista; vaticinare, et dic ad ossa arida : Auditeverbum Domini dominorum. Cumque nuntiavisset eis verba illa, /a- cta est commotio et sonitus, et congregata sunt ossa, ea etiam quae minutatius .Ki>-iif v-^ 1-d.f ^ M ''>>;^ y^ r ^ vt-^ f^ r |/ ^ ^ _ c g / )-Af oi^ \i:^\\i ol^ :|L^ ooi y>^ l-.L^^ViM ^ ♦ liilf |I^OM& l^ KJ|JJ.f 1.^ ^jL^DiJ; ylA .ftfo IJLi^ Piy^ oi-*aio |i.x^ l^ :QjSk p0(O yiouf^ ^^oi-^ai oitlAx/o ojL pe^fo N|ijU ^ U^ ^ .jU^ l^ ^ 6oi kJ :^JL:djJ; ^ |JLU l-^lf :|^ oji V^fo 30 1-^ -pe^fo M3lf :^ M>W^ Jf^l^ ^^ «f |j^ ojioJlfo jLio |ioJ • oooi ^^tooo OOOI yiffinfV> OAiSp^ 2 ^#11^ ^^^^ .li*^rr ABJ— iA^[«S{. — /d. BIa^. ~ 4 A add. propAf ^am Vai [;i^^ 1:^1. -. 7Bew^I. _ l0Aa{. — liAom. ooL. — /6. A add. ooL [16^. — i9A|;M(sic). ~ 2i A add. lAip [|a»t{. . SSAIi^m^ (sic). _ S4 A add. ^S [^oi* 385 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 386 ) vs ^ OOOI ^-if ^ JL—ft )-^ >M If-i^ liLs;-^ .aiLMfo J^B^ ^ I '^tv) ;e^fo ;| f '.y»S ^ .01 r.M^ i;^ \^ oil ^.,;,.o^^3. 23 A omnes ex homine natos ««oio*^ ^o»^^ [o^k^ o^^* — 2tt A Uo^ 3{o' » Ezech. XXXVII, l-lo. PATIL 8TB. — r. I. T. L 13 387 APHRAATIS 388 et Elisaeus, discipulus eius, quando mortuos excitaverunt, non uno verbo eos revocaverunt , sed post orationem et supplicationem satis diu productam isti surrexerunt. 14. Sed et ipse Dominus in primo suo adventu tres mortuos vitae reddidit, ut nobis testimonium trium confirmaretur; et geminatis verbis singulos suscitavit. Nam cum viduae filium vivificavit , ver- bum ingeminans eum vocavit : Adole- scens, adolescens, surge^ Et surrexit vi- vus. Iterum filiam archisynagogi bis vocavit, dieens : Puella, puella, surge^. Et rediit spiritus et surrexit. Mortuo autem Lazaro, accessit ad monumen- tum , oravitque , et voce magna clamavit dicens : Lazare, veni foras^. Et vivus prodiit de sepulcro. 15. Id autem tibi exposui, iteratis nempe vocibus mortuos illos suscitatos fuisse , quia duplici resurrectione fruen- tur, et post primam illam superest alia ventura ; postquam autem in illa omnes homines suscitati fuerint, nemo cadet amplius, et uno Dei verbo, per Chri- stum emisso, surgent mortui omnes, propere, velut in ictu oculi; minime enim impar impotensve Ille est qui ver- bum istud pronuntiabit ; vocem hanc .4 H ;pk .• y o : |K iiV»| O sM 0|Kllj..XLd s^ %d(0 r r ^rt^» V5 .^OlIo J^JLmO .^OOA J Vli\\ J Vli\\ 10 oi(Lj» J^ to i *> 09; 0^1 otl| ^ \o :||^ K^.^\ Vfo *>^ J^^ §1 •v5 Jel jLiL» JU^ ^^ ^J^ ^ >^i U^ .'yS:^ jl i)^ .|f.as^f ^ ^;i*S IjLeu^ ^ if^ :jLaJ ji o^i oiJL^ t^f l^» l-^i^' |K -f an v^oi^ ^^.''vi . i^ $ffv > v» ih^fi /\ f* I I . < ^* ^ :oii2K.oe v^pS i^j l^ jl; '^^ 25 AB] — 9 B vH^l- — l!( A om. ;-m/o- — 10 A pariter ^eei sed cura j\n fme secunda manu addito. — 20 A |e>.M« wei. — Sl A prius |6oa.jo sccunda manu mutatum in |&.ietO. — 23 A add. lesum «oft. [«.av • • • • 1 Luc. VII, 14. — * Marc. v, 41. — 3 loh. xi, 43. 389 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 390 ^^.-^-iS> ^f T>- r V y WJi ^e ♦^» V>»> v« iir 9 ^ , ^ V J jif :A^) << V, tn M^ v-^j^ .oajfi? >:^ )-L5j? >»fsi 15 :) .* VI t S> e ? ^i Xo y ^ *r ^ ^^? » #» " ^* ^ ♦ff ^ ^^^ ji. .. r. -> oik^ ^^ 20 K^' OlA jL^^O |I/ ^ ^^^.^ J-V^ li-^ ^ t^ ^^.Li^o M^Vj v« K_:pLv» j^ iio oui»» * v> i^ ^ po^f M^ iif oii^j^j^ po^ j:^ ooiJ:; J ^V; Mf J^ :om1^ unam quam efferet, ad ultimos usque terminos transmittet, et cuncti [in tu- mulis] conditi prosilient et surgent. Ne- que irrita revertetur vox ad illum qui miserit eam, sed [fiet] sicut scriptum est apud Isaiam prophetam, verbum pluviae ac nivi aequiparantem , his ver- bis : Quomodo descendit imber et nix de caelo, et illuc non revertitur, sed terram germinare et parturire facit, ut det semen seminanti, et panem ad manducandum; sic erit verbum quod egredietur de ore meo : non revertetur ad me vacuum, sed faciet quaecumque voluero, et complebit ea ad quae illud misero*. Porro imber et nix ad caelum non revertuntur, quoniam voluntatem eius qui ea misit, in terra perficiunt. Verbum autem emissum a Deo per Christum, qui ipsius Verbum et Sermo est, cum virtute multa ad ipsum reducetur. Cum enim advenerit [Christus], illudque [Verbum] protulerit, descendet sicut imber et nix; et per ipsum, quodcumque seminatum est germinabit, et fructus iustitiae profe- ret; tunc Verbum ad eum qui misit illud proficiscetur, neque inanis erit reditus eius; sic autem loquetur coram illo a quo missum est : Ecce ego et pue- ri mei quos dedit mihi Dominus^. Ipse est AB] _ 2 A o»3am. — 3 A dormientes ^^^j [^m- — 6 A opo«^a^. -. io B o^. _ ll A (so,^a. _ i» B U^to (sic). _ i7 A add. eis ^^9^ [if^y — 22 B o^ [o»a secundo. > l8. LV, 10, 11. — « IS. VIII, 18. Cf. loh. XVII, 12. 391 APHRAATIS 392 vox illa per quam mortui reviviscent, idque de seipso Salvator testatur, dum ait : Veniet hora quando mortui quoque vocem audient Filii hominis *, et de mo- numentis suis prodibunt. Ita etiam scrip- tum est : In principio erat Vox, quae est Verbum^. Et rursus : Verbum corpus factum est, et habitavit in nobis^; ipsum autem est vox Dei, quae ab alto cla- mans cunctos mortuos excitabit. 16. Rursus mortuorum resurrectio- nem Dominus demonstravit Sadducaeis, exemplum ei adducentibus mulieris unius quae septem viris nupserat, et interrogantibus : Omnes uxorem hanc habuerunt; in resurrectione autem mor- tuorum, cuius ex eis erit * ? Tunc respon- dit eis Dominus : Erratis vehementer, et nescitis Scriptura^ neque virtutem Dei. Qui enim mundo illo et resurrectione illa ex mortuis digni habiti fuerint, neque nubent, neque nubentur, quia mori ultra non poterunt; erunt enim sicut Angeli Dei, et filii resurrectionis, De resurrectione autem in qua resurgent mortui, non /e- gistis in Scriptura quod dixit Deus Moysi de rubo : Ego sum Deus Abraham, Isaac et lacob; et non est Deus mortuorum, om- nes enim viviint ei^. a jijb^ icti Moi jL^ ^ M^!o Uot i^ li^ 10 jlK^ oj^ o_^/ ^ |JL£m r y 9^ K r - ^ 9 ?» r 9 yiot ^^ s|&iL v^^ou^ U.J1 |Kj:m jio vJKj/ ^. \l ^i^^i :vj-5i N^o^ .1^; oiL^ jio )Jia v^Kj/ s«ou!^ ooA |.ytNN ooi2^; v^.ih^ ^^/ l^ j :\il^ K-J ^ }L z\is ^ l^ jL./o UJ ,^i^' jioo^: l^ l^, ^i Jijbe' yJi ji |K£m vOMaAjf ^f |i.vt,/..f»'^.iL ^ |i^\ l^ po^f, Mio^ v^K4<» ;o4,^j omJU M1 Mf? :|— 1^ l^ ji l^ l^ .o^ua^!^ ax.lml/,0 25 V--4. vi^o^ |i-^ AB] — 1 A ^v — 8 A Us- — is A V>a^- — 13 A ^o^a^- — Its A u^. — Ib. A Hv — 18 A om. I A^- — 2X A |oi«- — 20 A add. scd vivenlium |I>t |l{ [|Cx1m*. _ Ib. A om. o.^-- ^potM- ' loh. V, 25. — s Ib. I, 1. — « Ib. I, 14. Vid. Praef. § 11. — » Mallh. xxii, 28. — ' /*. xxii, 29-32. 393 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 394 ^il^ j^Ji :^^ ^ ^! Mo 5 : '^/o JuJ;-o^ ^ -, ^ Nf $i.^ i^Jio : ^/ T* ^^^lu ij vt> ;j i^ jL^ ^if oQi ).JLi^! ^ V-i^, JLa;^ .y rf> .-4 Mf :s^ ^ 4o 10 , : • ^ • f oOo^ J-LSj il, lli^ l^ '^l ui :o^ pof? I^A^ooi^ pof V» «dfo '^U .^ lifo ^ji ;^f >^jfj ji>^ yk i^ijL^ ^: iJiL/ .1^, »]Lm s>h yi-iu o/ If^ I ''^\ o/ Xyioi^fLsM ^ V, > i^, |L£m 20 p^ jif xliJ:^ -.^ftMN |L^;oU J<^jl K^ td M^*Jo :|^% [Mod. ~ /6. A om. %^lo- — 8 A om. oo». — 9 A pto. — 11 A i;>o. — U A uaj. _ 22 A fi^ [6^. — Stt A pe{ \^l ooto- » Gen. n, 17. — « Ezech. xviii, 23, 32; xxxiii, 11. — ^ Luc. ix, 59, 60. — * Ps. ni, 6. — '^ Is. xxvi, 19. 395 APHRAATIS 396 filia archisynagogi ait : Non est mortua puella, $ed dormit 8omnum\ Et de Lazaro dixit ad discipulos suos : Lazarus ami-- cus noster dormit; sed vado ut evigilem eum ^ . Apostolus etiam ait : Omnes dor- miemuSj sed non omnes immutabimur^ . Et iierum: Dedormientibus nolite contristari\ 19. Nos autem oportet timere mortem secundam , quae plena est fletus et stri- doris dentium , gemitus et cruciatus , et in tenebris exterioribus est constituta. Beati erunt fideles et iusti , in resurrec- tione illa, qua se exspectant suscitatum iri, et bona promissa recepturos. Vae autem impiis qui non sperant in resur- rectionem, propter omnia quae eos manent. Satius eis fuerit, iuxta pro- priam eorum fidem, non resurgere. Servus enim cui flagella et vincula ab hero parantur, si dormiat, non optat evigilari , cum noverit se , postquam di- luculo excitatus fuerit , vapulaturum , et ab hero vinculis traditum iri. At servus bonus, cui munera dominus pollicitus est, praestolatur donec diluculum elu- cescat, ut praemia a domino recipiat. Sub ipso somno, videt herum ea sibi largientem quae promiserat ; et quamvis dormiens, gaudet, exsultat, hilaritate- i! iL^L^ i iiS^-sM? '^^ .^ li^LiLJL» V^; o^ :|Jl^o jLiilo ^ yio^ ^ IJLmuIa.» ^^JLVuobo Jl; v^ l^ .^ .vf>»^ V^f ;ejL& { OSOI ^/>0 .A j L^} 15 Pj v-J^OKi, Mj i y^A \-^ ouk Y-^£ae v^fo |i»j |^, J-i, l-U M^ 1^.^^ .ouk v^fo oi^ 20 I "^ nfi v> 011'. ,v» 01.^ ^,oK_&/ I ' *?T ;y v>» i y.v>t v> t-d %d(o >CH|, V 2 01^9 001 y^ \}JL Ol^ J^-^ louS^ «^fok-a/; y^f V» 001 ouS^ 25 ABJ — 9 A pariter (ioo^o sed cum punctis secunda manu additis. — 12 A la^ ^ooa^AM. — 16 A pariter ^9 sed cum 9 secunda manu addito. _ 17 B scriptum habet vocem oi»-m atramento rubro, inter lineas, quasi voci 1»^ praeflciendum aut sufTiciendum. — Ib. B |»^- — 81 A ^nAttMo ocL. » Matth. IX, 24. Luc. viii, 52, — * loh. xi, 11. — 3 I Gor. xv, 51. — M Thess. iv, 13 (12). 397 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 398 j^^Jo .oua.\..?'> oOl VjLJ^ :J^j y^ot^ \ v> «n^ yAoiK T »f> ^jL ^ :) .'\<> ^ ) >;»-g.iM> ); • I ji ', / ^i? p r 10 iL^' jLlU |-^;f j; ^:^ J^^ ^"^fo .^otok^ ojk ^oipo ou^ < .J r 15 )Jh )-Sa^ IJSA ^j V' |o :.t «^ •> ^^ va^ ^,* jo v^o^ ^y? <\Av> ^^.-\ ->;;>> )..^j 20 \..U V^ ? K-^ O^O )-J-if )tf J ^ ^' OL^K^^opio ^ %m^£iL^/o Jl \ftfn\ \L±4 *-^: v^i' -^ 25 o^i^o :M4 V^ J'^ )^: ^ )ii^ ^.''\->nv> )]LL^ AB] _ 3 A comminationibus Domini sui oi;m^ im«»A^ [o(w>«ii-a. — 6 A add. o^ f odd. looi [U*. — Ib. A om. ^,.«. — 8 A ii^ftoaao. — IK A add. ^» f^^. — 17 A ^y — 18 A )a^ ^^oua^AM. — 19 B I^ao. — 81 A add. ^^ [«m«&^L{o- — 26 A^ damnationem U»*^ mimoo f| secundo. que perfruitur. Impio autem somnus iniueundus est, eum ea reeogitat ad quae ipse , oriente mane , reservatur ; et frangitur animus dormientis. lusti vero quieseunt, et gratissimo somno per diem et noetem continuo fruuntur; to- tam illam prolixam noctem non perci- piunt, eisque tanquam una hora aesti- matur, et statim a vigilia matutina alacres expergiscuntur. Impii sopore gravati , similes sunt homini aspera ve- hementique febri deiecto, seseque in # cubili huc et illuc versanti; per totam noctem terretur, atque haec tardior ei fluit , et diluculum reformidat , quo Do- mino paenas solvet. 20. Fides autem nostra docet homines in eum somnum semel lapsos sic conso- piri , ut bonum a malo non discernant ; nec iustos promissam retributionem , neque impios debitam paenam excipere, donec ludex adveniat , et homines a dex- tris vel a sinistris constituat. Scito igi- tur, ex his quae scripta sunt , cum ludex sederit, apertique fuerint coram eo li- bri, et facta bona et mala recitata, eos qui bene egerint bona a [Deo] bono ac- cepturos ; qui autem mala commiserint, a iusto iudice male mulctabuntur. Ete- nim erga bonos non mutat indolem , nec • ;. — 7 A 399 APHRAATIS 400 iustum se ostendit, quia in iustitia multos condemnat ; at erga peccatores naturam suam mutat in mundo isto, in quo iustitia gratiam absumit, et omnibus districtum se exhibet. lustitia erga eos clementiae non coniungetur ; quemadmodum boni- tas offensam [eorum] non mitigavit , ita [nec] iustitiam indulgentia [temperabit]. ludex a misericordia procul aberit , sed iustitia magis provocabitur. Cui ergo misericordia prope accedit , ad eam ille se convertat, nec se ipsum iustitiae permittat, ne eius delicta ab eo requi- rens, ipsum condemnet. Eum autem cui misericordia adempta est, iustitia ad dis- quisitionem adducet; ab ea condem- nabitur, atque ad supplicium procedet. 21. Audi ergo hoc argumentum, ca- rissime , de retributione in fine facienda. Etenim pastor, diviso grege statutisque ovibus a dextris et a sinistris, bonos benigne excepit, et heredes regni eos constituit; malos autem a se correptos atque damnatos ad supplicium misit*. Et illi qui nuntios ad regem miserunt dicentes : Ne sit iste rex super nos^; cum rex accepto regno reversus fuerit, tunc demum coram eo hostes eius in- mOI I n / „i V"^ iMJUh^ .|M>«^\ 0(S l-ao^^ jio cJA^ ct^ eiofji» rS ,^/^ , r.i ji; |JUj|-» 1..^^; ilLa^, ^o .oi^l^ ^U cUo :[LU>L:^ ojk jL^ |£^|i ou^ 15 ♦ #»^'' l-^l .1^ |A.JL^ mlj:;^; p^ ^o yr\ :, rio oi«|-^ «4- "^Ju^ l-sef^oiLA^^ ^f lU ^-f-Ao :|-J4j ]ILj^ 20 .o->/.,l|o K.:^ |1;,' l^ .|/A:i^ > «/o .| ft.^iaNN yOj/ iyS ^^-^ :op^fo I ^\v>" \Lk \;-LySl o;;Li, Mf^ :|..^:^' ^^ |J sn m f» 25 AB] — 1 A pa^. — Ih. A add. pa^ [«d^M- Unde sensus : cr^a bonos non mutal bonus indolem. — 2 Aiustitia ipsa condemnat multos \s^^ W*^^^ Kofld^' _ 4 A i^^fisjco- — » A et eis iustum se rxhi- bet V\^ .00$^ looio- ~ 6 A lioi^o [Ka«l9 ^ol^- — 12 A U^ "^^m [U^- ~ 17 A \l\^' _ 23 A o;m{^. • • * — 24 A add. j^oi [^^> — 25 A ^««oi^ ^adouo* * Malth. XXV, 32, seqq. — ^ loh. xix, 15. Luc. xx, 9 seqq. 401 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 402 •vov2^ Q-:j^ » ••# « M_0 •• ^ . y' ^ ir 10 ^/ rr » v« ... >'» ^ aK^< .r .» r .2, y .r\\ •> :|MlVt.oi •> tt-^oi$; ♦ ^yaa^^ jl 15 I/A:^ ol^ |-c£lVj' v^ i .0»!^$^ l-^lo :| A{x%k^ ^il yil^ iLftf j^ovl» l^ Jbk^ : oi;;^ ^ i ^^Df^ :oJi^ ji |{-^Jn,^-C^ ^jLk \ 4k tti ^ •> ^ / «^ ftoiK-^ l^ It— U mvfN vooii-M |If j ^ .'> i^, \6 o rfi vf\ Vf I AS^fio i\ { ^%A ^ .' S rf>v>f \iS^h^ ^^ :^^^i->J : y|-fcAjJS> J<)o > .* S m v> ooi |£oLflS»o llojieuok» QiL^i I ->'A" r- «x-xi^ i )— 1— / ^f? terficientur. Operarii qui properave- runt et defatigati sunt in vinea, non prius mercedem tollent quam saeculum consummetur. Mercatores pecuniam ac- ceperunt; nec faenus repetetur, nisi postquam dominus pecuniae redierit. Virgines Sponsum exspectantes , illo moram faciente, somno complexae ob- dormierunt ; nec nisi post auditum cla- morem exspergiscentur, et lampades suas aptabunt; et sapientes ingredien- tur, fatuae vero foris relinquentur. Ne- que illi qui [ante nos] in fide cucurrerunt sine nobis consummabuntur. 22. Ex omnibus his intelligere debes, carissime, et persuasum habere nemi- nem adhuc retributionem suam acce- pisse. Neque enim iusti regnum here- ditaverunt, neque impii ad supplicium abierunt. Nondum separavit Pastor gre- gem. Adhuc operarii in vinea laborant, nec mercedem hucusque sumpserunt. Ecce mercatores pecunia negotiantur, necdum venit illorum dominus ad re- petendam rationem. Rex profectus est ut acciperet sibi regnum , sed hactenus non reversus est. Dormiunt adhuc vir- gines illae quae Sponsum praestolantur, exspectantes clamorem ut excitentur. Qui primi laboraverunt in fide, donec ultimi advenerint non consummabuntur. AB] — 2 A I.MP o^ [l-Mpa _ 7 A 1&^ "^ ^oa9- — 8 A 13 A ^o* — IK A oi>;«- — 23 A ^oio [^oto* UAL&MO- — 9 A ^O' 403 APHRAATIS 404 y^ ^ 23. Aliqui autem, hebetes ingenio, dicunt : Si nemo adhuc retributionem accepit, quare dicit Apostolus : Ctim peregrinati fuerimm a corpore, apud Do- minum erimus * ? Sed recole , carissime , quae hac de re, in demonstratione de Solitariis^, tibi exposui, Spiritum nem- pe quem iusti receperunt, ad Dominum, ad naturam suam caelestem reverti, usque ad resurrectionis diem, qua re- dibit, ut denuo corpus induat in quo prius habitaverit; eumdemque iugiter apud Deum memoriam huius habere, atque ad resurrectionem corporis in quo habitavit incitare, quemadmodum Isaias propheta de Ecclesia Gentium ait : Fideles et constantes erunt commemo- ratores tui coram Domino, nec dabis re- quiem eis*. Impii vero non habent qui apud Dominum commemoret eos, nam semotus ab eis est Spiritus sanctus , quod animales sunt, et animaliter sepulti. 24. Sed et [sectatores] disciplinarum quae sunt instrumenta maligni, sermone Domini offenduntur, dicentis : Nemo ascendit in caelum, nisi qui descendit de caelo, Filius hominis qui erat in cae- /o*; et aiunt : Vide, Dominus testifica- tur nullum corpus terrenum in caeluni ascendere. Sensum autem prae insci- tia non adsequuntur. Gum enim Do- ABl — i A l&^U .«^. — 2 A "^aoM. . 6 A add. [ja^ ui£ IW^^- — 9 B o^ — Stt A (u^il. 1 II Cor. V, 8. — > Vid. Demonstr. vi, 8 14. — ' Is. lxii, 6,7. — « loh. iii, 13. Uilil IJLcu^d ^ji IJef^ I f/vi> l^pik ^e(^ .1.010^ m^ 10 i^^a^Kj eoi li.^* QiBoeulA ''^i^ ^^^,A» ^jJ^l y^ooM; ^JjbeiM:^ ^P9 "^k^k-M |_ijo..oj I— &6* yioMLao %«oi iSjI^ I ?i\^- ^i^lBoe o&Ia J/ jij ,4^ v^'fj II h^\ OU J jf MXL^i )iefi weieK«/j oSi |-JLi[j oi^ | .* vi> l^j j4a» vj:» Wj :^pe/o . i oiL^ If^ .1^!^ uaSuD i \1L{\ v^ V-^ ^l ^ :|4^j^ ^^t^ 20 25 405 DEMONSTRATIO VIII. — DE RESURRECTIONE MORTUORUM. 406 is^hSl ^incue^^ po yoa^ k^l ^f KJJ jo :|-^f ^^i^ V^^fi^^ m % n f *^./ 20 minus Nicodemum edoceret, neque iste vim sermonis intelligeret , tunc ait ei Dominus : Nemo ascendit in caelum et descendit*, ut vobis enarret quaenam illic inveniantur. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis ca^lestia credetis^ ? Nullus alius mecum inde testis descendit, qui de caelestibus testetur, ut ea credatis. Elias quidem illuc ascendit, non vero descendit ut mecum testimo- nium afferret, et verum esset testimo- nium duorum. 25. Tu vero , carissime , noli de resur- rectione mortuorum controversiam mo- vere , de qua viventi ore Dei hoc testimo- nium perhibetur : Ego mortifico et ego vivi- fico^; et de uno eodemque ore utrumque prolatum est. Quod si firmum nobis appa- reat verbum istud : Ego mortifico, verum pariter et fide dignum erit hoc aliud : Ego tnvt/Jco. Et ex omnibus quae tibi expo- sui , accipe et crede in resurrectionis die fore ut corpus tuum integrum suscitetur , tuque a Domino tuo fidei praemio done- ris, atque in his omnibus quae credideris exsultatione et felicitate delecteris. ^JK^M KJL^t JCsJaMl KJe^^ Explicit Demonstratio de Resurre- ctione mortuorum. Jjfo \i\ KLa:»^ \jU : «oi^ M^ )^ y r i, \ ^Noft r r ;^dtJ.»l ^AfiJ jjftood Y^ ^eo • Jj/ J^JI^ r r 15 ^L ^yJd^ :K.di^aM; ^ JC^} ^/o ^o^ ^o >JfviiOtW» J(:^jt J^-*^; ^(o 9 r ^ r AB] — 6 A uiiAi3a«oii. — 10 A om. «ovmi«. — 14 A om. ^OMnt- ^< > loh. iir, 13. — 2 10. III, 12 — 3 Deul. xxxii, 39. Iki^a^l DEMONSTRATIO IX DE HUMILITATE 1. Bona est omni tempore humilitas, et e cunctis tribulationibus eos eripit qui ad ipsam accedunt; multos etiam praebet fructus, et bona plurima parit. Ex ea enim oritur integritas , per quam Noe placens effectus est et liberatus, sicut scriptum est Dominum ei dixisse : Te vidi iustum atque integrum in genera- tione hac^. Sed et multa exstant de hu- militate testimonia. Ait enim [Deus] in Scriptura : Mansueti hereditabunt ter et inhahitabunt in saeculum super eam^. Iterum Isaias propheta dixit : Adquem respiciam, et apud quem inhabitabo? nisi apud hominem placidum, et humi- /em, et trementem sermones meos\ Rur- sus ait : Melior est humilis spiritu et humilis oculis, expugnatore urbis^. Sic etiam loquitur : lustitia [virt] integri praeit anie eum^. Et de Movse, viro va..«Kia« ^l oiKajOJko MiOJ o^ yAMo ijJJ Ki>-. yjLi :|^ oi-S. V»f} io .!_«, |l; saiJL .;qJ^ 01 .\a. ^jLio ^Sil i ^f il-Li-j M^f '^i f :|Jli^ *pof oil jisL^i^ t-^^ o^ • • • .s^ofiaioi—o \^)l I v> «*V>1; otloA^fjt I f ^ ) fv>.«i;iv> i(^ |..»;ibe'^ AB] — 6 A 3*^. — 7 A «A^^i 6uvm y^ u.ai\ joiik. — 11 A oC^. — 10. A ;>tIo 90i»m Uai («xaJ oolo* _ 14 A ooto- — . 16 A «^N- — /6. A oolo- _ 17 A |a*A.M^ [^^«^/.9. ■ • • • 1 |ioa.a-jo auctor armeniacae versionis Iranstu- ter, vol. cii), Iransferre mansuetudinem « Sanft- lit pariter : funhtu^tinip/iib humilitas (Antonelli, inuth ». Cf. Bert, Aphrahafs Ilomitien, p. 145, in not p. 270). Licet utique cum G. Bickell, Ausgewaehlle — * Gen. vii, 1. — s Matth. v, 5 (4)^ Ps^ xxxvii Abhandlungen dcs Bischofs lacob Aphraates, Kem- (xxxvi), 11, 29. — * Is. lxvi, 2. — * Prov. xvi, pten, 1874 (Thaliofer, Bibiiothek der Kirchenvae- 19, 32. — c Prov. xi, b. 409 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 410 / ^ i. ^.cf» «d/e :je^ KJS^f» li^A^^e .pL^ 1^^ f>il 'I Ip^ jLjaise |jLax2 :^eilA-SL» I ><^ ^£^ IUa^» .|ka-^v^ : weiSiii^ ^jdS 1^^ Jb^ |v.rm; 15 IJLS MLj^^ l-i^ .|i « ^ i^V. i. jOfO JKi^ 9 ^ I T/SV^ a voeUd/ ^N. v> ■» .|^ yeei-^ cikie eiii^&i£ ^^e :ejL |j!2e |A^ 20 U^i^ ^ |JL^ "^; . WKjl^ j wSti ,-5 .MU^f ee. Ip^j -^^ iie ««oiaJtf ♦,*'^^ \Li^ ^«^ |LMb2 I^^Crk^; oiL&.$I Ip^ .eiJ±^ ^l:^ ei^oi wJL^ :|La^ ^^ 23 ^/ I I^No. IJL^ |ii .|lf .-'ft«'> I f. tv> ^2 oii^jLjle :| 4 y fideli, scriptum est : Mitissimus eratprae omnibus hominibus super faciem terrae ' . 2. Humilitas enim, testis est bo- norum quae per timorem Dei [adqui- runtur] ; multa etiam dona per humili- tatem comparantur ab iis qui diligunt eam. Si misericordiam quaeris, apud humiles reperitur; humilitas iusti- tiae est domicilium; doctrinam possi- dent humiles , et labia eorum scientiam proferunt; humilitas sapientiam et pru- dentiam parit ; humiles longanimitatem possident; et si castitatem et castimo- niam quaeris, in viro humili reperitur. Religio eis est iucunda et suavis. Sermo viri humilis lenis est , et hilaris vultus ; humilis ridet atque laetatur. Humilibus convenit caritas, in qua norunt ambu- lare. Humiles ab omni mala re abstinent ; facies eorum cordis bonitate renidet. Humilis egregie loquitur, ridentibus la- biis, non autem voce clamosa. Horret humilis contentionem , quia haec invi- diam generat. Cum verba saeva audit humilis, obturat aures ne ipsa cordi subeant. Mens viri humilis omnia bona profert, et sensus animi eius pulcher- rima volvunt. Humilis doctrinam quasi aquam bibit , et in eius venas permanat velut oleum. Humilis seipsum demittit, AB] — 3 A add. oo«» [V^. — 4 A fr^^^o- _ 7 A |iLftn.nvi"i rt^2L>aa. _ 13 A ILa^ax^o- 14 A (a^^^ oiC^- _ itt A \sW — 16 A om. o^. _ 17 A add. ^SLAio [hr«\ w. _ 2» B "^V^ [1&k. 1 Num. XII, 3. 411 APHRAATIS 412 at cor eius ad summa culmina extolli- tur. Ubi thesaurus eius est, illuc co- gitationem intendit. Oculorum acies terram contemplatur, mentis autem ob- tutus sublimia [considerat]. lugiter for- midat humilis , ne cum alio rem habens vituperationem incurrat. Humilis in lege Domini meditatur, quaesitamque me- dicinam inde sumit. Humilis bonis amici sui laetatur ; proximum suum tan- quam seipsum reputat. Humilis adit potentem et superbum virum, eiusque mentem plane abducit et tollit. Humilis arces munitissimas diruit, furoremque et inimicitiam convertit. t 3. Vicit lacobi humilitas iram Esau fratris eius, et quadringentorum viro- rum qui dim eo erant. Humilitas loseph superavit fratrum suorum iram, qui invidebant ei et eum oderant. Moyses quoque humilitate sua omnem Pharaonis superbiam vicit et humiliavit. Davidis pariter humilitas vicit superbiam Go- liath, adversus eum rabiose irruentis. Ezechias etiam omnes comminationes Sennacherib lacessentis et blaspheman- tis humilitate vicit. Mardochaei etiam humilitas omnem iactantiam Aman su- peravit. Daniel tandem et fratres eius viros impios et calumniatores humi- litate vicerunt. ^i oiK^flu^ $1.(0 :jiglk:S I v»o( ^ M 0|l| .^ %• lo \ •0|l\ "^i iaV> jL^f V ' "^ wJb:io tliiU :j /\< lAm^^^u^i oa:&o :) ^/"iv^ ]Jl cn^ .r!L -l^ ?•_ f^ U ^obo^ :|f^ jJLfl^ IUslJL^ OlftoCuS OOA^; Ollo 'i i IV^ KJj Ij oita \ /^\fi K^fo ;oi vf \f >.igii^| I flpo OijS oi^f ^^q&J^li |£oouS 0| '^ 1 V>0 Olto n /^^ft'^ 3^ f r Mi As_5;o >\0 V| ^f oiio-^9 o|N *i \ \ ^\^^ oilg v(\ >^-«off oiloi/*iv» 20 Y \^)h .|jL-M oubof^ oi:^A^ Il-^M; oiro-i>^^v^ KJ;o .3f-^ ^>-^ s^ V| / M I nfH OllOJtOli^A 0|\S\ VAOffOM oiloi /> V oicLj;/o "^1.-^; o-D/S -^^! 25 i^f If "^ ^ \ ^ooilo 1 / n Vl^ AB] — 2 A oi^oS^v _ » A ooi fi^- ~ II oi^* _ I» B ll-Miia^Io* -. 17 A uoiop^- — 19 B Vii^aMf. — Ib, A |Lo»4. — 22 A oiIom; [oiaok^. — 2» A |fl|o. 413 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 414 ^ 4:^ •t # f' li^L^^^ ^^1» ejk ^^vi j M^.^ 10 :^/ ■•; /^tn vojf ^/r./to .|Ui|Jo ^ ^/ ^4^o :J^KJLi^ ^nifiV)o ^^oi I v> I <{1 / «.» oC^ I v> \> ^f ^. Im I r<5 ^lkj^AiLM 15 s^ili ^i ^o :}ili «^, -^ .»- .^ *. * i^/ J 20 :\J4 |f|i vH'^^ vft>aaoo :|j[|^ ^ :o^ s^ ^ m4 M^jy lk a-j:. M^j'-^ 2 ^ 25 |U) v\l oi \o ^^ ojL yV^ ^Tv>o 4. Ab invidia autem et zelo et conten- tione humiles se prohibent. Superbia eis exsecranda videtur; crudelitatis immu- nes sunt; mendacium a se removent; a calumnia procul abhorrent , inimicitiam avertunt respuuntque, cum sint filii pacis. Insolentiam ablegant et asper- nantur, quoniam de bono suo nomine sunt solliciti. Nesciuntrebellionem, cum simplicitatis et iustitiae sint amatores, quieti ac pacifici, Sponsum praesto- lantes, et ab universo mundo alieni. Arrogantia ab eis procul abest ; cavilla- tores arbitrantur odio dignos. Penetra- lia cordis eorum optimis thesauris sunt referta, et conscientia eorum a dolo munda. Oculis mentis ad sublimia inten- dunt; contemplantur decorem Domini sui*, et in eo iugiter gaudent. Cor eo- rum pulchra quaecumque sunt concipit , etlabia fructus optimos pariunt. De bono semine quod a Domino acceperunt spi- nas perniciosas exstirpant ac proiiciunt. Semen quod fonte vitae rigaverunt fru- ctum in centuplum adfert. Humilitas eis insita est, et praebet fructus fidei et caritatis. Christum tanquam optimum vestimentum induunt, quod ab omni immunditia servant; et Spiritus quem acceperunt in eis habitat; eum diligunt. AB] — 4 A ^a^peo- — 6 A add. ^omm [oi^. — 7 A add. ooL [ILo;*^^. — /6. B o^. — 11 A UA ^amM9- _ 13 A |iLai;a«nM. — 17 A ^^^.o. — 20 A ^poi^e^ \s^ opwif. — 21 A ^aao [^•a.o- -- 28 A moia*aa{ P^ >ft.aaM ^9. _ 2ts A V^ )6Jli cum punclis sccunda manu addilis. — 26 A o^. * Cf. Is. xxxin, 17. 415 APHRAATIS 416 neque unquam contristant. Templa sua Regi magno exornant, illeque ad homi- nes quietos et humiles intrat. Aedificium suum Petrae veritatis superimponunt , nec fluctibus aut ventis terrentur . Opera eorum tanquam lucernae splendent, et lux eorum coram eis refulget. Munera parant Sponso venienti, et praestolantur donec in thalamum eius introeant. Pe- cuniam sumunt, eaque negotiantur, et cuplunt decem talenta lucrari. Facul- tates suas respuunt, ipsasque profun- dunt, nec concludunt vel defodiunt pecuniam. Visibile eorum corpus super terram ambulat ; omnes autem cogitatio- nes eorum apud Dominum sunt reposi- tae. Per viam arctam atque angustam incedunt et progrediuntur, et per an- gustam regni portam intrant. Mentem suam coercent in custodia legis , ut eam omni tempore meditentur. In mundo tanquam alieni cogitant et conversantur, ad civitatem illam caelestem attenden- tes; raptus est eorum animus atque in alto collocatus, et in illud sanctuarium se sperant ingressuros. Oculi eorum aperti illic introspiciunt , et Sponsum cernunt parantem se. Angeli eorum illuc quotidie vadunt, pacem et tran- quillitatem adsumcntes et deferentes. Nomina eorum scripta sunt in libro vi- ) i:\r^ :c:^dLof l^ v^ iU^ .f jio :|IU,: u^ \^ y^l ^k*J .Mito jL.SL^ :|if; pK r.\ j { / v>^; ^fi^ ^4 -r - r M A^ ^ m VA> ^iijjfo :oijS ^^ldoiftooo \JLbd^ lo ^Uo tlj^l^e \±JL^, V^^V^ ^SiKm, \Ml^ i4o&^ ^j>kf o(j» ^S^kaoiKi^ wJ»e :^a»j ^^>Aa oi^ vJotS^>_i/ ^--i^jf :oi_£a5 jiiiief 30 ^ ^' AB] — 6 A stcii/ 50/ U»eA ^J. . 8 A rf^t (siXa^ [p6^. _ ioA^>1;m^. _ 16 A add o^a [^l^o* — 8tt A 9&a^o* 26 A >oft>\n3. 417 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 418 jl; ^^lAk^oo ^iSjioo tj-^; Iflditt^ tae, et cum gemitibus obsecrant ut ex yOQi-AldyaD . rf^^jv^ .oul;^ yoAjvKj ^o non deleantur. Oblationes suas, mu- > ,^> j^ ^\ llo^^o I v^^. If .^ ^ iiera, ieiunia et orationes porrigunt illi ^^^? ^^r I jr ^^^ r ;,^ qui scribendi et delendi potestatem ha- rf ^ ^ . . . - bet. Leirem Domini cordibus suis ins- 5 "^.^ tx^o^i fni&^Wt ^jL^Ki ^ p ^^i^ ±^ ^JL ^ ^ ^ cribunt, ut in libro illo in aeternum scribantur; peccata sua iugiter ex- nT^ y< ^ m v^ * ^^^ pungunt, ne nomina e libro vitae »j ii^J^ ^o y^oUSoboJk yO^JvKj tollantur. Tribulationes temporales ^ojQ^yKjj •} ^^Jt %«oiQLfpk^ ^JL^olJI amant, ut ab aeterno supplicio remo- .>k^f JiAi£ o4^ cU v^KiKj% .^z: :|li]! ooL^ ^4-^ ^/ j^LiL^ 10 x^oi-jdJLS. .^)okJL^f I ^^i^ll , ^ veantur. Linguas suas canticis Christi erudiunt, ut in illo iucundorum sua- viumque hymnorum loco recreentur; et contendunt, donec locum illum in- tueantur; inopia laborant donec eis «^v^ouS^ |ooM IIajoa; ^^n/JL«>5 quod deest contigerit. al4 ^ r y* E 4 ^ ^9 5. Hi suut humilitatis amatores, qui 15 :|la'^ :y\^i oi#.vi.m? v^( ^^oi ^ ^ \ ^ p f* r perfectam concordiam cum omnibus ser- •%mjI ^^kD >o;k — 1 ^ v^^oue^^9 1 -^ -/ " ^^ ^ ^ • ^ vant. Humiles filii sunt Altissimi et fra- ^' * ^■*^l V * "-"^ ' tres Christi, qui, postquam adnuntiatus H«*^ ^^^ r^^^l ^ ooi :| />t^iaof est, ad nos, pacis gratia, venit, eumque ^oipo oilaau^ri^ ^^n^i^o :yl^^ |i/ Maria propter humilitatem suam sus- cepit. Cum enim Mariam Beatissimam 20 ^^f ^i; ^r UJI oiLaJotJ ^-^'^ '*- • I { rj^ Noliio l^ i^t 4;! KN. Gabriel evangelizavit , ita dixit : Pax vv r i ^«f ,. f ^2 A r C ^ ^*^*> benedicta inter mulieres*. Pacem ^ ^ . ^ f' erffo Gabriel sumpsit , Fructum benedi- %^;/o:|iiv^|l|iL>^>^|LSiAX^ ^ r ^, i. , .. •'* '^^ ' '^^ -r-r-1— ^— -» ^^^^ detuht, dilectaque Proles m Ma- •' '^' 'f^ y**t^! ^^***^ ria seminata est. Illa autem Dominum 25 otlfffc *! / 'ivi^ ^"^J* I tiVvV KidfO(o laudavit et magnificavit quia respexit li^iolo :|i|bj^o l^ii^^ 1^1 jlo :oiK^(9 humilitatem ancillae suae , snperhi antem AB] — 7 A ^iwAa [^^ ^^Aa. — 9 X ut recrearentur ^09^« [^AA«»96a9. — 10 B linguam eorum >pou«^. — 19 B 0(iiLQA*aM. — Ib, A oitaii*2LM sed cum puncto secunda manu addito. — 22 A m^^. — 13 A niS^. ~ 24S A e^ confessa est ^yoU [6c»9oIo- 1 Luc. I, 28. PATB. 8TB, — r. I. T. I. 14 419 APHRAATIS 420 ; r^i Mi^ oiLai. -« y' O et potentes ei non placuerunt ; et Altissi- mus exaltat omnes humiles*. Vide ergo, carissime, ad humiles pacem accurrere. 6. Rursus quando natus est Doctor humilitatis, laudem hanc dederunt An- geli caeli et dixerunt : Pax in caelo, et gloria in terra, et hominibus bona spes^. Postquam autem advenit, humilitatem docens dixit : Qui te percutit in maxil- lam, praebe ei et alteram; et ei qui te angariaverit ut cum eo milliarium eas, vade cum eo et alia duo. Et ei qui vult tunicam tuam tollere, da etiam eipallium^. Haec omnia quae Salvator docuit hu- miles possunt efficere. Non decet hu- miles elevatio et superbia , nec diadema caput egenorum. Humilem qui se exal- tat Dominus aversatur, et pauperem qui suo capiti coronam imponit rex interfi- ciet. Speciosus Rex noster corona ma- gnificentiae et exaltationis insignitur. Ei soli gloria convenit , quia ipsius est , et signum est regni eius. Naturam eius exaltatio decet; iis autem qui ex carne nati sunt, foeda est et exsecrabilis. Si- gna et indicia regiae potestatis regi conveniunt, non pusillis. Propterea, carissime, quidquid in nobis Deo invi- sum est, et in ipso gratum exsistit, apud AB] — 4 A add. o^ [oo«i. — 7 B p. — 12 A add. ^ [omi^. — 16 A ^U- — »0 A U^- — 2f A add. ooi [o^- ~ 23 A magnitudo llaAf [UaMf. — 24 A Ub-»o (sic) cum e supra lineam simul ac punctis secunda manu additis. » Luc. I, 48, 51, 52. — 2 /&. II, 14. Vid. Demonstr. xx, §6.-3 Luc. vi, 29. Matth. v, 39-41. (Tatian, IX, p. 16). j )hL4^ )Ul^ .^! V^Jn^ 15 MU MJ iL»/o :) ^,*y<\ M|_S )LLielo |k.)-^.| A\>^ eiJk "«^ M^ ^^^ :MJ^ ^a:^'! ^ «Sf 20 "^.jdo )iL\^ MM w^:^J^ ojk o :oitifin\v>f sMi } i/io %loi o&^j; ^S pJLmo }U^ MM ^ oii^ • • -^-> :)^ l^ )Ua:^l llllfo '^b.jotf .l^jA jo ^ji ooi )r\\.yy\ 25 421 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 422 ^k^ l^ Ui^ }^ >^fi«1:> r, jj^ yo^^^^^io lo^ ^ ei^; iLjLi oiLi:^ M fi * K L^ ojk ^.■'>t.'. O^; j; 10 jj^ca:^ oO^ I^W ^e :jL^fe ♦Mlit j |k.|^ ;U :ojk ;a4>» 1^1 ?i K ^U .^ llivi ..Jij^ V^j ;|f.^ft->T\ IIM^^ j «dfe :|j[^ e e e jkjL.!^ llidotVi^ ji «»/. |lf; J m\< :).JL& ik^l '^.^lMf ^o^l; ^^ "^.ae .oiiao oi^ j!b«^^^ 20 I&, OL^ P^VJ, liL^Ki .|U-|-^; ,-9 $ou»L»fe JLl^fe l^ >^$Ufe 25 oi^flj %a;;o ^iiXj yiS^ :oooi ^j^ ) ^^VK^ :w^ji jl ^ otK n V\ KjLi o nos ne inveniatur, sed quod ipsius est in ipso remaneat, nos vero stemus in nostra condicione. Nos decet humilitas; illi gloria et et magnificentia debentur. No- bis quod nostrum est tribuit, videlicet humilitatem ; quidquid autem nobis non dedit ne adsumamus. Nam, etiam cum illud impertit nobis , tentatione nos ex- peritur. Si quis enim toUit quod suum non est, tanquam malefactor perfidus- que traditur custodiae. Qui autem in sua humili condicione permanet, ab Altis- simo exaltabitur; is gloriam ne appetat. 7. Non enimpotest homo duobus dominis servire*, Exaltatio humilitati non con- sociatur, nec superbia castitati. Non componitur audacia patientiae, nec te- meritas humilitati. Qui superbiam iam nunc amplexatur, saeculo venturo pri- vabitur; qui autem diligit humilitatem, splendidis in sedibus exaltabitur et ma- gnificabitur. Dives ille qui purpura in- duebatur, superbia et gloria se efferebat ; quando autem illuc descendit, in sup- plicium missus est, Lazarus vero qui se humiliaverat exaltatus est, atque in sinu Abrahae consedit. Pharisaeus et publicanus in templo orabant; phari- saeus gloriabatur, seipsum iustum pro- nuntians, non vero descendit hic in AB] _ S A om. Koa^am... ^o- — 10 B |i«aa. _ 11 A \^y ooi- — 13 A add. k^[)l- ~ Ib* A HoA^AM^ [|lA&«aM Ia^. _ 1» B ^is^II [U 3{. — 20 A prius Rou^) sccimda inanu in |l>ol^« mutatum. -. SS AB ^ (sic).' — /&. A add. ^ ['^. — 2» A >a*U/». — 26 A om. )1. » Matth. VI, 24. 423 APHRAATIS 424 domum suam iustificatus ; publicanus autem seipsum humiliavit, et descendit iustificatus in domum suam. Malum bono adversatur, et tenebrae lumini, inimicitia iustitiae, invidiae humilitas, et contentioni silentium. NuUam virtu- tem habet malum ut adversus bonum insurgat; tenebrae, simul atque lucem vident, aufugiunt; amaritudo dulcedine infirmatur; iurgium aequitate destrui- tur, et contentionem silentium restin- guit. Nunquam enim aemulantur tene- brae caligini , neque inimicitia rebellioni invidet, aut deridetzelus contentionem, neque odit absinthium amaritudo; sed mali bonis aemulantur, obtrectant impii iustis, superbi adversus humiles glo- riantur, mendaces illudunt veracibus, et stulti sapientes contemnunt. Qui ve- ritatem non possidet , nullos vult iustos inveniri. Quisuperbia circumdatur, hu- milem tanquam elationis interfecto- rem aestimat. Qui manus habet crimine implicatas, odit hominem iustum; et cuius os mendacio plenum est, veritatem abominatur. 8. NuIIum aliud exstat invidiae re- medium , praeterquam silentium et hu- militas; et malam mercedem zelus consequitur. Serpens cum homini in paradiso esset aemulatus, triplicis ma- P r 4 * • _ ^ jf*^.?\^ :j{^^ ojk JL^^ Jil^ 10 ji jkn^ ojL ) A\(>n ^ j^ jif :|,:^ \LS> iii^ W \^io )LAlt>d y«*v> m .*. JiLf&^ \-^-e^ i'> ji oiL^ Kjk ll^f ^'o ^lvC/S.TN jl^s ^o :Um vH>^'! H; 1::«*:^:^ ojk^^^ |i^ ojk JJL^ 20 \Si i W.0I8P/ 4"^;;^ jia^f ^ :ojk ^^^o lioniyx^ ooi JJLflD jl^ oiJ^oQi^ ^' jjf PLi^KAjjofJoMki o^ \JjL^ \lLiiAo :\kaJ^o \^K£ \A^'^ ^U \^ 4'^ ^ .Ui^ 25 AB] _ i A add. e( abiit ^ijo f6-J. _ 2 A joyQaii. ["^a^. _ 6 A »^0 ["^aoa^. — 8 9 B o^. — 13 A 3/. — 14 B In^. _ 17 B l;^;*». — 18 A hTn viN [^oyo^. _ 20 A oi^o^. — 22 A ^o 425 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 426 ^,. "" t 7k .?» ^^^^: — jLjo .MLJ/ V-^ Mof .^ijU jU 4/ I&>i5 ^?j u.sju^ ?» y } ^ f ^ \rt wfc n V i :oud990 t ^ \N >(o ;odL.i>Q— ao <<|l^ «»^ ■^ 10 ^ OOI o a \. aLj ««eio|.JL^ ^o-«»U( 15 ^,Uf V I, JJLi, ooi K :) i o v> ^ ^ * ^T ^iOinf n ^ 20 ^ »1 »o ye$oi(o .oiKJS^(o K-Jlt >iIV^^ K^o ^l ,-^j 2o .ji/i4^: V) \^i oiLAfo M*«-o! ledictionis paenam subiit : suis enim eum pedibus spoliavit [Deus], et super pectus ambulavit; cibum etiam ei sub- duxit, pulveremque dedit ei; tandem fecit eum inimicum , quem pedibus homo conculcaret. Cain, Abele invidia inter- fecto, maledictiones in septem genera- tiones excepit , et tremens ac vacillans super terram effectus est*. Esau lacob fratri suo invidit,eumque persecutus est ; primogenita autem cum benedictionibus percepit lacob humilis, dum superbus ille humili subiectus est. Pariter lo- seph humilis super eos qui invidebant ei exaltatus est; et qui oderant eum coram ipso prociderunt atque adorave- runt. Pharao qui, populo Hebraeorum invidens , pueros eorum iusserat in mari perimi , eodem iudicio quo iudicaverat, ipse iudicatus est, et scelerum suorum paenam solvit. Core et sodalibus eius qui Moysi inviderant, pessima obtigit retributio; aperuit infernus os suum, eumque deglutivit; ignis accensus est, et eum consumpsit. Aaron quoque ei Maria Moysi humili inviderunt; se au- tem eis Sanctus manifestavit, et Maria septem diebus lepra laboravit. Saul Da- vidi humili invidum infestumque se os- tendit; discessit autem ab eo Spiritus AB] — S A |lSS.Ad)M. -. 14 A filios eorum in aquis |^9 ^oMt^- — 14 B add. hanc clausulam •(Ao^ae opcaS b>*,th post uoioo;^^« et om. infra lin. 18. — 18 A ^aua. _ 20 A ef deglativit eos » Gen. IV, 11. Cf. ib, iv, 24. 427 APHRAATIS 428 sanctus , et a spiritu exagitante iactatus est. Achab etiam per invidiam occidit Naboth, et in ipso loco ubi canes san- guinem Naboth lamberant , ibidem san- guinem Achab canes pariter linxerunt. Eliam lezabel insequebatur ; nihil au- tem ei nocere potuit, et a canibus devorata est , Elias vero in caelum rap- tus. Accusatores qui viros iustos calum- niati erant Qamma ignis consumpsit, viri autem iusti ab ea liberati sunt. Chaldaei qui Danielem accusaverant, ipsi foveam obtinuerunt quam ei ape- ruerant. Aman invidit Mardochaeo et populo eius, at in mandato suo nil profecit, mortemque cum filiis suis su- biit in patibulo. Et populum insipien- tem , qui humilem Regem Christum non recepit , e loco suo [Deus] detrusit atque dispersit. Quando. autem ille accepto regno reversiis fuerit, inimici eius co- ram eo delebuntur. Omnia haec tibi non me piguit, carissime, referre, ut pro certo scias improbos a mansuetis iustas paenas suscepturos esse. 9. Quamobrem, carissime, firmiter crede in omni homine invidia circumdato malignum habitare, et spiritum illum immundum qui in Saule habitavit, in huiusmodi homine pariter commorari. Cum enim David citharam, Saulis re- ^ V» r '^^o .ML^ woi^ o^ oiJe; K. id— ft fil f^i y ? S. tt^ > ? sSjk^fe ,\ .*v> t\ >ftS ,m l-^/e s .1 -J^-tJ J$.^oj4j s^ Vf :J^jJ S; KjLsf ^6ei^> .ei.JL-:i «^J-*./ MM J^-^o *# V» ^y y r •' r p 9» II r a P r 10 '^''''601 ^ r $f^ V-A^ N^»4 v^ :M-^La^ 15 |U ?» P «e .vo-»/ # • rK JL ^.i* '^ ' V V ^ \» "ini», >l*eiiL KiaKA» ^0(2^ ^SA ti^^ ^ \jd* :JL>k KJM^ jie ^ ^^-^ !f 20 » .»' » jkAj t^ t^ :oiJ» IC^ ''^lLd 1^!^:^» 25 • • • * :oiJk w.^; ^M "^ lU^ 1^9 ABJ — 3 B b3yy. _ /6. B u&«^2^{. — 13 B oioXao- _ 18 A ^l90ix{. — Ib. A om. 21 B mansuetos ab improbis y^^y «•,!{ ^ |aIaM. 429 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 430 jLtii^ l^ eUA* ]J1^ ^yjo jJL£9L^o ),.;/j oiJ> l^ llo-t.-^nv: .) .^ .^» vi<> |i-aa-^-v> «^^ IS^ a/o Jili* ^ UM iio lo l^ j 4o |ynt/^«^ l-LJL olL» j Mii^ UJi\_^ jio :i-5^f^ lUiil^uu^ Mi^ M^ l^a^o 15 ) f V, .1 ^ ^..^au. I&mI* : MeP^ :)l-i^ xr^* |n/^^\ 20 :»>!«>; ) VW V) ^^ t0fAJL(O ICOCLiS ^e^ oii. wLaI ji yg^ v> .?.\ ojko^ j ^o ^^ ii, :;,! ^\\ euio-a ji ji iLeuS od^ :)-£L> )f)-i o 25 Vi i iij ^ .6»^^^' l^ creandi causa, pulsaret, iste prae ea qua contegebatur invidia , pro beneficiis eius telo eum petiit. In eo autem apud quem humilitas invenitur, Mansuetus et Humilis commoratur, isque domus fit mansionis Christi. Memento vero me tibi scripsisse bonos malis nunquam in- videre, sed potius bonis improbos; ne- que ullum unquam divitem vidi paupe- ribus aemulantem, nec iustos impiis, aut improbis bonos invidentes; nec pacificos seditioni, nec veraces men- dacibus , nec dissolutis probos , nec con- tumeliosis pudicos, Propterea humilita- tem, quae invidiam superat et iurgium amovet, adsequere ; silentiumque et pa- tientiam ei coniunge, ut a frequente rixa semovearis. Humilitatem dilige, castitatem adquire, et ambabus patien- tiam adiunge. Humiles a multis diligun- tur; superbos autem oderunt vel iniqui ipsorum similes. Iram aversare, et a labe invidentium procul abscede. Noli irae tuae os recludere, nec vultum ei multiformiter accommodare, nec lin- guam ad ipsum condocefacere , ne ex ea malos fructus pariat. Haec irae pro- genies in te ne innascatur, ne forte de ipsius sobole plurimae cogitationes exo- riantur. 10. Quando ira in te concipitur, ulcus AB] ^3 Aet saavis (.m^moo [l^^o- ~ 8 A iiAm.saa. _ 10 A V^<^. — 14 A \u'fJ^. _ 21 A add. portam "^U [ov^. ~ 22 A om. o^\. -. 26 B ^d^- 431 APHRAATIS 432 contrahis. Ne ergo sinas eam lingua tua gigni, et noli eam labiis inducere. Om- nes cogitationes cordi tuo subeuntes occulto pectore contine ; bona quae ani- mo finxeris linguae tuae permitte , et os tuum verba pulchra condiscat. Quem- cumque sermonem iu tua mente pluribus diebus versa; dein num congruens ex- sistat perpende, et tunc linguae eum committe; sin aliter, in corde tuo mo- riatur, et in tua mente eum absconde. Linguam tuam a falso testimonio cus- todi, ne toti corpori tuo ignem ipse accendas. Regis Filium in te inhabi- tantem egregie magnifica, et noli cum eo malignos adversarios introducere. Solus namque in homine vult habitare, et in viro multis cogitationibus [impe- dito] non commoratur. Lingua tua si- lentium amet, qua Domini tui vulnera lambis. Caveant a dissensione labia tua, quibus Regis Filium oscularis * . De ore tuo vanitas ne prodeat, ne ipse a te discedat, et nolit apud te manere. 1 1 . Dilige humilitatem , tanquam mu- rum firmissimum ferroque similem; di- lige castitatcm, tanquam fructus suavis- simos, quos si quis comederit, anima eius saturabitur, gaudio et exsultatione afficietur. Quemadmodum arbores om- * I je :l f .^ t* » ji » ''^^ :ylA j> m \ ffli « >M f. * ^ ^ lU4 :^1 iL^ Ap iff /^i; iJ^ ly Ms\ sa^ jK.\. S?) y ftOlM «■ • jk^ ^ vf^fll ^^L^ :y^ ^ J ^\v> v-^ ^eid Asj/ pic^ jlo ^JLM ^^f^^^r jf^ oUaj ^^ v^QM^^f* ^! AB] — I A no/i eam gignere, linguae tuae tradere. Neque omnes '%» llo A^tt ^i«Vv «»<>.ol> lo- — 8 A HIo [II v/o- — /6. B II&. — 9 B oMtoM^o- — 13 A ttintttlantes, pungentes \t»&A.. — n A.edonis Domini nostri Aa»^ IfragnaMv » Vld. Praef. % 14. 433 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 434 « vi lO td ^fe .'^J^ pl oi^ )_^^mJo ^ ji ioi J .f<«^» oS^ ^«J^' l^ U^ j; ^V^il) :oi:&^ 15 U-J jii/ V^ .^ JJi^ -f|i v^f t^^JoM SML^h l-iLs^S l-^>^!o 20 l$l^ IJLcd Mli/o o<^ Ui l'l-^ jJL^ IJI^ .„^i^ ji .o<^ \SL> Mi M:^ iio :|-ii iflJ^OLi:^. 25 ^^^b.^^ :| g/^ IfM^ioi^ nes e suis fructibus cognoscuntur, ita et hominis cogitationes ex eius ore perspiciuntur. Vir sapiens alterius ad quem accedit mentem cognoscit ex lin- gua; nam ex abundantia cordis labia lo- quuntur*. Vir timens Deum bona omnia iugiter loquitur; legem Domini sui re- citat, voceque pronuntiat; et si verba nugatoria percipit, non praebet audi- tum. Optimos quosque profert sermo- nes; maledicta autem in eius ore non inveniuntur, quia nihil unquam foedi mente concipit. His porro probatur ho- mo qui in lege Domini sui meditatur; hi sunt fructus arboris bonae. Cogitan- tem mala sapiens pariter ex labiis eius diiudicabit; ineptias, verba ridicula aut irrisoria , conviciaque proferentem audi- tor agnoscet . Talia namque concipi opor- tuit priusquam nascerentur; nihil enim citra conceptum pervenit ad ortum. Recordare verba Salvatoris : Arbar bona fructus bonos facit; mala autem arbor malos fructus facit. Non potest arbor mala bonos fructus dare, neque arbor bona fruc- tus malos facere. A fructibus sms enim arbor cognoscitur. Ita bonus homo de thesauris bonis cordis sui bona profert et loquitur; et malus homo de thesauris ma-- lis cordis suiprofert et loquitur mala. Ex AB]^7B\aU. _ 9Ape;|l[M^. _ 11 A pkdo« ^. — 13 A |£^ U^{. _ 17 A om. o$^ primo. Ib, A ^Si^ [9^ secundo. — 18 A ^a^M. .. 19 A ^^fio*. _ 26 A add. 3l [(id«i. ^ Luc. VI, 45. 435 APHRAATIS 436 abundantia enim cordis labia loquuntur ' . K^« |^- ■^-^ IK.vt Sim ^a . |J^ j{ 4-|£iaLi£ ^♦■■\^ eoi |AS. .«^lei ^ "^^ ;|^i /^ '^^JuoS uiii^ 12. Sed quamvis haberet arbor fruc- %SlS( | ^^ ^| '^ v^oqm t-*-^ v/ tus mille , ex uno eorum potes arborem ytOooI^ Kj/ ---^^^ ^' ^ ^V L4 diiudicare ; cumque ex multis optimis r.^ ^ ^ r.? ? tp^ ^% ^ ^ . . %-oioVJJd ^ ^^clJ^I n7o .|I2^ oi^ suavissimisque fructibus arboris gusta- " * veris unum , anima tua laetabitur, quod ^ ^^ ^ ^ o ^' ^ cunctos arboris illius fructus solus co- ^^l ^ I ' "^ ^/? %-oio?J-» n^^'^ mesturus es. Sic etiam vir sapiens, cum ooi | • ^ «v^— ^/ ^"^A^ji y^ rf^ -N. 4 adhominemnequamaccedit,huncprius jjj^ j^ oJi&KJ ^fl^ ) ^i y>. r, |j;j^ ,o 7» t •• V. ^ ^ e suissermonibusexperitur, quos si cor- ruptos invenerit, ipsum non vult amplius ^ audire. Si autem sapiens sapientem pe- V • - • '^ XT*» V ritumque virum adierit, apud eum con- ooVaj y| :y^iOt\ ^^^^qa I-^J J' ^ol sidet et permanet donec sermones eius j-^tio | ^ -^*^ ^ | ^ ^^ 1^^ | ^S^ y^ r, exploraverit ; cumque eos optimos ac iu- ^\ x^^ |^^ xoji© ini^il^ oKi 15 cundos, scientiaque et prudentia plenos *^-»' ^fi*» f -v ^v esse perspexit, cunctos deinceps eius * j» " ^ sermones audire et discere iugiter cupit. • "^ ^ Sapiens pariter e sermonibus eius discer- %fi^pO "ii^QJLf nQ|fl\V> ^jOi^^ I^J nithominemquihumilisnomengerit.Est ^j^ ) ^ /nv> jfM^^ I > h t-^ *^c^ qui perfectus, silens, humilisque vide- K^ j x^ y *k r. ^ x ^^f*^ -y^ ^ 2o tur, cuius autem mens nefaria meditatur. Be >iL^hJ^ yoUL^U li-J^ Verumtamen fatuus humilis eiusmodi, ^ ^^ j^j tsaiJkio |Lii;« ^^-v.^ [cum versatur] inter humiles sapientes |..v?/^ r, |.^.^^v> U^ jLk» K^ IJU^^ lliljJ^ li^ qui recta cogitant, similis est hypome- lidi amarae malo cydonio commixtae; aspectu quidem, cydonei similitudinem ^>^? ) ^ » > ti jl— ^i ^ ^i ^)^^ 25 gerit, sapore autcm palatum irritat. ^\A^ pa^ oijml^o JU^V^La^jl |i^ AB] — 8 A Mv — 13 A ^J ».:m^. — Ib, A )ja-a-. U»*^ oo;o« Jo- — 17 Aadd. U3w[pjX. — 18 B «S^p9- — 19 B statione^ probatione sua ofifioAA^ ^ [««ofi^iJo ^. _ 24 B om. K;*^m. 1 Matth. VII, 17, 18. Luc. vi, 44-45. (Tatlan. X, p. 19.) 437 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 438 "» 04;^^ ^/ ;j "i/W N^ j^l ^ ' } : ' I «h m^ ^ ^ ia9y£9k^e J) g^«» ^ioe oiKJL^^ JP^ euijLdf ^fji^ j|i^..i^ > i^e .) .' ^»? Moo^ JfJL^ eiJLi ^^e :|iLij |jLL^ ) vA^V^ ff^ » ^ -^^" .J V? / ffi^ ^j^ :) V[\ >f ^ .) { ^ fc )^J-^ ^ oiL; j£^ )^oiS ;»^][ oii^ .) V» ^no )^ \o 7* r :ML .^ jiiV^ 7 ^'^ X* * Ni*l 'i r jn ^P ^ r ?i oo^ oiloi^/o p^^ I 1 ^ IP 01-^ 10 oua29(o :>-J>-^ Ji^fim I 'S>x\v^ ♦ OIMOA J0UD(2 %m( 0,^1^ ,)M\ ^ o^ \JS^y4^ •^% Mh 4Jj Pf-fl^ ^y^ "» ' 1^1 "^ ^X 15 20 ji; |(^ r r%^ 7^ 'VJf :pefo ^^^^ «OUD Jf^ '^ ^lfo .p^ ou/nS J^ax^ ^JIqi^ AB] _ i A c^ servierunt ef^^lo Ifta.jo6^Jo. — a A ;-^[pk^. — 4 A add. iusti Iami [^oial. — 13 A 90^9. ^ ijs A o^. — i6 A Pf. _ 17 A I3».* — 18 A ViMo- — 82 A oo-a^. — ssAmm;^)'^^ • • • • • • .^ ^do ^ti ^ntSk» _ 86 A oi;st^. i Gen. XXV, 27. — « Vid. lob. xl, 2, 5 el seqq. — 3 I Con xv, 47. — * Mallh. xxin, 12. Luc. xiv, 11; xviu, 14. 441 DEMONSTRATIO IX. — DE HUMILITATE. 442 v2^fo ^illlo p^o jM ^M Oi^ «ajB»oJJl(o ) £\ny n eoi nt i / ii\ ^/-rf ^Jo JU J^ ..^r^r. JJ^ '^^^s^ )U:u:x^ o^, J^ji ^U \Mf^ S^ o^, jUa.^; odJ^ J^o lo :jk»r J^ )o^ ^ oufjio )J:$U jlf oi^fj-^ jU ^$o 20 pristinae redditus. Salvator noster glo- riosus atque inclitus se humiliavit; ex- altatus est autem, et ad naturam suam priorem evectus, gloriaque ampliatus, et cuncta ei subiecta sunt. Salvator, quia seipsum humiliavit , gloriam suscepit et incremento auctus est. Adam, qui se exaltavit , humiliationem accepit , male- dictionesque humiliationi superadditas contraxit. Propterea, carissime, viro diligenti Deum sic convenit et par est humilitatem amare, et in condicione perstare humilitatis, cuius radix terrae est insita, fructus vero in conspectum Domini maiestatis ascendunt; humili- tatis, inquam, cuius fructus suaves sunt, in qua mansuetudo , et castitas, et iucun- dae cogitationes inveniuntur. Viri hu- miles simplices sunt, patientes, dilecti, integri et iusti, ad bonum callidi, so- lertes, tranquilli et sapientes, pacifici, quieti, misericordes , paenitentiae ad- dicti , clementes , animo alti et maturi , decorique et desideratissimi. Si quis arborem illam tales habentem fructus diligit, felix est anima eius, in pace conquiescit, et in ipsa habitat Ille qui mansuetos humilesque respicit. ^jlAsJiA^l |gs.lci.J, K;£^ Explicit Demonstratio de Humilitate. ) vf/ffi; ) r ,Nfo jUflL!iio jk r ^ - ^i ■ ~ *mM^ ^ n ^ HiTI tnO iiLioLsJjo . / «4*Jo . / I v> ..f V)o ^ woiof Ji ^; Jill/ Ji^ r 9 y>JLU ^ V JLL «_ r ♦JjLcSLm^ j.?/?^ jjj« o^ AB] _ f A (^9o ^)^- — 2 A om. ooi- — 3 A o»^6^{o- — II). A ^3^ 8 A om. lo^H >alM- ~ 9 A oiLaa«aLMv — /6. B oi;cm* — 10 A ^^. — 11 A ^^ — 4 A ;. — 18 A ♦o- lifl^^f |k^L DEMONSTRATIO X DE PASTORIBUS 1 . Pastores constituti sunt duces gre- gis, cui pabulum vitae suppeditant. Qui pro grege suo vigilat atque laborat , de ovibus soUicitus est, et discipulus fit Pastoris nostri boni , qui pro grege tra- didit animam suam. Qui vero gregem haud probe duxerit, mercenario similis erit , dd quem non pertinet de ovibus ' . Vos autem, pastores, priscis illis pastoribus iustis similes efQciamini. Dum pascebat lacob gregem Laban, custodivit eum, laboravit, vigilavitque, et mercedem tu- lit. Ait namque lacob ad Laban : Ecce viginti annisfui tecum. Oves tuasetpecora tua non spoliavi, arietes gregis tui non co- medi, confractum non adduxi tibi, idque de manibus meis exigebas. Interdiu aestus meexedebat, et glacies noctu, fugiebatque somnus ab oculis meis^. Animadvertite, pastores , quomodo pastor iste de grege suo sollicitum se exhibuerit. Noctem, ut eum custodiret, pervigilabat et excubias ^5ao»2o Jl^f oi4» ll^f ^^Jb^ U \kLy ^ .U^i \k^\^ \ii^ ojk 7» . y ?? -" ; ii ^o :oiJj: ^ ^W^A il MofAoo li-jL^ i-LaJL .M^ U)^ \USi Ai^ -^iUii ?• .* oii n Vi ^jLi 10 y r . y r V^ m lO 90UAO K ^ r 0 9 9 r l^lf Kiof ji yJLL, Jij>fo Ki>.^ K^ ^I c;f^ ^; yL. KJ^/ Ji 15 %d^UL r i ir. ^ ^^ r o M^ \ »'\i\ \Us,i o)U .wJLsi: : oiK.^^b^:^ '^^ ojk J^^^^i.d^^^ J.Jad AB] — I A U^;». — 13 A iPfo ^p^o ^. -. 17 A IhV^{ P^ao* ^ 10 A (^v 1 loh. X, 13. — 5 Gen. xxxi, 38-40. 445 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 446 9^9 :J_.*-V? ^ a/o : J_/-vf ' "' jkj:f ^^oi^ ^^ .J^l oD^M^o ^ '-^ o^^ Ji^ oi:$f jl^l ^ .. -»/-.■-■ ^f jJL^o:^ O^OI Tt » » » jif Sjii/ wJLS ^^% O^OI ^^J^ ^ ^W:m ioUo 00:^ "^^ J^. vf.N jki:^ OlSj ofti^; JJeo :oiJ^ oi/ o^aaj: \Ls .ji^Cdf^ oSoi ^^K^ :V^ Ot^ ioU^ "^SbJ^ ^^; OU^ 15 ^/o ;..gir>T>^ V^ t^o J^* ^^ J^oi Ji:l .auga:b .jl^l, JlAa^ ^^f JJ^^ J^oi ^lj^ Ji^ «^][ >x^ j-^b.! ^J ^^^f ^'Sio jU^ j-^i»^ ^KI; Ji^ JJ:$ J.i^o .01$^ J^ 20 ^% JJI^ ^ A «. ^ifo :s.«i^^ .^^f V-^f J-i4 J-&.I ^Jo opii>». oiiKi^ 01^^ J^i^ J^^WoA jj:;^ j^oi v.^: jjoj:; 014^ vf» "^ ^^■^ $oU^ :^ X^)| NAjf 25 ^ :J^o j4^ t^ .. J^lo .ou^ oi/ :jl ^<\ * V ^J ^ "^f \^^ **^ agebat, per diem autem laborabat, ut eum depasceret. Sicut autem lacob pa- stor fuit, ita quoque loseph et fratres eius pastores exstiterunt. Pastor erat Moy- ses, pastor etiam erat David, et pastor Amos. Omnes isti pastores fuerunt et rectores, gregem optime ducentes. 2. Quare vero, carissime, pastores illi gregem rexerunt priusquam pascendis hominibus eligerentur ?nisi eo consiliout discerent quomodo pastorem oporteret curam ovium habere , invigilare et pro grege laborare. Tum pastorum moribus instituti, ipsi ad gubemandum electi sunt. Rexit lacob pecora Laban cum labore et vigiliis, optimeque deduxit; dein filios suos optime rexit et guberna- vit, ipsisque pastionis documentum tra- didit. loseph similiter cum fratribus suis gregem paverat; et in Aegypto populi maximi factus est moderator, eosque rexit ut pastor bonus gregem suum. Moyses oves lethro soceri sui pascebat, et de grege ad populum regendum elec- tus est, et tanquam pastor bonus rexit eos. Portans igitur Moyses virgam suam super humerum, populo quem ducebat praeivit, eosque pavit annos quadragin- ta, pro grege suo vigilans et laborans, sedulus optimusque pastor. Et quando voluit eos Dominus propter eorum pec- AB] _ » A %mol>olx. — 0 A W;.*«^ .r>5^**V — t7 A \»;^foo ^9 looi- ~ 19 20 A OM»^. — 21 A add. et sedulus );**do [la^* _ 22 A add. ;«^ [tooi- — 2» A |^v 447 APHRAATIS 448 cata delere, quod vitulum adorassent, oravit Moyses et Dominum deprecatiis est dicens : Aut dimitte populo peccata eo- rum, aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsisti\ Ecce pastor strenuus qui tradidit animam suam pro ovibus; ecce rector egregius qui animam pro ovibus posuit ; ecce clementissimus pa- ter qui liberos suos fovit educavitque. Moyses autem pastor magnus et sapiens, qui noverat ducere gregem, losue filium Nun instituit, virum spiritu [plenum]. Is duxit gregem, omnes oves Israel, reges disperdidit, terram subegit, eamque ip- sis in pascuum tradidit , caulas et ovilia dividens gregi. David etiam cum oves patrissui pasceret, de grege semotus est ut populum regeret , et pavit eos in tn- nocentia cordis sui, et in intelligentia ma^ nuum suarum deduxit eos ^ . Quando autem David gregem ovium suarum dinumera- vit, ascendit super eos ira et destrui coeperunt. Et tunc tradidit David pro grege animam suam, orans et dicens : Domine Deus, ego sum qui peccavi dinume- rando Israel. Vertatur manus tua contra me et contra domum patris mei; isti autem qui oves munda^ sunt, quid peccaverunt^ ? Similiter omnes pastores seduli tradunt pro grege animas suas. ^ r 0/9 :pO(o o^ ^ |xdo jbMM o:i;{ "^ QM^aj ooU; ML2^ )^^ 5 ^ ^$9 MA4^ [Ji oii^ icO^ \J^ M^ ^h ^y^i ^o ..oiald J-ii;, Ji-:^ ^^v^ ..^lj;::^. J^ ^; 0^1 \^i .m li\ JiUo • • • jk ^ : v>i-> ^cLif M^;S roijyLil^ 15 ' • « ^ »• * % r r ^ ' ?» r 20 J&, jljl^ ^ oOi ^l h. r ^ Mf l^ j-S^ :*,-^fo ^^o6i «fo NOL^ jJJe ji ^ft / U « ^^ Jf / i ^ \lLJi 25 0001 V AB] — « A oj [Jlto. — 7 A add. oo^ [aSko. — 10 A "^;^! o^ ift-;*»v — II A om. .UA9o — 13 B |;^9- — lt( A O^^ [OWM.^. i Ex. xxxii, 31, 32. — « Ps. Lxxvfii (lxxvii), 72. — 3 11 Sam. xxiv, 17. 449 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 450 n y j^ M(i»^^ .o&i ^l ,^^ \iL^\ of :v^ pefo ) /^i ^^ >.^lo :J^j, pio;::» o,;^^. M^l JJ^ ^^M v"\r>f jil^; j; ^^K^][ ji jJlpo; :^Kj/ ^.^I i y^h^jii:, i Joi^ 'v^M^ i it^itfo jil^ : v^Kiod ii j(,^fo j{;^/,o 15 JU-^xlS Ji/ '.y^K^ i \i if^lo ^l J-j4 j^jo ^7' ^ij^-i^ v^Kj/ ^^/ t .1 ijLi! >^o ^^Kj/ i } Nj^-*^^^ *..r. •V! ^ N^ iM ^ ^l iKSj ;of^ ^iM ' " ■- * ^'^ ^yoa^ y ?? 20 Jt$f J-^> o^jS JJLJ: o^; Ji; J^/o MIo ju^ •ai? ^ ^^f <^j^ jio • - -^ 25 V^ lUS.i Oi l^ jJi V^l ^f jlf; yOJ^ |la:^9 IKiiA^beo oi9>-^ ^.oiSo ou:^ 3. Sed pastores qui curam non habent ovium, hi sunt mercenarii qui semetipsos solummodo pascebant. Eos ideo compel- lat propheta et dicit eis : 0 pastores qui perditis et disperditis ovespa^cui mei! Au- dite sermonem Domini, Haec dicit Domi^ nus : Ecce visitabo gregem meum, sicut vi~ sitatpastor gregem suum in die turbinis, et requiram oves meas de manibus vestris. 0 pastores stulti ! lanam ovium induimini et carnem pinguium comeditis, gregem au- tem non pascitis. Quod aegrotum erat non sanastis, quod confractum erat non alli- gastis, quod infirmum erat non conforta- stis, et quod perierat et dispersum erat non reduooistis; robusta et pinguia non custo- distis, sed cum austeritate subegistis eas. Pascua bona depascitis, et reliquias pedi- bus conculcatis; aquas dulces bibitis, et reliqiuim vestris pedibus turbatis. Et oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerunt pascuntur, et aquam pedibus re- stris turbatam bibunt\ En pastores cu- pidos et imbecillos , et mercenarios qui oves non paverunt, nec probe rexerunt, neque a lupis liberaverunt. Gum autem advenerit Pastor magnus, princeps pa- storum, vocabit et visitabit oves suas, et gregem recognoscet ; pastores etiam il- los adducet , et , cum eis rationem po- ABl — f 3 A )omP90- — /6- A om. tl... >pei^. _ 16 A ^{. — 17 B ^^^ \»^^. — 19 B V^b^^. 20 B «»«99 [«i^99> — Ib. A om. «»99. — 21 A^n\^99. — Ib. A >o»^ rpo. — 24 A ^{. — 26 A ^oi [>aioi 1 Ezech^ xxxiv, 2-4, 9, 10-12, 18, 19. PATB. 8YB. — P. !• T. !• 15 A51 APHRAATIS 452 nens, eos e propriis operibus damnabit. Illos vero qui gregem bene rexerint, princeps pastorum laetificabit , vitaeque ac requietis heredes eos instituet. 0 pastor stolide et stulte, cuius manui dex- trae et oculo dextro gregem meum dereli- queram! quoniam de grege dixisti : Quod moritur moriatur, et quod perit pereat , et reliquae devorent camem sociarum sua- rum; propterea oculum tuum dextrum ex- caecabo et brachium dextrum tuum arescere faciam. Oculus tuus dexter, qui munus respexit, excaecabitur, et manus tua, quae non rexit in iustitia, corrumpetur*. Vos autem oves meae, oves pascui mei, ho- mines, estis, et ego Dominus Deus vester^. Ecce iam in optimos pinguesque pascuos conducam vos^. 4. Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis * . Iterum ait : Alias oves ha- beo, et illas oportet me huc adducere, et fiet unum ovile et unus pastor. Propterea me diligit Pater, quia ego trado animam meam pro ovibu^^. Et rursus : Ego sum ostium ovium. Per me quicumque introie- rit vivet, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet^ . 0 pastores! Pastori illi industrio, totius gregis Principi, simi- les efficiamini , qui tantam de grege suo N^ ^ r r i 9 V i^ ^r.r 7* r ^ ^ v^ UoM^e iUSi o( ^iejV fl-i im jl^ 1.^1 e/ .ML^ \^ f » * r * ^f,e ioMl jLje, :J-L^ "^ • • • • }UaLj> ^Ml ^ J^JLjlm, J^le * • $cLLm J^ J-i^ '^^.i^^ :oilf -> r., J-f/ UL^OM^e J f f^n^i y f ,< J-il 10 jkjj.^ i^: ji, ^f-i/e J M ml r ^ \ y ^ ff 9 » \% t ^ K J-f/e :^/ J-Li/ j-^ ^ j^ .^^... ■>o6»; j-si^ j-;/ 15 ♦ JJUxike JjJ J^; K^ >,T.-N;f "^f' -le j^f JJ^ «^ Mj :pef oile .ou^ Jj£^ ^^f ^..vN ^ U N^ «»fo eikd \JiL Joeile JJ/ ^f, :pef oile .J-Lkj eU»f ^ \^ ^\S.i ^ >L^ :JJLJ:j ei^U o( o^jl/ .<..,.i>ti Jl^^o «DoaSo ^^A^Jo ojyj J^l j4<^ J^I J-m^ jI^^ 20 AB] — 3 B Wv{/?cafrit |i.M [I.MJ.. — o AB ia^..- Ego ioM. conieci. — 18 A (n aefutVafe |^.aAa [|I.ai|aa. — 13 A add. in ariditate Kft«i->.-> [wfbj.L. _ Ib. B >j>&^v — Ib. B .^ftij. _ 1» A om. Im- — /6. A add. p{ [l*ei- _ 1» A <»J. — /6. B om. <^. I Zach. XI, 9, 17. — « Ezech. XXXIV, 31. — » /6. xxxiv, 14, — * lob. x, 11. — »/ft. x,16, 17. — « Ib. X, 9. 453 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 454 oi^ 01»)^ r O ?» K j» K 10 )idj4 ^^?o \ijjLA \}o J^5 .1. JLb.$ :J^|£ ^ -XMLA J^90 .JilLiUO ^«^/o i o^fo v^Kj][ ^fo ai:; «Vfo ?» » • ^ ?» * ; - - 20 curam habuit. Amotos reduxit, coegit errantes, visitavit infirmos, debiles con- fortavit, confractos sanavit, et pingues servavit; animam suam pro ovibus tra- didit , et praelatos inclitos elegit et in- stituit, quibus oves commisit, eosque universo gregi praefecit. Ait enim Simo- ni Petro : Pasce mihi aves meas, et agnos, et agnas*. Et Simon gregem depavit, do- nec , impleto tempore suo , vobis illum traderet et discederet. Pascite igitur et vos gregem, et deducite recte. Pastor enim cui est cura de ovibus, nullum aliud opus exsequitur : nec vineam in- stituit , neque hortos conserit , nec mun- di huius negotiis se immittit. Nusquam enim pastorem vidimus qui oves in agro dereliquerit ut mercator fieret; aut gre- gem palantem dimiserit, ut fieret arator. Aut si relicto grege talia ageret, lupis traderet oves. 5. Recordare, amice, eorum quae tibi scripsi de priscis patribus nostris qui prius pastorale munus didicerunt, unde sollicitudinis experientiam sumebant, deindeque ad rerum gubernaculum eli- gebantur, ut scirent ac viderent quomo- do pastorem de ovibus curam oporteret habere , et sicut et ipsi gregem sollicite AB]— aBuiSo- — 4 A OMh&o- — SA^^W- — 0 A ua^^o [««^Io- — Ib. Bom. 9^. — fi A «S{w _ 12 A om. o^. — f 4 A N A{o. — Ib. A Ud{ [tS{o. — fK A om. tl primo. — /6. A wo^m ^. :J^1 J^ lidf^ oiJ^ ai.^f )^ o ^ # ^ r r « i ^ ^K.r u^ oi fc > ^fni i w> N? tU»^ l-Si 2«^ rfb^^kte 25 ) />(\ Ol^ ^^..^:^ j-M^ s^f^ ~. i9Am^P»^l' — 23 A Iju«aS^9. » loh. XXI, 15-17. 455 APHRAATIS 456 rexerant, ita in rebus administrandis perfecti existerent. loseph de grege elec- tus est ut Aegyptios tempore angustiae gubernaret. Moyses similiter de grege est electus ad regendum depascendum- que populum. David de grege abductus est ut rex super Israel constitueretur ; et Amos a Domino de gregibus raptus, et propheta super populum suum consti- tutus ; Elisaeus etiam a iugo aratorio electus, ut propheta esset in Israel. Nec reversus est Moyses ad oves suas, nec sibi commissum gregem dereliquit; ne- que ad oves patris sui rediit David, sed populum pavit in innocentia cordis sui * . Neque Amos iterum gregem pascendum aut ligna suscepit caedenda , verum mu- nus suum propheticum gessit atque per- fecit. Neque Elisaeus ad iugum suum reversus est, sed Eliae ministravit eius- que locum obtlnuit. Procurator autem illius , cum agros et negotiationem , vi- neasque oliveta et culturam diligeret, discipulus eius noluit effici; ideo gre- gem ei non tradidit. 6. Avobisexposco, pastores, ne prae- latos insipientes, aut stultos, cupidos, aut divitiarum amatores imponatis gregi . Qui pascit oves, de lacte earum nutria- tur; et qui aratrum inducit, labore suo d oooi :^f )J:^ ota^ ^f \Ji ^ Ioom; \JjL iiLmJ ^ v^lf #^r. .*_ r .^^j^ \JJ^ ISqiJ; ^^ tL» ^ 10 ua^ jio :oaJ: u^ M^^bo ^ ji y^ i! :wOi^j> j ! < IL^ ^ ^Aoi jlo .of\\; |Jaao^^N.a o^atoL^ ^XVn^ JLD 25 :; ^ '^IJ \JL ABJ _ 3 A ;ay9 "^^- — 9 A add. ulb ["^. _ 10 A 9^^ [f^- — 16 A sycomoros \^^ [ 22 A oi.^.:kpe. — 25 A |i«iO. • Ps. LXXVIII (lxxvii), 72. 457 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 458 ip •>- ^ 10 Ji sj^^ ^JL^I, ,^;; ^rvi\I |kj:f Ji jiL-^jij ^^wi^ :j$-^ ^^fii oUaj o^ K^ ji; J v>."m^ ^^^ jiSiK.» oM^fo Jf^ ad( .oual ^ 15 :^o_»(KJ ^o-a-sJLldo J^f aLa-L^b 'VKjo JIA vi\, t •> oiSi i^ *> « '^ o(S a/o J-Jfj jlj, i^iokxU }o^ Noa^ "V/^n ^f ^. ^^ :^ooiL ^K^/ K^K^ % n ^ iT *% M JJL^I^ ^ KJKi J^J^ P4:^ K^Ki ^^ Jf^ Jlj^f ^^ 25 jioo^; y^J-^! ^>of^ :^.>^«r^r, ^ fruatur ; sacerdotes convenit in sacrificio partem habere , et levitas decimas tollere . Quiautemde lacte vult comedere, gregi debet animum attendere ; qui cupit la- bore aratri potiri, arationi sedulo incum- bat; sacerdotes qui sacrificium partici- pant, sacrificio honorabiliter inserviant; et levitae qui decimaspercipiunt, partem in Israel ne habeant. 0 pastores, pasto- ris nostri magni discipuli , nolite mer- cenariis similes effici I mercenarius enim de ovibus non curat ; sed similes estote Pastori nostro dulcissimo, qui animam suam prae grege non dilexit. luvenes instituite, educate virgines, agnos dili- gite, etinvestroalanturgremio, utquan- do coram Principe pastorum adveneritis, universum gregem vestrum ei reprae- sentetis integrum, illeque vobis quod pollicitus est tribuat : Ubi sum ego et vos eritis\ Haec vero pauca pastoribus et rectoribus bonis sufficient. 7. Supra, carissime, mores universo gregi convenientes tibi descripsi et re- tuli ; in hoc autem sermone , de pastori- bus et rectoribus gregis tibi scripsi. Has commentationes tibi tradidi, prout a me carissimis tuis literis expostulasti. AB] — 6 A add. >^^S^ r«^^«A^. — 11 Aadd. U»a [17^^11. — 12 A add. oC^ [o^- — /6. A add. ^« [ypt»l' — Itt B ^oa^il^ka. — 18 A ;m{9 r«*9o6^N- — Ih. A 3l. — 19 B om. ^ooiL. — 22Afl90u/. — 23 A om. '^. — 24 A p^oio^. 1 loh. XII, 26. 459 APHRAATIS 460 8. Dominus domus thesauro regio me l>— ^ K > ^\ \» i \ \/ jKi*^ Of praeposuit, et amplas mihi facultates ibi ♦l|y lU l^^l ^l . ^ ■ >:;% .r^ I ^VxX^ ostendit, quas cum vidissem, mente cap- tus sum prae thesauri illius magnitu- dine; et cum intuitus essem, oculos meos hebetaverunt, rapuerunt sensum, et cogitationes multis modis abstraxe- •f^-^^o fN^ ou^ o-mjj ^ JfJs^D runt. Qui ex eo sumit, ditescit ipse y^w \ ^ ^^^ ^ n ^n • \ to \tk\( V> Oli^ ^MkMl vOJ( K^Wm ^-90 et alios locupletat ; ad omma de quibus II ~ , ^ «| ? C ;! ^ #»i V • interrogatur pervium facilemque se - ^i^is^" ^ :V-»-i Jl ^y^L^ praebet. Etiam si plures inde sumant, ^J^ j^^^n^ ^Joi^j o^f v^ [thesaurus] non minuitur, et si dederint omnia quae acceperunt, magis augebitur quod habent. Quod gratis receperunt, gratis etiam dare oporte t , quemadmodum illud acceperunt , non autem pretio ven- dere ;nihil enim est quod illi possit aequi- parari. Thesaurus nunquam deficit, nec satiantur qui hauriunt ex eo; bibentes adhuc sitiunt, edentes adhuc esuriunt. Si quis non sitiat non potest bibere, nec ^^ \^ ^ v-ifliv> oilaiAd •'^^ 10 qui non esurit manducare. Multi eius /-^? •} Vi*iV> m i v> %-^!9 oila ■nrjo esurie satiantur, et siti eius fontes ema- |£p^9 ^N\ m \ oC^ | ^ ^, ^ tj^x 20 nant. Similis enim est ille qui ad Dei j^j;^ | ^A^^SX y^^f.j^ j^ ^ |^^^ cultum accedit, homini sitienti qui fonti \l/) :^^^ jl xai*^ IvA^xJT •^^A^a » « . « . . ... ^ • |.-;Ki JKi,vf,\ J^Jj^ ^ J i^/iim: jJl;(o tv^oia^ ^j^,^ jlo J\oi^v> ^ :jijL^ ^ J i4/im o^i jiji ^ 25 appropinquans , bibit sitimque compe scit, nec fons decrescit. Terra indigens aquatione de fonte haurit, sed nil mi- nuuntur aquae; et terram, postquam bi- bit, iterum oportet irrigari; fons vero .oiK-ij;-^ ^^:^ 9>-dK^ Jl J \a^v>o aquae lapsu non imminuitur. Ita se habet x^oiS^ y^\ : Jopls^; oiK^^ ^ j-Jid^ 4 AB] _ I A \^^\ [j^^a ov — K B |6o«mm. — /6. A pariter \L^\ cum punctis secunda manu additis. — Ib. A |i>a^. — 9 A )o.M O01- — Ib. A add. ooi [^. — 14 A ^o^o «^6^0 ^^^^ .^6^ t«o)^AOA io- .. 81 A o;o^iO' — 26 A add. >o,m [I^Aa^o. 461 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 462 .-«A^ ;ep« "^^ yJ» U : j oil^ Ki^ waifM jjLi^ 1^^ ^f* jU :oui v^I ^ V^ J4n: oi>^ oiJSd ^ft tviN JJLi/ V-» ^Mh ••- r K »4 p «A(o :Ji_^«M^o |_^ao » r yili r _-r I ^ ^ ^ I • ^ ) I VI lo^fi i I— iL^ 15 %d(0 i\^2Jm • • • ol^ t^ %d(o :^^^-a ^^^f ^)opo ^ "^^ ^ jldfo :ojk 20 eOt^^rfliSi I ^V>0 ;... Wb r ^ :^ LiKi jf«^ I y> ^; J ," v>, ?; ^ » • • # • • M • • 25 ^^ • y^ 9 7> ft ,01 1 v> AB] — 1 A 1 Malth. X, 8. ^ '^ ^ scientia Dei. Etiam si omnes homines ex ea capiant, nullam patitur imminutio- nem, nec filii carnis eam unquam ex- haurient. Qui ex ea sumit, [totum] non poterit absumere , et cum [aliis] dederit, nihil deficiet. Si ignem ex incendio lu- cerna comprendis,unde plures lucernas inflammes, non deminuitur incendium ex quo eum sumis, nec deficit lucerna ex qua plures alias accendis. Non potest universum regis thesaurum unus homo tollere , nec sitiens , dum laticem haurit , fontem extenuare; nec vir in summo vertice constitutus proxima et remota oculo pariter attingere; nec si stellas caeli stans dinumeret virtutes caelorum poterit adsequi : ita neque ille qui ad cultum Dei accedit, [thesaurum] univer- sum potest tollere; ct licet multa valde abstulerit, non videtur fuisse rem im- minutam, nec, si omnia quae accepit dederit, ullo modo absumptam aut pe- nitus confectam. Et recordare, caris- sime , eorum quae in primo sermone de Fide tibi conscripsi, eum nempe qui gra- tuito accepit vicissim debere gratuito dare, quemadmodum accepit, ut Domi- • nus dicit : Quod graiis accepistis gratis date^ ; nam si quis voluerit ea quae sump- sit retinere, ea etiam quae accepit, ab ipso auferentur. Propterea, carissime, quae- • — 3 A om. 6 _ 13 B (A^i [(a^090- — 15 A u«a*m tl. — 19 A om. ^. 463 APHRAATIS 464 cumque nunc de thesauro illo indeficienti tollere potui, ad te misi , eaque, licet ad te dimiserim, apud me tamen cuncta re- manent; thesaurus enim nunquam de- minuitur, cum sit Dei sapientia; dispen- sator autem est Dominus noster lesus Ghristus, quemadmodum ipse testatus est dicens : Omnia mihi tradita sunt a Patre meo ' . Dum vero sapientiae est di- spensator, ipse etiam Sapientia est, si- cuti ait Apostolus : Christum Dei virtutem et Sapientiam ipsius^. Haec est Sapientia illa inter plurimos dispertita, nec tamen ullo modo imminuta, sicut supra tibi ostendi de Ghristi spiritu prophetas ac- cepisse, quamvis nuUo modo Ghristus attenuetur. 9. Decem tractatus ad te scripsi , ca- rissime, quod a me petisti gratis tibi exposui , et quae me non rogasti tibi tra- didi. Nomen tuum percontatus sum, et scripsi tibi ; interrogationem tuam mihi proposui et respondi, prout demon- strationem tibi exhibere potui. Ea quae ad te scripsi iugiter meditare, et operam impende in lectione Scripturarum quae inEcclesia Dei recitantur. Hi decem exi- gui libelli quos ad te mandavi alius alium continuat, et alius alii innititur. Noli ergo alios ab aliis disiungere. Ab olaf f ; yJi .n^ f-^r. P^ "^^ ?• _^ • ^ )JLg>V) %^" v^ jL^ o^o :J^; »f; y^l oel ji V> > r,i jA-., ,a> ji V> ♦> .1 Jf^ ^ .olK V> t .V> J^; 10 iiMLZ i ^O jU^ K-^f ^^ lyh ift /9^1 ^ VJS^ ^^ y^l ^* v> y\oi >^lom ft vi\ K >? mi/» { ^jL) K nv^^N ^^^ K^&^ J^jBftik ^S^ Ji^! otl^jLd ^#^£o^ ABj — 6 A )^^90 [1^^ 090- — 10 A o^v^v — 12 B ;^. — 17 A tl- _ 19 A <»>^i\ to6do- » Mallh. XI, 27. — * I Cor. i, 24. 465 DEMONSTRATIO X. — DE PASTORIBUS. 466 ^ .ciM^ iiA ikll :yL K^Ki r mr p^ -K V p' r ^ p' r ^ 9 r V »r -> Jl/ :opo ^f ^S»^ jlo :)ax& ^ ) ^\ zL\^i \±s^ ji; ^^ w^ ^\^ 10 |-£i MM ) \i\hi\\ y>; aaV.oo 15 )-»|d ji^mi ^/ ..'..-'■.r. ^; pf ) VI .M .". jL>|vio :M^ ) f /i4\ M ♦) ?-*.-g«> yOXb^CBJO >^ V-^ ^— *V? 20 ^Jl^f; JJLoJ KJa^bj: ad iud tibi scripsi, littera litteram subse- qufente. Lege et disce cum fratribus mo- nachis, et fidei nostrae sectatoribus , qui derisionem procul a se removerunt , quemadmodum superius ad te scripsi * . Et recordare me tibi significavisse verba illa ad finem me non perduxisse , sed citra finem [reliquisse]. Non autem illa dumtaxat sufficient, verum etiam postquam haec a me sine iurgio accepe- ris, fratres nostros, suasioni pervios, de iisdem interroga ; cumque ea quae aedi- ficent audieris, haec recipe; ea vero quibus aliae doctrinae superstruuntur confuta et penitus destrue ; nequit enim iurgium aedificare quidquam. Ego vero, carissime, tanquam lapidarius lapides in aedificium admovi, quos architecti sapientes exsculpent atque in aedificium coUocabunt ; et omnes operarii qui huic aedificio laborem impenderint, merce- dem a Domino domus accipient. Explicit Demonstratio de Pastoribus. AB] — 1 B a^;dL. _ 3 A a^{o. — » A add. >o»m f^{. _ 7 A add. looi [11. -- 8 A add. ^{ [|a,V — /6. A add. looi [tlo- -. 18 A om. V^l- _ f tt B om. wo^ ^^ — 19 A^^i^aoj t^^d )>o. _ SO B add. conclusionem sequentem atramento rubro scriptam : Completae sunt Sapientis Persae Demonstra- tiones priores , decem namero. Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto, in saecula saeculorum. Amen. -^o^ .^{ .^^a^v .)a\>\ .(a9A09 .Ue;\o «l^a^o -1-^11 .Iaoo^ .;oev .|iu.Ma .^ooi« .|«^3 .l.v^A^»^ .)fi>«Mwo .!LZ^{ Ib. B desinit et sequitur B qui incipit col. KK2 lin. 12 v. 6^. » Cf. Demonstr. vi, § 20. ^oi^t i^^o^l DEMONSTRATIO XI DE CIRCUMCISIONE i . Quando benedixit Abraham Deus , et omnium fidelium, iustorum atquerec- torum caput eum constituit, non tan- tummodo gentis unius patrem posuit eum Deus ; verum populorum multorum, dicens ei : Non vocabitur nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraham, quia multitudinis gentium te patrem con- stitui*. Audi ergo, amice carissime, lo- quentis propositum, ac fundamentum disputationis quam instituere decet ad- versus gentem illam quae nobis praeivit. Etenim apud semetipsos existimant esse se Abrahae semen , nec recogitant vo- catos se fuisse principes Sodomae et po- pulum Gomorrhae^; quorum pater Amor- rhaeus, et mater Hethaea^; argentum reprobatum*^ et filios rebelles^. Moyses, dux eorum , adversum ipsos testificatus est, et dixit els : Rebelles fuistis a die qua novi vos^: hoc etiam in testimonii car- mine iteravit : Vinea vestra de vinea So- domae est et de traduce Gomorrhae; uvae jij :oik po1 ^ jji^ U^ i\ ^oA \sc^j iiy:^i ^ j-;^' 5 > ifN tK m V» jlle :^e^i^^/j \^\ )^ yA^\ \i>j:^ ^o^ o^f; v^oi^/o \-2^l yioiadio :j|o-MJl! ) i \^i \ i\.msfi \ im^ '.\LLl otiijj ^fi ^io ^JLiOoi ^(^pia^ :xOo^ pofo yi^i\ xcinii>^i\ :|fCi:Mi^; |£oJkii po^o .v^ HC^ y^yAfi^ ^|lpo A] » Gen. XVII, 5. — « Is. i, 10. — 3 Ezech. xvi, 45. — ^ ler. vi, 30. — & Is. xxx, t. — «Deut ix, J4. 469 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 470 ).jm;C ''^ jJl^oM^ |K. .J^^^k ^ oi^ « r ^-^r 71 r *- y v: J^»^f ^f o&i pefo .|-a6;H:; ojk JL^ejf w.aL»Jj \l\x \^^^ \Lm^ ^ j^ :od^ oia^ jloj t^f ^^oiJ;^ \L^ \JXy M^ i&i ,5 ^ ^ .Mi^/? S\-M sU^ ^^ji j£;;-b> M-L» ^-^K^ \ OLlaS :^6oil»]f ^ :M^ )-^J lU4 If^ 20 jlft V^ V» ) V> \0 I i">^ *«. ^ yJgiJiAZ, whJ^ ^^o .jla-ae^; |.VL.Ve ^^^A^ oooi J-vta^o J ^ o y)r^ rtH OlNo \ ^)o^^f :oik V^f t-9 >!!^U/9 oSjL >;o^^f ja^ooi j.J^ 5 9 — r KAdSi ^^ K^i^ l^ > .\.^i ^ 7» \ ).yi>o ^ei^; IjLciSd oXMiAf :)^f •^ • ^ ^* ^ ei^ ^ ^ #• # ■- o ■ ? ^» 15 J^ftaav v^o^^ ^ ^^ If^ •, I ' wOI |l.X ■*♦— » |i»^j ifc\ |lft I V) »01 woi I v» ^ n» 20 K.ULf l-Scu^fio :|-^^v>>> |I;^>^S Qji^i Ji^sif oiiiou:^ iJ^f ^>io .1^:^: D^ o^ A] — e A ..{■ ' Ezech. xvr, 48-50. — « Is. i, 10. — 3 Baptismus, scillcel, signaciilum fldei. — * Gen. ivii, 10. 473 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 474 9 5 ^^)^ ^^QXd^O^; ^* ^. ^4 ^ P ofQiS ji 0-4 vj-^o : 3 K 10 j^oi )-J-^oio rt „ % r, )_i-jvi ijif j^ ^^i;ju> ^;; ^ ;ai: 15 oviulfo 06. ♦i^f ^J }f i^ .-oio:!^ oi^ad V-^^ljl .flft\r.t/o ^ouldv» ji jlx^jS li^j ijLfij \i:Ln ^ |LV./n^ iJfA^ vio il "^ s^^Ij Ji l^ >,p» v^f ,^uL-s .sa.jL-af 20 oj^ l^ v^ |i^ ^ Hfood l^ jio .^j ^^jci if :o»J:ii ll^f ii Mli/ ^ Mfiiia;^ \s^ M»! liQLA^jjfo |kv>^V>l tj^J ^O .'^Ij ojk yBLiolo : ^o^M^j Ik^* ^ oiidjal 25 yiV-a^! 0|)Ka ^M s«0|0$f^ |L-a{L-LD K^ \jhtA IJLiloj |Jeu^ ;yft^mio ^ ^ ;a^ .vAd '^.^ l^iji l^ filius Nabat, de filiis loseph, e tribu Ephraim, circumcisionem acceperat, prout Abrahae iusserat Sanctisimus, et Moyses in lege monuerat. Omnes pariter reges Israel qui luxta legem le- roboam ambulaverunt, circumoisi erant et segregati; verumtamen, propter eo- rum peccata , bona fama de ipsis non est servata. Quid profecit leroboam cum circumcisione sua, et cuncti reges qui praecepta eius secuti sunt? Sed cuius fuit profectus utilitatisve Manasse , filio Ezechiae, propter cuius iniquitates in- numeras non potuerit Deus amplius lerosolymae parcere.^ 3. Omnibus generationibus et tribu- bus praecepta sua dedit Deus in gene- ratione et progenie, sicut ei placuit; sed aliquando observata , postea immu- tata fuere. Adae enim edixit ne co- mederet de arbore scientiae boni et mali; et quod praeceptum statutum- que non servavit, condemnatus est. He- noch autem qui ante Deum placuit, non quidem quod praeceptum de arbore illa servaverit, ad vitam meruit transferri, sed propter fidem suam ; placuit igitur, mlnimc vero ob praeceptum servatum de arbore non comedendi. Noe, quia in- nocentiam et iustitiam custodivit, ab ira diluvii ereptus est, et focdus statuit A] — 22 A p,oS^ (sic). 475 APHRAATIS 476 [Dominusjcumipsoetprogenieeiuspost •K.^oi^i/ p l^^^t^ j ^ ^ ^ yOJ^ eum, ut crescerent et multiplicarentur, if^i X U^ jj .^ ^ l g ^e^Cdjio ponens in nubibus arcum , foedus inter | pj Uqi? ^-^;^.^ ^ r O Deum et terram omnemque carnem. In ^ il^ ^ ^ {i^ ^-''^''v nullo autem ex his foederibus circum- ^ ^ "^ ^ cisio data est. Abraham deinde, cum elegit eum Dominus, non propter cir- -^^t^^^ ^r^ ^^ ^^♦^A^^ ^^^ ^^i cumcisionem vocatus et electus est , et %^^*^^^ \;f^^ )P^^l l^? 5>^ h%^ nomen accepit ut pater esset omnium y ^^ ^r ) > f i y»JjO^ o^/o «l^ -^— ^ gentium , sed propter fidem ; nec nisi . |^jS^ |^ ^90^ |i^$^)-^ l^ postquam credidit iussus est circumcidi^ oilfi>^^ o^S. Kljuafo yAS^\ ;>^ lo Si enim per circumcisionem vita dare- ^ y . % 9 r 9 ItX 4 r%. > v>»ot» :o^Kd ) I *>oi JI( .aAl;)^ tur, prius Abraham circumcidendo cir- ^ * * 9 r * r . oiS K5^ju-afo |ouS.i_^ tH -f cumcisus fuisset, deindeque credisset. ^ r p ^ Et si in plenitudinem vitae mundi data *^-^ v^' .|lAAij>^ ^'^ ' ^'^ fuisset circumcisio, declararet utique J'^ ^»>^^ i^Ji^ ^^)^ Jl^ Scriptura : Circumcisus est Abraham , et •\^oA*^}^\^l iiJjo/ >opo jl fiiv?iai 15 sua ei reputata est circumcisio ad iusti- jj tiam. Verum ita est scriptum : Credidit ^ jjf .j^ ^^ ^ |f:ij r |^ Abraham Deo, et reputata est ci sua fides .^ & ^ . k ^ i^ " in iustitiam ' . Illi enim qui crediderunt, quamvis circumcisi non fuerint, vitam - . • ^ ^ obtinuerunt; eis autem qui circumcisi *^? J ^ *^^ ^ •'^J? T^ '? *t^ '"^ ^^ sunt nec crediderunt, sua eis circumci- )oi^J^ yi^ tpcut^ |oi^; |ooi ||^oa9 sio nil profuit. Abel, Henoch, Noe, Sem, \^y^\ l^^f ^ |^f^ |^oi t^)-^il ^ laphet coram Deo placuerunt, non qui- ^ ^^\jy% ^?0> jJLjbiOf ^ dem ob circumcisionem, sed quod unus quisque eorum praecepta sibi secundum tempus iniuncta servaverunt, et credi- derunt eumdem illum esse qui in generationibus singulis prout lubet mandata cdicit. Melchisedech , sacerdos Dei summi, Abrahae benedixit, quanquam incir- cumcisus. Notum est autem minorem a maiore benedici. A] * Geii« XV, 6. 477 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 478 VA^ « K ^ V« -'' ii . lo I n ^» i fin I v>» I I nNfiv> 10 > / T • "^jklp '^ oiJ>4^ ^-^ :oik ^K:i li* ^lf V .--Y. IM» v-^ i^« • ^^ 15 ;| ^ / of llfo luJcL^J l&U ouijj l-s^' ^K f . A ykoiMf y .'^ vSviv "^ 20 tj— ^ :> if i i ^«^-Uo y » \ •> t-^ If mt/>Pb. OLjLL^jo oiL^ .^(-/-\r^»Jlo :y»Mi .ooi I Soft f > yaltSrM »j^ oi <> m •> ;i-^o .1^ oumLJ: '^jL^'; ^if I f \ f >^\ I vw f ■) Jv^ifo 4. Audi ergo, carissime, et tibi osten- dam quo consilio circumcisio data fuerit. Cum credidit Abraham, et de Ur Chal- deorum egressus est, advenitque ut in Harran habitaret, circumcisionem ei Do- minus non praecepit ; nec magis per vi- ginti quatuor annos quos in terra Cha- naan exegit circumcisus est; nondum enim ei natus erat filius promissionis , e quo iusti, et reges, et sacerdotes, et uncti erant orituri. Sed cum natus esset • . annos nonagmta novem, praenuntiavit ei Sanctissimus impleto anno centesimo filium ei nasciturum esse ; et tunc cir- cumcidit eum [Deus] ; et postquam factus fuit filius centum annorum , Isaac ei na- tus est. lussit autem [Deus] eum circum- cidere carnem praeputii sui , in signum et notam foederis, ut cum multiplicaretur semen eius, ab omnibus populis inter quos ambularet segregaretur , ne impuris eorum operibus commisceretur. Circum- cidit igitur Abraham carnem praeputii sui, cum natus esset nonaginta et no- vem annos; circumcidit quoque Ismae- lemfilium suum, tredecim annos natum, et domus suae vernaculos atque empti- tios circumcidit Abraham illa die sicut dixerat ei Deus. Et postquam ipse cir- cumcisus fuit, conceptus natusque est Isaac, qui die octava circumcisus est. A] _ iO A «^ (•». — 22 A w%^|lo. 479 APHRAATIS 480 Et observata est circumcisio in Abra- hae semine, Isaac et Ismael, lacob et liberis eius, Esau et filio eius, centum nonagintaque annis, donec lacob in Ae- gyptumingressusest. Eam quoque in Ae- gypto filii lacob ducentis viginti et quin- que servaverunt annis,quoad indesertum egressi sunt. Sed et Lot videns Abraham patruum suum seipsum circumcidisse , filium suum et ipse circumcidit postquam ab illo recessit; et circumcisionem in- fideles in consuetudinem retinuerunt. 5. Porro si per circumcisionem vita daretur, ergo fiiii Ismael filiique Ceturae, filii Lot et filii Esau pariter vitam ha- buerunt ; circumcisi enim erant, verum- tamen idola colebant plurima. Sed le- remias propheta aperte mihi ostendit omnes circumcisos esse, et iram virtute circumcisionis suae non effugere. Ait enim : Ecce visitabo super omnem cir- cumcisum in praeputio; super Aegyptios et super ludaeos, superMoab, super Edom, super filios Ammon, et super omnes qui barbam attonsam habent, omnis autem domus Israel incircumcisi sunt corde*. Si sua ludaeis circumcisio profuit, quare ergo reputantur cum Aegyptiis et Idu- maeis, Moabitis et Ammonitis, et iis qui barbam attondunt, qui omnes sunt filii llagar et Ceturae ? Sed notum est A] ~ 23 A ^o^e- » ler. IX, 25, 26. fi P ji; jf^Lb^ |i$^>^ Qt^lfo ioOA^ y Y t P ♦aJLMuSi 10 ^ :)i-i s^l jLV» U^ o yaj/ ^C^^ou^ i v^otL*^!^ Ij M/ ^ l^, :; pf^ou '^ \. ^^^^.^ ^ooj/ ^^^^.^ oJaM _ 20 O^lJOll/ ^Vir, '^N.tf, 25 481 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 482 ^ ^r^r r 10 If^f :^/, ^ :^L-Jf X^l-^^ ^J-Jf ^^J If 4><^t\ v^o64-oS ii oii ^^f-ft6 v4aA; ik^ OiA^ JLo^io^; ^* s«oi li^»^,^ ji ;ofji li^ |U>^ a/o ^ "^^ KJJoi/ iiyj cS ♦|i^-^ woi j ^ ^^TT --■■>■ ^ -^^- yk VluO 15 I V>VI< ^^ yOft ftfcsJ} ^ M*^>^ ;qJL$ i ^i :PM I -givi<-> oSoi iL. ji -^ ^^ji» '^ " ^ r 20 .^? V V? ri ^^^^ ;o^iM? oUjJ^ ;o-i;,: |,:<5U o&i ji |-4viv v^oCbi, v^^ I tft VI V voou^ws jl/ : 1^^ 1^01 i « aa. < \ circumcisionem illorum praeputium fac- tam esse', nam furorem super ludam etiam mandavit [Deus] , sicut super om- nes qui circumcisi erant in praeputio. Videns enim Sanctissimus eos dicere : Ideo vivimus quia filii sumus Abrahae et circumcisi sumus ;eosque cervicem suam duram legis servitio non flectere , dixit eis per prophetam : Circumcidite praepu- tium cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius^. Perspectum enim est incircumcisum in praeputio cordis sui e carnis etiam circumcisione nullum fruc- tum percipere, sicuti nihil profuit omni- bus qui circumcisi erant in praeputio. 6. Sed ut persuasum habeas, caris- sime, circumcisionem signum fuisse quo a gentibus contaminatis [ludaei] discer- nerentur, vide quomodo ex Aegypto edu- cti, quadraginta annos in deserto iter fe- cerint,necfuerintcircumcisi,quippecum unus essent populus, nec gentibus alie- nis commisceri possent. Non igitur eos ibi [circumcisione] signavit, quia seor- sum pascebant. Semen autem Abrahae signavit, non quod gentes omnes non es- sent ditionis suae ; sed Abrahae semen circumcisione sibi segregavit, dum cete- ras gentes nefanda idololatriae facinora exsequentes dereliquit propter opera eo- rum; et populum signavit, non quidem A] « Rom. II, 25. — 2 Deut. X, 16. FATR. HYB. — P. 1. T. L 16 483 APHRAATIS 484 ut slbi ipsi notum faceret eos semen esse Abrahae, nam ipsos etiamsi non signas- set, nihilominus dispexisset ; verum ut unusquisque aliumagnosceret, nec men- titis causis se obtegerent. Etenim fieri potuisset aliquando, nisi notati essent, ut aliquiexeisdeprehensi fuissent idolis servientes, aut scortantes, moechantes et furantes , et transgredientes Legem ; in talibusque sceleribus deprehensi in- filiati fuissent et negassent esse se filios Abrahae , ut mortem possent vitare , et paenam non solvere; iudicium namque mortis indixerat, in lege conscriptum, adversus eos qui talia commisissent. Si quis igitur transgressor legis repertus fuisset, in uno ex his sceleribus delin- quens, non se potuisset amplius mendaci excusatione tueri quod non esset filius Abrahae nec de eius semine ; nam eum qui contradicens esset inventus, e cir- cumcisione sua agnovissent, et secun- dum delicti eius mensuram paenam de eo sumpsissent. Nisi autem eo consilio data fuit, necesse erat eos in deserto cir- cumcidi ; sed cum a ceteris gentibus es- sent segregati ac seorsum in deserto pascerent, non fuerunt signati. At quan- do lordanem transierunt, praccepit Do- minus losue filio Nun, eique dixit : Nunc iterum circumcide filios Israel se- j^aAsii^ ^Xm^^ v^om^ ^^.la^jLi fia» i^ i\.&L^ ^ -^f » r KjlM ^«Notaf yoouM ^«2^/ :^e^/ ol» ^oi ji; :oooi iAof jk^% jJLSj \U4 xU^ O 10 ^ r 9 4 9 MLJ 15 $lJk_tt— I oil}o>-^ y^l M^ y\ rftv> Oljk ^^ j^9 ii nV* ^'^«^-Sio .oitrt\ *> nJH \-J^i j^K^ jU>^ Kioaf ^1^$ M^ 20 oooi ^-ilj:v»!^M^ OOOI y ii V» v« 901 io 25 Wi^ ^\ •.<> 9 y y ^ if^Ml i A] - < A IfiSl^j. 485 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 486 5 sOaLak; llo^tO^ OfOj^ -j -' ^ ' ^ oii ^-dOI .yOJLDi p O^i ■1^'^N.» <^X yL jJL^LiL^ )JL^][ jfo .i^ I ,' li xi^i Ml^ ^^LmJ i'^ :ji^ 10 ^«^^ ;v^.m^^ o^oi ^>^ JJ l^; :>^Ao »oii» "«AJL? yoi/ )>^ *£s.a ^j ^ 1^0, i^j^ ji, ^^.^ :|Ur-^ ^ ^ ii/ lu^f y^ n K y' ^ 15 |;oi-d W^ji/o ..'«.'''.r. ^f ^^ "^S v^otJtoi-^-^ ^^>^oo K 'n VI ^ . < »gn I vi »oi Jlo ) ^^1 ft» oiij6f oiV>^ao, ^-^ScaK^ jl QkUcLoi a^/, I ^ ^^ - t-s» vtS 4o ^^t ^« OAiuj ^S.\( I i;.^^ .oiii^ |Jl$ji <^^ II ^ O I V^ »01» K > V1">» • • • • >-^ :|— ^W i?) Vi \ Ci \\o oJLm ^ a ?» -^. # cwnrfo ' . Quare autem mandavit losue eos secundo circumcidere ? nisi quod iam essent in corde suo circumcisi , quem- admodum per prophetam dixit : Ctr- cumcidite praeputium cordis vestri, et cer- vicem vestram ne induretis amplius^. Eos igitur denuo circumcidit losue ac secun- do signavit, nempe in carne eorum. Sin minus quomodo verbum illud intelliges : Populum losue secundo circumcidit, qui nondum circumcisi fuerant in carne? Postquam enim eos losue circumcidit, testatur Scriptura circumcidisse losue omnes in deserto natos , quia nullus cir- cumcisus fuerat ex eis qui nati sunt in deserto ' . 7. Vide autem, carissime , et admirare quomodo circumcisi, ex Aegypto egres- si , in deserto mortui sint propter peccata sua, quia Spiritum Sanctissimi exacer- baverunt, neque ei crediderunt. Manifes- tum est eos si credidissent ab ingressu terrae promissionis non fuisse prohibi- tos. Nam losue filius Nun, et Caleb fi- lius lephone longiorem vitam duxerunt quam sexcenta millia hominum qui ex Aegypto sunt educti ; terram introierunt et hereditaverunt. Qui autem in deserto nati sunt et crediderunt, quamvis incir- cumcisi , vixerunt et ingressi sunt ter- ram, ut eam hereditarcnt; cumque Cha- A] 1 los. V, 2. — « Deul. X, 16. — » los. v, 5, 6. 487 APHRAATIS 488 r ^ i ?-'v r nanaeorum regionem essent intraturi circumcidit eos. Ita duae circumcisiones eis adscribuntur. 8. Quare autem cum iram adducit su- per omnes circumcisos cum praeputio, Aegyptios etiam connumerat? nam de semine non erant Abrahae , sicuti Moa- bitae et Ammonitae , filii Lot , qui filius erat fratris Abrahae, Idumaei quoque, filii Esau, simulque hi qui barbam at- tondunt, incolae deserti, qui filii sunt Ismaelis ct filii Ceturae; et luda, la- cobi propago, qui omnes semen sunt domus Abrahae. Aegyptii, quamvis in- fideles, circumcisionis adsciverunt con- suetudinem a filiis Israel , dum isti inter eos commorabantur ; iterumque eam a loseph receperunt, qui cum sibi nati essent Manasse et Ephraim, eos circum- cidit; quod cum a loseph didicissent, coeperunt circumcidere, nam imperium loseph in re quacumque exsequebantur in Aegypto. Sunt vero, carissime, qui dicunt filiam Pharaonis cum Movsem re- perit , eum e foedere carnis suae ut unum e filiis Israel agnovisse. Aliter autem res se habet, ut sensu sermonis apparet; foedus enim circumcisionis Moysi ab Aegyptiorum circumcisione nihilo diffe- rebat; et si quis nesciat Aegj^ptios cir- cumcisos fuisse, id ab lercmia discat. Pharaonis autem filia, cum Moysem in- 9 y y 9 vfif ^^ aL»f MS^^ Y 6oi-*M, J^Jeud 6ei^ :|i^^ oldS \ jf..:^ \U>}^ 01^:^^ M*^ ;y^oiKJLba ^a^i^o \Jj^ ojk oA^if ^ »/o :v^f 10 finN^, ^ .?» ^a 4f <2- 9 r ^ $>^a2^to 15 yA oiJL/ jJs^ j^ ji :ioi^^ ^^4^ :|i:^ oJiLb^» Jv-J^^ .j^ y>^ i \^, oii^>^f lA^: jij ^'o .^i^ oJL^f lUit^ ^ J&, A] — 10 A ^ifj»c( 489 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 490 10 ;LiK^« J^' |(d "^* :V^fo ^iloi^ • • • • i>^fo :jkdj If^ jf^^-auv Mf-ooj»; "«^^; Ki:^' :^a^ ^ii^ jJA-^n ->f '^^ JloiJL» s^j;:^ ik^ o»l ? i »t -i^ l^ wJij^ 15 hfS fJ» .on^oL»} jLaftdgfl l^ "«kt-^iLbe Ll^Aoao Il^omj ^^ i^ liLai ^asi» oii «p^9v-^ Ot\ 4 ^ jLi ADQJMLIO OMt^OQ 20 > irvt..Kv» >^oi «ft(» Ito-^juo ^t. ^^ ^^^» |, d;y V» ojoai/ pif \h^ii^ i^^ '^ vod^ adeSisa/o i^^f^ vf^^^f M^ .,-LaI ip^ajLk^ v^-^V^ venit, videns eum flumini innatantem, novit eum de filiis esse Hebraeorum, quod non Aegjrptii iussi fuerant in am- nem proiici, quemadmodum de filiis Israel edixerat Pharao, dicens : Omnis filius masculus qui natus fuerit, in flumen proiiciatur ' ; illa porro intellexit id timore edicti factum fuisse ; puerumque cernens in arca lignea positum, suspicata est suos eum occultare nequivisse, atque idcirco hanc ei arcam parasse, et flu- mini tradidisse. Si vero filii Israel cir- cumcisione fuissent ab Aegyptiis incir- cumcisis separati, nonpotuisset Moyses apud Pharaonem educari, quod foedus carnis huius pueri semper fuisset agni- tum. lam quod filia Pharaonis legem et edictum patris sui violabat, [dicendum] non in universa Aegypto legem et edic- tum Pharaonis fuisse promulgata. 9. Nunc tibi ostendere volo, amice, filios etiam Ceturae filiis Ismael conter- minos exstitisse. Cum enim congregati sunt Madianitae, qui filii sunt Ceturae, cum filiis orientis, filiis scilicet Ismael^ et venerunt ut armis adversus Israel con- tenderent, sub diebus Gedeonis filii loas, Israelem sic coniuncti voluerunt una subiicere ; a Gedeone autem cum trecen- tis ducibus cladem acceperunt. Hoc tibi Al » Ex. r, 22. 491 APHRAATIS 492 volui de filiis Ceturae ostendere, ipsos scilicetcum filiis Ismael sedem habuisse in deserto. A tempore enim quo dimisit Abraham Hagar et Ismael, ipse et filii eius incolae deserti fuerunt. Ita enim scriptum est : Habitavit in deserto, didi- citque arcum tendere^; ut esset manus eius contra omnes, et manus omnium contra eum;et super fines omnium fratrum suo- rum habitavit^ . Ex uno latere, ab oriente scilicet [Israelis] habitaverunt filii Esau, qui sunt Idumaei ; nam quando Israel de Aegypto egressus est, regionem Edom, montem Esau, circumierunt. E regione autem, Ammonitae et Moabitae fines eorum ab aquilone circumscribebant ; filiique Ceturae terminos occupabant in oriente cum Idumaeis, filiis Esau. Cum enim dimisit Abraham filios Ceturae pri- mum ad orientem compulit eos. Filii Hagar autem universam plagam austra- lem obtinuerunt. Idumaei filii Esau, ad orientem horum omnium habitaverunt, usque ad Bosram. Praeceperat siquidem DominusMoysi : TerraefiliorumEsaunon appropinquabitis ; neque enim dabo vobis cx omni terra eorum quantum calcat pedis vestigium, quia Esau dedi montem Seir. Sed pecunia emetis ab eis panem quem co- medetis, et aquam comparabitis ab eispe- cunia, et bibetis^. Et fecit Moyses sicut ei A] — 20 A |«K09{o* ?» p • 9 'N • P 4 '^ y^o^^L* cif-il l&ii» :|1jlo Mlj^' ^ c^4^ ^ ^ .IW «/ vO-Mij LjaJ. OlJL» o^ 10 & J^ r 4 "< wi* \^JA{l y^ Mi^ lU^ ly^l ;fi pj^ %^\J^ \U^ :)-beJ? \^(l oi^ o^f ^ ** ^ '^^ '*j^ M«f^ «^ N^Ot^ K^' ^tt^f '^^^ : )L^;, |Lai vioM^ hjS) \AS. ii :w:^ \i^ > Gen. XXI, 20. — * Ib, xvi, 12. — ' Deut. ii, 5, 6. 493 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 494 10 ^ ^ I iov>o «oKi ^J po1 JJL5A, :<»i po1o >^jj Jleji ouLs K-^ K^]^! :v^ n> ; jK.2^ ^.n^ n ^T.i*!/ I-A^ Jfo. ''^ ' ji; ..-V) iffiVHimo ^oo;/ JULi^iA ^.l^ v^jf ij^ v^f ^lj .oi>-^i; 7iV<\ 1-^ $Ja^'^ vm>r^ ^fc<^ oo Dominus praeceperat. Filios Esau noii coegit ; cum autem in Recem superbam advenit, nuntios misit cum verbis paci- ficis ad regem Edom, et ait illi : Sic dicit frater tuus lacob : Nosti omnem labo- rem qui apprehendit nos in itinere, et quod oppresserunt nos Aegyptii. Ecce in urbe Recem sumus, quae est in extremis finibus tuis ; transeamus nunc per terram tuam; via regia gradiemur; panem vendite nobis quem manducemus; etiam aquarum quas nos etpecora nostra bibemus, solvemuspre- tium. Et respondit ad Israel : Per terminos meos non transibis, alioquin cum gladio in occursum tuum egrediar*. Divertit igitur Israel ab eis, videns eos non adquies- cere. Verum cum fines eorum praeteriis- sent, ceperuntab iis filii Isracl Bosram, quae est in deserto , eamque occupave- runt et civitatem refugii constituerunt^. Qui vult sibi exploratum esse Bosram filiorum Esau , qui sunt Idumaei , prius fuisse, ab Isaia discat, cum Sanetissi- mum vidit venientem de Edom, rubeis re- stibus de Bosra, eos proterentem et con- culcantem^y ut de filiis Esau ultionem repeteret, eo quod fratrem suum non ex- cepit, iram suam usque in finem servans* . Si quis adhuc non vult admittere Bos- ram Idumaeis olim serviisse, hoc aliud e Genesi audiat, de regibus qui regna-. A] > Num. XX, 14-18. — 2 los. XXI, 27. — ' Is. lxiii, 1, 3, 4. — * Amos i, 11, 495 APHRAATIS 496 verunt in Edom : Regnavit lobab, filius Zara, de Bosra*. Ait Isaias iterum : Ecce stiper Idumaeos descendet [gladius meus], super populum damnatum in iudicio^, Et David ait : SuperEdom solvam calceamen- ta mea ' , eo quod corrupit Esau misericor^ diam suam in saeculum, et iram suam usque in finem reservavit*, nec fratrem suum per terminos suos sivit transire. Propterea in iudicio damnatus est , quia inimicitiam suam in aeternum servavit. Cumque declinavit Israel ab Esau fratre suo, nuntios misit ad Moabitas, filios Lot, ut per fines eorum transgrederen- tur. Non autem obaudiverunt neque ad- sensi sunt, verum Balaam, filium Beor, conduxerunt ut eis malediceret; quia- que eos per fines suos cum pace transire non permisit, praecepit Sanctissimus ne intraret Ammonita et Moabita in ecclesiam Domini, ne post decimam quidem generationem , quod panem et aquam Israeli per viam nonpraebuissent, eosque vexatos ac defessos aggressi es- sent. De Aegyptiis autem et Idumaeis praecepit ne eos Israel repelleret, Ae- . gyptios quia advena fuerat in terra eo- rum, Idumaeos quiafratres eorum erant. 10. Cuncta illa tibi exposui et edis- serui, ut scires Ismaelem in omnium fratrum suoruni finibus habitasse, ac A] ~ 2 A (a^. _ 27 A uoia««{. :OlI^ y;^l ;e^{ ^; z-^l ^o ysJLJXi If^ '^^ .ouo^j^ -^, \-i^ fso .^oL^ Qtto/ vi^f \h^ ^l jlo OXiSiaA jlo ly^^TKtMhS s ^ ^ <\A\ ^ o^j ii ^i ^ ji, >^ .^i ^ 10 :a •i 15 9 r \-Lj^o I ^ .A o_a^ ji; ^^ L^i o_^(fo \-JLii>\^ ^ ;f m IJI 20 V _K ^ '^^ .\U >a^<^ ioto :Mt vj-Lji.; l-.ij v?\ ^'^i-flL^ ^/ ♦ ioi ^..oia^lf* M^|o :^6ei^}JL» ' • • • • If^ 1^0.6 l^ -oKL-ii» ^iotJi^j * Gen. XXXVI, 33. — s Is. xxxiv, 5.-3 Ps. cvni (cvii), 9 (10), et lx (ltx), 8. — * Amos. i, 11. 497 DEMONSTRATIO XI. - DE CIRCUMCISIONE. 498 f Ji .. r ^j • ^ u»-l f M ifi r P4 -r ^ )— <-^,-S ^ -'^ " ^ .|Jl 7* r »4^ P r 7t r' l i r . ^ • j in n no :)..>nvi\ |_^/ oouSo yo4^h. ^^^Aj^P ji J !<»-./ ^, l-vt-^ jlii »o A] — 3 A "^Ijmj.. — 4 A !!.;«■ — 6 A > Gen. XVI, 12. — = Ib. xvii, 5. 'iks tanquam onagrum hominum^ exstitisse. Filiis Ceturae largitus est Abraham mu- nera, misitque eos ad Ismaelem fratrem eorum, ne fierent heredes cum Isaac, filio promissionis. Si igitur per circum- cisionem vita daretur, filii quoque Is- mael , et filii Ceturae , et filii Lot, Moa- bitae et Ammonitae, et Idumaei, filii Esau, et Aegj^ptii, magis etiam gloriati fuissent. Sed licet circumcisi sint, idola plurima colunt. Manifestum est ergo nullum esse absque fide in circumcisione profe'ctum ; sed quicumque in praeputio cordis sui circumcisus fuerit credens, ille vivet, filiusque erit Abrahae, et com- plebitur verbum quod dixit ad Abraham Deus : Patrem multitudinis gentium te constitui^. 11. Lex autem atque foedus omnino fuere mutata . Primum enim pactum Adae mutavit, et aliud imposuit Noe; aliud etiam Abrahae quod mutavit ut novum Moysi daret. Cumque mosaicum foedus non observaretur, aliud dedit in genera- tione ultima pactum , deinceps non im- mutandum. Adae enim legem statuerat ut de arbore vitae non comederet, Noe arcumin nubibus, Abrahae iam propter fidem electo dedit postea circumcisio- nem, notam ac signaculum posteris. Moyses agnum [paschae] habuit, propi- (slc). 499 APHRAATIS 500 tiationem pro populo. Omnia autem haec foedera erantaliud ab aliodiversa. Porro circumcisio quam probat [illorum] foede- rum dator, ea est de qua dixit leremias : Circumcidite praeputium cordis vestri^ Quod si firmum fuit pactum quod consti- tuit Abrahae Deus, firmum etiam et fidele istud est, nec poterit legem ultra ponere, sive ab iis qui extra legem sunt , sive a subiectis Legis initium ducentem^. Nam legem Moysi dedit cum observantiis et praeceptis suis , et cum eam non serva- rent , Legem et praecepta eius irrita fe- cit ; promisit se testamentum novum da- turum, quod dixit a priori diversum fore', licet unus sit dator amborum. At- que hoc est testamentum quod se poUi- citus est daturum : Omnes cognoscent me a minimo ex eis usque ad maximum eorum *. Et in hoc testamento non est ultra cir- cumcisio carnis et signum populi. Pro certo scimus, carissime, Deum in variis generationibus constituisse leges , quae donec ei placuit in usu fuerunt , et post- modum antiquatae sunt, quemadmodum Apostolus ait quod in multis similitudi- nibus olim substitit regnum Dei in singulis temporibus ^ . Sapientibus autem et intel- ligentibus apertum perspicuumque est A] — 4 A o»a* Idjv — tt A fok^v ' ler. IV, 4. — 8 Sensus est post datum N. T., non posse Deum legem quamdam novam sive inter gentes , sive rursus in populo iudaico instituere , sed N. T. flrmum esse mansurum, « quia nemo amplius est qui mutare possit et ampliflcare ». S. Eplirem »(* Sof ^^ioLl?l} ^ 001 15 V^OI;^; t^OLo^ ^;oLa/; M^I .1-^; lu^io limi; |J[;^>^KA ^^ # 20 jko ;) mn vJ 1 j^^ ef ^^^ ^^t :J ■^■rNa pe?« ^JL»y '^ j^* oiLi^^' l^ in Marc. i, 15 (Moesinger, Evangelii concordantis expositio facta a Sancto Ephraemo, doctore Syro, Venetiis, 1876, cap. v, p. 57). — 3 ler. xxxi, 31, — * Ib. XXXI, 34.-6 Uebr. i, 1. 501 DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 502 9. r ?» X -0 r y^miS^ J^y^ :^leuoil(o v* oi£a>j» 10 ^joiis^ui JiiLa^; ji^t^M^ jli»f ) -^N^v>- Jj^ ^Ofid "MJLiO lOUQJb^ oi-JL^; K m ^ m '»• " #. f' ^5 - . ri *lf 20 M^! )-^W ^ i» i:.!^ if/-.r ^,»^ 25 ou^ v^>.v>t\ ^^^M >^*o omnem qui de foedere est, si post cir- cumcisionem libidine ac protervitate deiiciatur, circumcisum quidem esse, non autem Apostoli verba intelligere : Utinam genitalibus exscindantur illi qui vos conturbanV . Porro verax est Deus nos- ter, et praecepta eius fidelissima; et foe- dus quodcumque in tempore suo firmum et verum comprobatum est,et qui circum- cisi sunt corde vivunt atque iterum cir- cumciduntur super lordanem verum, qui est baptismus remissionis peccatorum. 12. lesus filius Nun populum secundo circumcidit cultro lapideo , quando lor- danem transiit ipse cum populo suo ; le- sus Salvator noster secundo circumcidit circumcisione cordis gentes quae in eum crediderunt et baptismo ablutae sunt , et circumcisae sunt gladio quod est verbum eius, penetrabilius omni gladio ancipiti^. lesus filius Nun populum ad terram pro- missionis transmisit; lesus Salvator no- ster terram vitae promisit omnibus qui verum lordanem transierint, et credide- rint, et praeputio cordis sui fuerint cir- cumcisi. lesus filius Nun lapides erexit in testimonium in Israel ; lesus Salvator noster Simonem vocavit Petram firmam, eumque testem fidelem inter gentes cons- tituit. lesus filius Nun Pascha celebravit J vy| ^ ^ <*| ^/t I^^v X ^ X 1^^ incampestribuslerichuntis, interrama- A] — 22 A ^Aft«o- ~ 23 A (d(d )eAA{. > Galal. V, 12. — « Hebr. iv, 12. 503 APHRAATIS DEMONSTRATIO XI. — DE CIRCUMCISIONE. 504 ledicta,etmanducavitpopulus panem de terra ; lesus Salvator noster pascha fecit cum discipulis suis in civitate lerusalem cui maledixit [dicens] : Non relinquetur in ea lapis super lapidem * ; et sacramentum ibi dedit in pane vitae. lesus filius Nun Achan cupidum condemnavit, qui furtum fecerat et recondiderat ; lesus Salvator noster iudicavit ludam avarum , qui fura- tus est et abstrusit pecuniam de marsu- pio quod habebat. lesus filius Nun gentes contaminatas delevit ; lesus Salvator nos- ter destruxit Satanam et exercitumeius. lesus filius Nun solem in caelo detinuit, lesus Salvator noster solem occidere fe- cit in meridie, quando cruci fixerunt eum. lesus filius Nun salvator populi, lesus Salvator gentium vocatus est. Beati igitur qui in cordis praeputio sunt cir- cumcisi , et ex aquis renati sunt circum- cisionis secundae; isti hereditatem ac- cipient cum Abraham, duce fideli^, ac patre omuium gentium, quoniam ei fides sua ad iustitiam reputata est. ExplicitDemonstratiodeCircumcisione. ^M oU ak.iKji jf oi4^f ji^ ^ji^ ^ z ' ; v^ / ^li ji .. r ^ o^i> ^ovi '«AJLio '.\.JL:a to l^ r r r ,r *- Jr^^^ vio^^ii^o .iJUij MM mliCi t Vi >oi oi2^ K^» M^/f :^/ vi vt \ 20 ^|i^$^>^^ |i^ Ao2^ • Mallh. XXIV, 2.-3 )i^,o»,^ Uy duce fideli, legi potesl ciim versione anneniaca ti^oMP* U» : capite credentium tg^ifiinLb ^iuLiumiugbing (Antonelli , p. 308). \L<^1 DEMOKSTRATIO XII DE PASCHATE ^ t p^ y ^i t ^^ ^ ?» 9 ?» .-^ lo iAym't • '« l^/ yA^mi» :\mCic^ V^h^o^^ v^ V^ loopo \J;fJi:> jl^ 10 ^-/ r if^^ii H AAV ^ 15 ^KH o lflfl»0 fc •! » n>( yp3|^# % » yc 3 ji «/o ?l ^ ^ 1. Sanctissimus Moysi praecepit ut pascha decimo quarto die mensis primi celebraret. Ita namque ei dixit : Manda coetui filiorum hrael, ut sibi tollant agnum unum anniculum, agnum absque macula; ex agnis vel haedis accipient [eum] , et fa- cient pascha Domino universi filii IsraeV. Moysi quoque edixit ut agnum illum tollerent statim a decimo die mensis, quem apud se usque ad quartum deci- mum adservarent, et ad solis occasum immolarent , ac portas domorum sangui- ne eius aspergerent contra percusso- rem, ne ad eos ingrederetur, cum popu- labundus per terram Aegypti transiret ; deinde ut universa congregatio agnum comederent festinanter, eoque ritu eum manducarent : succinctis lumbis, pedi- busque calceatis , et baculos in manibus habentes ; monuitque eos ut comederent festinanter, nec manducarent ex eo cru- dum quid, neve elixatum aqua, sed tan- A] » Ex. XII, 3, 5, 6. 507 APHRAATIS 508 tum assatum igni ; iterum ut nil de eo ex- tra domum efferrent, ac tandem os in eo non comminuerent. Sicque egerunt filii Israel, et manducaverunt pascha quarto decimo die mensis primi, qui est Nisan, mensis florum*, mensis primus anni. 2. Vide autem, carissime, mysteria quae in paschatis celebratione Sanctis- simus instituit, cum omnia praecepta sua docuit eos dicens : In una domo man- * ducabitur, nec quidquam de eo extra domum efferetis^. Hocquoqueeis Moyses manda- vit : Quando ingressi fueritis terram quam dedit vobis Dominus, pa^cha celebrabitis in tempore suo, Non poteris immolare pascha in qualibet urbium tuarum; sed in loco tan- tummodo quem elegerit sibi Dominus Deus tuus, tu et domus tua laetaberis in sollemni- tate tua ' . Hoc etiam praecepit eis : Advena et mercenarius de pascha non comedent; et servus emptus pecunia quem possederis, quando circumcisa fuerit caro praeputii eius , comedet de pascha * . S.Magnaetmirandasuntillamysteria, carissime. Si dum in terra sua degebat Israel , pascha non poterat celebrare nisi lerosolvmae duntaxat, hodie in omnibus gentibus et linguis dispersi, inter con- taminatos et incircumcisos panem suum AJ — 4 A ^io. — 7 A liW. » Ad verbum : Mensis florum, mensis primus mensis anni. Ita versio armeniaca : mensis florum, mensis primus mensis anni tMiJ/nM hiuqi^iug. iuJftu i\b^>S ^ v^ oi^ ^^.AflLj jio :|»a p. r 9 Y 2 ty ^ ^\ iSiJo .^^ ^^x^ \1^ ^ OU^ ^^lkAi ^ jio ^fKj ^ ij_-5 :yL-^ A^j ^ \ T^ .* ^ '.yCLJl t n 9t ooi ) I vnr» yf ^i "^^ ^ oiX^ ^^P i lUjo MLoAj j&iJ. pLni ^, iMio :Mfi ^\j^f£ ^ "%aa\j ^^ ^iltt^ l^ o»^$jL» ^ 4 "■•>''^->» J ii ui e^% o^ J&. .^^ i inntuf/ffi iuJunJii iuJfi (Antonelli p. 336}. — ' Ex. XII, 46. — 3 Deut. XVI, 5 seqq. — * Ex. xii, 44, 45. 509 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 510 9 y Y 9 7* ^ -. ^ K ^ f* mf n5 '» -'^' v« y^ ii UjA >mniv?\ $1/^^ ojk 15 kA''!!^.^ s$;^ P^ I^A^ ,4^ M^ ) .>^i^ .j f^NA» vioj:^. OJL» ^^Ki lU^ jjLeo:; ^^JKH^ y -^ «^ ^-' V^/ saiJLe .|.ao:&jS^|^ |$^/ 1'^ - ^ '^i^o .oilLlAe ot.^.Sy.; u^io o61 ^iv^M >i jij :-,-ie'f J^|, oiJ^):Kj jie :]-S^* Ju-^i^h jl^ j; i^^f; ^ .-^'tV» .sail , ^ \l» je 25 "^ aiA>l je , ^nIF jie oJ^^Kj ^1./,v>v> eoi JiviS :JjLi^ ^ ytr comedunt in immunditia inter gentes, sicut de eis dixit Ezechiel quando osten- dit ei [Dominus] signum ut manducarct panem suum in immunditia, ille autem rogavit et dixit : 0 Domine dominorum! anima mea non est polluta; neque ingressa est in os meum caro immunda\ Et dixit ad Ezecliiel : Hoc erit [in] signum : sic comedent filii Israel panem suum in con- taminatione intergentes in quas dispergam eos^, Si ergo, ut superius dicebam, dum in terra sua erat Israel , non licebat eis ubilibet immolare pascha, sed solummo- do ante altare unum in lerusalem ; hodie quomodo possunt mysterium paschatis celebrare, cum sint inter gentes alienas disiecti ? Non habent igitur facultatem ; et quidem ita de eis testificatur [Deus] perprophetam : Dies multos sedehunt filii Israel absque sacrificiis et absque altari, absque eo quiephodum induat atque incensa apponat^. Iterum dixit ad lerusalem : Ces- sare faciam gaudia eius, et sollemnitates eius, et neomenia^, et sabbatum eius*. Et dearcatestimoniiait : Nondicentamplius : Arca testimonii Domini; nec recordabuntur illius, necfiet ultra^. Quoniam ergo dixit : Non recordabuntur illius, nec fiet, neque ascendet ad cor ; quare eam audent res- tituere ? Moyses quoque de eis praedixit : Provocabo eos in populo qui non estpopu" » Ezcch. IV, 14. — «/6. IV, 13. — » Os. III, 4. — * /6. ii, 11. — * ler. iii, 16. 511 APHRAATIS 512 lus, et in gente stulta irritabo eos*. Nunc abs te requiro , sapiens disputator popu- li , qui verba legis non intelligis, ostende mihi quando illud completum fuerit, cum scilicet provocavit populum Deus per populum qui non erat populus, et quando per gentem insipientem irrita- verit eos ? Sed si zelo concitaris per po- pulum gentium , verbum Scripturae ipse comples quod olim tibi Moyses in libro suo consignavit. Et si pascha ubilibet, advena factus ipse, peragis, illud cele- bras contra praeceptum; etenim cons- criptus est adversum vos libellus repudii. 4. Et si non credis, audi Icremiam pro- phetam dicentem : Reliqui domum meam, dimisi hereditatem meam; dedi dilectam animae meae in manu inimicorum eius, et avispicta facta est mihi in hereditatem^ . Quae est avis illa picta? te interrogo. Avis picta est ecclesia gentium. Et vide quomodo vocet eam pictam : videlicet propterea quod de linguis multisestcon- gregata, etde populislonginquiscoacta. Si adhuc non probas gentes heredita- tem Dei factas fuisse, audi iterum quid loquatur leremias vocans gentes, Israe- lem autem reprobans. Ait enim : State super vias, inspicite, et interrogate de se- mitis mundi, et videte quae sit via optima, et ambulate in ea. Et dixistis : Non ambU" jj jL^ \^AS^ yoJ. ji; >xi r.. ^ If^ Kvi^,f .J^l s^^ sJl. P.4^ 9 xv^f y^l Jt^l jL^ Ju^oIaS : ylLJA K^ ili $Iju^ J^jA ^^ 10 \.JLi6ii ^«JkA hJl .mJa^^ iU Kn>t «Jk_ihd JLoAA tV^/* I * ^ « JL^ l&N jl^j^ 1^:4« :o<<^^^.>-a! ouKi/ jj^io v-^ Ji4 .JJ/ ^jjoo jio ) f 4./ ^y^ .) VIVIV; |i^ 20 j)_£^ )-ii>K ^ N^ .|J-^ 2 .)-^ftV> )ft/..f )-MLaa3> ^«e ) ^■^x/» )-MLMa^ oooif Kj/ sttdSSL^Kie ^j jl/o pe^f )_LiLf saii ^«^ :)^; ojiap Jl mv>"o ) xi.yi:-\ )^ ,^ ) i^i ef .^-^aijl 25 <^J J^ ).^;^ iiJi ojU :)-v»V< A] — 2 A om. \il' Ego cum Wright conieci. — IS A 1 Deut. XXXII, 21. — 2 ler. xii, 7, 9. 513 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 514 J^ -pflfj :po1 ,^5o .vicw^: iU iiaA :pe( j-^^fo •^a^ ^ K.jLAf 10 jiU "^ \^\ t^f "diJLo .,J;^4i^ :^1^ \^\ .|&)ii; If-^K^ i viv><->f $^ ^^AK^ Mi^l iLie&la j3eiJ* ^;e(o 1$^ .JL^ M^ oti^ .) '^ftViV ^iejib^ 0|Sk yk^j^l^ ^liJef 15 I 4v?< o^f I />iif pe^f M^ 20 : Ji^i^s^ \ kt^Si oa.fo JLf^; y^ "^ |i^${o N^jld MM <^*^f ^«^^^2 :|f^ ^ \^ .\ilZ^ eiJM^ I ft t .,f\ ^fo^^o ^^; *- . ^' 25 oo :) Vi V > y^ 01,. :ish\ oQi^o :oi-:^ttJ^ yju :|^j^ KS$cld Jb^ |oi viiV>f v^^t! A] labimiis * . Iterum ait : Constitui super vos speculatores , ut vocem tubae audiatis. Et dicDerunt : Non audiemus^. Cum ergo filii Israel non audirent eum, ad ecclesiam gentium se convertit. Dixit enim : Audi- te, gentes, et cognosce, congregatio quae in eis est^. David quoque dixit : Memor esto congregationis tuae quam possedisti ab initio*. Etlsaias : Audite, populi, quaefe- cerim, et cognoscite, qui longe estis, polen- tiam meam*. Idem iterum loquitur de ec- clesia quae in gentibus est futura, et ait : Erit in novissimis diebus praeparalus mons domus Domini in vertice montium, altior collibus, eumque spectabunt omnes gentes • . Quare dixit Isaias : Audite, populi, quae fecerim, et cognoscite, qui longe estis, po-- tentiam meam; conterriti sunt in Sion peccatores, et tremor super impios cecidit ' ? Quid hoc rei est, quod opera sua audien- da praebeat, et potentiam suam iis qui longe sunt manifestet, peccatores in Sion conterreat, et impiis immittat timorem ? Gentes advocat, ut per eas irritet popu- lum ; iis qui longe sunt potentiam suam manifestat , cum adducit iram illius qui iudicabit populum suum; et conterret peccatores Sion , quae vocabatur civitas Sancti^; formidinem incutit iinpiis, qui sunt prophetae mendaces, quemadmo- > ler. VI, 16. — « Ib. VI, 17. — » Ib. vi, 18. — * Ps. lxxiv (lxxiii), 2. •/6.11,2. — ' /6. xxxiii, 13, 14. — 8/ft. LII,1. PATB. SYH. — P. 1. T. L * IS. XXXIII, 13. 17 515 APHRAATIS 516 dum de prophetis lerosolymae dicit : ^46 eisprodivit impietas in universam terram * . 5. Audisti, carissime, quae tibi de illo paschate exposui, cuiusmysteriumpriori populo datum est, veritas autem hodie inter gentes praedicatur. Valde namque simplicium et imperitorum mentes exa- gitantur de celebratione et observatione magni illius dieisollemnitatis. Porro ve- rus agnus Salvator noster est, [agnusl an- niculus, absque macula, ut de ipso dicit propheta : In eo non estiniquitas, necdolus inventus est in ore illius; attamen voluit eum Dominus conterere et pa^sioni tradere^. Et eum anniculum nominat, quia [velut] in- fans erata peccatis [immunis], sicut ipse discipulis suis dixit : Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli illi, non intra- bitis in regnum caelorum^. Et Isaias dicit de iusto : Infans qui peccaverit , filius cen~ tum annorum, morietur ut maledicatur*. 6. Manducavit igitur Salvator noster cum discipulis suis pascha in nocte sa- crata diei quarti decimi ; et cum discipulis suis signum paschatis in veritate com- plevit. Postquam enim abiit ludas ab eis, accepit panem, et benedixit, deditque discipulis suis , et dixit eis : Hoc est Cor- pus meum ; accipite et comedite ex eo omnes. Etiam super vinum ita benedixit et dixit eis : Hic est Sanguis meus, novum testa" A] — 7 A \f^^^. • ^ r "^l^il ojSjLa JlAfti,M K.aAJ yiegLM; U^ )jk^ afil ooillf j yk Jl^fj pefj yJi )-v>aao oi-a K«^« lo |Lj j «/ iiai: oii K^; :U^ •^'fj y^l \6i4Lu ^ j^ Mf ^eoiLo >^ y ftoiK ^fj :y^ofn(,»y\\h\ »>^/\Kjj hLioj ^ )\^ v» \4^i ^^f y^ \j:^ ,^/>A\i ^„ ^ IJU-S J-ij-»J oilfo If^oi-: -^ ^ 'f ii^ ..^( .-:v>\K^ .v^» t-^fo ..>;>\i<^ sdouJb X f> ^ 4 'i y '' 'f '^ ' ^ '^ >-^ *^\ ^ •> ^** '.ywj ^ft O.J0IJ 35 r t p ^ r 20 -b^ .« r ler. XXIII, 15. — * Is. Liii, 9, 10. — 8 Matlh. xviii, 3. * Is. LXV, 20. 517 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 518 ti 9 ?» J >\\K- .t .| »1 ^--Jk^ .yiJi »_-dLKJ ^i 10 jLai« v^ ..gtof ..^viM ^aj: Vfo o^ ^f, v-^ ^' .oi-i ^U /'^ »: w^ ^'ji »^^1-.^ 15 » .1?: 1» » A^! )-J^ ji ^ >uy^ '^^ ji JOOI » ai ^ i V> » ^S^ /. 20 vaugjuM |JL£m ^oJ^! ^^! ^^^J ^ j&iS:^ menium, qui pro tnuUis effundetur in re- missionem peccatorum. Similiter facite in meam commemorationem, quando congre- gabimini * . Porro nondum comprehensus fuerat Dominus. Hisque dictis, surrexit e loco ubi pascha fecerat et Corpus suum in escam dederat, Sanguinemque in po- tum, et ivit cum discipulis suis ad locum ubi comprehensus est. Qui autem corpus suum manducavit, et bibit suum sangui- nem^, cum mortuis reputatur. Dominus autem suismet manibus Corpus suum praebuit manducandum, et priusquam crucifigeretur Sanguinem suum potan- dum dedit. Captus est nocte decima quar- ta , et usque ad horam sextam iudicatus est, et tempore sextae horae condemna- verunt illum et in crucem erexerunt. Cum vero eum iudicarent, nil locutus est, neque ullum verbum iudicantibus se pro- tulit. Loqui utique poterat et responsum dare ; at impossibile erat eum qui cum mortuis reputabatur loqui. A sexta hora ad nonam usque, tenebrae factae sunt, et spiritum suum Patri hora nona com- mendavit , et cum mortuis fuit ea nocte A] — 8 A "^ [yokX- Ego >cl^ coniecl. » Matth. XXVI , 26 , 28. Luc. xxii , 19 , 20. Tatian. XLV, p. 80. Formulam liturgicam in Praefatione 8 14 dixi liic ab Aphraate referri. W. Wright iu- dicaverat supplendum 9 ante Ia&*9, ut communior lectio restitueretur : Hic est Sanguis meus novi tes- tamentt At codicis nostri scrrpturae favent nonnul- lae liturgiae (Vid. Anaphoram duodecim apostolorum. Cod. syr. Paris. 71, fol. 133 b) : sed in primis textus Evangelii Taliani arabici XLV. Matth. xxvi, 28. Tatian. pp. 180-181 et 80), ac tandem versio armeniaca : fl^" «f^^ti» ^l», %np JJiutui^uiptMihp, Hic Sanguis meus novum testamentum (Antonelli, p. 342). — 8 Vid. Praef. § 12. 519 APHRAATIS 520 qua dies decimus quintus illuxit, nocte nempe sabbati , et toto illo die, cum tri- bushorisparasceves. Etnocte quailluxit prima sabbati, eadem hora qua Gorpus et Sanguinem suum dederat discipulis, a mortuis surrexit. 7. lam vero nobis ostende, sapiens, qui sint hi tres dies tresque noctes qui- bus Salvator noster apud mortuos ver- satus est ? Videmus quidem tres horas in parasceve , noctem qua illuxit sabbatum, totumque diem illum sabbati; et nocte primae sabbati surrexit. Mihi ergo cons- titue hice tres dies et tres noctes ubinam sint. Nam per diem et noctem integros [tantummodo] , videtur ibi mansisse ; re autem vera, sicut Salvator dixit : Sicut fuit lonas filius Amathi in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita eritFilius ho- minis in corde ierrae^. Siquidem a tem- pore quo dedit Corpus suum in escam et Sanguinem suum in potum , tres dies et tresnoctesveniunt.Noctisenimerattem- pus quando exivit ludas ab eis, et un- decim discipuli Corpus Salvatoris man- ducaverunt Sanguinemque biberunt ; en igitur noctem unam, eam in quapara- sceve illuxit. Et usque ad horam sextam eum iudicaverunt ; en ergo diem unum et noctem unam. Et tres horae quibus tenebrae factae sunt, nempe a sexta hora A] — 17 A l*iN secunda manu additum. JL^tuL KkLS cil^ M»Jb ]i^ r .r , , r O :| % iOlOililvi^ PC^ 0U09O o^^ ^^9^\ M^i^ « ? M^ :ji^^^! v^ ^Mf ^f 1.::^^^ toilbi ^a2» i\L^ 14^« 10 ^- r JL^ -^ ^ j^oif yJli :^6v owLi;» \lih> o^ I&hJ |i^ tvfLsS. oi^ oouSj v-^ |JfA ^ .\A{lx ^^ MttSi lijLvx^ oi^;S ^$1 .v?:s ^ If^oU uaiLi t» Moi |-/:n5» v^ \in :oi:&« o2K*/o ^6)^ <^^ dS^/ .\L:^ |<^% j.^ ^ ^ f-i^ "^.^ l^ :^!! ^fi^ i^'^ JL^of^ ^^ Kku .^ \.j:^ y^ iJeo: 15 20 25 1 Matth. xii, 40. ufr^ ;a /j/ju^ Matthaei dicilur, loco nominis hebraici ^nDN ^a /2/uw AmathL 521 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 522 fJ -r ^^(C^ M:^ .^jLkA ^fJLS ^oi 10 iLai^f ooi Ju^o^ l^ )JJ^i iJea:: ^-L^&i l-LJ. li^ |ifi4\ .i^) ^Mo tlfi^i i;^ r^ ^i^ 't ^**^ '*t^^»'^ |*t-:Mf ooi lli-Mf oSi .IjSIjl^ Mj jio yoJ4 ^ i-^j 20 ^^ .^^M« oit^jo ni»n-> /\j ^ ^ ^ iJU^^^l^^Mkf 25 o I ^ ^ ^M li--^( «<«•>» usque ad nonam , et tres horae post tene- bras, efBciunt duos dies et duas noctes. Tandem post noctem integram qua sab- batum illuxit, totamque diem sabbati, completi sunt Domino inter mortuos tres dies et tres noctes; nocte enim primae sabbati a mortuis surrexit. 8. ludaeorum pascha hoc die decimo quarto [agitur], nocte videlicet et die iunctis; nostrum vero in die sollemni passionis, qui est parasceve, decimus quintus scilicet, nox et dies. Israel post pascha azymum manducat per dies sep- tem, usque ad vigesimamprimam men- sis*; nos etiam azymos observamus, sollemnitatem Salvatoris nostri. Illi azy- mum in amaritudine comedunt ; calicem autem hunc amaritudinis Salvator res- puit, et omnem gentium acerbitatem sus- tulit , quando gustavit et noluit bibere. ludaei peccatorum suorum annuis vicibus recordationem faciunt^; nos vero Salva- toris nostri crucifixionem et opprobria commemoramus. Illi in paschate servi- tutem effugerunt Pharaonis ; nos in die crucifixionis a Satanae captivitate re- dempti sumus. Illi agnum de ovibus mac- taverunt, eiusque sanguine a vastatore servati sunt; nos Filii electi sanguine exempti sumus ab operibus corruptionis A] ^ Ex. XII, 18. « Hebr. X, 3. Levil. xvi, 21. 523 APHRAATIS 524 quae agebamus. Moysen obtinuerunt rectorem ; nos ducem et Salvatorem ha- bemus lesum. Illis Moyses divisit mare, eosque transire fecit; Salvator noster aperuit infernum , portas eius confregit, quando ad interiora eius penetrans illas aperuit, et viam ante omnes qui in eum essent credituri calcavit. IIHs in escam data est manna; nobis dedit Dominus Corpus suum quod manducemus. Illis eduxit aquam de petra ; nobis aquas vivas Salvator de ventre suo fluere fecit ' . Illis promisit terram Chananaeorum in he- reditatem ; terram vitae nobis pollicitus est se daturum. Illis Moyses serpentem aeneum suspendit, quem qui aspexis- sent aplaga serpentium sanarentur; no- bis seipsum lesus adfixit [cruci], ut in ipsum intuentes eflugeremus plagas ser- pentis, qui est Satanas. Illis constituit Moyses tabernaculum foederis , quo sa- crificia et oblationes admoverent , quibus a peccatis suis expiarentur; lesus resti- tuit tabernaculum Davidis, quodcecide- rat et suscitatum est. Ipse enim ludaeis dixit : Templum istud quod videtis, cum solveritis, tribus diebus reaedificabo illud^. Et intellexerunt discipuli eius de suo corpore eum loqui, quod cum solvissent post tres dies erat suscitaturus. In taber- naculo isto vitam nobis pollicitus est, in A] I ' loh. VII , 3«. — » Ib. II , 19. ji^ «^ ^^oib. .)^Mo J^f^ -^^ Ol^ "^ t-9 Ci^A V^Io ^A^tS. '^ ^o^ J^;i/ «Ji«;e ^ouif wJL»o f ^ r o^^ yi^ 001« ^«e r^^flJvfN Jii^ :J^^ ^ \J^ ^1 ^6o^ ."^Jj* j ? { ^ I nf \A\\ y^^ vooi^ .ouDVd I i f.f \M\ A^ ^ .\hA:^ 10 I iov> 3-^j ^^ \ .} { ^ \n v^ '^ o^ IJJij ^^ ^j )-L^f Ma-£ oil<^ \ \k M f y* ^ y y%. 9» 01»^! J^-So-^! oiJL^ ^ Ij^ ^OA^; JjLitOAo J..^ oiJ sauai.ajf ^^•*»^ yoLixt\ '«AjL.o t^oiioi^c:. ^ V-be/ ^oi oile .^o^ '^^f ^-^* tA \oKj/ ^>m* Jj^ fLiJeny tJ^oUi^ )^l ^^ /v>a-g jiSj^S ;..gi,. *»^ %\ ^l^f M>j v^1 io, oi^ ^j oii .^„1 v>al lickKk o^ y\ / nv> 20 15 525 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 526 "^ "^ ^ wuO» r j' ^ ^^«e : ♦^eSj^f \l9^ jLid jo "^Jk; ^ \LJLi \j:^ l^lf oO:!» C^:^P ji, :o^l v^^fo 10 ii xMIsIo |^{ ^^f ^'o .)^lsis> V-bo [* : Mj-d r^ ^)-^ s^oib. Ug, i; JJL/ jUj? :^M v^ou^ eik snAi jlf; Ml? lU? I^ M^ oi^! 15 oil^ yo^ji Jj pe/o .%op>lo I fvN oSi; I-^lAmS wOI |J^ If^ .|.§V>-» ooi l^ojLd |^^9 oiLpLd sfiS^; jJLdioi» ^jiooiS 20 j-laiti pe/o .OfioJ^JM w^ p Jlo oj^ i/ M-Coe Hii.f Kpef ^ ^: ^/; 25 O^l ^|_XDO Jlo IV1 /o ^f^Sf; ^ :^?o( vaj 1,1/ ^^ .voasfi)^ y' ^ eoque peccata nostra expiantur. Eorum tabernaculum appellavit habitationem temporalem, quoniam per breve tempus usum praebuit ; nostrum autem [vocavit] templum Spiritus sancti', in aeternum. 9. Nunc autem audi , carissime , de illo agno paschatis, quomodo praeceperit Sanctissimus ut in una domo , non in do- mibus plurimis manducaretur. Domus illa unica Ecclesia Dei est. Rursus ait : Mercenarii et advenae ex eo non comedent * . Qui sunt hi mercernarii et advenae ? nisi diabolicorum dogmatum [sectatores] qui- bus non licet pascha manducare. De ipsis ait Salvator : Mercenarius ille, cuius non sunt oves propriae, ut videt lupum venien- tem, dimittitoves et fugit^. Dixit deinde : Non comedetis ex eo crudum quid, neve de- coctum aqua*. Notum manifestumque est sacrificium illud quod in ecclesia Dei ad- hibetur, igni assari, non vero elixari aqua, nec crudum offerri. Iterum dixit : Ita comedetis eum : lumbos vestros iuccin- getis, calceamenta habebitis in pedibus, et baculos in manibus^. Mysteria haec valde sublimia sunt. Enim vero qui vult de agno veritatis Christo manducare, lumbos suos succingat fide, pedes suos calciet praeparatione Evangelii , manuque ap- prehendat gladium Spiritus, quod est A] _ 10 A (aLoto » Cf. I Cor. m, 16; VI, 19. — « Ex. xii, 45. — « loh. x, 12. — *Ex. xn,9. — ^ /ft. xii, 11. 527 APHRAATIS 528 Verbum Dei * . Dixit adhuc : Os non com- minuetur in eo^. Hoc completum est die illo crucifixionis , quando eorum crura fregerunt qui cruci fixi erant cum eo, ipsius autem [crura] non confregerunt ; et addit : Ut verbum Scripturae implere" tur : Os non comminuetur in eo*. Dixit quoque : Servus emptus pecunia, quando circumcisa fuerit caro praeputii eius, tunc de paschate comedet * . Servus emptus ho- mo peccator est, qui resipuit, ac sangui- ne Christi redemptus est; et ubi cor suum ab operibus malis circumcidit, tunc procedit ad baptismum, consummatio- nem circumcisionis verae; populo Dei coniungitur, Corpusque et Sanguinem Christi participat. Quod etiam dixit : Co- medite eum festinanter * , hoc quoque in Ec- clesia Dei observatur. Manducant enim agnum festinanter, in timore et tremore, pedibus insistentes , quoniam properant vitam manducare e dono Spiritus quem accepdrunt. 10. Baptizatus est autem Israel in medio mari hac paschatis nocte , in die salvationis ; et Salvator noster etiam pe- des lavit discipulorum suorum nocte paschatis , quod est sacramentum baptis- mi. Noveris etenim, carissime, Salva- torem nocte illa dedisse baptismum ve- A] — 3 A |90^* Ego cum Wright U«io conieci. oooi #^ #v r £ ^ if y^oiJLal iJofs. iJLma ^j Ifaij pofo o oiL^;^; l^ 1% )^4^ \-ll^ 10 Ifia. ^ oiiS ijL^ |Joo :| ■'.,->> v>f |i^»avia.-aa-^ «^cLjboeo r »loAsAieo 1^^* I v>\ 'S l^? • ^ O^ r: If^ zK^Moiii^ i 20 ^i • ?» .\Ui^^ ).^eaJLa |^^» ^^ ooU M^ oo»^ |Jef:^f ^»^fyr, ^f yk ll^f |i^;^^Q^^ ^iM ' Eph. VI, 15-17. — «Ex. xii,46. — » loh. xix, 36. — * Ex. xii, 44. — «^ /ft. xil, 11. 529 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 530 VC--^ r r ^Ji |KS>oaaa>aai :oSoi ^iiaaa^ao poi^ ^ o^i; :^X^ pef; :J .^ «''N* V^bef; ^l! oiU^ JJa>c^ ji>^»o>!>adeLa oIiM^^ <^J4.0iOl(* \ix i JLjjLi JjLto^o^« ., yf-^r, 10 «oi^a^.jk^^jif J<^^^ ^ Jf^ ^ JjW M^ f^ii ^. ^ oi^U ^i if^ ^^ xy^oi^ ^pef P ^^»s(tt^ ^o JjMLaoa^ V^t VI \f :0^-^fo .^^1; V> \f OQI-lf; ;. J/ll lU^ li^tL^o^^ v^f ^af ..'^viNfs^ pef ^ ^ K .|A«ao; Ji^&^ v^poaJ. v!^Kj/o :Jid&>aa 20 «lM»(o J.JLM JA^ SOy^ Ji^^V^f U^ ..^..^viNI» jL^f v^.:Mf ^ MOiSpLa .o^ pe1 Jiji v^^^j.oi l^ JL^' t^ ^^L2^ JLj( v^iTiV) wJ^^s^ >^^ K^/ ti ^r L±. I . ^ ^ ^' ritatis. Nam quamdiu cum discipulis conversatus est, baptismus legis quo sacerdotes baptizabant erat baptismus ille de quo dicebat lohannes : Paeniten' tiam agite apeccatis mstris*. At in ea no- cte manifestavit eis sacramentum bap- tismi passionis mortis suae, sicuti dixit Apostolus : Consepulti estis ei per baptismum in mortem, et cum eo surrexistis per virtutem Dei^. Scito igitur, amice, baptismum lohannis nihil valuisse ad remissionem peccatorum, sed [tantum] ad paenitentiam. Id autem Acta duode- cim apostolorum proclamant. Cum in- terrogarent discipuli eos qui vocati fue- rant de gentibus et de Israel, eisque dicerent : Num baptizati estis? et res- ponderent : Baptizati sumus lohannis baptismate ; tunc baptizaverunt eos bap- tismate veritatis, sacramento passionis Salvatoris nostri'. De hoc etiam dedit Salvator testimonium, cum dixit disci- pulis suis : lohannes baptizavit aqua; vos autem baptizabimini Spiritu sancto*. Et quando sumpsit Salvator aquam et in pelvim lavationis infudit, acceptamque sindonem lumbis circumdedit , et coepit lavare pedes discipulorum suorum , cum venisset ad Simonem Petrum , is ei dixit : Tuy Domine, mihi lavas pedes ? Non lavabis mihi pedes in aeternum. Respondit autem A] 1 MaUh. III, 2. — « Rom. vi, 3, 4. Col. ii, 12. — « Vid. Act. xix, 3, seqq. — * Act. i, 5. 531 APHRAATIS 532 ei lesus : Nisi lavero te, non habebis par-- tem mecum, Dixit ei Simon : Ergo, Domi- ne, non tantum pedes mihi lavabis, sed etiam manus et caput : Dixit ei lesus « Qui lauti^ est non indiget nisi ut pedes tan-- tummodo lavet. Cum autem lavisset pedes discipulorum suorum, accepit vestimenta siui et recubuit, et ait eis : Ecce vocatis me : Magister et Domine. Sum etenim. Si ego Magister vester et Dominus lavi vobispedes, qiuinto magis debetis vos alter alterius la- vare pedes ! Hoc eooemplum dedi vobis ut quemadmodum feci, ita faciatis * . Et post- quam lavit pedes eorum et recubuit, de- dit eis Corpus et Sanguinem suum. Se- cus autem [populus] Israel ; qui postquam pascha manducaverunt, baptizati sunt in nube et in mari , ut dixit Apostolus : Patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnespermare transierunt^ . 11. Pauca illa adhortationis verba ad te scripsi , tanquam defensionem adver- sum ludaeos, quod solitum paschatis festum praeter legem et absque licentia celebrent, cistamque et arcam foederis absque potestate restituant , non intelli- gentes verba prophetae : Non dicent am- plius : Arca testamenti Domini, neque as- cendet ad cor, nec recordabuntur illius, nec visitabunt eam, nec fiet ultra*. Quia ergo A] — 86 A oMOtA^j inter lineas scrfpturo. y^Kj/ ^^ j^ :v^o^ pofo ^JoJbsdflD/o ^^^ |jf J • Jsi/o :vpio ^ :^ P/ v^i*ao voa.N ^f vo-oplee vaaj>» ^ll v^ j^ v^Kj} M^ :v^ oc^ V^oi^ vaoiJ; ^.f ■«^i ^K.£D/e »L-a ^ "^.-^^^ yJl jie .oi-M9e I "v^ ot^ v^ ^^! Mr^ ^^ 4iJj :U^ Uf? yA M^ ^^o»2^.ie eeoi ) f t \ h-,.^. S\, ^^o»^^ jie .^,/nft ji^ Slilu ji^^ Ji^f ^i je j.M>* J-^i^»! li^ ^ » oiJMaS je oJ&pfKj je J^ ^ ^jj j, pe[« "^mSi:» .oii ,^1 jo » loli. XIII, 4-15. — « I Cor. X, 1. — 5 ler. III, 16. 533 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 534 ^* : ) /^! o^i W-^ fo , MjLj:| ^^ ^ jl :|t- ^ -* ^ -■ |^( «d(o :»* ftK »1 Q^k^^» ^^^)^ j^; :v^JlJ y|o .^^oi^ ^ :|I;« M^; "MJ; v:«f jfioU^ %^»^&^^i^jl J^ ^Qi :J*^^a^t Juafti^ o^i JvIdKj ji» :oi^ r^/o op^^ p «i^ .yLaou' lii^* JJ\^^ Mh "^i^^^ »'f oilo ^v.'' vj «w-a* : 20 2 ^' 6o6^ £JL» Jj&ji «oiXajio ^okJia^l; "^4^ 25 «J^; JoeoJLa oIiA ^o^; omu»; Ji^>A; I; ji^ i^'.^? dicit : JVon fiet ultra, neque ascendet ad cor, nec visita^itur; noveris, amice, eum qui reficit illam praeceptum transgredi. Rursus ait leremias : Irritum fecerunt filii Israel et filii luda testamentum meum^ Et testamentum populo datum eloquens, sic ait : Complebo cum [viris] domus Israel et domus luda testamentum novum, non sicut testamentum quod dedi patribus eo- rum, die quo apprehendi manus eorum et eduxi eos de terra Aegypti; nam ipsi foedus meum irritum fecerunt, et ego pariter as- pematus sum eos^. Erunt qui dicant Is- rael et ludae promisisse Deum se novum testamentum daturum; sed qui Israel vocavit principes Sodomae et populum Go- morrhae^^ idem elegit Abraham , promis- sionemque ei dedit, cum benedixit ei di- cens : Non vocabitur amplius nomen tuum Abram, sed erit Abraham, quiapatrem mul- titudinis gentium dedi te\ Deinde dixit ei : In semine tuo omnes populi terrae feene- dicentur^. 12. Sic ergo erudire, et fratres, ec- clesiae tuae filios , vicissim erudi , qui ob illud paschatis tempus solliciti sunt ; hi vero qui sanae sunt mentis ista scire mi- nime curant. Si dies paschatis in quo Salvator passus est*, in prima sabbati nobis obveniat, festum debemus iuxta A] > ler. XI, 10. — « Ib, XXXI, 31, 32. — 3 Is. i, 10. — * Gen. xvii, 5. verbuiD : dies paschatis passionis Salvatoris nostri, kolt/jx 9Taup(&7t|i6v. — 6 Ib. XXII, 18. - « Ad 535 APHRAATIS 536 legem secundo die celebrare, totamillam hebdomadem in passione Domini et in azymo observantes, quoniam septem sunt post pascha dies azymorum, ad vigesi- mam primam usque. Sed si quolibet alio hebdomadis die passio occurrat, de iis [diebus] nihil est curandum * ; nobis au- tem dies sollemnis est dies ille parasce- ves. Et secundum mensis computationem dies crucifixionis in quo Salvator passus est, et noctem diemque apud mortuos transegit , ab hora sexta scilicet parasce- ves ad diluculum primae sabbati, dies decimus quintus fuit ; et surrexit prima sabbati , die decimo sexto ; etenim dilu- culo diei decimi quarti manducavit pas- cha cum discipulis suis secundum legem Israel, et in hoc die parasceves, die de- cimo quarto , iudicatus est usque ad ho- ram sextam, et cruci adfixus est per horas tres ; descenditque ad mortuos nocte qua dies decimus quintus illuxit; sabbatum, qui dies est jlecimus quintus , apud mor- tuos transegit; et nocte qua exorta est prima sabbati , quae est dies decima sex- ta, surrexit, et apparuit Mariae Magda- lenae et duobus ex discipulis viam agen- tibus. Hinc igitur intelligat, qui circahos dies controversiam movet, Dominum pascha celebrasse, et cum discipulis suis oiL^ oiLd viullf yj :^$if JJooJLlS. ? ^v^'' 9 r Mj-' fn\o \i^aJi >.7. ^fto. ,; ^ M— / 5 r \^ \.Ja^ ot.a^S jK -V. A> K^ l^oi^ »♦ '', 10 ^ Ki ^ .ooi j^>jLy>.& opaxi^e ^jUf JCmxijJj \L^y l^ioJL* oiie Kkt^ .SLijjfe ^^W JU:^ ), ^N^S.a jLbe ^-g^ l^^ ^^ jiL^; j v>o f -> j; J^ Jf ^ V ^ x^ r- ^i^y^ 20 iL» t-^ oi^f J-.!N^/o^eL^ \^jioiJ^\\ J^iook* ««oioK^j ^ ^kSe \i A, ^V- >4^ "Wa^ :J^;^J^ n^)\ p .^;:^v>.\l jiieal r f 35 y^i^ ^p.l r r r > A] -. 18 A Mos^o^* ~ 14 26 A «••K^9< I De iis nempe diebus septem az>inonim; at passio erit in parasceve sabbati celebranda, nec diei xiv attendent, sed sabbato et dominicae. 537 DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 538 dfc^fe "^Z. str ^ OlOfi 'h :duf jio^f ji oa iL^' ^r ^ r 10 :oi-^P» ji-:}ft VI \, >>o "^JL^ Jf-lAf oiLL^J r. i# ji 20 %fim\Ki * _ ■n • 3 ^**^ f. ?i y' ^H^VMV^ ^HM^M^ fQ.M f jf^^jlo ' ^d^^ 4 2 r comedisse et bibisse diluculo diei decimi quarti. Verumtamen , ab hora qua gallus cantavit non comedit amplius nec bibit, quoniam eum comprehenderunt et iudi- care coeperunt; et sicut superius tibi ostendi , diem decimum quintum , totam scilicet noctem et diem, apud mortuos exegit. 13. Ut vero festum singulis annis sta- tuto tempore observetur, haec a nobis requiruntur : ieiunium cum puritate, ora- tio cum fide, laudatio cum sedulitate, et cantus psalmorum quemadmodum opor- tet; et traditio signi, cum baptismo iuxta ritum; benedictiones consecrationis in temporibus suis, et omnia quaecumque ex consuetudine perficiuntur. Dominus enim pcissus est et resurrexit; idcirco iam non moritur, mors illi ultra non domina- bitur. Quodenim mortuus est, peccato mor- tuus est semel; quod autem vivit, vivit Deo * . Nos etiam qui mortui eramus, secum ipse vivificavit. Si enim de his solliciti esse- mus, ac de decimo quarto die solummodo curaremus , non autem de consuetudine [festi] quotannis [celebrandi] , nobis pla- ceret cuiuscumque mensis decimum quartum diem observare, et uniuscuius- que hebdomadis parasceve lugere. Ve- rumtamen nos [magis] oportet singulos dies hebdomadis insumere ad haec exse- A] I Rora. VI, 9, 10. 539 APHRAATIS DEMONSTRATIO XII. — DE PASCHATE. 540 quenda quae ante Dominum Deum nos- trum recta sunt. His igitur quae breviter ad te conscripsi erudiaris ; nec te opor- tet verborum molimine turbari ; nullum enim illa profectum afferunt , contra au- tem cor mundum, quo praeceptum, et soUemnitatem illius diei stato tempore observandi custodiamus. Explicit Demonstratio de Paschate. .f K J Aa%^ .ftrfi>v>N yL , /nft jie )U^ \X^ \4^X l-laf M^ ♦l^tfol} oiL»a^f wonxajo ♦^«i; I^Jo^ K^e^ )^:^9 \L■ JvHirN Uf .^ r ?» i' tO .«1.^1 Vf %aL£Do/ \ihJio .^i^iLMO y^^oio ^L^O VjSloio JiAj w^lKJj :vOjf fSijfo • • • 15 w^^u^ jioJi;* JJoai V^ JJ^ ^ 20 JJad :Jf£^ jLaJL ^f ^2v^^; ^ jlitl^j jJu> ^uk^i^ JJ/ ♦ J^«»o jli^>^^ yLco^; J^ ^ K ?» 1. De die sabbati praecepit Dominus Moysi servo suo, ut filii Israel illud custodirent. Sic enim eis dixit : Sex die- bus facies opus tuum, diesque septimus erit sabbatum, requies sancta Domino Deo tuo. Sexenim diebus fecitDominus caelum, et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, et cessavit requievitque dieseptimo; idcirco benedixit Deus diei septimo et sanctificavit eum * , quia in eo requievit ab omnibus ope- ribus suis quae patraverat^. Ita porro eos monuit : Requiesces tu, et servus tuus, et ancilla tua, boves tui et asina tua^. Insu- per autem et hoc praecepit : Requiescet mercenarius et advena, et omne iumentum quod laborat et operatur in servitio*. De isto igitur sabbati die, carissime, in quo superbiunt glorianturque populus lu- daeorum , dicentes : In eo vivimus quia custodimus et sabbatum et traditionem ; pro facultate mea paucis verbis te do- cebo , sicut de circumcisione et de pas- chate te erudivi. A] — 18 A ^9olo* » Ex. XX, 9-11; XXIII, 12. Deut. v, 12-14. — « Gen. ii, 2. — 3 Ex. et Deut. U. cc. — * Ib. 543 APHRAATIS 544 >' f' ^ • 2. Sabbatum utique non est inter mor- tem et vitam constitutum , neque inter iustitiam et peccatum, sed ad quietem da- tum est, sicut praecepta cetera per quae vivunt homines * , si autem ea non obser- vant moriuntur. Tempore enim quo sab- batum observandum fuit, in requiem datum est populo , non solis hominibus, verum etiam iumentis, ut quiescerent. Siquidem ait : Requiescel bos tuus, et asina tua, et omne iumentum tuum^. Si enim sabbatum inter mortem et vitam, vel inter iustitiam et peccata positum fuis- set , quid iumento prodesset illud obser- vare ? aut quid damni faisset ei si illud non custodiisset ? Imo vero nobis viden- tur iumenta ceteris diebus quibus labo- remopusqueservitutisagunt, magis ius- tificari quam in die sabbati ; nam diebus operis iumenta laborant, sarcinaque et oneribus exercentur, boves arant ; quia- que sic lassantur , locus non datur delicta committendi. Die vero sabbati, cum otio- si sint asinae et boves omneque iumen- tum, quisquis in suo genere matribus suis, sororibus, et omni propinquo carnis suae non prohibentur copulari, nec pec- catum est. Non reprehenduntur qui talia peccata admittunt die sabbati ; ea autem omnium iumentorum lex est. Scito igitur iumentum , ut haec agens peccatum nul- A] — tt A H secunda manu fnter lineas scriptum. _ 83 A ^;/» ^>^' — S6 A om. Ho- Ego conieci. » Levit. XVIII, 5.-8 Ex. xx, 10; xxiii, 12. jia^ K^ '^^ ^J .y,i /■\.a otNno lo JA^ io^i^jL jka^jf K^o JJLJ^ J( :\ ^\ M J f /»^ J-L^ jioLl JSoJ )Si^ JJ^ K r J ,\\i J \ .^NAft; jijeaJL»f "^^ Jfolo ji^AiJLaS JJb^ JC^ ^je jLaij \Jo<^ i! :\^ ^ ^jJ^ oikao Jfoio J^ ^■g\.j:^ ^^Q|L^(0 >^otLo^( .J^LJ^ K..*S.o ^ioLk^a^f »-r »~»: ^ ■:^ \^ii^ ^^, ^iK^ i \J^ aS^, N^ :JjUi, \Jt 545 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 546 10 jLL^ h. : .■;■> j^ jl^ j..^::^ ^U; oJ>. J^ ji-aa-JLo J^ jl J-L:A jLftfo :ii^ W* J-^i^ «fo v4^j oiA ^a-^ i JU ^ * ^ ^4.9 • ^ 9 4 15 l^ * I r i&^^ fll ^ l^ /^^X 0|b<^ O-ttbjf "^k^ OQI »^- .mfm •; o^^ J-^ 20 ji} :oa oJboS .J^ JC^CXA ^^0»:^ oii .otCovi ^ Jbfo o^o][ Jl^ jl^ VlK: J^(4 li^o :J-iLA ^ ^OpO V-^ y/ ."^J-^ O^ iji ^ JU^ o»^ M ♦ p * ?» ^ '01 25 ^off^ ) ,^,/A ji^f IL^Kif IJi^ ji^ A] » Ex. XX, 14. — 2 Lev. XX, 17. PATB, BTB. — P. L T. L lum habet, ita nullamiustitiamconsequi ; iustitiae enim retributio fiet in saeculo venturo , in resurrectione mortuorum , ei qui opera iustitiae fecerit; iumentis au- tem non erit resurrectio, ut remuneratio- nem accipiant eo quod sabbatum obser- vaverint ; neque ad iudicium accedent. Et quemadmodum olim iumento non est im- posita cuiusquam praecepti custodiendi necessitas, sic nec sabbatum proficit ei quidquam. Praeceptum siquidem dedit in Lege sua Sanctissimus non moe- chandi * ; iumenta autem moechantur in aperto, palamque scortantur. Lex in- dixit et sanxit insuper : Maledictus omnis quiacceperit sororem suam, aut quemquam alium propinquorum carnis sme^; haec autem omnia agunt iumenta. Scriptum quoque est : Non occides^; iumentum aliud ignoranteroccidit, eiusque carnera comedit. Iterum scriptum est : Quodlibet occide et manduca; verumtamen sangui- nem ne comedas*; iumentum autem pro- prium sanguinem delambit, et carnem immundam maiori ei voluptati est man- ducare. Si igitur iumento alicuius esset profectus sabbati observantia, prius fuis- set ab omnibus his immunditiis Lege inhibitum, ac proinde per sabbati obser- vantiam iustificaretur. 3. Haec ideo scripsi ut sabbatum de- — 3 Ex. XX, 13. — * Deul. XII, 15, 16, 23. 18 547 APHRAATIS 548 monstrarem omni creaturae laborem ferenti ad requietem datum fuisse. Nisi enim propter quietem omni corpori la- boranti fuisset datum, creaturas quae non laborant oportebat primis tempo- ribus sabbatum, ut iustificarentur, et ipsas servare. Contra autem videmus solem progredi, lunam iter tenere, stel- las decurrere, ventos spirare, et nebulas alte ferri , volucres properare , latices e fontibus scaturire, undas iactari, fulgura decidere et illuminare creaturam , toni- trua temporibus suis vehementer concre- pare, arbores fructus proferre, et rei cuiuscumque incrementum corroborari. Nec quidquam conspicimus quod die sabbati requiescat, praeterquam ho- mines atque iumenta, qui laboris ser- vituti subduntur. 4. Sivero sabbatum adiustitiam datum fuisset, utique priusquam Israeli pr^eci- peretur, Adae tradi debuisset, ut illius custodia iustificaretur; noque imposuis- set ei Deus legem ex arbore scientiae bo- ni et mali non comedendi, ne moreretur ; verum quia non erat Adam addictus la- bori donec praeceptum transgressus es- set, sabbatum ei non iniunxit; postquam autem praeceplum transgressus est, tunc operis laborisque sententiam accepit; ut terram tanquam nocens reusque opera- .pji ji^ li^ '«^^ K^et-lLf jif .^"f>i% ^} iLdJL v^i^' ^ ^), :^^»eiM |»o»^o :|fl l^i^MiA* ^^ ^>^ ).JL& :^ ^^ :^oil Ma^ ^jLg^ \£^iio :p,l IL4& :^ 1..«^ i^f^Anf j:^o :^^ JLJML^fo i)Ls;^^ ^;oM^o ^oil MiJ/o :^.^l h^yjjb>L vO0(JL»>d ^ IjUk^ ji )iofJMo :) ftvKv» OA. Sf r« ♦ ^^.^^ ^; jo :oi^ 2 |L4j5 iLiu:*, IjLfij Mli/ '^w^ jf .JL^_M-i j; "^^p i i^ i ^ <,\;off I&, s^Jou^ iij ji M^-o^ 1 '^^? f iis i! > '^.^^ liojijs jbai:j |iij ii^'^^^ 9 /• p 5 A] _ 3 A Vsk\^. — 10 A l-^VfO. 549 DEMONSTRATIO XIIL — DE SABBATO. 550 $Ko: 9 4 « A ^ 5 01^9 \%^>1, V-^^ _ i Jif :a>Jfjf ji^ y' r 0 d «? vA ^to ji «»f ; '^^ :ji:b^» H) s ^^ n 'A tV JLjf ^^!J! i^- ^J •«« y-^\ :ot^ V^{0 oiLGLMuCMio .|J^ J^fa s^f^ ^)a^lo :i&)i J*:^ jk»j 4^ |i>.JLM* J^ ^f y^ As-^j Jll ojL ,i^f? J^ t-ij ;cL^ :oSoi ^/^ /\; ^jLi K-^» ;ko2 ji \A:^ cxAj j jlKjf * ou^ y>^ ^ie^ ^^^^..cMKio ^^^n^.^' j* J^ IJ- ^ . Jiiu:^ 1^5} ^JJ K-^ j^cUmIo Joei }^\i f!H>\ J^% v^Laf ; J.V>\.<\ jiiL. JSoii ?» ?» retur; et mortem super eum [Deus] sanxit. 5. Si per sabbatum facta fuisset iusti- ficatio, Henoch per illud placuisset, et omnes generationes quae eum subsecu- tae sunt. Sed neque ob sabbati custodiam Noe vocatus est perfectus et purus a scelere, verum haec ei Deus locutus est : Vidi te imtum et integrum in generatione hdc^ Non igitur sabbati observantia iustificatus est, sed quod innocen- tiam in generatione perversa servavit, sicut ipsa res ostendit ; non enim scrip- tum est Noe saeculo se unquam immi- scuisse. Noe filius erat quingentorum annorum quando locutus est ad eum Do- minus et dixit ei : Vidi te iustum et intc- grum coram me in generatione hac ; eius- que perfectio , qualis nobis significatur, huiuscemodi fuit : cum vidisset gene- rationem Seth cum filiis domus Cain maledictis se commiscuisse , in animum induxit uxorem non accipere , filiosque non procreare, ne cum familia Cain, semine maledicto, commiscerentur et maledicerentur . Vidensque Deus cor eius purum et innocens, voluit ex eo fieri mundo renovationem^, cum eos propter iniquitatem eorum delere cogitasset. Et tunc cum eo locutus est, filio iam quingentorum annorum, et dixit : Vidi A] » Gen. vn, 1. — ^ Eccli. xliv, 17. 551 APHRAATIS 552 te integrum coram me in generatione hac * ; nondum enim ei proles nata erat, quia, ut e facto ipso docemur, quemad- modum etiam supra notavi, Noe uxorem non adsumpsit toto illo tempore , donec cum eo locutus est Deus et dixit ei : Vidi te integrum coram me in generatione hac. Nunc igitur, fac tibi arcam ligneam in qua protegaris^. Quae cum audisset Noe a Deo arcam sibi iubente fabricare, et dicente : Delendo delebo homines a facie terrae, eo quod corruperunt viam smm^; tum, anno quingentesimo duxit Noe uxo- rem e filiabus Seth, e benedicto iustorum semine, genuitque Sem, Cham et laphet, et hosce tres filios suos Noe admonuit ne mulieres e filiabus Cain acciperent; de- ditque eis e semine iustorum uxores, ut semen ex eis super faciem terrae servare- tur, atque ab eis mundus restitueretur. Ut autem noveris haec ita se habere , an- norum computatione te edocebo. 6. Sem, primogenitus Noe, duobus post diluvium annis filium genuit Ar- phaxad. Sem autem centum annos natus erat cum genuit Arphaxad , duobus post diluvium annis. Exinde nobis apparet Noe quingentos et duos annos natum genuisse Sem. Disce igitur ex hac sup- putatione Noe uxorem non accepisse priusquam cum eo Deus colloqueretur; A^] — 12 ir incipit &**... 13 A ^oi [^oi. f : r r 4 >fo l^ J^ J^oJe» :o»S. v^^fo jU^ , ^vvfN N^ )i,\i oij ^ JULI^Ji/ i^ Kid ^ \hSl ^ cu^ JJJajoa^ yaJUi^ ^j>o :J^}j* Jii^ Ji*j K^ J^VjS Jiij' ^ ^io6. ooU jf :^4a^^ 15 ^ JlJ:;^ ^ioaai -^AJ? yA ')-^ .J-vC^ v^oui!) >£^Kj% x\JA oii ^.^f yf ^«ouM Jia^ ^» ^UjS ♦ J i\* ^\%n,t ^o .1 - < ^ti sMl Ol^ ouk J^oi \ [ 4^1 \kj, ^ J^oi JJJo v^ ;a^ ^oio .'rli^l \i JJ ^ « vi" r, ^ ^j jk^j ^ JJ^ ^ .yoj:»^ SA x^ ^*io ji JiK-ij' w^! ^La>f \\ \%^ ti •J » Gen. VII, 1. — « /^. VII, 1; vi, 14. — s Ib. vi, 7, 12, 13- 553 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 554 ^ .j; ^p 1 » 8 r -r i fi ^t } * ' '^■^ *^ ' • -y ' •>^ Jl «d/e • M 10 ;^n n\ |Sa} S^l ^ ^Vlo ^Kjl5 Ij^ V^ !(^ Mo :^^ 7> r ^ K . ^^\. ^JK Xi»X ♦. ^X.^^K.N^V ^ V 4 y 20 ooudf"^»^^ :wOio^ \&ef. \ 4if\V) ^Ji^*j;o|f OLia oSoi ^-Jaiv* jJLsJ V-^f V-^ wOJO .| v>,\.< v^ I v> J^ «^>1^ OtAAJ ^^ l^ Jl IJa^o^J. j5 i^ij >i: ouk ^^.i^-ift^' U^\\ iu ^j Jif :^U h^i \4 Gen. VI, 7. — « Ib. vii, 1; vi, 18. V i^l |_^ |_LJ/ sSJL»f :o^ oJoLm 2^.^ y^ Uii ^l x^ idO oj(j oiK-^a^ |-a][ yt/t\ r^U o-aLi | ^ <, ^ r r . ^4^« ^tl KuJ , / T •> iLil t-io? vio^ ^ioop luM^f; ;|M->.^\ y-o^i ll^ ^^4^ ^^joLilJ ji 20 2 » w>y>..f. .T\ ^.-'Yt l\-^hU K U ; o1o l^ V 25 -r^ 557 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 558 Lm> :^^ |)-^Ki '^ jU^f,\ tJJ^ j^ ^;^ :|i^ 5 vif^ii ^^rnof ^ li^ «•»' »» _^f ^^.4^ jjLui j-A:^^: j^ J&n jie J {^^.-^v^ J|{^ jk^eL^I M y' ' r V < " V * <- * «^ JJoi:* JJl o^n^JL^ J K\Av> vi lif :ji^ o^j i KiuJuafe J ^tj •/? jL*i -^f* Jle. ji ^ij^j Jiij <^5* KldOf! oi^ lL{ pe .oilaijA:» ^»jf * . * * ML^ f> v** if ^l %A 01 I ,« > 'n jiiu^ r^/>^ J f^.jj? a>ffjf J?«5i.D -..J^Sukji J-^-fe ♦ jLxL» jie norum erat nonaginta septem quando arcam introivit. Tunc factum est dilu- vium, et generatio cornipta periit. Man- seruntque Noe et filii eius in arca donec elapsi sunt menses duodecim diesque decem ; et in ipso mundus secundus exsti- tit , eo quod integritatcm in generatione perversa custodivit , non vero quia sab- batum servaverit , nec magis per circum- cisionem iustificatus est , sed propter hoc quod tibi ^xposui. 8. Ex Noe deinde natus est vir fidelis, caput iustorum, Abraham, qui Legem observavit, etsi nondum posita fuerat; et genuit Isaac, filium promissionis , et lacob, auctorem populi. Hi patriarchae, [viri] iusti , sabbatum non servavere , sed per fidem iustificati sunt, sicut scriptum est : Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei [ad] iustitiam * . Isaac autem et la- cob , filii eius , in mandato et lege patris sui ambulaverunt, ac per fidem, non per sabbatum, iustificati sunt. loseph quoque iu terra Aegypti , non ob sabbati custo- diam in aequitate sua iustificatus est, sed cum uxor domini oculos in eum coniecisset, ut abominationem cum ea patraret ille , dominae suae locutus est dicens : Quomodo malum istud grande fa- ciam, etpeccabo in Deum^? In hoc loseph iustificatus est, non per sabbatum. » Gen. XV, 6 ^ ^ Ib. xxxix, 9. 559 APHRAATIS 560 9. Si autem inter mortem et vitam , in- ter iniquitatem et iustitiam sabbatum esset constitutum, iustis illis quorum no- mina supra retuli datum fuisset , ut illud observarent et viverent. Sed ideo edicta est sabbati custodia ut conquiescerent servi, ancillae, mercenarii et advenae, et iumenta multa, ut qui lassantur, a labore recrearentur. Curam enim habet Deus universae suae creaturae, bestiarum etiam ac iumentorum , avium quoque et ferarum agri. Ait namque Moyses cum legem populo revocavit : Sex annis se- minabis terram tuam et congregabis fruc- tus eius; anno autem septimo sulcabis et relinques eam , ut comedantpauperes populi tui; et quod reliquum fuerit edent bestiae agri^ De volucribus etiam haec Sanctis- simus per Moysen servum suum praece- pit : Si inveneris nidum avis ante cons- pectum tuum in quavis arbore, vel in terra, matrem ovaque aut pullos habentem, et matrem ovispullisve incubantem, non ca- pies matrem cum filiis, sed avolare facies matrem, et capies ova^ utpropter ea bene- dicat tibiDominus Deus tuus^. David dixit quoque : Pullos corvi invocantes eum ipse nutrit^. Ait David iterum : Homines et iumenta salvas y Domine\ lob etiamdixit : Quts dimisit onagrum liberum, etsolviteum iugo, quistatuit in solitudine domum suam, • ^ ^fo Jioi IJa^ W^O^ \L^ \J^ jf^'^^ il 5 ^jjk; ^S^; 'Si'^ \U^ )-»Ieio ^ «/ :oi^^ ojSi"^ joii.ji oti ji .< <•>% \Lu^ odL^ "^.o^aJo • • • ^f :|i$/^o/ 4^^^ M>fo :\^^^ o{ oiA M \LL>i a.M(ft.v^ il :o) g 1 "yye»-^ ^-^l oioJl iot cS^ r^^. M^ ^^S^y :\^i \JjI wJiiS.; :^ V^f o^ .j^iLbo 25 :pef oo^ «»fo .J^ ^j o^ \U^ 4 ^ r A9) — 9 i? om. lOs^^..."^ Ai — 17 B l>j». ' Exod. XXIII, 10, 11. — 2 Deut. xxii, 6, 7. — 3 pg. cxlvi, 9. — * Ih. xxxvi (xxxv), 6 (7). 561 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 562 lUj. ' |Ljt; fMoI pL^ |oop« ^oAo «^^ |J:;{o m^ i^ e "^^ :.m6I^ v^e^i ^ .^Ufo |4^^>^P.« M>QJLd l^ ijjb^ l^ ji l^; |fmJL .pL^ iJeoJL» ^Uf ^JIf 25 li^ ojLw^ jif .^JI J^» v^v* ^.!;v)ft; jjLi J^ ;o^» :ooi jJi^ f^ - >* et habitaculum suum in loco salsuginis * ? Iterum ait lob : Pullis aquilae parat es- cam^. Dictum est quoque de ovibus et iumentis : Omnia a te exspectant^ ut des illis escam in tempore suo. Das eis et ciban- tur; aperis tu manum tuam et saturantur ; avertente autem te faciem turbantur^. Sed et Isaias dixit : Illuc congregati sunt milvialter ad alterum ; ipse autem mandavit ore suo, et spiritus eius congregavit eos, et manus eius divisit eis mensuras heredi- tatis*. Ex his igitur vide universae crea- turae suae Deum curam gerere, nec cuiusquam oblivisci. Propterea manda- tum dedit et praeceptum ut die sabbati requiescerent. 10. Nunc audi quid dicat : Sex diebus fecit Deus caelum et terram, et cessavit quievitque ab omnibus operibus suis; idcir- co benedixit Deus diei septimo et sanctifi- cavit illum^. Quid dicemus ad hoc,quod requievit Deus die septimo ? Audi, et tibi Deum ostendam horum sex dierum opere nequaquam fatigatum esse , nec tanquam lassum die septimo requievisse. Absit a nobis dicere Deum lassatum fuisse ! Sen- sus autem est Deum sex diebus comple- visse opera sua, dieque septimo ab omnibus operibus quae patraverat ces- AM] — 1 A jficNAa. — » A om. ooi- — Ih, B LL» [^LLv — 7 A &^6ao- — 26 A oioi. • lob. XXXIX, 5, 6. — s Cf. lob. XXXIX, 30; vel eliam ih, xxxviii, 41. — 3 Ps. civ (ciii), 27-29. * Is. XXXIV, 15, 17. — 6 Gcn. II, 1-3. 559 APHRAATIS 560 n r 9. Si autem inter mortem et vitam , in- ter iniquitatem et iustitiam sabbatum esset constitutum, iustis illis quorum no- mina supra retuli datum fuisset , ut illud observarent et viverent. Sed ideo edicta est sabbati custodia ut conquiescerent servi, ancillae, mercenarii et advenae, et iumenta multa, ut qui lassantur, a labore recrearentur. Curam enim habet Deus universae suae creaturae, bestiarum etiam ac iumentorum , avium quoque et feranim agri. Ait namque Moyses cum legem populo revocavit : Sex annis «e- minabis terram tuam et congregabis fruc- tus eius; anno autem septimo sulcabis et relinques eam, ut comedantpauperes populi tui; et quod reliquum fuerit edent bestiae agri\ De volucribus etiam haec Sanctis- simus per Moysen servum suum praece- pit : Si inveneris nidum avis ante cons- pectum tuum in quavis arborCy vel in terra, matrem ovaque aut pullos habentem, et matrem ovispullisve incubantem, non ca- pies matrem cum filiis, sed avolare facies matrem, et capies ova^ utpropter ea bene- dicat tibiDominus Deus tuus^. David dixit quoque : Pullos corvi invocantes eum ipse nutrit^. Ait David iterum : Homines et iumenta salvas^ Domine * . lob etiam dixit : Quis dimisit onagrum liberum, etsolviteum iugo, quistatuit insolitudinedomumsuam, A9] — 9 1? om. lOs^^..."^ Al — 17 B |>j». > Exod. XXIII, 10, 11. — 2 Deut. xxii, 6, 7. — 3 pg. cxLVi, 9. — * Ib, xxxvi (xxxv), 6 (7). l&N |Ja:m: K^ v^ ^/o ^jLi, ^^; ili^ l^iS^ |-»£oio ^ ^f loS^ oi^^ loilji oik i^L^ iL^i^ «/ liU^ li^ >o iLjjLx^ ii^^ otlL^ "^Q^euie ^fo .m i^^^Uall Mt^ iy^i 15 • • • \^i :|^$/ ^ ol ^'^ y^^ ^fo : U^^ olf oiA M li^ i :\^^ "^ o{ \il^ "^ |Ju£aL^ 20 -^^ :yL c^ \ii^ \J.i w4»} ^fo .y^ \^ y^ ^ ^SA iot 0(S ^^^ J ^Vt wJL^i, :v^f JU/ wJl^S., :^ po? oilo .J^iK^ 25 :pof ool/ a/o .J^ Kj! a>^ J^^&^ ,^ Jfjj:. -yS Jf^ 561 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 562 |I4 o r t P^ ^ y^O^, l^ V^ o\ o^io • o >^mMK,^ ^j:»/ Kj/ ^^oi^ vjo y^ jii,: ^if ^i, rpo^f MiJif 10 ;o| \nk ft-» I ^ ^^x ^ J^ J^ ^^ ^ ^f ^l^ Jlilt^ jL&M^ oiL^ ojk»"^ Joukj oiL^W^f i^ J ^ o^ '^ oiA M^ ji ;e^ 15 4>jL^, J,::»ea:: pL^ |oom% «^ ji^; :V^f JLLJo oii J^ Jj:$]fo J.^vui J^ ^ "^^ :w.oiSfl^ v^oj^ ^ .^Ufo I /^y^> I^Sw^rV li^ ^ 'icl^ Ljoi 20 ,^uf, ^Jf^.Si'^^ peJJ JuIm .oUr^ • • • ^ Sj /<.'>'» J.JOQJL» J^ jjL^ j^ ji j^, jf/'» JJeoXd ,^lll ^jlf 25 ji^ oiL^ jif .^Jl J^; V-^V* ^.''VK»; jiA J^ ;eLi, :ooi JJI^ r r ^%.^y e/ habitaculum suum in loco salsuginis * ? Iterum ait lob : Pullis aquilae parat es- cam^. Dictum est quoque de ovibus et iumentis : Omnia a te exspectant^ ut des illis escam in tempore suo. Das eis et ciban- tur; aperis tu manum tuam et saturantur ; avertente autem te faciem turbantur*. Sed et Isaias dixit : Illuc congregati sunt milvialter ad alterum ; ipse autem mandavit ore suo, et spiritus eius congregavit eos, et manus eius divisit eis mensuras heredi- tatis*. Ex his igitur vide universae crea- turae suae Deum curam gerere, nec cuiusquam oblivisci. Propterea manda- tum dedit et praeceptum ut die sabbati requiescerent. 10. Nunc audi quid dicat : Sex diebus fecit Deus caelum et terram, et cessavit quievitque ab omnibus operibus suis; idcir- co benedixit Deus diei septimo et sanctifx- cavit illum^. Quid dicemus ad hoc, quod requievit Deus die septimo ? Audi, et tibi Deum ostendam horum sex dierum opere nequaquam fatigatum esse , nec tanquam lassum die septimo requievisse. Absit a nobis dicere Deum lassatum fuisse ! Sen- sus autem est Deum sex diebus comple- visse opera sua, dieque septimo ab omnibus operibus quac patraverat ces- AM] — 1 A IfiofiB. — » A om. ooi- — Ih, B tt» ["^tl.». _ 7 A fis^fiao- — 26 A aioi. • • • » lob. XXXIX, 5, 6. — 2 Gf. lob. XXXIX, 30; vel etiam ib, xxxviii, 41. — ^ Ps. civ (ciii), 27-29. * Is. XXXIV, 15, 17. — * Gen. ii, 1-3. 563 APHRAATIS 564 sasse. Et argumentum accipe Deum non lassari. David ait : Ecce non dormitat ne- que dormit custos IsraeV. Ille ergo qui non dormitat nec dormit, pariter nec fa- tigatur. Et filiis Israel ita locutus est Isaias : Haec dicit Dominus, eo quod as- cenderunt in cor vestrum cogitationes istae : Non potest omnino Deus nos ser- vare , dicit eis per Isaiam : Numquid me- tendo messuit manus mea et decepta est? aut non est in me virtus ad liberandum? Ecce in increpatione mea exsicco mare, et flumina ut desertum reddo, et computrescent pisces aquae penuria , et morientur. Caelos tenebris induo, et saccum pono operimen- tum eorum, quemadmodum siccavi mare rubrum in diebus patrum vestrorum , et aperui lordanem et transire feci eos , ita et hodie manibus meis possem vos ser- vare ; sedpropter iniquitates vestras venditi estis, et propter scelera vestra mater vestra repudiata est^^ et quamvis nequeam fa- tigari, ipsi me lassaverunt, iuxta verbum Malachiae prophetae : Fatigaverunt Do- minum sermonibus suis^ . H. Sed ausculta et tibi persuasum habe Deum nec lassatum fuisse nec la- borasse dum omnia opera sua creavit. Ait enim [Scriptura] : Verbo Domini caeli firmalisunt, et spiritu oris eius omnes exer- ^ #^-. I^r^ #V ^r ^rl^ 4 ^f^r^K^ JA^ ^^^ .^; ..oiofL^ v^oCsi ^ ^ jij :^ v-^ v^l J^ jii. \ wJLsio . j(i ji ^f ^ jio yoU ir 5 jjLiJL^ ^a>f "^^ JJSyJo pof j^^ ^Mii/ ji Om^^jV»» ^yOiVS. '^^i^ ^f :|^/ ^ v.^ v^i :^% jL^ JLd Kjk ol ifdo ^ i;^Z jfj^ 10 liiiuS V/,vii\ [Sl .t^Nv^o :^K^ ^ ^ ^ "^i • ^ Kx^/f y^l :yootK /l jjt-^ |.^jqdo 15 \ma^ [J& ^fo :vOjf i^4o x^ii^ ynnvoi^M^ ii ^ycbuD^f; ap|j> JL£oi •yCkrLbo/ KiLdAsA/ yoiSov^v» yoKx^j ( } w^KijiJ M/ jjjk >S. ji»^ 20 4>voaj:^KiLa o ^? " jji ji ji^, s«i^/. J..:^ o^^f J^^ otftC^ood :,^ 25 9 •V •• r ^ 4 AB] _ 3 A om. A.. — » i? >o». _ 10. A ^90 26 A oiL^^ ^ooC^do — 7 A |6o*MM ^o^^%. le B Vm [V^- — » Ps. cxx, 4. — « Ijj. L, 1-3. — 3 Mal. 11, 17. 565 DEMONSTRATIO XIll. — DE SABBATO. 566 " • • • ^ * yj» \i^ ^;.<»2^ :0|f^ yS ^Jlf ^jLi^ jf^ jif .jioji ii,5 jilaj: ji. 10 JL^ iJl ji, i^ v-^vf \^^^ 4 jio IJA ii, :|i^^ i-^1 \kji>^ .«M \ 4i^m\ Ml^ i^^ 15 i'. ^' .jot^oi: -^.j^ :^ jio ijjk ji. P :^I^ijL^ I rf^.^ft^ J..^:.^-> .'? N^ 20 001 •, ,/ ft II J ,ii v>t, ^J-JLg^ po/, o&i U^S .w.oia^' JA^ uJ/ v| '! ^Vl J-SiJ^ oiL-iVi/, :V-bo^f :Jf > jifo .yL^i I,; -» V hs^ixU ^_LLj M5^ jlf, :po'f, j '.,\*"> yoouS^ oi/ r * >' H :: j' ^ y^ogLSLd^JL^ odjo J^^d^ oiJ> 0|^\o 25 ^^^ jo .jL^J^ o^f g / iUf jo .r r Al^] — 3 A 11/. — 8 A \i^U [W-N- — Ib. A ludaeorum UVbov*% [^;m-N. _ 9 A Uu/» [Vtt-N. • • ••• •« 10 A om. o»a. — 23 i? p. -. 24 A o»^*./. ' Gen. VI, 7. — - Rom. iir, 6.-3 Hebr. iv, 8, 9. 569 DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 570 :|*oJi ^ y.Xr .j^5^ 01 ^ .* m "^i • ^ f ., ^vvfN v^ l^ «^ vi -r f Sa\ N ^ioi).^ oooi vOJOi; ).fO|^ 10 ji^ >"!:#?» xr ^ j«-i^ 7» 20 ^oi .v^oi^ oooi Jq»^c:« c^ikA^epio oU Mj! i^ "^ ^»»^ x;! y^ :Mxif V-^vJo6. po1 .-01 jf-} j5^ ♦M4-^^ <^-^? : Jb^--Li -01 Jl^; jij jL^ v-p! ^^ -r^l ^^ ^f\ . r.K^ vfif ^^.jLSi 01 /\..i l^, oU^ ^! |L^ ^ .-'N ■■>>" ii! ^K , ^ -I v^ "^f? •t— ^ i-^f jUfo ji^ jLxlL l^ouo y>^ v^ ii soli yiolavenint, sed sacerdotes etiam illud in templo temerabant, et a peccato erant immunes ; nam die sabbati admo- vebant sacerdotes sacrificium , victimas immolabant deglubebantque, caedebant ligna et ignem accendebant, neque obiurgabantur tanquam sabbati violato- res, qui iussi erant talia exsequi. At sacerdotes quorum erat populum a pec- catis mundare, sabbatum si transgre- diebantur, utinam saltem in abdito fecis- sent ! quin imo in ipso loco ubi peccata expiantur consistebant , et neutiquam delinquebant , peccatumve contrahe- bant. Quare igitur illi nimium iactantur in eo quod sabbatum observent, quod ad requiem datum est, ut tibi demonstravi ? 13. Sed audi quale sit sabbatum in quo sibi complacet Deus. Ait illis Isaias : Haec requies mea : reficite lassos ' . Iterum dicit : Qui custodierunt sabbatum nec polr luerunt illud, hi sunt qui foedus meum fir'' mitertenuerunt,etelegeruntquaeegovolui^. His qui non polluerunt sabbatum, quae est requies Dei, nuntiat promittitque mu- nera. Ait siquidem : Dabo eis in domo mea et intra muros meos nomen melius a filiis et a filiabus^. Nihil enim proficit sabba- tum impiis neque homicidis aut furibus ; sed iis qui elegerint quae Deus voluerit. AB] — 1 A 3{o- — 9 A oooi ^ioiMo- — 16 A IfioA. "^ [\bOA "^ >».ma. _ 10 A pol. — . 22 A oif. — 2tt A )6da ^o- » Is. xxvm, 12. — ■« Ib, Lvr, 4.-3 Ib. lvi, 5. 571 APHRAATIS DEMONSTRATIO XIII. — DE SABBATO. 572 et custodierint manus suas ab iniquitate. In his babitat Deus, in his commoratur, sicuti dixit : Hahiiaho in eis et inafnbula- bo inter illos\ In diebus enim Isaiae, sabbatum quidem observabant, sed in operibus gentium contaminatarum am- bulabant, et eadem quae Sodoma et Go- morrha agebant opera, gentibus autem dicebant : Procul recede, quia sanctificatus sum^. Propterea Isaias dixit : Haec fumus fuerunt in ira mea, et ignis ardens tota die * . Et eos abstulit et depulit de terra sua , et in omnes gentes dispersit, quod requie- tem Dei non custodierunt, sabbatum cor- poral iter observantes . Nos vero servemus sabbatum Dei, videlicet quidquid eius recreat voluntatem , ut sabbatum requie- tis ingrediamur * , in quo caelum et terra sabbatizant, quiescunt et recreantur uni- versae creaturae; neque erit ibi fuga, ut ait Salvator : Non fiet fuga vestra in hieme neque in sahhato^. Et Apostolus di- cit : Hucusque stat sahhatum Dei^. Brevem illam de sabbato demonstrationem scrip- si tibi adversus eos qui hoc gloriantur. Explicit Demonstratio de Sabbato. 9 r & r idSfi/ ^iv^i> 15^ Mj! }^ jLai o5oi ^S^' v-^ iJ^i l^A^ o&i . -^"^^^-^ "^^ .«^: ;)Jav>a:.^ o^oi ^fe •^! ^ ^.<.^ ^ ,\Ji .tr Av>f IUjo w>^6^ \lSi c;&i ^Af ^ep« JJ^iio J .'VI» ^^;K->>v> o(i; \.,.'.:$i JSop jio ^JJL^ ^^oilS^ ^^ ^'.^&io JooM ^; :^^ po/« yU ^flo^ ^l J .'. £^6 .lL>L^ \6hJL^ y^xiiifi;,\ .J^; oiLal ^ l^a^^^Df^f r^! ^ yk K^Ki j rfi .'» ^..t:^ j_^ «JK^aJLf JK^OmI J^viVjt A.B] — 0 A eoi eet '^- — H A om. ^». — itt A sabbatum f)ci quielem praestans letSkf l&a.^ » II Cor. VI, 16. — 2 is. Lxv, 5.-3 /ft. Lxv, 5. — * Hebr. iv, 11. — ^ Matth. xxiv, 20. — »• Ilebr. iv, 9. V^9 [t^^l DEMONSTRATIO XIY EXHORTATORIA 5 oi.:^^ vuJ: j^; ji^ oiJLJ. ?»#_•• K ^^ •• _ ^ >0 yOI-^iO v( V* •> ^ 1-^? 15 t^^iT^MO ^S^/ ya i ft l\ %d(0 y^l t\90^ yOJ^ l^ .^ - r r. JLdojpD ^^ ^oipo ^slLxII «opopoo 1 . Consilium cepimus omnes nos dum congregati sumus, scribendi epistolam hanc ad fratres nostros universos, ec- clesiae filios , in variis regionibus degen- tes, [nos] episcopi, presbyteri, diaconi, totaque ecclesia Dei, cum omnibus li- beris eius in diversis locis , qui apud nos sunt : fratribus nostris carissimis ac di- lectissimis, episcopis, et presbyteris et diaconis, una cum universis liberis eccle- siae qui apud vos sunt, omnique populo Dei, Seleuciae et Ctesiphonte et per varia loca existenti , sit in Domino Deo et Vivificatore nostro, qui per Christum vitam nobis dedit, nosque ad se acee- dere fecit , pax multa. 2. Notum vobis facimus, fratres et amici, et dum vobis nuntiamus, apud nosmetipsos recordamur ea quae nos- tris diebus evenerunt propter peccata nostra, quae multiplicata sunt et acer- be praevaluerunt. Nobis acies mcntis AB] — A in titulo : Demonslralio de exhortatione et contenlione U^u^^o U^^ |ft^a**t. _ Ih. B add. XIV »• [&«A«*t.. ~ 8 A ^I- _ 6 A ('n omni loco UI "^Aa^ [U1 Uldv _ 0 A i/s^- — Ib. A |.M^ o»i^o* — to A «A^ma. — 12/7 J.xd9. — 13 A om. secunda manu deletum V»«««m ha^- — 19 A ^ • • • add. secunda manu f»**lo [^^Mmll* 575 APHRAATIS 576 hcbetata cst , neque animas nostras ex- citamus, ut Deus ad nos respiciat, quem- admodum dixit per prophetam : Conver- timini ad me, et convertar ad vos\ Osee quoque ait : Tollite vobiscum verba, et convertimini ad Dominum^. Et Isaias : Quaerite Dominum ; et cum inveneritis eum, invocate illum; cumqueprope factus fuerit, derelinquat impius viam suam, et vir ini'- quuscogitationemsuam^ . Iterum scriptum est : Si quaesieritis Dominum, reperietur a vobis; si autem dereliqueritis eum, dere-- linquet vos\ Apud Davidem etiam est scriptum : Dominus prospexit de caelo, ut videat si est intelligens et requirens Deum; omnes aberraverunt simul, et reprobati sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum^. leremias autem ait : Quaesivi in populo meo virum qui saepem obduceret et staret in ruina ad faciem ter- rae, ut non perderem eam; et non inveni*. Et rursus dixit ad leremiam Dominus : Vade et dic viris luda et habitatoribus /e- rusalem : Usquequo non recipietis discipli- nam ^ ? Dixit adhuc per prophetam : Vo- cavi vos, et non respondistis * ; clamabitis ad aures meas voce magna, et non exaudiam vos^. Iterumque scriptum est : Nullus est qui agat paenitentiam super peccato suo^ et dicat : Quid feci * * ? lo r S^sjjc^ oxd '.\jioi \ :\\U -Mt^ s .* ^r 10 Jf^/ o^^ vH^ -^^ ^-^ ji_x4 T--^! K Af> ;n .^\K mfo K.,f:.\-a? :w-^f J /v»^fo .^ i^l i5 ynljo S-^L» \^i-^ Ji-a^ w^mJL» j» \^\U «..y 4 "^ JiL^Uk^ )^f oiio .JL-^f jo :nt /\ -. r,\ 20 >^ v> < \^ J|io»_i, Jf •> S^\ o^io .^ 1 N V. «f jio j^^ jLl^ ^lfj^ JLi^ \^\j^ OiJisJkjL^ AB] — n A aA%. — 6 A uoioo1;o- — ItS A Ud{o- — 19 A po}. _ 20 A >Qi^i^ t^OM^o- — 26 A ^. » Zacb. 1,3. — « Os. XIV, 3. — s Is. lv, 6, 7. xxxv, 13. — » /6. vii, 13. — » Ezech. viii, 18. — * II Chron. xv, 2. — * Ps. liii (lii), 3,4.— — lo ler. viii, 6. • Non lercmias, sed Ezechiel xxii, 30. — ^ ler. 577 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 578 jlojLd fi ->N af ^ ^ I^Sjl^ 5 : '-fo r 7^ U? :V^'f sa&lo .sadU jl jL^ i ji \i t S* ii |J[^-aujL4 ^ J{-^ «aIo^ ii 10 : ^^ #^ J^ ja^ Mj 2^ •• p o > m lo : \\-^i n \o - :j^," mO I ^ h ii Q^bOJO ^ioMLAJ o^; :) f^mv> oIa>^ J^ |K-fta..D o«^ ♦I g^g^^ A->L> :) .^\v> JLoUi # r V* r r 4 ^ \-^\ ^ ^ r s^ r " I t4 2^ a^oU/o • • • SLJ :ii 4 •• -^ 15 ^ :j .•• %^ 3. Surrrexerunt enim in populo nostro duces qui legem dereliquerunt , et glo- riati sunt in iniquitate. Possessiones sibi comparaverunt , et avaritia devicit eos. Mutuo dederunt sub usuris, foenusque acceperunt; et nemo est qui recordetur eorum quae scripta sunt : Ne accipicLs usuras aut foenus \ Et : Qui vult hahitare in tabernaculoDomini,pecuniamsmm non dabit ad usuram^. Rursumque ait : Qui foenus non acceperit, atque ad usuram non commodaverit^ ^ nequeullum ex his flagi- tiis exsecrandis admiserit quae Ezecbiel recenset, in illo complacebit sibi Deus. Exstant hoc tempore homines qui rem violentia gerunt ; pervertuntiudicium, et personas suscipiunt; noxios absolvunt, et innocentes condemnant; amant divi- tes, et pauperes oderunt ; pascunt semet- ipsos, et disperdunt gregem*. Mundus eos obcaecavit; munera requirunt, ae- quitatcm proiiciunt; a correptione ab- horrent, et amant iniquitatem. Humiles aversantur; superbos et arrogantes et iactatores diligunt. In diebus eorum lu- men exstinctum est , infatuatum est sal , doctrina obscurata est, lexque defecit; vineavastata est, et spinae creverunt. Dormierunt homines , et malignus ziza- nia sua seminavit* . Fluctus intumuerunt, AB] — » A IftMdfo- — 7 A o3^- — 8 A IjjAao- ^ 12 B om. I;^^^- _ 18 A IIoiamm. 1 Lev. XXV, 36. — « Ps. XV (xiv) 1, 5. — » Ezech. xviii, 8, seqq. — * Ib, xxxiv, 2; ler. xxiii, 1. — 6 MaUh. XIII, 25. PATB. 8YB. ~ P. L T. L 19 1 579 APHRAATIS 580 invalueruntque procellae. Aurigae cor- ruerunt, et currus perturbati sunt. Som- no capti sunt navarchae , et naves eorum submersae fuerunt. Lex religata est, et testimonium obsignatum, factusque est sacerdos sicut populus*. Magistratus aurum postulat, iudex repetit munera; princeps quidquid bonum sibi videtur loquitur. Egenos contemnunt, pauperes terrae exterminant. Mordent dentibus suis, et praedicant pacem; et si quis non iniecerit ori eorum quidpiam, praedicant super eum praelium^. Abominantur iudi^ cium, et omnia recta pervertunt ; aedificant Sion in sanguine, et lerusalem in iniquitate. Principes eius in muneribus iudicant, et sacerdotes eius in mercede docent ; prophe-- tae in pecunia divinant; et super Dominum confidunt, dicentes : Ecce Dominus in me- dio nostrum est^. Propterea ecce eriteis nox et tenebraepro divinatione * . Ira pleni sunt , iracundiaque tument. Gaudent cavillari, in delinquendo delectantur, iucundum eis est inter se deridere , quasi mel co- medere et favos avide lambere. Aequitas corruit, correptio fugata est. Viri hones- tissimi viluerunt, doctores in contemp- tum venerunt ; vocaverunt bonos malos et malos bonos; lucem pro tenebris reputant, et pro luce tenebras; amarumque dulce di^ cunt, et dulce amarum; sapientes sunt in 10 ;^-,..v>fo ^/\ -h^ M^ "^ \ f\ \ ^ ^ . \ v> iL M • ^Je \J,y£ ^^iouj .^l^^^fti jl^i^ jI ^l '.^'^ y-L 20 '^^f .... |< viv> \i V, A v> .j^ I >%-H\A J.-Ll* O^ -'^ I .*\,.v> l^ v; I^L^ ft VI rf> 25 ^ \'^ o^ :j(2oa^ Ai^] _ » B om. |nA^\. — 12 A 1;^la. _ 17 A |MJb. — 22 A o^io. — 23 A a«^6^{o- 1 Is. XXIV, 2. Os. IV, 9. — * Mich. iii, 5.-8 Ib, iii, 9-11. — * /6. iii, 6. 581 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 582 K \A^m viou&i/ '«^..Lx)^ :c*;.^ '^^JI^ \ A i r.\ ^^^ >y^ > ^ -^ \ ,\> ) i ^}\ OUJLaJo fi y. L. .^ ui^ ^S^^ v}^ yS> M/o :M-i? n ^ n- <, :'^U 20 2u.f UU^ ^ jsr N^ c*:^/ >^ I ? 1, V; :oSoi ^^^ «^^^^ ^ U^f 25 >>)l^ Mpo vf^ >oiLjj :j.^Llj oculis suis, et coram semetipsis prudentes ; iustificant impiumpro munere, et iustitiam iusti auferunt aheo\ Visiones defecerunt , et prophetia destructa est. 4. Quae egimus , ipsa evenerunt no- bis. Exspoliati sumus , vexati atque dis- persi. Qui propensi non erant ad dan- dum , a nobis exposcunt ut ipsis praeter mensuram demus. Quoniam inter nos oderamus , multiplicati sunt qui oderunt nos gratis^. Quia cavillati sumus, ipsi deridemur ; quoniam sprevimus, contem- nimur ; quoniam mentiti sumus , menda- ciis decipimur; quoniam voluimus efifer- ri , humiliati sumus ; quia oppressimus , ipsi opprimimur; quoniam laesimus, male mulcamur. In his, dilectissimi, quidam ex nobis ambulaverunt , non iudi- cantes iuste , et aequitatem non perqui- rentes; et nemo est qui prophetam commeminerit dicentem : Quaerite iudi- cium, oppressis benefacite ' . 5. Etenim Deus noster in multitudine misericordiarum suarum exhortatione homines interdum compellavit, cum ini- que agerent ; convenit etiam in iudicium cum ipsis, at quamvis id possit facere, vim non adhibuit. Ait namque Isaias propheta : Siat ad iudicandum Dominus, et stat ad iudicandum populum suum, Do- AS] — itt B uauau». _ 17 A ^aamo- _ 22 A secunda manu additum ^i&mMv -. /6, A \u^o .|ai{ uia "^ Mk _ 23 A secunda manu add. 001 [«^^. » Is. V, 20, 21, 23. — « Ps. LXIX (lxviii), 5. — ' Is. I, 17. 583 APHRAATIS 584» minus ad iudicium veniet cum senibus po- pulisuiet cum principibus eius, quoniam incenderunt vineam, et rapinam pauperum collegerunt; superaverunt et rubore affece- runt imbecillos^. leremias vero dixit : Intrabo vobiscum in iudicium , ait Dominus, sicut iudicio contendi cumpatribus vestris * . Micbaeas etiam ait : ludicabit Dominus cum populo suo, et redarguet Israel^. Rur- sus dixit Isaias : Adducite iudicia vestra, dicit Dominus ; afferte cogitationes vestras, dicit rexlacob*. Moyses quoque ad Israel dixit : ludices et scribas fac tibi per singu^ las tribus tum, ut iudicent populum iudiciis iustitiae. Neque acceptabis munera, neque accipies personam; itaparvum audietis et magnum, ut benedicat tibi Dominus^ . Sed et in terribili iudicio Sodomae exbibuit Dominus noster benignitatem , et mise- ricordiam suam ostendit Abrabae, cum illi iudicium promisit non cum iracundia ferendum. Seipsum rursus coram Eze- chiele defendit propter iudicium du- rissimum exterminatoris , qui egressus fuerat ad vastandam lerusalem. Cum coepisset propbeta conqueri : Quare con- summationem efficis ex omnibus reliquiis Israel ? rationem ei aperuit , ostendens ei abominationem viginti virorum; et exploratum habuit propbeta impios ius- '•^ .1 p y\ \o cn VI \f ) ^ fl> yx^ xvo \ i QNviiiO |jV)^ o^-^(2 ^^Jl ^«oiftJLdtoi oJLoud(o oojo ) I ^ flhVH yo^ivi^ y^/; :po/ V^\^ • •v^^as^j j>Qi KJfj yJk :M^ '^\ 5 :o»^ yaL Mpo vif; :pef ) K /vw ^\ ^ ^ ^ K ^ .*^ j«a^o jiif* ^'^ijaip. pof ^ia^o lo yS. jio .jU-^jy, M-'? ^Ai^ jf ^ViJL^ oJ^a jo Jf.^ ^«^.^ ^r\V>; v^.^ \^ yJi jf^ji / ." »> JuJU* "^ «fo .J-Sy^ ^i^f 15 v^^J 1-^ o»-26; v-^J j>oi^»: :oj^ pof ^ oii^r ^^e^it^ii «OL^/o :jf J f ^ «> ■':v> ux^ ^ Jlipl Ji2» 20 ^^V-^Jl^ J „'■ 1j J^oi ^ .>ijiUjl ^^^ j^o^ Kji> f.^ J f v^Nf :,^;;-^ ^^t^? ji^W ou'a-S ^i Jb^J.iJ-d» oSi J .' A I ym ( ii ^l fo 25 « ».i vcQu^Ld/o .J I vtoa "«' ^/\'.;;v> Afi] _ 3 A l^a.^ ofi^o [osio- _ la A U«9. _ Itt A om. tU»9. ~ 2i A >Qi^9ll* 1 Is. III, 13-15. — s Non leremias, sed Ezechiel xx, 36.-3 Mich. vi, 2; Is. xli, 21. — * Deul. XVI, 18, 19. /6. I, 17. — » Ezech. ix, 8; xi, 13. 585 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 586 Jj^ ^ V-iK^ c^ K^j JjL1( vi<^ JULi/ olI^ ^/4i\j ^V^ m\o 10 \ n\vf\ oii JLij ^ sj( ,-- v ^; ^ J^ii^ JLb^Jj H^ JfioU; J^^ JJLSj^ oio/ tJ^Jui:;: ^. ^' ?♦ r y r 15 20 tam recipere mercedem. lonam pariter suasit cucurbitae germinatione ; iste enim misericordia motus fuerat quod exaruisset; et dixit ei : Tu misericordia moveris propter cucurbitae plantam, quae una nocte nata est, et una nocte aruit; et ego nonparcam Ninive civitati magnae, in qua sunt plus quam centum viginti millia hominum, praeter infantes etparvulos, qui nesciunt [discemere] inter dexteram et si- nistram suam, et iumenta multa* ! Iterum quando vineam suam vqluit eradicare, quod fecisset loco uvarum labruscas, considere fecit in iudicium viros luda et habitatores lerusalem, et ait : ludicate inter me et vineam meam^. 6. Gonsiderate, dilectissimi , benigni Creatoris nostri misericordiam, qui cum in ira malos vult perdere, innocentes tamen eripit et servat. Nam generatio- nem in diebus Noe consumpsit, quoniam inique se gesserat; Noe vero et filios domus eius , propter misericordiam suam tuitus est. Sodomam et urbes vicinas subvertit , Lot vero ab excidio liberavit. In Aegypto rursus quando primogenitos Aegyptiorum interfecit, primogenitos filiorum Israel vivos servavit. Tandem in diebus Ezechiel, cum civitatem vas- taret,signum frontibus hominum ius- AB] ~ 8 H loLj "^ [«*a«f "^. _ 7 A om. ^ jb^- ~ ii A op«p. _ i2 H oLo{o- |aix. — i3 AH o;^{o- — i6 H »oo{- — i7 H Im "^ «S^o{o. ^<^' r^ i-i^ ^ ^f^ • ' • ^ ^ eio totlf ^ >^ Na^j^i m > .^^ oddf J^^ ssJl J^ij^ lon. IV, 10, 11. — ' Is. V, 3. 587 APHRAATIS 588 torum imposuit, eosque liberavit. Non ergo Deus absque iudicio damnat. 7. Hodie vero in populo nostro reperti suntiudices sapientes, singulari scientia praediti, qui homines in iudicium non vocatos iudicant atque condemnant. Id autem durius videtur : eos scilicet, quam- vis singulari scientia ornatos, non so- lummodo tales in suo iudicio mulctare, qui inter dexteram et sinistram suam sciant distinguere , verum etiam pueros et infantes plurimos in materno adhuc utero [latentes] ac nondum natos , pau- perumque, et egenorum, et [virorum] foederis sancti * multas myriades. 8. Repertusest apud vos quidam fra- ter noster^, corona insignitus, quem re- gio sua nulla observantia colebat. Gum ergo a sua provincia non exciperetur, reges alios procul distantes adiit, ca- tenas vinculaque ab eis expostulans, quae in regionem et civitatem suam dis- tribuit. Nos vero existimamus pro ca- tenis quas ille rex diademate cinctus reges amicos suos rogavit, magis ex- pediisse poscere munera, quae prin- cipibus , popularibus civibusque suis catenarum et vinculorum loco dispen- saret. Audiat sapiens et intelligat; propterea enim haec scripsimus, dilec- 54?.r ifi^^ 9 9 U .vo^f ^j^o Mi!) y^ lA ..\ ; j v^«ai i .y a jf v^ K^ jiv>if>\ J f.-^v^; ^^ ^^, jJLips. j^sk^ Jf^^^ ^! i! :^/ -. . .:v> 10 ^Jorf^^fj ^! jiAJL^f JjLL^ ' '^5 i o^ii ^o .oi-d a^$ i oiiijle J-^I 15 l^ ouk Vf -oi^ ^ ^ nv> J^j ■^'^ jL.i; ^-jLJ j_jm M^ V ^ f* •^ #• '^ :Jf^o iLLll v^oudp M^ >otK i ^ vi\.o oiUJI j^ ^ ^^ , ai^ fc I i| n rt> fc I ii 20 ojL J^oi j J \J^i ,^fyr. \ n^\v; l^o^ V^ vJouL^ J-iL:^% '^ ^ 0|N 1 ^i VK» 0|9i( sX I ^\0 \ » >!? ^/^M tissimi. Nam cum rex coronam cingit ^>gXxi% ^^otoJi^fOf h^y^o ^^ fi o V* i^ civitate sua, et in medio principum ^ l^ io^^ ^ ♦lfX*CVv? suorum regnum suscipit , cumque omnes 1'^K. ^v^^f' ^-£. bono erga eum animo facti sunt; tum ^^ ^^ra / * r arcam ingreditur, donaria muneraque 5 w\ Ji v>i^ \l i^m [±a\o JK-ioiQL^ • *• • u ^ ^ piurimasumit,etcunctisprmcipibussuis ) • ^ • ^ •? ^^^ • %-oiaLa>oJ yOoi^A^ dispertitur ; oblivionis legem per totum |iv > i i j ^ fo >otio n >v> oi >*^ ^ regnum decernit , vincula carcerum om- oi \ n •^f Jf / it>/ K n "> yoniN *>» nium in universa ditione sua confringit, .^ & \X^ JL.rfLjCD/ Jf ^^ : ouLiO^yaiJi captivos solvit , educit inclusos , miseros 10 ^^j<^ } ^^^t>^K ^,,.5^0 z\JiJL3^ relaxat, quod regnum suum nuper re- i^ if' V '"^^''iL^if K cepit. Et sic confidunt ipsum in regno suo corroboratum iri, et in populum universum dominationem obtinet. Ve- >r» y^^ ' ""^ ' rumtamen peior est iniquitas iUa pecca- >? ^^ Jin >*> fl> j90i ) i » ^ to Roboam, et iudices illi tenuioris 15 ^kO J f i f ^y^; buit Roboam in consilium * . 9. Audite iterum, carissimi. Sicontin- ^ «V^ ««* ^ gat ut aliquis rex magnus super posses- J^ > ^ ^ / n to y^ } S\^ JooM sionessuasuniversaset omnemregiam, :oifekA^ oiSo^^J^ ^^ -^ ■ ^ oiSo ^^^ constituat procuratorem ; ille vero ini- 20 ""^^iJyo ^j) * K^jL-auGD j^ - ^ 0010 q^^ ^® gerat, adversus conservos suos se ^^^ ^^_l*IJLJ ^fA 1 <% extoUat, ac contra regis ministros effe- '. ''fi'"!'^ ^''^''iC ^li^v '^ ratur,eosquesineiudicioautexcusatione f. * apprehendat,invincuIaconiiciat,verbe- J mV>jo ^/ fomjLJo 90^1-1 ., , . * ♦ • J - ^ • ribus probnsque oneret, et sic ludex sd— Oi.^ p 001 ; ' '?© •nJ-J( t-^J-^© constitutus non inquirat nec cognoscat julI] Jo ..-^/ r, vf ^ ii 25 ty^» a *>j y(o y ^ • M y( "H— » P^ utrum nocentes an innoxii sint, servi ^ - ^ > VK> I -^ ^^ '^ - ^ - "^ 1 ^ autem illi de carcere et de custodia con- AB] — 4 A oiK^- — 6 A |«fri^»f. — 13 A oi.)e^. — itt A ^^fo* — 17 A audi iterum, carissime ool "aooj.. _ 18 A 1&.d o^ [j^^f. — 23 A 9^P* — 84 A Il»9 ooio* -. Stf A ^|. 1 I (III) Reg. xri , 8. 591 APHRAATIS 592 querantur, et domino suo denuntient : * Praefectus ille tuus , conservus noster, vinculis nos alligavit scelere insontes, non autem iudicavit, neque interrogavit nec reos citavit ; quid vobis esset dicen- dum , fratres ? Numquid praepositus ille domini sui laude probabitur? Scimus talem procuratorem , qui conservos suos indemnatos vinxit, iniuriaque affecit, e potestate sua a rege eiectum iri, ut quem- admodum sodalibus suis fecit, ita et ei fiat. Sic enim Rex nobis scripsit : In quo iudicio iudicaveritis, iudicabimini * Allos- que accusans et admonens dixit : Videte quid audieritis : In quo iudicio iudicave^ ritis , iudicabimini ^ . 10. Elatio vero aut arrogantia multos deiecit. Adam superbia sua e paradiso detrusus est, et pulvis cessit in escam serpentis. Fratrem Cain occidit insolen- tia sua, tremensque et vagus fuit super terram^. Gham, quod animum extulit pa- tremque derisit , maledictus fuit , et ser- vus servorum fratribus suis effectus est \ Propter superbiam suam Esau primo- geniti iura perdidit. Quia se obduravit nimiumque extulit Pharao , in mare ru- brum demersus est ipse cum exercitu suo. Et filii Heli, quia contra populum su- perbierunt , a sacerdotio Sancti reproba- yK f ^ ^K n ^ 09 l^— »019 t% k.? ^^^^M i -^jo -^'f i-u, iij oJijL^: I «g^^ M^) ■^\v;,-v4^ V? ^J I I t^ >9 :>oN \ \ft i ) 1 v> o\^^^ 4 ^ d \ I 15 '^ ««^ •> t-ao( OlLo^ '"^k.^^ OA^ ioi .a^ ) ..yi I :> ^ \ l >l^$U/o 20 25 A£] — 2 A^b^Hf^ «^i* — 12 A om. ^ai{. _ U ^ ^^llf. -_ 21 H uoi^fl. _ 2» A^^^"^^. 1 Matlh. vri, 2. — « Marc. iv, 24; Matth. vii, 2. — » Gen. iv, 14. — * Ib. ix, 25. 593 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 594 I f\A o • ^^r ^ ^^•l. ^ O " y 4 ^ol/ jk:^ «au^ >»i$Uf; ;e^^.juCafo 10 '^^Jk^o .oiks^ vU jo ^ j - -^- - .oiL^-mI KjsLxJeiif '-fl ~ r ^f; j ^\ v>o .j { <»^ ft ^ ^ ?; oil ^fs^l i o^f 'VS: ;Q-S;Uf, ^^ .ja? ^' >-f v-i/? ^' J ;<>.S.«^ 'C^i^ J-^» P J.vir-> "^ 25 yJi ^f Kia^ ^ioiii^l V^OI^ t.rfnn/n^^v^i JJLLdf oiia:^!, :«A^Ka)^ ti sunt. Goliath Philistaeus propter suam adversus David insolentiam , deiectus et confusus est, atque in superbia sua ce- cidit. Abimelech, filiusGedeonis, adver- sus fratres suos gloriatus est, et inter- fecit eos; incidit autem ei maledictio loatham fratris sui. Absalom, qui se ex- tulerat et regiam dignitatem subripuerat , corruit et coram servis David deiectus est. Adonias, filius Haggith , qui regnum sibi arrogaverat, ipsum nequivit obti- nere , neque in arrogantia sua ei suc- cessit. Achitophel, hortator scelerum, superbiam suam ipse demisit. leroboam , filii Nabat, servi Salomonis, qui seditio- nem in populo concitavit, memoria pes- sima in Israelremansit. Achabfilius Amri avaritia deiectus est ob hereditatem lez- rahel,[et] retributionem accepit. Et regi Edom, qui adversum Achab se extulerat , non inventus est accinctus nec discinc- tus * . Et Aman , qui contra Mardochaeum efferatus est, mercedem suam in patibulo ipse cum filiis suis est consecutus. Baby- loniorum, qui Danielem accusaverant , ossa a leonibus comminuta fuere . Et ludas qui Salvatorem tradidit , mola collo ap- pensa in mare demersus est^. Omnes isti superbia sua humiliati sunt , sicut scrip- tum est : Superbia hominis humiliabit eum, et humilis spiritu adaugebit sibi gloriam^. KB] -. 10 H llo [fl. — Ib, A "^o^^Io. _ 16 H oilot.;^a. _ 88 A ^U^ uj>. 1 I (III) Reg. XX, 11. — 2 Vid. Matlh. xviii, 6. Cf. Praef. 8 12. — 3 Prov. xxix, 23. 595 APHRAATIS 596 11. Videte autem. fratres mei, Deum per singula tempora et diversas aetates magnas victorias praestitisse ope viro- rum sapientium, ut inter dissidentes pa- cem et concordiam restituerent ; nec per viros duntaxat, sed etiam per feminas. Mulier Thecuitis Absalom cum Davide , hortante loab, reconciliavit. Per mulie- rem rursus pax Israeli reddita fuit , post- quam Seba, filius Bochri, adversum David rebellaverat. Et locuta est mulier sapiens de muro ad loab, et ait : Audi loab, audi. Qui respondit : Audio. Rursumque illa ad loab : Dicto ferebatur antiquitus : Sedulo interrogabant prophetas, ac tum vastabant. Mihinesolvendaesuntpaenaepro Israel, ut quaeras interficere puerum cum matre in Israel ? Respondensque loab ait ei : Absit a me! Non subvertam nec vastabOy quoniam non ita se habet res; sed homo quidam, Seba filius Bochri, extendit ma- num suam contra regem David; tradite no- bis eum, et recedemus. Et ait ei : Ecce caput eius proiicietur ad te per murum. Et abiit et locuta est ad omnem populum, ca- putque Seba filii Bochri abscidit, quod proiecerunt ad loab per murum * . Sic pax in Israel per mulierem effecta est. Ex- stitit quoque Debbora [tanquam] mater, et iudicium dedit in IsraeP . Et Iahel,uxor Ilaber Ginaei, praecidit deiecitque glo- » r .; ., ?s.-r l-^M^' \ V^?*^ \-^ v6»^e ''■"" ^m. y , f •» Ue 5 2 ^ ^ ^f il :;i^ .. \ ^ 1$ t-Sef ^ y^\ % f 4 K T . * \b>Jl t-JL^S .oj^; «n r^^N^^ VI -> ;^ t-» C^^^^\^ \ f .ii )^oi \bJio ,^ ^ .H^ i^ ^«^^ 10 :V^fe .^bJkj. of^ >«.JLa :J^fe V^l^ :o)^ ojk J^fe ,\Jl ^tJki Jjf .oSoi ^f^ ^f.4» pLi^ oSoi 15 \iJ^ s^^Mj JJ/ JU^ Ki^i yL y^yml\^ oi^fe \JC^, ^U hSl '^SM i s JL^ sA^ :of4. ojk \J>oU i! .\Jl^ j^ jij ^^^ :t-^{ U Jk ..oii^ :^!r J <\>;;i-> oijL^ jSoM J-i^ :oiS l^fe .^ MPo K^^e J^^jfe .Jl^ ^ oUl yk l^ ^«A^al; oiA» hJxm£o \ vtN oim viil .of^ Jiijt ^ ^lf^ ^ a 25 .|IKj/ ^^iJ&^jL.j» M^ \^ .^^J^ Jii» Ki|e )^f Uoi \li^6 XB] — 11 A Ua^ ^ o1a« Mk. — 16 A "^; 1 II 8am. XX, 16-22. — « lud. v, 7; iv, 4. . _ 20 A add. [wipa. _ 27 A USv 597 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 598 j /f/o v^ jJLi} "^jLi^s ^^ • • • ^^ piifi ^.S><^ -«ai:^!?^ yL^l^ y^f tv :jU .-' -> I ^ :^ ) '^ ^ «ft(e .^1a J^ K-^ M— i *^if jL-i^»i? J^f j; ^{ >i j; ^oi^ Si; JlnS m m ^^^ ioi :J t\imv^ J^ K . ^ JJ[^;L J{ULM/ J^otS J;2pee ^^ J iN^^A^n ^ r r 15 pe/; ^( e«L J-^)i^! ^^ J-^ ^ .j£a^»i; If-s^ J^ ^oi! :J -^ ■TN» J^ei j^ ...eil^l' ^ ^ ^$ ieie Jb» J-L» iei :^^^ ^ J^^KJe 20 JfVttvi Jjei; ^ V^ <»«t .0^ \^i>^\ J^J^ ^clA^ ^ g^ iei ;ji > / ->; ♦ Ji^ ^^;^ J^^ yLbef jL.Sa^; ^ g^vi^ ^lf ft I 25 : g »o oiK \o *>| v> ot f v> ^ n i riam Sisarae , principis exercitus labin, regis Asor, quando clavum in eius tem- pora defixit. Cinaei autem illi de domo sunt soceri Moysis ; de ipsis etiam dixit Balaam filius Beor in vaticinio : Robusta est sedes tua, et nidus tuus in petra posi" tus\ Rebeccaetiam, iustorum mater, pa- cem inter lacob et Esau reparavit, cum illum ad Laban dimisit. Et Salvatornos- ter , Rex magnus , mundum rebellem in gratiam cum Patre suo reduxit, cum pec- catores essemus , peccatum omnium nos- trum ipse portavit, factusque est nuntrus reconciliationis inter Deum et creaturam eius; cum impii et rebelles essemus, pe- tiit a nobis ut nosmet ei reconciliaremus, sicut Apostolus ait : Factus est legatus re- conciliationiSy et reconciliavit nos cum Patre suo^. Decebat quidem nos, qui pecca- veramus et inique egeramus, quaerere et implorare, ut cum Factore nostro in gratiam rediremus; et ipse a nobis re- conciliationem postulavit. Cum enim mali destructor exsisteret, paenam ipse reddendam sibi suscepit. 12. Propter consilium quod Hevae serpens attulit, Adam de paradiso exiit. Gravi autem asperaque ille paena mulc- tatus est. Prohibuit eum [Deus] cibo, subdens ei pulverem; proiectus est in AB] ~ i A oi9o»aAo ^*^ ^a^^o ^Amd. _ 11 A uoioo^al- — /6. A ^l- — 17 A m^ ».»• — » Num. XXIV, 21. — « II Cor. v, 18. 599 APHRAATIS 600 ^- r yS&tf> )-^$!-» '^biLiS :Ji-aLi; <»1 : v> \ > \ :jK,\.^nJ->C.a J^ ^.1 ^/! 5 JiitJK ooil outo : ?» # ji4^ j^S J-.3f:>oo J»y» Ji^^ jl^j..^ ^;K-^o iia:S; ^ L— ^ 10 Jlo ^ n ^ ^Vi n \o I \ ii^» > / ^>-i^ W^ xrr 2^ rr. Jir 2i ^ terram, ut super ventrem graderetur, et pedibus eum destituit , quibus iniquita- tem commiserat atque in Adam incurre- rat*. Dum vivet igitur, pulverem in per- petuum comedet, quoniam Hevam cibo seduxit; posuit eum ut inimicum, ca- putque eius dedit in conculcationem * . Serpentis porro qui seduxit Hevam con- similes surrexerunt homines in medio nostrum , seductores , conturbatores , perversi, insolentes, fallacesetmalefici, qui aedificant iniquitatem, iustitiam au- tem demoliuntur; malitiam conserunt, bonumque eradicant; nutriunt zizania, triticum autem corrumpunt; derident iustos et impiis benedicunt, diligunt su- perbos , oderuntque humiles ; mendaces laudant approbantque , viros autem veraces contemnunt ac mendacii ar- guunt ; iniquitatem vovent , fraudemque perficiunt; concipiunt et pariunt verba exitiabilia; linguas suas pervertunt, et loquuntur vanitatem ; bono vacui , men- dacio autem tumidi, nuUos habent fruc- tus qui comedi possint; serpentis enim veneno perfusi sunt*. 13. Quid enim iuvat contentio? Quid iis invidia prodest qui eam exerccnt? Haec Cain a dilecto suo Abel separavit. Aemulatio Cain exsecrationi devovit. AB] _ 16 A ^s^^o [^»aLMO* — 19 A i&o«>ft. 1 Vid. Praef. § 12. — ^ <^l, ^^^B^i nl V>0 > >^ t^ :\iS ^ ^/v f\i\ ^Jaa\ JfJ.^ v^ f » ^J .4\ N^^fA ■> <\ JJUL4 \U\ J. ■ »1 >< u^^ • 7t 601 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 602 .♦^ If m r m\ ^^ :) S;>\<\ i^« ^^^ ^l>o ;| v>;.\ «^^ ■■ I N^ r i. 10 oJu^ 15 Mi^ v^ ^ .;Qi:'«^ 0«$^ ♦»■ '^^ ^ vQ-MU.$i» wOl^OA aJ^« ;;^^ ji ^p. ;of^ :V^f )...r..1\,.t5 20 l^oil j J-a^ :t^f ^Ma^ ^ 25 P-^ .fl >^ M? :)ia^ ^& ^^ Wb 1 4 9^ ;|U loseph vendidit, perdidit Pharaonem, lacobum expulit, Core absumpsit, et so- cios eius praecipitavit ; occidit Zamri, lapidavit Achan, Elem* confecit, Sisa- ram subvertit, destruxit labin, Saulem agitavit, Goliath delevit, conculcavit Amalec, Absalonem obruit, Adoniam concitavit, leroboam seduxitet scidit po- pulum; evertit Gabaa, eiusque incolas exterminavit , conturbavit Sennacherib, et exercitum eius pessumdedit; Aman interemit , calumniatores contumelia af- fecit, Israelemque eradicavit ac per om- nes gentes dispersit. Omnes istos zelus iurgiumque perdiderunt. 14. Nos vero ad Salvatorem nostrum convertamur, qui nobis ait : Eoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem^. Et Apostolus dixit : Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis^. Ma- gis autem caritatem extollit dicens : Si omnia bona et pulchra effecero, cari- tas autem non fuerit in me, nihil sum*. Caritas scelera tegit, caritas peccata delet, caritas a superbia secedit, cari- tas ab exaltatione est seiuncta; caritas est a contentione remota; caritas zelo excelsior est ; caritas dissensioni super- eminet; caritas ab avaritia aliena est; caritas a derisione est extranea ; caritas AH] — 6 A j^ft^ ^jo •«Ai^M^ \6^0' — 7 ^ )o^Ao||. — 10 A OM^ajftx. — M A \L\im » I08. X, 33. — « loh. XV, 12. — » Rom. xiii, 8. — * I Cor. xni, 2. 603 APHRAATIS 604 malum fugit. Caritatis enim fructus sunt suavissimi, et iucundi, et honora- biles, et decori. Caritas Noe a diluvio eripuit , Rahab a gladio losue liberavit , Davidem exaltavit, et peccata eius abs- tersit; Ezechiam de manibus inimico- rum eius servavit, iustificavit Asam, losiam mundavit; caritas ignem forna- cis compescuit ab Anania et sociis eius, in terra Babylonis; Danielem eduxit e fovea; Esther et Mardochaeum e mani- bus Aman vindicavit. Caritas odium vincit, peccata obliterat, iniquitatem amovet, zelum superat, rixas exstinguit, inimicitias dissolvit, mansuefacit iratos, et pedicas malitiae disrumpit. Caritas multos habet amatores, et benignitas eius amplissima est. Caritas derisionem patitur ; caritas suffert opprobrium ; ca- ritas se continet; caritas placat inimi- cos, et dissidentes componit; caritas iniuriam accipit; caritas silentium dili- git, amat humiles, amat pietatis cultores, amat sapientes; amat ieiunium, diligit orationem, amat eleemosynas; amat simplices , amat perfectos , amat hones- tos, amat paenitentes, filios pacis dili- git, miseretur, fovet, congregat et coUi- git, accendit et laetificat. Caritas, si contumeliis vexata fuerit, fraenat ani- mum; toleranter sustinet, et quiete ^jLso ^9010 ^/^/^^o ^/vi/.Mf Cl V1V> ^ ^ r ij-»0 5 ^ "^jLcif^ sa^/o t'^^ \M\^ 10 \i\Ji& M/ \J^o ioL .x^JS^o \i4^ \4^ iM^ M^ .\Lkjl^, \l4^^ roifo-. ,l\\f9k%{i ...oK^f ."J \^ 94 • ^fi^^wfiQi^O 9 4 >5l i\>iRf^ ryojil iyslily^ :|Liv;^l :|kS.j o ■? Sf, :|JJk>J yc^\ i\ V?g?»i ^l x\4 fl^ y^\ ^yxA i\AAyB^\ '.\jL£lttl\ 25 « r ^ r tT, 9 r '^^ e M^ 1 « r v^ ^\v» AB] — II ir om. laa^ — 13 A c^ iniquitatem delet et amovet peccata lo^ mu^Uoo .W«^ l^o. — 17 A om. ja^... lao^ post wLas^ et add. hanc clausulam lin. 19 post <^6oe \aa^. ^ 2i B deslnit >flb.4 primo. 605 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 606 r y »• r r r Ml io :^.-V)^r\ AJLS ji :JlJJL4 94 '-.J5 "S ^ »1 |i :w>^L^ |i I^Om .^i^oiajL^ ifi ^K io Jl ^o :ouaaLflo/ r 9, ?»_ j' Vl a i>>6 o 1/ "^^ yaJ^ :^K^( . I ^ !r i. 9 l 94 ^ 9\ :| SaX i y >n vi • ?i Jl.^:JU .ji^, j_Li^ jlilLio jLa4^^' :JJJ J^' JJ^ P1 .J.J^^ JJL4 .ji.^euL»o :J^ ?» ^jIfKjC^ JN ^i mV> :)L:^ojC^w Jj^po :K iTv^ ^J \ :>^ :j{La^ jiLc^fA oi^ \J^ \1L, .\Ll^xJ^ jlijl JM ^^t-^^^ oi^; :nii 9iT \ ♦ J vix.i? I ^ ^ ^^"^^ a.«^9 vml^Ll taciteque perfert iniuriam. Caritas iram non amat, iurgio non gaudet, nec ze- lo delectatur. De [futuris] diebus non inquirit, nec quid sit de annis [ven- turis] animo volvit. Caritas enim est longanimis et benigna\ cautum am- plumque est eius ingenium, cogitatio sublimis, sensusque requietus. Cari- tas non irridet, nec vituperat aut cavil- latur; non inflatur, nec superbit, nec se exaltat , neque effertur. Caritas seip- sam considerat , proprium habitum no- vit, quieta silensque est ac temperata; omnes amat, et ab omnibus amatur. Caritas pacem concipit, et salutem parturit; reducit felicitatem, bona co- gitat. Caritas enim a malo non supe- ratur. Caritas lumen est, caritas est sal, caritas est fons bonorum, caritas est si- gillum optimum, margarita pretiosa et thesaurus ; signaculum omnium est ca- ritas ; sapientiam meditatur, et viae eius optabiles sunt. Caritas est mens sana, cogitatio praestantissima , consideratio spei, meditatio perfectissima, cons- cientia fidelis. Beatus ille qui tenet ca- ritatem , per quam fructus suaves feli- citer proveniunt. Caritas enim a conten- tione* recedit, quae paci exitiosa est. A] 8 A wp^M. Ego wpM conieci secundum versionem armeniacam<2u«i24{rrf(/e^(AntonelIi, p. 270). * I Gor. XIII, 4, seqq. — s smi^ : eadem vox in- niaca legitur juMjuiuiJtuu et jumuiuiJIuu, Vertenda ccrta iterum infra § 38 reperitur : in versione arme- videtur per contentionem, irrisionem, iurgium. 607 APHRAATIS 608 15. 0 rex saeculorum! ecce coram te procumbimus, qui erga creaturam tuam omnem magnanimum te exhibes. Om- nia opera tenebrarum ante te clares- cunt, hominumque cunctorum cogita- tiones nosti. Multi quidem ingrato animo escam a te percipiunt , et te in tuis ope- ribus agnoscere renuunt. Tu secun- dum benignitatem tuam longanimem te praestas erga filios hominum, nosque ante iudicium tuum non iudicas, nec re- darguis , nec condemnas , et gratia tua impiis non subtrahitur. Solem tuum oriri facis, pluviam tiiam demittis, et spiritum tuum iubes adflare ; pascis, sus- tentas , alis , recreas , impiique iuxta bo- nos in mundo relinquuntur, zizania cum tritico, peccatores cum iustis, reique iux- ta innocentes. Propter triticum zizania usque ad messem servantur ; iniqui , ius- torum causa, usque in iudicium relin- quuntur; peccatores ad finem usque propter bonos manebunt, et infideles ante iudicium ob pios homines non iu- dicabuntur. Si enim decem iusti reper- ti essent, urbes quinque propter ipsos fuissent servatae; Segor etiam propter Lot non subversa est. Pariter in diebus leremiae , si inventus fuisset qui stetis- set in ruina et saepem circumduxisset * , lerusalem forte non fuisset subversa ; ita s> xi-^ft25d;> j «g^^^ .^ V r JL^9 : ^» ILjL^U KJ ^«^ :M^ "-( ' " ^-ivAi, lui^ .vio^ u-ui od^: 5 ^ ^ MLj7 OJL» JL^ y^ :^i.ab^ je ^i^» jle ^f jl ^J^ \ /\ ^ jl y,lA > « j,e 10 r..r vj/e ,y^ M v^^^ :/^ Mi^ ^-^>^ Pt^)o Ma^ 15 : t *\ 20 ^ %JO^ ft .. iJt^X ^ ^f ,\Jj,, \ i^Xt eooi ^.^jeK-iuV) , -^ ^ "^tj JL^cj^^f >. v>n.r^ .KiLd^f ji ^j 20 ^ ji ^? v^ :J-^^ v^|L& 1 Ezech. XXII, 30. Vid. supra col. 575, nol. 6. 609 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 610 » j: *. y |.^,-:nr. J^/ ii^ \A:^) Ji^ \ :\\\ \i^ ^^A^ ^l-^^^A \i 4r T-> JJS^ ^{» :v^ V^ "^.^o ) i>.nviff> o^^ ).JeL^ I ^<\ ;SiP Ju^jJf Mof .|a^.i .iJLiLJ JU^ iMlfo .JLSL^ J5oui Jif jJ^— & • y ^ p K JU^ J-Jlii ,-^'0 .JiKA^ :J)Lxi ^ J. li-Liio. f' J» ^^ A] — i A n^M — 81 A Ua*. ^ Ezech. xrii, 4, 5. PATB. •¥!!. — P. L T, I. namque Moyses stetit in ruina populi sui , et losue filius Nun saepem circum- posuit , Ezechias orationem fudit, et Asa deprecationem admovit, losias terram mundavit, Daniel captivitatem reduxit, et Mardochaeus propalam triumphavit. Omnium iustorum unusquisque, dum vixit, in ruina populi sui stetit, suppli- cationesque profudit, et misericordiam Altissimi placavit. 16. Quis autem hoc tempore sapiens est medicus , qui stet in ruina et saepem obducat ? ne et super nos perficiatur ser- mo prophetae, falsos prophetas qui cum eo erant increpantis, eisque dicentis : Qiuisi vulpes in desertis prophetae tui, /«- rael, erant. Non ascendistis in ruina, nec saepem circumduanstis pro filiis Israel * . Felix medicus ille sapiens , qui medica- menta adhibens, operam in aegrotos impendit. Speculator bonus populum praemoneat. Egregius athleta in agone vincat, neque in certamine humilietur. Sapiens architectus fundamentum alte defodiat, ne aedificium eius fluctibus sternatur. Agricola solers fruges suas inde ab aestate colligat, ne hiemis tem- pore destituatur. Ad ianuam custos in- vigilet, ne somno obruatur, ut, cum pulsaverit dominus eius, confestim ape- riat ei. Prudens mercator facultates 20 611 APHRAATIS 612 suas yendat, et margaritam sibi com- paret qua locupletetur. Gubernator ex- somnis navigium custodiat , ne submer- gatur navicula, et mercaturam eius pessumdet. Peritus auriga currum con- stringat, ne cadens irrideatur. Athleta strenuus in agone contendat, ne coro- nam amittat, sodalibusque suis in lu- dibrium vertatur. Probus dispensator conservos suos administret, nec dicat in corde suo : Moram facit dominus meus venire*. Operarii mercede conducti in vinea laborent , ut amplius possint con- fidenter requirere*. luvenes, [amici] Sponsi, vestes suas parent, ut, ve- niente eorum Domino, thalamum eius introeant. Pauperum sustentatores bona sua largius effundant, et thesauros suos ad locum qui ante eos est praemittant * . Filii pacis contentionem restinguant , ut digni iudicentur esse filii Patris qui in caelis est. Qui tubas inflant, populum moneant, ne anima quae deprehensafue- rit, in ipsis vindicetur. Captivi Eccle- siae* in castello commorentur, atque silentio opperiantur, donec exsurgat re- demptio ; et qui claves tenent intrantibus aperiant, ne et coram ipsis ianua regni occludatur. Qui mundo mortui sunt et a voluptatibus separati , mundo atque om- nibus commotionibus eius abstineant. f> r \^^ 01 \ /\.i> y.^ jif 10 \islji A.i,^hJ w^mMLJ^^^^wO • N5 sJil Kr pV» r ^4 ^ i> •^ ) iK M y^oULmAJ you^iij ) r^ffiV) %nmiy^v>o is ^^ r — r y » 20 i»,4 ^e)L^ J^KJLa yauab.dLjo :J_LmJLa voJ^ ^f-J^l c;il^/o . • • i>\ jrffiito )l:m^JL^ dL^M •v^oUdfed 25 ) vi\\\ ^ •o • XB] — 12 A u^o- — 86 H incipit >^o^ ^. » Matth. XXIV, 48. — « Gf. Matth. xx, 10. — « Cf. Matth. vi, 20. Vid. Demonstr. vii, § 18. — * Cf. infra § 38. I 613 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 614 3 10 )KiiK^ ^j' ) ft ."^ T m ^^" ii f •t>\ ) ^iift^. y^ooM |i; :oilk^£J N^ 4 y6a-ftj) ;jN-i5JI «^o-iLa^o J I .* vii^» Ji^f-j - <- -^^'-g .J-ift I A oiJk jK v>.tf> r, jiSiK^ If -^ v^',a..,gLi 20 IL ^' ^ ^' ^ jlK m I yT ii /l; oni>a,^i K^C:^/;'^; :J /^ l ^ Qui ex aquis renati sunt pretiosoque san- guine redempti , ab igne et tenebris ex- terioribus caveant. Qui loricam indue- runt, strenue se accingant, ne cunctis sodalibus suis in derisum veniant. Qui praestolantur clamorem, lucernas suas ornent, ne sicut virgines fatuae penu- riam patiantur. Qui turrim aedificant, sumptus eius computent, ne viam transeuntibus vertantur in illusionem. Pastores strenui gregibus suis curam impendant, ut a Principe pastorum prae- mium obtineant. Qui pecuniam accepe- runt lucrum proferant, ne cum servis nequam in tenebras eiiciantur. Quibus sana mens est , morbo se exuant , neque a procellis aut consurgentibus fluctibus reformident. Qui convivio accumbunt, munera praeparent vestibusque ornen- tur, ut thalamo digni habeantur. Qui iu- gum patiuntur, opprobrium sustineant. Prudentes virgines lucernas suas aptent. 17. Nosmetipsoshumiliemus, dilectis- simi, labore, fatigatione, vigiliis, suppli- catione, ieiunio, oratione atque obse- cratione cum gemitibus, ne ex hoc mundo derepente abducti , iusto Dei iudicio con- demnemur. Nonenim debemus ministe- rium Sancti spernere , ne et nos ab ipso reprobemur, quemadmodum per pro- phetam dixit : Quia tu legem Dei repulisti, AB] — 8 A lAAa.0- — 3 A ^a.^^1 [^ojs^^i. — 18 A 13^^n3.x. -. 14 A U^^ |xo|- -- 20 i^ — 81 H om. (.MOjdo* 615 APHRAATIS 616 repellam te a sacerdotio * . Iterum scriptum est : Glorificantes me glorificaho; qui au- tem contemnunt me, ignominia afficientur^. 18. Considerate autem qualem re- tributionem acceperint sacerdotes qui ministerium eius sprevere. Nadab et Abiu , sacerdotes sancti , induti ephod , rationali cooperti , accincti bysso , pur- pura ornati, portantes coronas et mi- tras et tiaras, sacrificia ofTerentes, Is- rael expiantes, populum docentes, et coetum sanctificantes , brevi caecitate correpti, ministerium Sancti contemp- serunt, et ignem alienum intempestive admoverunt ; ideo ignis ex eorum thuri- bulis erumpens devoravit eos ; et abstu- lerunt eos, et proiecerunt extra castra. Non autem Nadab et Abiu duntaxat, verum et Ophni ac Phinees, filii Heli sacerdotis, cum magis seipsos honora- rent quam commissum eis ministerium, munusque a populo cupide subriperent, et mulieres quae in tabernaculo orabant dedecore aflficerent, ipsos tamen Heli, pater eorum, acriter vehementerque non corripuit , sed ignave ac segniter obiur- gavit , universum audiens populum re- clamantem quod sacerdotes doctores pessime se gererent; iisque advocatis dixit : Filii, quis est rumor iste quem ego oilo .jkjdJ ^ y.l\,iA j^; £ ^ i\ ft >/ y^ 'if nfv>f :^ Hf" ^ ^ ^ y* r wJljCS^ )-£^ \Jo^ i^\o s^ ^^JL^ :j)Ujpeo Jo^kao Jl .--N'^ Wh Wk y r i f j r opt oaa/o :vOj/ l^Molo sficn^fJ^ i ; VI ii! :K-lJ ! \; J v>,v ^^ J^J a^N.AJko 20 :ji»jU£j^ -^ ^j^r )^" oV%> KiJJL^j vfaid JJL) ji v^oi^f sj^j^o M ^ .--tig K^Jl^^ jf :MJ^^:^)^ J Snv oQ^ ^M «».^011 ^ i^l JJt» J r^\-v: UoP K^JuLC»; o&i ^^% 25 VJM^fo v^f J{Lj> ^^^ :^^v^:K^ AJf] — 7 A uO|Lm. _ 8 A |io^;!a. ^ 9 B tt^. — 10 A 23 A 6s«|p.o- ^ 8» A ^miv » Ib. A om. |Idi^. . — 88 A add. looi [l^. _ i Os. IV, 6. — « I Sam. ii, 30. 617 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 618 I >a\ oJM ^^ yonii\\ l-j/ ^ii^iail; 10 ji ^ sj-v..,\, M* MouS ^JLlS^ j&i jii ji M^f j$^ ^ jf .oSoi ^V, .a..if> ^.JLl»f Joi jv .nS», 15 «01.^^ OtM ^ jlo o][ :^ fv) oU»-> .1^ ^ jLiu^ 1-^ ^^f ^j :y^; o{ ^ jfj/o |-S)-ij JJL^ it-^ v'-'''"'? 20 ye^ ^(o :) '^\? JL^o JL.vol| ?<^"\"^ :^J-io ^/ .i^ o/ y^-D o/ ^yiLi vjj :^ffA\ ^ ^/ 25 :^b^ ^(9 ^vui» o/ y v> »^n ikSl t^po tV^ v^ k^ r-^yJ audio devobis ab universopopulo, quodpro- bris vexatis populum DeiPNequaqtmm, filii mei;hauddecorumestrumoriste quem au- dio ego de vobis. Si peccaverit vir in virum, Dominum deprecabitur ; si autem in Do^ minum peccaverit vir, quem deprecabitur * ? Haec fuit castigatio segnis qua Heli in fi- lios suos usus est, posteaque siluit; ipsi autem eius reprehensione emendationem non exceperunt. O Heli , summe sacer- dos populi ! cum te filii tui , viri nequam, non obaudirent, sacerdotio quo funge- baris indecorum prorsus erat scelerum quae filii tui patrabant participem te fieri! Perspicuum vero est ipsum eos respectu populi, non autem ex animo corripuisse. 19. Idcirco monuit nos Salvator nos- ter : Si oculus tuus scandalizat te, erue eum, et proiice abs te; et similiter manus tua autpes tuus, quae membra praestan- tissima sunt in corpore , oculus nempe qui videt , manus quae laborat, et pes qui ambulat; si haec ipsa membra te scan- dalizant, abscide ea, et proiice abs te^, ut tantummodo a vitanonarcearis. Moyses etiam idem quod Salvator praeceptum dedit : Si filiu^ tuus aut filia tua, aut uxor foederis tui, aut amicus qui tibi est ut ani- ma tua, si, inquam, unus ex istis te invi^ AB] _ 1 A aiM. _ 4 A |^.JMA |im- ^ ti B om. ..^Ld^. _ 6 A UU» ^ P^* ~ 10 A add. | [«^. ^ 12 B p,M9* _ 14 A om. uoi- — Ib, AB ui^^' — 81 A (jm90i> ^ 2e B ;mIo* » I Sam. II, 23-25. — « Mallh. v, 29, 30. 619 APHRAATIS 620 taverit dicens tibi: Derelinque Dominum; veni, eamiis et serviamus diis alienis; ne audias eos, neqtw adquiescas, nec parcas, neque occultes eos; verum lapidibus obruan- tur, etpereant\ Porro filius et filia, et uxor iuventutis sunt membra pretiosa, oculus scilicet , manus aut pes , in toto corpore praestantissima atque carissi- ma. Rursus nos edocuit Salvator noster ; Qui non diligit meplus quam patrem suum aut matrem suam, aut plus quam animam suam, non potest esse meus discipulus^. Iterum Moyses ait : Dilige Dominum Deum tuum ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis, et ex omni facultate tua^. Haec nos Scripturae sacrae docent , ut a Deo dili- gi et in praestantissimum eius regnum introduci eorum ope contendamus. 20. Etenim, propter sua peccata, filii Aaron, sacris [vestimentis] induti, extra castra in locum pollutum immisericor- diter proiecti sunt. Ob peccata filiorum Heli populus Israel Philistaeorum gladio occubuit, arca foederis abducta est, et Azotum, in Dagonis templum, sedem immundam, illata. Rursus Ozam sacer- dotem, cum ministerium arcae Domini sprevisset, Dominus plaga percussit, et mortuus est. Qualis autem fuit, caris- simi , haec Ozae contemptio ? nisi quod arcam plaustro invexit*, legem trans- AB] ~ 86 A ; : VM jfo :Mi^ jio ^%^ i :MU joii&ii ^^>a:^j yiouS^ |m^t jlo ^OdJl jlo ^m/^^ir .v^ii^s vA,v^.^?Kj \^\^L^ ii jU^' iLj{o jl^ JU v^oiJL^f jLjo jf^o JJL^ U^^ 1^5. r # r ^ ^_ y • ^K K iO "ff : Ljk^j^oo ^ » » * ^? 9 15 rt^ *f oilo .\)^ iL^ so^? jio.(a \A>o oi^ ^^l J^! 2' r l 1. r I» _♦ jIj:, oO^ ^i^ j&i j-Lio iS^^^ jl^^^^^f^ jif > Deul. xiii, 6, 8, 10. — « Luc. xiv, 26. Gf. Matth. X, 37. — ' Deul. vi, 5. — * Vid. Praef. S tl, 621 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 622 t^if ii^o^ ^^ M>^ - -'ifor :n r r >1o 01.; ■> < J-£l^ 10 : rri v> vQ • ^ Wk Is^ jlo&^ ^JL:;if v^Kj/ ^^ .JJLMJLdS 15 '^ K:L>Kftf ^eiJLba^ i J-^l* 01^$^ t-S U^jf ^ JJef^ ji^ '^ oii^eu(&> U-:i i\ ftf J-Liior vioi ^u oiA v^f^ ♦_» ji:^^ .^;L^ ^ yOJgT'» ^ .^\ /tn ..f 01^$^ ^ :ji:^ ^ piS oi6K^f oooi ^«^J Jf-^ oota eii .J V^OlftsiKA'^ jio oiL ^Jg:b..fti O&Nf 25 j-i^ j. .ik.^ j ^M ?; ^^ ^][ «f, '«^iLDf ji j^ .)J9^ ^ * • fr^ #.^ .^_ r ^. r 4 . ^ U^ grediens, et contra Moysi praeceptum agens. Nam cum principes Israel in de- dicatione tabernaculi munera obtulis- sent, boves scilicet atque plaustra, prae- cepit Dominus Moysi servo suo dicens : Sume ex eis, et trade levitis, ut plaustra in servitium taberna^uli adhibeant\ ut in ipsis omne ministerium tabernaculi convectent. Ait autem ei : Trade filiis Gerson iuxta necessitatem ministerii eo- rum; non vero dabis ea filiis Caath, qui ministerium sanctuarii, ipsis inmnc- tum, honoris et dignitatis et gloriae causa , proprm humeris portabunt^ . Nos- tis, fratres, arcam foederis plaustro nondum subvectam fuisse, quando sa- trapae Philistaeorum eam remittentes imposuerunt plaustro, cui vaccas duas iunxerunt, quas vituli ablactati seque- bantur. Cumque filii Israel arcam re- ceperunt, levitae deposuerunt eam de plaustro in quo ipsam Philistaei remi- serant, atque in domum Abinadab in Gabaa collocaverunt. Eodem autem mo- do et illi voluerunt eam vehere, non vero propriis humeris, quemadmodum Sanctissimus Moysi praeceperat, et Moy- ses sacerdotibus tradiderat. Illud etiam non animadvertit Oza, quod losue filio Nun, quando lordanem transivit, Deus AB] _ 3 A (jaiAD. _ 13 A |i.o;«oiPo. _ U A ^*«o- ~ 16 A 1^:^;^. » Num. VII, 5. « Ib, VII, 7, 9. 623 APHRAATIS 624 mandaverat : Sacerdotes portabunt ar- cam, antecedentque populum, et lor- danis dividetur ; et omnis populus per- rexit * . Ex hoc saltem eruditus est Oza , ideoque iudicium irae iure merito sustulit. David autem videns Dominum eo ictu Ozam percussisse, veritus est arcam Dei ad se introducere; prop- terea intulerunt eam in domum Obe- dedom Gethaei, quod esset Obededom e Geth Philistaeorum , e populo coin- quinato, non vero ex Israel; proinde- que novit hominem qui arcam Dei non honoraret, doloribus aegerrimis pessi- misque plagis multatum iri , sicut Phi- listaei mariscis perculsi sunt, et Acca- ronitae ululaverunt dicentes : In Geth redeat arca^. Exinde novit Obededom Philistaeos arcam educentes munus dedisse. Filii Heli, Ophni et Phinees sacerdotes , ministerii contemptores , interfecti sunt; Philistaei autem timue- runt, et arcam Dei honore coluerunt; etiamque cum illam remitterent mu- neribus eam prosecuti sunt; et veluti quoddam numen magnum eorum oculis reputabatur. Antea enim videntes eam in castra advenire, dicebant : Vae nobis, nam ecce venit Deus in castra Hebraeorum. Roboramini Philistaei, quia hic est Deus qui peremit Aegyptum omnibus plagis^. oiiL:^? ^^^ :j^; fniA ■> i^\ & jio i\^ mj: ^ .0 |J[A ov^ ^yA^l vi^ l^ ^ * ».' ■'f M^j w f>\ M^o :|K. >-vS!jiI .«f vf v> I K!< ^ :|^; mfA > i^\ ov-oJb Ml^ SN>ft 20 x^^ j^i^TL^ 01^;^ ^ «fo • • • ""' -- J4oi n,-:tM \J^ l^ ^{o r" 4 lif? 0,6«- .Mi^! Il^ -S', t -g.\ l^ |lf l^; 35 001 P^; "«^^C^ i\^is:LA ft\ f r.l f ?jl& •V £ «vT • - "' kS\ —HB «.,ie- — 17 A lja«ao. — SS A add. lia^ eewe [&m>L{. — /6. A (mm^ le^ aietv- » los. III , 13, 14. — «I Sam. v, 6, seqq. — * Ib, iv, 7-9. 625 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 626 t-^f OML»]f ^ ./^if j^, ^^jj ji V, n <> ;eij J ,^ 5 . yOQ|K.^K9 ^^>il 'y^'*»^ |jOt4N tJAA li-io v^onSwvi^ ^<.^ V» ^ l^ ^lpwfj 10 «Sl ^ i^^of^M^ ^ 15 :i Wb 1 ^/ ^ ^- ^ . ^ II \y v> JLi:^^ K.JL^o :|lAi\: vMi^ j)b^)^ ^ jl^j jii^ iJcCbJ: 25 ^''^Adll v6o6>i ^j :oiL pe/o | ^l^^ |jL4j ijLfj ^ A«] — 4 A >^»wj- — 0 1? Videte etiam, dilectissimi , Obededom Gethaeum , quia in domum eius intravit arca Dei, benedictionem consecutum esse. Et quando eam David e domo Obededom in civitatem Sion adduxit, sacerdotibus praescripsit ut eam hu- meris gestarent. Cumque pedibus ipse pergens iubilaret et ante arcam sal- taret, despexit eum Michol filia Saul. 21. Haec, dilectissimi , necesse nobis fuit exscribere , ut ad nostram vestram- que pariter memoriam revocaremus illa omnia nobis hoc tempore ideo accidisse quod ministerium Sancti contempsimus. Quia ipsum non honoravimus, in deri- sionem inimicis nostris nos tradidit, et adduxit in contemptum, sicuti dixit : Qui contemnunt me fient ignobiles * . 22. Etenim mentes nostras superbia obtenebravit , cupiditas profligavit nos, et sapientiae fontes contaminavit. Radi- ces doctrinae avaritia et elatione exstinc- tae sunt. Cupiditatis blandimento pec- catum inmundum intravit, cum, nempe, de arbore manducans , Adam deliquit et de paradiso egressus est. Omnes quidem arbores paradisi coram Adaro. Sanctis- simus reliquerat, benedictos fructus pro- ferentes, eique dixerat : Ex omnibus co- medes; de ligno autem scientiae boni et . ^ Ib, X y^l^N- — ^^. A om. ^. — 10 A 3lo' — 1« A >" r r • - ^ ' 1--^ 1 I Sam. II, 30. 627 APHRAATIS 628 mali noncomedes, ne moriaris*. Nec satis fuit ipsius cupiditati paradisus universus, tota terra spatiosior atque praecellentior , in qua hodie filii Adam sunt dispersi ; in fine autem, quando sublatum fuerit cupiditatis imperium, iusti qui in ea sunt quietem obtinebunt , quemadmodum Salvator ait illi qui a dextris erat : Amen dico tibi : Hodie mecum eris in paradiso*. Iterum apud prophetam scriptum est : lusti hereditabunt terram, et habitabunt in aeternum super eam^. Non vero here- ditabunt eam in generationes perpetuas; quoniam transibit aliquando , sicuti est scriptum : Caeli velut fumus evanescent , et terra sicut vestimentum marcescet* . Rursus Dominus noster ait : Caelum et terra tran- sibunt, verba autem mea non transibunt'* . Caelum hoc quod supra nos est , firma- mentumque vocatur, praeteribit, etterra ista,quaevocaturarida,transibit;sedter- ra vitae, et caeli qui supra firmamentum sunt , non marcescent nec praeteribunt. 23. Terraergohaec universa, totusque ille paradisus , cupiditati quae Adae su- pervenit non suppeditavit , adeo ut con- tra praeceptum concupiverit sumere ac manducare. Similiter cupiditatis causa vendidit Esau primogenita, sed a bene- dictione etiam reprobatus est. Propter r. jr V 4 a4 jJuSi; \Sii oild ^ hi^i ^o;f !5 » r ^^...^JUU ^^••f Wb t^U :oa^' ^ ^ '^h ^\. p .« 9 .jLJ j Ik -.N yJ\ ^{\^ :v6».aaJ \M\o \ : ^) 20 r » Jy^fVA oiS.i ooie \^\\ oiki ^^ :^f f "^ Ib^; jfft I > r\ okiLA j ii ^^ : "^.lcieo .'^i^po o^ J ^ %d( %2^J^^^/o :oiLoV9ad ^j att> 25 kB] ~ 8 A |tAi\X. _ 3 A umO^N- — 4 A |t;^o- — 6 A om^^oa- — 8 A )XiMA*9< » Gen. II, 17. — « Luc. xxiii, 43. — « Ps. xxxvii (xxxvi), 29. — * Is. Li, 6. — * MaUh. xxiv, 35. 629 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 630 ^f; v^ioif Old «fo .jl^ iLij^; \\A y^l\ ikjiJ, li.^; ^^^ ^ a/o 10 l-ioi^ .oiaft.v o^ ^o t-^/o I ft| n'^ \ji:^\ W^ -^SJi^ .^^oujl:; ^ >».-N<«>t lA^ ^f? ^ l^! .otta:^^ K2^t(o oiloLd) ^e ^^.iui '^JljS :U^% 01 ^, 5 cukj^ v^( o^X ^j^o .t^i^X^ K:mU I -y n^ ^ mffti N ; %> /Nf> 01,; /v>M Kk^ |fA I v ; .oilLiL^^ Lx^ ^ ll^il o r' ? 20 II^Qii .y^Otf-JL^ ^ vo-i/ ptof^ 1^01 o.L^t otfft t \; ^lf |f«^ I \ r-> o^ : IC^Cnl OU^, |^'jl1[ ■■; N «fo w.010^;; If^^^eLM ^ 25 \hiQ^i oiJ K:i.;a.fo ^ikijbj; oiiL^j ^V 9 tt^ I ^V^ JIA .V r\ ? * ii Pharaonis cupiditatem terra Aegypti vastata est ; non enim sat fuit eius cupi- ditati populus quem regebat universus, verum et Israelem voluit servitute oppri- mere. Filii quoque Aaron concupiscen- tiam conceperunt; a sacerdotio autem repudiati sunt. Israelitas, qui cupide ci- bum frequentius appetiverunt , adorta est ira mortifera, cum serpentibus, aliisque varii generis plagis. Achan etiam ob avaritiae libidinem lapidibus obrutus est, et de medio populi sui interiit. Et filios Heli, sacerdotes impios, cupidi- tas vita privavit. Saul pariter, electus rex populi, quia Amalecitarum anathe- mati inhiavit, e superiore loco cecidit, eiusque regnum abscissum est. Item Achab, filius Amri, rex Israel, vineam Naboth appetiit et rapuit; occubuit autem in praelio in Ramoth Galaad. Elisaei quoque discipulum, Giezi, sua cupiditas lepra obtexit. Cupiditas mul- tos occidit vitaque fraudavit. ludae Iscariotis [unius] e duodecim aviditas non est furtis expleta, donec etPretio- sissimi pretium surripuit , et sua cupi- ditate a discipulis , sociis suis , semotus est. Ananiam quoque avaritia devicit, et prodigium in eo ante pedes aposto- lorum manifestatum est. 24. Avaritiae non sufficit mundus uni- AB] — 3 A »»r _ 23Aoit< 4 B a^H^ [Aijull^. . eAl^CiAd^. — llB^90iI[«^. ~ 8lA|lA«;te. 631 APHRAATIS 632 versus. Singulis enim regibus qui omni genti etlinguae imperant, propriae terrae non sufficiunt. Congregant copias , prae- lia committunt, populantur civitates, regionesque praedantur ; rapiunt et col- ligunt, nec satis habentunquam. Opera laboreque vexantur, discunt bellum, evertunt oppida, venationem instituunt. Ascendunt, in sublime perveniunt, dein ad ima descendunt , ut forsan eorum cu- piditas exsaturetur ; nusquam autem im- pletur. Increscente abundantia cupiditas augescit, ampliatisque divitiis superbus oculus maeret. Pauperi panis quotidia- nus sufficit; dives annos cogitat quos non adimplebit. Vestis lacera pauperi- bus sufficit ; in indumentis autem delica- tissimis ex omnibus locis [allatis] nuda remanet avaritia. Egeno terracubile est, eoque fit contentus ; stratum vero divitis sunt cubilia mollissima omnigenique lec- tuli ; et haec cupiditati parum videntur. Bibit egenus aquam, sitimque sedat; dives [vinum] vetustum potat , et siti ad- ficitur. Aurum et argentum dives colli- git, fiunt ei in ofTendicuIum , ipsumque conficiunt. Eos omnes qui avaritiam se- quuntur somnus refugit ; pauperum au- tem quies lenis est et placatissima. Pau- peri in animo est panem suum indigenti frangere ; cogitat vero dives humiliorem y-:v?vi< "^f t ) -^\-Vi\ , i ^of^o v^ojS. ^^ ^^ ilUUl .w^ ji; ^.-'iS<>. |{L^ p1o .\m1 [AL^ i)Ja^ hJL^ Jxi>&7; Ji^ JisLtt^ oiKiajJl jMi\i vi^oid j,vi ii.it o : ^ 9 li ^iaJL> vlj^^ -^j iiJ^ j^, . jfA I \ f \ i^ti :^^/Trf> I ^^ .^ / ^i»^ J.l^ J \ ^mVH oi.?Kjl^ J^oif .ua^oj^ M-^ ii-^ )^ vfsC^ J^ i^hS ^n n J^J^ Jf^ .^\-^Kie J ii"*^ O > mK V» JiAlAia^Sot fn4v>tNl> 25 * • l^lo : ) ii^ /i mi\ oi v?>iN ^^ If^! L^ .oO^ V^J^ ^«^^ i^^ ^UD^^^ AB] _ 3 A \Lm. — 4 A Uo^al.. _ 7 A (apo* _ 11 A U^ [«^«^». — 14 A ii^MM. _ Itt A ^£<^ _ 81 A «Acn^o- -. 2» A fJAmjMY oiaLM,ae. 633 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 634 K i^ » «\«^ ""^J^ «»(o 10 *|_jn? «Ufo :Ki).^:iVA ^a^ .vKi\ot\ SjuI l K ^:) ^ JJLSa Ki&^ r r 5* f' -rf 15 |_^ s|^ ^/mA foL^! i^>-«i^ .) ^( •> o, n •yvKmvCN «^; :v6q^ V-^fo ) tV^'^'^ If ft^N 20 jii^ja^ )JJL&de v^M ^^*! n«^ .J^^ J^^ :MLi/ v^ ^ o&if jo ^/\NV j M^s. idbi» ^/ 25 ■*- ' ^ >^ oAjaA jio ^oUdjio o^ 1,^1 >^ 5:ilf. stt. 1,,-^tfVi^ se absumere. Felix ille est qui ventris imperio non servivit , aut quem cupiditas non superavit. Beatus ille qui meditatur scientiam , qua radices avaritiae exstir- pantur. 25. Insuper, quod pertinet ad ea quae vobis scripsimus, dilectissimi, scitis eos qui legemobtinent etpotestatem [gerunt] in populo nostro, invidia atque odio, propteravaritiam, captos esse. Doctrina nostra moribus nostris concordat : ma- nifeste ambulavimus, et manifeste cas- tigati sumus. Nam et cum sanctam ma- nuum impositionem homines a nobis accipiunt, soli impositioni intendunt; nec nostro tempore cito reperitur vir qui roget : Quis timet Deum? sed magis : Quis est in ordinatione antiquior ? Sta- timque ut auditum fuit : Iste senior est ; dicunt ei : Primario loco [te] opor- tet adsidere. Et nemo est qui verba recogitet Salvatoris , scribis pharisaeis- que maledicentis : \ae vobis qui diligitis primas cathedras in synagogis, et recu- bitus in caenis; et amatis vocari ab hominibus Rabbi, Rabbi*. Fratres, no- mina neque ad vitam perducunt, neque a morte liberant, quemadmodum Na- dab et Abiu non servaverunt, neque Ophni et Phinees eripuerunt; sed prae- AB] — » B ^6»»v — e B om. >p6aj. — Ib. A 6i^v — 7 A Ji^OA uj^i- — 8 A Po- — i> 10 A ft-U;c. — 13 A ^»^3. — 14 A 1«^ ^. — 16 A ^v — 18 A ^ol^y — 21 A Ifi^MAlljo. ^ 22 B wA9 primo. _ 83 A ^l- -^ Ib, B V><^ [U^- ^ 26 A oow^Io- » Luc. XI, 43; XX, 46. Marc. xii, 39. Malth. xxiii, 5, 6. (Tatian. XL, p. 71.) 635 APHRAATIS 636 ter nomina requiruntur etiam opera bona ; nam opera absque nominibus illos qui iis incumbunt liberant ; nomina vero sine operibus bonis nihil iuvant nihil- que proficiunt , sicuti vobis supra scrip- simus. Fratres nostri superbiunt titulis quos susceperunt, ut per eos possint ligare, aut blandiri, aut honorari; et potestatem habeo et ego. Sed hodie prophetae verbum Tmpletum est : Magnus loquttur desiderium animne sua^*. Dixit etiam : Oves meae dispersae sunt, eo quod non esset pastor^. Rursus ait : Pa^cebant pa^stores semetipsos, et greges meos nonpas- cebant*. Etiterum : 0 pastores qui perditis et dissipatis gregem pascui mei\ Pastori- bus etiam dixit : Pascua bona pascitis , et quidquid relinquitis conculcatis pedibus vestris; aquam suavissimam bibitis, et re- liquam pedibus vestris turbatis. Et oves meae conculcatum pedibus vestris depave- runt, et aquam turbidam quam reliquistis biberunt^. Iterum pastoribus ait : Pinguia gregis comeditis, et lanis operimini; gre- gem autem nonpascitis, sed violenter 5u- begistis eum •. 0 26. 0 pastor propriae dignitatis nes- cie ! Tu quis es, qui iudicas alienum servum? Si stat , domino suo stabit; si autem cadit, domino suo cadet; verumtamen stabif. 9 ^^ ^^\ \ *\ v^ *-*^ ^ .^ ^_ r l^j "^kOoM l-dT; t| .M t •1^1 v^ ^ $f^f woif :V-^fo 10 t^^m > f. ; \LLLi aj:$f :'^i o^JLo ilLLi of :'^l o^ .ai:$ i \^yL M^i) ijUi^ pe^f o^ ^K^ ^$Ja^* yofjio :\oh>jjl ^^ 13 ^^ v^M *-\ 2$ W; ;e^ ^^Kj/ ^Xi SiLi^ pef oile .^^iile;, | ■«■ /\; | f v> vr 20 ,^f \^, sLljl^, xsUss;^ ♦^"f v^JUi;^ \U^^ il voM ^l hS\ -KC^JiH ^ i, 1.^1 ef xyiij ii if^i^ KjJ J;, K,f ^^ 25 Ai^] _ 8 A 6lm^a ^9 ^A«o* _ 10 A ViXv — Ib. A V»^< »Mich. vii,3. — « Ezech. XXXIV, 5. — « /ft. xxxiv, 8. — * ler. xxxiii , 2. — & Ezech. xxxiv, 18, 19. « /ft. xxxiv, 3, 4. — ' Rom. XIV, 4. 637 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 638 > iM 1--^ ?f< /ij.x;..'» Kj/ 'iUoe ) f ^.? .^ Ao? v^f :y(c^^ jio • » :w^ iuM J fi,?o n;L:;k^ jl-^o ~ ♦ ♦ ) ;>»>i j>\l ) f ii »(o *i.jl_M )$-<^>o K^? t-^ :^U ji ^* «jJ/ t^ ♦ <^ ^ « h^Oii ♦ - ' ^^' I ! ^ »/o 15 ) Sn\\ ^o^; :^> i 9i\\ \ 1 ^ >(o s.£l.Cju^ oi^ "WdJ Kj{ ^ :|J& :| r^mvfN w^;]^} :.,i9;\l JJ[2L{o )JLiL{o x^yiold ) f^iftv» ^ff Kj? ^ K^( ^ *^r ^^ "^f vOO^Jkll :%> i 9l\l Jd * y I vOO^Jk} :w^ y 9 y i^iL^l yoS. \ v>\i» % ^Nf :»> I 4\l 25 jL^^ , ^Kio Quod si iustificari nequeas , quare mul- tiplicas peccata ? Et si teipsum in corde tuo super me extollis et dicis : Ego , doc- tor et princeps, tibi praesum; non te excipio, tuque vinculis me oneras. Quo- modo enim humilitatem mihi praecipi^, qui elatum , superbum et arrogantem te ostendis ? Quomodo me docebis : Diltgite invicem * , qui odio et ira plenus es ? Quo- modo mihi trades : Si quis aufert quae tua sunt, ne repetas^y qui quod tuum est re- petis, et usuram toUis? Quomodo me iubebis castum permanere , qui libidino- sum et garrulum et ferocemtepraestas? Quomodo etiam mihi praecipiesmundum istum relinquere , qui in ipsum cecidisti et suffocatus es? Quomodo dices mihi : Egenos recrea*^ qui sodales tuos pauperes insequeris ? Quomodo dices etiam : Quae in corde reservas dimitte*; cum vetus fer- mentum in te absconditum teneas ? Quo- modo mihi praecipies : Cum fratre tuo in gratiam revertere^^ cum ipse mundum universum conturbes ? Si enim indecoros in te fructus deprehendero , mihi dices, cum ipse peccator sis et impius : luxta sermones meos ambula. Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur; qui autem solverit [mandatum], et sic docuerit, mini- musvocabitur^. Pecuniam accepisti, eam- AB] _ 4 A om. ^;^* _ 8 A _ 22 A 6^. » loh. XV, 12. — « Luc. VI, 30. — 3 Is. XXVIII, 12. — * Matth. vi, 14. — ^ Ib. v, 24. • Ib. V, 19. 639 APHRAATIS 640 .aLI i ^vaaN ^f^^ :K^ j ^ K^oi :j;^ kj][ 01 r „.,> .M wJS>^ ^o oiS ^iu* ii^o : )- «lao » 5 j^^o :J.*v>ir» ^ Kd«oi Kj/ ) * -'^ M^Li&^f pML»} jj^j oiL l&Si .Ji2a^ / -r oiatAi tJ» ) .<\.v> .Jploa^ won^h^l Ifl Mlino jjjj If.^ .pjft^ -^ oiP^ oiUiD ^^^: If^ :| 4«^« .?\ oO^ ilL^ )^o .c^\^ ^i :o^f ji jJdi .^ d^U lloSJ^ :..oi^ ji jj&^' C^xjo s|^ que recondidisti. Clavis tibi tradita est, ianuam autem clausisti ; nec tu introisti, neque accedentes sinis introire. Oculus es corporis, sed caecus effectus es ; et cor- pus, deficiente oculo, est tenebricosum * . Caecus effectus es, et corpus caligat. Curam caecus suscepit caecum ducendi ; et totum corpus tuum in foveam vis prae- cipitare^. Sal, si infatuatum fuerit, proii- cietur foras • . Servus qui pecuniam abs- condit, mittetur in tenebras * . Servus qui percusserit conservos suos paenas domi- no suo dabit*. Pastoris stulti ocultis ea?- caecabitur, et brachium arescet^. Sacerdo- tes non dixerunt : Ubi est Dominus? Et tenentes legem nescierunt eum; etpastores mentiti sunt adversus eum^; et aprophetis lerusalem egressa est pollutio in omnem terram^. Principes populi sui ra^emantur illum, et mulieres dominati sunt eis^. Quoniam Dominum non timuimus, quid faciet nobis Rex? Vae nobis! Quid acci- dit nobis, eo quod lex derelicta est, et aliqui nostrum iniquitate gloriantur ?Nos oportet sedere in silentio et stupore. Mi- hi dicis : Veni ut sis nobis socius in omnibus quae gessero. Super te igitur, o doctor! completus est sermo Domini : Circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum; et cum factus fuerit, facitis AJf] _ i A \^0' ~ 3 A "^l^ II. _ 4 B om. fiaj secundo. — » B sine oculis \jS^ C^ ^. _ i AB i Luc. XI, 34. — « Malth. xv, 14. — » Ib. v, 13. — * Ib. xxv, 30. — & Ib. xxiv, 61. — • Zach. XI, 17. — ' ler. II, 8. — « Ib. XXIII, 15. — » Is. iii, 12. 10 .r r ? I ^ ^ I ^ :oi^ o^f SUS^o 15 .\JA o^ sUai;:. KaaJ /^LaU/» j^ ^ '^..^ .01^ OLJsSJU/ jUo sJ^^^^yj^ HNv^ :^j ji j^ JoL^ JL^ ^jUiSl 20 i^Uted, '^ 4 ^ \^Lax > v^ \ «iooi }U : ^iyJLl :v^U> t-^f) li^ l-A^ 25 ^ v^, -tvfj I ; «. fr> i^ ^K^ 641 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 642 ^ r r 4 f r *»/} ;jl \ ^N o^^ jio v^ M^j c;f^' I /yia>5 ^-L^ Uoi£ 10 1(1^2^ v^^oxdj;} yf .oi^jf ji 15 eum filium gehennae^ Propheta socium suum fefellit, etmentitus est;.illeautem, quia verbis eius adquieverat, traditus est leoni, quieumcomminuit. Quando etiam sacerdotes et prophetae plurimi in die- bus Achab erraverunt , derelicta suntDeo septem millia, qui genua non curvaverunt, et Baal non adoraverunt^ (iis autem non adnumerandus est Elias), et impios cae- cosque sacerdotes , qui in perniciem in- ducunt , non sunt secuti. Si Roboam re- gnum divisit, numquid ego sequar eum? Absit ! Si leroboam Deum suum reliquit, num eius vestigia tenebo ? Ab iis serva me , Deus meus ! 27. Dices autem mihi : Decorus sum ac speciosus , meque Deus elegit et unxit ut filiis populi mei imperarem. Ast eru- dire, o homo ! [et scitoJDeum iureiurando promisisse Phinees filio Eleazari pactum sacerdotii ab ipso et filiis eius servatum iri in sempiternum; ministravitque Phi- nees* in sacerdotio clinctis ludicum die- bus , - videlicet trecentis sexaginta et quinque annis; tunc surrexit post eum Heli; cumque ipse et filii legem trans- gressi essent, dixit illi per prophetam [Deus] : Loquens locutus sum, ut tu et do-- mus patris tui ministraret in conspectu meo in aeternum. Nunc autem, absit hoc a me. kB] _ 11 A ^o* — 18 A om. «^. _ la l^ •» Matth. XXIII, 15. — « I (III) Reg. xix, 18. -- » Num. xxv, 13. De hac Aphraatis sententia vld. Praef. % H. PATB. STB. — P. L T. L Sl M/ )U Mf? :^ M? i^1 a'^^»^ y^^>^l\ 20 oueal "^ ikiQii .m,.?JL..'>ft 9k r Lo ^JJ^ JMeKkl yj ? Ir ^r xjJL^^ ^r^r # f . r » K^ Kj}« l^f peV^j :|.^ ^ 643 APHRAATIS 644 dicit Dominus; sed glonficantes me glori- ficabo; qui autem contemnent me fient ignobiles*. Isaac quoque pater noster voluerat Esau, primogenito suo, bene- dicere ; sed lacob, de ventre matris suae electus, benedictionem suscepit, prout ad Rebeccam locutus est Deus : Maior serviet minori^. Saul etiam a Sancto elec- tus est ut rex fieret; cum autem Dei voluntatem non exsequeretur, Davidem elegit [Deus], et Saulem reprobavit. At- tamen , fratres , fucatum , stultum inep- tumque responsum nobis adducunt [di- centes] : Ita nos temporibus adversis praefecit Deus populo suo, sicut et lehu, qui unctionem in cubiculo recepit. Si quis autem abs te inquirat , o scriba sa- piens ! quando unctio lehu fuerit promis- sa, et quando unctione donatus fuerit, quid huic dices ? Eliae precepit [Deus] in monte Horeb dicens : Vade et unge lehu , ut regnet super Israel, ut perdat domum Achab^. Hoc igituF mandatum accepit Elias, et ministravit annis multis, donec adsumptus est. Post eumautem [surrexit] Elisaeus. Cumque tempus advenisset [quo regnaret] lehu , et mensura iniqui- tatum domus Achab superefflueret, misit Elisaeus unum de filiis prophetarum , qui vadens unxit lehu , quemadmodum ipsi r •^^7; ^} oiK-^yL-a ^ ^ i^ 5 O 10 M^ouL-l^j ^^j5: l^j oivf<\ Ml ^ /ft? \-Ll> vl .MiL» . .. i v>if j ^ 1^^ :|J&^ lU^ of :yk ^U^ ^f ««Jl^oKJj I t ■{\Av> y^^ll Jh^li 1 :|lA.i.«^tv> <%\n\ K^^ JLm^/o io»! l-^f , n »lf NoiA ^J^lI |JL& V? :oi^ -t-befe ss^i^i i*^ '«WM'^ y^; W^ ^..^JL^ Aif .o-^f* Oi& . >\ >» r 20 > ?» m V» :sa^fj oi^j |44-aj JJ • ^-iJi. ^ ^.-\f iU *-^ « eo^^jffo M ^ ■ OlJL^ AB] _ 8 A «9{. -. 3 A V»i- — /fr' A om. lom- — » A |&99^* — 10 B loUaB l^oib. -. 14 A ^{. _ S3 A |iA|. » I Sam. II, 30. — s Gen. xxv, 23. —81 (III) Reg. xix, 16; II (IV) Reg. ix, 7. 645 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 646 r^ ±^ 9 r f P 9 7* y \ 9 l 9 r 4 JjL^jf |i/e ^:L^h iei^ ij^ 10 '^.-^ ,l»-aej;n^ « ^ jl, : :) f ^^ n \ ; y^l nM^7 yJ ^Af ooi \J^ smJl^lo \%aI^ yJl jbuiOI JJLd y[o .■■ ^ ; i vifoijj -.\-LJl v-^ of gn #1 \ \ i» oi| v> >^j ^ I io V» 25 ^|*^f ifM ^lUifo lu&i & r BD |N I '^y : r^ r »j^ 647 APHRAATIS 648 29. Vel staturae eminentiam , ut Sau- lis, respiciemus; aut praeclaram spe- ciem, sicut Eliab; vel pulchritudinem eximiam, ut Absalonis. Sed nec specie Dominus delectatur, nec superbos aut iactantes diligit. Samuel namque ait : Dominus intuetur cor, homo autem oculis mdet*. Et Apostolus dicit : Stultos mundi elegit Deus, ut per eos confundat sapien- tes; infirmos elegit, ut per eos confundat fortes; ignobiles, et minimos, et con- temptos, et eos qui nihil sunt elegit, ut eos qui aliquid sunt perdat, ut non glo- rietur omnis caro in conspectu Dei, ex quo vos estis^. leremias quoque : Non glo- rietur fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis, nec vir robustus in robore suo ; sed qui gloriatur in Domino glorie- tur^. Omnes enim homines creaturae Dei sunt , neque est coram eo servus neque liber*, nec dives aut egenus, sedomnes qui ei serviunt aequales sunt coram eo. Et si ubertate sermonis aut sublimitate scientiae glorientur homines, in hoc etiam non vincunt. Sic enim est scrip- tum: Copiam verborum non exaudiet, nec vir verbosus sermonibus suis iustificabitur^ . Rursus scriptum est : Sermonem aufert a veracibus, et sensum seniorum tollit^. ) •i oiboo .1 I i-i^ «£>. d o ^ ^r Mpo:pof^|^:|$:J^|ie^ii 5 ..oia^.£i£^ l^ )A^ :V^f ). mr r \1^ '.)ik\tr,\ s^ ioUS; |ot2;d I Vivftv^e l^j^ l-vwii^ , .f (m r. 10 \ rf> ■> ^^ fSiJL^ J« :^^qi.JLj/; |l^7 ^fo v^M cO^ .1^ '.odiiyA^ It-^^O OlflAXA li-^Kiio 15 .^qiaKjlj \Jt^Ja^ «oi^jLi^ ^e jlf • • • • ojk; ^ il :| [^m<^ KliKiio WU^ v|o -N^f ^^ s.«ia^fj» ^ / ..\ j» 20 llt^ li^f^ /booioS it^itfL* ^/ ^^.-^»^ ji ;JJ[i/ oJLa v^}ou>)LiJ ilioo^ 1^.^ ji ^f :|LLi ji jL§; A5] — 4 ^ }OA^^{v _ /ft. A JOASa^lav _ K A IhD^o. — «4 ^ H/ [V 3j. » I Sam. XVI, 7. -- « I Cor. i, 27-30. — 3 ler. ix, 23. I Gor. i, 31. — * GaL iii, 2S. — ' lob. XI, 2. — «/^. xii, 20. 649 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 650 ? -^ 1. r % 9. ^ 10 Ou^SlJ vjW KT-^l je J-^$ ^ jiijj^ ) 4,r.Kio je >S^ je lUXjJ ^ |l(^ ofiJ ,j[ Jie Ji^i:^ u Ujsvi<\ iloiy Jio li^oil^ M^ lU>=u. Jie .1 /! .-\ .»<> l^-iJ^ Ji )\i-i Jie :|j[^ |^\ / > ^ M^ JieM^>^ 4^ Jie J \ .'.t ^v><> I rvi.^v> Jie wJL^ M/v>; ol» Jie i^Ji j^l w^JLsA llLji:^ oJLd Jie JLJcu& o o 4 & ?» >* ^^^y oiL^ Jl %»(o :oiK-^^,>o 20 Ji Tj^jll^ ■■^?^\a,\ :|/A:^? j i%lh^ Jio ja:^ tlLBL^ 25 .v^i^' l^; ..oiaL^ ^S^, :|-vv^ l^Ji l^ |SouJ% v^/ s^; jf ^^^ ^) A ,--iV> H\vi>^ |^{o j /<^t^f Sed et multa [huiusmodi] scripta sunt. 30. Verumtamen, fratres, insequimini pacem , quieti laborem impendite ; exs- tinguite malitiam, simultates removete, exacerbatos mitigate ; non enim aequita- tem iniquitas superabit, aut iustitiam malitia vincet , nec pax a seditione cohi- bebitur, nec mendacium veritatem ar- guet falsi ; nec potest iustuscumperverso consentire , nec vir probus cum maligno, nec bonus cum iniquo, nec dulce cum amaro , tenebrae cum lumine , cum cali- gine claritas, nec salsum cum insipido, nec cum nova conspersione fermentum vetus, neque ignis cum aqua, nec filii pacis cum seditiosis, aut cum irrisoribus fideles, nec qui diademate cincti sunt cum iis qui vinculis tenentur, nec filii dexterae cum iis qui a sinistris sunt, nec filii regni cum filiis gehennae, nec ti- mentes Deum cum iis qui pascuum eius seditione perturbant, neque ecclesia Sancti cum doctrinis n^aligni. Iniquitas non abscondetur, nec mendacium occul- tabitur ; et qui voluerit currere , ac paci et quieti incumbere , beatitudinem acci- piet quam Salvator noster praestitit : Beati pacifici quoniam filii Dei voca- buntur^ Quis Patris qui in caelis est filius nolit fieri et frater regis Christi? A^] -. a A 0^901- -. 3 A l^iSa. ~ 16 ^ I^^Vo. — 19 A <^9 » Matth. V, 9. 651 APHRAATIS 652 9 r 9 y y^^"^ ^^OIqJLU t-^i tOt 1 / lO ^^^ •• r4 ^A^^ivaBaHaHv jV#^^rfk# 31. Videte autem, fratres, quomodo iucunda digni sint memoria, qui pro po- puli quiete et pace laborant. Quid debe- bat Salvator morti ? aut quid erat quod ab infemo mutuatus erat? qui cum vi- veret, pro rebellibus mortuus est, eos- que cum Patre suo reconciliavit. In infernum penetravit, captivosque eius eduxit ; cum maligno luctatus est, et eum devicit atque proculcavit, eius vestigia disturbavit, possessiones diripuit, portas revellit, vectesque confregit; et spinas eius toUens suo imposuit capiti ; animas nostras proprio sanguine signavit ; vinc- tos e foveaocclusaliberavit ; saepem[per- rupit] , mucronem gladii praefregit , ma- ledictionem sustulit et suae adfixit cruci. Dispersos collegit, et inobedientes pa- cavit. Satiavit esurientes, sitientesque potavit; caecorum oculos aperuit, lan- guentes sanavit, incurvos erexit, clau- dosque ambulare fecit ; morbos nostros sustulit, curavit plagas nostras, et ae- gritudinem nostl*am sanavit; discessum nostrum reduxit, et dispersionem nos- tram congregavit, nosque mansionis suae filios effecit. Egestate sua nos lo- cupletavit, proprioque languore refocil- lavit, crucifixione sua sanavit, ac suis tormentis recreavit. Et quia haec omnia pro nobis perpessus est, accepit a Patre A^l — fl i^ ^t^. -. e B Vt^t^' — 8Aom.oi*9o* — 9 A ««016^)^99 [uoiaxyI. _ 16 A m^Jo [)«^{o< l^ai^ ^ ^Ja ^ ^ o^ 10 'J:- 15 |f^^ au9 :eiiLto>^ ciL^ \i4<6^ ^Je |_LiL5 ^*.^ :\^ '^^^ :\U^ y^ l-A.^ ^ : vliei^ JLtt^e via.S^ ^oLJio ^\£ 9* r t4 ^ r ,* r •* ^ ''•• y 7* r ^» .sSL^ :^^^ ^p>^^j>5 20 ^ r ^ ii : v>f p^ ^.^iLA 9 r t^ J^ 25 653 DEMONSTRATIO XIV. - EXHORTATORIA. 654 ooi f >f V»} v^ V>j I nomen quod est super omne nomen, ut in Lm l^oio kMiLj^l |^^9 ^ -? ^^V nomine lesu omne genu flectatur, non ter- > ^L 5 t ? jr VX IK. y^ \ i p*^ restrium tantummodo sed et caelestium, fi F i^ /i 1 V I ^5 . r» ^' ^' ^' procumbentes atque adorantes dicant 5 j^J t.QO /\KJ OfC^ )JLi; 06i ^^^/o 1^^ \^\\ ^j .flZk^ ItKi:^ tium, quemadmodum in Evangelio suo p\o opa^ ^ftloK.i??»} dicit : ^on iudicabit Pater quemquam, sed , ^rfCiLiojLiio y^v^f yU^ • lloa^^ ^^* praemium quod pro labore suo Sal- quod Dominus sit lesus Christus ad glo^ nam Dei Patris eius * . Et constitutus est iudex et Dominus mortuorum et viven- ■" p. /» ^ ,/i ^ i^ i 0^ K ^ vator sumpsit ; nomen magnum et excel- JlO fc a V> tf^^ Jif yO^OI I n V>i 1 tj nYi ^ f i ' f i lentius, quia regionem rebellione agita- . "^ . ^ ^ y p tam sedavit. Et ii qui ad societatem |o»^w ^ V • V ** ' «^ laboris eius venerint, et quieti pacique operam dederint, fratres eius fient et filii Dei; regnum hereditabunt , et ministra- bunt, et ministrabitur eis ab Angelis caeli, qui non aemulantur, neque invident, nec lassantur, nec dormiunt, et de peccatoribus laetantur cum a peccatis resipiscunt. I^ p |w^9 «Soioj^Jkd 1 - C y^ K 32. Garissimi , scripturas Dei discere 15 %•( pI •\^^l If ^ 'T «a^pt ^- ^ >S. ac legere non sufiicit, sed ipsas oportet : jio^l ^ I ^^fr^KC. I iiJi^ ^ ^v?y efficere. Et ita nobis videtur, si quis in \lt " 1^^ I itt.^^ ifLa^ I ^^ conviciis et in contentione versetur, ne- \lickM^ t od^^ jLift^ i oik^, '^"^ ^'"' orationem accipi , nec suppli- W ? ^•'^ 20 oiK^^Jo jxK^ j |if{ '^^^ :^ j 14^ ^^Ld^ |i$I ..^ :KA JJo^ |I^; l^f cationem exaudiri, nec munus de terra toUi*, et eleemosynas peccatorum re- missioni nil prodesse ; nam quotiescun- que tranquillitas et pax non inveniuntur, }^^l IViam :jA09|Mo fH^ •) ^ - '^^ portamaIignoperviaest;[ubidesunt]cor- ^^^JI>-M :>^M ^^^^V^^ :) 4nA\o reptio et disciplina , nullum est iudicium :| iOfc^ ^n^rf» :| >on > nV^ •j^l-^J Q^^ disquisitio. Triticum oonfusum est A^l -. a A lunfttN. ~ 3 ^ om. V»Vmo* — » A I;^. — 17 A |&d|a9- -- 22 ^ Ula^. — 24 ^ ^^ P^fls^< > Philip. II, 9-11. - « loh. V, 22. — 3 Vid. Demonstr. iii, $ 14. 655 APHRAATIS 656 zizaniis admixtis; spinae increscunt, conturbatores multiplicantur, subsanna- tores praevalent , deficit reprehensio , et emendatio, etprudentia. Infatuatum est sal, oculus obscuratus, corpus tenebris obductum. Negotiatio ablata est ; intran- ti et exeunti nulla est pax. Tales parit contentio fructus. Nunc vero innotes- cunt incliti, solertes discernuntur, et probantur omnes strenui ; [his] qui pacem insequuntur et tranquillitati operam im- pendunt , merces est firma amplaque re- muneratio. Hi sunt qui stant in ruina, et saepem obducunt'; qui seipsos pro po- pulo traduntlabori, et memoriabona cum praeclaris ac sedulis servis signantur. 33. In cunctis generationibus , caris- simi , et in singulis temporibus , creator noster bonus , prout ei placuit , pusillos magnificavit elatosque despexit ; exalta- vit humiles et superbos humiliavit , divi- tes ad inopiam redegit , pauperes autem extulit, potentes depressit et roboravit infirmos, fortes deiecit et tenuiores con- firmavit. Seth aetate minorem loco Caini maioris exaltavit, similiter Noe loco Adam, auctorem mundi secundi^, et Isaac loco Ismael , et lacob pro Esau , lo- seph pro Ruben , Ephraim loco Manasse, p y :U^>^ ^$KI^^ ,\xAs^ ^A%\ ♦ J^ M^ J^jJ ^o ) ^ «rSv>^»(o :\^i %^Jlo 10 ^m^fL 9 9, 7i r J^^ ^-is;© S^Aj^yoL^ :JI :r.\> 20 ^jLi A^ |lo-^j K .'^■N yoijA J^{ y4 .^^ M '^ iNo :|C-9^ L.. .!> .', mtj\n :JJL1jI #%. » ^^^ ^^^ : n t ^OL^j^o t^ J, yoi ^sS^ r\J^ 25 A^] _ 1 A ^i^. -. 8 A ^l-xo iaSi^. ^ io B hi sunt qui stant, H Iradunt se ipsos lahori, et stant in ruina et saepem obducunt populo suo Jd{ ^ Vk^ ^^mq .1^x9060 ^a«oo- Ibo^ ^po»*^ ^oiauo ^^^, .^poMo^ _ 16 A hS^9- — /^. A Ha^i* i Ezech. XXII, 30. — * Gf. Demonstr. xiii , § 7. 657 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 658 r 9 7» ^r P 9 ^ vx^.'L\g ^«^L^>kS :ioUd^o sd^ :N^M >t I ^" -^ g ^- .?><» .. v..oi&j;jio :|il^ >»f M&Si .^ .al^ J>giv><\^ ,sSL^ JJLL^ :j^ .fl^L.. ^^i>>>g ^i^ j§r\ ^iK^f jj^;o jk^ ji .^ •> I .^Aa^ JIL^ JJL^o jl^laj ip^ JLlblJ ^alpeo JLlu ^«JLiu^f ♦ K :J-£^lA^ )aiV» >-»j? 15 > bJuCd/ V-d %A|-d ^y..V>aJLa ♦•j^. KJ| ji r •> I Jll^^ :J^^ J ' ^ - jio :^4fi j ♦QiK.i.&)i J.1,tv>Kv> Jlo :J^, ^^aiS^ V^N^f ^»o$ ji :oiLLS^ v4i^JlS ^<< .'>V>>r> 25 jij J^;} ^J5 :jfl^ iij i-i^ :|< .'S<4-> J.L^ ULi^ .jJ^^f Eleazar et Ithamar pro Nadab et Abiu, losue et Caleb pro decem aliis explora- toribus sociis eorum, Samuel loco Heli, David pro Saule , Salomonem pro Adonia, leroboam pro Roboam, lehu loco Achab, Mardochaeum loco Aman , Danielem et fratres eius loco sapientium Babylonis, ac tandem gentes loco populi. Similiter autem et mulieres exaltavit : Saram prae Hagar, matre primogeniti, Rachel pro Lia , Annam pro Phenenna , Esther loco Vasthi. Mulieribus etiam prophetia et iudicium interdum tradita sunt , ut ei li- buit qui levat humiles. Exstiterunt enim Maria prophetissa , et Anna prophetissa, et Holda prophetissa , et Elizabeth pro- phetissa, et Maria prophetissa, Genr- trix Prophetae magni. Debbora etiam prophetissa iudicavit Israel, in diebus Barac filii Abinoam, regis. Nec quis- quam Dei nostri boni voluntatem in- crepabit, nullus enim iudicia eius un- quam scrutabitur, viae eius non possunt inquiri, iudicia eius infinita sunt, et cogitatio eius immensa. 34. Magna enim sunt opera Dei , pro- fundae et absconditae cogitationes eius. Caelum suspendit sine columnis , et ter- ram sine fulcris extendit. Collegit aquas in receptaculis ; ventos et procellas in A^] — 1 A pe6M{o- ^ i4 B isuM )o»^m .|a«9- — If>. A (sua^. — 1» A U^. — 16 A |&oi secunda roanu in 66^ mutaturo. — 17 A la^ l«ai secunda manu in 1^9 1^^ routaturo. — 19 A creatoris nostri 659 APHRAATIS 660 suis thcsauris nutu suo conclusit. Firma- mentum expandit medium , ut aquas ab aquis divideret ; aridam a mari separavit, luminaria firmamento adfixit, montes super terram erexit, diem a nocte dis- tinxit , lucem a tenebris , aestatem ab hie- me. Arenam densavit ut fieret mari ter- minus , et maria oceano circumclusit ; et fluctus terminum non transgrediuntur. Sol absque pedibus procedit , luna muta- bili cursu cietur, nubes sine pennis su- pervolant, ventus absque alis spirat, et undae carentes anima decurrunt. Terra aquis suspenditur, et aquae in funda- menta congregantur. Spiritus non cons- picitur, nec palpatur aer; caeli formam non praebent, nec nubes cognoscun- tur. Validae sunt belluae maris, et mirabilia cete quae continet. Et mens pennas suas explicat, cogitatio alas expandit, sensus animi scrutantur, oculi conscientiae intendunt , et aures adver- tunt, ut investigando dispiciant et edoceantur; extremos autem fines ad- sequi nequeunt. 35 . Quis scientiae sedem deprehendit ? quis radices attigit sapientiae, aut locum prudentiae adeptus est * ? Haec a cunctis viventibus est abdita et a cogitationibus universaecarnis. Neque homines hebetis &^ :).,viJL\ \JoLJ. U 'M '4i^ ^ .MLftS ji; M^ ^fle :MLLi j» ^juOd M^e :U^^ \li1 \J^ jk^ K^ : i\i \Lm^ 15 \ILxj: ^f/8< .^ ft T *> ^i ^^e \U\i >,. T g < r^.^ ^-^ 20 %r ^\f, w ■■>>\ \iLs^, oiiLii ^e sliof^ ;i][ .iu^)} ^^ ^JL^^ ^e sli^oa^ s^ y:4 ^^ ^ .^ \ /mn sjii^ iii 25 ^ jie * mt,.* jJLdfpo jo iVjo^ "^9 ^4iM\> ^ A^] . 4 A l^9|a- — 8 A . _ fl» A |tAM9- — 19 A |&a2 — 22 A ^\f»' _ /6. ^ i Gf. EccU. I, 3-7. 661 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 662 .lloMB ^ *t^;0|5 IJ^ Ql>0|je ;| t Vt> ^Jl^ tlLl^ii wSjlLi oik ^f.%.».i; ■■>; ?: a oik ►f .1 f / v; vfLi .»i >« J>Y ^ vflD^^o :oiS^ :|;.^1jlS MLi/ V^ l^ .ojk i^ >* ^ |.2KJuLm> :^^f "^i^ oiLJL^ liLj ,^/nv>i^v "^JL^ oti / r, v; 1 - V ^- ' ^d 1 a 1» » :: 15 :|J ♦j v> y i f^ t a f 1-^^ ooi jLsL.^ .'^^..JLLjf oifj^ ioi |^N^U:o:oh'^^, ' » ' • • iJoopk oiLL^fi^ ojk jLx^ :|Joof 20 ^ ^ K., ^ r r r L^^ .^^O^^J |>^o^A l^ ,^ v>^ oiS. Mi^ :|itf--^ ntr/v; |.x4<^ _ SS A )i^;. 1 HfiA thesaams» recessus (lob. ii, 6). Arin. fi^npp videtur arroenus iranslator voce Jpbpp^ gallice abystnt, altitndo (Antonelli, p. 431). — > IvLet « amas, provision » (Antonelli, p. 432, horrea\ quod reUqna, snperflna^ seu copiae, opes, quod exprimere et mox repetit, sed male, pro ^U ianua. 663 APHRAATIS 664 cernit demiratur : angelos omnes ad II- lius ministerium properantes , Seraphim gloriam eius sanctam proclamantes, ce- leribus pennis volantes, albis et praecla- ris vestibus indutos, facies suas prae fulgore eius velantes, citiusque vento currentes. lllic constitutus est thronus regni , iudexque in tribunali paratus ; se- des positae sunt iustis , qui impios iudi- cabunt in die iudicii. Cum igitur sapiens locum ubi thesaurorum multitudo [repo- sita est] mente contemplatur, tunc animo se extollit , et omnia bona corde concipit et parit. Universa quae sibi praecepta sunt meditatur. Figura et aspectus eius in terra[exsistunt], sensusautem mentis sursum ac deorsum [versantur]. Cogita- tio eius sole velocior est, et radii ipsius citiores vento , instar pennae levissimae quoquoversus [feruntur]. Sapiens in co- gitationibus suis stabilis est , oculis suis vilis abiectusque , et nimio thesauro sibi infuso repletur. Noctis tenebrae illumi- nantur ; sensus suos quocumque circum- fert; mens eius omnia fundamenta ex- plorat, et scientiae divitias ei praebet- Quod auribus non deprehendit videt, quodque oculis non cernit percipit. Co- gitatio eius maria omnia transmeat , pro nihilo ducens fluctus vehementes; sine » ^^oi5 ^;LSo Jl .':\* n y^oUi. ~ ri jkjC^* .oJeli ^i ^ioe ,\^ * ',U : > LJJ«9 9KiMO ? ? & r ^^ oiL.^;i w^Ju^fo .\^\\ 10 7.Z Z y r . r 15 \^\ ^ fnr^{\] ^^C^ .y^LaSi odtj,^!^ »a^l ;oiBk •^ii.iVi'^ ) y> «^*^» »i ■ >y> :» » oifc^U )i^:,-^^^A^ wo .ji^, Iv^ojk |.2K^o V^ji^^ ^.'>.v>vi;^ l^ .UL^I ioi ^ jL^ oii. ^ :> /t .. jo ;oi^ ■/ n v> ••»' r 25 A^] — i B o^mIo |a36cm.' _ 6 A ^pov^oip. — 7 A V-ot- ~ /6. A \Laa%j uwoiU. — 9 B ^v ^ ii B oi6oa^9* -. 18 A M^^^o [uisjio. ~ 18 A i^- -^ 19 Aom. oi^atAMS. — SO A |ju*^. _ Sfl B 9;m*0' — S3 AB fi^o- Ego V»6^i^o conieci. _ S» A 6oi. » /6. B liak. 665 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. . 666 I ^ '^ o(JL K^ .) nAv» oi>4: ^M ^.JUM^ ^'LlL^ l^ I 4\v^t 1*4 K^* I '{N-^ ^l oiK.^&Jo oit^^Lil ♦ liftftiTnn ojSk y » 10 ^20|.>-M* y>/Sr. «^^ OA-aM "^ M^-j :.^ a/o >* _ y' PM ^ ^ ^jio 7i 9^ I» I» .01— 1{— OQt-» * ^ t * n »f |-:le ^^ 15 OLjLdS : i;^ m I / •>; K-:ji. /\ ft iio ^j-i jio m r / ^j ^i. ->< r jL& K v> rf>> N^^ji ii II jo ;a\<\ I .rf>Av^ \ iJoJC^k jle -*K- ^K- ^^ : 20 , e :mm xr^ ^* A^ Ue " ^,:v>t}JUbc^ l-J^ OlS l^ |-»| I .^ <\^ .Oll navi et sine nauta mens eius [subvehitur]. Magnus praestantissimusque est nego- tiationis eius thesaurus. Cum de suo largitur, nil deficit, et thesauro eius pau- peres ditantur. NuUis terminis contine- tur cogitatio apud eum conclusa et in sinu eius considens. Quis poterit loci in quo rex commoratur eique ministratur divitias aestimare? Hominis illius red- ditus et sumptus amplissimi sunt, non secus ac regis qui nuUa re indiget. 36. Auscultate autem, dilectissimi, id quod nobis vobisque pariter referimus : quomodo nempe cunctae Dei creaturae voluntatem eius sequantur, neque eius imperium detrectent. Singulae earum, prout ipsis edictum est , voluntatem eius propere perficiunt; homines vero ali- quando non obtemperant, Deique volun- tatem exsequi renuunt, non videntes, neque audientes, neque intelligentes \ Sanctissimus enim filios Israel per lere- miam reprehendit aiens : Me ergo non ti- mebitis, dicit Dominus, et a facie mea non contremiscetis, qui posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum; et non praetergreditur eum; reluctatur, at non potest, et intumescunt fluctus eitis, et non transibunt illum . Populo autem huic factum est cor rebelle et exasperans^^ et nolue- A^] — a A cursas eias v^^y^^ [oi6^U- — tt A v^j^ o»a |;i.o. — 8 A \thabo |e&.^. _ tl A ^l 14 A ci^ lAftf- — 20 A om. mX. • • J ler. Y, 21. — • Ib. v, 22, 23. 667 APHRAATIS 668 runt audire praecepta mea. Stupenda au- tem miracula videte : mare obstrictum arena, fluctusque praecepto coercitos; procellas omnes verbo cohibitas , ad cae- lum usque surgentes et conscendentes, dein depressas et subsidentes usque in profundum , terminum autem sibi cons- titutum non praetereuntes. Si quis au- tem dixerit ipsas naturali sua condicione cohiberi, intelligat ex hoc quod accidit in diebus Noe. Cum per aquas diluvii iram suam [Deus] immisit, abyssum a prae- cepto exsolvit , arenaeque ligatae sustu- lit edictum , et eruperunt aquae , termi- numque sunt transgressae , et cataractae caeli apertae sunt; firmamentum, termi- nus inter aquas et aquas, disruptum est, factumque est adversus impiosiudicium. Firmamentum enim ut terminus positum fuerat inter aquas quae erant super fir- mamentum et aquas inferiores, sicut scriptum est : Fecit Detis firmamentum in medio aquarum, ut divideret aquas ab aquis * , adfixitque ei luminaria , et voca- vit illud Caelum. Congregavit autem aquas a superficie aridae in locum unum, congregationes aquarum appellavit ma- ria, vocavitque aridam Terram. Facto igituradversus impios iudicio, consump- taque generatione perversa et praevari- Ji ■ • P 4 %y • # MeMc;f^^ jj " ' oi-i^ M_so' i^rufo t) » vit «« 11 mi ft ,,K ftl/o ,iLjL^ J { U , ^ Nlfo JLxii l \—ji..-aJ, 20 \Jj:ci\i^ \i t / I. £ ^r :J-v>,vi; iUo I VV>f & ^r 25 iK i /y :\fi » Gen. I, 6, 7. o. — flS A «3{ ^ [u^{ ^. — 16 A ^W* — Ib, B \^o\L _ 17 B 19 ai A U^U' _j 669 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 670 tJJfo^ vioo^ jL^ :|JeiQitl .«;4^S ;| .'VI» W.JL&J a.gN,il,fe v^i^J 10 I \ i. .^ K^ \.J>^ oi^ ►J Of^ ?* rfWb 20 catrice, reversae sunt aquae inferiores in abyssum, et emersit ad observandum iussum arena; cataractae autem caeli prohibitae sunt, et aquae superiores iut- ta praeceptum firmamento se continue- runt, reseditque mundus inter aquas quae supra firmamentum sunt et aquas quae sunt infra terram. Et aquae multae in nubibus comprehensae omnes cohi- bentur, et fundamento voluntatis eius innituntur. Sed non aquae tantummodo eius adimplent voluntatem, verum et creaturae universae placitum eius omni tempore exsequuntur : aquae videlicet in diebus Noe, aquae iterum cum igne, caligine, cyniphe, locusta, grandine, universisque plagis per Moysem in Ae- gjrptum [adductis]. Sol etiam, luna et lapides grandinis paruerunt imperio lo- sue filii Nun, cum ait : Sol, sta in Gabaon, et tu, luna, in valle Aialon*. Quare vero stetit sol in Gabaon ? nisi quod cum Ga- baonitae ad Deum confugissent, contra ipsos ascenderunt reges Amorrhaeorum, donec eos losue delevit , quando sol co- hibitus est, et luna constitit. Stellae quo- que caeli voluntati eius obsecutae sunt , et dimicaverunt de mansionibus suis, et pugnam fecerunt adversus Sizaram et Ma- dian^, in diebus Debborae et Barac filii AB] . 1 ir ^SkO* — 9 A ^Mo [^•^M^o- — 10 A M^- — /6. A |«M 90«^; sed fo^d secimda manu erasum. -. ai A pa>a^^U*Ai,^ 15 ^ij^? N$ 25 ^o aAKdife ;)--i .\1:^J:2!^ ai^ cjk V^f po .:^f\ to • • • * iN > \i^ ./foi ^^ >-^! ^ « •> f > 1. M^v^a^ jj^ Ml^' jj;;/ ^^ 23 B ;ajk. — /6. A MaA [U*a^. — 2tt i^ |dM.A^90* i lon. II, 11. 673 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 674 ^ :jkuj: .^fo \^\i .}3.£.r^ 5 :)^)j^ >« vii y <^ ^v^Qi.^^ >>jsa^o UM^ OLiilio :p|jl^ ^ "" 10 :J r y S V sxIL^ :J r^p; .^io :M-^» wA^ JJLml^ W^^b temptores , contumeliosi et maledici, ze- lotypi et invidi, perturbatores, avaritiae dediti , qui contritione gaudent , et rui- nam diligunt ; oderunt aequitatem , ius- titiam proturbant ; rapaces , fraudatores , mendaces, in socios fastidiosi; in dolo consistunt , et malitia delitescunt , bonos cavillantur, lucra congregant , iustos ir- rident, iurgium amant, pacificos contur- bant, suscitant lites, concipiunt iniquita- tem , et gignunt mendacium ; sermones pervertunt, correptionem repellunt, fu- rore pleni sunt et hebetes sensu ; propriis voluntatibus se obfirmant, pauperes aversantur; superbi, elati, direptores, exactores, blanditias admoventes, dic- teria colligentes, cupidi, inquinati, ad perditionem illicientes , ebriosi, helluo- nes , fallaces , dolosi , invidiam celantes, malum rependere amantes, odium re- pensantes, et litem commoventes; dolo referti, bono autem vacui; pecuniam mutuam dantes, et faenore vendentes; operarii mali , mercenarii pigri. In nomi- ne Domini manducant , nomine eius ho- norantur , nomen eius invocant , ab eius autem sermonibus sunt vacui. Hi sunt operarii dolosi qui pecuniam colligunt, nihil autem superlucrantur. Hi sunt servi nequam qui conservos suos suffocant * . A^] ^ 4 A Ida^. . Ib. A UC^9. — 7 A UU^- — 8 A \u'f^. -. 9 A ILojm «^;^. _ 11 A «li^o- _ 16 A «•%A^. -. 26 A |dAA«.. ;j r i»f7rfN> v^oM^J iVvi,nv> ^ .y^i^o IjliJo ^io l^ 15 ^jSj :|4Wo P^i :)-^Ji Oi^lbo liJ^ v^^.^^ :|it|JLo s^ i^mI^ :|kau.j ^ sJ^i^ JLlj i,r\-N; ^f :JJl£1-. |$^|r ' '^ f* r M O ^A^* ^ ^ yw^l fc §k\ n^ij «^^LAJft^iD nQyi ^^0 ^oo ^io^. K^ JJLtta ^;j» j^ jbkii jlilo Jui^ IfS^ v^f ^ .plU. 25 ^ i^ .Jl.^ KL^ Jjj^je :|-£^ M^f :|il^ ?'< ~ V u 1 Matth. XVIII, 28. PATB. ITB. ~ P. I. T. I. 99 675 APHRAATIS 676 Hi sunt zizania in medio tritici ^ caligo in lumine; prophetae mendaces, et falsi christi ; hi filii sinistrae manus , heredes tenebrarum , aquam a iustis expostulan- tes * . Hi spinae sunt in vinea , hi super- struunt arenae aedificium quod corruet. Hi a praelio cedunt ; eorum deus venterest, et gloria eorum confusio ipsorum^. Hi sunt pariesdealbatus^^ exercitus maligni et sa- tanae progenies. Hi sunt immanes ser- pentes, canes muti non valentes latrare*. Hi seipsos iustificant ; sapientes sunt ad malum, neque eis inest intellectus.Hiiur- gium suscitant, discidio gaudent , et pec- catis exhilarantur. Hi bono torpidi sunt , malo autem experrecti,et generant rixas. Hi seipsos amant ; hi sunt hostes crassis- simi*, et inimici Christi. Hi sunt fer- mentum vetus, utres detriti, vestesque conscissae ; hi granum inter spinas, petra seminis, arena aedificii. De regno expel- luntur; pulvis sunt serpenti, lucerna sub modio , sal infatuatum , quod foras proii- citur, neque ad usum ullum proficit. Hi sunt a bonis seiuncti, argentum falsum, vasa confracta. Hi sunt vinea ferens si- liquas, uva fellis, plantatio Gomorrhae. Hi sunt argentum reprobum, quodDominus repulit*^ quos etiam immundos vocavit. Hi sunt amor immutatus,virgines fatuae. 2f # r y^ 9 r iLkiS Ol:» ^\ ^ .jifS ^ ^X^ S^\ y^ .'^% \Ltl^ /L ^ 9 r :|likaM \LJi y^\ ^^ .v^oiUoii ^JS^ .JLi^» oif^ \lJ^ ix \A\£ l.^:^ '.\J^ jll^ y^\ Jk^i\» |n t/i\ ^y.^ri^^i .1 :y^ t ■%, 1 '.\1:;^ >^J^\ vOLif ^^ .jU^ ^ioid .\Uji^^ ^j-fo [f^^^> ^-^, ^^ .\jkliJL ^Aoa^e :|ii.r-.\ 10 >JLJu& :J vi^.ftvi JjLsISl^ \J>] :J-iLasi: J^j&Mu. vfjf K^ jl;^ y^\ ^A^ .Jftymv> jLsjo .ji.^i^N jLto jj:»]^ jj:^ :jJ^ \U^ :J/A:^ .4^Kj: vfjf ^,\^ 20 9^ 9* ^Sj&i .\i\^ K^ J..^ J^»i^ V^f jloU^kd J .V'S.V) ^f .J^l jij:io :|ij;, \Am^ '.\ill ^ Ji^f jU^:M^j J^ v^if ^ 25 AB ^9 B om. ^r — 11 A «iM^f . ~ 14 A |6««a:^. ~ /6. A (AO^dL. — 18 /T 1lf,d. _ 24 A 6s^{y (Sic). _ 2tt A Hpev 1 Vid. Luc. XVI, 24. — « Philip. iii, 19. — » Acl. xxiii, 3. — < Is. LVi, 10. — ^ Vid. lud. iii, 17 seqq. — • ler. vi, 30. 677 DEMONSTRATIO XIV. - EXHORTATORIA. 678 J^Id l[ vi^o :jbJSpe jCbu»/; | ifNmvi ianitoresdormientes. Hireosiustificant; >J^^;:^ I^^^K. :: ♦|<{ya^ I -r^ij *i^'f innocentesque damnant; hi filii sunt ^4iof sOjI ^N^ j^ ? liii ,4^' contentionis\disciplinamrepellunt,di. la^^v ^ ^''lii^KV ^^ verba proferunt; panem manducant in confabulationibus. Hi sermonem ex- 5 :JiJLd v> JTTrf» \Clj/ > i>\^ .\rt\ T ft »; jii^AjL^ JAA J^f :^o ^fiLi^S .,{;,n\v>:jlNviV^OL&j-^vjjf^ colunt , in abscondito murmurant, atque in aversum feriunt. Hi stolide loquuntur ; observant [ut dicant] : Da mihi ; et [dis- yOJl ^S^ JfKm^ wJLSiV) :J ifto^ '^ cordiam] seminant inter fratres. Hi sunt X2^^ i^^ yyniSt _tf_n_f& tJLJfiSi — N.;:^ linguae fallaces, cor iniquitatem et do- 10 • ULl f I ?£n. i| F <^A ^ ijC I K^ ^^"^ cogitans ; verba eorum blanda sunt, ^f -iA jiAo jitti cJLifcda? ^Li ®* absinthio acerbiora; ipsa sunt sagit- K , * tae. Hi sunt athletae devicti, nautae •i^ K ^ « p * navem mergentes, venatores [propel- '^ * \ * V *" ^ lentes] in perditionem. Hi sunt specu- Jjt^JI c;pj :Ji\S^v> J M.^v> :J ^^ M latores dolosi, qui lapsum observant, 15 y^lt n fni Jl /^ f J— oof \Clj/ y\oi et suscitant praelia^; legati turbulenti, , A^ .U^i^ ^Vti(Nv>o ji\o.ftv>\ excientes scandala et regna concitan- tes. Hi sunt letale venenum , serpentis virus et dens aspidis. Hi sunt adversarii crucis, scandalum crucis,inimici Christi , filii [et] generatio contentionis. Ecce discordiae fructus. *J ^ ^; oilvJ^ :JlaJM^f J M m yo-i/ ♦ji^^ ouf^i vcjf ^4o .JJlSv-S .-f^^ \^ vcjf ^^ .J-l^f *\ 38. Carissimi, filii pacis, et Christi :M^? «••«i^ \^f nJM .\A:t^i discipuli, vos estis lux mundi, sal ter- w y 15 y^Ku[/ «Ir-^^! ^f^^^ •\^^\\ J- ■^v» rae, oculus corporis, amici Sponsi*, y%9^^ . 1^1 JjJ^j j[ . JioJL^ %SoiaId ^oi / semen bonum , aedificium petrae impo- Ail]— KAwIIm. — eAuf^MMo- — 7 A u.i>ia^ [uA^l^jp. — OAlLSo. — 16A)a;D. — 18 A ILaa^. _ 81 A ^^^ [I^V ~ 2tt A qm2vm. ! «miS^^ armen. juMuiuMtTuMult (Anlonelli , p. 436). Cf. supra § 14. — « Cf. Ezech. xxxiii, 6. — » liAi^ vloi toO VUIL9WV0; (Mattb. IX , 15). L 679 APHRAATIS 680 situm. Vos architecti sapientes, effo- dientes fundamentum et putredinem revelantes. Vos splertes agricolae, im- plentes horrea et fructus coUigentes. Vos negotiatores prudentes, pecuniam acceptam cum lucro referentes. Vos operarii conducti , qui accepta mercede amplius exposcunt^ Vos claves tene- tis; vos estis legati fideles, vos estis qui tuba canitis. Vos procuratores do- mus et dispensatores , utres novi, ves- timenta gloriosa. Vos estis apostoli, sponsae comptae desponsores, et lu- men in tenebris. Vos estis filii pacis, fratres Christi et templa Spiritus. Vos in agone curritis, in stadio contendi- tis, et coronas reportatis. Vos vites in vinea, sementritici boni, quod fruc- tum praebet in centuplum. Vos lucer- nas accenditis, et per angustam regni portam intratis. Vos filii dexterae es- tis, per exiguam arctamque viam am- bulantes. Vos cruce salvati, Sanguine- que et Corpore Christi redempti. Vos nuntii Christi, praedicatores veri, qui [liberos] ex aqua generatis. Vos suavis odor, et fragrantia vestra per omnia loca diffunditur. Vos estis nova cons- persio, neque vobis inest fermentum vetus. Vos convivae Sponsi estis, ves- •JloaiMl yi\^vi>o jKmjAj^ ^^^-^! r y •• N»-! \» ^ti -* - "^ ^lma W.1AJ J-io^ ' jLk^ v^f yihJl .iLS^ wj;^^ : Jiaeuque Jf^ :Jf^ Jijo ^JJl^j;^;^ jii s^ yijf y^ vfjf s^hJl .jL.A:J[; jLsSo jll^ J$oi^o:jl^poji^ 10 J V«0|&JLd ^W( yo ^f s^hJi .jj^ y^l ,)Jiii U^ J ■^.''>V>f a ^4 v^f v^Kjf .iCSiA J^U -foi^ vOif ^J .J^ ^ ^l .j£^:^; JJ^ K$L» ^J^; JJLi^i, )JLyi>\^ ^flj Jl^ Ol:» ^l N^Nll »1 ■■&*>>» 0|(.^^ f »^1^>| pLi» ^f ,^1 .\J^ ^ >4^a» v^ K^; \U^ \i^jLs^s^f ^hJi » wJbojUe v^f y^l .J-^iS^ \U^ om. AB] ~ 2 A M^2.. . 8 A \^i . 0 A ^&ft ^fia;. ^ /6. A l2i. l6o^. _ 80 A tfiuAp [la^jA. _ 81 A OMOfO oi^^a- _ 84 A *• — 14 ir ILaSk. — 16 A 86 l^ om. ^Ait* » Vid. Mallh. xx, 11, 12. 681 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 682 CU^h^^ lU-i ..\ fnu ^! ^hJl pL2j:i jl^^ v^f v^Kj? :| ^ » ,? -> |$oiii :jkj:f oT %^" Javi iT m Q^OIO •oi-JLdjo > T / t D ^ -ouJLJ^f e ^ :|i^ ) \o>v> t-<^ o^oio ,iiOio,t of :|| «? ^ff> oijS > > i4f pL^:Su£ jJKj; ^^ .^>cSJLjS JJLrJf tibusque convivio aptis induti. Vos iu- gum fertis, in silentio sedetis, et cap- tivi estis Ecclesiae*. Vos estis Eccle- siae filii, ipsius educantes liberos, et gregem congregantes. 39. Vos estis pastores incliti, qui gre- ges vestros in pascua bona inducitis ; et lesus, Salvator noster, princeps pasto- nim est, et luxin tenebris , lucerna super candelabrum, quae mundum illuminavit, eiusque peccata purgavit. Ipse estetiam bona margarita, nos vero mercatores qui, uteam compararemus, possessiones nostras vendidimus. Ipse est thesaurus in agro, quem cum invenimus, gavisi sumus, et emimus eum. Ipse est fons vitae ; et nos qui sitiebamus ex eo bibi- mus. Ipse est mensa referta pinguedine et saturitate ; nos autem qui fame labo- rabamus, manducavimus et delectati sumus. Ipse est porta regni coram omni- bus introeuntibus reserata. Ipse est vi- num laetificans, quod cum lugentes hauriunt, cuncti eorum dolores exstin- gnuntur. Ipseestvestimentum et pallium gloriae, quo triumphatores induuntur. Ipse est vitis vera, et Pater eius agricola est, nos vero palmites in ea complantati. Ipse est turris, super quam aedificant kB] _ 4 B m^' — 13 A ^{o- ~ Ib, A ^^- _ Itt A ^fi^to- _ 17 A ^a^o [^aaiao- -^ 18 A pritts ^ooio secunda manu mulalum in ««ooio [o^ooio- ~ 21 A l^iSio- ~ 83 A ^«*»to- — 86 A i Cr. supra § 16. 683 plurimi; computemus sumptus eius, ut aedificemus et perficiamus. Ipse est Sponsus, Apostoli desponsores sunt, nos vero sponsa ; paremus igitur nobis mu- nera. Ipse est scala in altum erecta; la- boremus et contendamus ad Patrem per eam scandere. Ipse est arcta et angusta via; insistamus vestigiis eius, ut ad por- tum perveniamus. Ipse est sacerdos , mi- nister sanctus ; conemur nos filios ovilis eius fieri. Ipse est Rex^ Filius clara stirpe oriundus, qui profectus est ut regnum acciperet; parvitatem eius revereamur, ut magnitudinis suae nos consortes red- dat. Ipse est praeco et legatus Altissimi ; verba eius auscultemus, ut mysteriorum eius efficiamur participes. Ipse est gra- num fructum multum afferens, quod cum minutissimum esset, seminatum est, factumque est arbor valida. Ipse est Filius primogenitus de Maria natus; abiectionem eius suscipiamus, ut magni- tudine eius laetemur. Ipse est qui passus est et revixit, et ad excelsa ascendit; in ipsum firmiter credamus, ut adventum eius recipiamus. Ipse est iudex mortuo- rum et viventium, qui throno insidens tribus iudicabit. Ipse est qui regnum in hereditatem tradet, aut ad supplicium mittet ; personas non discernet , nec su- met munera. Per ipsum igitur gratias APHRAATIS 684 9* 4 li f ^y i '^ JSoMf ^,vi \. f ^l r mO Vf* \-^ \^<^ V^ M^ ^^ -i' * 0»i f> * JtO y^ \U • \K 9t r \\U\ I \\\\ Uak l ^ IpJ 13 * r IKi^ lilf U>o» .oiLsilJe "^k^f Jfo vOkJoU "^^ oL^! l-^-^!0 »{jLmo |laa^^ Ito^» a^oio Ah-sf^ 20 • * jlo I ^l ^ ^"^ m I |l< IfaJ 01-» ^ .M V) .|; ylofO^j wL^fO :oi^ y^oo oi:> ^t^ ^ ^ y r Z. ^ 4 y r ji^fol jf JL^f ^A^N <,ftvf\ 25 KB] — 7 A ^{o. _ 12 f oiiv _ 17 A l^o;^- — Ib. B ^«om^. — 19 A «jftAiU- — 86 A )0|M ^;^Tfl\. 685 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA, 686 .f^M^ f^ VLi^Jjo |lf.^^BDo Patri eius reddamus; per ipsum ado- ♦^ciLLSf l^i:^. ^fpoj "^Ja^ Ifji remus illum qui misit eum; per ipsum sanctificemus illum qui eum delegavit, qui in nobis complacuit, et per ipsum nos elegit, per ipsum etiam nos laetificavit, per ipsum nos vocavit, atque ignobilitatem nostram maiestati suae reconciliavit. Nihil enim omnino habemus hisce misericordiis rependendum, nisi gratiarum actionem, et adorationem, et mutuam caritatem. His ergo fructibus operam de- mus, qui ad vitam aeternam perducunt. 6 X^ ^l ^T ^t'** - » i* >■ tdJLoAs_lt_l Jlo M?* vl-^-? «^VV^ N?*»^ IW I I f j V» ^^ v^oiL^ lof m v>o :^ff y^on ^l "> «^f |.^ ^^/ :| n/Jiflr> 15 oisj ^ i;- l&i ji ^ :M^i-S * ." 20 /L^ K-^f^ :M»— M ^-^ \^]L^ Mf^ .-o,^? .s.oia^j^ -^fJLi y>^ Jioi >^., S< 40. Nos decet, dilectissimi, ad Deum nos convertere, et paenitentiam cordis ante eum offerre, non autem Pharao- nis duritiam aut stultitiam Roboami par- ticipare, et a iurgiis discidiisque nos amovere, quae satanae explent volun- tatem. Versute enim intrat in homines, eosque supra vitam eorum nimium ex- tollit, et innumeris desideriis suis sol- licitat; per cuiuscumque rei cupidita- tem ad homines ingreditur, et eos tanquam inania vasa exhaurit. Eo modo apud primum parentem eorum incepit, priusquam ex eius concupiscentiis unam nosset, eamque refugere potuisset. Mul- tiplices enim sunt fallacis artes. Cibi concupiscentia Adam e paradiso [inimi- cus] eiecit. Concupiscentia homicidii Abel a Caino fratre suo seiunxit. Propter concupiscentiam irrisionis, Cham ser- vus servorum factus est duobus fratribus suis. Concupiscentia gulae Esau a be- nedictionibus et iuribus primogeniti di- 16 A ogM iOo;>' oiv»«f • — 80 A "^oi ^ ^l^- — 88 A _ 1» A looi* 687 APHRAATIS movit. Concupiscentia libidinis Sichem, filius Hemor, cum toto populo suo gladio occubuit. Concupiscentia invidiae et li- voris, filii lacob fratrem suum loseph Arabibus vendiderunt. Concupiscentia libidinis illexit loseph uxor domini sui, et ille ex huius servitio efTugit. Impudi- citiae iterum concupiscentia Sodomitae perierunt , in ignem se praecipitaverunt, et incendio consumpti sunt atque exusti. Pharao rex Aeg^rpti furoris concupis- centia submersus est in mare cum exer- citu suo. Propter concupiscentiam [es- carum] olentium terrae Aegypti, filii lacob in deserto arido perierunt ; et prop- ter sordidam cupidinem possidendi, filii Huben, et Gad, et Manasse prohibiti sunt quominus terram promissionis cum fratribus suis ingrederentur. Avaritiae pariter et ebrietatis concupiscentia , Na- dab et Abiu in tabernaculo cremati sunt. Rursum propter concupiscentiam avari- tiae et furti , exturbavit Dominus Achan per manus losue. Propter concupiscen- tiam luxuriae Zamri filii Salu, cecide- runt ex Israel viginti quatuor millia unahora. Propter provocationem et ini- quitatem Abimelech , filius Gedeonis , septuaginta fratres suos occidit. Concu- piscentia Dalilac, mulieris meretricis, deiectus est Samson de robore suo, et ^ a r ^ 688 .-»• r \L^ V5 Aojii >i/ t^ m% f\ \^ n V > o I >i 5 OIMl ^' 4J-^ .j^ ^ \ 9^0 oCi^i^ ioi I VI r ^ ^ ^ / %^f«i^ .* r ♦) '^ M |( ^ Vi ^ ..^ i% V >: 15 .* r '— ^f - • A \\LJk^ \\k I v; K^S .« . r ^j; Olt^j^ i^^» •'«Ai^ ^/ pL»;/o ^^^ 25 *-,,.'' .XL^/ .♦. K f. HP» AH] ~ 2 A |6A?aao ILoPAs. — 13 /T o^ [^. _ 17 A ^ [wia. _ 22 Al? ««^i. ~ 23^"^. _ 2$ A tlA^v 689 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 690 » » r. j" , ik]^ K^x^^ .oJMj-j ^ ^ - ..(v> K^;:^^ «M^ oiLq-ioi^ jm _4 N^ 1^^/ oOa^ K^; oi^ j-i^ lIjLi^ ^J h^ ^; 15 20 K.^i.do .otliii l>\ v>\ 01, «S ^ < -> r.; «^ 1-^ , ;:.a '^'^a^ 1 ^ r r ^ y&V? Il^ f v^f , lA ^ ?, ot-:>cn-9 K-^ O ^ A>S ioi Mi-4 ^i^-i:^ O—tt^f 25 ^ p.i ^ ^^rf^n >i I | consecrationem suam amisit. Propter concupiscentiam turpitudinis virorum Gabaa , sexaginta quinque millia ex Is- rael et Benjamin gladio occubuerunt. Et filii Heli , propter avaritiae concupiscen- tiam reprobati sunt, et e sacerdotio Sanc- ti detrusi. Ob indulgentiae desiderium et clementiam erga Amalec, regnum Saulis [Deus] exscidit. Propter concupis- centiam Thamar sororis Absalon, Ham- non, Davidis primogenitus , interfectus est. Concupiscentia exaltationis Adonias filius Haggith regnum domus David non adeptus est. Concupiscentia mulierum multarum cor Salomonis a Deo suo de- flexit. Propter concupiscentiam stultitiae Roboami ,Dominus, regnum illius divisit atque exscidit. Propter concupiscentiam provocationis leroboam, filii Nabat, ce- ciderunt ex Israel, sub manu Abiae, filii Roboam, quingenta millia uno die. Prop- ter concupiscentiam vineae Naboth , cui inhiaverat Achab , ascendit et cecidit in praelio in Ramoth Galaad. Propter con- cupiscentiam argenti Naaman , quod ac- cepit Giezi, ipse et semen eius lepram induit in perpetuum. Concupiscentia thesauri sui Ezechias exaltatus est; et possessiones eius cum filiis eius Babylo- nem abductae sunt. Propter concupis- centiam blasphemiae, periit exercitus AB] — 9 ^ M^Ana^. -. 81 ir 6>Mp. _ 83 ^ O^k^* _ 86 B m^>>^ p^aa^k. _ 87 B o^ — /6. A 691 APHRAATIS 692 Sennacherib gladlo Altissimi. Propter concupiscentiam cordis sui, Nabucho- donosor ex hominibus inter bestias agri eiectus est. Et Aman, concupiscens ut divitias suas traderent, ludaeoram se- men voluit perdere. Concupiscentia foe- deris impioram , Chaldaei Danielem ca- lumniati sunt . Concupiscentia fiirti , ludas factus est Regis Christi traditor ; et con- cupiscentia rebellionis Y Israel Christum repulit et regnum eius abnegavit. 41. Multaque his similia conscripta sunt. Variis modis pedicae dolosi sunt positae ; rete suum callidi venatoris more tetendit. Captat, tollit, adperniciem du- cit, prout sibi lubet. Suaves sunt illius voluptates. Non abducit violenter, sed blanditiis ; et, licet absinthio sit amarior, dulcem se exhibet. Cum vir exasperatus socio suo reconciliatur, [inimicus] eiulat et lamentatur quod a sua servitute ille desciverit ; pax ei gravis videtur, tumul- tum diligit, et in quacumque occasione escam pracdae obiicit. Laqueos suos, tanquam venator [et] artifex sapiens, abs- condit et proiicit, et congregat ad se omnes domus suae viros. Spatiosae sunt eius viae , semitae eius patent , et ad ip- sum concurrunt cuncti filii seditionis. Sapientes autem eum vident et efTugiunt ab eo , neque ipsius voluntatem exse- •i^? '' 4 » '•|» -oioj;-* ^ \ 't Ji Moi Jl^oU )• A / t \n S a^\ tnj ♦oiLadlSh^aA oiA9o lo K^ ^^-A^ ^Jis " "^ *&• ? ■ * A i -* - ' ■'^f V'""^v ^:^M r ^ =i Ji^\ ^/V/.Ka ^fo M-i '.\^ t-x r. ||_Sj yU 9^f^ jlf K / ^ o ^ 'yJ>\ Jio : ^tfKi^x 9* ^ r O 15 f y ^. ^ r I pV r ■* 'M y ^lo :|JakiL» ojL |J^ ^m,' 4 vnt yj( -oia^ -^-iL^ .If-j;^ oi.^.-^ .»nv>^ jfjL^o :) v>.^ir. \JJoi\ jPj 20 ^^f ogUdj ^^ jio :ou^ ^pJo Air] _ i A f|i,dAai9- ~ » A tltt.v ^ 9 A Vi^m^t* — 12 A0 sm^I^ '^^^^^ <^^^ ^^?* ^ 16 A oifis^^f {• — 86 A add. %9 [oi^. _ 87 B ^»do. 693 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 694 lU^ -ot^^ -021 JL-i^! ^ iOici v> o \ ^ ^if yv^ :.tgri\?o i\ ^w^^^iMf yO 10 io :^^ ^fci^ ^UT\ 4o * ,^ j' ) v> .^1 r. t^ juf v^ J^ y^ r r "y »JI J— W «^-^ j<^-*^ " '^ • >? lOI-iNf < iO|Q ^ Mf O • • ^ I lO » *1 ai 20 :| vi^^ sAiJ l^oiAfoi ^bo ^ %d(o oiL y/\-iftVi pft-^L^ I vv l\U \ l \\ l^ld^ j.-ML^ •^^>| M^ts^ jio vo, 25 ^aJL^l/o : y[o •^)aLk^ ""^yjx^^ ^ ft fln *> ^Of J^f quuntur, cum eum perfidum noverint; casses eius occultatos et. retia coram se iacentia sapientes deprehendunt ; blanditiis eius minime credunt, cunc- tasque ipsius escas, utpote amaris- simas, declinant. 42. Dum haec scribimus vobis, dilec- tissimi , eisdem nos ipsos commonefaci- mus ; non enim necesse habetis ut a nobis edoceamini, sed estis tanquam consiliarii et adiutores , sicuti est scriptum : Frater qui adiuvatur a fratre, sicut civitas arce sua [munita] * . Ait etiam Apostolus : Adiu- tores sumus gaudii vestri^. Et iterum : Hi nobis ftierunt adiutores in regno Dei*. Rur- susque in alia epistola scriptum est : Sic ne sapiens quidem est inter vos, qui possit componere [litem] inter fratrem et fratrem suum^. Viri enim sapientes et timentes Deum, verbum, etsi a rudi homine pro- deat , sapientes , inquam , adiutores illud accipiunt, neque eos pudet. Moyses, vir propheta, totiusque populi Israel prin- ceps summus, bonum consilium excepit a lethro , sacerdote M adian ; et ideo no- men lethro libro sancto illius inscriptum est ; consilium autem huius in Israel per- petuo confirmatum. Si autem aliquis ad- versus hoc [nostrum] consilium litem moverit, pacem vero noninquisierit, ani- kB] — 8 B Mfij»^ — Ib. B |m«3. — Ib. A pariter prima manu |m«^ deinde in l6^M«^mutatum. — 3 A ^^y A A uofia.iA^ 6 A ^>{. — 18 A {j^^su». _ 81 A ;^[);as^* -. 8» A U^^v — 86 B %»1;m«^ OMtfioS. » Prov. XVIII, 19. — MI Cor. 1 , 24 (23). — * Col. iv, 11. — * I Cor. vi, 5. 695 APHRAATIS 696 madvertai talia olim his similia cvenisse, stultos scilicet homines in cunctis genera- tionibus repertos esse consilium bonum non admittentes , quibus postremo male cessit. Cum peccasset Adam, vocavit eum Dominus ut resipisceret ; ille autem non adsensus est , ea se excusatione tegens : Heva mo decepit*; nec tunc resipuit aut paenitentiam egit. Ad Cain etiam, occiso fratre , locutus est ut paenitentiam age- ret et converteretur. Hle autem mendaci ratione se defendens ait : Non vidi eum^. Sodomitas etiam tentavit per angelos suos j ut cito paenitentiam agerent. Ipsi autem in sua audacia perseveraverunt et perierunt; consumpti sunt enim, igne- que et sulphure deusti. Pharaoni regi principes sui consilium dederunt dicen- do : Aegyptus contentionibus tuis pe- riit'. At sapientum suorum consiliis non obtemperavit. Roboamo etiam con- silium dederunt seniores qui regnum cumpatre eius gubernaverant ; sapien- tum vero illorum [consilium] aspernatus est, etcum iunioribus deliberavit; et re- gnum eius divisum est et inopprobrium cecidit. Vos vero, fratres, sapientes estis, a Deo edocti. Ne igitur reve- reamur neque erubescamus tranquilli- tatem efllagitare et pacem consectari. M # rl . i^St^ i \JLJL $Lio . T ^N \JJ\ ff ;f^ o » >K iff :y \fA ^- OOOI x^^ f J> |IO r r .JL jie ^kMI jie ;>, iK f > j? y^ -^^ sjs^i -^^^^ ^ ^L&o rr 9* r ^ 1^^^ f v»oy m \o . 4 9» 15 fUs^^o :oa<^S JSUsJf ^l Jl-^ycL± jif :jL2^ X if .4t ^ 'i I :^^ ^K f y^t ^gin ^Jl v> j» ^ ^' -^ I'' ^ Ji -^ JlLiV-^o Jt^ • ^ ^ ^ <^ oi-i— .o r 9»» t 4 ^ r i 9^ r 4 ^ ikMK^jj^M ligift tSv> J nNv> v^-^t^ jio :y . T ^iy J -» ^J-^ ^ ^/! >.,nri VI i^-i r>f v^oi ^Qj^j J ^ fl> ,.gn iN v> ^ \ T r/i No 20 >^o :JIA n N v;; o^' .^oiiL,^/ K^lfo :J.^iLJ^ ^S^lfo J^ J^oio cnlA 1 »f J? 9 '>vt..r 25 i^k-lf _ itt A ^oit kc . — 17 A » Gen. iii, 12. — « Ib. iv, 9. — « Ex. x, 7. 697 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 698 jU gVxX ) i <♦, "-^ .«•11 M-U JU^ i^ :Ai« ^?So :^/ ^/n\oi w; ^^, f. & t-M> .v^f4 10 Jk{Lj» .OOOI > rT •> '^ >?1 ^^ )LLx M mf «. ■'TN ^^^^^^ Ji. |L&jI MLSv^ MU r^ •'^!-^ yioiaj^ %MAa ^^J&J^ :)r^M ^dhacLMfia |K,.f;j:;«» ^i^AM :Jl.^LAo^ J{-.^-,v».m ILjl^ ;$Xm :J$.:)J^ JfJ-i ^AoL^o >^^^^ ^' 4 .op«L4^ -^jjf 25 r- i» »p: 43. Invidia enim et iurgium regna conturbavit, vastavit urbes, gentes pes- sumdedit, subvertit civitates, caedes plu- rimas profudit, et destructio per eam multiplicata est. Invidia et iurgium fra- tres a carissimis eorum divisit ; de civi- tate in civitatem eos expulit , effecitque peregrinos, et de sedibus suis detrusos. Viventes et super terram ambulantes , a cognatis suis reputati sunt tanquam mor- tui. Invidia uxores a viris separavit ; filii per eam adversus patres insurrexerunt ; amicos ab amicis seiunxit , et dilectos ca- rissimis suis inimicos effecit. Homines conturbavit, et adversus fratres suos im- misit. Duos divisit adversus tres, ettres contra duos. Alius alium lingua occidit et ore suo perdit immisericorditer. In- vidia gemitus inter homines quotidie gi- gnit. In iis qui contentionem amant malae cogitationes infixae sunt; vetus fermentum in eis fervet et inveteratur. Talis homo turpia mente concipit , fruc- tusque amarissimos profert. Somnus per longas noctes aufugit, et amicus adeo commutatur, ut dilectum suum pro- bris adficiat. Si cogitatio bona super- veniat et incidat cordi eius , hanc detur- bat expellitque ex eius mente malignus. In cordis eius recessibus radices suas inserit , et inter cogitationes animi eius pM«.f o* — 18 A oiMoAa of^. _ 80 A >6a«a [^. — 81 A ^a^. _ 8tt A o^a "^ "^ «*k^ >/. 699 APHRAATIS defigit clavos suos. Multas colligit ad- fertquc ei cogitationes , quae in mentem eius intrant et ibi consident. Quae pepe- rit malignus, in eum illapsa seminan- tur, sapientum colloquia insolita ei fiunt ; bonum semen in eo opprimitur, sicut spinis triticum sufTocatur; fructus boni menti eius deficiunt; et de corde eius [malignus] bonum semen exstirpat atque eiicit. Custodes suos malignus ad ani- mae ianuas coUocat, qui mentem eius plurimis illecebris conturbent. Sensim ad eum penetrant , et instar aquae irri- gant illum. Cor eius saxo firmo simile est, cui ut incidit bonum semen, raptim illud accipit ; at radices eius exsiccantur, nullumque fert fructum. Homo iste stat et orat pro quotidiana consuetudine ; orationem suam incipit , absolvit , com- plet ; cor autem eius iis quae labia profe- runt non attendit. Os suum ad solitum studium exercet , sed cor habct omnibus bonisvacuum. Doctrinam Spiritusamo- vet ab anima sua , et cogitatio eius obli- viscitur ea quae heri didicit ; [aut] quando mens eius [rei alicuius] recordatur, in singulis ingemiscit , et malignus incitat eum, et cor eius opplet. Infixa ei est co- gitatio fraudis, et cor ipsius fluctuat ve- lut in aquis lacus profundi.Obscurum ha- I r - r ^ ^ p 700 oiK^U j£wb.^< 7t r -f ' -u r •1* ,« ^ r JfM ^ ^: r P M^ UJJ If^ i-^b^ :J^-2-aLJi t^r T' w \ 7» .06. '.^'^siLio aSj^ m4 )-^*j i nt ^'^n :oiLi^. yoLj^ yeSS^ 15 » 4 r A l^ 9l\no 25 &A :JLjJ, j _ /6. ir IfioiMAaa. » 3 A ^^o- _ » l^ ^"pafo- — 8 A ^W^- — 13 A ^. -. 14 A o>a:^. — Ib, A 'fi^ (sic). _ 23 /T ^^&^. — 26 A 701 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 702 -i o : • # - «^ ^ sl ^oipeo MLCd otf^JL» ^! t%MJ^ 5 )J»L» ..jyX.^St^ oiL^^^.^a^o ojL Qt\/.,-r> ojL JLipe^o t^SaJL ^-iJL^ ^aS jl» :oiJk '^ ^'^ -^ .|i .^ ^y m ^i jo ;) rf> / ft ^«JaJi 10 ^ .7 1 .jk^$I , ^\v>\ |f<^\ SlJi »'Ji iio :^/v>y ^ Ji: ^-Lajf .oiK / >a i^ ,)is^4^l y^l oiS )-ie| I ^ftS.n l-ji ou^ lf-4 It^ M<^J o»Je^^^ -^-t^f l-i^ AM «nl^^jl^ ^ ot^n\v?\ |J^ :|^! 20 l^ :|LAAf |-j>^.io l^ oiL wy^je oOlk^ l^ ji; otlLba^ |.i^ l^j oil jU) rp e Mii S U2Uf "V^ :|$-^ ^fM ^ j-Lld oifj! jJeo :J^ oiL ^Jo j^ju^S. o^ bet ingenium , mentem caligine opertam , cogitationem caecam ; palpat et oiTendit. Tunc apprehendit manum eius malignus, et proripit eum in semitas suas , in invia erroris. Attenuat proiicitque ab eo quas- cumque rectas cogitationes , et suas ei turpitudines suggerit. Incitat eimi : Noli, quaeso, suasionem audire, et tibi humi- liationem imponere faciendae reconci- liationis. Ei autem dum blanditur mali- gnud irridet, quod servum adquisierit voluntatibus suis parentem. Ipse vero non animadvertit se fuisse minimo emp- tum , nec mentis suae deprehendit cae- citatem. Callide eum adulatur, omni- modisque artificiis allicit; escam ei tanquam avi obiicit ; avicula autem im- perita , simul atque cibum in ore laquei absconditum cernit, corde laetatur, pro- pius accedit incallida , ut prehendat es- cam, et irretitur plaga; effugere tentat, sed capta est ; et solers venator sua sorte gaudet, quod non irritum fuerit otium suum. Ita et homo qui iurgium et invi- diam diligit ; inflat et replet eum mali- gnus fructibus suis amaris. Avis instar eum attrahit allicitque, proiicit ei escam, et incidit ei laqueus; cumque blandi- tiarum dulcedine eum aucupatus est, suasiones eum docet quas non audierat unquam ; discit iudicium , verbis oppri- AB] — 2 B i^. L 703 APHRAATIS 704 mitur, colligitque animo suasiones pes- simas. Quae forsitan didicerat bona obli- viscitur, ex eius memoria praetereunt; sua apud ipsum , velut thesaurus abscon- ditus, servantur, radices malae in eius mente invalescunt, et vix labore maximo eruentur illius ungues, leonis similes in praedam [irruentis; vix] remediis plurimis ungues illos ex eius corde sa- piens medicus eradicabit. Dum vero dies proccdunt, quando cogitationes malae insunt in homine ^ cor eius malos fructus profert , et lingua eius seditiosam nutrit persuasionem. Suavis est concupiscentia maligni, mens autem illicitur, et finis eius veneno serpentis fit amarior. Et om- ni homini simultatem retinenti nullum exstat remedium sanationis , nisi ut pa- cem [sectetur] , fratri suo se subiiciat , et ab amico suo sustineat iniuriam, et donec prope facti fuerint pacis fructus, tran- seant cogitationes invidiae, nec memo- ria volvantur, nec menti subeant. 44. Carissimi , sufBciunt nobis propria peccata , nec multi amplius in nostris of- fendiculis labefactentur. Nam frater oc- currit amico , sed vultum demittens , sa- lutem ei denegat ; si vero ethnico impio forte obviam venerit, prior huic dat sa- lutem. Heu caecitatem quae mentem hebetat ! heu somnum et soporem mortis! Lif .akltoo :oiS. ^ •_ .-*» JL>BL» M4 ^JjLy ^! :JJLi^ V V r^. ^ ^' ^ '^ ^- r -0,0^' ^ iJLi^ J i^yrfi^ i^i ' -* 10 ^ |{L:pe oiKv^ :o»L&.$ |K mK r.w£ ^JlJ\ \LAx ^"^ 'l-Sa^ otLpe oilfti ,« fl>Jl I ^ *^ ^^jj ^l \^%^ ;J ^S ♦ I.AS. "^ ,^La^ y^h^ jio :^Iaj; |d^ ^ ^ ^. ^ ■■'H r; JU N^ V iiuaiKj» i ^orn^f-^r.-, I^ « * 25 JbJLiu^ lliV^ sf .oi^oIb^^^M slIo-Mt oiLiA lIojaLMf of ^l ^ -'^- AA] —1B ^atjka. _ /6. £ umeV^ [uwe'^. — 18 A (9. [^e- 705 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 706 ^ ^ e^ )JL»^ I .'. f\ i^ . 10 ^ ;• I \ ^ ^o^ii 1 1 fl>i jif J4 ^ jLof M.^ o,>^^ ILml^; 01-^ :P«1a oU :Jj[a*9* oid :JlcL-£D 15 ^»- #M # X-JL^ . ,-' ta '^ '^ V ?• JT .j^/o >^fK„r.>>6 oa :oi 20 p^ ^' 10 ^ yaj( i^OiiA/e : jLl w^fo .J^a^g Jl^ o»:^ JJL^;o Jdol^ J « * j' r r f * \t * Ji .^ r« i^ V ^r^ . i5i -,,^0 J^-i--»/ iowX :Jf'*^ ^ m no Ji ^ g^ _^ ■ A JJO 25 ^Uj .^ -^! JK» Ji^ -^f Quid nobis supererit respondendum ? Si enim vir impius et sceleratus sed opu- lentus nobis occurrerit, veneramur eum, salutem dantes ; fratres autem et amicos malignus sua nos invidia prohibet salu- tare. Dedit Dominus praeceptum : Diligite alterutrum * ; beatus Apostolus de caritate monitum dedit^; Moyses quoque, pro- phetarum fundamentum , ait : Non oderis fratrem tuum in corde tuo , ne forte pecces^ . At quidam e nobis corde oderunt et la- biis garriunt. Dominus ante nos ingen- tem suum thesaurum reseravit, bonis omnibus refertum : ibi caritas, ibi pax, ibi dilectio , ibi sanatio , ibi puritas , ibi quaecumque bona sunt, iucunda, prae- claraque. Universo autem thesauro suo praeposuit dispensatores , quibus etiam vincula carceresque et captivos tradit, ligandi atque solvendi committens po- testatem. Dispensatores autem dereli- querunt caritatem, et pacem, et di- lectionem, et omnem thesaurum cum reliquis, et maluerunt vincula catenas- que accipere, et carcerum praepositi, conquisitores * , aut carnifices fieri, non autem amplius dispensatores thesauri omnium bonorum. Qui intrat alligatus est; qui autem egreditur, in carcere est AB] ^6 B U-A^. — 16 B «^t^o [«{i^{o. — 21 A |LajMu.;o. — 84 A lAi^tTie. » loh. XV, 12. — « I Cor. XIII, 1 seqq. — ^ Levit. XIX, 17. — * |*«Si*j1 vel ^w-»J*l singulare verbum est, cuius significatio erit congregatores, vel conqui- sitores, si Armeniacae translationi fldes adhibeatur, i**»i^ sicarii (Antonelli, p. 446). PATB. SYB. — P. L T. L quae quatuor voces pro tribus hoc loco posuit, sci- licct piMtbuftuuibtnp cdrcerarii, /^Ju»l»uhlltmt congregatores , q^^^ipAg carnifices, qjup^ntitMu- n 707 APHRAATIS 708 inclusus. Si quis peccaverit, Deumque offenderit, praepositis autem carceris fecerit gratiam , vinculis eum solvent his verbis : Deus misericors est et peccata tua dimittit; ingredere, veni ad ora- tionem. Ei vero qui ipsos vel leviter laeserit, dicunt : Ligatus es et male- dictus de caelo et de terra; vae et illi qui cum eo collocutusfuerit. Confidimus autem, fratres, Regem, ubi dispensato- res suos viderit legem esse trangressos, et praecepta quae eis dederat immutasse, voluntates suas obfirmantes, ipsis vin- culis quae dilexerunt eos ligaturum esse ; sanguinem servorum suorum requiret de manibus eorum , et eos qui illum non di- ligunt thesauro suo fraudabit. Dominus docuit : Si peccaverit in te frater tuus , cor- ripe eum inter te et ipsum; et si reversus fuerit, dimitte ei; si autem te non audierit, adhibe unum vel duos, ut in conspectu duo- rum aut trium testium stet omne verbum. Quod si et eos non audierit, dic ecclesiae; et si ecclesiam non audierit, tunc repute-- tur tibi sicut ethnicus et sicut publicanus * , quippe qui suasionem non recipiat. Nos vero alter alterum non reprehendimus, nec coram duobus aut tribus, et ne in ecclesia quidem; non est iudicium nec correptio, sed tantum a ligatus et male- \4JLx M .stJL^ s^JJyi :-,-L«>/ ) \^ ■■fv> l^ :ojL ^fo oitliLi jl^jk 11'^^ :jotl^ >xx^ eoi 3 |k^^ ^l -^AMLiO v^OU»? ^-^ f^BLJ^ hSl v^]^ :ojL ^pof lIoU^ a\ ^ :jJl»]f ^o yzJtL^ ^ kJ ^— -t m \ ^ r f Wb ^ i;:^; 1-^ I A\>^i ^jlM 10 I mf> vti ^:m ^^oi^ ^oiJ^ oouJ:; j..J^.oo-» N? Sl -oiDf^;o?o :^ioCi. r^f ol y|e :ojSo y^.Lfc^ MOuJaa/ ^ -r/ e/ ^ v^; ^vv>ti i yjo :o^ «oa ^e^JL yS^ |ilU ^fl *^^f ^f l pe1 ^tJkAl i ^A^ Jo :jLo^ S. ^^ i ji^ ^fe '.\l^ I rft^^v» ^e I ^il» yJl yk K^i.Jtsj iUfo liijLs ^fi ^ i «fe 4^1 / jjf :li^ }o Mi» ilo :ll^ f y f 4t r% 15 20 25 r r kB] _ 2 A p3fl-^- — 4 A p-M«P* ooi. — » A ^o^" — 6 A l^-ft^ [Raap. — 10 A add, ^^Of)!! [1»^9. _ llBom. ^. — 18 A V{o- — _2ttB|LoA>o. » Matth. XVIII, 15-17. 709 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 710 " t-^> otF<<\^ J ^ ^ V "^ 5 ^'g-^ xf^-^f ^JLi^ )| v>> 4f? 10 i ~ r 15 I VI S t \ I fttfi li |oou-J« ^_«( Wa «Ij! »11-^» ^^Ji «dfo .>a.:k:bLi« 20 ^^^-^-& M-J/ 'V? 25 JJLuf, lULjLi dictus. » Rursus ait Dominus : Si usque septuagies septies in te peccaverit malefac- tor, dimitte ei in uno die ' . Quisnam ille est qui delicta sua adeo multiplicet, ut quadringentis et septuaginta vicibus fratrem suum laedat uno die ? Sed licet quis haec omnia commiserit, praecepit tamen Dominus ut ei dimitteretur. Nos vero nec post quadringentos et sep- tuaginta dies offensam unam dimit- timus. Dum iram retinemus, mortui sumus in peccatis nostris , praeter alia nostra delicta. 45. Fratres, pauca haec verba pacis et tranquillitatis, propter turbationem illam quae his temporibus inter nos accidit, vobis scripsimus, ut pacis ves- trae participes efiiceremur, nobiscum autem et fratres nostri in diversis locis [constituti], ad quos iurgium hoc et dissentio pervenit. Si quis tamen verba ista non receperit, neque inde fraudamur nec detrimento adficimur. Nam et inter illos quibus dignus non fuit mundus^ inventi sunt quandoque homi- nes in doctrinis suis pessimi, qui illis restiterunt, deridentes eos et sermoni- bus eorum adversantes. Synagoga impiorum irrisit Moysem eique obstitit: leremiae etiam fratres sui inviderunt,/ 17 A |o«»i9 [\»9iy — Ib. B ILS^O' — 81 A ^i ^ta •^odLoad^^Ma ^poii^. » Mallh. XVIII, 22. Luc. xvir, 3. (Talian. XXVII, p. 48.) — « Hebr. xi, 38. 711 APHRAATIS 712 eumque in foveam proiecerunt; cum etiam populares suos ob eorum peccata obiurgaret, haec adversus eum lo- cuti sunt : Homo iste non qtmerit pacem populi huius, et dissolvit manus virorum pugnantium\ Babylone etiam prophetas falsos miserunt ad sacerdotes lerusalem [dicentes] : Prohibete leremiam aprophetia sua^. Cum autem videret qua contumacia respuerent reprehensionem , aiebat : Diad equidem : Non loquar ultra in nomine Domini, nec recordabor verbi eius; sed factum est in ore meo ignis exaestmns, et accensus in ossibus meis; et quaesivi eum ferre et non valui^. Ezechieli etiam Dominus suus praecepit et dixit : Ecce iniicient super te vincula, et ligabunt te in eis; ipsisque sic tecum agentibus, silebis, neque eris eis vir obiurgans, nam linguam tuam adhaerere faciam palato tuo*. Et alio tempore dixit : Apertum est os meum, neque amplius occludetur^. Ad Amos etiam dicunt : Non propheta- bis in nomine Domini, nec docebis viros domus Isaac"^. Ipse autem non praepe- ditus est quominus prophetaret. Cum- que scripsisset Baruch, filius Neriae, verba sacra de ore leremiae, eaque Sedecias rex audiisset, ipsa igne com- bussit, quod reprehensionem complec- terentur; leremias autem [iterum] scri- ?» r m •M^» -fsi i^ Mf2/ \J^ UA 5 ^ \j^i okdf :;^U|^ Jio»^ jioti :oi-^K^ }^l! jo i jo ^ 4 /rfl M^ IT>(0 VI > >> ) I fl ^i v> 20 ooJo w^^ea.» wjLdJlf* :\^f ^r.-,--/ ^ M v>f \mn yn \\ «»/o .» .'.Ilf jl jio :J^',-^ oiv?«^ J.JJ'U i :oiJL N^ V! A£] — 9 A om. ooei- — 12 A «.Si:^- ~ 14 B A(o- — 24 A U;'- — 27 A ew»o(. • ler. xxxviii, 4. — » /6. xxix, 27. — » /ft. xx, 9. — * Ezecb. iii, 25, 26. — "* Ib. xxxiii, 22. — « Am. vii, 16. 713 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 714 e/e oAsO ) S v>((e :Jm-i-&-9u^ ^i^ YALs^\ J^ 5 l^ o^ v^/o .'^^ JL^ 9 ,JL *^\ ,M,^ xS^l h^^^ «df jif :o&i ^/\ ■> ft v> «d/e «.iota oooi ■ m iK-jl v> Ir .«» i V» 15 td(e yiotd oooi ^^ yoL^ i-JLio ^ .|Jfl. VI \ l-^cf^ ;;lJL I «^ f v^A : 1.^ L^ ^ ; ' ^i 94 20 jiili :). ^ ^ ^ i>^- a Sji^ ji 1 -^J ■^ -'■'^^'^ a>\.X «O ''. «^ 25 1^5 vio»^ ^-J^ .1^-' Jb^ jie :o^.^..& vioi^ oJL» O^L^ l^ yi ," m |4^ ]L^\i^ "^ N^ psit, aliaque etiam adiecit; at illi dis- ciplinam non receperunt, et a peccatis suis non sunt conversi, paenamque transgressoribus legis condignam a rege Babylonis receperunt. Rursum super cunctos prophetas Dominus ait : Dissecui prophetas meos, et occidi eos verbo oris mei; filii autem Israel a peccatis suis non re- versi sunt\. Sed et Salvatorem nostrum filii sui Samaritanum nuncupavere ; Beel- zebub etiam eum vocabant , et daemo- nium habentem^. Paulum quoque cum doceret dixerunt vaniloquum*. Nec so- lummodo verba eorum non recipiebant, sed plagis et verberibus adusque mor- tem eos afflixerunt. Surrexit contra Moy- sem populus suus ad lapidandum eum ; Michaeam Achab in carcerem misit; leremiam in foveam luti proiecerunt; Ezechielem vinculis oneraverunt, et Sal- vatorem nostrum comprehenderunt , lu- dibriis vexaverunt, peccati reum fece- runt, lignoque suspenderunt. Paulum modo vinxerunt , modo lapidaverunt, ac tandem per murum in sporta demise- runt. Has omnes a popularibus suis ignominias perpessi sunt , non vero tri- bulationes suas aegre tulerunt , nam ae- dificium eorum fundamento firmo impo- situm erat. Pauci eos reprobaverunt, multi autem eos receperunt*; sermo- AB] -. 14 B om. Ik^o |l£iOoa «S{. -. 84 A \l^y * » Os. VI , 5. — « loh. VIII , 48. Matth. x, 26. — « Act. xvii , 18. — * Cf. Sap. iii , 6 ; Eccll. XLIV, 7, 14; xlvi , 15. 691 APHRAATIS 692 Sennacherib gladio Altissimi. Propter concupiscentiam cordis sui, Nabucho- donosor ex hominibus inter bestias agri eiectus est. Et Aman, concupiscens ut divitias suas traderent, ludaeorum se- men voluit perdere. Concupiscentia foe- deris impiorum , Chaldaei Danielem ca- lumniati sunt . Concupiscentia ftirti , ludas factus est Regis Christi traditor ; et con- cupiscentia rebellionis , Israel Christum repulit et regnum eius abnegavit. 41. Multaque his similia conscripta sunt. Yariis modis pedicae dolosi sunt positae ; rete suum callidi venatoris more tetendit. Captat, tollit, adperniciem du- cit, prout sibi lubet. Suaves sunt illius voluptates. Non abducit violenter, sed blanditiis ; et, licet absinthio sit amarior, dulcem se exhibet. Cum vir exasperatus socio suo reconciliatur, [inimicus] eiulat et lamentatur quod a sua servitute ille desciverit ; pax ei gravis videtur, tumul- tum diligit, et in quacumque occasione escam praedae obiicit. Laqueos suos, tanquam venator[et] artifex sapiens, abs- condit et proiicit, et congregat ad se omnes domus suae viros. Spatiosae sunt eius viae, semitae eius patent, et ad ip- sum concurrunt cuncti filii seditionis. Sapientes autem eum vident et effugiunt ab eo, neque ipsius voluntatem exse- f r: Otf/I /> i ?»olJu> 5 ? 9 4 ^-i/ v^ .A«;i y.Jix ^ tjLilajf ^ r ^ifii^ : 9 4 *• r f T 9 :J ^ f -^ r, If^j y^ jif lU-^-^ Uf jio : yjy^ ^ J.JCN.S IJLJ^ Jf^ ^le :\JoLjS ojL |l^ :otfX>A* 20 yj «2,0^ '^ .If-p. e^^uik .jua^ |;^o : I v> XI r. I iv>i^ |;^^| otLl^ ^iKi .oi^f old "^ oik^ eiEo^ ^fle ♦--yV -^g> ^ .'' .. InU 25 I V? ^<> r, ejk ^Uo ji^i^ "'^ *" ^ ^^* egL^dj ^^a:^ jo :eu^ ^pJo A0] — I A vfi.»oait. — 8 A Ha^v — 9 A %*;«.{. — IS AH »«&..& . 16 A «bs^^fl- — 26 A add. "^ [m^. — »1 B ^i»e. ^^■rf)^ ^^7' ~ 693 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 694 % tori v> o \ l > / yv^ :.igici\|o t\ Jlo :> iOi^ > I ijOj,^^ > i ft i\ «d(o 10 ^ j^J^K-acn )^* :o-:K^ ^/ iiU iM 7 ««9^ OOOI yCuJOIf Zf^l oiio «^ *>t<^ m» J^pl^f oita *^ \ v^ ^ ),Jf I \ v> ^k 15 JJLi^f :saulK^ jl^^ 1^^!-^ ^J^ J VI .-^ r, ^ jUf vf^ ^ >^ ..oi^Ji JLjJI K^ J^^ ,M ^ i ?f J^f ..oiQjL^f o v-^ J V? :^ r. :J vi^^ ^Afij J-^a^fOi ^^ ^ %d(o 20 op^ > /\ ^nv> J-jf t \ V)6 J vf / S M J^^L^ J{Lx^ J-M-;^ •^-^^ M^K:& jo ^iL^f M^ oCLif JlJT JJlf ^olK^ ^ J^ J l ASA^^^^SL 01 vf i oK^i|o :y i| VT^f J( v>o ^ 25 ^Q^lfo :J i^i| n oij^ft rfi^ vf^Klf y[o •^LL^ ^^ m-;J -> quuntur, cum eum perfidum noverint; casses eius occultatos et retia coram se iacentia sapientes deprehendunt ; blanditiis eius minime credunt, cunc- tasque ipsius escas, utpote amaris- simas, declinant. 42. Dum haec scribimus vobis, dilec- tissimi , eisdem nos ipsos commonefaci- mus ; non enimnecesse habetisut a nobis edoceamini, sed estis tanquam consiliarii et adiutores , sicuti est scriptum : Frater qui adiuvatur a fratre, sicut civitas arce sua [munita] * . Ait etiam Apostolus : Adiu- tores sumus gaudii vestri^, Et iterum : Hi nobis fuerunt adiutores in regno Dei^. Rur- susque in alia epistola scriptum est : Sic ne sapiens quidem est inter vos, qui possit componere [litem] inter fratrem et fratrem suum*. Viri enim sapientes et timentes Deum , verbum, etsi a rudi homine pro- deat, sapientes , inquam , adiutores illud accipiunt, neque eos pudet. Moyses, vir propheta, totiusque populi Israel prin- ceps summus, bonum consilium excepit alethro, sacerdote Madian; et ideo no- men lethro libro sancto illius inscriptum est ; consilium autem huius in Israel per- petuo coniirmatum. Si autem aliquis ad- versus hoc [nostrum] consilium litem moverit, pacem vero non inquisierit, ani- AB] — S B K»^Mo — Ib. B |m«3- — Ib. A pariter prima manu |m«0 deinde in |6^«3mutatum. — 3 A ^«^j^» 4 A ««oia.tajkX 6 A ^i{. — 18 A t^^SU. _ 81 A ^^^^H^as^. _ 8» A WvO^- — 86 B %«t;m«{9 OPtOAi. » Prov. xviii, 19. — 8 II Cor. i, 24 (23). — » Gol. iv, 11. — M Cor. vi, 5. 695 APHRAATIS 696 madvertat talia olim his similia evenisse, stultos scilicet homines in cunctis genera- tionibus repertos esse consilium bonum non admittentes , quibus postremo male cessit. Cum peccasset Adam, vocavit eum Dominus ut resipisceret ; ille autem non adsensus est , ea se excusatione tegens : Heva mo decepit * ; nec tunc resipuit aut paenitentiam egit. Ad Cain etiam, occiso fratre , locutus est ut paenitentiam age- ret et converteretur. IUe autem mendaci ratione se defendens ait : Non vidi eum*. Sodomitas etiam tentavit per angelos suos , ut cito paenitentiam agerent. Ipsi autem in sua audacia perseveraverunt et perierunt; consumpti sunt enim, igne- que et sulphure deusti. Pharaoni regi principes sui consilium dederunt dicen- do : Aegyptus contentionibus tuis pe- riit'. At sapientum suorum consiliis non obtemperavit. Roboamo etiam con- silium dederunt seniores qui regnum cumpatre eius gubernaverant ; sapien- tum vero illorum [consilium] aspernatus est, et cum iunioribus deliberavit ; et re- gnum eius divisum est et in opprobrium cecidit. Vos vero, fratres, sapientes estis, a Deo edocti. Ne igitur reve- reamur neque erubescamus tranquilli- tatem efllagitare et pacem consectari. •• P yil .|f-, r.\ K^J.JL^ eSot vo^oio |^^ jlj :|L:b^f ji^ .\i V, -. ^o |U :^#0iQULd9O9 tion VkV> ) n >v> ^ jo :y , Tty ,? -» ^9j-& Oii. Jf^ft o 7* ?v)L^.'*'^' " j^o :|kjL.^^ ov-^f .ioi^^ Jbs.^lfo xUik^ yLtfJlfo l^tL^, '.^f»^l I V? .M r. s^h^l ^ y r.? •t^y jo ^KJ ji .1^; |^\-V^ 25 »J f »11 -> «^oiv-io J-MJb^ J \ ^ f» KB] _ 3 A ^««^^- — 6 B ^oi. — 13 B [u«u. _ itt A ^oiL kc . — 17 A 1 Gen. III, 12. — « /6. IV, 9. — » Ex. x, 7. 697 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 698 )k.s^ 1 1 >♦, >u M-U ) ry^vivo :o^][ |K I ly Wl : lU^ JL^ :a^ Mpo J»*^/ • K, t A* 10 .e^oi ^.^ > -^ V ^ 1 2 ^ Mi»5 :^-di4:^^ jJLi JJLi^ PL:^ :^^f «^ ^$01^^^"^ 15 : 20 * --}Jo a;^ :^^f ^^ioiaj^ >£t»Ao 'ttJL&o ^Jiity.^ mJcu«^ jK ■'! 1y n> ^^La^ ',\,2a^ J(-.l,v>.M 25 J ^*^^ ^sLjA^ :J{LX^ J. -/.VIS » "^"^ilM >»r ^? J .oi^(L^ v>JJ! ^ ojL .oild^ «4 :j;^ J^; oOi Wk ?:.. i» »p: 43. Invidia enim et iurgium regna conturbavit, vastavit urbes, gentes pes- sumdedit, subvertit civitates, caedes plu- rimas profudit, et destructio per eam multiplicata est. Invidia et iurgium fra- tres a carissimis eorum divisit ; de civi- tate in civitatem eos expulit , effecitque peregrinos, et de sedibus suis detrusos. Viventes et super terram ambulantes , a cognatis suis reputati sunt tanquam mor- tui. Invidia uxores a viris separavit ; filii per eam adversus patres insurrexerunt ; amicos ab amicis seiunxit , et dilectos ca- rissimis suis inimicos eifecit. Homines conturbavit, et adversus fratres suos im- misit. Duos divisit adversus tres, ettres contra duos. Alius alium lingua occidit et ore suo perdit immisericorditer. In- vidia gemitus inter homines quotidie gi- gnit. In iis qui contentionem amant malae cogitationes infixae sunt; vetus fermentum in eis fervet et inveteratur. Talis homo turpia mente concipit , fruc- tusque amarissimos profert. Somnus per longas noctes aufugit, et amicus adeo commutatur , ut dilectum suum pro- bris adficiat. Si cogitatio bona super- veniat et incidat cordi eius , hanc detur- bat expellitque ex eius mente malignus. In cordis eius recessibus radices suas inserit , et inter cogitationes animi eius 699 APHRAATIS 700 deiigit clavos suos. Multas colligit ad- | fertquo ei cogitationes , quae in mentem eius intrant et ibi consident. Quae pepe- rit malignus, in eum illapsa seminan- tur, sapientum colloquia insolita ei fiunt ; bonum semen in eo opprimitur, sicut spinis triticum sufTocatur; fructus boni menti eius deficiunt; et de corde eius [malignus] bonum semen exstirpat atque eiicit. Custodes suos malignus ad ani- mae ianuas collocat, qui mentem eius plurimis illecebris conturbent. Sensim ad eum penetrant , et instar aquae irri- gant illum. Cor eius saxo firmo simile est , cui ut incidit bonum semen , raptim illud accipit ; at radices eius exsiccantur, nullumque fert fructum. Homo iste stat et orat pro quotidiana consuetudine ; orationem suam incipit , absolvit , com- plet ; cor autem eius iis quae labia profe- runt non attendit. Os suum ad solitum studium exercet , sed cor habet omnibus bonisvacuum. Doctrinam Spiritusamo- vet ab anima sua , et cogitatio eius obli- viscitur ea quae heri didicit ; [aut] quando mens eius [rei alicuius] recordatur, in singulis ingemiscit, et malignus incitat eum , et cor eius opplet. Infixa ei est co- gitatio fraudis , et cor ipsius fluctuat ve- 9 lut in aquis lacus profundi . Obscurum ha- : Jl ^ i' •• y - r 7> 7» 9 Ollis^i 7t r 1 r l-^La ^«<7r.Nja)> y i I ft v>o y/\| \n ']\ - tjj^ oiSk y^ »f •>e : woioii^ J-L^^,/.ft,v> .OI.JLS. ^ 10 ojk ^yci^ :oiL&I^; I^U"^ H^' ^* l^ \^ yj\ Ol^ .OJL ^o^^^JLam ^ijL |-l4 1-^*1 Ji\ni»,^ 20 tdl y ^ r OlL^fl ), /-> jo l\^\ 9 9\. 4 t Ck >^ W^b^i/ :|f^ o^ If^ ^]}^ jLJoo \ i i^ o^ o^Nvio 25 • _ Ib^ B |6oft«^fta. ^ 3 A ^L^o- _ 5 B ^''paio- — 8 A ^>p* — 13 A ^* — 14 A o»^:^. — Ib, A ,99 (sic). — 83 B ^^. _ 26 A 701 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 702 hl^ .MLJLaf t P4 4^L^,\. ^ 9 ^\-i>o ;ctJ:»-ae v-^o^ oifc<.^L^U • • Moi^ .ninN>.fS*A ojL^^.^^o ojk 'T^^l •> OPk ) >t V>0 Xyf.^ftt f *» •*-^ 10 k^^o^^LAJL jio ;j rft /ft^ 1 .11^)1 , ^\v?\ |k> SlI ^OI^ i ^r &0I0 .OM-^j t-^f Jf-^ jo ;^rv)y ; jif ^^); jK..(4\f ^lf o(i. p»l j-isjLL> 20 Ifi tjUAJtf )4^ M^ <^ ^j» )JL{ Miv^ 4 M^ •M i servantur, radices malae in eius mente invalescunt, et vix labore maximo eraentur illius ungues, leonis similes in praedam [irraentis; vix] remediis plurimis ungues illos ex eius corde sa- piens medicus eradicabit. Dum vero dies proccdunt, quando cogitationes malae insunt in homine , cor eius malos fractus profert , et lingua eius seditiosam nutrit persuasionem. Suavis est concupiscentia maligni, mens autem illicitur, et finis eius veneno serpentis fit amarior . Et om- ni homini simultatem retinenti nullum exstat remedium sanationis , nisi ut pa- cem [sectetur] , fratri suo se subiiciat , et ab amico suo sustineat iniuriam, et donec prope facti fuerint pacis fractus, tran- seant cogitationes invidiae , nec memo- ria volvantur, nec menti subeant. 44. Carissimi , sufQciunt nobis propria peccata , nec multi amplius in nostris of- fendiculis labefactentur. Nam frater oc- currit amico , sed vultum demittens , sa- lutem ei denegat ; si vero ethnico impio forte obviam venerit , prior huic dat sa- lutem. Heu caecitatem quae mentem hebetat I heu somnum et soporem mortis! yy y ^J ? % :■ " ^HjL^ liULm^i jioeuC» yj r». 9t V "" ^ ^ ^- r \Jia>U :oi;j^^ ^ijfj yJi « n 10 xU^ K^$ J /\.r. .J iifi^ )_i&^ ^ J^l^ oi(v^ iodJ^i |K .A .Tv^g jl( K-*j> o)lft > ttt^ \ yt\ in *t "^^ •*- ^^Jj ^l y^h^ :J^ ' .01 ^ .-^ -> .TN v^^JjJo J^f oilL^ip^ 4^" :J .T> 1-^ v^ ^ nIIqjm:, oiLl* \\ti 1 v>? o| nJ f .\i 23 ABJ —IB ^ia.vn. _ /». £ uwoV^^ [uwo!a^- — 18 A ^e [ii^e- 705 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 706 ^ J5<»J Miv-^ r r »4M-( V? ^rNMo o(^ ^»^ :V.lKi;o -^J^y ♦• ^'i &L^ ' ^ -^«^^- ^ "iS . Z £. r ^ y * M-^! \i^\i^ M^M .j^ ji; ^ 4\^ ^ji |.XmI j, :VJ^; 10 ^ ^ fc w 111? ^ ■ in fc ifiJ(0 »1 ^ <■! .^ ^ JL^f l-i,^ 0.^ :jiaof oid ;|m« mf 15 ^ ^ ^ ja » !?■ <1J^ «'•v-^ o^lo^f ,^/o :J^{o J^]> 20 J^J^ on ^i jLl w^fo .J^a^& JJ^^ oCLso JLmi^;o JJoi^ y »9 JK > t i ci n m f o S i^ :oi *^ rt> J$.^{ w^f v6oi2^ o^oiS :Jf^{o >fti>-M :Jf 't^^ tn?>o J :A ix 1?j5 K ^Uj .^ -^, JJ^. jLS w^f Quid nobis supererit respondendum ? Si enim vir impius et sceleratus sed opu- lentus nobis occurrerit, veneramur eum, salutem dantes ; fratres autem et amicos malignus sua nos invidia prohibet salu- tare. Dedit Dominus praeceptum : Diligite alterutrum * ; beatus Apostolus de caritate monitum dedit^; Moyses quoque, pro- phetaram fundamentum , ait : Non oderis fratrem tuum in corde tuo, ne forte pecces* . At quidam e nobis corde oderunt et la- biis garriunt. Dominus ante nos ingen- tem suum thesaurum reseravit, bonis omnibus refertum : ibi caritas,ibi pax, ibi dilectio , ibi sanatio , ibi puritas , ibi quaecumque bona sunt, iucunda, prae- claraque. Universo autem thesauro suo praeposuit dispensatores , quibus etiam vincula carceresque et captivos tradit, ligandi atque solvendi committens po- testatem. Dispensatores autem dereli- querunt caritatem, et pacem, et di- lectionem, et omnem thesaurum cum reliquis , et maluerunt vincula catenas- que accipere, et carcerum praepositi, conquisitores*, aut carnifices fieri, non autem amplius dispensatores thesauri omnium bonorum. Qui intrat alligatus est; qui autem egreditur, in carcere est * loh. XV, 12. — * I Cor. XIII, 1 seqq. — ' Levit. quae quatuor voces pro tribus hoc loco posuit, sci- XIX, 17. — * |ift*ii»^t vel Vw*>i singulare verbum licot pu»i»tntuuibtng cdrcerarii, 4«i#<^^««W^/g» esl, cuius significatio eril congregatores, vel conqui- congregatores , iw^l'^ carnifices, qjup^ntitut' silores, sl Armeniacae translationi fldes adhibeatur, ^«'/.^ sicarii (Antonelli, p. 446). PATB. SYB. — P. L T. L S8 707 APHRAATIS 708 inclusus. Si quis peccaverit, Deumque offenderit, praepositis autem carceris fecerit gratiam , vinculis eum solvent his verbis : Deus misericors est et peccata tua dimittit; ingredere, veni ad ora- tionem. Ei vero qui ipsos vel leviter laeserit, dicunt : Ligatus es et male- dictus de caelo et de terra; vae et illi qui cum eo collocutusfuerit. Confidimus autem, fratres, Regem, ubi dispensato- res suos viderit legem esse trangressos, et praecepta quae eis dederat immutasse, voluntates suas obfirmantes, ipsis vin- culis quae dilexerunt eos ligaturum esse ; sanguinem servorum suorum requiretde manibus eorum , et eos qui illum non di- ligunt thesauro suo fraudabit. Dominus docuit : Si peccaverit tn te frater tuus , cor- ripe eum inter te et ipsum; et si reve^^stis fuerit, dimitte ei; si autem te non audierit, adhibe unum vel duos, ut in conspectu duo- rum aut trium testium stet omne verbum. Quod si et eos non audierit, dic ecclesiae; et si ecclesiam non audierit, tunc repute-- tur tibi sicut ethnicus et sicut publicanus * , quippe qui suasionem non recipiat. Nos vero alter alterum non reprehendimus, nec coram duobus aut tribus, et ne in ecclesia quidem; non est iudicium nec correptio , sed tantum a ligatus et male- J^j M .o-l^ u^'j5 :v-i-/ I \<^ ■■(>» l^ :ojk ^^fo oitlil ^ P lloo^i ^l r 4 ^^BuL^ hSl v^if :ojk ^pof llow^ 9.4 \ 4 f • ■■ N5 r r l j if no ^ fi ft \ Tio ^H^J ^f .^ ^ ..-oii^^ oi y|o :ojS^ y^!LS %^ou^d( yi 1,7 o{ tJ; v^ yi:^ i Jo :oik ««^ ^ooaI ^fCtA |iSi£ ^fl *^^f ^fi — ^^ ^^jk*; i jl^ Jo :|I^ jUfo liijLS ^fi ^ ii ^l i ii :}l^ jio Mi? Jio :JU 4? :v^ "^^ r^U «t [O «,!**« AB] — S A |i;3a&. _ 4 A k^r^ •ei. — » A ^e»^~ — 6 A Ka^ [ILaaja. — 10 A add, ^pe*^ [Iviv _ 11 B om. ^. _ 18 A VI«. —JiH B \Li > Matth. XVIII, 15-17. 709 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 710 JLj^] . -^ V g g ^ U SDu >^ \ ffi t Ui^; \^ ^ .\JooJi ^ oilS. 5 ^"1 m I ^^iLi^j y/-\-tJo J)-v>a..a}? ^^Jimj ^oil^ wS^ ^ %d(o X &o :|la2bOLflD |( 10 1 ^ ff> |K^( I r»| vf />f ^«01 - r n5 9 r % 99 ■ >l - I ^ < ^ '^ ^ ^ jl ULj/ y(0 •yCuj/ %d(o yi / v>\^J^oo jl ^jLi# ;^.ii\^ ^, ^^ ^c^ i^ i \^i^, ^ IlJlJ/ oli^ v^otiA i j;\^-i .vooi.,givv> ^^no\ g-Sy jfo ycLif 25 ^^ '^ '^ ql:^cl£o I i o v>\ o / M^ %d(o .|JL^ff I ^ i ^ ^ j'-. dictus. j> Rursus ait Dominus : Si usque septuagies septies in te peccaverit malefac^ tor, dimitte ei in uno die * . Quisnam ille est qui delicta sua adeo multiplicet, ut quadringentis et septuaginta vicibus fratrem suum laedat uno die ? Sed licet quis haec omnia commiserit, praecepit tamen Dominus ut ei dimitteretur. Nos vero nec post quadringentos et sep- tuaginta dies offensam unam dimit- timus. Dum iram retinemus, mortui sumus in peccatis nostris , praeter alia nostra delicta. 45. Fratres, pauca haec verba pacis et tranquillitatis, propter turbationem illam quae his temporibus inter nos accidit, vobis scripsimus, utpacis ves- trae participes efBceremur, nobiscum autem et fratres nostri in diversis locis [constituti], ad quos iurgium hoc et dissentio pervenit. Si quis tamen verba ista non receperit, neque inde fraudamur nec detrimento adficimur. Nam et inter illos quibus dignus non fuit mundus^ inventi sunt quandoque homi- nes in doctrinis suis pessimi, qui illis restiterunt, deridentes eos et sermoni- bus eorum adversantes. Synagoga impiorum irrisit Moysem eique obstititr leremiae etiam fratres sui inviderunt. 17 A|o«»i9 [|«oiv — Ib. B ILS^o. — 81 A ^i ^ta .^oiLoad^^Ma ^5>oi:^. » MaUh. XVIII, 22. Luc. xvir, 3. (Talian. XXVII, p. 48.) — « Hebr. xi, 38. 711 APHRAATIS 712 eumque in foveam proiecerunt; cum etiam populares suos ob eorum peccata obiurgaret, haec adversus eum lo- cuti sunt : Homo iste non quaerit pacem populi huius, et dissolvit manus virorum pugnantium ' . Babylone etiam prophetas falsos miserunt ad sacerdotes lerusalem [dicentes] : Prohibete leremiam a prophetia sua *. Cum autem videret qua contumacia respuerent reprehensionem , aiebat : Dixi equidem : Non loquar ultra in nomine Domini, nec recordabor verbi eius; sed factum est in ore meo ignis exaestuans, et accensus in ossibus meis; et quaesivi eum ferre et non valui^. Ezechieli etiam Dominus suus praecepit et dixit : Ecce iniicient super te vincula, et ligabunt te in eis; ipsisque sic tecum agentibus, silebis, neque eris eis vir obiurgans, nam linguam tuam adhaerere faciam palato tm\ Et alio tempore dixit : Apertum est os meum, neque amplius occludetur^. Ad Amos etiam dicunt : Non propheta- bis in nomine Domini, nec docebis viros domus Isaac^. Ipse autem non praepe- ditus est quominus prophetaret. Cum- que scripsisset Baruch, filius Neriae, verba sacra de ore leremiae, eaque Sedecias rex audiisset, ipsa igne com- bussit, quod reprehensionem complec- terentur; leremias autem [iterum] scri- 9tr • I ^L p r ,[^ -fsi j^, pfs/ M^ M4 jL-^n, vf . ^^^^i i. iO o r xr»> r r f jo ^ A n iik v><> K :\.s^ :4 |! V> ^f vmo v> \ \ ^fo >f ^'U/ ji jio :MtJof oi^ai^ MLjU ' 20 y&^ ..£^i! i ^ llijL^ .Ijf »-ioJ v5 v AB] — 9 A om. eeoi- — IS A «^;!^- w. 14 B dle- — S4 A ^p- — 27 A e.Ae2' ' ler. XXXVIII, 4. — ' Ib. xxix, 27. — » Ib. xx, 9. — * Ezech. iii, 25, 26. — ' Ib. xxxiii, 22. — • Am. vii, 16. 713 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 714 tV^ \o-iop .y^oi-rfSo> ^a—a-^eo 5 j^ oa v^fo .'^^ H\>; ^ ^C >• >• 10 .o^ ji sjoi-So^i^ ^ '^t.JKLil M l^f, ^}o jl vi^etJkJ^oe »Q mN ?» jlo .oiS o&i ik n..<>'» ^f ii :o&i ^.^\ -> ft 15 «ft(o >^oi^ o&i > »1 iK-ii v> a^][ M^% :|^if K.^\ v^f 30 opi^'|0 Of.^/ > ni^ftNo :JKSJla o ^' ^ V 2^ V y' N£oa^^a.&u!^ ^ - i.^ tt OL ^i ^ Xi ^' y^» 25 n jio : !?:< psit, aliaque etiam adiecit; at illi dis- ciplinam non receperunt, et a pecicatis suis non sunt conversi, paenamque transgressoribus legis condignam a rege Babylonis receperunt. Rursum super cunctos prophetas Dominus ait : Dissecui prophetas meos, et occidi eos verbo oris mei; filii autem Israel a peccatis suis non re- versi sunt\. Sed et Salvatorem nostrum filii sui Samaritanum nuncupavere ; Beel- zebub etiam eum vocabant , et daemo- nium habentem*. Paulum quoque cum doceret dixerunt vaniloquum'. Nec so- lummodo verba eorum non recipiebant, sed plagis et verberibus adusque mor- tem eos alflixerunt. Surrexit contra Moy- sem populus suus ad lapidandum eum ; Michaeam Achab in carcerem misit; leremiam in foveam luti proiecerunt; Ezechielem vinculis oneraverunt, et Sal- vatorem nostrum comprehenderunt,Iu- dibriis vexaverunt, peccati reum fece- runt, lignoque suspenderunt. Paulum modo vinxerunt, modo lapidaverunt, ac tandem per murum in sporta demise- runt. Has omnes a popularibus suis ignominias perpessi sunt , non vero tri- bulationes suas aegre tulerunt , nam ae- dificium eorum fundamento firmo impo- situm erat. Pauci eos reprobaverunt , multi autem eos receperunt*; sermo- AB] ^ 14 B om. Ift^e |L£i«.»od «S{. _ 24 A |;^«. » Os. VI, 5. — « loh. VIII , 48. Matth. X, 26. — « Acl. xvii, 18. — * Cf. Sap. iii, 5; Eccli. XLiv, 7, 14; XLVi, 15. 715 APHRAATIS 716 nibus suis vitam adepti sunt , et nomen eorum bonum permanet in generationes saeculorum. 46. Dominus seminator est, nos vero terra semen suscipiens. Seminator im- plevit manum suam [seminibus], quae in terram suamproiicit. Aliud inter spinas cecidit , aliud super petram , aliud volu- cres sustulerunt ; quod autem in terram bonam proscissam cecidit , quando cre- verit et ascenderit, fructum praebebit in centuplum, et sexagesimum, et trigesi- mum. Porro videte ex quatuor partibus unam in semen servatam esse, fructum- que fecisse ; aliam partem inter spinas , quae eam sufTocaverunt, cecidisse ; aliam super petram, ubi sol radiis suis eam ex- siccavit ; aliam quoque ab avibus subla- tam esse, quae sunt aves maleficae et rapaces ; tandem aliam in terram exara- tam, suscipientem aquas, cecidisse, et Iructum reddidisse*. 47. Nos vero, carissimi, licet peccato- res simus atque infimi [homines], atta- men fundamento illi superaedificamus ; de illo quoque fermento accepimus ; se- men Domini in terram nostram cecidit, et a mercatore ditissimo sumpsimus pe- cuniam. Spiritus eius super omnem car- nem effusus est , et gratia illius a nemine ^ y r ?• ?» '.^\U Yy^ ^ V^\ U^ >\M ' ) .; ,.^\ ftf jL^ \M\^ '«s^^f y^ jfM OOU .iL\ A> S^ ^ ooi2o j^fji ojoJLa/ s^l:^ ^^f/ ^o ti4 9 |r ..f ^ 01 »K ^/j j^ --( ^ kjL^' iLj-m i; ♦lfli iLolKi If^ "^ oiJ^ jf :| ^ V ?» ^' 1/ ^^ _ ^^_ _ - ?^^_ - J!r f^ • ? ^ 20 ifi ^ ^r ^eo :oi-a^^..iLJ yt^ oi^fj ^»(o ^ ^^ :^^ M^ I^J^ l^f ?• r JJ oiln ^ i> ^o Jt-^( ^ •' * I. ^ • 2^; ._^ d 25 Ai?] . 1 Bom. ^Ai{ d^aolP^^o. ~ 3 A V^a^. _ 8 A "^. _ /6. A l^^^o _ 10 A .^b^^o — 14/1 di^*ao{ OMA.MO. -. 20 A ^Io- — Ib, A ^i{. » Malth. XIII, 3-23. 717 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 718 ; --' ji ^oto i^ ^ m V) jl ^S» 5 |>^ ji «»f :^oj^ ^Kj> :H^J.aoo i VM; *^{ '^^ Mli )JuDf MSo :)-^ jo )f)^ l-Jot^ 15 ) I .' 1 ^ .\Ai'i sM,^ )_^ ^][ oi^ .d^ iL& ^^ ^>^^? )-^]' ;) .^\vr> :)_^i ^ "^JJo li-^ MlI U^ :oiS.'^f )-2(i^ J^% )J^, :)fJ3 vjoi^ )f^ W^ 20 ^^ )— lalo •■ *| <* -^^-^ y^OML^pbi ^^ j&I jbft^ :^K^ )JU^ )-^^ )^< «^ )jLk^Jb^ :^^LoU )iUj ji )JK^ )lf p ).JLjlm> Vi^f )i( otlola ) £^ ' ^ )Ka^$o .> ^j vf\ 25 )JL^ )^^ :)Ji, ou^ i^ oip2> «doij;j ^^ )i( ) > ^v> oipte .fiLttdf •• _J* ?» r prohibetur. Si evenerit ut aliquis nos ca- villetur, et ea quae seripsimus non reci- piat, nihil nobis nocebit, nec quidquam ei proderit. Verba autem nostra audienti- bus utilitatem proferent, quia nihil con- trarium legi vobis scripsimus , nec fur- tivum thesaurum ad vos misimus, sed de semine et conspersione Scripturarum sanctarum. Argentum adulteratum quo- cumque circumfertur non recipitur ; ve- tus fermentum cum farina bona non subigitur ; utres detriti vim vini non fe- runt , et pannus novus si veteri vestimen- to imponatur, illud scindit. Vinea quae pastinationem sustinet, fructus faciet, non labruscas ; cor autem durum ad ins- tar petrae semen desiccabit. Aedificium arenae superaedificatum imber auferet et ventus deiiciet ; sal infatuatum a serpente comedetur ; pisces debiles foras proiiciet piscator, zizania tempestive eradicabun- tur, et paleae in finem discernentur a tritico. Operarii pigri erubescent hora retributionis ; virgines fatuae quae ca- ruerint oleo , veniente Sponso emere non poterunt.Qui dispensator conservos suos verberaverit , Dominus suus cum ade- rit faciet ex eo iudicium. Qui servus ne- quam domini sui pecuniam abscondit, adveniens ille qui ipsi eam commisit, supputabit cum eo faenus. lanitor qui kB\ -. 2 A eoi- — 11 B IbaAoWo- — 23 A add. ov^ [;mu.v ~ 24 A »^v _ 27 B 1^'*. 719 APHRAATIS 720 somnum amat , cum expergefactus fue- rit, a vita prohibebitur. Rex sapiens, dum adhuc remotum est bellum , mittit legatos , pacem postulans. 48. Breves hasce commentationes ad vos scripsimus, dilectissimi. Si vero a- liquis exploserit, et nos cavillari volue- rit, minime eum culpabimus, utpotequi cordis sui expromat abundantiam, et pariat proferatque mentis suae fetum. Unusquisque de proprio thesauro exhi- bet, et effert, et proloquitur. Si quis au- rum non possidet, quid tibi de aerario suo donabit? Homo dives, thesauros omnis generis possidens , ex iis promit quae petentibus largiatur; pauper au- tem stannum vel plumbum de suo edu- cit, adulterinis venis admixtum. Omnis arbor aestivo tempore fructum suum edit. Quae spinas profert, e vinea eradi- catur, nihilque valet nisi ut igne com- buratur. Vitem bonos fructus facientem dominus suus mundabit et adhuc pasti- nabit ; vitis autem quae gignit labruscas, de plantatione Sodomae est, et uvae eius amarae*. Non colligunt de spinis uvas nec de tribulis ficus. Omnis enim arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor ma- los fructus facit, Non potest arbor bona ^e^^^f^ '^ -" N* X* -J^ jLu si io^^SJL^ ^ r r y £ ^ JL^ 10 ^ > v^ m io ^^ I r n; %£L&^ y«r^mv> \ ~ - o .jloi il p y , y *inNKv> M^;^ \^^\ x^^^Sb^ \4^-^ 15 P ^r^ jL»jJ ^ M^ JUi^aM^ jiiL^o ^^^ll jj .vfi|;io" ot-^j ;o^i»f -^ :jfj;f ^ U|l Jio Pii. :o*ii oi m Mi \^X ^^ ji .o<^ JJ^ jfj^ MLCa IJLi^o 25 ^ t ti4 KB] — 3 A U*;o* — K A p9<^A.v. — 7 A ^{. — /6. B om. ot^. — 11 A ^o* _ I» A «^6^%. 18 A \h^y \t^^. > Deut. XXXII, 32. 721 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 722 m cOl JU. ^ JJL^ lU^o ilili li^&^ 4^LMM ooi l-Si ^flol ^ ft v> oi-Sw K.^» 1-:« ^^ V \JxLm |lf* Meo :i^ l^n » .- ^» jL^ UL5v-i )^^ • * i.xa. iVjo :UiJL-5o I 2 # . |2 tt ;op«^ .jl^ Ul-^ ;| ,^ js £o K. Ao;,vi y .< If >^ ::^\ |^ 20 ll/j ^^ :|lM^ W l-=i2^ .|J|^j t^ |JL»i u^ M-M^ \S^y^ \J\li r^^j:^ ^? li^ i^A io x)Ll:> y>L \H ^^ r mO ma/o5 fructus dare, neque arbor mala dare fructus bonos. Vir bonus de thesauris bo-- nis cordis sui bona profert et loquitur; vir autem nequam ex abundantia cordis sui profert et loquitur mala, ex abundan- tia enim cordis labia loquuntur\ sicut Salvator noster doeuit et dixit. Unus- quisque de suo producit, et de iis quae possidet aperit. Existimat homo commotione plenus nullum thesaurum suo esse praestantiorem ; pax vero ut advenit, seditionem arcet, tumultum restinguit, et improbus thesauro suo destituitur. 49. Fratres, nil deest mundo huic, et omnibus [hominum] generibus repletur, bonis et malis , divitibua et egenis , dul- cibus atque acerbis, lucidis et obscuris, iustis et improbis, rectis et iniquis. Alia aliis obsistunt, neque est in hoc mundo perfectio. Veniet autem qui segreget et disiungatpaleas, zizaniaque evellat. Ho- die quidem zizania inter triticum confusa sunt, boni malis immixti ; nec recti a pec- catoribus separati sunt, nec iusti ab ini- quis, neque a stultis sapientes. Tempore autem illo praecipiet dominus messis , et congregabunt triticum , zizaniaque era- AB] — 2Bservus \fL^ [l;a^* — II A om. | wN^ ]il^ (^o- ~ IK B om. )o,M' _ /6. A ^-^^W — 16 B 1;*;^e U^o* — Ib. AB ^a^o |;«o»«o- — 17 B HS^o U^^o -l^o l6^o [U^o P|do l^o |a«9|o* -. 18 A flo. [)o»^. _ 19 B add. ;.Mp9 [fi^o* — 20 A |^a ["^^- — 21 A |d,M [«j^^So- _ 22 A inter lineas scripturo ^it [,^.{|>N... — 23 B peccatores V6^ [l^- » Matth. VII, 18. Luc. vi, 44, 45. (Tatian. X, p. 19.) 723 APHRAATIS 724 dicabunt. lustos separabunt ad vitam; impii autem in tenebras abibunt. Cum Sponso [virgines] prudentes intrabunt, fatuae vero prohibebuntur. Pecunia a servis improbis auferetur, servi autem boni talenta istorum obtinebunt. Omnes qui oraverint , quod petierint invenient. Omnis qui seminaverit colliget laborem suum. Verumtamen, fratres, confidimus vos pacem esse insecuturos, tumultum et iurgium , invidiam et zelum , livorem et discordiam repellentes. Nemo enim sei- psum continuo, dum male se gerit, intue- tur, quemadmodum nec propriam faciem [nemo] cernere potest. Sic itaque visum est nobis nunc, pro facultate nostra, antiquorum rationem agendi vobis revo- care, quomodo scilicet viri prudentes et perfecti excellentes sint, quantum autem infelices sint stulti qui tumultum spar- gunt. Vos estis filii pacis. Pacem diligite, ut mercedem recipiatis a Domino pacis, et participes efficiamini beatitudinis quam Salvator impertivit, pluribus bona praedicans ; ait enim : Beatipacifici, quo- niam filii Dei vocabuntur\ 50. Scripta est epistola haec mense februario, anno regni Alexandri Phi- lippi Macedonis sexcentesimo quinqua- gesimo quinto, et anno Saporis regis ^f! iiL> M^ p£ijy ,^-iMio :i •• r 0^ ra ^ Ulli^ ^\* 9. i^\ « Sf^ ^ ?» 9 ^ •N^ 4 k ^9j9 li i\v> :fi\| i» y.^ r * '«1» ?» y " "' yt ,^\ rti ;r ' 10 >JL»J \J4^ ^ijjj US^yJ^ ^>-lf IJU^ )J^ ooil ^ ^^ ooi2, yj^ wfSi:^. V^oi^, :V^ po^/ ♦ y^Kj j^^» woiald vojoit -n- *^* »i^ y r ' i 25 ^ffKk^ / \ £» V^ ^XD09t-LttJ9i^9 Otlosi^^; AJ] — 2 A U^;© [IIS».©. — 14/1 |i3o» K^ U»o» K^ (sic). 1n li^^ik mutatum. 2)( A prius )).«&>&* sed secunda manu » Matth. V, 9. 725 DEMONSTRATIO XIV. — EXHORTATORIA. 726 4 r mO ^^oJl Ku^ >) Jif^ ft v> Persidis trigesimo quinto. Memoria bona ojS^ s^ \t^ jooM . j -^ 4| ^ I ^Vx^ sit ei qui scribendi sustulit laborem, -^Jelf ,^\ idfo :oL)o^^Ja^; ^\ et ei pariter qui audierit, bonis hor- %^t i ^ i i ^ j\. 4 -K^ ^iiL^ tationibus fuerit obsecutus, pacem am- -rf ^ .„ /5.1.^ bierit, rixam autem non suscitaverit. 5 odLdf^^Joe ^liiy^ -|r^-^ |lo |^-S:^ .* ^ Nam filii dissensionis filii Cain vocan- ^ "^^ ' ' tur; filii vero pacis fratres sunt Christi |^{ jJL» J ■^.<>>v>f .^1 v6ouM [et] filii Patris qui in caelis est, et re- ^lhLai^ ^liij l^vit^ gnum hereditabunt. ♦^(^1^9 JA^iOdMl hyrSJ! Explicit Demonstratio Exhortatoria. AJI] — 2 A om. ©^. — 4 A |a^ InXft^xiN. — » B om. U^- — 9 AB om. |6yia*.L. — Ib. A add. \t^\^ \q& "^f \Li(iJ, DEMONSTRATIO XV DE DISTINCTIONE CIBORUM ji.^?i v^i^ V )jo^i ^ ^ \i^^ i^ ujij r ^ y i ^4 ^ tf 1. Imperitorum et rudium hominum cogitationes turbantur vehementer circa ea quae per os ingrediuntur, nec possunt hominem coinquinare. Ita enim ii lo- quuntur, qui de his laborant : Distinxit Deus ostenditque Moysi servo suo, cibos immundos et mundos; indicavit ei alia quidem idonea esse quae comedantur, alia autem contaminare; etiam ani- malia et volucres et pisces maris secun- dum eorum species ei notavit * . De istis autem, carissime, pro meis viribus, pau- cis verbis te edocebo, cibos nempe his qui eos observant nihil prodesse, et pa- riter his qui ipsis utuntur nihil obesse. Os enim sanctum testatur : Non quod intrat in hominem coinquinat eum; sed quod ex homine egreditur, hoc coinquinat eum^. Haec vero Salvator noster dixit, ut Pha- risaeorum ac Sadducaeorum causationes retunderet, cum de baptismo gloriaren- tur, de munditie ac lotione manuum , et AB] — /1 in titulo om. |^.a*.L. — t A v»®»*'- — « A |tft^. — 9 A l^». l2A)e,^|l. _ IK B om. oi^. — 17 B ooi ooi. — 19 A |^«9tt£»Ad. » Lev. XI, 2 seqq. — ^ Matth. xv, 11. ■^ • w^«^^i#M^^w ^^taMW^v7 w^MH^BV^ w^^Mr| ^■^■«^^w ^■^^^■^^^^^F ■ ^^ ^^^^^V ■■^^^■^^^^^^V ^H^^^^Bi^^^^^ ^^^^^^^V^^^^^ ^ H^W^^^^^^^^^^W IILlL^ oi;eiyo t^f-M^ooi ^lf/ ^ .vWj^ JLactJLaf Jj^o jL^ vi..-v> JJ^iv^ o^^vU»;»^ J^ 13 if :o^ ^ ^r fi .-, " pf. r .» ?.l _.?* ._, " ^A^vi po/; Jf^ .01^ >«> f mv> ^ o^ JKivaaaxML» oooi «^«oi-aKjl^ Ib, A ^ 729 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 730 tvOQ^ y^lo y^l \aiol ^f*^ .JKka|i^ \Au:»*B M^; ei^ U^ l^ V^ 5 If^ K.^ v^M rr^ -^1-^2»^^ ^•« # ^f-. r ka ^ 1010 : 20 de ciborum delectu. Hos igitur redarguit et dixit eis : Pharisaei caeci, quare mun" datis quod deforis est calicis et paropsidis, intus autem plenum est iniquitate et rapi- na? Similes estis sepulcris, quae a foris dealbata sunt et parent speciosa, intus au^ tem plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia * . Aperuitque et declaravit nihil eos proficere baptismis et lustrationibus suis, et ait : In corde sunt cogitationes malae; et hae cogitationes malae, quae in cordesunt, coinquinant hominem , non vero cibi. Vadit enim esca in ventrem, unde purgatione in secessum emittitur, neque ea homo coinquinatur^ . Si ex cibis quibus- cumque , qui palatum , olfactum , aspec- tum gustumve delectant aut mulcent, homo comederit, his palatum tantum- modo blando sapore afficitur, unde eos stomachus recipit, qui virtutes eorum in omnes corporis arterias ac membra par- titur. Sed ut deorsum alimenta devene- rint, immutantur, et fit pro grato odore foetor ; pro gustu suavi et laeta specie in turpem figuram vertuntur, quae prolu- vie foras excernitur. Et vilem panem si manducaverit homo, cui nec species honesta, nec sapor dulcis, nec gustus iucundus inerit , recta omnino in homi- nem subit, et virtutem omnibus meatibus et artubus infert, unde eiectione foras AB] _ 7 A i^;^ _ 10 A ;m2. _ 11 A om. \b^. _ 16 A ^9 ^. — 20 A ^^A*ma ^OMO^- _ 24 B «$^o- » Matth. XXIII, 25, 27. — « Ib. xv, 17-20. ojkdo jkLoi \:i^ ^S^ o^ ^ ji; yLll .io^ ^4^ .lULl 10 001 I v^>? Sv^oi^ P^/o ^^^oiKi^; i /^ jj ji:L>Mo jio U^f^ oik ^4yrfiv> ^? jio :-^ ^vi^ jLcDjft^ ^^ ^^ V^^Vj *M^t-^ V*^ vi«K,ffi^ I •^.?\ ^-^ -^^ ■^ ^rr^? ^.aoaa^ ^^ ^ yf |iaa4^ ji^Ao p;^ tJL^pe »a..N ■> ojaZ \ i ir^ ^ ^q*»!, t ^»).^ JJbwJ» peo .jt.^* MOta^l^ «a^^ HloA^ L.So^ Qjk LJldoiK^ "^Jj )A^ \J^ yfo .U;ijL^ 731 APHRAATIS 732 ♦ «. »' deiicitur. Evenitautemutescaelautiores oi.^fta>^ jjo jt if 9i » otl.^^ jlj in putredinem plenius convertantur .ouk Ki/ | f -^ . f Lli} Uo y» -^i-> ^ quam illae quae nec delicatae sunt nec if ^^ l*?/ ♦ C^ 1"' iucundae. In omnibus autem his neque ^ r.r r. » ^ ■>. t ^ :mO|om|oio -y -|* t^^>- «> -^ " » peccatum est nec iustificatio. r t r .r •♦o ♦ jkA^;5 jUf |4i<^ ji v^OI^ jJbCsJ: soA» pLlji )-JL^ 4o 2. Gloriosus etiam Apostolus redar- guit eos qui in eseis gloriantur. Ait si- quidem eis qui tali efferuntur cogita- tione : Reiiciendae et amovendae sunt escae, quia ipsae nos ante Deum non sta- "? JI^^P^ ^iJiS^ y Nmv>» :|±^9 tuunt. Neque enim si manducaverimus .jopl^^^o^ jKSld|i^ ^^ ^/nv^^QA abundabimus , neque si non manducaveri' jj j" jLd/o : J^ii Ki ^^Adij vf ij^X ^ mus deficiemus\ Si enim quaecumque ^^?yi^>^;^ V-^V? -A^-i^^Jj aIimentacibariaquehomomanducat,at- ii^^^i^^f.^^^i^ ^ ^ ir que ex iusta regula et remota ingluvie creaturis Dei utitur, et eius donum cum fide suscipit, nuUum peccatum aut delic- \^ tum habet. Si autem, serpentis more, it^ \*? y/^ '^ ^^^"^ ^*^"^ jo^^^ pulverem comedat , serpentis etiam ve- ) >Im» oilv^ > v>o ^o*)! t ) jCIm yb«| neno perfusum^ nullus profectus ne- ^A ^llo-o ^oi^o^ :oi^ )^^' v! enim creaturae Dei bonae sunt; nihil in eis est reiiciendum; et sanctificantur per ver- bum Dei et orationem*. Hoc autem quod ^ ait Apostolus, carissime, adversus filios ' ^ ^*? ''^ .|«i-*.j.^ ^ 2: populi sui dixit , cum eos vidisset gen- Ih^ t— ^ oit-^ ^ ^ ^ OL-i^ x^SnniN tium escas ut pollutas reiicere. Etenim '"'^^^^20 ,).j^fty.\» jVS;'^) v> y^tto^.V)» AB] — 1 B My^. _ 7 B lo»^. -. 8 A UaA^ [l^- — 11 A ^iSmo- ~ 13 A |1 «d{. _ 14 A p ["^. _ 18 B |o»^. _ 24 A uao2. _ 26 A p&^ 6^9- 25 » I Cor. viii, 8. — s ^i vid. supra Demonstr. xiv, %Vl, — ^l Tim. iv, 4, 5. 733 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM, 734 5| y fi y ^ ^ \J^ \ ^Q ^ :V:»fo ^^£^eu^ U^f )J4^' ^l^, ^ - • 0 T* *1^ >' »'._»' :ji^^ i^-ilh^ ^!^^? I'^^ «A^A^ 15 ^ ^ ~ tik ..':. 20 ^ UV^ ^? IfA :>-^f M/ ][ j^ ji jilkaMo^^t^ »'i-^^ i! :v^ j^ |k^;J;efJe ^ •^*r^ "«^Ha oooi ^L.^» Joi|sJSo I fX^g, IJj/ .-^ oiiai ^ L^ vtS^je ^^^wf ^^nv| ^^MW wi^^^w« ^MV ^^^^^ y^^^^ filii larael promiscue non utuntur omni esca quam gentes conficiunt, neque omne vinum bibunt quod gentes cal- cant, quia ethnicae gentes in quovis torculari, in quacumque area immo- lant, invocantes nomina idolorum suo- rum; propterea cibis eorum filii Israel non utuntur. Haec autem est conscientia infirma\ et Apostolus redarguit eos qui in tali cogitatione consistunt, et ait : Omnes escae sanctificantur per ver- bum Dei et orationem^. Cum igitur homo creaturis Dei uti voluerit, priusquam eis reficiatur, meminerit et laudet, be- nedicat et sanctificet nomen Factoris creaturarum harum; oret deinde, et sanctificabuntur, et aufugiet ab eis vir- tus maligni. Dicit iterum Apostolus : Si quis vocat vos infidelium ad convivium, et vultis ire, omne quod vobis apposuerit manducate, propter conscientiam\ 3. De his, carissime, quantum in me erit, tibi ostendam Sanctissimum, Deum nostrum, cibos quidem filiis Israel discrevisse, non vero eo quod aliqua eis inesset iustitia; sed propter edaci- tatem ac libidinem eorum, modum illum eis reperit, quo a religione et scele- ribus, quae in terra Aegypti exercue- rant, prohiberentur. Prius enim, quando AB] _ 7 J9 teoi. — 12 B oi&«;aa. _ l)( A «^««^* — 18 A add. m^ [»^«5. U Gor. vm, 7 — M Tim. iv, 5. — a i Cor. x, 27. 735 APHRAATIS 736 fecit hominem, haec praecepit Deus Adae et eius posteris, Noe quoque et progeniei eius : Ecce dedi vobts bestias et volucres et omnem camem. Sanguinem in terram funde, et comede, et quusi olus virens tibi reputetur\ Tantummodo san- guinem non comedetis, sed in terram effundetis illum sicut aquam; sanguis enim anima est^. Haec Deus priscis il- lis generationibus imperavit; cibos ta- men eis non distinxit. Si igitur aliquod esset in illis cibis peccatum aut legis transgressio , Adae profecto et Noe im- munda a mundis prius discrevisset, si- cut eos monuerat dicens : Sanguinem non comedetis, sed omnem carnem occide et comede^j et sicut olus virens vobis aes~ timetur*; Abrahae quoque et filiis eius praecepisset immunda in usum non in- sumere. Verum scimus omnes rectos ac iustos qui in priscis aetatibus vixerunt, usque ad Moysem, qui cibos Israeli definivit, omnes [inquam] generationes illas quoscumque cibos usurpasse quos anima non fastidit, neque in hoc pec- casse. Filiis autem Israel haec praece- pit cibosque distinxit, eo quod ad Ae- gyptiorum superstitionem deflecterent, Deum autem patrum suorum derelin- querent. Aegyptii etenim boves vitu- AB] _ 1 A ,Ad. _ 3 B a^ [^^. — 13 A ^^lo ama^. -. IK A |ooi f^i . 17 A ^l — 20 A If^^k^- — 26 B leoi- » » Gen. I, 29, 30; IX, 3, 4. — « Lev. xvii, 13, 14. Deut. xii, 16. — s Deut. xii, 16, 16. — * Gen. IX, 3, 4. ^ oiJo, ^«^ .-,1^»^ \L4^ jf; ^.|Ljy>o :| Sv), h yoii ^»-D ^ |ii-.9|.aaa ^^ob I&h lo iilai ^ IJL^oj l^ sM^ .^jL^ jj Pi?f :v^ V-lo ^! }5,y, yJi "^^lo .o)^ v^^ il :^^:^l >yo ^N o,i mKJ JlJL^ ) Mck i ^^o ,,_A^ il .^^..j^ i ik\.^ai^, \j:^ |ff» oSoi,: \Mif,o \S\£^,^ lii^M» ^ ^ |.i^^i\J if t-^ L^i :ouS^ opo/ Syo^^^ 4 V oJLboj ^ 9* ^ ^ f I *' M^ oiL ^k^U M>! •KT^ ^'o ^ ' s^ sDoUo :j— iy^ ^ #. ^ j .♦ V? r ^ JLm^^o ^ J^iJI l^ JbJ»jvf\ yOf/ ^\mv^; ;olKo; yJl 25 po/ |i; i^K^ oiio .]J^ wJb:^9 "^ M.^ VM* ivf^ X^ ^-^^ oiS Wf :lh-^ v^? Mi-^ » Gen. XLiii, 32. — * Ib. xlvi, 34. PAm STR. -- P. I. T. I. u 739 APHRAATIS 740 sacrificemus Domino Deo nostro in deserto, Pharaonem ei respondisse : Sacrificate DominoDeo vestro in terra Aegypti; Moy- sem autem dixisse : Non possumus istam rem facere, quia si mactaverimus animalia Aegyptiorum sub oculis eorum, lapidabunt nos ' . Scriptum est quoque : Etiam in diis Aegyptiorum eooercuit iudicium Dominus^, quando greges ovium et armenta boum grandine ae lue consumpsit. Greges enim ovium ac boum possidebant Aegyp- tii , utilitatis causa ; de eis vero haudqua- quam comedebant , quia ipsa adorabant. Victus autem Aegyptiorum, hodierno etiam die, caro suilla est, cum piscibus, in eorum regione creberrimis, prout aiebant filii Israel quando cibum concur pierunt : Recordati sumus piscium quos comedebamus in Aegypto gratis, cum odore ceparum, etalliorum, etporrorum, et cucu- morum, etpeponum^. Ergo filii Israel se- cundum Aegyptiorum consuetudinem se gerebant; eorum comedebant cibaria, eorum etiam deos adorabant. 4. Noveris autem eos in terra Aegypti idolacoluisse, eorumque deos adorasse. Etenim losue, filius Nun, appropin- quante mortis suae tempore , filios Israel vocavit eisque dixit : Eligite vobis hodie cui velitis servire : utrum diis quos trans flumen coluerunt patres vestri, Thare^ pa-- p^j:i? IhLx^ ^LjL^i Jj ^^^b^ n^ li. t 1?-^ Ifclj / pf^ eSoi ^^ |fol,S \Jl, 2^1 i ^)m :M « 10 U^ y^ J^>^f ooi J^Jq^ ) fvKi r\ , J-aio y^l vioU>;)La ^J i ^, ^ M 9 jl^ J^lo jj^ jl^j ;a^ o^ ^-I^:K-^ J^i^ J{ /. >. .^ v^otSoikJio oooi ^::bof v^oi^^AdJ.^ u 20 ♦oSoi ' ^li^ oooi ,^,^..\^ JlAflUL;:, ^;l;o '•AkJ :oeei yt^rf» yioiSoi^jlo ^^>2to j^ lUj jjL»y j^oo ^ -t-^viiv^ o^ :vio^ V-^fo "^i^m^ UlJLA 25 A£]_4/l|la^. — ^AB^oiIl^. — eA^' _ sBU^aao. — 10 A l^a«2^. _ i3JL\UW^' » Ex. VIII, 20. 25, 26. — 2 Num. xxxill, 4.-3 /ft. xi, 5. 741 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 742 >? A- ^ M^ ^^ a^' ly^l ;^)fo M^^f :ojL opefo .v^Kj/ ^.g.>^.^ i Mo^f ojU :v^ ^1o .^i o ^hJi v^ "^ * * r ^ v^M ^»0«- :^o&a o&i y^^rf» jfoKi^ |f. ^m\ N^ * >^ '*»r)L» oiS o&i ^ .aJ)»f JL^ ,)^f-^ «1 fc«^o aMoJlfi ^ OOOI ^tf ^ J^ -'-" vf 23 jfA ft I r.; J f v>? o^ Q^if ii ^^ v^ l^o :|iL>)LJo ter Abraham, et Nachor; an diis quibus in terra Aegypti serviebatis? Ego autem et filii domus meae Domino Deo servie- mus * . Sed et pluribus monuit eos : JS/t- gite vobis hodie cui velitis servire; et res- ponderunt ei : Dominum colemus; eique serviemus, quia ipse est Deus noster. Dixit- que eis : Videte ne forte non possitis ser^ vire Domino; responderunt autem : Pote^ rimus. Et ait eis : Testes ipsi vos estis, quia elegistis vobis Domino servire; res^ ponderuntque : Testes sumus^. Ut autem iterum tibi constet eos in Aegypto vi- tulos bovesque adorasse, animadverte ipsos , cum immoraretur in monte Moy- ses, a Domino recessisse et idola co- luisse ; nullam autem sibi similitudinem finxisse quam adorarent, praeterquam vituli quem consueverant in terra Ae- gypti adorare. Et tumultuaverunt , et festum celebraverunt coram vitulo quem fecerant. Similiter leroboam, filius Na- bat , cum eos seduxit , vitulum eis fecit , quem adorarent sicuti eum in Aegypto adoraverant. Videns autem Sanctissi- mus eos a fermento Aegyptiorum non- dum esse purgatos, et in eodem ido- lolatriae consilio perstare, Moysem iussit cibos eis distinguere ; hosque eis pollutos declaravit, quos velut mundos in terra Aegypti manducaverant ; ho* AB] — 8 A ou^j- ~ 11 A ^w{ ^fOM*- — 14 A ^«.^o- » l08. XXIV, 15. — « Ib. XXIV, 15-22. 743 autem edere permisit, quos in terra Aegypti adorantes non manducave- rant. Insuper, propter eorum pervi- caciam praecepit in sacrificiis ante se offerendis eadem quae olim adorave- rant admoveri debere, ideo ut, etiamsi eis vesci renuissent, ovium tamen tau- rorumque , sacrificiorum suorum ergo , comederent carnem. Considera etiam, licet plura eis animalia tanquam mun- da designaverit , nuUum tamen eorum in sacrificiis sibi iussisse offerri, prae- terquam oves et tauros duntaxat. Per- suasum ergo teneto, carissime, Israe- lis de ciborum delectu inanem esse iactantiam. 5. Mihi igitur dices, o scriba, sapiens disputator populi : si contaminantur Is- raelitae cum ea contingunt aut tractant, quae lege declarantur immunda, quare Samson, nazaraeus, fortissimus Israelis, de animali immundo, de sceleto leonis, mel coUegit ac manducavit, quod in manus suas stillavit? NuUam vero cul- pam aut reprehensionem ob actum illum incurrit, nec scriptum est eum conta- minatum fuisse. Pariter quando asini maxilla tulit victoriam, atque Philistaeo- rum corpora in acervos congessit, sitivit et oravit ante Deum suum dicens : Do- mine, tu dedistiin manu servi tui victoriam APHRAATIS 744 ^J^ "^il^ ^A^ OOOI yt^rf^f ^SiJl / 1. ^mJ» \JMx^ ^f JJLCd y^iyi ^j^^ i ^h :^ j r i 1*4^ v? ii * 6oi «A^)^ ..^.'^•>.'; «tt^^a^Lf 10 t* M^ MiJl K»^ nJ/ * •polI 15 ^^JI ^ jUJ^ v^ J xV^ ^ 4 . y »9 y ya^ jio •^^«eiSp/ "^ \\rA "^fo iC^ 1»:^ ^^4^ «fo .) VI ^lf; ou.:K^ jio oi-i Jioi ' -»o * * \±si> l^f liJiu» \±JL^ ^ ^ ^jo .ioii ;pi 8\ft ^ \i.JLiS :|^ M^ :^Jb^fo oi4^^ yJ!^ |JLS.ji 1-^ ^Pki:; 01^^ X^ J^i^ 25 AJ»1 — 8 A ^taa^. _ 10 A "^V»^ [II^a^^- — 16 £ um. — S7 A Lpk.» Liajki • • • / • • 745 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 746 ''osc '^5 j^j2^ hLiol |j;4> :j-^' '» Otfft \« 1^^ 5 j^^ l^ i;:Mu.f 1.^ JL&)i ^:^jxtto ^ c^^^ MA:^ .1 ^>fiU i^ >.|K » v£\ U^ ojk i^oi ^t^ li» l^ ^/ :^ |£&J-ml4 If^ 'r-^ vf si^h. y^l MM ^ cik 1^01 ^x 10 >^-f m ^./ wJL&l Ml^ ^ M^ «a-»(f >^/ 1-^*/ ^ o/ :K '>> v> "> ^fo V-^oi^ l^ uf ^ -> :|i\M-^'.a ^ 1^^^ 1.^ ^ ^^o ^Wi; KA 01^9 U^j i;^^ |.,v...i>> oSei ^/^.-irfi; JLjL» I&i oLi ^i M^ |,^ o I A.M OM^A^ M^ j j^f, oth ^ , m lioi M^:o •oidii? Aanc maximam; et nunc en siti morior*. Et audivit orationem Samsonis , et sca- turire fecitaquas e maxilla asini, quibus haustis sitis eius exstincta est. Si quae- piam inesset impuritas aut noxa mandi- bulae asini, qui in lege dicebatur im- mundus, cur nazaraeo suo eduxit[Deus] de ipsa maxilla aquas in potum? Si in eo subesset immundities, magis opor- tebat aquam e petra elicere, quemad- modum filiis Israel aquam de petra produxit in eremo, vel e terra, sicut propter Hagar manare fecit, et bibit Is- mael. Insuper autem siin cibis reperitur immundities , inter omnes volucres nul- lae profecto magis sunt impurae ac foe- dae quam corvi, qui panem et carnem Eliae, prophetae sancto, afferebant ; cum sederet in torrente Carith . Undenam vero Eliae cibum afferebant corvi, nisi Hie- rosolyma ? Partem ei congruentem seor- sum reponebant sacerdotes, et corvis cum fide committebant , qui eam Eliae, secundummandatum AItissimi,Dei eius, deferebant et asportabant. Idque mun- dum erat Eliae alimentum , licet illud ore corvorum acciperet, ab avibus quas im- mundas lex declaravit. 6. Scire autem debes, carissime, AB] — 6 A |;.M^. — 8 A IH^. — Ib. H u^. — 9 A om. Icot. — 13 B |ft^aalio. — 18 H o^. — S6 A "V^. * Iuo \oK.j/ iLi ^ ji '.ii/ V* lit/o :^Q-sl^_A_i»* f-^ l^ j l^! vm / ft ^,5 )JLi;ij»o j. .i.a? "^ 1^01 sAJLxMt JO ^ ^.^1 o.^ v^ ooij;» ) a ^! a, 23 :^ioj^ pe/ l^ ^ ^^^ :|^iAk AB] ^ 2 A 16^M. — /^. B om.. «^3. — 3 7 A (joiao. » Deut. xxxt, 2:). — « Is. 1, 11. 749 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 750 f^oi %d/o •W^IL9lJ KLb yO *% Vf \| \0 ^i^ jif .p/ \Ll i Mf^f M>j5 ^^aSj^ \L^oi Joukji s^*: ^^J^ >L V-^f jJoo :^U J.^.fv>'^ ^fo pjM? Mx^ -^ If^ f' ^rir 10 yo : NJ ^^ • • LJH' :*^JMf oilo .;^f i vj -> y vi^^V)? • ^ ^ oS, ^/ K^f .«^; :V^1 J-L^fo .^ ^ ^ Jlol s3^f ^o :M:bo 20 jL^ o^^fo :J{^ N« '^fo^ .J^KaS. y^J^, OOI ^f ^J-^^f >; '] ^ ^^- >^ V ^ oif, Jfolo 25 :^JJl ojk V^^f sJJLv^^ P^ jL^ 9 » r P Odor ille abominatio est mihi; calendas ves- tras et solemnitates vestras odit anima mea * . Et David rursus ait : Non manduco camem iuvencorum, nec sanguinem hircorum hau- rio; sed eorum loco immola Deo laudem, et redde Altissimo vota tua; cumque haec feceris, invoca me in die tribulationis ; eruam te et laudabis me^. Iterum scriptum est per prophetam : Odi et proieci festivi- tates vestras, etsacrificia vestra non odora-- bor^. Rursus scriptum est : Quamvis mihi attuleritis sacrificia, multitudinem pin- guium vestrorum non respiciam*. Dixit quoque : Numquid hostias et oblationes ob- tulistis mihi in deserto quadraginta annis, filii Israel^ ?Etquando comeditis et bibitis , nonne vos ipsi comeditis et bibitis ? ait Do-- minus^. Isaias etiam dicit : Quiimmolat agnum, quasi qui mactet canem;et quisa- crificat taurum, qua^i qui immolet virum; et qui offert incensum quasi qui sanguinem suillum [offerat] ; et qui ante me orat, sicut qui benedicat idolo\ Et Samuel dixit Sauli cum vocem audivit ovium et taurorum qui ab Amalecitis advenerant : Quae est haec vox quam ego audio? Dixit ei Saul : Pepercit populus melioribus ovium, ut sacri- ficarent Domino Deo tuo. Et ait ei Samuel : Ecce melior est obedientia quam victimae, et auscultare magis quam adeps pinguium*. AJJ] — 1 A om. ^o»ik ;j»Jo- — 3A^,a.Ao. — »l^om. |IJ. — ioA^pxf^, — 11 B ^lijva. — 17 A ^M — 18 A «MdM [»i^v — 24 A ft*^.Jv i l8. I, 13, 14. — « Ps. L (xLix), 13-15. — 8 Ara. V, 21. — * Ib, v, 22. — ^ Ib. V, 25. — « Znch. yii^ 6. — 7 Is. Lxvi, 3. — 8 I Sam. xv, 14, 15, 22. 751 APHRAATIS 752 Et rursus ait : Non placent Domino sacrifi- cia impiorum * . Scriptum quoque est : Non expiabitur iniqmtas domus Heli victimis et muneribus usque in sempiternum* . Et iterum : Non delectatur Dominus in arieti^ bus, neque in myriadibus armenti iuvenca- rum. Sed eorum loco, indicabo tibi, o ho~ mo ! quid prosit , quid Dominus requirat a te : facere tibi iudicium, et requirere fidem, et esse paratum ad ambulandum post Deum tuum*. Etiam quando sacrificia et obla- tiones respuit in diebus Isaiae, dixit : Os- tendam vobis quid requiram : Quiescitea malis et discite benefacere, quaerite iudi- cium, benefacite oppressis, iudicate pupil- los et iudicate viduas; et ubi feceritis ea, venite, et simul colloquemur, dicit Domi- ntAS. Et si fuerint peccata vestra velut coc- cum, quorsi nix dealbabuntur ; et si rubra fuerint sicutvermiculus, quasi lana erun t * . Malachias quoque ait : Ne admoveatis aU tari meo gratuitum^^ nam non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus^. Etiam Daniel Naduchodonosori dixit : Pec- cata tua eleemosynis redime, et iniquitates tua^ misericordiis super pauperes'', non autem sacrificiis et muneribus. Repro- bavit enim Israelem, et repudiavit sa- crificia eius, ut leremias dixit : Argen' tum reprobatum vocate eos, quia Dominus l^L^ Ojk ^fo .yi^ JJPOL^ •M^j ^6oti^-^ Mv^ Mj ii :| hiA^ jL^f jk^ i ^ JJJV^ y^i ^^ ^ M^j :M^ ^ ^ 10 l&lLo jkjUM^ ^SJx> M^; • I y* :'^i \j^i w^ojL» u^v^ m4 ^ ^ :p/ JJLi, y»^ ^Ls^i a^^ :LJ14^ aa^ l^ j t -> i5 & \^i |?f^;oJ:^ ^ . ol |K2$aMj y^\ yo*^ Vni^ M ^60011 yjo youx^attj y^o :^$a«Jkj | ^*^' ^/ 20 ;/ m;^ ji. ^^ :^% oi-i '^i ^JLljIo .Mv^ W^"f w^«« A£] — 8 A U^f — 10 A om. ^ secundo. — 14 A ^a..{. — /<*. B om. w^^. — /6. A add. m^ [a:^*. — 26 A ^l^e- — /<>. A ILIdtt. ' Prov. XV, 8. — » I Sam. iii, 14. — » Mich. vi, 7, 8. — « Is. i, 16-18. — » ^t donum gratuitum sine impendio parabile, vile et sordidum. — * Mal. i, 10. — ' Dan. iv, 27 (24). 753 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 754 7 .|— LstouxsS I «I St* •> Jlo proiecit illos*. Rursumque dicit : Eiice y y f^4 - > V „^^^ ^ ^mtj\ v^bi i^los a facie mea, et egrediantur. Quod si I ^^V^xT jLJLflaif *j ry4l pof» ^ dixerint : Quo egrediemur? dic ad eos : 5 ^ ^ ^i a^1j :;^! oilx> (^wt ad gladium ad gladium , et qui ad fa- mem ad famem, et qui ad captivitatem ad captivitatem^ . Scriptum est etiam : Non addetutrespiciateos^. Isaiasiterumdixit : "^ • \O0|^ ^l XvMAJ Recedite ab eis, et pollutos vocate eos*. SiNfo ) iftnN } ift*^\fo leremias quoque ait : Reliqui domum ) '^' ^\ -^ iA% "i jlj :o-2K^ o^Io meam, reliqui hereditatem meam; dedi •. r 10 ^ ^i\ cfcf •i xXf i j> V I) ^L ^ ^^ ^ dilectam animae meae in manu inimico^ U^! ^fo .voj/ c^ IUHo viouio '''''^ ^*'"''' ^'^^"'' scriptum est : Dedi filiaepopuli mei libellum repudii^. Et ite- iMb^ KjcLi^ Jb<^ K^Lxif :v^/ rum : Delevit Dominus de Sion festivitates K c». ^ iC S. y ^ r ii ^ ? e^ sabbatum\ Insuper autem per Eze- ^^^J *^^ ooto .^ - -^^^v -^j chielem prophetam distincte demonstra- 9 9 15 ooM .jin^Mii» I^Ao v^i^v }\ \ \ o^ vit eis, propter contumaciam eorum, et \^^\ ^^ ) -| ^ -^ y ^/t ...^ tK ^ dedit eis sacrificia et oblationes, quibus ^ ^l y ^i r ^ ^L JjSLauio If vy v fortassis a peccatis suis continerentur. j^ ^ X if .t^ r^ ^r ^ I ^ ^ ^ Prius enim dixit : Dedi eis praecepta, et iudicia ostendi eis, quae si fecerit homo vivet in ei**; postea vero : Dedi eis prae- cepta non bona, et iudicia in quibus non vivent; etpolluieos in muneribus suis cum K^jo} jJijb pi^ vjoi^ KioU; afferrent oblationes\ 20 yO\ ^KJ ^00|K^jL:> ^f \ l 4fQL^O 25 ) rfiriv>i \aA jL^i^ yi/ vm/ft^l/ 8. Fidem igitur habeas , o pervicacis- ^^ ' > ^ -^ ^ ^ *^ ) ^ Vf ) ? ^VxX simelegisscriba,doctorpopuli,cumiam ABl ~ 6 A \^%. _ 13 A ufi^ ruA&i. — 17 A I^IXiX. » ler. VI, 30. — « /6. XV, 1, 2. — • Thren. iv, 16. — * Non Isaias sed lerernias, Tliren. iv, 15. Al cf. Is. Lii, 11. — ^ ler. XII, 7. — « Ih, iii, 8. — ' Thren. ii, 6.-8 Ezech. xx, 11. — ^ Ih. xx, 25, 26. 755 APHRAATIS 756 os sanctissimum [Dei] testetur, mandata et iudicia quae tibi data sunt, irrita et non bona esse. Quid iste est procax vultus? quid in disputatione blateras? En propter tua peccata dedit tibi cibos. De quibusnam porro praeceptis et iu- diciis Ezechiel dixit : Qui ea fecerit in eis vivet? et de quibus dixit : Dedi eis prae- cepta non bona, et iudicia in quibus non rt- vent? At praecepta et iudicia vivifica ea sunt quae superius sunt conscripta ; iu- dicia iusta et recta quae coram eis posuit, sunt decem mandata sancta , quae manu sua exaravit, Moysique tradidit ut doce- ret illos. Cum autem sibi finxissent vitu- lum, et a Deo recessissent , tunc illis dedit praecepta et iudicia non bona, sa- crificium ac purgationem leprae, etpro- fluvii, et menstruae, et partus ; et ne quis mortuo, aut sepulcro, aut ossibus aut oc- cisis appropinquaret ; ut pro omnibus de- lictis et pro quavis hominis immunditie sacrificium offerret [homo]; et de singulis dicitur : Immundus erit usque ad vespe- rum * , licet aqua lotus fuerit. Sine dubio , secundum ea quae scripta sunt , ne ullum quidem diem habet Israel quo mundus sit a peccatis ; sed cunctos dies suos ab- sumunt in peccatis et in immunditie ; et lege nequeunt iustificari, quemadmodum ABJ ^A B Ua^AO. _ 6 A V^. — 9 A ^O). om. ^fi^f. — 26 A ^**2kMe II AOffpA^- yL ^ M^voA yk 09: ^J^oi^ ^ifloa Mta^ ^iou^^^CL^ l-<^!J« \jk\\ ooiio ...oisf^)^ ^if )j:i^ v^ 00»: ^ik :oi?Ki ^ oJkjDS M^?5 M^!?o Mt-^? \^^ ^"^ M^^ o-;aj ^fotj^'^ |f-.|f-^i;o:;af/, oJ[i^4 ^ 4 Uio^ MJ»;:^ l^ l&»J :V^1 ^i^f ^>L»us Mt^ .piyta |.?mi ; 9«^ ^* ^. ^ ^ IL4 ^^P — 12 A ^wD. — 18 A IL^^o N^^o . _ 21 A ^ Lev. XV, 5 , seqq. 757 DEMONSTRATIO XV. — DE DISTINCTIONE CIBORUM. 758 ii ^^,j.v?\A Ijao ji ^^. ^vv{\ .„N /ftifi fiji J^ ol, :^ pefo vCa lUt <^jLu& ,sn'i.,/i M/o JLS^ ^^:^ w^; "^^ :vOaA& C^taOA» )^J^\ ^fO^ » VI ^ffl >> ^l 10 ^ oo»2o li^ liL^o Ux^ ^f^ ^ ♦ |A.^Mio |JLD ojLi; #• # 'Le ! ^a > II f ^ r^ Apostolus ait : Nemo lege iustificatur ; sed qui fecerit quae in ea scripta sunt vivet in illis * . Notum est autem hominem ea facere non posse; neque ea custodire valere. Locutus est etiam Dominus, vi- dens ea gravia esse, et advocavit nos dicens nobis : Venite ad me qui laboratis et onerati estis, et ego reficiamvos; et tollite iugum meum super vos, quia iugum meum leve et suave est^. Confitemur nos miseri- cordiam quae abstulit a nobis iugum as- perum et iugum grave , suumque nobis dedit quod lene est atque iucundum. 9. Hasce breves recordationes tibi scripsi, carissime, eo quia se efferunt, et superbiunt , et gloriantur ludaeorum populus , cibos pollutos dicendo et deli- gendo. In tribus enim iactantur : Cir- cumcisione, observantia sabbati, cibo- rumque distinctione , sed etiam in aliis. De tribus illis, quantum consecutus sum, pauca tibi scripsi, teque edocui. De ceteris, prout mihi tribuit Deus, identidem tibi scribam , teque edocebo. Explicit Demonstratio de Distinc- tione ciborum. AB] _ I A AOfip^ x^M^M^ tl. _ 3 A (^* — tt B IhI n»^* — ^^- B om. v^^H^v ~ 7 A u;^ 9 A ^^{ ^9A^- — 22 AB om. |&*a«*L. i Gal. III, 11, 12. — 2 Matth. xi, 28-30. iL^ *t-i<^L^ |i^9^>-^ :^f-SK,^ o6o>9 |ms£^ "^9 I^Ua^t DEMONSTRATIO XVI DE GENTIBUS QUAE LOCO POPULI SUFFEGTAE SUNT 1 . Gentes quidem ex omnibus linguis - ad hereditatem Altissimi ante Israclem advocatae sunt, sicut Abrahae dixit Deus : Patrem multitudini gentium dedi te*. Moyses quoque pronuntiavit dicens : Populos ad montem vocabunt, et ibi immo^ labunt sacrificia iustitiae^, Et in cantico testimonii populo loquitur : Provocabovos in populo qui non estpopulus, et in gente stulta irritabo vos^. lacob etiam, pater noster, de gentibus testimonium prae- buit, cum ludaebenedixit, aitqueei : Non recedet sceptrum de luda, et legislator de pedibus eius, donec veniat is cuius est re- gnum ; et in ipsum gentes sperabunt * . Isaias quoque ait : Erit praeparatus mons domus Domini in vertice montium, altior collibus, eumque spectabunt omnes gentes; et venient *•» • ^ U-i Vc 21 x: /Vit, <*x«t «f pAJML^kj :V^/o j^( ).£^Ldeo .yjs^s^ 5 j-i^: no-^ ^io vJm"' \u^ lyBLl, i* ^oJo vOAA^/» ;J^v>\2> oik ||6o»i ^ \4^ ^ ii :ojk V^'fo |ii,.i>^ 10 2 oj^ |l^ «*VxX ^ oi^!* ^^ Ml— '* |&sp% :po'/ M^/o .v^-.rf>i \A.^<. If^ o^ l^ oS^ $^ ^ftoe 15 4 A3] _ B in titulo add. IJlMxfiA^ n&«A«*l- — 2 A ^pao- -^ 9 B om. (.aaia^... ^{. — 10 A »9o- 14 A oia ^;s^ V>^jM^O' 1 Gen. XVII, 6. — ' Deut. xxxiii, 19. — « Ib. xxxii, 21. — * Gen. xlix, 10. 761 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 762 io lU^ jJo^ ^6iPo i)J^ fiL^ >ft rf>i ol :v^Po f-iL^* lyLjl vttd(o x^/ y|; 1-^ >| niTtif « 10 i^ ^i ^ : y6oi)lA-«bJLO ^2« ycLaa^Kio |^ ^ jo vjoup/* jL^ jlUig )■ v> VI < ^ ^^; ^vauJbo .)SV^ o»iit^ V^ V^'? ^J^-^ 25 :)^ op^ o6ei ^ jio jL^ ^' Vo^ r* .^ 9 K K ioiSobJ v^ populi multi de longinquo, et dicent : Fe- nite, ascendamus ad montem Domini et ad domum Dei lacob; et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis eius, quia de Sign exibit lex, et verbum Domini de leru^ salem;et iudicabit inter gentes, et arguet omnespopulos remotos; et simul atque eos iudicaverit et redarguerit, tunc susci- pient correptionem , et conquiescent, et humiliabunt se a pervicacia sua , et con- cident gladios suos in vomeres aratri, et lanceas siuis in falces; nec levabit gens con- tra gentem gladium, nec discent amplius bellum * . Antea enim , gentes illae quae Deum non noverant, contra praedatores atque oppressores gladiis, lanceis has- tisque dimicabant. Cum autem venit Christus Salvator, arcum belli confregit, et cum gentibus pacem locutus est^ ; conci- dit eis gladios eorum in vomeres aratri, et lanceas suas in falces converterunt, ut manducarent de labore manuum sua- rum, neque amplius latrocinio [viverent]. Adhuc scriptum est : Reddam populis la- bium electum, ut invocent omnes in nomine Domini^. Non enim habebant olim populi labia electa , neque invocabant in nomi- ne Domini ; nam idola quae propriis ma- nibus finxerant laudabant labiis suis , et in nomine deorum suorum invocabant, non vero in nomine Domini. Rursus ait AB] — 7 A vpo^. _ 10 A >ax9lio. — 16 A |MMo;ao- — i9 B ^l axWo' » Is. II, 2-4. Mich. IV, 1-3. — « Zach. ix, 10. — » Soph. iii, 9. 763 APHRAATIS 764 Zacharias propheta : Applicabuntur ad Dominum gentes multae et valiiUie^ Tan- dem leremias propheta de gentibus aper- te dilucideque loquitur, cum ait : De- relinquent gentes sculptilia sua, et vociferabuntur, et conclamabunt, et di- cent : Idola mendacii, quaepatres nostriin hereditatem nobis tradiderunt, nihilsunt^. 2. Populum suum compellans leremias dixit eis : State super vias, et interrogate de semitis aeternis, et videte quae sit via bona, et ambulate in ea. Ipsi auteminper- vicacia sua responderunt ei , dicentes : Non ambulabimus. Iterum ait eis : Cons- titui super vos speculatores, ut audiatis vo- cem tubae. Et dixerunt ei denuo : Non audiemus. Idque manifeste et aperte ege- runt in diebus leremiae, cui, verbum eis Domini praedicanti, illi respondentes dixerunt : Sermonem quem locutus es ad nos in nomine Domini non audiemus ex te, sed faciemus voluntatem nostram et omne verbum quod egressum est de ore nostro, ut incensa apponamus diis alienis^. Cum igi- tur videret eos non oboedire, ad gentes se convertit eisque dixit : Audite, gentes, et cognosce, congregatio quae in eis est; au- diat terra cum plenitudine sua*; cumque eos videret praefracte adversus se insur- gere, et sermoni insolenter respondere, tunc dereliquit eos, sicut vaticinatus est I o^Id . p y i o eSoi MV-^ v^c^iJ, :pe/ M^ Mtdj U^ U^U jrri .^T.^vi^ j :saiJL is p J^f JLM^oJLa oi^ K^UX^o yaAA ^ )^\\ Jl^o^K»; :oik o^M^fo I- ^ jif :yk ^-^b^ ji Mt^ ^ .PM Jo»:^ji j v>ft^^^^«A U:^ eik JLxAlf ..eiiLv.^ ji, J^ ) ViViV ox^ajt :yOO|^ po/o ) Sriy^ q;mlZ h \\ &(v>} Ij-M t-^ >ou \vfc^ 25 :Vio'fo J^lf, ^f ^^^f ^ ,^ » Zach. II, 11. — « ler. xvi, 19. — ^ /^. xliv, 16, 17. — * /ft. vi, 18, 19. 765 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 766 ^ ^ ^ n >* ) .yi.vt> ^:i} \l^ 5 ♦jliiilo ^ti\ 4 ^ 20 dicens : Reliqui domum meam, reliqui he- reditatem meam; dedi dilectam animae meae in manu inimicorum eius, etpro ea avis picta facta est mihi in hereditatem * . Atque haec est ecclesia gentium, ex om- nibus linguis congregata. 3. Ut autem noveris eum illos vere dereliquisse , Isaias iterum de ipsis ait : Reiecisti populum tuum domus lacob^; et vocavit nomen eorum Sodomitas et po- pulum Gomorrhae , et gentes pro eis in- gredi fecit, ipsasque appellavit domum lacob. Ait namque Isaias, vocans populos nomine domus lacob , et alloquens eos : Domus lacob, venite, et ambulemus in /u- mine Domini; proiectus est enim populus domus lacob^^ et facti sunt principes So-- domae et populus Gomorrhae*. Pater eo- rumAmorrhaeus, et mater eorum Hethaea^ . Immutati sunt, et facti sunt vinea alie- na*; uvae eorum uvae acerbae, et botrieo- rum amaritudo''; filii rebelles*; argentum reprobatum^ ; vinea Sodomorum, et tradux Gomorrhae^^; vinea quae loco uvarum fecit labruscas * * ; vitis cuius ramos comedit ignis, quae nullius est utilitatis, nec quidquam prodest, neque ad usum requiritur**. Duos enim appellavit lacob; alterum quiam- bulat in lumine Domini*^; alterum qui AB] — tt Aadd. in margine secunda manu ei suscilabo mihi e gentibus sacerdotes et levitas qui mihi mi- nistrent, velut caeli novi et sicut terra nova, dicit Dominus ^l ^ ^.ma^v V»^o V9^ I^MjSax ^ «^ m^/o .V>p0 ;^I 11,^ UW t«{o \l^ MiA [Ijjam. -. 6 B \U>>^' -. 14 B om. oi^. — i9 B W^m^ — SO A IioiM (sic). ) v^ v> \ ^>A(o ;J>ft v> V» ) Sn \A .M^Je, oiioiLjL^ VM ol K.iba« ) v> \ oiJS» «A.i^K-ii(» 15 yBl^r-o^ wbjs..g'S;i> ^^o^ oooie ).4^/ ^^oi^fo ;)^^2 ) -;><» ^^ioi^ «&at^ aa>^oil/o ;)£sjL;^ y^ouofo ..■^Iv ;)i^ )ii^ ,^^^ «v v^ )iL» :^ioib. Jl^ , )Ji^ ^lf; Mo^ :)(^, )i^i^ i^laf eg:MA>; )iil^^ i\-S^ «al^ jio ){LiuJ jio V^/f 1 >^^(£^ )5^ Ji^ V^ ^n .) .^^AuN ) ^^fcdo 2S ,j;e )Jt^ oiyoiajL: " * • ler. XII, 7-9. — > Is. II, 6. — > /6. ii, 6, 6. — * /6. i, 10. — » Ezech. xvi, 3, 4S. — « ler. ii, 21. — ' Deut. XXXII , 32. — • I8. XXX , 1. — » ler. vi , 30. — "> Deut. xxxii , 32. — " Is. v, 2. — >« Ezech. xv, 4. — '» Is. ii , 5. 767 APHRAATIS 768 proticitur*; neque isti ultra vocati sunt lacob, sed principes Sodomae; nomen autem lacob datum est populo Gen- tium. Etiam propheta de Gentibus prae- dixit, ipsas loco Populi oblationes alla- turas essc ; dixit enim : Magnum est nomen meum in gentibus, et in omni loco offeren-' tur in nomine meo oblationes mundae^. De Israel autem propheta dixit : In oblatio- nibusvestris non mihi complacui*. Et rur- sus : Sa^rificia vestra non placuerunt mi- hi\ Osee quoque de Israel dixit : In mendacio quaerunt Dominum^. Et Isaias dicit cor eius procul a Deo abesse ; ait enim : Populus iste labiis suis me glorifi- cat; cor autem eius longe est a mc*. Osee iterum ait : Circumdedit me in mendacio Ephraim, etdomus Israel et luda in dolo, do- nec descenderet populus Det^ Quis est au- tem populus ille ? nisi populus iustus et fidelis*. Si enim de Israel dixisset : Ctr- cumdedit me mendacio et dolo; et de Ephraim : Ecce regnum iniquum ex Ephraim stetit in Israel; et si nomen luda in hac sententia non commemoratum fuisset , responderent ludam esse Sanc- tum illum et fidelem, qui descendit et Do- mino adhaesit. Verum propheta clare et expresse proclamavit : Circumdedit me in mendacio Ephraim et Israel; quia nempe ^Jlf Ajit o^Ax: «al^ r - " I 'W^V ^jfof \.Jb^ «^J>f Ot» ^OOOt-l \O^OI« ) v> v> \^^^ ^^^JJA^ ^^ 'y^I ^«JI^ «ftfo saoJLo 10 V^f p^fo JJy^ ^ )U if .owi^J ^ ^ •, n rv» 6oi oiLS&ik» j-2^ I vo:» • ^ K 9^ ^y\ »1*^/ 9t^9 15 ^v ?_ r ^ V^Jlf ji j|6oi-i;a^' ♦,— ^^f 20 25 AB] — 10 A «d{. — 12 B ow^o- — 22 A P9 W. 1 Is. II, 6. — 8 Malach. i, 11. — » ler. vi, 20. — * Ib, vi, 20. ' OS. XII, 1 (XI, 12). — » /ft. XII, 1 (XI, 12). — ^ Os. V, 7. — « Is. XXIX, 13. 769 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 770 ^ :jLiId jfioi^ .jL^ ^ V^ \SJLaL oeoi < ^ I »f ;^ k ^ UaJLa? ."^Uojj:^ saSl v^oiIaa4 <^ r^ po1 .Jlv-i^o iL^/ llKjjb» :pef If^oil K^! IjLiAia '^ .oUd^ ^fltS .ousa KL^ ^ eilo^ V^! M^ pe f ll^ ^;^;! "^! ^ V^V^1 .ih^ iLb'^ yil! sJJlSo ^ oiC^/ V^ jif; :|Joi^Ki! oiiKi :oU:fl KJL^ ^ o4a^e .oi-S-d/ J oUoAAfe ^VS: oU-:iJ Qid .Kr>\«»> \Joa1 y^lo ei^ ly^g^» If^ :^^QiKieJb ^«lo -^j^ M^$]^ ^ ^1Lja_:/j :|fieUj |f--5^ijni/j ^, ^Ai-, :|JU^ IJioUje |L:i/ sK^f V^f \JJ^ .Mt^ ^fo yio^ .^^oiia^» ^ eK.Jjf "^«^^ jf JiojL» oiJ ICa v^QiKioia ^Vi^^ :|.4..-;\nt| » r 4- ^ ^ • ,, * leroboam filius Nabat eos aperte per vi- tulum seduxit*.E< ludaindolo; illi enim dolose ac furtim adorabant idola, quando idololatriam eorum Ezechieli revelavit^. Adversus eos iterum clamavit Osee, vo- cans eos mulierem fornicariam et adul- teram. Ait namque de synagoga domus Israel : Auferal fornicationem suam a fa- cie sua; et de synagoga domus luda dixit : Auferat adulterium suum de medio uberum suorum ' . Et cognosce prophetam de utraque congregatione locutum esse , eos fornicariam et adulteram appellans. Ait enim post verba haec : Nisi abstule- rit fornicationem suam a facie sua, et aduU terium suum de medio uberum suorum, exspoliabo eam nudam, et relinquam eam secundum diem nativitatis suae, et iuxta diem ascensionis siuie de terra Aegypti*. Duae sunt igitur ecclesiae, Israelis una, ludae altera; Israelis fornicaria, ludae autem adultera ; et populus gentium est populus sanctus et fidelis, qui descendit et Domino adhaesit. Et quare dicitur descendisse? nisi quod de superbia sua descenderunt. IIIos rursus appellavit Ezechiel OoIIa et Ooliba', et duas con- gregationes vocavit duos ramos vitis quos comedit ignis". David iterum de gentibus loquitur et ait : Dominus nume- AB] — 4 A ^otlASx^. _ Ib, A om. ool* ~ 23 A la^otle- i I (III) Reg. XII , 28. XXIII , 4. — « Ib. XV, 4. PATB. BTB. — P. I. T. l. — « Ezech. VIII, 10, seqq. — » Os. ii, 2. — * Ib, ii, 2, 3, 15. — ^ Ezech. 2ft 771 APHRAATIS 772 rabit in libro populos * ; at de filiis Israel vaticinatus est dicens : Deleantur de libro tuo vitae, et cum iustis non scribantur^. 4. Scito autem, carissime, filios Israel in libro Sanctissimi descriptos quon- dam fuisse, sicut Moyses ante Deum suum dixit : Aut dimitte hanc noxampo- pulo istiy aut dele me de libro tuo quem scripsisti. Et dixit [Dominus] : Qui pecca- verit mihi, delebo eum de libro meo^. Cum igitur peccassent, dixit adversus eos Da- vid : Deleantur de libro tuo vitae, et cum iustis non scribantur* . At de gentibus dixit : Dominus numerabit in libro popu- los^y quia nondum in libro aut Scriptura fuerant relatae. Vide autem, carissime, vocationem gentium ante vocationem populi significatam fuisse. Nam isti se- mel et iterum peccaverunt in deserto. Dixit enim [Deus] Moysi : Dimitte me; delebo populum istum, faciamque te in gentem magnam et clariorem ista^. Sed cum nondum advenisset tempus gen- tium , aliusque futurus esset eorum Sal- vator, noluit se Moyses salvatorem ac doctorem fieri populi gentium, populo Israel maioris ac praestantioris. Hanc enim laudem maximam et praestan- tissimam Filium Dei decebat nomine suo illustrare, quemadmodum dixit r^U .i^il^,^ olL»^^ j)«io j-^j -' ' ^ 4 n5 ^yOLdKdKj ji j - ^^TJ 9 y ^ ?f ^ -t/ 5 oKii./ y^ Ji^ po7j y}, IJli^ o/ U&i \ ^ 4; :>Jof yoou^ V-^/ s^o^ A^iM 1-ao lo yjd^ll )ibSa j^f y^ajD ^ «^i^oJki "^^ :pML^c^ l-ilLki JlJLmlj \iA^ o^ .r>n,/%i i \A .VL.^, 9 r ^fo ji^ Jj^ol:^ ^«oia^f 1^^ ^j ^^.i^deo .^^ouM «KJhMo otj 20 :v6oM>M l^ )-Uo .) 4vto/ "^'tml. — Ib. B om. pe{o »o»L; quod add. lin. 2 post ULv — 2 II |*«fA9 deinde in |a«»o routatum — 9 A 1^9- -~ 17 A •«^9- -- 21 H p;«o- -- 22 A looM ooi9- > Ps. LXXXVII (LXXXVI), 6. — 2 Pg. lXIX , 28 (LXVIII, 29). — » Ex. XXXII, 31-33. — *Ps. LXIX, 28 (LXVIII, 29). — * Ps. LXXXVII (LXXXVI), 6. — « Ex. XXXII, 10. 773 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 774 ^a^Lolo 00.0X2* |^$aj |-Ldlo |^ l-M-xiJb. ^> ■i V ^^^ ^ |i.£DQL^9 ^^«^s^ ;Jla^/ wuJoU«o i^A^^CiaJ^ OOI |90|aJ wiJLifO vAAJ Wb^{LD 10 U^ \^ ^ ^^ : p^ ^ r^ -: 4 V i ^ «^ :M^ JuJL» ICo 4^! ^)i v?<» 15 pid il QlVAif pHl l^ ji N^^ ff .^^ oiK^ ^lt^ ^^ *'^^ l-^o :^v,ft\ pe7\ :jLi^ pe^f J-i^^ac^>>5 20 ^4^ ;po/ oolo .wUi JO 25 jl, J-JL^ jp»ij :J_^f Isaias : Parum est ut sis mihi servus, ut reducas germen lacob, et suscites virgam Israel; sed dedi te in lucem gentibus, ut manifestes salutem meam usque ad fines terrae^ Denuo proclamat Isaias de gen- tibus : Audite me, gentes, et auscultate me, populi; quia lex e conspectu meo pro- dibit, et iudicium meum est gentibus^. David etiam ait : In auditu auris oboe- dient mihi filii alieni; hique filii alieni intercepti sunt, et claudicaverunt a semi- tis suis^. Gentes enim oboedierunt, et claudicaverunt a semitis religionis si- mulacrorum et idolorum. 5. Dicent autem fortasse eum nos ap- pellasse filios alienos; ipsos vero non filios alienos , sed filios et heredes voca- tos esse , secundum verbum Isaiae : Fi- lios enutrivi et exaltavi; ipsiautem perfide egerunt mecum*. Et propheta dixit : Ex Aegypto vocavieum filium meum^. Moysi etiam Sanctissimus ait : Dic Pharaoni : Dimitte filium meum, ut sacrificet mihi^. Et iterum dixit : Filius meus primogenitus Israer. Verumtamen gentes eae sunt quaeDeum audierunt, et claudicaverunt, et cohibitae sunt a semitis peccatorum suorum. Et insuper Isaias dixit : Vocabis AB] -~ i A Uy^\' — 4 A I001I9 [\^U- — 7 ir ui^loio- ~ 13 A |6^2m* -- Ib. B 1>63v -. •• j •• • 18 A vocavi fiUum meum u;:^ b^*^» — 20 A u;a2i. _ 23 A tU^. _ 24 A vocabis gentes quas non nosli; et populi qui te non noverint ad te convcrtentur ,,ojBbj ^Lc^ ^ ^f? l-^^-^o -^^» Hv |-y.aS.>\ l^olv >l9. XLIX, 6. — «/ft. LI,4. — 8 Ps. XVIII (XVII), 45, 46. — * Is. 1 , 2. — 6 0s. XI,1. — « Ex. IV, 23. — ^ Ib. IV, 22. 775 APHRAATIS 776 gentes quae te nesciunt; et populi qui te non cognoscunt ad te venient, et convertentur * . Iterum ait Isaias : Audite populi qua^ /e- cerim, et cognoscite qui longinqui estis for- titudinem meam^. Et de ecclesia et con- gregatione gentium David dixit : Memor esto ecclesiae tuae^ quam possedisti ab mi- tio^. David iterum ait : Laudate Dominum omnes gentes, et nomen eius laudentpopu- li*. Et rursum : Domini est regnum, et ipse dominatur gentium * . Dixit etiam pro- pheta : In diebus novissimis effundam spiritum meum super omnem carnem , et prophetabunt^; et non docebit ultra vir po- pularem suum, neque fratrem suum, nec dicet : Cognosce Dominum nostrum; quia omnes cognoscent me, a minimo eorum us- que ad seniorem eorum''. De filiis autem Israel dixit iMittam famem in terram, non esurientis panem, nec sitientis aquam, sed audiendi verbum Domini. Et venient ab oc- cidente usque ad orientem, a meridie usque ad aquilonem, utquaerant verbum Domini; non autem invenient^, quia avulsit illud ab eis. Moyses contra eos ante scripse- rat : Quando occurrent tibi mala plurima in fine dierum, dices : Quia non est Deus in me, invenerunt me haec mala^; et eo modo in diebus Ezechielis dixerunt : De- reliquit Dominus terram, neque ulira videt :^iof V^f o^D . • ^^^y^ ^l i9* ^ r r r 4 01^4^1^ V^ ^/ «fi^ ilo ly^^hJo :^U^ ^fj i-ioVo -oii— ji jLftfo s^i^) ^ wuJ^J ^ioj^ '^^ M : j.-i:^ j ^ ) NNvfN J-.:^ )-^ )-I^ ^^,^^ 0Ma««J9LjJ fio :pp»09 op&^^^ 20 lIjLi^ jli^ ^ijj ^; :v^\\ K^; "^^ : V^jl jii)dj;; J A^ •i>^ ^ ^ - \& w^j} .-o^ J^ •V? /^ ot fi > if AB] — 2 A qui prope eslis |a«wb [|am*9- — 7 A Ul^y ~ 18 A UP^* — 17 A ^^i|«o [^tlio* — 24 A sAil — 26 II U;|l. l IS. LV, 5. — * IS. XXXm, 13. — 3 Ps. LXXIV (LXXIII), 2. — * Ps. CXVII (CXVI), 1. — ^ Ps. XXII (xxi), 29. — *J loel. II, 28. — 7 ler. xxxi, 34. — » Am. viii, 11, 12. — ^ Deul. xxxi, 17. 777 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 778 4»-r^ r t^ .\\ v^f j-^fo .Mt-^ ^ j*)-» v^l* :V-^/ o^lo 9 "< jut 5 \ V> \^^>^ .^ «^ V VI tf ^O JumI N^ r r S g-»^ )>?■»< » ^ o^ .) /. -sk »♦ JL-iL^ j^jl :M^ nO^ If^ o.x^f :V^'f 10 ojlif CLdK^"^ oUjo joilji t^f "^ >iv-o ^ «f ."^Ctti/ ^ u>ffiJL ^ j-^.^, ^ oi:Ctjio ^ ji^cLaaa^ ^et Ji^beoa ^K* ) iktt\%^ yaj^ oiaJIa:^ » fc,\o :^^al/ 15 jU4 \^^ r^ plS^^o .oii^ OflLttfo ^oio ',\±L^ >«^" ooU ).a:Lo w4^ eooio \\2tr»x oiliJL^ ^ viSo oiKj^ vojf "«^^f "^li \L^ tao .pV^ 20 )j;^ Vy-^ r^ ) /viJi n /\ '>tf ^,^^ :^)Li, woiSJL» o m 4 Uf, .Oliii^ ^^ \^\ ^ \^ JLiAif K \ -^n V) oio "%[ ^ - ^ ^ JL&i ^^ •• Ol^ « >\ )L-?i >\ ftf Jk4^ V^Jkl oik^ iilAJIifo )^-,Je» oik^ AB] — 14 A ^l{o* — 18 A om. OM«a*Is. Lix, 2. — 3 Ezech. viii, 18. — * Ps. xlvii (xlvi), 1. — ^/ft. xlix (xlviii), 1. ^ * Nura- XXIV, 21. 779 APHRAATIS 780 mini , et apud eum glorificata fuisset , oiK^^^ ioi yi^SLlo i^JfXD^ cisj^ plusquam[apud]omnemIsrael,aDomino •} oi vii I n •i(o Ethai Gethaeus cibavit David tempore .- - «v *f' t' ^ .^ persecutionis eius , nomenque et pro- ^^ * r genies eius glorificata est. Similiter Ab- ^ ^ — "^'^^^' aJL> demelech Aethiops, vir eunuchus , eduxit e fovea leremiam , quem ipsi filii Israel, 1*^^^? •f*^^ v^'*^^^ P^c! ^ !?«• populareseius,comprehenderant. Idque •K.^J^ iouJL Kj/o ^v^ JooM ^^ ipsum est quod de eis dixerat Moyses : i j> t ■ L^tioi 11 oK-^^o Advenain medio tuisuperiorfiet; tu autem inferius descendes\ Illi leremiam pro- g 94^^ ^ i ^ Xn ^ \ 4 phetam comprehenderunt , et in lacum inferiorem demiserunt; Abdemelech au- 4 ^ tem, advena ex Aethiopia, leremiam de •' ^ •*! f-io^ l^^.i> Mr,(o 1^^^ fovea extraxit. Pariter Ruth Moabitis, e j 'iN^o; \l^i^J^ hJoL oSi] ^pio populo abominato, intravit et immixta \iXi^o ] ^^vt J-^^V^ ^^i( \poiJL2^ 15 est populo Israel; etde semine eius sur- ^^oioLi/ ) ^ if^v^ j^^^ls ^^ )LilLx» rexit imperium regum , e quibus natus v k '^ ^ '^ ♦ ji-iojj ^fyn^^"^ j&i est Salvator ffentium. Urias etiam He- y . ^ •.^.•••'.^* thaeus, de populo contaminato, magnus ^ ^ • / r fuit mter fortes Davidis; et quod eum '^* '^ • mala fraude David interfecit in praelio ♦^o^Jkj^ 01^..^^ ^ MV^ t^^ !•! 20 filiorum Ammon, eiusque uxorem concupivit et rapuit, hanc sententiam subiit: ut gladius non recederet a domo eius usque in sempiternum^. 7. HaecautemlsaiasdeSalvatore nos- ^^ 0 r » r? r? ^. :^o&V-^''^^ ).-^gJ^( V-^( o&lo tro dicit : Dedi te in foedus populo, et lu- ^ cem gren/t6u5'. Quomodo igiturfactusest '* ' ^--j ^.^^ ^ ^ populo foedus? haud aliter nisi quod ut --.^^v^ [^^ l^ ^5 lisL/ .j^oio^X advenifgentium lux et Salvator, exindc \ /if^ 4k> jvoio^ jl/j | 1 ^j ^^ i'i 25 AB] — 4 A 0)X9f9O- — 6 All **©iaaA. — 9 A ^ai |«M9|1 laay^* — 10 A om. V»^-.L. — II A l-*.a3 i Deul. xxvnr, 43. — « II Sara. xii, 10, — 3 ig. xlii, 6. 781 DEMONSTRATIO XVI. — DE GENTIBUS LOCO POPULI SUFFECTIS. 782 J^Ld ^o^ ^f ^ vJHmnKj ji; 10 cohibitus est Israel ab idolorum religio- ne, factusque eis est foedus firmum. Propterea dixit Moyses : Provocabo vos in populo qui non estpopulus^ et in gente stulta irritabo vos\ A nobis provocantur, et propter nos idola non adorant , ne a nobis irrideantur, qui idola abiecimus , et men- dacium vocamus id quod nobis relique- runt patres nostri. Irascuntur, et cor eorum frangitur, quod simus ingressi et heredes pro eis facti. Eorum quidem hoc fuit foedus , ut deos alienos non co- lerent , quamquam illud non receperunt. Ipsos per nos provocavit; nobis autem factus est lux et vita , ut ipse pronuntia- vit et dixit docendo : Egosum luxmundP. Et iterum : Credite dum lucem habetis, priusquam tenebrae vos comprehendant* . Et adhuc : Ambulate in luce, ut filii lucis vocemini*. Ait etiam [Scriptura] de eo : Lux in tenebris lucebat^. En foedus illud quod factum est populo, et lux quae cunc- tis gentibus illuxit, easque a semitisper- versis impedivit atque conclusit, sicut scriptum est : In eius adventu erunt ag- geres in campum, et loca aspera inplani- tiem ;et revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro vitam Dei^. 8. Hancce brevem de gentibus com- AB] ^ A A %j^h ^>^' — 6A^{9. _ 8 A ^9- — 9 A ^9 [;«^. -. ii \ ^lo _ 13 A om. «d^ «9. — Ib. A Pbv,9 ri>a^9. — 16 A aiJM«Q(i9 [a!^Q(i9. — 17 A >pooil r^;oll. — Ib. A 0919 . •• •• ^^ • jfoiai. — 18 A om. oVi- — 19 B mundo \^\i\. _ Ib. B lioiAf^* — Stt B p^oia^. ^Li s^o^ V^Uoioo ^J^Io :^e»ii ^ • * )>oio.Jt :...oiaN. ,v v^/ ^^^ .si^lL I vtifft 001 oj^ .J^oi tou^ I 4^ » » •» ^^\ 4\ iiuii lloi^o M^ J^f 20 Jl /S* ^20 yoif ^o v^m6 )-: ^t tK ii v^ooiL jl; : k^Ay>*N ^ !■ I ^ \ObJ( ♦ l^, nivf< ^^f " 2 ^ ^I-^QJMLXO 20 AB] — 3 A ^^l' — 12 A ^^lo' — 1» A ^ ^JM.^^ 0.^.%^^. — 19 II oro. 1&«a«*l. J Mallh. III, 9. — > loh. viii, 39, 44. — » Rora. xi, 17, 18. \LtiJ. DEMONSTRATIO XVII DE CHRISTO DEI FILIO P ^ L& 10 j-iJ/ V^ If^ 1^:^^ ^r..\^ .^/ ^^:^^/ )4lji lU i^ r-^ Jjf; :po'/ l^, IJi^ ^^lMiio .1^2 o^o .wOM V^ ^l KSo I^ |J/ ♦l^ \AS^ s^KjI *^ ^l ^^S^ ? V f .y I V» *> - •> -^•^ - y&^\ JL6v^H> l^)peo Ml >^ ^Uyt£> ^v^ ^JL^ :ooi MJ/ 1. Sermonem pariter adversus lu- daeos [instituimus] , qui contra populum gentium blasphemant. Dicunt enim : Virum genitum adoratis et colitis, hominem qui crucifixus est; hominem appellatis Deum; et quanquam filium Deus non habet, hunc lesum cruci- fixum dicitis esse Filium Dei. In ar- gumentum etiam afferunt illud Dei verbum : Ego sum Det^, et non est alius praeter me*; et hoc aliud : Non adorabis Deum alienum^. Ergo, [in- quiunt], Deo adversamini, cum homi- nem Deum vocatis. 2. Contra haec, carissime, prout po- tuero , et quantum parvitas mea conse- cuta est , fidem tibi faciam nos , licet eis concedamus [lesum] hominem esse , et il- lum colamus, Deumque ac Dominum AB] — In titulo B 1o^9 ooi oi^a^ .Vm««m^ IomJ) tV IftuAMl. — Ib. A 1o^9 ooi oip9 \^^j *• *i •«*. tt B om. lo^. — 9 10 A y^i _ 12 A ^;o9. — 16 II ««om«;o [««o»^;^^. 1— tai^ ^^. » Deut. XXXII, 39.-2 Ex. xxxiv, 14. 787 APHRAATIS 788 appellemus , non tamen insolita eum nun- ^oUiL^ KllfDoi J^ jl :|,^|2ieo jo^ cupationevocare, neque aliquod inaudi- ^ V n#% A | ^ #^ i 1^2%^ j^ ^^ tum nomen ei imponere quod ipsi ultro ,r^ ^^ ^ ^ \XK ^ f jj o-iA 1 i J non usurpaverint. Attamen pro certo te- nemus lesum, Dominum nostrum, esse r.4 Deum Filium Dei , Regem filium Regis, Lumen de Lumine , Creatorem , Consi- r—^V^ ' '^^ inji«-i liarium, Ducem, Viam, Salvatorem, M-^-LjLboo l-^to M^ |— iJo/o Pastorem,Congregatorem,Portam,Mar- jobajLdo :J^^{L*o JAoCi^poo j^ilo garitam et Luceruam. Et ita plurimis ^vX ^^ %Da.ajJ .wJLdi/ M - j, ^ ^^'' nominibus designatur. Ceteris autem |i^s[o lo^ ooi I omissis,demonstremusiIIumesseFiIium .pj ii&r " K^) Dei , ipsumque Deum qui a Deo prodivit. S.Venerandumdivinitatisnomenipsis %d(o Jloo^j J^ hominibus iustis tribuium est, iique di- >q«^Lj»JLI/ J ^ ^ ? i J ^ i^ .^ V^ ^^^ 10 gni habiti sunt qui eo appellarentur ; iltt .•• ^ ^Ji •^ ^ jf> ^i^ ? r r et homines in quibus Deus sibi compla- ,. ^ cuit ipse filios nominavit et amicos. Ita cum Moysem, amicum et dilectum sibi elegit, eumque populi sui principem, doctorem atque sacerdotem constituit. s» Vi M»o »y I *> joiSk ^ou^ ^~^t! ^'^ o J-n} otT ^ Vo ^ vocavit illum Deum. Dixit enim ei : «^V| ^\ o^ ^KjmiJIj : \m^. ^ ot,^ Constitui te Deum Pharaoni^; deinde de- y%\ ^oioi/o :J-4l£j ihJ^^ ^\ yy^tjfr 20 :x^ V*i 5? ^OlS. ^^ "^. Vi f ^o ii( dit ei sacerdotem suum ut prophetam : Aaron frater tuus loquetur pro te ad Pha- - ^ ^ . ^k < i ^ ? k ^ Jooi I 00|0 Oj T^JI Oj % Jootlt JK j(0 raonem; tu eris ipsi in Deum, ille autem • , r , ,..,., 2 AT ^ 1 !^ M \ ^ J^oi jl .J—Lso-.^;! ^JS. /ifti en/ tnterpres^, Non igitur soli ^ -^ 01^^ ^ \ JOOI J i i ^i yO \| 91 \ Pharaoni, qui iniquus erat, praeposuit l ' - f . V DeusMoysemutDeum,sedetiamAaroni, \^^ voioiil ^\ jlf :Jo^ ^SLj^ 2: sacerdotisancto,Deuseumitaconstituit. »J io Vfc \ oif ^ \ Jo^ \B] _ 2 A add. p;^{ [V^m^- — 4 A add. ^ \^y -. liS H i ,00. _ 18 B o»:^. — 19 A flf^^ [^fiooMV ~ 22 H o^ll- — 23 24 II looi- 1 Ex. vr, 1. — « /6. vir, 1. 789 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 790 l^! }\ )i ^ V»i VI i ooi j_D» ^V, ,»/o .s-O 9 y i i| n V-^/o j JQ V> t— ^ yO \t 5?l \ .,M\i jifo: VA^ JO ;|-:gt v.\ o^ v^fo ^^f , rfiT^ jf^ jLx^ ot-^A>S o^jf \-^ vo-if I .'vWo .) vim^ o^ ) »\ 0 "^^ L. ^fo .MJ o^ l^f Mfo \U^ 30 Oii* j^t Ol^ Uj:»^ ji^ woul^ifi :^^N» ^ peft ^lfo :w.va^ w^ \JLi j^ ■.guLf.pg .^ )^^ \i^, fl^ «dfo .ousj; J.AiLd |.>aacC!>» «lia| 25 ^Kj{ \oSU i^! \^U :n^c*^ Pof ' r 'i & ^ 'v'l^^/^^ ••r'r' OtJLd/ |lt-^ vOauS^ )>.aOLipOf ^«OIQJ^O AB] — 8 B om. uov»;o. — 8 A W ^o. — 14 A a.MMo. — 21 A |;ov — 24 A aj. — 26 A om. o;ftd( P,9o. » Ex. IV, 22, 23. — « Os. XI, 1, 2. — 3 is. i, 2. — * Deul. xiv, 1. — & II Sam. vii, 14. I Chron. XXII, 10. — « PS. LXXXII (lxxxi), 6. y4^ 4. Nunc audi de nomine Filii Dei quo illumappellavimus. Aiunt [ludaei] : Cum Deus filium non habeat, vos lesum hunc crucifixum efficitis Filium primogenitum Dei. Sed Israelem vocavit Filium suum primogenitum cum misit ad Pharao- nem, eique per Moysem dixit : FHim meus primogenitus IsraeL Dixi tibi : 01-- mitte filium meum, ut serviat mihi; quod si nolis dimittere eum; ecce ego interficiam primogenitum tuum\ Sed et per prophe- tam testatus est, exprobrans eis et di- cens populo : Ex Aegypto vocavi eum fi- lium meum. Ut vocavi eos, ita abierunt, et adoraverunt Baal, et simulacris thura ap- posuerunt^. Isaias etiam de eis dixit : Fi- lios enutrivi et exaltavi; ipsi autem prave egerunt in me'. Iterum scriptum est : Filii estis Domini Dei vestri* . Et de Salomone dixit : Ipse erit mihi in filium, et ego ero eiinpatrem^. Nosigiturpariter Christum illum vocamus Filium Dei, per quem Deum cognovimus, quemadmodum ipse vocavit Israelem filium suum primoge- nitum , et de Salomone dixit : Erit mihi filius; Deum autem appellamus eum, si- cut Moysem suo ipsius nomine nuncu- pavit. Sed insuper David de eis dixerat : Ego dixi : Dii estis et filii Excelsi omnes^. Cum autem se non emendarent, contra 791 APHRAATIS 792 eos ait : Tanquam homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis * . 5. Porro divinitatis nomen ad maxi- mum honorem datum est in mundo, et cui libuit Deus illud imposuit. Nomina autem Dei multa sunt et veneranda , si- cut ipse, tradens nomina sua Moysi, dixit : Ego sum Deus patrum vestrorum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus lacob^. Hoc nomen mihi est in aeternum, et hoc memoriale meum in generationem et gene^ rationes^. Et nomen suum vocavit : Ego sum quisum^, Omnipotens, Dominus Sa^ baoth^, His quippe nominibus Deus nun- cupatur; quamvis autem excellens ac venerabile sit nomen divinitatis, illud iustis non denegavit ; et cum sit ipse Rex magnus, summum gloriosumque nomen regni hominibus, qui plasmatio sunt eius, liberaliter communicavit. 6. Ita enim Nabuchodonosorem , re- gem impium, ore prophetae sui Deus regem regum nominavit. Ait siquidem leremias : Quaecumque gens aut regnum non curvaverit collum sub iugo Nabu- chodonosoris , regis regum, servi mei, in fame, et in gladio, et inpeste visitabo super gentem illam^. Licet igitur ipse sit Rex magnus , nomen regium hominibus non denegavit; licet sit Deus magnus, a di- vinitatis nomine carnales homines non \Ml Od* y^l :^6oi-^ po^/ vaot«f y^l y^f>fv>^ ^ckj/ y^l «^m Pf, :o(l pefo M^ao^ lOja.^; oidi^/ «n ft m *.\\ ciA^l ji» ; VI \ \ \ y». ,vi t ^BL^ aui^ lo 5iJ :oi^ li^ ^?*r^ --^ & :|^ ^lf I 9 r 9 r ^ ^ ^ " Jl ^ion fi »f| 15 t I . I S -^yi m .. Jl» )\f\ ■> \ V»; ^ouoA ^^/ oiK\ <^>^; I ^^-^ ^jLm I^ m f si V)q^ 20 a( I ^^^ v^ ;rt. ^-.N * J' rf 1^^ ijO( t^^gu^ • 91 • oi^^Cx^ oikj^^.JLj Ji* llo^ r *^9* JL^ ?•%.♦. r ^ r4 S. \ii^\ pio^ Mv^ IJa^ oioM 1^^ |i>»^' 6qi ^ .061 Ijm:^ |l6oik/ 9 r Ai?] — » A oC5w [o^a. — II A ^m^V — 12 II c^^oit — 17 A U^/ *^ "^ » Ps. Lxxxii (Lxxxi), 7. — 3 Ex. III, 6. — 8 /(,. ni, 15. — * Ib. ni, 14. — & ler. xxxii, 18. — ^ ler. xxvn, 8. 793 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 794 f-^ •y ^ ** jl l^ JOQ. " ^ * ^ 9 JSoUlf AJ^f '|<>^ "-< :j;^JI lit^ >^ eC^ ^ .01^ ^%. ^ 10 o 15 9*»^ 20 25 • |$omSL^ jo I t* v^ t^ \ !^.^i J! jl ^fo ;)■ ..' V. %\ |k\..g r. ^^Jl^ otloiviii(v)o otto ^ n ^ %^^mo >i^mv?\ ^^4^ ;)k^,/\ t;o-£o \\ji^£^ 01-56, ^jio ^o-if "^.-S^ I ^xibe v^owao |'^ vooi.a6 ^^a^ ^ l^ p;be(f a\ sa^JLo .^001^ y^ifo ~ r 4 v5 prohibuit ; et quanquam omnem possidet paternitatem \ mortales ipsos patris nomine nuncupavit; synagogae enim dixit : Vro patribus tuis erunt filii tui^. Etsi principatum tenfet, unicuique ho- minum potestatem in alterum dedit; li- cet ad eius honorem adoratio debeatur, eam tamen ut unusquisque proximum suum honoraret in hoc mundo commu- nicavit. Et licet quis peccatores atque impio.s, eosve qui eius gratiam abne- gant adoret, hic a Deo non reprehendi- tur. De adoratione namque haec populum suum facere vetuit : Non adorabis solem, nec lunam, nequeomnesexercituscaelorum; etiamque omnes creaturas quae sunt super terram colere non desiderabis ' . Vide autem quanta sit boni Creatoris nostri gratia et misericordia , qui nomen divinitatis , nomen adorationis, nomen regni, aut no- men potestatis hominibus non denega- vit ; ipse enim pater est creaturarum om- nium quae sunt super faciem mundi , ac prae ceteris creaturis honoravit , extulit et glorificavit homines, quia manibus suis sanctissimis eos plasmavit, de spi- ritu suo in eos insufllavit, ipseque eis olim factus est habitatio ; sed in eis quo- que habitat et ambulat. Ait enim per pro- phetam : Habitabo in eis, et inambulabo inter illos\ Rursus leremias propheta KB] — 4 A A^-. — 1» ir ^;». — 23 A Wf- » Eph. 111, 15. — 2 Ps. XLV (xLiv), 17. — 3 Deul. iv, 17. — * Lev. xxvi, 12. 11 Gor. vi, 16. 795 APHRAATIS 796 " ^Jf ' dixit : Templum Domini vos estis, si emen- daveritis vias vestras et opera vestra * . Sed prius dixit David : Domine, habita^ulum factus es nobis in generationes generatio-- num, priusquam conciperentur montes, et priusquam parturiret terra, et priusquam conderetur orbis; et a saeculo usque in sae- culum tu es Deus^. 7. Quomodo autem istud intelligis? Nam dicit unus propheta : Domine, habi- taculum factus es nobis; alter autem ait : Habitabo in eis et inambulabo inter illos, Sed primo factus ipse nobis est habita- culum, postea vero in nobis habitavit et inambulavit. Utrumque profecto sapien- tibus verum apertumque videtur. David igitur ait : Domine, habitaculum factus es nobis in generationes generationum, prius- quam conciperentur montes, priusquam parturiret terra, et priusquam conderetur orbis. Porro nosti, carissime, cunctas creaturas cum superiores tum inferiores pr ius conditas fuisse ; post omnes eas vero hominem. Quando enim cogitavit Deus mundum cum omnibus ornatibus suis creare , in mente sua concepit effinxitque hominem. Posteaquam vero in Dei cogi- tatione formatus fuit homo, tunc conce- pit [Deus] creaturas , sicuti dixit : Prius- quam conciperentur montes, aut gigneret XB] _ 1 A lo^9 IUp-^^' — 0 A )o«,^o. _ 16 A ^m;>.. ~ 20 A b^^ [&«;«(ao. — Ib. A om. ^oCid. — 22 A «ecunda manu, B punctura habent post )cu^ ^. A prima manu punctum habebat post uoio^S*' — 23 A om. a^. — Ib. A 01^9^« > ler. VII, 4, 5. — 2 pg. xc (lx.\xix), 1, 2. Cf. Eph. i, 4. t-^; Sjf^ ^ ^KbX [JlL^Io li^\yn K-^ M^ :}^! j /^ i v^oi^ V-^f! •h^l t-^ «^ KdMi ^ )l^ V^uL^cSKJ i^ ^;^l[ ^ . .loi t^^jL^fo ^-iL^f ) >g>\< )^% )^ $jo ^^^ ^aJ»-o ^ .^«oiSK.A| "^OA ^jLalf; $L» ^ .^Ji oiL:^»i (v^ loiK •^ ji » \f> •» ^e|/ ^4jL^KJ iy^, :po'f, yJl \i^ 25 797 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 798 5 0|K.iL^)K^ »» .^ •> .. j^^*-*^ ^^ ,-30 ''f^ • ^ to )-aa>>>j: )^ :w.oiSpJ^ |JLJ/ ^,^ ^ ^ c4^U :^*oo tj; ;of/ oiS v-aL:M liiKjL^ oik , 4\ ?♦ )^U *Ljl^ li..^ ojk I r ^ ibsSi 15 :oi;^ oiS. MLK^) ^ MP^ eo ik ^ cnlo I «f ^ JKi ^eo .oiK^ ''^i^ oi^lsSi /o Ol^l^^ffj >ij: ^ ;^^^l ^)i ji^ jjljj 25 : po / ^{KJ ^09 o/ ^Q^f-O ^O; o/ terra partum suum; creaturis namque prior et antiquior homo est in conceptu. In nativitate autem creaturae sunt ho- mine antiquiores et vetustiores. Homo conceptus est ; in Dei autem cogitatione commorabatur, et dum in mente sua [Deus] eum conclusum tenebat in con- ceptione, universas creaturas condidit verbo oris sui. Completoque et ornato mundo ita ut nihil ei deesset, tum de co- gitatione sua genuit hominem ; plasma- vit eum manibus suis, et intuitus est ho- mo mundum conditum. Et praeposuit eum [Deus] universis operibus suis, tan- quam vir qui filium habens , volensque ei fieri nuptias , mercatur ei sponsam , do- mum aedificat, omniaque instruit et or- dinat quae filio suo sunt necessaria ; ac demum nuptias celebrat , et filium domui suae praeponit. Ita posiquam conceptus est homo, genuit eum [Deus], atqueuni- versae creaturae suae praeposuit. Ideo propheta dixit : Domine, habitaculum fac- tus es nobis in generationes generationum ^ priusquam conciperentur montes, prius- quam parturiret terra, etpriusquam conde- returorbis; et a saeculo usque in saeculum tu es Deus * . Ne quis autem existimaret alium esse Deum , seu prius seu poste- rius, dixit : A saeculo et usque in saecu- AB] — 2 ir )&«;a. -. 3 A ^tOo. ~ 10 A t;>ft\,>\ M^t. -. 18 H om. a-xv — 13 A |a,o. 28 A ^A^o M^ ^. — 23 A lo^ [Uf^- — 24 A ;aMi -. Ib. om. oi^. — Ib. A \tlH 1o»3k. * Ps. xc (lxxxix) ,1,2. 799 APHRAATIS 800 lum. Similiter Isaias ait : Ego sumprimus, et ego sum novissimus * . Postquam igitur de cogitatione sua genuithominemDeus, plasmavit eum, et insufilavit ei de spiritu suo ; dedit ei scientiam discriminis , qua bonum a malo distingueret , et Deum, factorem suum, agnosceret. Dum autem cognovit homo creatorem suum, infor- matus et conceptus est Deus in mente hominis , qui templum Deo, creatori suo , effectus est, sicut scriptum est : Tem- plum Deivosestis^; sicut etiam ipse dixit : Habitabo in eis et inambulabo inter illos^. At in filiis Adam qui factorem suum non agnoscunt, ille non informatur, neque in eis habitat, neque eorum mente concipi- tur ; sed tanquam iumentum coram eo re- putantur* , et tanquam reliquae creaturae . 8. Haec enim vero contumacibus fa- cient fidem, nos nihil novi dicere, quando Christum nuncupamus Filium Dei , qui homines universos concepit , et de cogi- tatione suagenuit. Iterum redarguentur nomen etiam divinitatis illi competere, cum ipse iustos suos deorum nomine ap- pellaverit. Si autem lesum adoramus, per quem Deum agnovimus , illi erubescant qui vel coram impiis , inter gentes con- taminatas principatum habentibus , pro- Pfo ). 9 r M/ Mfj :M-^f r .r i^ ^ s^ s»i^y M-ij^ i oh:^^ ^«.P^io :ot^ J^* ^%S • • • ♦ • • I^Ji jLaL^ oiS. l&nS .MLJ/ % :■' ' \ :oifo_a.^ \y- ,^ ^ . ^ j Noi/o x^ v^oi-d •t-acLJ jo N^oia^^ *t-SjUoe jl ♦uU^ ^ ^/ 4 f A ^\ vr L, ,^ MM VJ^ 1? li^ i l^; :|^j oi^ \. 9 4 9 7> r ^ sLjI Ao/o ^^ ^ f ? -r id(; x^ iO nl o • 20 » 9 . fyx n ".jj^ «f j MOiaLb. M |i^! ^ ^^j^ .1^ y^loi •> I :|oiSjl ^j I I ^NA> -f-ia.? |JLi4^ *fj r 4 25 hS] -. 8 A 1o^9 oi^oi. — 9 B om. 1o^9... oifoaft.. _ 12 A N 11. — 82 A lo^v. * • . • . _ 24 A ^»*. _ /6. B u»r{ ^.>«A9 Npl^oiai a{9. 23 B om. i Is. XLiv, 6; XLViii, 12. — 2 Cor. iii, 16. — ' Lev. xxvi, 12. 11 Cor. vi, 16. — * Ps. lxxiii (lxxii), 22 (23). 801 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 802 -^ .? ' J ji v^O|;^^f cumbunt, adorant, eis reddunt honorem, neque in ullam vituperationem incur- runt ; honor quippe ille adorationis a Deo datus est hominibus, ut unusquisque « alios revereretur * , eos maxime qui aliis superiores et digniores forent. Si autem venerantur atque adorationis cultu hono- rant impios , qui in malitia sua ipsum Dei nomen abnegant, eos non tanquam factorem suum adorant, neque ullum peccatum contrahunt; nos vero quanto magis decet lesum adorare et colere, qui mentes nostras pervicaces ab omni- bus superstitionibus vani erroris avertit, et docuit nos Deum unum, Patrem et Factorem nostrum, adorareet colere etei servire. Scientes autem reges huius mun- di , qui nomine magni Dei seipsos deos vocant , apostatas esse et ad apostasiam cogere, coram eis tamen procumbunt et ei adorant, servitiumque eis et honorem, veluti simulacris et idolis, exhibent, ne- que a lege in hoc culpantur unquam, ne- que ullo modo peccant. Ita ipse Daniel Nabuchodonosorem , apostatam et apos- tasiae suasorem, adoravit, nec repre- hensus fuit; loseph Pharaonem adora- vit, nec scriptum est eum peccatum admisisse. Nos vero firmiter credimus lesum Deum esse et Dei Filium, per AB] — « H U^». — 16 H u*:^o. — /fr. A ^ji. — 17 H regem saeculoram \j£^j tal^v — 18 A |»J [|»v — 20 A prius ^ secunda manu in ^Si mulalum. — 21 A Ho. — 22 A mo^oo ^. -. 23 A loi^. — 26 A ^l ^r y 4 7> # A J^ tJuJffiO^OO xcLi/ h jio v^^ ^f ^L^ JoL^^ OlS J&lf 1 Rom. XII, 10. PATR. BTB. — P. I. T. I. 26 803 APHRAATIS 804 quem agnovimus Patrem eius, per quem etiam ab omnibus religionibus cohibiti sumus. Nihil quidem possumus ei rependere, qui tanta pro nobis sus- tinuit; attamen adoratione nostra ho- norem ei retribuemus, pro angustia quam propter nos [passus est]. 9. Nunc demonstrandum nobis est le- sum illum a prophetis olim promissum fuisse et Filium Dei vocatum fuisse. Da- vid siquidem ait : Filius meus es tu, et ego hodie genui te\ Et rursum : In splen- doribus sanctitatis ex utero, ab antiquo, te puerum genui^, Isaias autem dixit : Par- vulus natus est nobis, et Filius datus est nobis; et factus est principatus eius super humerum eius; et vocabitur nomen eius Ad- mirabilis, Consiliarius , Deus fortis saecu- lorum, Princepspacis;et amplitudinis prin- cipatus eius et pacis eius non erit finis^. Dicitoergomihi, o sapiens doctorlsrael, quis sit ille qui natus est, et cuius nomen vocatur Parvulus, et Filius, et Admira- bilis, Consiliarius , Deus fortis saecu- lorum, et Princeps pacis, cuius princi- patus amplitudini et paci nullum ait futurum esse finem? Christum enim Fi- lium Dei vocare David nos edocuit, eum- que Deum nominare ex Isaia didicimus. Datus est principatus super humerum eius , i! lykLi^ v-i^ ^jL^, ^ JJ& y .-'N v> l^ j^f .|5^j lu ^iU I ? tx l ,^^ \I^ |J/o :M ^ :P«/ Ixayae ^ M*OiA Mijoid» :v^( oojl I^ 4 <^il l^, :po1 pL^fo ^ ot r j.\A> )^ :^ ooUif l^oX^vv» It^te^ oi^ |^0&Je '.cn£%S \: iLJc-cibj^ ),^^s^i yy-U4^ i^ 01 > ^ \n» ^ ' 4r^^^ :| v<\>f l;^ otvvi |p>K^ AiAcM», Ljj^ n MAj^ )^ IJ^L^bJ^ i;^,o y^ ^4Vii J-^f ^ A^] _ 10 A W- — /ft. A^L>*J. — 12A^I.>*{. — 14 A oow>^^. — /^. A iooMO. — 24 A oi;» 26 A oo^l.{o. i Ps. II, 7.-2 Ps. CX (CIX), 3.-3 Is. IX, 6, 7. 805 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 806 y .r ^ ^ M^f A^Ki^ Ip^!^ y^ llf ji .? po'|A vfo p. ^■^ ^ ^^-irfii |,.:mi-xl.>,> :s^Kj> V^llf Kvvu>' MuxlJ: ^ Mf l^ .01-^ 10 K^^ liM jl^ :| .^ .-.v^ llf. • r l^JI p^ oif^l^o :o^ Ki^Si Ml |If »-S 1^,: .^-C-j:/, is I.. '..-'>■>> oik |If j '^^^f pe|l, yk )-.l.Coe |IP ^fiS ^K^ ) NJ^SS; :pa^ oii^lS :^1;;U M!^ V^ Kjf .jU-. ^ liLbef otKJLj afti>f >i_ftU/o :v^$jj "^ V^ .;e^j:^ ILL^ M?^^ . r y r r^ ^ quando crucem suam portavit et leru- salem egressus est. Eum autem esse parvulum natum Isaias alio loco dixit : Ecce Virgo concipiet et pariet; et vocabitur nomen illius Emmanuel, quod est : Deus noster nobiscum * . 10. Quod si dixeris Christum hucus- que non advenisse, contumaciae tuae haec iterum suppeditabo. Cum venerit, ut scriptum est, gentes eum exspectabunt^ . Et ecce ego ex gentibus audivi Christum venturum esse ; et priusquam veniret in eum iam credidi, et per ipsum adoro Deum Israel. Numquid ut advenerit me reprehendet eo quod antequam veniret in eum iam crediderim ? At, insulse ! non te sinunt prophetae dicere Christum nondum advenisse. Arguit te Daniel his verbis : Post hebdomadas sexaginta duas veniet Christus, et occidetur; et in adventu eius, civitas Sanctitatis destruetur, et finis eius in vastatione; et usque ad consumma- tionem eorum quae praefinita sunt, in rfe- solatione perseverabit^ , Tuautem exspec- tas sperasque in adventu Christi fore ut Israel undique in ea congregetur, et ite- rum aedificetur et habitetur lerusalem. Sed Daniel testatur lerusalem, cum Christus venerit et occisus fuerit, vas- tatum iri et in desolatione perseverare debere usque ad consummationemeorum ABl — 10 A B Po rHi».©. — llBo^. — i» A liiiftv^N. — 20 A add. ^o^v [^40,^.0. — 22 A om. o»a. » Is. VII , 14. Mallh. I, 23. — a Gen. XLix, 10. — » Dan. ix, 26, 27. 1 807 APHRAATIS 808 quae praefinita sunt, in perpetuum. De passione autem Christi David ait : Fode- runt manus meas etpedes meos; eiulaverunt omnia ossa mea. Ipsi consideraverunt et inspexerunt me, diviserunt vestimenta mea inter se, et super vestem meam miserunt sortem * . Isaias etiam dixit : Ecce innotescet servus meus; exaltabitur et elevabitur, ita ut obstupescant super eum multi. Illius (W- pectus corruptus erit magis quam [species] viri, et forma eiusplus quam [forma] homi- num^. Subiicitque : Expiabit gentes mul- tas, et super eum obstupescent reges^. Et eodem loco ait : Ascendit ut parvulus co- ram eo, et sicut radix de terra sitienti\ Et tandem sub fine sententiae : Ipse occidetur propter peccata nostra; humiliabitur prop- ter iniquitatem nostram. Disciplina pacis nostrae super eum, et vulneribus eius sana- bimur'^. Quibusnam autem vulneribus homines sanati sunt? David enim non fuit occisus , utpote qui in senectute bona obierit , et in Bethleem sepultus sit *. For- te autem de Saule dici contendent ; Saul namque in montibus Gelboe interiit , in pugna Philistaeorum^. Sed si dixerint transfossas esse manus et pedes eius quando corpus eius suspenderunt in mu- ro Bethsan*, verbum illud in Saule non completur. Cum enim Saulis membra ^ os.j^ :Vi^f ^: • • • • P # - r ft r /o: fo JlS, , .S.J «^ 41^°^ ' K r • 9 4 >• %QJQ| r ^ U^ jLipf r^lo )JJl oL»,: ^ •^^oiaS^ ^oi^Kj j iN^ao :J) y^m i« l .ALi^^f :| vt ^^sA^ oud r^l^ r r 15 .Jb-xDJKj oifcotea£iAS s>a> . >^^*f sj i { yT-> aX»jif IJLI^ ^.N.iLa K..£-bo; "^^.-^ t^M^^f i r-^ \ ^ ftl/e |K > ^ JiA ^ . <& ^ ..A^x:^-'^^ • A v^V-^P vfe .MJ »\ ftf J -y ft ^ i \^ h^ ji^ AB] — 3 A ^eio. — 6 A "^^mumo (U^cwo- -. 8» A p^ "^^ [td. 1 Ps. XXII (xxi), 17-19. — 8 Is. Lll, 13, 14. — 5 Jb. LII, 15. — * /6. Llii, 2. « I (III) Reg. II, 10; sed vid. Praef. § 11. — M Sam. xxxi, 4. — » Ib, xxxi, 10. — * /6. LIII, 5. — 809 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 810 :|^oi K.^ "«^^ o^»]^ i 10 .op1,- jo )■■£,■ vOk liLfi "^Mo ooUif j iJcL^Kio I f <;t4 ^i^ :aL^ |»as>-a ^l^ /. ft r.lfo :ojk "^4^ :pi t\ ft ^eP» o.r,r.ifo f . y *^f lU. 0.^5 :o:-iji ^ -^fj UiLJ ^M ^ *-^ . <»-^f .JLL^ II ..v{\ yVfn.';^ K - ^ jio .ieil^ |i/ ^i |MtOi.&_a Jlft v •» moi^^o v^p/ ^ I A . ?; ^ JLMLfo nU 2 ^ ?» Jir o : r y y ^y transfixa sunt , ossa eius cruciatum non senserunt, quod mortuus erat, nec nisi post eius mortem, ipsius et filiorum eius cadavera in muro Bethsan suspen- derunt. Postquam autem dixit David : Foderunt manus meas etpedes meos, et etw- laverunt omnia ossa mea, huic sententiae addit : Deus, ad defensionem meam atten- de; erue a framea animam meam ' . Etenim Christus a gladio liberatus est, et de in- ferno ascendit, et revixit, surrexitque post tres dies, atque sic ad auxilium eius Deus attendit. At Saul Dominum invo- cavit, neque exaudivit eum; prophetas interrogavit , nec redditum est ei respon- sum*. Et occultans se, hariolos consu- luit, et edoctus est. Coram Philistaeis igitur victus se ipsum occidit gladio , vi- dens se praelio superari. Dixit insuper David eodem loco : Nuntiabo nomen tuum fratribus meis, et in medio Ecclesiae lau^ dabo te^. Quomodo vero ista in Saule queunt adimpleri ? Insuper dixit : Non de- disti sanctum tuum videre corruptionem * . Haec autem cuncta in Christo completa sunt, quando ad eos venit, et ipsieum non receperunt^, et falso testimonio eum ne- farie iudicaverunt , manibusque suspen- sus est in ligno , et foderunt manus eius et pedes eius clavis quibus eum transverbe- AJ] — 6 A /)ctt», />eei« ^J ^f. — 12 H ^ot^o [^t^o. — /6. A Uaia. — i3 A et profanus fac. tus est «awLIo [«^L{o. — Jb, A liaap. — Ib, A et cecidit "^o [«^o. » P8. XXII (XXI), 17, 18. — 2 I 8am. xxviii, 6, seqq. — 3 Ps. xxii (xxi), 23. — * Ps. xvi (xv) , 10. - fr loh. i, 11. 811 APHRAATIS 812 raverunt, et eiulaverunt ossa eius. Eoque die prodigium magnum factum est : obscurata est lux in medio die , ut vati- cinatus est Zacharias dicens : Dies ille notusest Domino : non erit dies neque nox, et in tempore vesperi erit lux*. Quisnam igitur est dies ille, tali signatus prodigio, ut nec fiierit dies neque nox , et in tem- pore vesperi lux claruerit ? Ille profecto in quo eum crucifixerunt ; tunc enim fac- tae sunt tenebrae in medio die, et in tempore vesperi lux claruit. Ait etiam : Ecce erit in die illo frigus et gelu^. Nosti enim eo die quo crucifixerunt eum fri- gus fuisse ; ignem ideo sibi admoverant ut calefacerent se , quando venit Simon et apud eos stetit. Rursusque dixit : Framea surget contra pastorem et contra oves meas meas dilecta^, et percutiet pa^- torem, et dispergentur oves gregis eius. Et convertam manummeam ad praepositos\ De passione autem eius haec ait David : Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto*. Et in eodem loco : Quem tu percussisti persecuti sunt , etsuper dolorem occisi addiderunt^. Multa ei si- quidem addiderunt , quae de ipso scripta fuisse non videntur, exsecrationes nem- pe atque convicia, qualia nec scriptura potest revelare, adeo fuerunt convi- 9 Vt 1(1 1.^ "^ 1-^1 "^ ^o^ \^t v^^t-^^KJo I /\(\ I ■? V)lo "^ o&X Ube/ ^^ l9 7» r p So/ .JL-L^-Df oi^l-S^ ji, y^ yJi llU^ - - 1^ i ^U ' ' • p 25 r ^ / AB] — 3 A oei l-KA«9. — 12 A j^X^{o. — 16 A e^ conira virum amicum meum w.%&m9 1;ai^^o> — 20 B ««m>e. ~ 22 A ^ft^9. — 23 A ^«^A^- -~ 24 A om. ^I. » Zach. XIV, 7. — « Ib. xiv, 6.-8 Zach. xiii, 7. Matth. xxvi, 31. Marc. xiv, 27. — * Ps. LXix (lxviii), 22. — * Ib. LXIX (lxviii), 27. 813 DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 814 •v* 0^ ^SoLJc^ '^^^L^ y^^iU :^iaj: g , I .f ft I 10 o-i}f |kj;f yJi j_-L^|o :j ?^ t )..dL» liLo ^ .'^i.ai^Jl o^:o 15 :wa;^XMLjJ p^ J^: :V^f; ^j^ •ft J-S{ vr Jl_^ :..nifif .''v^Nf^ v^f» yJl J vf .J V^y^ 20 ^ V-^/o .woeu^l^e^jl U^o J-iiJio J.^ \^\ M/ Mf , jK .-> I ^jjboo J-iKj;o JJl»jo J-v»-,-So J^ J < \ v^o Jloi^ |-4f-^ J(^ VI 8 ^ :J-JMo J ^ ' ( cia eorum nefanda. Verumtamen voluit eum Dominus humiliare et tormentis tra- dere * ; et ipse oceisus est propter iniquita- tem nostram, et humiliatus ^est propter peccata nostra^^ et factus est in semet- ipso peccatum'. 11. Nos itaque misericordias illas adoramus, genuque flectimus ante Ma- iestatem Patris eius, qui adorationes nos- tras ad illum convertit. Vocavimus eum Deum , sicut Moysem ; Primogenitum et Filium, sicut Israel; lesum, ut lesum fi- lium Nun ; Sacerdotem tanquam Aaron ; Regem, sicut David : Prophetam ma- gnum, ut omnes prophetas; Pastorem, sicut pastores qui duxerunt et paverunt Israel. Nos vicissim vocavit filios , quem- admodum ait : Filii alieni audient me*; et effecit nos sibi fratres , sicuti dixit : Nuntiabo nomen tuum fratribus mew^; ei- que amici facti sumus, sicut discipulis ait : Vos vocavi amicos^; quemadmodum Pater eius Abraham amicum vocavit^. Nobis adhuc dixit : Ego sum pastor bo- nus*, ostium', via**, vitis**, semina- tor * ^ , sponsus ' ' , margarita * * , lucerna * * , lumen**, Rex*^, Deus**, Vivificator**, et Salvator^*. Hisce enim multis nomi- » ?» 25 ♦ JLidl/ Jl - 1 ^ nibus nuncupatur. AB] _ 6 A s^l <*^ ^{. ~ 8 A uoM«;oo. — 22 A 1fiu.a;^o [16wa^;.Mo. > Is. Lin, 10. — «/6. Liii, 5. — «IlCor. V, xv, 1. — »« Mallh. xiii, 37. — ^^ Ib. ix, ih. — 21. — * Ps. XVIII (xvii), 45. — ^ Ps. xxii (XXI), »* /6. XIII, 46. — »» loh. v, 35. — 1« Ib. i, 9; 23. — « loh. XV, 15. — 7 is. xLi, 8.-8 loh. VIII, 12. — »' MaUh. ii, 2; xxi, 5; xxvii, 11. — X, 11. — » Ib. X, 7. — »0 jb, XIV, 6. — H Ib. 1« loh. I, 1. — »» Ib. v, 21. — 20 Luc. ii, 11. 815 APHRAATIS DEMONSTRATIO XVII. — DE CHRISTO DEI FILIO. 816 12. Brevem hanc argumentationem ad te scripsi, carissime, ut ludaeos refellas, quoniam aiunt Deum non habere Filium ; et quia Deum, Filium Dei , Regem et Pri- mogenitum omnium creaturarum eum appellamus. Explicit Demonstratio de Christo Dei Filio. r 4 PX* l^ji lU *s-^? ^f?^ :P?^ ^lL^ ^fC^, l(d^ |ji^^ i ♦ l^? Vr^ ABJ ~ 2 A ^*09. — 6 Al^ |q^9 1p ^9 >«^. '^.^O^, \LcuX OM^tOO )lfl\o^^ "^O 1^900 «oov» DEMONSTRATIO XYIII ADVERSUS lUDAEOS DE VIRGINITATE ET SANGTITATE p r ^LC^eu^ ikjL^ jI^K^ Jj;^ jllx^jo ^^oiUj^ "^w^c^ :eui ^XaKJK^ ^J )4Li,^ J^ Jij/, >.|ji -ou^ ^ J4^, :>i ^fo 10 (xj^ of^ :ejk pefo op^ J-li^ Qlid »«ini\ «d(o .J^$( ft\v)o 0|JS»o/o oi^U ^iU <^! :oiL pof jli^ io^; :oiS po/o oiiv-^ ^)o^if-djlo «oii ) I ^^••r > p' I a^K r V 15 :oui -t-iofo .vojf J ! VI >n\ KjJ ^-f m -.J No .^jj J&uJ JJLS4, 1 * Volo etiam, carissime, de re qua val- de soUicitor te edocere ; de sacro scilicet pacto , seu de virginitate et castitate in qua perstamus. Hac enim, ob suam pro- terviam et libidinem corporum suorum, gens ludaeorum offenditur, mentesque conturbant atque decipiunt hominum simplicium ac rudium, qui turbulentis eorum argumentis illiciuntur et capiun- tur. Dicunt autem : Cum creavit Adam Deus, hoc modo ei benedixit, dicens ; Crescite et multiplicamini , procreate libe- ros, et implete terram ' . Eodem quoque mo- do ad Noe locutus est : Multiplicamini super terram, et progenerate in ea^. Abra- ham pariter benedixit dicens : Suspice caelum, et numera stellas, sipotes eas com- putare. Et dixit ei : Sic erit semen tuum ' . KB] — ir in titulo "^aoA^^ um 16ma-L. — 8 A om. «^. — » H ^poiK^f. — 6 A . — Ib. A » Gen. I, 28. — s /6. ix, 7. — « Ib, xv, 5. 819 APHRAATIS 820 Israeli denique in benedictionibus ait : Non erit in te infecundus aut infecunda ' . Et iterum : Non erit sterilis neque infecunda in terra vestra^, Abrahae in benedictione datus est Isaac; Isaac pro Rebecca de- precatus est ut pareret; et benedixit [Deus] lacob , ul semen eius multiplica- retur ; Anna cum gemitibus petiit Samue- lem, et sterilis [mulieris] proles genera- tione multiplicata est. Omnes tandem iusti acceperunt cum benedictione gene- rationem. Vos vero contra Dei praecep- tum agitis, maledictionem suscipientes et sterilitatem augentes , prohibentesque generationem, benedictionem iustorum. Uxores non ducitis, et mulieres viris non traduntur. Abhorretis a generatione, quae benedictio est a Deo tributa. Ad- versusautem haec dicta, te, carissime, quantum in me erit, edocebo. 2. Adae enim Deus benedicens ait : Procreate filios et multiplicamini super ter- ram^. Eis namque benedixit,ut ex eis mundus impleretur ; et sane, de filiis eius orta est propago ; sed cum essent mul- tiplicati, corrupte et inique egerunt, adeo ut suis sceleribus spiritum Creato- ris sui contristarent atque offenderent. Ideo dixit : Paenitet me fecisse eos^\ et, in ira effusa et iudicio duro , aquis diluvii ' \i^ j; :oui *t-^1 \iJiii jl, :^'f oilo JC^jo^ ^J .v^jLAjjLa K af i |^^;opi^JM ^ ^^y \iJi^ Ifi^' s^K A») x\)^' ^^K.TmA :^^ j \±j If -> I^V is \\\ l^ ^ \Ls^ |fi>aao .11^ ? t >> j^^ 4 "^.^ .M^fjLd ft j^^ oAo/{ :oi^ ^o "V M ?:• /o a A .1 ^\< :oooi ofi«f\/o oifJ^l v« 25 XB] ^ i B ILpoaa. -. 9 A VoI^ajma [«iVajMs. .. Ib. A |aIm. — 10 A IfioiAaa. _ It A om. »im- 18 A jfi^a^. — 19 A uMo. — 82 A ^^. » Deut VII, 14. — « Ex. xxiii, 26. — « Gen. i, 28. — * Ib. vi, 7. 821 DEMONSTRATIO XVIII. — DE VIRGINITATE ET SANCTITATE. 822 l4^ JJLio^, ).jlJ»^ U 10 K^SftacLa I ^mi» ^' ~ r 15 .IJL^I )...».\J >JL^if oO^o e$JLlLfo fMi\fi oA^ t-i» :>>|f ' |4i.Ji oJ^ Jf <»n -^ :> oSeif jJiL^ J ^^v><^ J ^.^\-^ i yj J4iii o^LXJLfo roiJljy ^ ^^o J ^te JKa^oi ^( *.)^f-^ I ^*»^ i ^»'' •< V ^" ifi ^' ^ ' £ " J-fl^»J? J-^»J ♦«-^ .|lJ-»aoj Jlj_l 20 JJJe .J^ >»^ o^JojLftfo £;l J( m <\ jLa;^ U^j; iLhiLs^ hS^io is^vrr. ji v^ ^ V» 25 JJL^ JJL^ o][ JL^; ^^OiJS^|.i^ jj^K t^N ji^i^ ir ^ < pli^ } x^;^^ ^ J r JL£^l eos delevit. Dicito ergo mihi, o doctor Is- rael , ad quid profuerit benedictio Adae ? Viam suam enim corruperunt , et aquis diluvii deleti sunt ; in ipso coniugio per-» peram agentes rei facti sunt; et impio- rum peccatis benedictio restincta est. Noe autem, licet parvo [filiorum] numero non amplificaretur, aedificavit altare , et placavit misericordiam Sancti; melior enim habitus est Noe in exiguitate sua , quam tota generatio illa perversa ; et ex ipso mundus secundusexstitit.Etpariter Noe benedictionem accepit ut generatio- ne multiplicaretur ,et mundus repleretur , et multiplicarentur filii Adae. Cum autem aucti ac roborati, generatione ampliati sunt> populi et linguae omnes, ex eius semine prognati, Dei obliti sunt, et si- mulacra coluerunt et coram Deo tan- quam nihilum*, quasi stilla situlae, vel quasi momentum staterae^^ reputati sunt. Semen tantummodo iustorum ante Deum vixit et servatum est. Quid enim profuit benedictio decem generationibus quae ante diluvium exstiterunt ? aut quid pro- fuit Sodomitis, qui vivi interempti sunt igni ac sulphure , benedictio peccantium sceleribus exstincta? Quem profectum utilitatemve attulit benedictio sexcentis millibus qui de Aegypto egressi sunt, et in deserto arido perierunt, et Sanc- A^] . 9 A \»s^. — 88 A |JMf Va^m. » Dan. IV, 35 (32). — « Is. XL, 15. — . 8tt A prius U^XM secunda manu in (juaa mutatum [M^ei- 823 APHRAATIS 824 tum irritaverunt ? Qualem etiam utilita- tem et commoditatem habuerunt in be- nedictione generationis liberorum gen- tes immundae quas losue delevit? Aut quid Israeli profuit benedictio quavelut stellae semen eius amplificaretur, cum eos bellum et gladius consumpserint ? 3. De cetero autem, unus homo volun- tatem Dei efficiens multo magis praes- tans ac familiaris ante Maiestatem eius invenitur, quam myriades et millia illa peccantium. Noe coram Deo praestan- tior et clarior evasit quam decem genera- tiones perversae quae ei anteierant. Ma- gis etiam reputatus est Abraham ante Deum quam decem retro generationes ; iisque pariter praestitit quae eum con- secutae sunt. Isaac et lacob , filii promis- sionis,meIiores ac praestantiores fuerunt anteDeum cunctis Amorrhaeis inter quos habitabant. loseph magis apud Deum reputatus est quam universus populus impius Pharaonis. Et Moyses, propheta magnus in Israel, melior et excellentior coram Deo evasit sexcentis millibus quos de Aegypto eduxit, quique rebellione sua Deum molestaverunt , et ideo ter- ram promissionis nequiverunt ingredi. 4. Sed virginitatem et sanctitatem tibi ostendam in populo illo coram Deo pla- cuisse, et magis excelluisse in populo illo p ^ y^ .iL);^^'^^!^ oS^ci )1m jfo MU: ^oUjJ )-^' M^ >-f? 5 ^N^f V2!a-^ Mi-!« '? I4i.ii s. l *- \ -' p. y * *' \^ " -r, ^ y ^ \^y^ ^^fo \ijX\ w^ 10 ^ _?» «/o t^^.JL^ n y^ ♦♦ ^,'' ^l\ t i'\«^V> OLJLa o^ leiSji ^?K fvt^ o^ 15 N^ 9 r 7t "- ' " ) ?f^v>f s^oil^ )J^S o6i ^ |^>f^ o»"..lf \JLLj \JL^ -no^ K.^ iLL $Ljafo o|^ ^V^^ m \\ -H 1^^ 20 ] \\^f>^ n^ l^ yo^ ^ jio |4lji -o.^} ♦li^:^, \i,\i Pf \\k « \ fto |k^Jk.a '^^ 25 l;KlLf K:|.ML^; l^x oe»af yJaj:^\ :|4^ K ?•< # r 9 y r ABl — 16 A om. i«»^tt. — iO A 6^f . — 20 A ^;^^. — 22 A 00^19. — /6. iT ^ _ 23 A uQ(|OuA.x{. 825 DEMONSTRATIO XVIII. — DE VIRGINITATE ET SANCTITATE. 826 "i ^fKfcfe K:^ dCMjLo II^JL^ jlfo .oifJk^ V-^% ^%^^ l^; )LJ-»y ^ sj >^ <, IJL^ .jL-aaj; |..£1m^ 01 ^ \ ojk y/ ^;Acio jl :JL4^f I^ J VI ^f K^I-af Jia^IaJL 4:^f; '^^s.J^ .^f^^ I MJ ? ? .»' f j^ ..j;*^ ji :j&. 15 ^tua^ ^f j; yj .on^ jk»f jLLc; JUo )M^ J^j^J^^^^jf jU^ j-^^^oj: ol jiil J.afli:>» oii,^ JJo;^ v^f .j^iv.& .iouoi:^' Miiio .^fWS? jiil ^^^f of^ [j^L^ I v>o.r-> ^^ ^&i jiii priori quam multorum liberorum gene- ratio, quae nihil profuit. Moyses, virpro- pheta, rector magnus totius Israel, atem- pore quo Dominus eius cum eo locutus est continentiam dilexit, Sanctissimoque servivit ; saeculum et [filiorum] genera- tionem sibi abiudicavit , et habitavit se- cum, ut Domino suo placeret. Alioquin, aperi mihi quid contendas, o sapiens doctor populi, scilicet ex tempore quo Deus cum eo locutus est Moysem coniu- gio operam dedisse. Si autem falsa nobis attuleris argumenta, sententiae tuae se- ditiosae non adquiescam, qui Sanctum protervitate tua polluere moliris. Nam si coniugio Moyses operam dedisset, non potuisset Domini sui maiestati servire, quemadmodum nequivit Israel sacraver- ba vivosque sermones accipere, quos Moysi in monte Sanctissimus elocutus est , donec populum tribus diebus sanc- tificavit; tum demum allocutus est eos Deus. Dixit enim Moy si : Descende ad po- pulum, et sanctifica illos tribus diebus*. Idque eis Moyses declaravit aperte : Ne appropinquetis mulieri^. Cum autem sanc- tificati fuissent his tribus diebus , tunc die tertio manifestavit se Sanctus in ful- gore ardenti, et gloria magna, ingenti voce, concitis tonitruis, tuba sonora, can- AB] — 8 A om. )s;. -. S B uao. — 10 A «^' — 19 B om. ^ma« |5^L-.. ^••qio- — 26 B |^a«a< 1 Ex. XIX, 10. — « Ib. XIX, 19. 827 APHRAATIS 828 dentibus taedis, micantibusque fulguri- bus. Montes contremuerunt, et commoti sunt colles. Sol et luna a suo cursu deduc- ti sunt. Ascendit autem Moyse^ in mon- tem Sinai, nubem ingressus est, et legem accepit. Vidensque Moyses splendorem gloriosum, perturbatus est, et intremuit, et terror eum apprehendit cum videret habitationem Excelsi innixam monti , et virtutem magnam Throni Dei , cui minis- trant myriades et millia, velantes facies suas prae fulgore eius glorioso , prope- rantes , pennis suis velocibus volantes ; acclamantes, sanctificantes et extollen- tes maiestatem eius; vigilantes, parati, cursuceleres; decori, formosi, splendidi ac suaves ; festinantes ad sanctificandum et complendum praeceptum eius ; ascen- dentes et descendentes per aerem tan- quam fulmina velocissima. 5. Moyses igitur loquebatur, et Deus ei verbis respondebat. Israel autem illo die in tremore, perturbatione metuque permansit, et ceciderunt super facies suas, necpotueruntsustinere. Moysi ita- que dixerunt : Non loquaturnobisDominus, ne moriamur*. 0 [homo] indocilis, qui contra ista contendis , et scandalizaris ! si populus Israel, quem una duntaxat, nec amplius, hora Deus allocutus est. r^ sS^ *£^>xoo :oiKl;pe ^^ ||oti » ii^ W> » » ffi^ tj -^ - > ^'1 »V)r> 7* <• }L VJ ^Z. ^ ^i > ^«01 i^^.^fnf A y/\ .^N nr> 15 y^^ ..lo ^ »^ ft\ ift ;oii( naft ^pa^ ♦i^ j^ J[ {\U * r " Ji^ J^ J^'^^ V^ \£Lic \i^y>\-l .JULa jL;!^ ji:^^ J-iojU^M^ a..^f jo v^ yft/'^ g^i^ '«k^tfLj ii :\I^^ opefo (^ 4. Avi PLiu/ ;ct-YLi: l&i^^b^ yio x|oou-i |ja_a1ajl^} |Ja_^« JL&oi 10 |,>g ^6o(^ '^.^leL^. oii^;o 1^^ v^/ ^fiLily^ ii^i ^^; :v^f ^-^^U .vioud I «^ .Mv^ -^B I Af.t^ ii s-,Jfi-\fo y r 23 -^^ ^_^ .1^ w^ |_v.^^}5 i;-/oi ^^ iiM/ i! :o rf> ? i lCiL^, i^ I i I j<-aof 831 APHRAATIS 832 ginitati et castimoniae praestaret , quid opus [Deo] fuisset Israel admonere et tri- bus hisce diebus sanctificare, antequam cum eis loqueretur ? Qua necessitate sa- cerdos cogebatur virginem ducere, ad viduam autem et repudiatam non appro- pinquare ? Quare etiam Moyses se con- tinuit , et ab uxore sua per quadraginta annos purum se servavit, qui multos alios, praeter Gerson et Eliezer, filios potuisset gignere ? Hoc modo equidem mihi rem in animum induco. Utinam na- tus non fuisset Zamri , propter fornica- tionem suam, qua ceciderunt una hora viginti et quatuor millia! Utinam et Achan in utero matris suae fictus non fuisset, qui anathema fecit in castris Is- rael I Utinam etiam Heli in castitate vixis- set , neque ei Ophni et Phinees nati es- sent, qui sacerdotium in contemptionem adduxerunt, sordidissimeagentes! Quid Samueli opus eratliberis, qui legem non custodierunt et in viis eius non ambu- laverunt? Et plurimi sunt huiusmodi, quibus melius erat si non genuissent aut nati non fuissent * . 7. Moyses sanctimoniam dilexit, et a Sanctissimo dilectus fuit, qui ei gloriam suammanifestavit. lesus, filius Nun, vir- ginitatem amavit, et habitavit in Taber- p , p ^ r j r ;5iPf Jioi \p^\ JJLi .\\k t ^y f^ \iSi^ } iSno x^ s^^ ^uD MW Mia ^i M/ IK.^ ) f % Mf s?i< /\/c I ^^ li - ■^t ^*^ - ■! ^ j:^iU 10 ' ^. " ^jUf V-^ ^! i ^U \^ff^\l iiC ^» '^ V ^ '^ ' f •* ^ f jio |/^^ )/A. ioi. i o^ji va.JLjl^o JL g^acal./ jJLA^ sM f>^ ) rf>Av>; ov^ ii "^f^^ «? 20 'I ^ oiL^;i|_» N^ Mk* Aif ^.s<*. 25 $1? jf^^^-^ \^ jk^K^ o^/ Air] -. 6 A I^ISMiVo I^A^Ai:^ o;o&f Ve. ~ lo A |6^ Uaoi ^« )i{- — ii A uju^>. _ i6Aom. ^t- 23 A oi^o/ H a3^ 1>« ttd{ [o>^t{ tl a{. . 26 A |AaM9i«jMd. » Cf. Mallh. XXVI , 24. 833 DEMONSTRATIO XVIII. — DE VIRGINITATE ET SANCTITATE. 834 j Ji/ j-i^ jUji 3 **\ f> ^» i iTN/e .Jiift I .«1 »,ii.vi .if \ IoLLmX jLs^ :.aLajlifo M? '^-^' */o .K^J j j-a^! o»^, :V^1 llf •0| % y lOlO O^ n t) OOl OR iiO #±. ^ p "^s ,\Li^^ '\ . siooM jo |I»o/ yk saj;>I j; :Ju&M>(ji '^^.^ :)J^ jllJL» Si>^ U^ ^ 15 '^ iJLlS ^ Mt^ Pof ) t^* jL^ :p^ jUt-» ^^A^^ liJS ioi o^"^ :s^l^ jJL&a wJspjoef .)1Kj/ ^ vslJ^I )1; :oi>>. pe'/>L ;ejL^ )J:^]f s) f .'>} ..f .'^mr. o/ 20 )vL.ia ooil, ^ ooi s)JL^i )JoU ^'^^ ^^ y 25 :■ ^ ^ ?» r r flfi "n 0 ^ l s) f^\Ni^ of wu ler. xvn, 16. — « Ib, xvi, 2.-9 Ib. xvi, 3. — * Ezech. xxiv, 16. Gf. v. 18. PATB. 8YB, — P. I. T. I. 19 A 27 835 APHRAATIS 836 " K .\ S \\ t So/o jJls^/ «AAjf O-JV-^ ^kJLc^fo JuAf ^ «fo > „1 . (fi .-;t>/o l&N mvH^ ■ i> jL^ )_L./ m,' .Ni\i :o6oi ^V, VI \ If V VI ^ jfa_^^ r i v>, \f ^o iIk^/ ji^oi ji • oooi 9 vt .^ / ^»JL^/« 01,' l:t\\ |Ikj/o |jul£ s^(o jj^Si i^^cCbj:^ >» U^j oj^ :^«iL^/ o^ v^/ :|^S "^».^ slisjo |.jm;;oo IXCxi )_£aI; ..oia.:iL^" ^-^SisJj oi^ 1*:^ Ij^f de Elisaeo, discipulo eius, mihi com- monstra quamnam sibi propriam in sae- culo isto domum possederint ? In deserto namque, et in montibus, et in speluncis habitabant*, angustiati et vexati; nul- lusque eorum secum habuit uxorem ; dis- cipuli autem eorum ministrabant eis. Vide siquidem quomodo, ubi Giezi, Eli- saei discipulus, ad saeculum istum cogitatum suum deflexit, et possessio- nes, uxorem filiosque appetiit, dixeritei Elisaeus : E$ine tempus possessiones et vineas et oliveta comparandi tibi? Quia igitur fecisti hoc, lepra ^aaman obvolvet Giezi et omnem progeniem eius in sempi- ternum\ Si de singulis istis fidem mihi feceris e Scripturis, tibi assen- tiar. Quaecumque autem finxeris et protuleris de mente tua, ex te minime audiam, qui Sanctissimum tuis falsis argumentis quaeris polluere. 8. Coniugium autem a Deo in mundo constitutum, absit nobis vitio quodam modo vertere. Scriptum enim est : Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona^. Nihilominus alia inveniuntur aliis meliora. Creavit enim Deus caelum et terram, utraque valde bona; melius ta- men est caelum quam terra. Creavit etiam tenebras et lucem ; multo vero me- XB] — 2 A «S{. — 7 A tooi tl ll-^'!. -~ 10 12 A Uu2. _ 16 A t.i.m.^t. -. 17 A >o,m "^o. J J (i:i) Reg, XIX, 4, 9. llebr. xi, 38. — * II (IV) Reg. v, 26, 27. — » Gen. \ 31. n5 J li 9 J^ \ f\^nv> :wdLiJ^J. \Ji>^ ►jf yL M/ ^J^ /n^jl^ ♦ jL^f yAU^ lii,^ l^f l-^albJL» l^ OOU* \\^i^ ^ I .'<.,< ;o^ l^o. jl ^ :ol:K9 \-llha, "^^ :^^T ."vt . <& .V-Cai o4 l^ ^f ^ |& ll-f 20 l^ v|KjLiDf iiLaj JM ^? y^ \M\o \ t<^% l^ lU Vr^ r^ "" c^o liiJoMo M^^ i'^5 .|J:j/ r 837 DEMONSTRATIO XVIII. — DE VIRGINITATE ET SANCTITATE. 838 li^ jij:^^ v-^ k o^o :|fOu^o I.XviJl' p »j^j: VA 10 )|K.JLbeS ;)( f ft i sa^o ).Je-:^! K f vo? )(L^ ot .\v KJLjf $)Lao )^^>a^$ oiL^K^;e|fo .).ild 15 }A .". \ rAo/* fL^ r, .^ ft ilo QyC^f ^U hdSS a^^ijJLf ^O )Soi ♦, .-> ft lio .)-LJq4! )->'-^ a 20 : .• < y 4 \^.L^;o .oii^M ^^..jLj; oilrt . j| ^ ^ 1^* ^^ ♦^*'* ' ^ ^ "^ , V>f )ooi A )jLij. V ^ X-J^a :)i-«. 25 .;^_^i jo -^^ ^ ^' jio :s^rl ji. :eil^ S vfx^o-i )^ v-^ lior praestantiorque lux est quam tene- brae. Creavit noctem et diem; longe autem praecellit ac superat noctem dies. Solem etiam et lunam creavit ; sed multo melior et praestantior sol invenitur quam luna.Creavit et stellas caeli ; multum vero superat et vincit stella stellam claritate * . Creavit Adam et Hevam; multo autem melior et praestantior est Adam quam Heva. Tandem creavit coniugium, ad generationem temporalem, et bonum est valde ; praestabiliorautem est virginitas. 9. Terra siquidem , dum adhuc virgo erat, non fuit polluta; postquam autem cecidit super eam imber, spinas protu- lit. Adam virginitate sua dilcctus erat et placens; postquam vero produxit He- vam, deliquit, praeceptumque transgres- sus est. Item filii Seth virginitate sua erant speciosi ; cum autem filiabus Cain se immiscuissent , aquis diluvii deleti sunt. Decorus erat Samson in nazareatu • • • . et virginitate sua ; verum scortatu suo consecrationem corrupit. Gratus etiam erat David in adolescentia sua ; at sua in Bethsabee cupiditate legem violavit , et tria ex decem praeceptis irrita fecit : Non concupisces; non occides; non moecha- beris^. Venustus quoque erat Ammon in virginitate sua , sed propter impudicum KB] — i 2 A «fi^o «^^Aa. — 4 A h^^9 -^hSU. -. 6 A 9^^ |a>dA9 ^ |adA9o -^hSU. -. 8 A i^iMO «^hSU. — 18 A a^t{. U Cor. XV, 41. — » Ex. XX, 17, 13, 14. 839 APHRAATIS 840 eius desiderium sororis suae, occidit m \ ^ o .)1Kj( «A^» ^O «AJki ^ ^l^ j<^ji vAjLboS^o^l sa^ i \bSi |-L!U 1-^ '\k^l \LicuJ * ?» r Jio %«0|0^jl %ffc 4 i "^*- ^ ' t-.2lK-y)o :^/vi t%\ ^^JL^ ^ 15 ^KJK^o :Mo rn ^No oifnN» lo : |,vi >s J: o^ Oji^ Vfc M» 9.^/! *t m ^ yJL x^oufi voooi.if :V-^/o ^^ ^ jo oik ♦|j&aaai K....Si, oii ^ ^^t .^> .. jo ^>-mO :|-aKAi y.iiii/ oilaMjo oilf^t li^aSia:^ |-^$Mo M^^! I^! ji ^P ^; I l.^tn oj^ .Kjjaif AB] — » H «M^. — 7 B om. ^&i{ ^W^- — — 10 H om. ^* — 14 A ^{o- — 17 A «aoM9* labiAa cum punctis secunda manu additis. 7^ ^^K I^V J solusque manet , spiritum unum ac men- tem unam habere cum patre suo. 12. Haec tibi, carissime, de virgini- tate et sanctitate scripsi, quod virum lu- daeum audivi alicui e fratribus nostris, filiis ecclesiae nostrae, contumeliam in- ferentem , dicentemque ei : Vos immundi estis qui uxores non ducitis; nos vero sancti sumus et praestabiles, quia [libe- ros] procreamus, ac nostram progeniem in mundo amplificamus. Propterea hoc argumentum tibi conscripsi. De virgini- tate quidem et castitate iam ad te scripsi antea, et comprobavi in demonstratione de monachis quam decora et optabilis sit virginitas, licet quis eam ex necessita- te custodiat, secundum verbum Domini : Non omnes capiunt istud, sed quibus datum est\ Et rursus Apostolus ait : Propter necessitatem mundi bonum est homini sic esse^. Atque hanc sortem manet pretium maximum, quia eam libere servamus, non vi aut alicuius necessitate praecepti, nec lege aliqua in ea cohibiti. Formam autem eius et similitudinem in Scriptura reperimus, videmusque apud eos qui vicerunt , illam Angelorum caeli imagi- nem reperiri*, quam vel in terris ex gra- tia adquisierunt. Haec vero possessio semel amissa non recuperatur, nulloque 8 A om. ^9^^o* — Ib' A ^^o^o* — 9 B ooi ocn- — 20 A "^^f. _ 23 A oiU.M9o mtioi — Ib. A » Matth. XIX, 11. — « I Cor. vii, 26. — ^ MaUh. xxii, 30. 843 APHRAATiS DEMONSTRATIO XVIII. — DE VIRGINITATE. 844 pretio eam poterit homo redimere; nec qui [bona] possidet, hanc si perdiderit recipiet; nec qui nihil habet, currens eam consequetur. Dilige , carissime , do- num illud , in universo mundo singulare. Et per haec omnia quae tibi scripsi, ad- versus ludaeos responde, qui, propter lasciviam suam , virginitatis et castimo- niae virtutem non valent assequi. Explicit Demonstratio de Virginitate et Sanctitate. u %^Qho oiS^ K,^b^j jio :oiJS^ i » lii t v> 1;^ ^a n / ^ M ''f •oCkd l^ic^JLd oilad/ K^f |Kdoto^ ^ ♦ IIqjlI^ 10 AB] . i A u«96^. — Ib. A «Ai/ oU&AJM^. -. Ib, B m.iftN. — 2 i? ( m. 0!X. — /6. A add. oCk [taoMO' ^ 9 II oin. Ifiw^OMt. — ^ Ib, X )ta*«»oo Ita^o^a ^o -V*tooM ^^aoo^« m^. ^ UU^ "^.io^, ]LcJi ^Ai^iSM^ ^(>^ 001 ^dijO^ ^ 'W9 DEMONSTRATIO XIX ADVERSUS lUDAEOS QUI DICUNT SE DENUO CONGREGATUM IRI 1»^^ ^Kft/ M^ oj!^ ^ • Wb jo ^i; -^ \ ftl-Jtf : Qullt^ iLaJitl oi^Mo ji^K^ N^ 10 oiliol^o ^*;^ vO_if t-^/o 2i ^.j _r N^ •vj 4o )jl^£l^4 II vt \ ^f/o :| tf n v^ 1 . Audivit Moyses vocem Sancti mit- tentia eum ut populum suum educeret ex Aegypto , e domo Pharaonis , e servitute Aegyptiorum , aientisque ei : Dicito Pha- raoni : Filius meus primogenitus IsraeL Dixi tibi : Dimitte filium meum, ut serviat mihi * . Cumque eos per signa atque por- tenta, et robustam manum, excelsumque brachium, etvisionesmagnas^ex Aegypto eduxisset, ac transmisisset in desertum, ibique rexisset per annos quadraginta, introduxit eos in terram promissionis, quam, lordane traiecto, dedit eis in hereditatem , delens a facie eorum habi- tatores eius ; et habitaverunt in ea qua- dringentos et quadraginta annos ante- quam Salomon templum aedificaret, et iterum quadringentos annos antequam KB] — In litulo B Mi^l [|^.a^t. »_ Ib. X ^ [ om^* — 3 A ^o [^ secundo. — %iB '^lo f^{. » Ex. IV, 22, 23. — 2 Deul. iv, 3i. 847 APHRAATIS 848 eis potiretur rex Babylonis, et propter innumera eorum peccata subverteret eos [Deus], et in omnes gentes dispergeret, quod prophetas suos, quos eis mise- rat, non audiissent. Cum autem Baby- lone mansissent septuaginta annos, foe- dus patrum eorum super eos revocavit, eisque per prophetas suos annuntiavit eos post annos septuaginta Babylone regressuros. Expletis igitur septuaginta annis, ut leremias praedixerat, oravit Danieletsupplicationemadmovit,utcap- tivitatem converteret, et eorum misere- retur. Suscitavit ergo Dominus spiritum Cyri; et traduxit vocem in omne regnum suumy pronuntiavitque eis dicens : Quis re- lictus est de universo populo Domini, est- que Deus illius cum ipso ? Discedat et abeat in lerusalem, quae est in ludaea * . Ipsi au- tem, quia se gentibus coniunxerant, at- que in loco captivitatis suae aedificave- rant, et plantaverant , possessionesque comparaverant , non omnes omnino vo- luerunt ascendere, verum alii ascende- runt, alii remanserunt. Sciens enim Deus pervicaciam eorum-, non coegit eos ut Babylone egrederentur ; sed absque ul- la coercitione Cyrus , rex Persidis.[edic- tum] eis promulgavit. Illi enim, quan- do eos voluit de Aeg}^to per Moysem ^ f f j *! \ V> vOOUd «jkjkK^f; ; ^----^ oiX .^ V Wl ^ soU/, ML-£_o .ioC». '^M jfa/o ••V%^*' ^ ^ ^V ^. ^9 J^ y r rJL:^lo .^oeu.^ >t-4-^ ^ootK^l^ oCkx» jL^ 'f^U sxUay oi^ l-Sv^ oa^f :pO(o vooi^ J^^(0 otlo •^\v> 6oio M^ OiS MM y^^J^ SO|V?< Otdi:^.} 15 ?» r • r 9 r 4 ?» • f U Vo» .nrfivf\ o^^ j :v^oiK.C^ iiU <^ on\rt> v^ouiilo jl/ : Kij^LCba^ yooC^ 1^01 *^^f '^^i-^^O •OfK^ y^OM-bOO 20 ^ nO oooi A0] _ 7 A ^oAmio >aadoM«. — . 9 A om. ^ ^•^nftX. — 14 A W^ly — l» A om. o^. ^ 20 B ^^. — 24 A «9 ^««M ^ 3{v » Esdr. 1,1,3. 849 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 850 :^j^ .-.a^ ^oo^f :^;^ ^ y^ P 4 ^>-mO .^iooa ^ 1^01 «a^« "V^oio » s* x: ^i 10 oK^b^ oj^ ^ v^oi^n ^ :v;&2Aoo .^^ ^JLib^ ^^? : ^pofo yOOfiLJf Jb,XljS^ ^J^ N^^ ^j^^? OJ^/ XK ^ ^ ^M %d/0 •yOO|->^f( ^O \OOU ♦oooi > / n\ (h "< ^ok O^f ♦) M VI \ 20 j tv)f>V ), I vi\ ;^aaal oiSo ojODi/ yS ^^Sl^} ) t..'fitV>, )-^ - - -^-^ )f^ ^vj:, ^^4^ .>Sj^ \-^ 25 ) ? Ai v^oi^ ^euk )^ t^.-^X /■>! )^ j )^ x^^f^u»^/, oiJliil ^i/ educere, inde egredi recusassent, nisi Pharaonis servitus eos gravasset , sicut Moysi dixerunt , adversus eum conque- rentes in deserto : Iste est sermo quem lo- quebamur ad te in Aegypto : Dimitte nos, ut Aegyptiis serviamus ; multo enim melius erat nobis in Aegypto * . Unde cognosces eos, quamquam servitute oppressos, de Aegypto exire noluisse, nisi eis Aegj^tii institissent ut eos de terra sua eiicerent, cum viderunt primogenitos suos mor- tuos. Dicebant enim : Omnes moriemur^. Scriptum quoque est : Urgebant Aegyptii populum, ut eos de terra sua eiicerent^. Similiter si oppressores eos congregas- sent, Babylone omnes fuissent egressi. 2. Haec tibi scripsi, quod inanem hodie spem fovent, dicentes fore ut Israel adhuc congregetur, iuxta ver- bum prophetae : Non derelinquam ullum ex eis inter gentes * ; si igitur gens nos- tra universa fuit congregata , quare ho- die in omnibus populis dispersi sumus ? Propterea, tibi, carissime, pro viribus ostendam Israelem omnino nunquam congregatum iri in aeternum. Ilanc qui- dem confidentiam obtendunt, omnes scilicet prophetas spem illam Israeli fe- cisse. Sed audi, concionator Israel! Nulla Deo lex est imposita, neminem- que supra se habet, qui illum in ullo AB] — 4 A u«aX£b9. — 11 A om. ^{. — 13 A 0^*96^/ [aAi9t{. » Ex. XIV, 12. — ' Ib. XII, 33. — « Ib. xii, 33. — * Ezech. xxxix, 28. 1 851 APHRAATIS 852 operuin suorum reprehendat. Dixit enim : Si locutus fuero de gente et de regno ut aedificem et plantem, et postea fecerit malum in conspectu meo, ego quo^ que sermonem meum falsum ostendam, et avertam ab ea bonum quod ei promisi\ et in iniquitate sua et sceleribus suis eam perdam. Et rursus si locutus fuero adversus gentem et adversus regnum ut eradicem, et evertam, et destruam, et disperdam, et fecerit bonum in conspectu meo, tunc et ego avertam ab ea malum quod ei promisi^. Isaias etiam ait : Vae qui praedaris! vos ne praedemini, et mendax adversum vos non mentiatur. Quod si volueritis praedari, spoliabimini , et ubi volueritis mentiri, mentientur ad^ versum vos^. Et in iis nefas est volunta- tem Dei arguere. 3. Imo scribam et ostendam tibi Deum erga eos bono animo nunquam fuisse, nec Moysem neque ullum e prophetis. Moyses enim ait eis : Rebelles fuistis ante Dominum a die qua novi vos*. Et iterum : Gens absque consilio et sine prudentia^. Rursusque : Ipsi me irrita- verunt in simulacris suis, et in idolis suis me provocaverunt; et ego provocabo eos in eo qui non est populus, et in gente ^ _^ ?» ^ ^l ♦■- xl» ^ « -*^ . ^ S I ^-^LA 5 ? 1- Oi-L yM\o Jk:^ "^^^/ oi^koii^o ;.igr>\ v K nX ><)» |K •> ^ ooL y/o »>.oin ^» ■»/ woiSei ^Mb ?». ^ 7k _?• \^o :yO>-dU ) > vf \ y^K ♦l^f ot i:^j Jla1, kA ^K. vi v> jlf y A r,/o o6JL^/o I iOV> jl lyioi m ^%i l^ O ^ r V^f V^ M^ .[lij v^oC^ 20 f" r f oolo .^^ouaK.v-*; ) V)Oi ^^ I— Spe :oitLL^U If^Lai; ooi J^MLil* tV^f ^ojoij :po/ oilo .jUoA oiid too>o ycLL^ A^l yJ\ J_?f 4 :w^^ Ib. A »0^^ ^* — 26 X ooi6^»ao* — 26 i? uja^J. — Ib. A 3{o* » ler. XVIII, 9, 10. — 2 /ft. xviii, 7, 8. — « jg. xxxiii, 1. — * Deut. ix, 24. — ^ Ib, xxxii, 28. 853 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 854 v^K^/ ^."N -^r.y^ J^ ik^ ^ o. l.K ^ Pf ^ j^ :jL:^oj;; jC^ fi ^ M ^** ^/ voK^(o :>« Vft ft 10 »« V>ft » ^M v^ J>e^f Ji4 ^Jo lilsj, UI^ ^} 0|_J9 v^o^ ^ :i-^/ oolo ♦; ^v> o&to .vioi_ib^^ jK^ jKju^ ;i« I v» IILm^ yJi :v-bef saiio jflm ^N >S. ^1 .^ioujui ^6o,i-o' <' ^- sxl. ^ ^^f >-g IlJJL 20 o^ \ /\tn\f> ).A ooi Amoi jlo O Vl,.^( Vl> %fiL£Do/ jl; ir^U. ^ ^''^v^ p.^ 25 \*poJ.J^ v^oi^ Ki/ l-I^ :yoouS^ stulta irritaho eos\ Insuper dixit eis Moyses : Novi quod post mortem meam inique agetis, et declinabitis de via quam praecepi vobis; et occurrent vobis mala multa in fine dierum; iam adhuc vivente me vobiscum^ contentiose egistis contra Dominum^. Oseas quoque dixit : Dilor niavi prophetas; occidi eos in verbo oris mei^. Et vos, filii Isra^l, non recessistis ab iniquitate vestra a diebus patrum ves^ trorum*. Dixit eis iterum : Bonitas ves- tra quasi nubes matutina, et quasi ros mane pertransiens* . Et adhuc : Vae eis, quoniam recesserunt a me; malum ad^ ducam super eos^. Rursum ait : Intrave- runt ad Beelphegor, et nazaraeos se /e- cerunt ignominiae'' . Et insuper dixit : Quasi avis avolavit gloria eorum ab eis. Etiam si nutrierint filios, exstinguam eos ab hominibus, et interficiam desiderium viscerum eorum^. leremias quoque ait : Argentum reprobatum vocate eos, quia proiecit illos Dominus^. Et Osee denuo : E domo mea eiiciam eos, et non addam ultra misereri eorum*^. Quoniam ergo ait : Non addam misereri eorum, quid eis superest dieendum? Rursum autem dixit : Abiecit eos Dominus, quia non audierunt eum^\ Et iterum : Erunt vagi AB] _ 3 A ^&i{ ^aMjM ^a^M. — ii B om. ^o^- — 15 0 oaai^^ [»A-\ft^^a. — 20 A UmWo ^m{ — 24 A om. ^o»^^... ^^«2lm. » Deul. XXXII, 21. — 2 Ib, XXXI, 29, 27. — ^ Ib. ix, 10. — « Ib. ix, 11, 12. — » ler. vi, 30. *0s. VI, 5. — * Non Osee, sed Malachias, iii, 6, 7. — ^^ Os. ix, 15. — '» Ib. ix, 17. Cf. infra § 5. — * Os. vi, 4. — « Ib. vii, 13. — 855 APHRAATIS 856 in nationibus * . Et amplius contra eos dixit : luxta ubertatem terrae suae multi- plicaverunt altaria et exstruxerunt aras^. Praeterea : Confusionem capiet Ephraim, et Israel erubescet in consilio suo^. Et insuper : Circumdedit me Ephraim in mendacio, et luda et domus Israel in dolo*. Et iterum : Perdidi te, Israel. Quis au^iliabitur tibi * ? Tandem addit : Dedi tibi regem in furore meo, et abstuli eum in indignatione mea^. Ait nunc Mi- chaeas : Non elevabitis colla vestra, et non ambulabitis recta statura'^ . Et ad- huc : Surgite et ite, quia non est haec requies mea^. Et iterum : Confundentur qui vident visiones, et erubescent divini, et operient omnes labia sua, quia Deus non respondet eis^ . 4. Quare autem de hariolis et de eis qui somnia vident dixit : Erubescent et operient labia sua? Haec nempe est plaga insanabilis. In lege enim est scriptum : Leprosus qui fuerit in Israel conteget labia sua; habebit vestimenta lacera et corpus nudum; extra castra erit habitatio eius, et contaminatum se clamabit omni tempore quo lepram habe- bit*^. Idcirco propheta qui labiis suis n| o/ OoJLo J V> VI \ '^'(m^o ^Buisi "^^ |£jLoi^ : v^f 3^1o . jLiL» "W^m^ :pe/ oaio s^«,Jij ox^ ^'^■^ ml/ i ^a^;i ii i'f^l ) 4 /V)r> .Jbs^GLJLa |K. x/M> X ^ ^ *> \o|i jlo .yO-^to« oiio . Jb^^ i^ ji jf^; ^^.4^ ' hil v^o^c» ^^.ft^vNio )<^j^ ^ioi.aJo woi jk^ V^ If^ •..viaiiQ&^'^ :) rftft v>N v^ sa-lK-s .o » no/ jlt i ^ j;: 4 •• r f •• _? 'o\A :^«^ jooiJ oUto ^ ^ %^* I VI lo :oi^XcL:bo jooui |^.Vttv> POC^ OMLfiJ 1 25 AB -. tt A |«o,M. -. 9 A om. ;^{-. ^N\n^ .— 11 A oi^^^aao [oifiOMio. — 13 A ^oSufOi- — 14 A a\|o- — 17 A ^oiLaaM. — 19 H |oM- ^ 20 B ««m* — 26 A • Os. IX, 17. — « Ib. X, 1. — 5 /6. X, 6. — * Ib. XI, 21 (xii, 1). — ^ Ih. xiii, 9. — « /d. xiir, U. — 'Mich. 11,3. — 8/6.11,10. — »/ft. 111,7. — lo Lev. xin, 45, 46. 857 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 858 iKJeal ^^oi^ oOASjo "^^ik .ft^,\Kv)r> ••r r lliji^^ ^/\->^v> ji, ^, 4, ^ • 15 ^ia-^f;;^;, \\^^ IfV^ Mai* JL^ v^K.LiAif jo : >4<^t v> ^f K «^ i 20 VuLml^ «aL.flDoi jlo K\?> i; :|^-a^ :^^f o^io ^ ?f ^ *-\- iL^K^ »7 oiio .0»! 2^ vr P ^M^^ pronuntiat mendacium, suscipiet pla- gam leprae , et labia sua iugiter obvol- vet; habitabit in confusione, velut Ozias rex luda, qui cum voluisset sacerdo- tium usurpare, egressa est lepra a cons- pectu Maiestatis Dei, et percussit eum in fronte eius. Habitavit igitur in domo, occultus et confusus cunctis diebus*. Factusque est terrae motus in universo populo, sicut dixit Zacha- rias : Fugietis sicut fugistis in terrae motu, qui factus est in diebus Oziae regis luda^. 5. Vide autem eos disciplinam nun- quam recepisse : Dictum est enim : Percussi vos in vento urenti et in gran- dine; multitudinem hortorum vestrorum comedit eruca, et non rediistis ad me, dicit Dominus^. Et rursum : Subverti vos sicut subvertit Deus Sodomdm et Go^ morrham*. Docet etiam nullam eis spem superesse: Cecidit et non adiiciet ut resurgat virgo Israel^. Deinde ait : ite- licta est in terra, et non est qui suscitet eam^. Et addit : In omnibus vicis plan- ctus, et in cunctis plateis dicent : Vae, vae''\ Eosque reprobat ac repellit a facie sua dicens : Odi et proieci festivi- tates vestras, nec celebritates vestras odo- AB] — 4 H |Lopo «a^io- — 20 A add. i^l [l^aiM. _ 2t; H uom wiooi- i II Chr. XXVI, 19-21. II (IV) Reg. xv, 5. — « Zach. xiv, 5. — ^ A.m. iv, 9. Gf. Agg. ii, 18. *Am. IV, 11. — J^/ft. V, 1,2. — «/6. V, 2. — 7 /ft. V, 16. 859 APHRAATIS 860 rabor\ Rursus ait : In muneribus vestris non mihi complacebo, el pulchritudinem pinguium vestrorum non respiciam^. Ite- rumque dixit eis : Numquid quadraginta annos in deserto hostias et sacrificia mihi obtulistis, filii Israel^? De eorum au- tem repudiatione leremias dixit : ite- liqui domum meam, reliqui hereditatem meam*. Et adhuc : Dedi filiae populi mei libellum repudii^. Quiaque se effere- bant [dicentes] : Nos sumus populus Dei ; proclamavit propheta , et ait eis : Ecce ut filii Aethiopum vos estis mihi, filii Israel. Ecce filios Israel ascendere feci de terra Aegypti, et Palestinos de Cappado- cia, et Aram de Cyro. Et oculi Domini Dominorum super regnum peccans, ut perdam illud a facie terrae^. Disce quo- modo eos ut Philistaeos reputet, ethni- camque appellet synagogam Israel. Ego te plantavi surculis omnis seminis verita- tis; tu vero aversa es, et contra me rebel- lasti, sicut vitis aliena''. Moyses quoque dixit : Vinea vestra de vinea Sodomae est, et de traduce Gomorrhae; uvae vestrae uvae amarae, et botri vestri absinthium*. Sed et David ait : Vineam de Aegypto eduxisti; intuitus es illam, et plantasti radicem eius^. Et item : Disperdidisti . Ji^i^ Kil^ : J^ Ka^! :MM'f wk^oj^ !•, ^ \ ojk K^Miit :po/ o^ :^)0|idKjL^ ^^k^i^ .jXoM** ) 4K *> J^^ OLld yJi l^ :^ 'y^U ^^jo :J f^iftft ^ pi i \ o>\o .^o-if o t .. M^ S\ ft ^{| ^fo li^fj OiSAf I Al •>li wh^K^Lj j_l|; :pef 1-^^ .li..;^ |i^ ^l ^;o6»-«>f ^^^*^ ^ nM^J r * Ji.v ^ ~ C jl^ ^X)| o S IVO 4 Il^ ^ -vi / ^^ :^L:^ ^ Kjai/ |1^^^! ^po/ f^o 25 om. ^{. -. 14 A )l6i:^o- — 14 A |^3o. _ /6. A wotVo- — it; A |;|1m9. _ 23 A ^om^. — 24 B U;^. . 22S H &Ad{v 1 Am. V, 21. — « /6. V, 22. — » /6. v, 25. — * ler. xii, 7. — ^ /ft. iii, 8. — < Am. ix, 7, 8. — 7 ler. II ,21. — 8 Deul. xxxii ,32. — » Ps. lxxx (lxxix), 9. 861 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 862 li-do/9 :V^/o >oi(ft\ Kj jILjl:^ :M^; y^t^ o&o/ 9 y r ^ ;o^ jijf pj :-^ po/ .of« oi^o )i4» :|f^ l^ j^/f ji |iil^l4oi 10 ,,-,r-tr.\ J&}| )-Mva) :pe/o \~Jill p. ^' oii^/o oi.;\ftn :JJLC^ |U/« :) nA>i; oiJ ojj^ )-^^^ ittO X » ^u ^f o »- P r Jl^ :) U\k^ h, ^-^ -^ :po1 )i^J )_Lij^^ JoJL»;id^U)-:b« :)-A-^ N^^j^ ) « ^ I ^^; :y^^S.A 06I t-^(o IMftir. K^' >^)i/« |ooM% :)^f peV' M^! l^ "^ i)Uo^ ^yo If^ a^ \Jii^, [w^L yoS^jJjo :|.^Q^a:^ oi^ yaiaoKjo ol :^^V-^l-^o II y ^rt> li^ oi^ K.J^ |JSV:&? ^Noi 10 :oiK^!;^ Gentes et plantasti eam*. Cum autem peccassent dixit : Devoravit eam apei' de silva, et ferae agri depastae sunt eam^. Loquitur etiam de vinea Eze- chiel : Utrumque ramum eius consum- psit ignis, et media pars eius vastata est^. Subiicitque : Etiam cum esset vi- tis integray ad opus non proderat; nunc cum ignis eam devoravit, et vastata est, quomodo ad opus proderit*? De uni- versa vinea Isaias quoque vaticinatus est, dicens : Vinea facta est dilecto meo in cornu loci uherrimi; pastinavit eam, circumduxit ei saepe, et plantavit in ea surculos; cum autem labruscas vinea pro- duxisset, diruit saepem eius, turrim ever- tit, posuit eam absque aratione, et nubes suas prohibuit quominus pluerent super eam imbrem^. Nunc de falsis prophetis loquitur : Vae qui aedificatis Sion in san- guinibus, et lerusalem in iniquitate^. De eis iterum ait : A prophetis lerusa- lem egressa est pollutio in omnem terram''. Et de gentium vocatione Isaias dixit : Erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, altior collibuSy et congregabuntur ad eum gentes, et ibunt populi multi, et dicent : Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei lacob; et docebit nos AB] — 6 A II9. -. 7 A |aoi. -. 10 A )o^9)1o. » Ps. LXXX (lxxix), 10. — 2 Ib, LXXX (lxxix), 14. 1-6. — « Ilab. II, 12. Mich. iii, lO.^l— ' ler. xxiii, 15. — « Ezecb. XV, 4. — * Ib. xv, 5. — » Is. v, 863 APHRAATIS 864 vias suas, et ambulabimus in semitis eius, quia de Sion exiit lex, et verbum Domini de lerusalem*. Quando vero lex de Sion exiit, quorsum abiit? Res- pondet : ludicabit inter gentes, et arguet populos multos in longinquo^. De illis autem dixit Isaias : Recedite ab eis, pol- lutos vocate eos, quia Dominus proiecit illos^. Ait iterum propheta : Abomi- nati sunt benefacta sua quasi pannum quem tinea comedit*. Et insuper : Iras- centur e semitis suis, et a Domino Deo nostro contremiscent et formidabunt^ . Di- ctum est etiam : Succendam in fumo turmas tuas, et catulos tuos comedet gladius^. Et rursum : Vae civitati san- guinum universae plenae mendacii! Non cessabit in ea contritio\ Michaeas quo- que dixit : Mentitus est luda, et abomi- natio facta est in Israel et in lerusalem, quia contaminavit ludas sanctificatio- nem Domini*. Iterumque ait : Recessistis de via; offendere fecistis plurimos a lege, et irritum fecistis pactum Levi. Et ego dedi vos contemptibiles et humiles in om- nibus populis, quia non servastis vias meas^. De gentibus vero dixit : Red- dam illis labium electum*^. Contra illos etiam Malachias ait : Fatigastis Domi- s^j'f wo JJLji v^j ^ j-Ji^l ^£a£jo ),^cl^ K^ v^-^! '^*^^ ^^ v^opS^ .\A.J^^; \iL^ ) vivi<\ IJL^o v^ou^ oj^: :|-^/ po/ v^oiK^ ]l i\ /Ai \^! ooJLo :V^f o^lo .Mi^"^/; \L^ yJi s •V m ^ % v* Jf K \ 10 o6i« .^^^:wio ^ys ^\ )^ ^%^ :-^^^' Mj'*^ M :po1 jixlpc^ v^ :pef o^lo ,\JiyI. '^i^i I rno v^ i ^^ \\ y ^m ^K\ t^/o M/ ^l .^i \ V>. ,^,0 voK^^^ 20 :^jL» -^i ^.N>^ .|i^<-^ ^^»^ y vi^KJLs J-I^:^ v^J^^J^i! ^ AB] — 9 A l^^ao^. — il A ^^OMO >^f*. 23 A ^oi/t. _ 26 A .^ofr^N. — 12 A ua*o. — 14 ir cr^as. -. 18 A 9i^ioi — » Is. II , 2, 3. — 2 /ft. ii^ 4. — » Vid. Is. Lii, 11. Textus autem est Thren. iv, 15 et ler. vi, 30. — * Mlch. VII, 4 (syr.). — & Ib. vii, 14. — « Nah. II, 14 (13). cbiae, ii, 11. ' /6. III, 1. — 8 Locus est Mala- » Ib. II, 8, 9. — 10 Soph. III, 9. 865 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 866 i :oQA5j; oJLd yihJj :V.^f o^Xo •.vT^r 7* T ^ ^^^ 9a 10 ^UJ^ ^jj^ ^ Jf J-a- :V^f o^lo .pt-^ oaKJLi» |Ja^ wtaM^to «^co^ai^ |j/» 15 :| It^ MlSo l-bli/o M-^ M/ ^K.^, ,ir> :| viVi N »^\ ^\ '•^1(0 ift^\.v>fo .| vi^yv yioi^^j 1^^^^* oT |goi-io :| .^ ^i^» M^ |K . ^\ .M^ ^ IJA IJL^j ^_ 20 ''^..L^^^j OL^oJL^ '-' SA ^ jJs^^o vfiOij::^^ \^ IJbJo : I jU^ num tn sermonibus vestris*. Et rursus : Vb5, /i/n lacob, non recessistis ab iniqui-- tate vestra , et a diebus patrtim vestrorum legitima mea non custodistis^ . 6. Nunc vero disce, carissime, dua- bus dumtaxat vicibus Deum Israelem liberasse : primum ex Aegypto, se- cundo Babylone ; ex Aegypto per Moy- sem, Babylone per Ezram, Aggaeo et Zacharia prophetantibus. Aggaeus nempe dixit : Aedificate domum illam, et acceptabilis erit mihi, et glorificabor in ea, dicit Dominus^. Et iterum : Fa- cite, quoniam ego vobiscum sum, et Spiri- tus meus stat in medio vestrum. Nolite timere, quia haec dicit Dominus omni- potens : Adhuc semel commovebo caelum, et terram, et mare, et aridam, et movebo omnes gentes, et afferent pretiosissima omnium gentium, et replebo domum istam gloria, et maior erit gloria novissima domus istius quam prima^. Haec omnia dicta sunt sub diebus Zorobabelis, et tempore Aggaei et Zachariae, qui ad domum aedificandam hortabantur. Za- charias etiam ait : Reversus sum ad lerusalem in misericordiis , et domum meam ponam in medio eius^. Deinde : Civitates bonis evacuabuntur , aedificabit- que Dominus Sion, et eliget adhuc leru- salem^. Et rursum : Zelatus sum Sion AB] -. 8 A om. 9A.^a. -. 83 A ^adl^. .. 26 A |&a^. — 27 A 6a^. 1 Malach. ii , 17. — « /6. iii, 6, 7. — 3 Agg. i, 8. — * Ib. ii, 5-8, 10. — & Zach. i, 16. — « Ib, i, 17. PATK. BTB. — P. I. T. I. 88 867 APHRAATIS 868 et lerusalem zelo magno, et ira magna ego irascor super gentes tumultuantes*. Dixit adhuc : In agris habitabit lerusa- lem, prae multitudine hominum et iumento- rum in medio eius. Et ego ero in ea tanquam murus aereus, et in gloriam ero in medio eius, ait Dominus^. Et insuper : 0! o! fugite de terra aquilonis, dicit Dominus; quoniam in quatuor ventos caeli dispersi vos. 0 Sion! aufuge, quae hahitas apud filiam Babylonis ' . Ait deinde : Possidebit Dominus ludam, partem suam, super terram sanctificationis suae, et eliget adhuc Ierusalem\ Iterumque : Manus Zoroba- bel posuerunt fundamenta domus istius, et manus eius perficient eam^. Cuncta haec vaticinatus est Zacharias , et com- pleta consummataque sunt quando Is- rael Babylone [rediens] congregatus est ; nec futurum est, quemadmodum aiunt illi , ut Israel denuo congregetur. 7. Adverte autem, carissime : tibi exponam Israelem bis fuisse servatum, prima vice ex Aegypto, Babylone al- tera. Ait namque Isaias : Adiiciet Do- minus secundo manum suam ad possiden- dum residuum populi sui, quod relictum est, de terra Assur, et de Aegypto, et de Tyro, et de Sidon, et de Emath, et de insulis longinquis^. Si rursum debent ooiv^ o( 5/ ir^l ooio .|^po \^\ 10 yo^j sf :yadl$fd \JLiliM. w^? ^;Jij o^lo .'«^^ J^ \UL^ ^jfoi.»f ^ oifcsiM IfioU^ IJV^ iriij :V^/ .^iiiUl^ o^i \^^o :ou;^ \Mi sSLicJ» '^^^j; ..OlSfi/; Vy^l O^lo s^pl/o :P% \L ^. .4, ..oia^lL^' ; ^^^ m 1/, rni^^-x^ :|j^.ij lo ] jio i.U2^i4^ ^^^U ^ -- l ^OJOIJ ♦^jiaK^o^ "M^jl M/ If^ ^^M-ttt^ ^U xr^f ^*^! M-iI Mpe «aLttaj» '.\-JLxaJ V.JUf; o»^, 1-^ l-^"} oir-^! U»j ^ ^\H^ ^i^ *^(} J-^** ^ 20 P Y 25 v: V f .|L^L-L-.f AB] — i A ^o^o M^^tola- -. 3 A iMtOk^N- — 4 A/l oia^o Ego cum Wright cnA^t conieci. 8 A add. V\^ \^\ [md- — 24 A toll ^ [^olN \^M ^- » Zach. I, 14, 15. — «/ft. 11,4, 6. — 3 /ft. 11,6,7. — * /ft. Ii, 12. — 6/ft. IV,9. — « l8. XI, H. 869 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 870 • ^i^ I p .1 I * ?» y , M^i \-^\ <»lir^\ \^ ?» r ?» r ll^ ^.^/ sa6i ^ ^ ^ 9 K • ^ '•5 ^ ^ ^ l^ M-^! "^^^ IM-^ ^Wo .1^/ V^ ^ J^ jli |iJj o;S^ 15 ^N { . ^ o.^ ^ ^ 4\ o^-^ ICd^ oSoi ^^Kv)o lA^f |l-L^ M-55i, :oSoi ^^fo lI^Llb^f^ iit ^vi:^ ML^j :Mv^ ,^1 r ;;J^4^f oi^ M/ -^I tO >| ■^,y< v^Oi>^f lloj ^ ^^^f ^ioiU^ VJ^\ ^^ ^ ^^f-^ 5 iJU^f oLd i:^! M^f :^Spo(o yasSS^ ^\,oK >> j yODKJL^j ^ v^Kj/ ^ / n^^ ^:\% ^f i:^. M^j a\^o IX^ o^jo odlo |Ki qJl congregari et liberari, cur dicit Isaias : Adiiciet Dominus secundo manum suam ad possidendum residuum populi sui quod relictum est? Si eos adhuc salvatio ma- neret, debuisset Isaias dicere : Adiiciet Dominus tertio manum suam ad possi- dendum residuum populi sui; non autem dixisset secundo, 8. Iterum attende , teque instruam de oratione quam habuitDaniel in conspec- tu Dei sui , oravitque et supplicavit pro filiispopuli sui, utBabylone reverteren- tur et remigrarent. Daniel enim, vir de- siderii , cui mysteria revelata sunt , qui novissima manifestavit ; quoniam ipse propheta erat, super verba prophetarum aedificabat. Nam quando populus Baby- lonem abductus est, surrexerant inter eos prophetae falsi , qui in mendacio et fraude prophetabant , dicentes : Haec di- cit Dominus : Post duos annos confringam iugum Nabuchodonosoris , regisBabylonis, de collo omnium gentium \ Cum vero lere- mias vaticinium audisset prophetarum mendacium , scripsit epistolam et Baby- lonem misit : Nolite audire prophetas men" daces qui sunt in medio vestrum, qui spem vobis afferunt et dicunt : Post duos annos * revertemini Babylone; quia haec dicit Do- minus : Aedificate domos, et habitate, et plantate hortos, et comedite fructum eorum ; AB] -. i B ,^*i9&i. — 4 A Ho )1. — iA BV^ [Ua. ^ i9 B om. oooi' * ler. xxviii, 11. 871 APHRAATIS 872 accipite uxores filiis vestris, et date filia^ vestras viris; nam nisi impleti fuerint Ba- bylone septuaginta anni, non revertemini de loco isto*. Daniel igitur, Spiritu indu- tus , leremiae vaticinium verum esse no- verat ; quare impletis septuaginta annis oravit , et deprecatus est , et supplicavit ante Deum suum anno primo Darii, filii Asstieri, de semine Medorum, qui impera- batsuper regnum Chaldaeorum. Annopri- mo regni eius, ego Daniel intellexi in libro numerum annorum, et vidi quod factusfue- rat sermo Domini quem dixit ad leremiam prophetam. Impletis desolationis lerusalem septuaginta annis, levavi faciem meam an- te Dominum Deum, supplicare in oratione et deprecatione, in ieiunio, etsacco, et cinere; et oravi ante Dominum Deum meum, et confessus sum, et dixi in supplicatione : Domine Deus magne etterribilis, custodiens pactum et benignitatem diligentibus te et custodientibus mandata tua; peccavimus, iniquitatem fecimus, impie egimus, rebel- lavimus et declinavimus a mandatis ac iu- p^. ^ ^^i ^9 K r .. 10 diciis tuis; et non audivimus servos tuos propheta^ qui locuti sunt in nomine tuo de regibus et principibus nostris, de patribus nostris et de omni populo terrae. Tibi Do- mine iustitia, nobis autem confusio faciei, sicut hodie, viris luda, et habitatoribus le- .jL^i/; ) Sh \ \J.\] ^ .>m'.-» ■■? -^ ^$fj If- lU^j^ ii--o.£^ iik i^>p> M m V; Moepg |i ft % 'k ag s^eik? I-SV^ yo^ Ki^"^ :| vijvftV» |(S^ IlJ^Jo ;<^\ 4 -> i^U i^*o{o I/Aa^ ^o IJo^ \4^ ijL^ \J^ ^.^uae vjpeo ^^»(o ^'^«>(o ^>^«* ^ q:s1m% \JJLi y .f '^ "^ 25 ~I1 2 \ AB] _ 2 A oaj» [aaoi. — 10 A om. lo^- — 11 A Ih* {fid^. _ 13 A &>«)«•. — 14 A ^^ 16 B om. uo(3k.'. I >a mX. » ler. XXIX, 8, 5, 6, 10. 873 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 874 >K r Uoii ^o :jUd/ )-^ ^ V^ ^^V Ml iW^ ^? .Mi-si «»o 10 SAA jio ofc^ y»^f Jo»i<-a ^ ^ . 9 4 ^ r ^ JU» ^.^^^ "^ OV^ ^iLttl/ 0(Sio r 9 f ^ 1-^0^9 O^i ^euLoJ / j ^vii K^ oik^ tr ><»/ |Ki / ^ oCm : j io v>f J iPft vi L^ ;op> ^^j jo :^.jk^ K^{f jf^ ^J^oti^ ^ oiKjf v?*^} M?Jo 25 "^..Jk^ :^Jv,\ oi-^/o ji i / -> Vf^ > n '■^ vOI^ } ^ ^ OOI vA-^9j9 rusalem et omni Israel, his quiprope sunt et his quiprocul, in universis terris ad qua^ eiecisti eos, propter iniquitatem eorum in qua peccaverunt in te, Domine. Nobiscon^ fusio faciei, regibus nostris, principibus nostris etpatribus nostris, quia peccavimus tibi; Domino autem Deo misericordia et venia peccatorum, quia rebellavimus in eum, et non audivimus vocem Domini Dei nostri, ut ambularemus in lege eius quam proposuit nobis per servos suos prophetas. Et omnis Israel praevaricati sunt legem tuam, et declinaverunt, et non audierunt vocem tuam; et induxisti super eos male- dictiones et plagas quae scriptae sunt in lege Moysi servi Dei : Quia peccavimus an- teeum, statuit sermones suos , quos locutus est super nos et super principes nostros qui iudicaverunt nos, ut superinduceret in nos malum magnum, quale nunquam factum est sub caelo secundum quod factum est in lerusalem, sicut scriptum est in legeMoy- si * . Omne malum hoc adduxisti super nos , et non rogavimus ante Dominum Deum nostrum, ut reverteremur ab iniquitatibus nostris et confiteremur fidem tuam. Et sus- citavit Deus malum, et adduxit illud super nos, quoniam iustus est Dominus Deus noster in omnibus operibus suis quae fecit; et non audivimus vocem eius. Nunc ergo, iL9] _ 3 B om. "^;^! oi^a^o. ~ /6. A ^;o90 ^a^m- — ttA^L. — ie/lMkfio. — ilK^^y 28 A tiN [t>^^U. * Cf. Deut. XXVIII, 15; xxxi, 17, 29. 875 APHRAATIS 876 Domine Deus noster, qui eduxisti populum tuum de terra Aegypti, in manu forti et in brachio excelso, et fecisti tibi nomen se- cundum diem Israel : Peccavimus, ini" quitatem fecimus. Domine, iuxta omnem iustitiam tuam quam in nos eooercuistiy avertatur ira tua et furor tuus a civitate tua lerusalem, et monte sancto tuo. Propter peccata enim nostra et iniquitatem patrum nostrorum, populus tuus dispersus est in omnes regiones; lerusalem in opprobrium versa est cunctis gentibus. Nunc ergo exau- di orationem servi tui, etpreces nostras, et illustra faciem tuam super sanctuarium tuum quod desertum est. Propter nomen tuum, Domine, inclina, Deus meus, aurem tuam et audi; aperi oculos tuos, et vide desolationem nostram, et ruinas nostra^, et civitatem super quam invocatum est nomen tuum. Neque in iustitia nostra conjidimus ut oremus coram te, sed in miserationibus tuis multis. Domine, audi; Domine, ro- borare; Domine, attende etfac, nec more- ris, propter nomen tuum, Deus meus, quia nomen tuum invocatum est super civita- tem tuam et super populum tuum * . 9. Tum completa oratione, ait Daniel : Cum adhuc orarem et confiterer delicta mea et delicta populi mei Isra^l, et effun- derem preces meas in conspectu Dei, mei, pro monte sancto Dei mei; adhuc loqucnte — y ^, yactX^ h^U V^ Mt^ "^ yJl y^ yk I, \\f> \M j-^lt^ yj{ :ppo .^$/o ^«^^ :) \>tt\\% yAaoil i^eS, It ^ Nf yln n^>j ojS>a ^o yi, v> .'. - r. ;ojL^t6/ Uoi : ;I{ ^ 4 ^ $f-af 10 ^^-^■V) J VIVI< ^^01^^ jf^ Y* ^ ^r rnln \> ^ J^^ v>i vi > yl^ ^ v^^ ^jJbl 901-1 /o ;y^fti*^N v> ii " ; :U, M^ i^r^ Mt-!« ^^ 20 : Jk y-ae>-» "^i^^ -^I jlo ^ yLt^ "^ ^lf ;^? "^^ 9 r otl,o\ "? Ifou^o i^ yS. \^l rS^ :V-»f » '^ ?{ ^■>, v>< s^ I-SPO ;ofA Jt^AASi P/ \A A/l] — 10 A lomo- — 11 A 1,^«^. — 16 A ^9|0- — 18 A ^^jjmo ~ 20 A 1^«.. > Dan. IX, 1-19. 877 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 878 ^iU^ \i^ ik^^ ^^bjoio 9 r^^ r^ .^^ ^ j^^ llfo 5 w^.XLi: "^^ |I[o :M-M»^; jJL^^ P^ 10 aSji y / \ ^ i Jfl-^ "ibfoKA/o i VI ^vf-:^5 Mg-^^S.ivfN ^f^f 15 ^flo .^dCAjo^ oi^ I /» 1?: i VI ^o lis^ Oi I r^ 91 ^" ^ ^^f^oLJo p # ^e^Ujl JXu'o ^^^fiejo :^fJLg ^K^ 20 .\-L>f yn\nt\ oi1a-^^L»o qi ■y..noLJi "^^JU ^f iS ^^Jb^ IS^ «isJo |i t^ I <«^ > ; j} g ^^\ j-^i^i me tn oratione, ecce vir Gabriel, quem antea videram, celerrimo volatu advolavit et venit de caelo, et accessit ad me tempore sacrificii vespertini. Cumque venisset, lo- cutus est mihi diantque : Daniel, nunc egressus sum ut docerem te, et intelligeres. Ab exordio orationis tuae egressus est ser- mo; ego autem veni ut indicarem tibi, quia vir desiderabilis es. Intellige ergo sermo- nem, et animadverte visionem : Septuagin- ta hebdomades immorabuntur super po- pulum tuum et super urbem sanctam tuam, ut consummentur praevaricationes , et fi" nem accipiant peccata, ut remittatur ini- quitas, et adducatur iustitia quae est ab aeterno, et compleantur visio et prophetae, et usque ad Christum, Sanctum Sancto^ rum. Scito ergo et intellige. Ab exitu ser- monis usque ad reaedificationem lerusalem et adventum Christi Regis, hebdomades sep- tem et hebdomades sexaginta duae; et rur- sum aedificabit lerusalem , et vicos et pla- teas eius, usqus ad finem temporis. Etpost hebdomades sexaginta duas occideturChris- tus, et non erit ei; et civitas sanctitatis dis- sipabitur cum rege venturo, et usque ad fi- nem in vastatione, et usque ad finem belli sententiae desolationis. Et grave reddet foe- dus multis hebdomada una et dimidio heb- domadae, et abolebit hostiam et sacrificia, AB] — 17 Air «adjM^. Ego cum Wright ^ow^^ conieci e c. 880 , 1. 2». — 80 A «iLa^do. . 28 A o^. — 86 B )2^«9- 879 APHRAATIS 880 et super extrema abominationis vastatio * . 10. Considera autem, carissime, et intellige orationem quam protulit Da- niel, et visionem quae ei aperta est. Completis septuaginta annis desola- tionis lerusalem, oravit et confessus est anno primo Darii; cumque delicta sua et delicta populi sui Israel confes- sus esset, ad eum accessit Gabriel, orationum susceptor, et ait ei : In exor- dio orationis tuae egressus est sermo^. Sermo autem ille qui in exordio oratio- nis eius egressus est, significabat cap- tivitatem Babylone reversuram. Sed etiam cogitabat Daniel quid populo post eius reditum eveniret. Idcirco dixit ei Gabriel : Quia desiderabilis es, indicabo tibi quid populo fiet in fine dierum. /n- tellige ergo sermonem, et animadverte vi- sionem. Septuaginta hebdomades immo- rabuntur super populum tuum et super urbem sanctam tuam, ut consummentur praevaricationes , et finem habeant pecca- ta, ut remittatur iniquitas, et adducatur iustitia quae est ab aeterno, et com- pleantur visio et prophetae, et usque ad Christum Sanctum Sanctorum. Scito ergo et intellige : ab exitu sermonis usque ad reaedificalionem lerusalem et adventum Christi Regis, hebdomades septem et heb- domades sexaginta duae; et rursum aedi- ♦ JLL. li^; M^'^ :\JJ;^ (O w^^ " •-a^ » »i Jl/ |li » •% % y/L^cd-i :oJj| oiia^j \±^, ^ljLti oJLaf o^ ; f Pf .*oJ :|^>.JL» ^foi^fo M^J^ ^. .41 f * ^ %^ * ' ♦♦ 15 p r p r ^.^♦a-o; |K ^ n \ p f I A. Cfc \ik :^9oK-jJb ^iOdoM :wflo ^Ka I \a^to | \^i Al^j . 1 ^ ILAa^v [ILaii^v ~ 17 A add. o^ [^U- — 26 A |«*^ la^. _ 27 A om. ^;to ^&»- » Dan. IX, 20-27. — 2 Ji,, IX, 23. 881 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 882 r w -ii Ujl \ ?-■- 10 ^ \ r.lf M«^? JlL^S :e»jk \LA.JL&lA, U£rA |I^-^ )-^ ij-£v^ i^i^; ^^<»^ ./IjL,: ^;^ jK .. ^f ^^..jL^s ♦jLl. JI^; JJll» r i^ *^^ r. W ^ **y K4 P 4 M^! :t^/o .J-^KJb.^ i s»^JLo )\iL ^ \Llxx k^:^ ^i,'^^ aUs vs^^o:; ^ jio^ ^^ o^ 20 :JjL^ ...eiSJi^JjLA a.acLJ& JuS-:;f ifo N^ ioi.^ » N. .? V r r Mo a^;( .y v>ft f t jio :J.j;iM PM U^o ^■\.ii,io vOLaj» v^o^ oooi jliJbe^ J^^>^: :J /^i J-Sv.Sj^ lo 01 ■.JV.> ^^L^U J-aLiio iL9] — 4 A o$i. _ 13 A add. ^o«i [^* » Dan. IX, 23-27. ficabtt lerusalem, vicos et plateas eius, usque ad finem temporis. Et post hebdo" mades sexaginta dua^ occidetur Chris- tus, et non erit ei; et civitas sanctitatis dissipabitur cum rege venturo, et finis eius in vastatione, et usqus ad finem belli sententiae desolationis. Et grave reddet foedus multis hebdomada una et dimidio hebdomadae, et abolebit hostiam et sa- crificia, et super extrema abominationis va^tatio * . 11. Dixit igitur ei : Septuaginta heb- domades immorabuntur super populum tuum et super urbem sanctam tuam. Sep- tuaginta hebdomades quadringentos et nonaginta efficiunt annos, inde a tem- pore quo Daniel oravit, donec excidio suo ultimo lerusalem desolata est, ut non restituatur unquam. Dixit quoque : Post hebdomades septem, rursum aedifi- cabit lerusalem, Postquam enim capti- vitas per Esdram reducta est, coeperunt- que templum aedificare ; a diebus Cyri et Darii posuerunt templi fundamenta, et sub diebus Darii et Artaxerxis cete- rorumque regum Persidis, ab hosti- bus prohibiti sunt, qui eos non sinebant aedificare et complere. Sensum autem sermonis tibi detegam. Ita enim apud Zachariam prophetam scriptum est : Yidi candelabrum , et septem lucemas su- 883 APHRAATIS 884 per illud, et ora septena lucernis\ vide- licet quadraginta novem, quae sunt hebdomades septem. Additque in ea- dem prophetia : Hoc est verbum Domini de Zorobabel : Non in exercitu, neque in robore, sed in spiritu^. Supra autem dixerat : Manus Zorobabel posuerunt fun- damenta domus istius, et manus eius perficient eam^, Igitur dies universi, a tempore quo templi fundamenta posita sunt, donec perfectum est aedificium templi, quadraginta novem anni sunt. Habes septem hebdomades ex septua- ginta; atque haec est visio candelabri habentis lucernas septem, et ora qua- draginta novem ; et ecce verbum Domi- ni quod de Zorobabele factum est. Qua- draginta ergo et novem anni sunt; et post septem illas hebdomades aedifica- tionis templi sub diebus Zorobabel , ha- bitabitur lerusalem hebdomades duas et sexaginta, seu quadringentos triginta et quatuor annos. Quare vero dixit su- pra : Septuaginta hebdomades immorabun- tur super populum tuum et super urbem sanctam tuam*^ cum infra ponantur sep- tem et sexaginta duo, quorum summa est sexaginta novem? At infra dixit : Post hebdomadem et dimidium hebdoma- dis, abolebit hostiam et sacrificia^. Ecce f r .\Jm^ jo jL^ j e^^.^i^ij ^ st VI / miiff y^ IL VXl i :^.^>«.s ^ j ^ oii» ooi JJ^ ;<^ouai»aa JJLaXo ^ Ar>}/e .^^^;^! ^ J^f U^ J-^^i jl^ oOAi, ^^:bAsI JJL^ ^ p '.^j ^it r ^r ♦ ^ y v^ a I «if ^ IJi fOj <> Vfl a 'M p r r 4 •rf ••? $/o ^^^k:^ jj-^o^i/ ^^^, :pef '^i:^ ^ J lv>V ^o .K-mK\ > v>r> :^^{0^ J^>^t-^ U jbwi^ ^ Jlf x|xaIo ^Ka ^^oj^ :; J^ ,\-UsiLM \i df '^^.^ "'» ^fJ ' " vio»^ 9l r ti 26 A "^M^ "^^. — Ih. A Ua^AOo. » Zach. IV, 2. — * /^ IV, 6. — « /ft. IV, 9. — * Dan. rx, 24. — */ft. ix,27. 885 DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 886 r 0001 J V JLA ^ 5 ^^ %tt.^f ^Wa^ .0|£au»j O^ol 10 P r 2 ' ^ ) JA, ^v>6 .[li^ 1 \ v^ ^ ot->>^»» ^ jip» alfo • - - --^- " vtt.^Lau^f l^» :j|doi^ ^^ |lft i\V> K-o_fla^ 15 ^^^ QiJL^ i^ljo ^Ui K^ '^.^{-M.2/ sfiJLd v^OI^ O^sLio lyOi^ ^ :) t ■>. v; ji,5 Ml^»: jlj o^ )-MV-» .)! < ..^^;a:i->t^ 20 01 y^n m ^;lo )-a^-:; oiS^ JLte|o ^U :)lij Kkaf )lLiL^' ?i ^ • ^^ i^^u^iADO P . ^' ^cL^Upk oil o^K^ j ,^ lA u\ hebdomadem unam de septuaginta, eam in qua cessavit hostia. Has autem re- puta velut septuaginta annos illos per quos Babylone remanserunt, quiescente terra in captivitate sua omnibus diebus desolationis suae; et inde persuasum habe Christum post hebdomades illas venisse et occisum fuisse , ut impleantur visio et prophetae * . Illud etiam lacob pa- ter noster praedixit , ludae benedicens : Non recedet sceptrum de luda et legisla- tor de pedibus eius, donec veniat is cuius est regnum^. Itaque persuasum habe, carissime, et intellige hebdomades fi- nem habuisse, visiones et prophetas defecisse, et regnum a luda avulsum fuisse, Ecce namque desolata est leru- salem, dispersus est inter omnes gentes populus eius , et sedent filii Israel abs- que sacrificio et absque altari ; et donec sententia compleatur, lerusalem depo- pulata iacet in vastitate. Vinea direpta est et protulit spinas'; utrumque vitis ramum consumpsit ignis*; diruta est saepes vineae, turris complanata, et tor- cular eversum. Argentum reprobatum est^ nullumque usum habe|j|it. Conscri- ptus est ad lerusalem libellus repudii*. 12. Porro brevem hanc institutionem ad te scripsi, carissime, ut defensio- AB] -.4 1? OMSio. _ 7 B Uaxo* — Ib, A 3{o. -. 14 A |oio- _ 17 B U^j- > Dan. IX, 24. — « Gen. xlix, 10. — 3 js. y, 2, 5. — * Ezech. xv, 4. — & ler. vi, 30. — • /6. iii, 8. \ 887 APHRAATIS 888 nem possis exhibere quando respondere oportebit, et audientium mentes con- firmes, ne seditiosis illorum argumen- tis obsequantur. Illi vero suasionem non recipient, nam convincit eos Scri- ptura neque audire nec probare Deum omnium misereri. Adversus eos enim dixit : Populus iste labiis me honorat, corde autem suo longe est a me*. lere- miae autem dicebant : Sermonem quem locutus es ad nos in nomine Domini, non audiemus ex te^. 13. De his Danielis visionibus, ca- rissime, quantum adsecutus sum tibi scripsi. Verumtamen noveris, post- quam aperuit Gabriel Danieli quae es- sent populo ventura, tunc, anno tertio Cyri, verbum revelatum esse Danieli, et verbum verum dicit; et magno conatu intelligebat visionem^. Dicit adhuc : In luctu comedi tribus hebdomadibus die- rum. Panem desiderabilem non comedi, et caro et vinum non introierunt in os meum*. Animadverte anno tertio Cyri vidisse Danielem visionem illam, die vigesima et quarta mensis primi^ ^ qui est nisan, anno secundo postquam vo- cem ille transmiserat in regnum suum , ut in lerusalem captivitas revertere- tur*; anno autem primo Darii, filii ' "'f ^ jio ^tJal* ^; eiL&$i ^OiJoi ♦! \ i^%\n yfirn n\ «*ft\ |.i^Kj » :o^ » ■(v»f l-J^iPo .»« I v> v,->/->r. ^jLaf{ |o>^ ^^ "^ 9 Y y ^.f^ otao».^ .ftf^f \^ ^ ]*'\ ^ ;^ ts |.Ja^K» v^, pe fo ^f /i{\ ojk .M^y-ji^ l^ ^K^ i^' jl , .^v; |Lil iL»iL» oi^ KJooif :-,^fo ji |i^$; I^Ao :^^CMaI; M:^ 20 "^ j K. .vi ■r.o K ff> -;o :KjLj>f \J^\ y»^> PA |i>-5 ^i-iil Iv- Sfc m nJ OQ|9 I n lOfc O 1 mV n ^ v-^V^^^^JkO r r K ?> / cnlo *^\ v> .^.OM^^O^i _ iiA^{^lMa. — l4l?^[ov- — /6. A add. "^p^^oii. — 80 B ptA^v -.eAHi » Is. XXIX, 13. Matth. XV, 8. — « ler. xuv, 16. — » Dan. x, 1. — */6. x, 2, 3. — * Ib, x, 1, 4. — « Esdr. i, 1. 889 DEMONSTRATIO XIX. - ADVERSUS lUDAEOS. 890 f> y :i oo otfa to ^ jL-Sj,r,K.v>t ^][ jif xjfA i\ v; :oiS v^'f t_5 yJL^ckA ^iLtif 15 :^v^ .oiJa>^]fo ^f<^n\<;;\ J^ jla^Ja»^^ ^ ^;f ^ J^ J' - < ^v I ,^.^ ^^* 't y 25 jif; yJi :oif.iJ.^ jLcoft ,^ JL^ JJLaJ 6oi; :J.,^f jloJX^t^* :t-^/ ^^-A ioiO .\y-^ jidf, «2^ ^ j^ ^ oou ji$/. Assueri, oravit in conspectu Dei, pe- ractis septuaginta annis, ut comple- rentur sermones leremiae. Et sicut res declarat, unus fuit annus regni Darii Medi; nam cum occidisset Baltassar et pro eo regnasset, non diu regnum suum administravit , sed accepit eum Cyrus Persa. Quare autem primo Da- rius regnum suscepit? Profecto, sicut nobis videtur, ut adimpleretur visio quam Daniel Baltassaro interpretatus est, dicens ei : Haec est interpretatio sermonis lectioque scripturae : Mane, Thecel, Phares. Mane : numeravit Deus regnum tuum, et tradidit illud. Thecel : appensus es in statera, et int)entus es minus habens, Phares : divisum est regnum tuum, et datum est Medo et Per- sae\ Ideo obtinuit primo Darius re- gnum, ut visio compleretur; post eum autem accepit illud Cyrus Persa, in plenitudine septuaginta annorum, quando oravit Daniel , ut captivitas per istum reduceretur. Sic enim de eo Isaias prophetaverat : Iste aedi/icabit civitatem meam, et captivitatem meam dimittet^. Et ipse Cyrus ait : Regnum terrae dedit nobis Deus, et praecepit mihi ut aedificarem ei domum in lerusalem quae est in ludaea^. Vide itaque Da- AB] -. i A >^;)l. — » /1 uo). -. 9 B om. )1{... Uaf. ^ iA B oM-m [|i-m- — 16 A |t|ML>aa. /6. B IfiALMd. -. 18 A om. uod. _ 26 A «^ [^. » Dan. V, 25-28. — « Is. XLV, 13. — » Esdr. i, 2. v 891 APHRAATIS DEMONSTRATIO XIX. — ADVERSUS lUDAEOS. 892 nielem postquam oravit ieiunium ideo servasse, ut lerusalem septuaginta hebdomadibus habitaretur; postea au- tem, vastata est, et in desolatione per- manebit in aeternum, donec sententia compleatur. Explicit Demonstratio adversus lu- daeos. '• ^ .^ * oii^. ;Li .yoLM^lLsc^ 4 -f^ ♦ pfioiS '^b.lx)^; IILqJ £ob^ AB] — 7 AB om. lfiua«*L. — Ib. A add. OAiaftijM^ ^ oqd )o^^' ^*^U "^ [Moow** Ix^',^"^. \LaJ. DEMONSTRATIO XX DE SUSTENTATIONE EGENORUM ;»«^ ♦f V^/ Odlo .^«>MAf ^0« Jl /'^> OJOIO ji -> n V) J^oj oJ^j :| / ^ I 6oi y v> .A JJ-aI ^ :j^ :yL^ '^ J /fmnjio :J ! ft i^N 10 jio t..oio . m^lo \jdJiS |>^ ^i Jo jSlj J^fvi ^J J5A il, J-L^' otlo n 1>j %40ia^t-A J^/(0 ?• .^ ••_ ^* .^^ 15 ^ $oi/ 1. Magnum et laudabile est donum illud, si inveniatur in homine prudenti, ut indigentibus de labore manuum sua- rum largiatur, non vero de rapina alie- norum, sicuti dixit Deus per prophe- tam : Haec requies mea : reficiie lassos; atque haec est semita eius qui oboedit^ Iterum dicit propheta : Hoc est ieiunium acceptum quod diligit Deus : si fregeris panem tuum esurienti, et peregrinos in- duxeris in domum tuam; cum videris nudum operueris eum, et filium carnis tuae non despeooeris^ . Et qui haec egerit erit velut paradisus exsultans^ et sicut fons aquarum cuius undae non deficient^; et pra^ibit ante eum iustitia eius, et in gloria Domini colligetur* . 2. Moyses etiam, propheta magnus Israel , monet atque praecipit de paupe- ILB] — 10 A ,9o- » l8. XXVIII, 12. — * Ib. LVIII, 6, 7. — « Ib. LVIII, 11. — * Ib. LVIII, 8. 895 APHRAATIS 896 5o| Ri yM^u> \ : \ jh-jo vi^-^i i ^fjL- hSl ,^j Jjij ribus , egenis , hospitibus , advenis , pe- regrinis , pupillis viduabusque : Qtuindo messueris segetem tuam, non absolvetis agros vestros; nec si oblitus fueris manipu- lum, reverteris uttolla^ illum ; sed paupe- rum, advenarum, pupillorum et viduarum erit. Memento quod et tu ita fueris in Ae- gypto\ Et addit : Cum vindemiabis vi- neam tuam, non colliges racemos post te; nec cum excuties oliva^ tuas, investiga- beris a tergo tuo, sed erit advenis et egenis qui sunt in medio tui^. Cum autem haec feceris , benedicet tibi Dominus Deus tuus, quocumque manus tuas extenderis^; et comedes vetustissima veterum, et vetera prae novisproiicietis*. Et iterum ait eis : Ecce introducam vos in terram bonam et pinguem, fluentem lac et mel, terram cuius lapides ferrum sunt, et de cuius montibus aes exscindes^; terram in qua oculi Domini sunt a principio anni usque ad finem eius^\ terram ubi absque ulla penuria comedes panem''. Et quamvis bona et pinguis terra illa fuerit, non deerit egenus e medio eius*. Rursus etiam monuit eos et dixit : Sex annis seminabis terram tuam, et colliges fructus eius. An- no autem septimo arabis eam et deseres illam, ut comedant ex ea pauperes qui sunt in medio tui; et quod reliquum fue- AB] — 2 A add. ot^ [pe{. — 4 A l!d{. -. 6 A om. ^0^0. — 10 A ^6I|. _ 13 A to»X. -. 14 A ^«•{. — 16 B om. ^o^ pe{ ooi.o. — 2» A add. m^ [6^9. » Deut. XXIV, 19-22. Lev. xix, 9; xxiii, 22. — « Deut. xxiv, 21, 20. — * Ib. xxw, 19. — * Lev. XXVI, 10. — 6 Deut. viii, 7-9. — • Ib, xi, 12. — ' Ib, viii, 9.-8 Ib. xv, 11. M^ M^ ^ iL»fo :^4..»k:L^ K^ I (^ hJl «f, '^iU .JScM «fo :ylhs.a^ '^i i y^^ h4 jrnAvfN;; JU^ iSau i! :^1 «fiii; MJbj: "^^Jlo :^^^ hJi i jl •v: jijvi o»^M? Uii :M^o j-^l^ Ml;]^ :1LJLJLi ^^Att»! ci.^1^ ^o oUt ^ CU^ l^ M^ ..oiiLSl 20 :|L4J^; oif'. .-^N 1-^5 li.^; >^^ji |fA 1 4 m vf -> ji; |j:$i iaaio M4 UiA ^ J ^^.A .01^ ^ li^o^ v^ ]i :v^|j:;i :oiiS:SLS: "^AMuio ^$/ ^ifi ^ 897 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 898 n5 5 JlLi jo m .^ t ^ ■ yA ft ^ fti! ji .l^ouJ I r ■; m vf \ jf ;^ »<>» ^JLl^;/ ii ji , \ f y % ji ji -> y *. 10 rit edant bestiae agri * . Haec etiam dixit eis : Anno septimo non putabitis palmites eitAS, et quod sponte nascitur non colli" getis; sed pa^uperum erit^. Quoniam au- tem eorum noverat pertinaciam, ait illis : Quod si dixeritis : Quid comedemus anno septimo, si non severimiis, nec fru- ges collegerimus? Vobis, inquit, bene- dictiones mittam anno secoto, et faciet fructum trium annorum, videlicet sexti, septimi et octavi ; et comedetis de frugi- btu [anni] sexti usque ad annum nonum*. '^! y.liS^ ^^ ^^ ^ ^ jo :|iL.XLMlfo ^i .< / ->ifo lijLKjtf »|i. ^ >. ./. ^i ji ti\ 1.^ iLjLiJ^f oiL^..^ vp^llo f -^ lC^j '.^} ;5,y Kj:jLl^5 .5 Ofcioal V^ jif :l^ ji yk^ I^Jj |4iji ^-ii. IPJ ii c^l c^ o5, t^ ''^-^oe .loL^^ y,,»\\ ISoMo 20 /la^f ofpi^l-» ^eiL^KJ | f 4 m v»o ^ o( :oMbflj yk ^cSia/ ««oiSi)/ ^^>^> ii oi^ \.LLJa iLieu )u:^m.JLjS ^eu^/o 3. At accuratius eos monuit : Merces mercenarii apud te non pernoctabit*. Sed eadem die da illi mercedem suam, ne clamet contra te ad Deum, et sit super te peccatum^. Nam si merces mercenarii pernoctet apud te , eademque nocte ani- ma tua abs te auferatur, pauper mer- cede sua fraudabitur quae apud te est, pro qua seipsum tibi tradidit ; vel si mo- riatur iste , mercedis eius exactorem hic non invenies cui retribuas. 4. Sed David etiam de pauperibus et egenis, pupillisque et viduabus curam suscepit, et praefectos super omnem Is- S3B^U. » Ex. XXIII, 10, 11. — - Lev. XXV, 4-6. PAm BTB, — P. L T. L — 3 /6. XXV, 20-22. — */6. XIX,13. — ^ Deut. XXIV, 15. 29 899 APHRAATIS 900 rael constituit , qui pauperes alerent at- que sustentarent. Psallens autem et laudans coram Deo suo , beatos praedi- cavit eos qui nutriunt pauperes. Ait enim : Beatus qui prospicxt super ege- num; quia in die calamitatis liberabit eum Dominus. Dominus servabit eum et vivificabit eum, et beatum faciet eum in terra, et non tradet illum inimicis eius, et in morbo fulciet eum super lectum doloris eius\ Et rursus in alio psalmo dixit : Dispersit, dedit pauperibus, et ius» titia eius manet in saeculum^. Scriptum est etiam : Qui dat pauperi, Deo foene- ratur*. Dixit adhuc : Fac eleemosynam, et repone thesaurum; melior enim erit tibi cunctis thesauris*. Et iterum scriptum est : Da Deo ex his quae dederit tibi^. Et animadverte quomodo ille qui iusti- ficat, ab egeno dignetur accipere, ut egestas sua ab egentibus expleatur, dum vivunt. Poterat ipse prorsus pau- per non esse ; verum ita egit, ut ab eo merces pauperum, quae per hos de- fraudata fuerat, a divite erogaretur inopi, qui ubi acceperit , Domino utrius- que gratias aget. 5. Et Dominus lesus, manifestatio- nem exhibens iudicii diei novissimi , se- rJLipo i.^oia-^^AJ JKju^; l-^^^aJL>; 5 ojk ojl^ .>gn.>»?»r> Mii^ Mpoo u^\i^\^ ..oici.^^cC^' jio \L\U oiLaii^9jio :JJla :|^K-^;a^o :|JL>,J ii^, r^l oiio .^xla> ^ ^ yk \^ ^ ooU, l^ ^ USi o5i :o.^ 15 ' »r "' ;;*♦ 1» 9 9 r ) ft /lrt> ViSici^} v^ r ^ • n 1^0. _^ If^, l^ M :|5o»_J i tJL»f otia^ ^ I n/Tn>f v^oiL^a^i o m VI \ ♦ v^fif )(^ )i^ 20 25 ^>a^o ^ ^ :)^ )JoaIj )Jij; Ai?] _ 1 B iudicanles ^^ [^f. _ /6. A ^^3-mo- _ 2 H ducens ppo [po;^. _ tt B oo^f* _ t2 A liaooa^. — t» A OQio roQD. _ Ib. A fiu^ f ooUv _ t6 A UojixnM "^aa rU09l.M ^^a^« • • • • » Ps. XLi (xl), 2-4. — 2 pg. cxii (cxi), 9.-3 Prov. XXVIII, 27, et xix, 17. — * Tob. xii, 8. - ^ Ib. IV, 7. Cf. Prov. III, 9. 901 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 902 r 7k v^ 9 9* ' \JS^^£kO ;%> I feJ^ iT fti/o K.1^001 JoiSo K^ooi j^^dtts/o ; wUu&K * -^ \ /o K2ooi ft K.»^ ; wuJ&ip^tto loival/o ;v*JLf&KiL£so s^t ^OI ^ JL-O^ ^l ^SA <^ ^; V^^ i^^ /« I »lfo .^1, ^ V » v^l^ Ji ^^; '^v^ ;.^iLM^ ^i-\f 1? ■':\ paratis et statutis [hominibus] a dextra et a sinistra sua, benignitatem iustis exhibuit , eosque vocavit benedictos Pa- tris sui, qui regnum eius possidebunt, quia pauperes sustentaverunt. Ait enim his qui a dextris eius erant : Venite, he- nedicti Patris mei ; possidete paratum vobis regnum ab initio. Esurivi enim, et dedis- tis mihi manducare; sitivi, et potastis me, nudus eram, et vestiistis me; hospes eram; et collegistis me; infirmus fui, et visi- tastis me; in carcere eram, et venistis ad me. Tunc iusti illi, significationem verbi Domini non intelligentes , responderunt et dixerunt ei : Quando te vidimus, Do- mine, in hac inopia, et ita egimus tecum? Et dixit illis : Quidquid fecistis uni ex his fratribus meis pusillis, mihimet fecis^ tis. Conversus autem ad eos qui a si' nistris erant, ait eis : Discedite a me, maledicti, in ignem illum, qui paratus est maligno et angelis eius; talia enim mihi non fecistis. Tunc ei responderunt et ipsi qui a sinistris erant, dicentes : Quandonam te, Domine, vidimus in uno ex illis, et tibi non ministravimus ? Ait eis : Quod non fecistis illis pauperibus, nec mihi fecistis * . Et iusti qui Christo in egenis servierunt, introierunt in vi- tam aeternam ; impii autem in ignem et AB] — K A ot;.©. — 13 A Ijma f^W -6w»/ >,;^» — 16 A ^o^^ [U>>v — 18 A om. ui-ae. — 19 A * Malth. XXV, 32-45. Cf. Praef. § 11. 903 APHRAATIS 904 OAJvi ji; ''^ ) 4o t ,> ♦^ o^ V*^/ .»« vtm^li/o w^Aa/o <».i,>/jUL/ ^ J.^ li^ l^ s^ ji; :|^ K^; ^e^ U^ :^JUo ojL y/.\J! ♦V^ j |etk|io IJLL^ oik;oU! tenebras abierunt, quoniam Christum in pauperibus nou aluerunt. 6. Iterum in alia demonstratione lo- cutus est de divite qui spem reposue- rat in possessionibus suis, et fruges multas de terra sua coUegerat , et dixit animae suae : Ecce multa bona tibi re- condita in annos plurimos. Anima mea, requiesce, comede et perfruere. Dixit au- tem illi Deus : Stulte, ecce hac nocte animam tuam repetent a te, quae autem parasti cuius erunt? Et post haec dixit : Sic est qui thesauros sibi recondit, et non est in Deo dives * . 7. Aliud etiam nobis ostendit exem- plum in divite illo, qui bonis suis oblectabatur, et fuit finis eius in inferno. Pauper autem iacebat ad ianuam eius, appetens et desiderans implere ventrem suum de his quae cadebant de mensa di- vitis illius^. Dicitque : Nemo illi dabat. Et ibidem ait : Canes veniebant et linge" bant ulcera eius^. Porro dives qui bonis delectabatur est populus ille qui man- ducavit, et impinguatus est, et recalcitra- vit, etoblitus estDominum\ et maledixit Deo, sicut scriptum est : Locuti sunt filii Israel contra Deum et Moysem^ ser- mones indecoros. Et vocavit eos Moyses divites , dicens contra eos : Quis est po- jlB] — 1 A ^o*«^o- — 16 A o*l«o- — 18 A uQnoYofia. — 2» A uo^o- ^ Vi B |;«6w^. » Luc. XII, 16-21. — 2 /ft. XVI, 19, 21, et xv, 16. — 3 /^. xvi, 21. — * Deut. xxxii, 15. — * Num. XXI, 5. 9 - ^ ^ ?». r ^ •> VI ifi ^t/} ^ l^ l-^f I f^m^ ^'^^^ i^ JLmlJ« \^T r.K V)«> l^ ojLjo otJkfi n j; :^fo .IUKJ: oSi; oijiK^ I ^\n> :^i -t^fo .0(1 l^ li^ ...oiaL^ ^ ty ..<»,o o&i ^/ ooi moioK^ |Ki.>^,a VI m ^l/> :o.:Kj>f ^l \iSi «l^jo l-s^^ '^ I& N^ "^ilm^ OlJL» ope f ; ^l ^l oipiS/ oiS^ v^^tm ) v^ \ pulus ad quem Deus suus appropinquat I £. ^ Plsklsf jj:;jj ^Jbo/ ^JlJ: *^''''* ^'' = ^''' ingrediemini in te,ram ^ * • " p Chananaeorum, et hereditabitis eam. In~ troibitis domos quas non aedificastis , et vineas et oleas quas non plantastis, et jl} jh ^m ft *i I ^ i^^^J^ yoKdp jlj cisternas excavatas quas non fodistis, \^h^l > /\ ^(o :y^l^ ffi ii et comedetis, et saturabimini , et deliciis a I t* %S\ ^^ \^* v>>ff>o y > >fii» quando Corpus eius tollunt ponuntque 0 V^oiAfiul [i^i yOj/ I ^^^ ^''^ V^oi coram oculis suis. Hi sunt canes avidi s^N^V fi ^L M>.^^Ni?V /v^ ^ jlo appetitus, nescientes saturariy nec valentes %Mb ) 4\-.5 ,_-JLSi? ^i— ilf .^ latrare^. At enim vide canes illos qui JiP^ ^ ,, ^r 4 %. \.v f' ulcera pauperis istius lingebant , avidos lodA^ OOI9 igioi>.oi\ v^^mNV); f non fuisse, nam si tales exstitissent. :oooi t ?v^^ o^/f "Wk,^ :IJb^ oooi ,. . . , i i - ' *• ^ ' divitis mensam, non autem lambenda ^ jio o&i x^X^t^^K^ It^^! oi»Ka^ vulnera concupiissent. De illis autem \^\ y^ouSjbxo J \ mO i fi *> M \ vvS> propheta dixit : Canes sunt quorum avi~ jlo ^^oMLflu \j^9 yOi/ I ^Xg^i «I /^ i da e5^ anima, et nesciunt saturari*. Et AB] ~ 8 H U»U |i«90 |a««I Wo^* — 17 Aom. oow^tN- — «3 A u«ajlftj.. — 2is A uqdo^o^Si^- > Deut. IV, 7. — « Ib, VI, 10-13. — ' Is. Lvi, 11, 10. — * /6. 907 APHRAATIS 908 David ait : iMtrabunt sicut canes, et cir- cuibunt civitatem ' . 9. Sub fine autem historiae dixit : Factum est ut moreretur ille dives; sepuU tusque esty et in cruciatum coniectus. Mor» tuus est autem et pauper, et portaverunt eum angeli in sinum Abrahae. Elevans autem dives oculos suos de medio infemo et de tormentOy vidit Abraham, et Laza- rum in sinu eius, et clamavit voce magna dicens : Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut veniens auxilietur mi- hi, et refrigeret linguam meam ab ardore quo crucior valde. Dicit ei Abraham : Fili, recordare quia recepisti bona tua in vita tua, et Lazarus mala sua. Hodie rogas eum, ille autem te non adiuvabit, quia abyssus magna est inter nos et vos, neque ex vobis possunt ad nos venire, aut de nobis ad vos. Et ait : Alioquin, rogo te, pater, ut mittas ad domum patris mei; habeo enim quinque fratres. Eat, et tes- tetur illis, ne peccent, ne et ipsi veniant ad cruciatum hunc. Et ait illi Abraham : Habent Moysem et prophetas; audiant il- los. At ille dixit : Non, pater Abraham; sed eat aliquis ex mortuis ad eos, et pae- nitentiam agent. Ait illi Abraham : Si Moysem et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis ierit ad eos credent ei^. Ut superius dixi , dives ille est populus ; 9 ^ y* r f M OOI ^/0 r : |.Arf^uJ. ^ee "'^A^ ^^^ It^^ «^ '^;>o^? ^l :pe1o )Mi^ oi{JS wufpj }i\j* i}^^ i;io sS^ ^ ^ i^jJAo yv : r.-y yLLj iio oO^ K^ ^' te yo li iv> jlo yoaiM i -^-•* ^ Ul \^>^lii\^ :o^ po1 ^'^\J^ :^f K-^ 5faf jio ^ioi^ ;oLa-i MM -^^ ^ ^ .Jaftjj J_i^o JKlie ^ ^l M^ ii '.^1 ^l y[ :^e^{ o6^ pe/ .^laJ[e «^oiIa^ £ \jj/ J jLf :^^b^ ii J^ialo Ji^ Sbe vfiiU^^jij; jii^ ^ AB]—tB — 8 A 0M~a [waaM. — 0 A )o>U{. — IS A PfL{ r>e».. — SO A 1« » Ps. Lix (lviii), 7. — * Luc. XVI, 22-31. 909 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 910 eSi l^hS J^f "^^ ^; yJi .01^ ^mstoll ^]bCs.^o«; :pef |^JL^^& 5 .^$Jb^ cOjLlAjx^ ^KiJi y^hS :|( 1K > ooi K .^ V» :t-^/to 10 • -yr *^ -^ ^-^ :|^ Mi-^ yL^i^; ..oiof^ vioiis^/» .Jl^/ JJcut J-;^; ^ioCbk »iOi„»t ofo .)-aftaea> ^e» )-2a^ ) r ^^«^^ v^f lUf :i-^/ )-^ ^e^ w^^-^^'» jo :) :.',.rX\!> ^ojoi; 15 Ifeua^* ^ :yioilaa( llo^ail; ).^Ai^ k-» •, ifi vflf llijM ^ ) i^Jt^U K^)-^ o^lf ^i; hk ir, \n )-JLa-flft^ VL^ ooi «df 20 yjj .^oi^l, oug^ )ijbe ..01^:^0 ilo ^p^ -01^^; :j>c^' i^f; \ii^ ^^ ..-oii^J )i.ji )i/ )^ 0001 ^^^i^ i£Hvr |£jbo oh^ I4:^ji :p. «j>o |-«a> ^oa>a ) ^y^r^ ) i; ^ "Mfo :|x>> liiLAft o^ If^ |.&j:& |.^fo |J:|;:Lifo |J;r 25 ?^ • . p JT ^ peccent. Respondit autem ei : Habent Moy- sem et prophetas : audiant illos. At ille : Eat aliquis ex mortuis, et paenitentiam agent. Notum est populum illum Moy- sem et prophetas non audivisse, nec lesu, qui e mortuis surrexit, credidisse. 13. Scriptum est quoque peccatoris delicta eleemosynis deleri , ut dixit Da- niel ad Nabuchodonosor : Peccata tua eleemosynis redime, et iniquitatem tuam misericordia pauperum\ Et filiis Israel ait propheta : Pro eo quod percussistis pauperem, et munera selecta tulistis ab eo, domos quas aedificastis quadro lapide non habitabitis; vinearum exquisitarum quas plantastis vinum non bibetis^. 14. Nunc vide Deum ipsum pauperum curam gerere. Dicit namque Isaias : Egeni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt; et lingua eorum siti aruit. Ego Do- minus exaudiam eos, Deus Israel, et non derelinquam eos; pro eo quod aruit lin- gua eorum ob penuriam aquae , aperiam in montibus flumina, et in medio campo- rum fontes, et dabo in deserto cedros, ct spinas, et myrtum, et arbores oleosas, et ponam in planitie cupressos decoras pari- ter^. Egeni et pauperes qui petunt aquas et non habent, sunt populus gentium; aqua autem est doctrina Scripturarum AB] — 8 A )&09p. -. 11 A li^imviN. _ 12 A spoMM. — Ib. A IfiC^^Ilmd^. _ i» H om. ooi. 21 B «^S. — 23 A U;^Io. — /6. A \m^O' — 24 A om. U'<^f m^/o- » Dan. IV, 27 (24). — « Am. v, 11. — 3 ig. xl,^ t7-19. 915 APHRAATIS 916 Sanctarum. Lingua eorum sitiens erat a laude. Et cum dicit : Aperiam in mon~ tibus flumina, et in medio camporum fon^ tes; montes et campestria homines sunt magni atque pusilli; et ex eis flumina laticesque manarunt. Cumque addit : Dabo in deserto cedros, et spinas, et myr- tos, et arbores oleosas, et cupressos decoras in planitie; desertum gentes figurat, quae velut desertum aridum quondam fuerant. Cedri autem, spinae, myrtus, et arbores oleosae aunt sacerdotes po- puli , cum foedere sancto , decori in ra- mis suis instar arborum earum, quae aestate et hieme, speciosae frondibus- que densae permanent. Et ponam in planitie cupressos decoras pariter. De in- fimis hominibus egressum est verbum et doctrina Spiritus , cuius fragrantia ut cupressi pulcherrimi suavis est, quem- admodum Apostolus ait : In omni loco bonus odor sumus Deo ' . 15. Adversus lob autem loquebantur amici eius, cum ei conviciarentur in tentatione eius : Quare hoc accidit tibi? fortasse viduam dimisisti vacuam, et bra- chium pupilli comminuisti; aquam lassis non praebuisti, et esurienti substraxisti panem; pignus pupilli abegisti, et bovem viduae oppignerasti. Adest vir gui seminat ? ^- 1 • p* \lSUJi JL»f; '^t^ .|J If^ :M^^ \Li^ o^ JU^ \^i sLjI UUl old iLi£io .\£aS^o jUioiJ v^ouio oi^o ;|Ti«*Svio M:?^fo JM J^^^fj :V^'fo J^!0i U«^ J .^iV); J rf>«?^ J^fo vfjf J^i v-^ J'^j^' :jio^ J Ayfto J^fo :J >y„4»fo j;»fo .o&i ^ > / ^ >n 15 ^ .Jf.^ J^;0| Jui^ jio^AAi JiiL^^ Ji^J:» ^ \ajS^ J l\xl^ f J yJi lU^ ♦j^Ji \Aj:mS ^ U^i iii 2u ^-^f oo-SjJ^ «fo oSoi ^' 2« ^t JL» s^^i ^ J f ^ J ! v»\f :oijoaA. M ft' V, m itfiL ji.:^${ j.^f J I v> Ji :Kjk.£oo J^^KJ:; oi-^IjS k kAa JLiA9 ^JMo J-»i;joe^ hUj^l lU? J^M J f 4 t^ :J.JSl-A AB] _ 11 A t-^;9iA{o- — Ib. B l^^o- — Ib. A ^uoo- — 16 A i;;.90i V^o^v — 80 A ^l 87 A e^ asinus Ipomo [iiA*.Mo- » II Cor. II, 14, 15. 917 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 918 r _?• rdo j./.^" ^ lic^f yL^jl^o |Ji \J^, :V^ ^ -^1 .oUaS o:i? .o^f w^, l^ ^ ^f,f\%\ i\ :^ I^K-:'^ K..^$]f jo ^ JT J^i .^f oOm ^KI jf ;^, K A % A^bS. jo ^..sK^ tr ■> V ji ^^^ v^ J :|)S^;]^* 0|d£Lo ^ wk^f;e M^^l oi^ ^ whftK.s 20 :^ h^ l^, 01^/; '^^ ..JL.^ ♦^Sii wuu^ c;o»^ ^^..^00 l^ je 4 * V .< )Uh 25 j ^fo ^ K r _9 \JA£Li> ^ ;SiJ Mi^ Np^ f li^iL^ -^lo / o/ ifM A^f t^? 3LiA)A i y ,^ ..f\ ^J^' ^^ «f j; 1^^ ^ g^^t 5t6t terram, et dominus violentiae auferet eam ab illo. Propter quod haec egisti, cir" cumdederunt te laquei, et commovit te formido subito^ Quae cum ab eis au- disset, pro seipso causam dicens, res- pondit eis : Oculus fui caecis et pes claU" dis^. Et ii qui absque vestimento erant, de velleribus ovium mearum calefacti sunt; nec levavi super pupillum manum meam, sed cum viderem eum in porta, adiuvi eum^, Viduam non dimisi va- cuam; et panem meum non comedi solus, sed comedit ex eo pupillus*. Contrivi molas iniqui, et e dentibus eius abstuli praedam. Et dixi : Populum pauperem salvabo^. Rursusque ait : Ostium meum aperui viatori, et oculos viduae non obs- curavi^. Quae si non feci, humerus meus e radice sua cadat, et brachium meum a lacerto confringatur'' . Miseremini mei, miseremini mei, vos amici mei, quia manus Domini appropinquavit ad me*; non autem propter mea peccata haec evenerunt mihi. 16. Imprimis vero Dominus de pau- peribus monitum dedit, quando dixit architriclino : Cum facis prandium aut caenam, noli vocare amicos tuos, neque fratrestuos, nequevicinos tuos divites, ne te et ipsi reinvitent, el fiat tibi retributio haec; KB] _ 8 A oi^ ;a9 [o»^^ omi. _ 23 A ;^{ p. -. Ib, A t^*M*^- — 24 A lO^iMA^. — ^&KpiJ^l o{ » lob. XXII, 9, 7, 6; XXIV, 3; xxii, 8-10. — « /6. xxix, 15. — « Ib, xxxi, 20, 21. — * Ib, xxxi, 16,17. — * /6. XXIX, 16, 17. — « /6. XXXI, 32, 16. — ' /6. XXXI, 22. — «/6. xix,21. 899 APHRAATIS 900 rael constituit , qui pauperes alerent at- que sustentarent. Psallens autem et laudans coram Deo suo , beatos praedi- cavit eos qui nutriunt pauperes. Ait enim : Beatus qui prospicit super ege- num; quia in die calamitatis liberabit eum Dominus. Dominus servabit eum et vivi/icabit eum, et beatum faciet eum in terra, et non tradet illum inimicis eius, et in morbo fulciet eum super lectum doloris eius\ Et rursus in alio psalmo dixit : Dispersit, dedit pauperibus, et ius» titia eius manet in saeculum^. Scriptum est etiam : Qui dat pauperi, Deo foene^ ratur^, Dixit adhuc : Fac eleemosynam, et repone thesaurum; melior enim erit tibi cunctis thesauris*. Et iterum scriptum est : Da Deo ex his quae dederit tibi^. Et animadverte quomodo ille qui iusti- ficat, ab egeno dignetur accipere, ut egestas sua ab egentibus expleatur, dum vivunt. Poterat ipse prorsus pau- per non esse ; verum ita egit, ut ab eo merces pauperum, quae per hos de- fraudata fuerat, a divite erogaretur inopi, qui ubi acceperit , Domino utrius- que gratias aget. 5. Et Dominus lesus, manifestatio- nem exhibens iudicii diei novissimi, se- ^9 r r :)L^ ..jyi /^\At IjLuCa» JL^tMj:»! 5 :..gr»^4,\^><> ..eia.^^e^' jle ^{U> JkL oiLaii^;jo : JJla ^99 zksl^K^ ooio «^ ''- j;:ij 10 p ^ i^i :^ ^; l^ ^ I^Ji oSi :o^Kj> 15 p 0 r J n / t(0 9-JLd; ■^'^^n/V J 1^0. ,-i^ !,:*, M^ Jif :|5e»-J i 20 i^ju: i^ iP^K^ ^^ JjQi^ o.tt-j, l—sfeo ') ■ * ^ x<« X > 1/ ♦ v^iif l^ |i^ ILSO^ ^fo? ^J ^ft ■ ? ^jL^ 25 >x^e ^ »i; :|^ |.j5«I, jJij, Ai?] — 1 H iudicanles ^^ [^f. _ /6. A ^m»,"^ ^e- _ 2 H ducens ;apo [po*^. — ti H «9«mv _ 12 A |inmvi\. _ 1» A O0I9 [OQD. _ Ib. A fi^^ f ooUv — 16 A |iajixnM "^aa [liO^I^ "^* • • • • » Ps. XLi (xl), 2-4. — 2 Ps. cxii (cxi), 9.-3 Prov. XXVIII, 27, et xix, !?• — * Tob. xii, 8. — * Ib, IV, 7. Cf. Prov. III, 9. QOi DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 902 N^ -# ^ ■Jl wOt^yaio •■- * ^^ ^ «*.^#K Kjooi JoiSo lo K.*j»o :waioJlp^£Do Io|)aL/o :«iff> • * 20 ^^V^ ji ^^; "^^ :^jL^ oi^deLXD ^le; ^oj^ «A(o ^^^ '«^ 9 :o6^ oV-^/o ol^ Ul n^^Ijl^ jio ^^ Jf^ J Artto ^;io»^ v^X^ ji; o^ :s^ 25 J-aL:;j|o .v^lt-ao. w^^; JL^ jLftf ^il J ^^ "V^^ J .^ ;^»v><> ojlmI; Jl^ o^jf joi^ :>^JL^f J-i.^ paratis et statutis [hominibus] a dextra et a sinistra sua, benignitatem iustis exhibuit , eosque vocavit benedictos Pa- tris sui, qui regnum eius possidebunt, quia pauperes sustentaverunt. Ait enim his qui a dextris eius erant : Venite, be- nedicti Patris mei ; possidete paratum vobis regnum ab initio. Esurivi enim, et dedis- tis mihi manducare; sitivi, et potastis me, nudus eram, et vestiistis me; hospes eram; et collegistis me; infirmus fui, et vm- tastis me; in carcere eram, et venistis ad me. Tunc iusti illi, significationem verbi Domini non intelligentes , responderunt et dixerunt ei : Quando te vidimus, Do- mine, in hac inopia, et ita egimus tecum? Et dixit illis : Quidquid fecistis uni ex his fratribus meis pusillis, mihimet fecis- tis. Conversus autem ad eos qui a si- nistris erant, ait eis : Discedite a me, maledicti, in ignem illum, qui paratus est maligno et angelis eius; talia enim mihi non fecistis. Tunc ei responderunt et ipsi qui a sinistris erant, dicentes : Qu^andonam te, Domine, vidimus in uno ex illis, et tibi non ministravimus ? Ait eis : Quod non fecistis illis pauperibus, nec mihi fecistis * . Et iusti qui Christo in egenis servierunt, introierunt in vi- tam aeternam ; impii autem in ignem et AB] — K A oLuO' — 13 A \f9^ ^U* ^t^l s}^* — 16 A \%Q^\ [U>>v — 18 A om. uJLse. — 19 A Ulb^ • MaUh. XXV, 32-45. Cf. Praef. § 11. 903 APHRAATIS 904 i;ii;^M^ ^ ^ ^' K^j ^)o^ p :^1 \^U oS^ l^ * - « " ». *■ Ji^ ...oiaL^ ^.--inNo o&i ^l o^ s^kil \LL^ y>-^^ih :.aLJ^f yj\ J^ji ^jo J V, v.\ "^ J^ "^ "^"M «^ op»f ! ^l jLjiio .4-sai jij JU§ \^ lJ\\ tv^opi^ pe'f \.iiL>o J^^ 20 25 > Luc. XII, 10-21. — » /fr. XVI, 19, 21, el XV, 16. — '/ft. XVI, 21. — < Deut. xxxii, 15. — » Num. XXI, 5. 905 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 906 \% v> ^( oioiJ^ oi^ v^^n| ) VI \ pulus ad quem Deus suus appropinquat I ^ < Tj I ^ ^ f oiJk K^fo \Oi^/ ^^^^ Dominus Deus noster, et habent lot^ • Ws l.io f o&JLo s I ^ ^fl LJLf 90 ^^^^* tu5^a5 ef iudicia recta * ? Et rursus I ^i» ^ ^ I ^.Jj iiL • #v| ' ^^^^* ®^® • ^^^^ ingrediemini in terram Chananaeorum, et hereditabitis eam, In- •^i.*^ _ _ ^^"^ ^?i" troibxtis domos quas non aedificastis , et ^ ^ ' V ^» ' vineflw e^ oleas quas non plantastts, et Jl? Ii-^-^— I— S^-^^^^ Vc^^P "j cistemas eoocavatas quas non fodistis, ^Kjp/ y /\*>(o ty^l^ 91 ii e£ comedetis, et saturabimini , et deliciis I ^* >iX v^^/ , -"^2^ > y^ie[K.Ow^ abundabitis, et Dominum obliviscemini^ . 4^ V K iff g i^ llL-i-icao B^^^is enim plurimis quae dedit eis y^ ,r locupletati sunt. ^OOOI OfJXb^ d^fi''^-^ j&i )-^99 1 I *> mvv» 8^ Pauper autem qui ad ianuam eius J^ o|-io t> ni^ ^ Jao.^^ ^^oioK.^ iacebat figura est Salvatoris nostri. Cu- ^ y jfl^ J^i^ ojttJf vj» -^A ^ piebat siquidem et desiderabat fructus 5 v^/fo .oik ooii ^/ Jio rogl^JLiflS. ^^ ^^^ percipere, quos illi qui miserat ^y j^ Z y ti t 7^\» r eum referret; et nemo dedit ei. Cumque ...^\.Am. . ^1.m\o OOOI ^l ) \^^% ^ ^^/ M^ o&i ^U VS.M^ oi^ :V^! f ait : Cane^ veniebant et lingebant vulnera eius; canes qui veniebant, gentes sunt quae lambunt ulcera Salvatoris nostri, quando Corpus eius tollunt ponuntque to y^oiAfiJ |i^; \OiJ( I '^Ng^ ^jb^ yOJOi coram oculis suis. Hi sunt canes avidi Cx^V jj ^^^o ^^^N^V /v^^ Jlo appetitus, nescientes saturari, nec valentes ^Ub I ^>^x ^^^ #, Ij.i y ^^^ latrare^. At enim vide canes illos qui B jo eooi ^^^$Ka« l^ihS* oiiiKi^ vulnera concupiissent. De illis autem \^\ ^ooiirf^^^o .| i mO i fi m >^>\v>\ propheta dixit : Canes sunt quorum avi- ulcera pauperis istius lingebant, avidos non fuisse, nam si tales exstitissent , divitis mensam, non autem lambenda jio y^oMUBJ |i^9 yOjf j -^NfXy •j ^t i da est anima, et nesciunt saturari*. Et JLB] —2 1^ U.U lx.90 Ia^^i Wa->u- — 17 A om. 0001 ^Hy — 23 A uotoCaj.. — 2» A uo)o?o&di^' ^ 26 B ^o^o [.,po»^vo. >Deul. IV, 7. — « /6. VI, 10-13. — Ms. Lvi , 11 , 10. — * /6. 907 APHRAATIS 908 David ait : Latrabunt sicut canes, et cir^ cuibunt civitatem * . 9. Sub fine autem historiae dixit : Fa^ctum est ut moreretur ille dives; sepul- tusque est, et in cruciatum coniectus. Mor- tuus est autem et pauper, et portaverunt eum angeli in sinum Abrahae. Elevans autem dives oculos suos de medio inferno et de tormento, vidit Abraham, et Laza-- rum in sinu eius, et clamavit voce magna dicens : Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut veniens auxilietur mi- hi, et refrigeret linguam meam ab ardore quo crucior valde. Dicit ei Abraham : Fili, recordare quia recepisti bond tua in vita tua, et Lazarus mala sua. Hodie rogas eum, ille autem te non adiuvabit, quia abyssus magna est inter nos et vos, neque ex vobis possunt ad nos venire, aut de nobis ad vos. Et ait : Alioquin, rogo te, pater, ut mittas ad domum patris mei; habeo enim quinque fratres. Eat, et tes- tetur illis, ne peccent, ne et ipsi veniant ad cruciatum hunc. Et ait illi Abraham : Habent Moysem et prophetas; audiant il- los. At ille dixit : Non, pater Abraham; sed eat aliquis ex mortuis ad eos, et pae-- nitentiam agent. Ait illi Abraham : Si Moysem et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis ierit ad eos credent ei^. Ut superius dixi , dives ille est populus ; Jo : JXOaL» J^ J^ v^ifo liihS cit J t ^ mv» oSi «ftfo ]i^ :oiil^ i',i±^^ji JM ^l s^! r^U J^' JL^ jlo oil:to K.«:kd -r !i ^OlAJLM jlo y« - « - ^ 1& jufo 4^ jij v?N ^ P7 \LLs^l i,\Joo :ojk '^! ^ 'y^\Jaoj:, x^! K-cL^ }faf jio ^ioCb. ;dL(^ VJ-^ -«^ iM » .JjL^ Ji^ v^ ^! v^ijio v^^' J^M v^ M :;o^ ojk '^io ji :ojk pef .v^ou:» yA vmil? JJ^o \Uao ^ ^l VJi M i^l -»/ y[ :^)o^? ojk pef ,^t,if> s^M^ 2! \|J/ J jIa/ :^j:x^ ji JJLiuLio Ji^ AB]—tB [ ■ _ sAmiMsrwsaM. _ 0 A >a.U{. _ 18 A p«l.I [to».. — SO A f <- • • • J Ps. Lix (lviii), 7. — « Luc. XVI, 22-31. 009 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 910 oSt yyihS J^f N^^ ^ yJi .0^ »JLf v^Kyde; :pe'f |..'.^.>5 ^$KjJ mFft I nmv^S ^Kj{; J;^ ♦|iLa>|f ^f jW jlo^ Jl^ :j;— iK-^ ooi K JL.^t :*t— ^/»o :^j.oi .N \ ^? J /^i )^J{-ir-^ jyTSvNA :J^ J.S^ yLLMiJ; ..o,opi ^6o»JL/, .p^/ JJk* J^' ) r^^mf>> v^^f J^»f :J-^/ JlAa kijio: pauper autem est Salvator noster, sicut scriptum est : Dominus voluit eum hu- miliare et tormentis tradere*; et Aposto- lus dixit : Dives propter vos egenus factus est, ut illius inopia vos divites essetis^. Et iterum : Humiliavit semetipsum, et factus est oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis^. 10. Dixit igitur : Mortuus est ille dives. Vere enim ait adversus eos propheta : Interficiet te Dominus Deus, et servos suos vocabit nomine alio*. Servi eius sunt VW- ^ 17 B &iM,o. -. Ib, A udo^^. _ 21 A ^s^AJi^ M U^f» Ho- — 23 A om. cn^. — 26 l^ ^iiftiiv>. — Ib, B om. oow. » l8. Liii, 10. -- 2 II Cor. VIII, 9.-8 Phllip. II, 8. — * Is. lxv, 15. — ^Acl. xi,26. -- «loh. XX, 13. — ' Malth. XXVIII, 6. loh. xvi, 5. — * MaUh. iv, 11. 20 yJl «^o^lf j oi.aa^ ji Jbe .«oia^^o jio ^^ .0.^:^; xyoJi^ A^fj ^ " • ^jfo o(S» ^Q.i« ;vi^v>\ ojk opo/ o&i ^-:tani;v> jijL^o .oiU; ^ J^ 25 ;oif-, s;m;\»^ ^ v^]f; yJi oS^ '— 5^--^ Jijbo oK-iif < xv r 911 APHRAATIS 912 Sed etiam quando natus est, angeli laudabant, dicentes : Gloria in caelis Deo, et hominibus bona spes*. Nativi- tatem eius Gabriel angelus evange- lizavit*. Ipse autem Simoni discipulo suo dixit : An puta^ quia, si rogavero Patrem meum, exercitum angelorum caeli non dabit mihi^? Dixit quoque discipulis suis : Videbitis caelos apertos, et Dei angelos descendentes et ascenden- tes ad Filium hominis*. 12. Haec scripsi tibi propter quod scriptum est : Ut mortuus est mendicus, angeli portaverunt eum in sinum Abra- hae. Gum autem dicitur : Portaverunt eum in sinum Abrahae, regnum caelorum signiiicatur. Et cum dixit Abraham di- viti : Abyssus magna est inter nos et vos; neque ex vobis ad nos venient, aut de no- bis ad vos; ostendit post mortem et re- surrectionem nullam fore paenitentiam. Neque impii resipiscent regnumque in- gredientur; neque iusti peccabunt am- plius, ut ad cruciatum abeant. Haec est abyssus magna. Rogavitque eum ut se adiuvaret, et non missus est ad auxilium eius; quo ostendit in die illa neminem alii auxiliari posse. Etdixit : Eat in do- mum patris mei, eosque moneat ut non jjjL^ c^ ^/u-i;» i^i ^ ^l ^^l io^ .oiTN ;^ v-^ \Ai^ o&JLd s^ o<^ ji I^JLAa OLijL^! 4 9 ^ jio vA->\A ^.T..^ M M*^ )^i t^asi^ ^M jlo vJ«^ ^l yO^^IV» ]Lioj^ jjL^ iis ^ .^Q^ jf^ ^l\.a ySo^l^ \^^S J:..lMi jki^u^ ^ vbJS^mt M^^h^ JuJLdfOM j f4fflV?\ ^ _?» ji ^^K..JLdf ji^.^£ttAf JKJ : ^ifc^pf ji^, \.J^ :^ ^d -» »! J^i» _. ^ ^^ ' ^ • ^ \~^U> v^omISo "^fo :j \^S.^ jjUni; o^ j$4^ 25 ?--f^ • JlJI&^ .j;^/ j^oi ^ y' ^i^ I VI \ K.^1 a ^r ^ peccent. Respondit autem ei : Habent Moy- sem et prophetas : audtant illos. At ille : Eat aliquis ex mortuis, et paenitentiam agent. Notum est populum illum Moy- sem et prophetas non audivisse, nec lesu, qui e mortuis surrexit, credidisse. 13. Scriptum est quoque peccatoris delicta eleemosynis deleri , ut dixit Da- niel ad Nabuchodonosor : Peccata tua eleemosynis redime, et iniquitatem tuam misericordia pauperum*. Et filiis Israel ait propheta : Pro eo quod percussistis pauperem, et munera selecta tulistis ab eo, domos quas aedificastis quadro lapide non habitabitis; vinearum exquisitarum qum plantastis vinum non bibetis^. 14. Nunc vide Deum ipsum pauperum curam gerere. Dicit namque Isaias : Egeni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt; et lingua eorum siti aruit. Ego Do-- minus eooaudiam eos, Deus Israel, et non derelinquam eos; pro eo quod aruit lin- gua eorum ob penuriam aquae, aperiam in montibus flumina, et in medio campo- rum fontes, et dabo in deserto cedros, et spinas, et myrtum, et arbores oleosas, et ponam in planitie cupressos decoras pari- ter^. Egeni et pauperes qui petunt aquas et non habent, sunt populus gentium; aqua autem est doctrina Scripturarum AH] _ 8 A I&09P. -. 11 A inmw\. -_ 12 A .oomm. — Ib. A IfiC^LMd^. 21 B «^. _ 23 A U;^Io. -. Ib, A \MuSiO' ~ 24 A om. ^«^9 n^h- — i)& B om. oo). — » Dan. IV, 27 (2'*). — « Am. v, 11. — 3 ig. xLi, 17-19. 915 APHRAATIS 916 Sanctarum. Lingua eorum sitiens erat a laude. Et cum dicit : Aperiam in mon" tibus flumina, et in medio camporum fon- tes; montes et campestria homines sunt magni atque pusilli; et ex eis flumina laticesque manarunt. Cumque addit : Dabo in deserto cedros, et spinas, et myr^ tos, et arbores oleosas, et cupressos decoras in planitie; desertum gentes figurat, quae velut desertum aridum quondam fuerant. Gedri autem, spinae, myrtus, et arbores oleosae siunt sacerdotes po- puli , cum foedere sancto , decori in ra- mis suis instar arborum earum, quae aestate et hieme, speciosae frondibus- que densae permanent. Et ponam in planitie cupressos decoras pariter. De in- fimis hominibus egressum est verbum et doctrina Spiritus , cuius fragrantia ut cupressi pulcherrimi suavis est, quem- admodum Apostolus ait : In omni loco bonus odor sumus Deo * . 15. Adversus lob autem loquebantur amici eius, cum ei conviciarentur in tentatione eius : Quare hoc accidit tibi? fortasse viduam dimisisti vacuam, et bra- chium pupilli comminuisti; aquam lassis non praebuisti, et esurienti substraxisti panem; pignus pupilli abegisti, et bovem viduae oppignerasti. Adest vir gui seminat Mi^! ML4>^ i ^r • ^ \i^ jLdf. 'y^lio 4 ]U4 i\.SiL^ jioLA» o^ JU^ M»^ ^! UJl ol» \il££o J-^fo jM JU^^fj :V^l iU>^ :Ji N^ o-if f viaai * " y - r I mgoo J^fo ;J vr-^tfo J|;fo .o&i 10 J^JLj») r ^ v«. • ^ f r. r j;^ j^,oi J.J^ iLj^ OOOI > V; V)f OO *,\ \ «dfo ? V^l "^ " ^ M «^ V, m i$;Jl ji>^;i^ J vi.\; hjL^ Pad ^ Mfjooi K^/ iV-dj j^KJfj ) { '^ fc v>o ;j vi ii\ 25 AB] — II A l^;aAJo- — 10, B l-v^o- — Ib. A (auoo- — 16 A [^^vi p-^oV^* ~ 20 A ^{< 27 A et asinus Ipo^o [Ua*^o- » II Cor. II, 14, 15. 917 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 918 r 7^ o •• K \JjsL, :v^ v^ V^f .oUaS o:»!^ ii ji^iji .oiL;fi; |j:*La otLsj-^f ibd^f ji >. VI ..^ i^i ."«^f ou^ ^k: jif tw^^.»:^ ''i* W"^ «^ l^tji w^;i; :pof oilo .«i>^f If^mV) ir>< Ji — jLa i-^ vf :|i:i^;J, 30 :«^ JL^ l^, ot^/, '^^ ♦^L^ <.,iii,l c^ot^^^^^oio l^ jio I ?^^^ ^ ;^j' MC^ vC^ Jb^f, :|K .^ VI i .,) I^LA^ v-^fo i^ i \ij:^Ji o} ibi^ Kjf ^, 25 ji «fe ^..-T./ v.| ^ o! y. .. VI ..f\ yj^ ^^ «df ji, I^KI y^ p y 4 4 sibi terram, et dominus violentiae auferet eam ab illo. Propter quod haec egisti, cir- cumdederunt te laquei, et commovit te formido subito*. Quae cum ab eis au- disset, pro seipso causam dicens, res- pondit eis : Oculus fui caecis et pes clau- dis^. Et ii qui absque vestimento erant, de velleribus ovium mearum calefacti sunt; nec levavi super pupillum manum meam, sed cum viderem eum in porta, adiuvi eum*. Viduam non dimisi va- cuam; et panem meum non comedi solus, sed comedit ex eo pupillus^. Contrivi molas iniqui, et e dentibus eius abstuli praedam. Et dixi : Populum pauperem salvabo^. Rursusque ait : Ostium meum aperui viatori, et oculos viduae non obs- curavi^. Quae si non feci, humerus meus e radice sua cadat, et brachium meum a lacerto confringatur'' . Miseremini mei, miseremini mei, vos amici mei, quia manus Domini appropinquavit ad me^; non autem propter mea peccata haec evenerunt mihi. 16. Imprimis vero Dominus de pau- peribus monitum dedit, quando dixit architriclino : Cum facis prandium aut caenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque vicinos tuos divites, ne te et ipsi reinvitent, et fiat tibi retributio haec; AH] ^ S A oi^ ;a9 [o»X o^. -. 23 A ;^{ p. — Ib. A |&.Mi^. -. 24 A 1lX.Mi^. -. 2tt A^^{ o{ » lob. XXII, 9, 7, 6; XXIV, 3; xxii, 8-10. — « Ib. xxix, 15. — 3 Ib. xxxi, 20, 21. — * Ib. xxxi, 16,17. — 6 /6. XXIX, 16, 17. — « /6. XXXI, 32, 16. — ^ /ft. xxxi, 22. — » /6. XIX, 21. 919 APHRAATIS 920 sed cum facis [conmvium] , voca pauperes, rudes, caecos et claudos, et eos qui nihil habent; et beatus eris quia non hahent retribuere tibi; erit enim retributio tua in resurrectione cum iu^stis*. Iterumque dixit : Facite vobis amicos de mammona illo iniquitatis, ut, cum defecerity reci- piant vos in aeterna tabernacula^ . Qui- nam autem sunt amici qui aeterna tenent tabernacula, et per mammonam ini- quitatis sibi adquirunt homines? Ami- ci illi sunt Deus et Christus eius, ha- bentes aeterna tabernacula; et quando pauperibus tribuit homo de facultati- bus suis , Dei et Christi eius recreat vo- luntatem, sicuti dixit : Haec est requies mea : reficite lorssos^. Et Dominus ait : Quod his fecistis, mihimet fecistis^. Dixit autem : Facite vobis amicos, secundum verbum Isaiae : Noli timere, serve meus lacob, semen Abrahae amici mei^. Et Dominus discipulis suis dicebat : Vos vocavi amicos, quia quaecumque audivi a Patre meo nota feci vobis^. Illi ergo sunt amici quos obtinebunt homines, cum pauperibus dederint, et in aeternis eo- rum tabernaculis [erunt], in loco ubi requiescunt iusti, tabernaculo non ma- nufacto, neque huius creationis, quem- admodum Apostolus dixit^ Amplius r r jk^; ^^»\ .Jio ) <$>/^.5>.f> ) .'vnaS.o JJ^^ ^ )^f ^cLa^b. o^f :pe/ vO_»/ ^o .^aSJAf ^i \\JJs1a y^e^ ^iA i^l \jaicJ9 ^» 10 M* otJL^iL^ 001 Joi^( 't^ J-^f j r^ftvi*\ oik M* J^ ^ \M^ yJi 0|..JL^$O J^, OM^j ^ ' r» .».'''' o^f :pefo .v^JL^w^* «^ vo^^^ jl, :J-^f v^l, ylX :Jl^" ^ ^^l^, 0|J:*J 00.0^ .«>^ "^ : ^^ :J-(^»J 25 o^ .JJL^ pef, yJX \i^ ^»^ AB] — SS A ». — «8B • • (slc). ' Luc. XIV, 12-14. — 2 Ih. XVI, 9. — » l8. XXVIII, 12. XLiv, 2. — * loh. XV, 15. —• ^ Hebr. ix, 11. — * MaUh. XXV, 40. — * Is. xli, 10, 8; 921 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 922 ^ir 2^ Ai I .^ /\ » «/ .v^aA «f JSoM ^I 10 ^joii^ » ■"Otf :v^i— oLa J»^ «ou.^^ ♦o.i^f Jf^ J nftvfN v^oi^; :po1 r»i Jln '>\ yn •ioi y^eC^fi :yc \^-ih^ '^^ .J /, ^ j{ x^iod^ ^^ J^Ki: ^ajf ^o j^;}j ^ ^-L^ j-Ai: os, Jif JUi^ o^ yJi :J .'^.f iio 20 j<^j_^o otiJjSLi: ju^fo ;a.ik^if; o^ y^U :J^ W-;K^ ji JJL^ oJL>^ '^^SLo iiJ4 ^^^ ."^Jl^, J^ oiA ooUif ji "^^ii^ ' J r^mv>^^ 25 ^JL^V^^ JJcL^f .J. ^-^f JIA^^^V^" ?» « ?» ^^ ^ ^ y ^v^ autem incitat Dominus pauperum et egenorum sustentatores. Ait enim : No- lite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi fures effodiunt et furantur, et quo tinea incidit et corrumpit. Thesaurizate autem vobis thesaurum in caelo, thesau- rum non deficientem, ubi neque tinea cfe- molitur, nec fures furantur; ubi enim erit thesaurus vester, ibi et cor vestrum erit * . Rursus autem Apostolus dixit de antecessoribus suis Apostolis^ : Hoc tantummodo praeceperunt : ut pauperum memores essemus; et sollicitus fui hoc ipsum facere^. 17. Dominus etiam ait : Beati paupe- res spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum*. De divitibus autem dixit : Vae vobis divitibus, quia recepistis peti- tionem vestram^. Quinam sunt autem di- vites qui receperunt petitionem suam? nisi populus ille prior, qui cuncta ter- rena, minime vero caelestia appetebat, velut hic dives qui coUegit et ampliavit fructus suos, neque erat in Deo dives*; vel alius ille qui bonis omnibus oblecta- batur, et hinc iam recepit petitionem suam, ultra autem non ei datum est quod quaesivit^. De pauperibus insuper ait : Ipsorum est regnum caelorum. Num- quid dicemus eum locutum esse de quo- AB] — K J5 I — 8 A looM ^t> ^'^'^V «d{- _ 16 A ^ooil> » Matth. VI, 19-21. — 3 Gal. i, 17. — 3 Ib. ii, 10. — * Malth. v, 3. — & Luc. vi, 24. Vid. Praef. S 11. — • Luc. XII, 21. — 7 /ft. XVI, 25. 923 APHRAATIS 924 ^ 9 f J9 r . # M r vis homine rerum saeculi istius inope? Sunt enim pauperes quibus omnia om- nino desunt, qui fures sunt, et homi- cidae, mendaces, patratores scelerum contra legem. Numquid talium erit re- gnum caelorum? Absit! Verum pauperi- bus in spiritu suo , et timentibus Deum, beatitudo data est, eis qui cum timore Dei sui facultates suas non componunt, sed ipsis utuntur [tanquam] superfluo : Abraham diviti , qui spiritum suum pau- perem effecit Deo ; Isaac et lacob , filiis promissionis , qui in semitis eius ambu- laverunt, et, quamvis divites, Deo suo placuerunt; lob, viro ditissimo inter Orientales*, qui cum in liberis suis et in possessionibus suis tentatus esset, Deum suum dilexit qui haec ei dederat, nec contra Deum blasphemavit. En eos de quibus Apostolus ait : Per dilectio- nem pauperum vixerunt, illi qui recepe- runt angelos^, Quinam enim sunt pe- regrinorum amatores? nisi Abraham, Lot, et lob, et iusti alii his similes. Vide namque, carissime, quomodo peregrinos diligerent illi patriarchae. Prospiciens enim angelos illos Abraham, existima- vit eos peregrinos esse, et cucurrit in occursum eorum, adoravitque coram ets^, . ut in tabernaculum eius intrarent, se- AH] _r 6 A uu&iojo^. _ 12iroi6ao^. — 13 Ap. — 22^U^{oooi 2tt A om. ^oi^9oll K^o< M .xA^ sj :<*.%; jfi^ n \ v; ^ 5 >>v6ou^|nftv>\ \J^ jlf 2o «A^ltt^O ^^ ^CL^; c^i m I / I n' ->$ 15 .|^^^,»^iio: •^1j v-^ ^! ^ |.^JL&df; ji^ocu.^ :^joi .<>.■> r ^ ^ r ^^j>«s,U/ jif nJ-^ oSoi » ji. v^-M» 1 vi'> \»,.'\/,-tr, ^ ? x: jUJjf > A.^ J rfff>'>Ji I? •• ^ JVX.1L 25 V _ 24A|*LMa|a. » lob. I, 3. — « Ilebr. xiii, 2. — » Gen. xviii, 2, seqq. 925 DEMONSTRATIO XX. — DE SUSTENTATIONE EGENORUM. 926 r r 19 y^\ :wOf09J| yft,i^^jCllKJo .--.^ioD Mi i;^t V»?lf ^ V ^ '^ % I ^ -L. «. r j:k ^ ^ ' "^.lLqm J&sh: >^ "^* ;e^* v^ 10 ^ioOAdf^ |.^LmS ^ ) rtfh4t yJ ^^JL^ ioi oik ^)eL^ ;..nriT ,< " "»'. j' ^5 ji-CX^M— ^ :M^^ KT^ 15 j^oiiLM ^f ji:^.^ :JC^ jIM> M^^ J^Llma/ ;a^$f^ .JJLd^ oi^ 20 to J ? f m-t/ io»o Uls^. 1 Luc. VI, 38. — 3 Gen. xviii, 18. - ' Ezech. xvi, 49, 50. 927 APHRAATIS 928 dium bonorum meorum do pauperibus, et quidquid defraudavi reddo in quadru'- plum. Et ait ei Dominus : Hodie salus in Hac *™o /ac<« «<■. ♦>« )L^ J^ ,&, (Ji,^' :^ 18. Et diviti illi qui accessit ad Domi- ^i^ V \i\^ |( Of :oiS^ L^fo {j^ ternam pos5tdcam?Dominus respondit : J| ^ ^ ^ ^^ rt v'VI«^ JVon moechaberis; non furtum facies. Ho- ronapatrem tuum et matrem tuam; dilige proximum tuum sicut te ipsum. Ait autem ei homo ille : Haec feci a iuventute mea. M v-^ ly^ t J Jio U^L 10 Quid adhuc mihi deest? lesus autem be- i f^ » \^ pl i\J\ ^; ^ \&i ^/ nigne intuitus est eum y et dixit ei : [Jnum KijL-iLCiLi^ ^yOJiL* oiJ> \JL \-*\^ ^M/ /iftf rfee«^ : si vis perfectus esse, vade, » > v |( y ^ r. I^ :ouk : xjrf. vende omnia qme habes, et da pauperibus , et tolle crucem tuam, et sequere me. Gum- I r^nhvfN O^ yk M; ^)0f^ "^ 15 que haec audisset homo ille , contrista- ^ , . . ij . 1 ... . j ooio «^f^ii^ llo y S iT \| tus est valde , et abnt in domum suam y 0 moerens ; erat enim facultatibus admo- *• "^^ ^^ ^ *' '^ ^ ^ * t^ '^-^^ dum dives. Et dixit lesus : Quam diffi- '^^^-^^ "^J-^ t*^ oi^ » ^N ^JiO ? ^ ct7e est confidentes in pecunia in regnum V-^/o •sa— i J ^ ^ ? ^ |^oi ^.iKj^f caelorum intrare! Et rursus ait : Foct- y fi i| k ^ i ^ ^ ^»r . lius est camelum per foramen acus in- trare, quam divitem in regnum Dei^. Apostolus quoque ait : Semen illud qui parce seminat, parce et metet, et qui se- vo^^f v^oi ym-^f "^ ^/\ /olf :V^/ o&lo J,,gvij JAn\A>K f jlit— ^ ji M 4^ ^i ym>V 1. Gontumeliam audivi, quam aeger- rime tuli. Asserunt enim immundi* [ho- mines] nuUum esse Deum populo qui ex omnibus gentibus congregatus est; at- que ita loquuntur impii : Si Deum ha- bent « quare ille populi sui ultionem non exsequitur. At densiori [tristitiae] op- pressus sum nebula, quod ludaei quoque nobis conviciarentur, et super filios po- puli nostri sese extollerent. Accidit enim quodam die, ut vir, qui nomen sapientis gerit apud ludaeos , me interrogaret di- cens : lesus , qui vocatur Magister ves- ter, scripsit vobis : Si habueritis fidem sicut granum unum sinapis, dicetis monti huic : Transi; et transibit a conspectu vestro; vel etiam ut tollatur et cadat in mare, et obediet vobis^. Itaque ne ullus quidem in universo populo vestro exsis- tit homo sapiens , cuius exaudiatur ora- tio, et qui Deum deprecetur ut perse- AB] _ In titulo A de vexalis |d«999. — 2 A prius |(ja^ secunda manu in Ma^ mutatum. — 3 A ^oiO' — 6 A a{. ^ 7 ir w^ [^. -^ 8 A ui^L. -. 13 A V^U [Wy _ i» A ^&«mo* sia-LA^ IP»i^! ^MuiL.'; :^fo lo |lniy>»oi yoa^ |eoil y|; :>^:^ oBo ^^}l :jijv-ij |{— llji^ ^l JL-iuio :| I »j :moi |»o ^\ iJLi^ .^aa^ ^f ^JUfo ;| v> S-, >: il ^■-■^■. 1 \V^ et l^ immundum, de inAdelibus et gentibus intellige. Cf. Act. x, 14. — ^ Matth. xvii, 19; XXI, 21. 933 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 934 vL^ [^JuB&^l ^ ^ ^ *%f ^ ' ^^ cutiones vestrae cessent a vobis? Ita f : v; o ^N «^^ ^^ ^ ♦ 0\vf\ ^^QUyJUJl jif ^OpO 1» J' ^^ K # i ^fif ^^J^ JL^ M$^ Mf<»/ Mlf JL^! 10 J^ •^^'f, >1 ^^.^ :|^ iei 5 Jie :^! K.AJU ^,: ji 15 :0|jk it^f oiio >y^O|-aCLi^f ii^^,A!l,/,D 9 J^ a\ y g\ v> ^ ^ r><^\ .J^ iei M^ i-^^ J-i^f A '^'f ^'? j ^^jl oik v^f » ^ v> < J VI f «> •^^-iJ. vj, :om^/, ^jya vfe xyii^^ i ilS^ Pf i }i : -x^N ;o J4^ ji Jl^ ^ f M^ ioi ^.^f ^vi^ y{ Ml^ Y-^ i;^ kA jJiSA .^ :aiLUboD jif M-fo j v> r-. v-^ namque scriptum vobis est in eodem loco : iViAt/ erii quod facere neqtieatis ' . 2. Quem cum blasphemantem vide- rem, multaque adversus viam [religionis Ghristi]^ loquentem, animo commotus sum, eumque comperi verborum quae mihi recitaverat interpretationem non recipere. Tum et ego eum interrogavi de sententiis legis et prophetarum, dixi- que ei : Arbitraminine Deum esse vo- biscum licet dispersis? Et mihi confes- sus est : Nobiscum est Deus ; de Israel namque Deus dixit : Etiam in terris hos-. tium suorum non dereliqui eos, neque irritum feci pactum meum cum eis^. Rur- susque ei dixi : Optimum sane a te au- divi , Deum vobiscum esse ; at ipsa ver- ba tua nunc impugnabo. Isaias propheta Israeli quasi ex ore Dei loquens, ait : Cum transieris per mare, tecum ero, et flumina non operient te; si ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te, quia tecum est Dominus Deus tuus\ NuUus igitur ex omni po- pulo vestro reperitur vir iustus et re- etus et sapiens , qui per mare incolumis incedat, nec submergatur; aut per am- nem, neque obruatur; vel per ignem ambulans videat an non concremetur, AB] — 9 B om. lidod... L;^{o* -^ iO B om. ^M secundo. _ 16 A o^v — Ib, B ^ S4 A M Uoi [ft^ IaSoi. -. Ib. A pldo |a^. -. 26 A tnui^w |1{ \\^o. 1 MaUh. XVII, 19. — 2 |^jo{ via, instilulum, disciplina, religio christiana, Cf. Act. ix, 2; xviii, 25; XIX, 9, 23; XXIV, 22. — 3 Lev. XXVI, Vi. — * Is. xuii, 2, 3. 935 APHRAATIS 936 ^ vel flamma aduratur. Quod si expli- cationem mihi volueris adducere, fi- dem mihi non facies, quemadmodum nec tu interpretationem verborum de quibus me percontatus es recipis. 3. Iterumque eum interrogavi de alio sermone apud Ezechielem conscripto, qui ad lerusalem ait : Sodoma et filiae eius aedificabuntur ut olim, et tu et filiae. tuae eiHtis sicut prius * . Hanc ergo sen- tentiam mihi interpretare. Tun[i ille de- fensionem suam exorsus est, mihique dixit : Cum Deus per prophetam ad le- rusalem locutus est : Sodoma et filiae eius aedificabuntur ut olim, et tu et filiae tuae eritis sicut prius; sensus sermonis est Sodomam et filias eius in sede sua esse restituendas ut olim , et Israeli in servitutem subigendas; lerusalem au- tem et filiae eius in decore regni sicut prius existent. Quam responsionem ab eo cum audissem, valde contemptibilem existimavi; ei igitur dixi : Cum pro- phetarumverba.ex ira proferuntur, tota sententia iram ostendit ; num forte pars altera iram exprimit , et altera benigni- tatem ? Et ille respondit sermonem ira- tum totum esse plenum irae, nec pa- cem ei prorsus inesse. Ad quae ego : >)a«,0... ii A om. u;-^o* ~ «ia A ^&i [^la&i. . -i4 A om. )a«»o....w6a{o. — i7 A ^n ^ fVft ^o- 1 Ezecb. XVI, 65. ii «2^ IkjI iA^^jl 4o -oi^ If^' M /u/j yJl ^ Ul -a-sa^ MJbof IJ^m/ li^ oiL^li o&JU> IJ^ "^..2^ JL^ ^ .^^ ^ 1 MJj ^ l^ oil V^f, |J^ \ „n^ oilLLS^ei^f :^(^Uji :|i^Je« ot\ . r. oS^ •^'^ ^ y*\ ^^ oiLLaS ^cuLaU/e -^ ?f ^ _ itt B woi 6^o [wVi |6^o- ~ /6. AB (idftM. Ego cum Wrigbt «MabbM conieci. — n B «.«i. — tB B «w2uA.e- — S3 A |^ve | ^ja^ muxo- — M A I;.^ Vi ji^jL^^ r r%, ^ • » >KJ\ J-^J 25 '^^p, :J^..aa^, JjL^J^^^^ 1 Ezech. ivi , 48. — « /6. xvi, 52. — » Deul. xxxii, 32. — * Is. i, 10. — »/6. Lix,6, 6. 1 939 APHRAATIS 940 probum converti * . Ita Sodoma et filiae eius quae iustiores quam lerusalem effectae sunt, prout olim fuerant aedi- ficabuntur ; lerusalem autem , quae So- domam vicit peccatis suis, in peccatis suis permanebit, et in vastitate relin^ quetur, donec quM^^. — lOA pka&.Mt li<(3«. — 14 A >a^t{. — 80 AB anni ducenli ^i* ^L|^. Ego cum Sasse In^e M.-i.te W^a» conieci. SS KB om. ^;Mxe. Ego cum Sassc conieci. — 23 A om. ^«e»^- — St( AB |;Mj>*Le. Ego cum Sasse conieci. ' ler. VI , 30. — » Dan. ix ,27. — ' ^lzech. xvi ,49. — « Gen. xviii , 14. 941 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 942 ^&Si iLx.01 /. I ->> fo ^Vl^ ^ ^/Nilft JJL^i ^^^aU^* J^ ^^vxa^ li-jk^i} ^Ul J^ 10 ;0iy^^ J-^D^: JJL*J ^ j-d* JJJoKkU ^\y^4^ K^; JL^ ^e^— o ^;m oiN i V> ^ei^— » K ^ .^» X » ji ^ >r->r>A ^vxrL^t^ 20 salem per Salomonem exstructa est, conditumque templum , quadringenti octoginta anni sunt. Itaque summa an- norum est, a conceptione Isaaci et eversione Sodomae usque ad magnam aedificationem lerusalem , octingenti nonaginta sex anni ; et ab aedificatione magna lerusalem usque ad eius vasta- tionem quadringentr viginti quinque; denique, a tempore eversionis Sodo- mae usque ad destructionem lerusalem summa universa annorum est mille tre- centorum viginti et unius. Hi sunt anni universi quibus desolata fuit ante leru- salem Sodoma cum filiabus suis ; et quae iustior fuit quam lerusalem , usque ad- huc non est habitata. Si igitur univer- sum numerum annorum computes ab eversione Sodomae ad annum sexcen- tesimum quinquagesimum quintum re- gni Alexandri Philippi Macedonis, ha- bes bis mille ducentos septuaginta et sex annos. A tempore autem quo leru- salem a Babyloniis vastata fuit , usque in hunc diem, nongenti quinquaginta et quinque anni sunt. Postquam autem a Babyloniis fuit destructa, iterum habi- tata est septuaginta illas hebdomades de quibus Daniel testificatus est. Deinde ultimum excidium a Romanis accepit, neque unquam restaurabitur, quoniam AH] — K A 6aB©»LN ^.atA. — /6. AowJuia». — 6 A add. Utir[^5©i. _ 7A»^W. -u 14 A u«oi9- — 20 AB om. ^1\m' Ego cum Wright conlecl. — 24 A Vi^e^N- — 2K A y^mU' ^,i VI so JI^K^ hSjL. jJo^ y^K^x wBDOft I m *! >(f oiio n N v>f J-^ ^ Ok «- ^ r X. ' V J^L^ojk J-^ .^- ^y .♦ f* ^ -r JJ^^t^i ULJ P»4 943 APHRAATIS 944 in vastitate manet donec consummen" K..o.,/.jUI(| tur ea quas praefinita sunt^ Omnes porro anni vastationis lerusalem prio- | ^g ^ ^\^i ^ vq£^ .IjLojC ris et posterioris, suat quadringenti ^^ ^^ j >^>,i^<.U^. # ^f» :k> ^^ JjJo^/ 5 sexaginta et quinque; e quibus si sep- tuaginta annos deducas [captivitatis] Babylonis » manent trecenti nonaginta ^<^ ^^^^^ ^^jla ^^x^a ^^oom ^^ .x^ ^L IIJoKLi ^^ ^ ^ 4 ^ et qumque anni. 5. Hanc omnem demonstrationem ti- bi scripsi, quod se efferant ludaei [di- centes] : Futurum nobis est ut denuo congregemur. Si autem Sodoma^ cuius J^. "" • * "K VJ malitia iniquitatem lerusalem non exae- )^^^l ^^l l^ ^l i^rt> /1 ot >ft v» ^ K.£kJ I A /ft oi:^ MSi quavit, hucusque non est restituta , ne- . ^<'| ^f | ^ ^^ JbcaKJ /1 que , ut dicimus, in perpetuum restitue- .< Jl^ y*\.^|i^ »i ^k * j{ y|\v>wg tur, quomodo lerusalem instaurabitur, j ; x .][ oiiiafo v«^ ^ ^ ^j^fl^»^ cuius maior fuit iniquitas quam Sodo- -^^ _^j SL^ x^Ki *5 mae et filiarum eius ? Sodomae per an- ^^ ^ ^ p nos mille ducentos septuaginta sex Deum non miseruit ; num dicendum no- bis est lerusalem eum debere misereri, v * ^* ^^ v>K\l, ^e^Uf^; ^J[^f M^f :|^ # ^ _^ a cuius desolatione trecenti nonaginta | ^^ - ^:^ ^,/ T i et quinque anni hucusque coUiguntur, ^'^JL^ O^ | iZ^X.. | ^N. ,K^^j 20 secundum computationem supra insti- ^ ^r ..^J^ ^^ ^! >(^ .oifco tutam ? Insuper autem cum dixit : Sodo- ma et filiae eius instaurabuntur ut olim; ad lerusalem vero : Tu et filiae tuae eritis sicutprius^] significatio sermonis esteas 25 nunquam in perpetuum esse habitan- ^^^-^ :^K5 p ^^\2%i tjKMOf das; terrae enim cui iratus est Domi- \lsi^ l-^t^ ctrfS^ j^ff |b^f( ^^>i^ %*(; AJ?] _ 4 A >t^9{v — Ib, A |«;^|do- — » B om. «*^A«.e- _ 8 A fiAftdv ~ 11 B M^9e{- ~ itt A^ om. ^l|-Me- Ego cum Wrighi conieci ut supra. — 18 B %k9A^. _ 20 A om. ^^^. ^ Sl A >»\L ~ 23 A N^illo- I Dan. IX, 27. — « Ezech. xvi , 55. 945 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 946 xu po 1^1 jlo ^ffjl jlj :oii^^ nus maledixit : Non conseretur, nec ger- l JSoiL pI *«^-^ i& V ^ ^ men proferet, neqtie ascendet in ea quid- fi^ I ^* A Jl V V . ^ •»' l?i ^^ piamvirens;$ederit$icutSodomaetGomor' jlo j yfV> ^icn > % \ )-^f j |ia.^a>io ^ ' rha, quibus iratus est Dominus necplacatus est * . Persuasum ergohabeas, auditor, So- ^ domam et filias eius nunquam habitatum ^sT^ T^* V ^ ^^ :^lN-* jpj^ verum quales olim fuerint mansu- ^9 ^Ki jl ^"^kn^b^j JuLdj ooi ^l ras,proutnimirumeotemporeerantquo jio l-ipo ^ >^>^Y )-^$! ) ^ *^jf >«/o nondum incolas tenebant, et sicut in die ii/o • ^\ JLJkflf ^^^^ ^^ adversus eas iratus est Dominus , 10 9 r X ^ ^ ?.^^ necpotuiteisplacari.Ierusalemetiamet ,^ ^ * . « filiaeeiusqualespriusfuerintmanebunt, " ^ • • sicut pristinis temporibus , cum deser- ifii!in^|\ iign \ N \ h ^ t-d erexit Abraham altare, super quod alli- Jfj( t-^ ^^i f-^ l^ «^^ ^i "i ^(o gavitfiliumsuum Isaac;sicutetiam ari- i5 , J -^ >| >^ ^JI I ?^ I jJJL^ft if ^ duseratquandoemitDavidareamabOr- *K |g^ I K #a ,JC^i%ii i^F nan lebusaeo , altareque ibi aedificavit. . .#v.v> ^ -«^ Intellifire enim et animadverte montem ^l^j Jl^ ^oi oipA >>^( .^ -. ^ ^ illum in quo Abraham filium suum obtu- Jff/f JK^ «i^ :yi \ iU/ %2oi lioif |._ 4 T u • • • ^ * - • lit , ipsum esse montem lebus , quae est ^*^ ^•^'•i! ^ ^ v!* ^ t^ ^^i! lerusalem; locumque illum areae quam y&^fii JJSo^ J i^ •}[ ^iOi David ab Ornan coemit, eum esse in quo ^ i^ ^ Ji s^J^ y^ t^ ^ C^ ^ J Templumaedificatumest.ltaigiturleru- LJ& ^ ^r ^ ^i -^- JL-Ajlf sftl^ni in vastitate , sicut prius, permane- iM^ Jio, )^ yS^Ui ^ ,^ ^r> ^'** ^*"** '^«"P«'^ t^-^P^^^^ q"« Ezechiel effatum illud vaticinabatur , lerusalcm 20 ■ ''-' K I / ^ I V-^f« |.:^K^"e adhuc in magnificentia sua constitisse ; at incolae eius adversus regem Babylo- ^)l^^9^ ^^^ P©C J{ fffcM^ J>,^i^ nis rcbellaverant , et sententiam quam propheta enuntiavit, ex ira et in vituperationem adversus lerusalem protulit. A^] — 6 A ^fia. . 8 A K^^N* — 16 A ^9 [ooiv ^ 18 A om. wo|i. 1 Deui. XXIX, 23. 947 APHRAATIS 948 ifrJh r,\fi ^ m\ }U^ J^vM tM^bJ:* j.j^ 1-^^* oiif jL^a^ J.^ J-^f J.^f J^ '^i ff^ gy ^VX J 4l VI <\ $ij; :jil 2;.^ j;--.j^^ jLjL^Jk J— l/ y^io^ J_JbJ y .KJI} 10 Jf.^ Jf.^ '^ :;o6»/fe oj'aM«S 1 ^ ^ - f^»' 1" .» iLI^J-^t :-,-^; JU fc m >6| 6. Hoc etiam attende, auditor et con- sidera : Si spem Deus reliquisset Sodo- mae et [urbibus] sociis eius , non igne eas et sulphure , quae signum sunt diei novissimae mundi , subvertisset , verum tradidisset uni cuilibet regnorum, a quo castigarentur. Scriptum est enim lere- miam quando calicem furoris propinavit gentibus et regnis ' ^ de singulis civita- tibus dixisse : Postquam calicem bibe- rint , convertam captivitatem Aelam , et Tyri, et Sidonis, et filiorum Ammon, et Moab, et Edom ; et de unoquoque regno- rum horum dicit : In novissimis diebus, reducam captivitatem illius^. Videmus itaque Tyrum inhabitatam fuisse opi- busque abundasse postquam septua- ginta annos erraverat, et postquam praemium quaestuum suorum tulerat, atque cum universis regnis fuerat for- nicata; tunc citharam sximpsit, beneque pulsavit, et canticum frequentavit^ . Re- gio Aelam quoque incolis copiisque abundavit. At de Babylone dixit lere- mias : Cadet Babylon et non consurget*. Et ecce , usque ad hanc diem et in per- petuum , in vastitate manebit. De leru- salem pariter ait : Cadet et non adiiciet ut resurgat virgo Israel; derelicta est hu- miy et non est qui suscitet eam^. Quod AB] — 6 ir >p99^9 (sic). — 11 A oao. — 12 i^ om. wo^ho. — 1» H ^o- — Ib. A ^a^IN- _ 18 ir i;b. _ 24 A Idfiu. 1 ler. XXV, 15, 17, 21, 22. — « Ib. XLViii, 47; XLix, 6, 39. ~ » Is. xxiii, 15, 16. — * ler. Li, 6*. — & Am. V, 1, 2. jboL^; $Lj ^ \ \u^ J-^K-S 15 .; llU «fe 20 J IvxirN \Jo^ J^ .;eifii je^^bJJ J^ .. '>^\...<^ J— v>f-> ^fe :'^t \k^h^ ^blA^ A.£<1 je "^i; 25 f^^ «fe .J A -.KJi 949 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 950 o^>u^ ^r K. ,^i. oiA W^f I ,>v.iifo .1 I VI ^ 5 Jie .«^.\> j^»f ji vs6l« :^eL^)^)^ >^l i o6i Jb^lUi-i^ .>.-> ^ ij-sf :^o.^oL^ oiJ IJLJ ji «fe ;fn « \ V je oi^ ijij ^ aS. oU)^^:'^^ ♦ ojk |>,^ »ioi iKbOf :^ ^, m r.^; '^ ot ^nNji/ . ^JLeiiAhJo ^ |i| $^«> 15 i|^ ) ff;y^ ^ '^ *r. ft A^^N-fcfo .j»Q^;e %oi^ >g V>f> r Tt i - vT-. »• : $^f >,y. v^g.JL^ M^j s£^ V 20 ^^r^ K J ;v>Sy/o :} /^i^f^g 25 ^ X y 9 K^J nV|ff>f :yioj^ po/; ^ oVild/ jl •o2SJLo ji j£i;V^o vcLAjd^ ^/m,V» kL^ J S ^ i KS^i x\:£l oiJLo si vera est prophetia quam adversus Ba- bylonem leremias protulit^ vera etiam ac fidelis est adversus lerusalem. Isaias quidem ad lerusalem ait : Hon irascar tibi neque increpabo te\ Vere enim adversus eam ultra non irascetur, ne- que eam increpabit in aeternum; nam eam quae iam vastata est neque ille re- prehendet, neque ipsa eum amplius exacerbabit. 7. Porro qui nobis conviciantur [di- centes] : Vos persecutionem sustinetis nec liberamini ; erubescant ipsi eo quod vexationibus iugiter subiecti fuerint, idque plurimis annis antequam libera- rentur. Servierunt namque in Aegypto ducentos viginti et quinque annos. Ser- vitio Israelitas iterum Madianitae, sub diebus Barac etDebborae, subiecerunt*. Ipsis etiam dominati sunt Moabitae in diebus Aod; Ammonitae in diebus le- phte, Philistaei in diebus Samsonis et rursus tempore Heli et Samuelis prophe- tae; Idumaei in diebus Achab', Assyrii quoque tempore Ezechiae, et tandem eos rex Babylonis de terra eorum exter- minavit atque dispersit. Sed quamvis plurimum probati et castigati fuerint, non se emendaverunt , quemadmodum ait eis : Frustra percussi filios , etdiscipli- KB] — 2A|ta^ uoi. _ 8 A II [a^. -- 10 A ^>ui^9 (sic). — 14A add. ^[^L}^. — 19 A 3/ 1 l8. Liv, 9. — « Non Madianitae sed Ghananaei. lud. iv, 2.-3 Non Idumaei sed Syri, »W- I (III) Reg. XX, 11. Vid. supra Demonstr. xiv, § 10. Cf. Praef. § 11. 951 APHRAATIS 952 nam non receperunt^ Et iterum : Disse- cui prophetas et occidi eos in verbo oris met^. Et ad lerusalem ait : Infirmitati'- bus etplagis ertidire, lerusalem, ne forte recedat anima mea a te^. Ipsi vero dere- liquerunt eum et idola coluerunt, sicut adversus eos leremias dixit : Transite ad insulas longinqum, et in Cedar mit-- titSy et attente considerate, et videte si fac- tum est huiuscemodi; si mutant gentes deos suos; et certe non sunt dii; populus vero meu^ mutavit gloriam suam in rem inuti- lem. Obstupescite caeli superhoc; moveami-' ni et extimescite vehementer, dicit Domi- nus. Duo enim mala fecit populus meus : me dereliquerunt, fontem aquae vivae, et abeuntes foderunt sibi cistemas effractas, quae continere non valentaquas*. Cister- nae illae disruptae, sunt simulacrorum et idolorum cultus. Hoc vero caelos obs- tupefacit ; quod adoraverint [ludaei] mi- litias caelorum ; condemnati sunt autem caeli ut sicut volumen complicarentur, omnisque militia eorum deflueret*. 8. Totum hunc sermonem praeceden- tem tibi, carissime^ conscripsi, propter convicia quibus ludaeus quidam filios populi nostri increpavit. Nunc vero pro facultate mea tibi ostendam vexatos r 4 ^y* >. v> \t% .JcL^( oeoi jif > > > .( ^ a:^S o>^je :Jfdi^ J-/->L> r r ^ - ^ \ v; 4 ^. . n 24 a^jlfo :J : £ ix \Sj:^1 \SL^ :JJi^ 15 4 ^ ^ *- sc >"» .» 20 N^ K^K^; J^J-^ 01.^ \^ sJl^ J-i»OU. JC^ t-A-i;^ mercedem magnam esse consccutos, \^— ^^! | ^ ^tt Wl ^/ J-?l AB] — 12 A e*a-^- — itf A pariter prima manu taA^ laA^sed secunda manu alterum .tsAi^erasum est. — itt II 1^^; . Ib, A M^;{. _ 17 ir Uo^r ~ «8 oi.m5^9- -- 86 A |A«m{. > ler. II, 30.-8 Os. VI, 5.-3 ler. vi, 7, 8. — * Ib, ii, 10-13. — » Is. xxxiv, 4. 953 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 954 • • ^ ^ ^ r yoSWXl Am^ .\M .^lfo M^;$ o v>\i. t/o :oiiS <\t 4m «^oia,^^io •• _«' *•! 10 x\ij^i J-LSild ..oi^ nt * > \? 'o :. persecutores autem in igaommiam et contemptionem venisse. 9. lacob vexatus fuit, Esau autem persecutor ; lacob benedictionem et pri- mogenita suscepit, Esau ab utrisque reprobatus est. loseph persecutionem sustinuit, et fratres eius persecutores fuerunt. loseph exaltatus est; persecu- tores autem eius coram eo sunt pros- trati, et comprobata sunt eius somnia et visiones. loseph autem vexatus si- militudinem praebet lesu vexati. loseph namque a Patre suo vestitus est tunica fimbriata ; lesum autem Pater eius cor- pore induit de Virgine [adsumpto]. lo- seph a patre super fratres suos dilige- batur ; et lesus amatus et dilectus Patris est. loseph visiones vidit et somnia somniavit; lesus visiones et prophetas adimplevit. loseph pastor fuit cum fra- tribus suis; lesus princeps pastorum est. loseph cum misisset eum pater suus ut fratres inviseret, venientem pros- pexerunt, et cogitaverunt eum occi- dere ; lesum cum misisset Pater fratres suos visitatum, dixerunt : Hic est heres; venite, occidamus eum * . loseph a fratri- bus in cisternam proiectus est; lesum ad mortuos demiserunt. loseph de cis- terna escendit; lesus e mortuis sur- ABj i B |de990- — 3 A ISU99{- — Ib, A prius vexatus |^m, secunda manu in ldo99 mutatum [Po9v — Ib. B |ki99 Ama^o [Pom a^o- ~ 4 A IfiOfAao |Lopaa- _ 8 A uoioiilo* _ i» B som- . • • niam somniavit ac visionem vidit \ow Iko |v>N» m^* — i^ B loK- — 23 II Am^o- 1 Matth. XXI, 38. 955 APHRAATIS 956 94 9 4 u^ju \U ^ ^ rexit. loseph de cisterna ubi emersit , in f ratres suos dominatus est. lesu post- quam e sepulcro surrexit^ dedit Pater nomen magnum et excellentius , ut fra- tres eius ei servirent, et inimici eius sub pedibus ipsius ponerentur. Post- quam loseph fratres suos agnovit , eru- buerunt et pertimuerunt, magnitudinem eius admirantes ; lesus cum in fine tem- porum adveniet et in maiestate sua re- velabitur, erubescent» formidabunt et exterrebuntur coram eo fratres eius, qui eumcrucifixerunt. loseph suadente luda venditus est in Aegyptum; lesus ma- nibus ludae Iscariotae ludaeis proditus est. loseph dum eum vendebant nullum verbum fratribus suis respondit ; neque lesus quidquam locutus est aut respon- sum dedit iudicibus qui ipsum iudica- bant. loseph ab hera iniuste traditus est in carcerem; lesum filii populi sui inique damnarunt. loseph duas vestes suas, fratribus unam, alteram uxori do- mini sui dimisit; lesus vestimenta sua reliquit, et diviserunt sibi ea milites. loseph triginta annos natus in cons- pectu Pharaonis stetit, et dominus Ae- gypti constitutus est; et lesus, cum esset quasi annorum triginta * , ad lorda- nem venit ut baptizaretur, et Spiritum accepit, exiitque ad praedicandum. lo- 1 Luc. III, 23. y 90 oLoi-d sM&J^p \OjI ^^M.A :oiU.j^ JU^^ MM i«*fO 10 igOtPl ^UJ^ 'S' :..oia^ji >4J^' ooiJ: ji .^ i tji 15 ^%^ i ^A » ro { ioi^ .flLiDal .woi^f; \J£^ joJLd %^^^e : \U-«i K»^N oi^ » ,. * ^ tf y^l /t r fi20 ^ nr r r ^oSa/ ^<^ > ?o :oip& Us^; t-JL» •• y4 V p r 4 ^ ^«7 JiLJe \ic^ ve'-^-» X-o >^ ^^^ 25 '^^^ 1-^! ^;;4^ \il ^^J^M 7» r t .r 957 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 958 ?• r :JJu4o ji^ J(m^ la ^^ Jv. v>< ^ jU oild^ o^ ^ :^^ ^lf^ KJlM AJ&^ ji^ tUj^ ♦, ^; nt fo o ?» i^ 10 .\A^\\ ^«aJL?e J^;> J^-to^ «fe '^kjLAKj ji; ^.01^^ f^f P Ji^ ^ ? •/ ^^1 15 ?»-rf \X V>fl f ^ .OU^f v£D9090| ^ :j^ ouk -^-bo^f J-f4>i\ - ^ 20 : :^j-aa: •> J-iJL^ t-be/ . «fo r\^ Vf M^? ^ ^ 9^ r ^9 01 ^ J * ^a» fc >> i/ 25 ^»' >.^ . ,-( \ )J^ •) v^^i 01^^^^^ ^ ^g^aMJ^ seph Aegyptios pane sustentavit; lesus panem vitae mundo universo dispen- savit. loseph filiam sacerdotis impii et immundi accepit; lesus Ecclesiam e gentibus contaminatis sibi adiunxit. lo- seph obiit et sepultus est in Aegypto; lesus mortuus est et sepultus est in lerusalem. Ossa loseph ex Aeg^rpto detulerunt fratres eius; lesum autem Pater a mortuis suscitavit, et corpus eius incorruptum secum in caelum ad- sumpsit. 10. Moyses etiam vexatus est, et le- sus persecutionem sustinuit. Moysem natum occultaverunt, ne a persecutori- bus suis interficeretur ; lesum natum fugientes in Aegyptum adduxerunt, ne eum Herodes persecutor eius occideret. Tempore quo Moyses natus est, infan- tes in flumine suffocabantur ; et in na- tivitate lesu infantes in Bethleem eius- que confiniis occisi sunt. Moysi dixit Deus : Mortui sunt viri qui quaerebant animam tmm*; et dixit angelus ad lo- seph in Aegypto : Surge, et tollepuerum, et vade in terram Israel; defuncti sunt enim ii qui qua^rebant animam pueri ut auferrent eam^. Moyses populum suum e servitute Pharaonis eduxit; lesus om- nes gentes a servitio Satanae eripuit. Moyses apud Pharaonem educatus est ; AB] ~ 2 A (•^. _ T B om. uoiSui.{. ^ 2}i B OiA>ftN. _ 26 A |* » Ex. IV, 19. — 2 Mallh. II, 20. 959 APHRAATIS 960 et lesus adolevit in Aegypto, cum eum ML^flf ^^JLj^o tyo \\ ^ K^ wLdit/ illuc loseph profugum abduxisset. Ma- ^^K.V o. A^ k ouSp^/ ria stabat super ripam fluminis , Moyse »| iLgJ K L ^ ^ ^ f^ ^^ aquis innatante; Maria peperit lesiim, Gabriele angelo ei annuntiante. Quan- do Moyses agnum immolavit , interfecti sunt Aegyptiorum primogeniti ; et quan- ^-^^ ^H It-^i '*** do lesum, agnum verum, cruci fixerunt, ]y^\ "^^ > •<> •'^\f'^ ^^ ^^ Xi ^ propter eius occisionem populus inter- ^_j/_y ^V^^^ >.^Ov>^ ^ jft^y fector eius periit. Moyses populo suo J f ^>j: j^j )«£aao .oj^Ais^ ) >1^ « %n i ?o :ot \ft \ \ lo manna descendere fecit; lesus Gorpus suum fifentibus dedit. Moyses aquas . T- • .. k . « ^ vi^V-^ ^i^X %1jl^'o :| A i>n-> amaras per lignum dulces reddidit; le- sus cruce sua, ligno patibuli sui, ama- ritudinem nostram mitigavit. Moyses I ^^ ^ .o|i^/j | m^n'^ ^ ^ ""^^J^ legem populo suo detulit ; lesus mandata ootJ^ ^mjuTo : oiiaa>^ \ #&Xx<.f J^^ 8ua gentibus dedit. Moyses manuum J_^^ J jk V) . j >« -« .vN w-iS-aJLi? I5 suarum extensione superavit Amalec; ^ ^ r^ ^ k#i f ^^ #v'^| ■>( \ff>| 9i*> ..^ ^ ^ n^v^ lesus signo crucis suae satanam de- vicit. Moyses populo suo eduxit aquam de petra; lesus misit Simonem Petrum, ut doctrinam suam inter gentes defer- *^'*^ ^^oauj OHt-ft | wj i ^ ret. Moyses velamen auferebat a facie ^ n • j i o v> >ni f ^No > J v>, vt^ 20 ^i^^o :op(£L^ JJJ^ ^ Ji^' ^ sua, et Deus cum eo loquebatur; lesus oi.^aJl ^^Sb^o >m&A\ . ^ JK /ak .^t velamen removit a facie gentium , ut ^ iK y^ .J ^ x^ ^;< ^ ^^ . 1 #^ audirent et reciperent doctrinam suam. ^^ k,.^ ^i£ i^ ^ yK /^ ^^N^ftio yOX^QjLif :poL:Mi^; ^doUd/ Moyses legatis suis manum imposuit, et sacerdotium susceperunt; lesus ma- num imposuit Apostolis suis, et acce- perunt Spiritum Sanctum. Moyses mon- o\ S no smj&JL^a tem conscendit, ibique mortuus est; et Jfa^CS^ v£L^i.tt | «Anj* .)_J[jaA« \Sii ^ "e :j£ijoiJ ^JLao ^ '^ ^^ > 2S — 26 B om. |a9AA9 '..MkM >xA*«o. 961 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 962 y^ nl. I -^N^^V vflL^^ ^MJL»o :^^i ha.A*«o- — 4 B ^o;So* — 8 jr oro. oi»^^. -. 14 A o^mv I^^- — S» JT ao3 (sic). KJlooL» I Iv^i ss^l ^i^ ^»^u?o .j» \.JiyX \ v>v iouj» )...2«oj; 15 :ciaoiL^ llil^ v^Li vf^v^ ^»ajlJ ),v>vi>.\ '^^ yk^ ^^ ^^^o : r jii. 1 ^^_,^ .,\ijj\ ^^ .\LjL,I \lrJ^ <^U 9(0 OMMb^D I II > id^A^ ) wyi n ik 01 .? .' if JjLajL» I .K/'» 25 MW^ ^ ^^^ ^«A^^o :M»i oJL^f^ «oio^ I,; .^ viM 1 Vld. Praef. § 17. Cf. Hebr. iv, 8. rATB. 8TB. — P. t T. I. Sl 963 APHRAATIS 964 subripuerat. Moriens lesus filius Nun, obtestationem fecit populo suo*; lesus Salvator noster, quando est adsumptus, apostolos suos obtestatus est^. 12. lephte quoque persecutionem su- biit, et lesus persecutionem passus est. lephte a fratribus e domo patris sui eiectus est ; lesus a fratribus suis ex- pulsus est et in crucem sublatus. lephte vexatus dux populi sui exortus est; le- sus vexatus surrexit factusque est Rex gentium. lephte votum devovit et pri- mogenitam suam in sacrificium obtulit ; lesus Patri suo pro omnibus in sacrifi- cium oblatus est. 13. David quoque persecutionem su- biit, et lesus persecutionem passus est. David a Samuele unctus est, ut loco Saulis, qui peccaverat, rex fieret. lesus unctus est a lohanne, ut esset pontifex magnus , loco sacerdotum praevaricato- rum legis. David post unctionem suam vexatus est; et lesus post unctionem suam vexatus est. David super unam tribum tantummodo regnavit prius, ac deinceps super Israel universum; lesus primum in paucos illos qui in ipsum crediderant regnavit; in fine autem in mundum universum dominabitur. Da- vid triginta annos natus a Samuele unctionem accepit; lesus cum esset y ^ ' 'ji -^i^ - -o,i,i4 -otS-i? ^*^-i^'o :-o,^/ I ft 1»* »«»K ft li ,yff\ ■^X^ o_A^/o wiAJ :| 4 VI <.\ PLW \h^ yj, r* ' P 9.4 m 9 9.4 10 ^|.^a:^ v^ojSi i^>k^ ^«9^]! |ooM% ^I^-M-» ^ s:x^'f ^f ^t^u^o :J^f "«^IJl ,aL. JlJl^' 15 |Jo»j |5oiJ, ^f r^. ^ , .. ;; »1/ .1 rfK^VI.f s4^ \JoJ, aL^ )^ : i v> \k^ ^ .dfUf ^f .ojtoi.. /» v> $K^ ^2« «^*J>/ '«A.Juib •^ ^^ i ^Of-O^ >^^^? t-^of 20 >K 4 > V)» ,ft I. \ ■> I ^ •«■ r '«A_A_^0 «^ ?^ <*> v> lly-^^Lad : O I VI tOtf 25 \B] —i&B persecuti sunt umod^ > [uoto*;^- — 9 A om. >oo. _ Ib. A 1ooi. — 14 A looio [loouv » los. XXIV, 22, seqq. — > Gf. Marc. xvi, 14. Matth. xxviii, 18, seqq. (Tatian. LV, p. 98.) 965 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 966 :j A\^ P r ^ r4 ?»v«^ r j ^^ KjtouLO ;j '^^v^ ?» ^' )M ^; J VI VI \ ?» ^' JlVi ^ f ?• ^ V ^^'^jJL^ 10 ro :oi-d^l "^J-^; li^ ^\^ T4 e ^^r } ^ ^ ^mjl»o :KjL^ ^^ oi ^^^NV'^ • ♦ .oCJ» If-^f oiia^l >iAl6/ ^ |f«^ -tNv: yiL^I ^f 15 ^eS»^ "«Aiuto .01 anCv la^ «aJLsI/o « K ?» ^r j^V» ^' 20 .JJl^99 ^mju?o JuLIm JL^/ %dfo :|K2b.^,^^ , ^rf otLdf; |. Af ^ j ,^^1 jLj> j^/ ji:^^^ :^iLia^/j .-oiSoij<- "^^ j;^ 25 ^ J-^9 OlK^lJ.-^ JL-9 ^ quasi annorum triginta manuum imposi- tionem a lobanne suscepit. David duas regis filias duxit uxores; lesus duas pariter regis filias adsumpsit, synago- gam nempe populi et synagogam gen- tium. David Sauli, inimico suo, bonum retribuit; et lesus docuit : Orate pro inimicis vestris * . David Deo carissimus fuit^; et lesus Filius Dei est. David re- gnum Saulis, persecutoris sui, susce- pit; lesus accepit regnum Israel, perse- cutoris sui. David in lamentis suis flevit super Saul inimicum suum mortuum ; et lesus super lerusalem, quae eum per- sequebatur, flevit, quia prope erat ut desolaretur. David Salomoni regnum tradidit, et congregatus est ad patres suos ; lesus Simoni claves commisit , et adsumptus, ad eum a quo missus erat reversus est. Propter David dimissa sunt filiis eius peccata; propter lesum peccata gentibus condonata sunt. 14. Elias etiam vexationi subiectus est, et lesus persecutionem passus est. Eliam lezabel homicida insecuta est; lesum persecuta est vexatrix et homi- cida. Elias propter peccata Israel cae- lum a pluvia cohibuit; et lesus in ad- ventu suo Spiritum a prophetis, propter populi peccata, continuit. Elias cultores AB] — tt A l^. — 9 A oiLaaL:^. — 11 A mfiC^ola. — 13 A ^o^W- — 81 A "^k^ 1 Luc. VI, 28. — 2 loC^N o^a^ **09 ad verbum David cor Dei. Vide Assemani, Bibliothecae apos- tolicae Vaticanae codicum manuscriptorum calalogus, Homae, 1758, t. II, pp. 20, 24. Cf. I Sam. xiii, 14. 967 APHRAATIS 968 Baalis interfecit ; lesus Satanam et exer- citus eius conculcavit. Elias viduae fi- lium vitae reddidit; lesus filium viduae resuscitavit , item Lazarum et filiam ar- chisynagogi. Elias modico pane vi- duam sustentavit; lesus [plura] millia [hominum] paucis panibus satiavit. Elias curru in caelum conscendit ; et Salvator noster adsumptus est, et ad dexteram Patris sui sedit. Eliae spiritum Eli- saeus accepit; lesus in facies aposto- lorum suorum inspiravit. 15. Elisaeus quoque vexatus est, et lesus persecutionem sustinuit. Elisaeus a filio Achab, filio homicidae, vexatus est; populus homicida lesum persecu- tus est. Elisaeus prophetavit, factaque est Samariae abundantia ; et lesus dixit : Qui manducaverit de meo Corpore et bi~ berit de meo Sanguine vivet in aeternum ' . Elisaeus parvo pane centum viros sa- turavit; lesus quatuor millia [virorum], exceptis mulieribus et parvulis, quin- que panibus aluit. Elisaeus fecit oleum ex aqua; lesus ex aqua vinum fecit. Elisaeus viduam ab eius creditore libe- ravit; lesus gentes debitrices exsolvit. Elisaeus ferrum innatare fecit, lignum- que submersit; lesus demissionem nos- «^ ? ^ ? JJJ^ >^ li-^^jj? r r ^^L^ :||^j JJaA ^ ji^»Ji ,f -^ ^ ^ji! ^•i-^f .JJlij; JlJLix^ |&)|S «^if ^«i^^f J^ 15 iJfO^j ) V^ M > ^^ r r ^^^L^'0 :J-L>i? 20 C V r :oiJa^ J^ ^ iLl^i} ^l ^kJL^/ .J.^ J v.^r>i>^ ^ 25 b J ^ :oi ^ > ^r^ 9 j: ^ r 9 ^e^ v^ o«M.f! tOlfK _^ ^l . .. OilLd; iL^ J VI VI \ y^ p ^r ^ ^> 15 oooi yJj^yJl\ .oifoioj ^ •• ^ ^ V .^ ^ ^ ).^>^ .^^gw^s^ K.^ V ♦ 20 :V-^/ )— iLDj,i3 .V-fiL^ \\X vvi r ^ jSoM |K jq oo I v^\ ij) o1 ^-o 25 iKia ^ j-^j^ .|N^ao K^ ^ ^a^ -r tram reduxit et levitatem nostram sub- mersit. Super ossa Elisaei mortuus revixit; super ossa lesu proiectae sunt et revix^runt omnes gentes, quae in peccatis suis mortuae erant. 16. Ezechias pariter persecutionem subiit, et lesus persecutionem passus est. Ezecbias vexatione contumeliaque a Sennacherib inimico suo affectus est ; lesus a populo insipienti convicia ac- cepit. Ezechias oravit et devicit inimi- cum ; inimicus noster per crucifixionem lesu superatus est. Ezechias totius fuit rex Israelis; lesus rex est omnium gentium. Quia Ezechias aegrotavit, sol reversus est retrorsum; et ideo quod lesus passus est, lux solis obscurata est. Ezechiae hostes facti sunt corpora mor- tua; inimici lesu sub pedibus eius pros- trati sunt. Ezechias ex progenie erat domus David; lesus est filius David se- cundum carnem. Ezechias ait : Sit pax et veritas in diebus meis * ; et lesus dis- cipulis suis dixit : Pacem meam relinquo vobis^. Ezechias oravit et a morbo sa- natus est; lesus oravit et de sepulcro surrexit. Ezechias postquam ab infirmi- tate convaluit multos annos vixit ; lesus post resurrectionem suam gloriam ma- AH] -> 2 A 1^*^ H» U^. — 4 B a«o6^{ [o^^M* — tt A om. oooi- — 18 A ^^ft»>o [ 26 A otkfi^AS (sic). > II (IV) Reg. XX, 19. — « loh. XIV, 27. 971 APHRAATIS 972 gnam adeptus est. Ezechias post vitae provectionem subactus est morti , lesus postquam surrexit mors ultra ei non dominabitur* in aeternum. 17. losias quoque persecutionem su- biit, et lesus persecutionem passus est. losiam persecutus est et occidit Pharao Claudus^; lesum vexavit et in- terfecit populus qui in peccatis suis claudicavit. losias terram Israel ab immunditia purgavit; lesus mundavit et abstulit contaminationem universae terrae. losias nomen Dei sui honori- ficavit et celebravit; et lesus dixit : Glorificavi et glorificabo^ . losias propter peccatum Israel scidit vestimenta sua; et lesus propter scelus populi velum templi sancti conscidit. losias ait : Magna est ira illa quae veniet contra po- pulum istum*; et lesus dixit : Veniet ira magna contra populum hunc, et cadent ore gladii^. lesus amovit immunditiam de templo sancto ; lesus mercatores im- puros e domo Patris sui expulit. Super losiam filiae Israel planxerunt et eiula- verunt, sicut leremias dixit: Filiae Israel, flete super losiam^; super lesum fleverunt et lamentatae sunt filiae Is- rael, quemadmodum ait Zacharias : Planget terra, familiae super familias\ o r y 9 «JlJl^m -^AmJo JJIIm ) /jq, ^lo yO \^ ^ Ot,\..^,jDO ^jll ^o ^ai ^^A^o iii^ 9 Y ^^ |fo ft I \ \JL:^\o JL-3; ^a.JLJo lo ^ " ^ *T 'y-^X ^o_iL_.o :oioi^/j 0|J:$I ^\ llj \.JoS., Oj^ '^^ 15 ioi o[; :pe/ ) /iA . .M^ i^i^; s^i^o :p^ \JoA '^ Jif; SU^ :o5, Mvi:^ Sy^S lIPj :v^1 * A f 4 yt olI/o ^v/ j /;a.^ .«oi^lf» 20 :J-JLao?f ^f, ^ '^'^/ Kid ft\ rr>o ojoKa/o f jjo »f>\ Htn ;|i-Ly> ^ .|lo_bo i f ^ / > o>. .^, ' -J 15 ^ .^ K Vl\ .II^j^^Jl.::^ I !n; |W; ^^l^» vA^».flB ^ .lC^LAd ^;0|f>^ I "g^^^ .w.oiS.£^j v6o(^ oioU "^ JL^ ojk Klp ^jL^f:^ opf ; 25 ;|„?pL-9 ^^ Q-^f jio-b^f 3 ^ ? ar k: ^^-^-^ JL^ 18. Daniel quoque vexatus est, et lesus persecutionem sustinuit. Danie- lem persecuti sunt Chaldaei, coetus im- piorum hominum; et lesum persecuti sunt ludaei, synagoga hominum ini- quorum. Chaldaei Danielem accusave- runt; ludaei lesum accusaverunt coram praeside. Danielem in lacum leonum miserunt, sed ereptus est, et incolumis inde ascendit. lesum in foveam sepulcri demiserunt, surrexitque et mors in eum non dominata est. Danielem existima- bant, cum in foveam cecidisset, inde non emersurum amplius; et de lesu dicebant : Quoniam cecidit, non adiiciet ut resurgat * . Prae Daniele obturatum est os leonum inhiantium et saevissimo- rum; et a lesu occlusum est os mortis avidae, quae [humanas] formas conficit. Danielis foveam obsignaverunt , solli- citeque custodierunt ; sepulcrum lesu custodierunt diligenter, sicut dixerunt : lube caute custodiri sepulcrum^. Quando exiit Daniel , calumniatores eius pudo- re sunt confusi; quando lesus surrexit, omnes qui cruci eum fixerant erubue- runt. Rex qui Danielem iudicavit con- tristatus est valde, quod inique eum Chaldaei calumniarentur; Pilatus, qui iudicabatlesum, multumdolebat, sciens a ludaeis falso eum accusari. Danielis Air] — 13 A Uoi _ Ib. A II ooL oAav [tf "Vai^. — 20 A o^ ooot ^'•fri f uwo;^ Ps. XLi (xl), 9. — * Matth. xxvii, 64. 975 APHRAATIS 976 oratione captivitas populi eius Babylone ascendit ; oravit lesus , et omnium gen- tium captivitatem convertit. Daniel vi- siones et somnia Nabuchodonosoris interpretatus est ; et lesus visiones legis et prophetarum aperuit et explicavit. Daniel, postquam visionem Baltassar interpretatus est, dominationem acce- pit in tertiam partem regni ; lesus post- quam visiones ac prophetas complevit, adeptus est a Patre omnem potestatem in caelo et in terra. Daniel mirabilia vidit et arcana prolocutus est; lesus oc- culta patefecit et ea quae scripta sunt implevit. Daniel inter obsides pro po- pulo suo abductus est; et corpus lesu pignus est pro cunctis gentibus. Propter Danielem iracundia regis a Ghaldaeis consedit, qui non sunt interfecti; pro- pter lesum ira Patris eius in omnes gen- tes sedata est, et non sunt interemptae, neque ob sua peccata perierunt. Daniel regem postulavit , qui fratres eius prae- fecit rebus urbis Babylonis; lesus Deum rogavit qui eius fratribus, seu disci- pulis, potestatem super satanam et vir- tutem eius contulit. Daniel praedixit lerusalem usque ad praefinita [tempora] in vastitate mansuram; et lesus de lerusalem ait : Non relinquetur in ea lapis super lapideniy eo quod diem magni" r 9 • « /•• \ J VI VI V v^ojSi; \hJLs^ ^VyA.j^\ ..^:k.so -r 9> • \LJH ^, 7t • r ^r ^ r 7* r u\.\ l K t6 9 2» 2 ^ r 10 ^ r 15 "^jLcif .oltof yeSSo jL^ jL^ .) viviv v^o6wd %s!S^ li^oi ^oju?; 10^4^1! Jio Mf^ xr^ \-^^^i otK„^a K. r. i tUf ^L^ ^^.^ooo Jlo ;| VI v> \ y6oi^^ ^^ ^«oia-d/; ♦ y^Oi-Scii. ^. M ^^ oK-#laOO Q^b^^UoX/ 20 .^^Sa/o ) ^Nv ^^ l^ ?» 9 KJLit-Mf \\L>\^ >mjA ^ ^ 'aeM 977 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 978 ^ m »• m \ • '■5 N? J^^o 11/ ^aiL?o ;oufta^ ^^.J^ 0*^*9 ^aiL?o ;;{LitnnM ^Jo o^Uf # »" oiQ^/o j ."iTr. .Mf^! ) 1 i^o .lU-i; j-iiiiL» n\ ftt o ;MLSjJj v^^ .\ N M r 10 wOKkJ:;i '^jLS Mio^j oi;i|l cf&^loj. • I I <• • ^s J^ M 15 •• r^ M^ JLi W|0 mOIOmLA »h t? 0( fc ft^ n iO 20 f -''^r .oui^^,» J-mJ: ^/o O0i)i/ \ K\ >ft» OtaA^j;^ O,^ jl W.QI&40 ^*^ ■li >» V VI y > JL-d ^a ^^^ .\i^ V-^jj iJU^ 25 V • I I <• 2 JL 4 ^^ t, kS\ -. 14 A U^o «^. — 22 B V-' > Luc. XIX, 44. tudinis suae nescivit\ Daniel vidit heb- domades super populum suum perman- suras; lesus advenit easque complevit. 19. Ananias etiam et fratres eius vexa- tionem passi sunt, et lesus persecutio- nem subiit. Ananias et fratres eius a Nabuchodonosore vexati sunt; lesum populus ludaeorum insecutus est. Ana- nias et fratres eius in fornacem ignis missi sunt, et ea iustis illis sicut ros facta est frigida ; lesus ad locum tenebrarum descendit , portas eius confregit et cap- tivos eduxit. Ananias et fratres eius e fornace ignis escenderunt, eorumque calumiiiatores flamma combussit; lesus vivens de tenebris sursum ascendit ; illi autem qui eum accusaverunt et cruci fixerunt , in flamma usque ad finem ar- debunt. Quando de fornace Ananias et fratres eius egressi sunt , contremuit ac turbatus est Nabuchodonosor rex; et cum lesus a mortuis surrexit, pertur- batus commotusque est populus qui eum cruci fixit. Ananias et fratres eius simulacrum regis Babylonis non ado- raverunt ; lesus ab idolorum mortuorum cultu gentes continuit. Propter Ana- niam et fratres eius, populi et linguae Deum qui eos ab igne servavit lauda- verunt ; propter lesum gentes et linguae omnes illum laudabunt qui Filium suum ^ U*^- — 27 i^ |-Sx>aA "^. — Ib. B om. ^ia^ "^o* 979 APHRAATIS 980 liberavit, ne videret corruptionem. In vestes Ananiae et fratrum eius nihil potestatis babuit ignis; et in corpora iustorum omnium qui in lesum credide- rint , ignis in aeternum non praevalebit. 20. Mardocbaeus denique persecu- tionem subiit, et lesus persecutionem passus est. Mardochaeus ab Aman est vexatus; et lesum populus rebellis in- secutus est. Mardochaeus orans popu- lum suum e manibus Aman eripuit; lesus oratione sua populum suum e ma- nibus satanae liberavit. Mardochaeus persecutoris sui manus effugit; lesus e persecutorum suorum manibus sfirvatus est. Mardochaeus, eo quod sedit et sac- co indutus est, Esther et populum suum a gladio liberavit ; et lesus quia corpus induit et humiliatus est , Ecclesiam eius- que filios a morte exemit. Propter Mar- dochaeum placuit Esther regi, et in- gressa sedit loco Vasthi, quae regis voluntatem non adimpleverat ; et prop- ter lesum placuit Ecclesia Deo, et in- gressa est , eamque rex habuit pro Syna- goga, quae eius voluntati non paruerat. Monuit Mardochaeus Esther ut cum puellis suis ieiunaret, ut ipsa et populus eius e manibus Aman servarentur; et lesus Ecclesiam suam huiusque filios hortatus est, ut ipsa et liberi eius iram M-iJLi, v^^ i^^ri^N^ .jLl- i^ Ji< ♦llv^ jl^ v6oid \4^ • %d/o l< '»» )^-,.S-\, \o «^ •> ^N flft/ ^^j''! ;q) I « *>| A^ 20 ' ;SljC 25 ;ouyi».ai^o : ^oi* ^ ii B ^doM- 981 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIOXE. 982 o y/vt / mUoo ^ajL«o loii^ff ^^^; 5 . f J^ • ,.\ d ?» 7» l_s, ^i '^^ ^^ ^^^j^t ^.^ K-^K-Of I— j fon \ > i> \<^ y^^ VVo ^^ oKo 6oif I iS ^ff ^a oudM J;^ y^> :v^pe/ ^omlsIa V-^^;e^ .oiiai Kiooi jl Mfj ^j * " ^^.fk^ V ? • >..» va-A-Soia/ vft «> tov\ t >> :^ o»oo 15 :yO '^V>OtQ— ^O yO VJ q_9l.j:^/o 25 ^^^w^ ^i ^^ yr; ^\ ) r ift ^Jbs^/f ;> 9ii\/ oiJLo .wJ^^f ii^ VI i effugerent. Mardochaeus persecutoris sui Aman excepit munera ; et lesus pro persecutione populi insipientis maxi- mam gloriam tulit a Patre suo. Mardo- chaeus cervicem Aman persecutoris sui conculcavit, et inimici lesu sub pedi- bus ipsiussuppositi sunt. Ante Mardo- chaeum Aman clamavit : lia fiet viro quem voluerit rex honorare*; et praeco- nes lesu e populo qui ipsum perseque- batur exierunt, et dixerunt : Hic est /e- sus Filius Dei^. Sanguis Mardochaei de manu Aman et filiorum eius requisitus est; sanguinem lesu persecutores eius super se et super filios suos susceperunt. 21. Hasce tibi commentationes , ca- rissime , conscripsi , de lesu persecutio- nem passo, et de iustis qui vexationes pariter pertulerunt, ut solatio recrea- rentur hodierni vexati qui propter lesum vexatum persecutioni subiacent, quo- niam nobis scripsit atque ipsemet nos confortavit, his verbis : Si me persecuti sunt, et vos persequentur ; ideo vos perse- cuti sunt quia non estis de mundo, sicut et ego non sum ex eo'. Sed etiam ante scripsit nobis : Tradent vos patres, et fratres, et cognati vestri, et eritis odio omnibus propter nomen meum*. Et ite- rum nos admonuit : Cum duxerint vos AB] — i B om. >a.Aiy>o o^ovi -..^^ao. — 16 Aom. ^^.m- 22 A Looi. > Esth. VI, 11. — » Malth. xxvii, 54. — » loh. xv, 20, 19; xvii, 14. (Talian. XLVI, XLVII, pp. 82, 84.) — * Luc. XXI, 16, 17. (Tatian. XLI, p. 74.) 983 APHRAATIS 984 ante praesides, et magistratus, et reges, dominos mundi, nolite ante tempus iudi- care quid loquamini aut quomodo respon- deatis; et ego dabo vobis os et sapientiam, ita ut ws superare non possint adver- sarii vestri, Non enim vos estis qui loqui- mini, sed Spiritus Sanctus Patris vestri, ille loquetur in vobis\ Ille est Spiritus qui locutus est per os lacob ad Esau, persecutorem eius; Spiritus sapientiae, qui locutus est coram Pharaone per os loseph, vexationes perpessi; Spiritus qui etiam per os Moysi locutus est, in omnibus portentis quae in terra Ae- gypti patravit; Spiritus scientiae qui lesu filio Nun datus est, quando super eum Moyses manum imposuit, et con- sumptae sunt atque ab eius conspectu penitus exstinctae gentes quae eum in- sectabantur; Spiritus qui per os David vexati psallebat, per quem cecinit, Sau- lemque persecutorem suum a spiritu nequam refocillavit; Spiritus qui Eliam operuit, per quem ille lezabelem et Achab persecutorem suum reprehendit ; Spiritus qui locutus est per Elisaeum, et prophetavit, regique persecutori eius nuntiavit quaecumque postridie erant futura; Spiritus qui per os Michaeae efferbuit, quando redarguit Achab op- pressorem suum, et ait illi : Si rever- ^o^L^o smj^^l )Olf^ vCLd •* Ji t ' ^ 'i •'vv»''! f » » 5 yo^ y s ^^ 1» v^ iKjJ l^ jlj ♦n5 Ju-iii ^ /-x:^vi. .^ J^ .yo-a^ Jl \ vi v «^ :v« 4 4 p±t 3 10 r |i> VI n iSf l-^^o : 01.^9 o-fl ^O-fiLJ» K.SJS^9 J-^90 :Mu^99 KMSlh |i^<-^^9 M^'0 :^9*Jo 15 |-^90 :^^0|Ql3999 )-^ oi-»^l ^J ^N 1^01 ,..g W; 20 J-^*o : '4 t -^ % /\J-a K:^.^^; J^;o :o|-»^I oU^f J "^X -?i\ ^fo/ :JJeaj;; 01$ J 4 / VH rn^9i ^ h^,, J-^ ' »1o o^A ^i sa^l 25 A y Air] — 2 A Ij^cU. — Ih. Pl SM^^l^, — 9 A om. uoi. _ l» A |5o.h9- — asA^^skUM- ' Luc. XII, 11; XXI, 14, 15. Matth. v, 19, 20. 985 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 986 -^^jLi; m:$i^ w«iq^/o "^M^f:^ ♦ye^ ' ; llXJL» v^K^jo I ^ A^ Wb ' « ' • « '« « ^- ^ ^ M^ ^:,ii i? ^ ^ r 4 ^ r 15 rfjk^ %d(< |JL»][ ^ 6oi $^jf :JJL^ I .^.-^N» ^:u/ ^: *fo .^iot-iLiJijj Mxfj j-jj-Ni^l-,'> .« ^ »ifo ^:af o^i '.iO .. > yjkotO «dfUf l—^fo »^r ^. « j> ao I n /V)o MW l&)i^ ^fU/ ^%iL^/o J f >^ mf Mo^ ..oi^^i-^f/o ^ffif /ewdo reversus fueris, non est locutus in me Dominus^; Spiritus qui leremiam confortavit, ut staret audacter, et Sede- ciam per eum corriperet; Spiritus qui Danielem et fratres eius in terra Baby- lonis custodivit; Spiritus qui Mardo- cbaeum et Estber in loco captivitatis eorum servavit. 22. Audi, carissime, nomina baec martyrum, confessorum, et eorum qui persecutiones perpessi sunt. Abel occi- sus est, et sanguis eius de terra cla- mavit. lacob vexatus aufugit , peregri- nusque factus est. losepb vexatus est et venditus, atque in foveam demissus. Moyses persecutionem sustinuit , et fu- git in Madian. lesus filius Nun vexa- tiones toleravit, bellumque gessit. Et lepbte, et Samson, et Gedeon, et Barac persecutionem subierunt et ipsi, de quibus ait beatus Apostolus : Deficiet me tempus enarrantem victorias eorum^. David etiam a Saule vexatus est, et ambulavit in montibus, et in speluncis, et in campis^. Samuel persecutionem sustinuit et luxit Saulem. Ezecbias pa- riter persecutionem subiit , aerumnisque angustiatus est. Elias persecutionem sustinuit et abiit in desertum. Elisaeus persecutionemsustinuit, et factus estpe- AB] _ tt A uoia«*|lo. — e B ^3|ol9* — Ib, A Naia^. Ego &afa«^9 conieci. — 7 B ^^0^^%' — 10 A 1 I (III) Reg. XXII, 28. — « Hebr. XI , 32 , seqq. — »/6. xi,38. 987 APHRAATIS 988 ' -5o r ♦^ o ^ y ^r 9i regrinus. Michaeas persecutionem sus- tinuit, et in carcerem coniectus est. leremias persecutionem sustinuit, et in lacum caenosum submissus est. Daniel persecutionem sustinuit, et proiectus est in foveam leonum. Ananias etiam et fratres eius persecutionem sustinue- runt, et in fornacem ignis coacti sunt. Mardochaeum et Esther et filios po- puli eorum Aman insecutus est. ludas Macchabaeus et fratres eius ipsi quo- que persecutionem sustinuerunt, oppro- briumque toleraverunt ; et septem fra- tres, sanctae mulieris filii, dirorum verberum subierunt tormentfi, fueruntque confessores et martyres veri; et Eleazarus senex diebusque provectus, prae- clarum effectus est exemplum, et confessus est, perfectusque martyr evasit. 23. Maximum autem et praestantis- simum est testimonium lesu, qui in tri- bulationibus et in confessione omnes oAfUf woiS^j^o ). .'iTr. ^fo ,)ks;U odfiif v^ouaftj; oJLao v^Ka/o • lC^j «S > . mo vo^oi «dfo o^Uf \k ii 4^, oi y r> \\>l MJfo ipL^fo. Ip^ IfoU )k^ 1^01 lijooj; .A.iKj;o ) ? p** ^mJD 10 IC^ ||ow& \lo^ ^jofo \L4 .9 antecessores et postfuturos exsuperavit. Post eum exstitit Stephanus, martyr fidelis, quem ludaei lapidaverunt ; simi- liter Simon et Paulus perfecti martyres fuerunt; lacobus quoque et lohannes, Christi, magistri sui, tenuerunt ves- tigia; atque etiam inde ab Apostolis et deinceps, in diversis locis, [alii]confessi sunt et veri testes exorti sunt. Prae- terea vero fratribus nostris qui sunt in Occidente supervenit tempore Diocle- tiani pressura magna et persecutio ^ .pM5 M^ v^O|2^ ^ vmaJL^L^f j f v> ^v> |foM& oiiKi is yo \ VI i %d(o :)^ioi l^i^^eL^ IfouD oooi vmQ\ad< ' t %. r J* vpoi-df J^ ^n\ "> I A\fi y J^;^ |foii& cmfijS o^jo/ ill iiU^ 20 r >eL»f ^JC-if ^ ^fo Mf^/ 1^01 »»o f f ^^.-.o^ ;^ oi^^f |5S^j II^ o6^ \.^^ 'O ^viiLflofo .y^OI If i,A/ AH] - 2 A aj. — » A om. w^J. — 8 A |A*a^. - o A ^^^. _ I9 A a/o- — /6. A \^^ . _ 21 B^fA^^ (sic). Scriptor vocem imperfectam reliquit. — 24 lir -^Llo [JU^xHo- 989 DEMONSTRATIO XXI. — DE PERSECUTIONE. 990 J ^O >i| *> yOO| n y p ^jo/o : |i|— i^ univcrsae Ecclesiae Dei in omni eorum i^ o lo :|M y f t ' ^' « j< I v>/ff> ^.S.^ .df» :pef ) f.:\t «df 10 tolus dixit nobis etiam impositam esse trae, in qua multi debent confiteri atque imperio. Dirutae sunt ecclesiae ac fun- ditus eversae , et confessores martyres- que plurimi [fidem] confessi sunt. Post- quam vero castigati sunt, [Dominus] in misericordia sua ad illos reversus est. Nostris adhuc temporibus propter pec- cata nostra pariter talia evenerunt, verum etiam ut ea quae scripta sunt compleantur, quemadmodum ait Salva- tor noster : Oportet haec fieri*; et Apos- hanc nubem confessionis^ gloriae nos- interfici. Explipit Demonstratio de Persecutione. AB] _ 2 l^ ooLo [oIq. — Ib. B pM^;a. — 3 A a{. 9. — 10 A IB«999 \t^^l ft>yiNft _ Ih, B ova. (Aua**L. . . . » Matth. XXIV, 6. Luc. xxi, 9.-2 Hebr. xii, 1. — 7 A 3{o. — 8 B om. uoi. — Ib. A " ♦ ♦ DEMONSTRATIO XXII DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS 1. Homines recti et iusti, probi ac sapientes, mortem non metuunt nec reformidant, propter magnam spem quae eis proposita est; et omni tem- pore, mortis recordantur, veluti egres- sus, aut diei novissimi quo filii Adam iudicabuntur. Norunt mortem ex decre- to regnasse, quia transgressus est ho- mo praeceptum, sicut Apostolus ait : Regnavit mors ab Adam usque ad Moy- sem, etiam in eos qui non peccaverunty adeo ut in omnes etiam homines pertran- siret*^ quemadmodum in Adam [ipsum]. Quo autem pacto regnavit inors ab Adam usque ad Moysem ? Profecto quan- do indidit Deus Adae praeceptum , mo- nens eum his verbis : In die quo de ligno scientiae boni et mali comederis, morte morieris*. Cum ergo Adam prae- ceptum transgressus esset, et de ligno manducasset, mors super eum et super omnes eius filios regnavit. Sed in eos io |Li;i U I W yiaoj jJLi, Jl^ ^..T.VhJo Uf-o^ '^ yi\\ \ \ \\ ^^.4-^ liL^, IjLfi, iJi-:/ ^ ^^11, t-^ 30 .U^l )l^ I yL^} IJ^ ^ "^fo iJf^^ — • ^ — ^ • • • • 1 Rom. V, 14, 12. — 2 Gen. ii, 17. 993 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 994 t-i^ ii 3 ff J^ ^l ♦vOouS^ ^^l lioL^ ^f ff iJ^AOd bO etiam qui non peccaverant mors domi- nata estpropter praevaricationem Adae. 2. Quare autem ait : Ab Adam usque ad Moysem regnavit mors? Ille qui te- nuis est scientiae arbitrabitur mortey» ab Adam usque ad Moysem solummodo regnasse. Intelligat autem ex his quae dicuntur : In omnes homines pertransiiU In omnes homines utique pertransiit a Moyse usque ad mundi finem ; verum- tamen praenuntiavit Moyses regnum eius sublatum iri. Quando enim vio- lavit Adam praeceptum, et sic mors super filios eius decreta est , mors exis- timabat se omnes homines comprehen- suram et in eos dominaturam in ae- ternum. Cum autem advenit Moyses, resurrectionem annuntiavit , morsque novit regnum suum esse desiturum. Ait enim Moyses : Vivet Ruben et non mo^ rietur, eritque in numero^ Et quando Sanctissimus Moysem vocavit de medio rubi, ait illi : Ego sum Deus Abraham, Isaac et lacob^. Illum autem sermonem audiens mors, commota est, timuit, contremuit trepidavitque , et scivit se super homines non dominaturam in perpetuum. Inde ab hora qua Deum audivit dicentem Moysi : Ego sum Deus Abraham, Isaac et lacob, dubitatio ob- venit morti, ediscenti Deum regem AB] — » « \^^l' — 8 II om. ;av-. -.^ )o;^ — 21 A Wv — «4 A J^ »W wia ^ Jr:^. — 27 B »;»/,. ^^ \jJlo NjL^' yL^ol J.i«iyi\ ;e|f ^ tviL^ \AM jjLf: ^ "^; :,^f; ^ ^"^K^ jf if :\..otSf^ 15 .^(^^ ^..Nn I <\v: ejL |S4> JjLfluii» j-;.df \JlLiA \i\ yj>0 r^k .>N. x;^ Qi^ Ji ^ 4» lla..:» Jamj jo^^^ii M^! :|.£ate I ^., 'tv l^ ^ .| W t v>N l&MO 20 :ojL po^f ILLi^ j ^im ^ \JL^ in .^ m -Ifjo ^^i»-a/* oio»^/ |.i| M/ jL^t^fo o^;lfo "^vS ^/ iJa^Ki ;aSJL^ I '^Xv^ ^ l&i J! " ' .^f li^ ^ ,yA\ oJL Mi Mf? :| »o v>\ 15^ VJ^I, » Deut XXXIII, 6. — « Ex. iii, 6. PATB. 8YB. — P. L T. I. 3S 995 APHRAATIS 996 esse mortuorum et viventium, homini- busque fore ut ex eius tenebris egre- derentur, et in corporibus suis re- surgerent. Animadverte etiam lesum Salvatorem nostrum sermonem hunc iterasse Sadducaeis, de resurrectione mortuorum cum eo litigantibus ; sic enim dixit : Deus non est mortuorum; omnes enim vivunt etV 3. Atque ut morti ostenderet Deus ipsius potestatem super filios mundi huius non fore perpetuam, transtulit He- noch ad se, quia placuerat, et exemit eum morti. Eliam pariter in caelum sustulit, morsque in eum non praeva- luit. Et Anna aiebat : Dominus mortificat et vivificat/ deducit ad inferos et reducit^. Moyses etiam dixit tanquam ex ore Dei sui : Ego occido et ego vivere facio^ . Deni- que Isaias propheta dixit : Vit^ent mortui tui, et cadavera eorum resurgent; exper^ giscentur qui iacent in pulvere, et lauda^ bunt te * . Quae omnia ut audivit mors , obtinuit eam stupor, et in luctu consedit. 4. Quando autem advenit lesus, in-» terfector mortis, corpusque induit de semine Adam, et in suo corpore cruci affixus est, ac mortem gustavit, haec vero intellexit illum ad se descendere; tum de loco suo perculsa est, et lesum * • • • — • ^.Ifeo^ M^*^ |i-i-^ Ml^ ooi ^ ^ ?» f,i>-^.^6ouW*v^— ' -" ♦ O^ ^Ojf ^^ ^ioj^;^^4^ 011 ^Niii kN. r OIVA '^' '^ ^ yr a 10 ♦ » l-M.^» M^ji o^i JL^ :oi,;>< llo^ Ji»S .^ i llo^o I /vi»\ K^o ; I— >:^ffio Kirfgaftao |.Jv^ '-^^l K./:v>v> jjf* :oioiS./* l^eoA ^ ^l [Jb>S! ^l o^U .p/ \j:^ pfo M/ ^ieiSfS^ ^dLcM vo^; :pef |^ liLaLi: ..^S i s^ /vJ.Kie :^a^ ♦jLa|.d otSk sah^ oi^( loi^l ^oii^ |Lj»% oiSl^ ^^^^ |If t-^ t.^ ;|lci viN oj vf \ lo ^ ^/ :oiL^ K-^f ou^ ^f/ 25 fo :^A%Z\ .^l-^f ;&:ifo oh4 I All] _ i i^ ^AaSo* _ 8 A om. Ia:^. ^ 6 B Au^. — II A ou;dAfta. _ iS II |X ooL ^o* — \8 B ., _ 20 A ^o) ^o^< » Luc. XX, 38. — 8 I Sam. ii, 6. — 3 Deut. xxxii, 39. — * Is. xxvi, 19. 997 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 998 .0(1 '^ ^ nv> l&i \-£j io sMf^ik ei-i Za llotLi l^ y v> j^ MO|i|j— mo o_a_i)/o tllft v>t 10 ■"•S: ^ lIoJM^ !»o 01 S.n ^ i^ ) v» «> |fft v> ^^/^N^ |K1m ^jL&> ^po :^\ oip4 r^ .oifJL^ ** -^ * ^ t ^^ - **- 15 ^ .0^1 ^^Vl jio ^ili ^ vO^ fi vi ^ ^i^ ^ iT *> i» I n ^f ji ^^o 20 t_99 01— ^90(o :oi v> \ ^fi m VI > K K t9 II i>i vf\ oiln\ > if fi ft 10 Wb ^ 25 ^^ lloJMi 01 ^\ fl |K-Lao Jo :^i l&Wf -, ^ , m jio oi?4 7 oi^ \o *>f V» oi^ K VI m '^ videns conturbata est; portas suas oc- clusit, renuens illum recipere. Sed ipse portas eius confregit, ad eam ingres- sus est, coepitque omnes eius posses- siones diripere. Cernentes autem mor- tui in tenebris lumen, extulerunt e carcere mortis capita sua, foras pros- pexerunt, et splendorem Regis Christi viderunt. Tum in luctu sederunt virtu- tes tenebrarum mortis, quod ipsa e potestate sua deturbata esset; gustavit mors medicinam letalem sibi, manus eius remissae sunt, cognovitque mor- tuos resurrecturos esse, et de ipsius servitute [quondam] ereptum iri. Et dum ille mortem bonorum suorum direptione lacessebat, ululavit, tristissimaque voce clamans ait : Egredere de mea domo, neque ultra eam introito. Quis est iste qui domum meam vivus ingreditur? Cum autem mors vociferaret vehemen- ter, perspiciens iam dissolvi tenebras, et ex iustis qui illic iacebant aliquos surrexisse , ut cum eo escenderent, ipse ei significavit se in plenitudine tempo- ris advenientem captivos omnes ab eius imperio liberaturum, ut ad se adduce- rentur, lumenque viderent. Itaque emi- sit mors lesum e sedibus suis, peracto ipsius inter mortuos ministerio, eum illic manere non sustinens; neque ita AB] — 3 A add. «^ [>^* — il A ^y. _ 16 A "^N- 999 APHRAATIS 1000 iucundum ei fiiit eum devorare uti cete- ros mortuos ; in Sanctum non praevaluit, et iste non traditus est corruptioni * . 5. Cum vero emisit eum liberum, ipse de sedibus eius egrediens reliquit apud eam, tanquam venenum, promissionem vitae, qua potestas eius paulatim exstin- gueretur, quemadmodum fit homini qui venenum mortiferum in cibo ad vitam [fulciendam] subministrato exhausit ; ubi intra se sentit letale se sumpsisse in alimento venenum , statim egerit sto- macho cibum cui letiferum venenum admixtum est. At in membris eius re- linquit venenum istud virtutem suam, qua corporis structura sensim pro- ruet ac corrumpetur. Sic lesus mortuus mortis interfector [exstitit]; per eum vita regnat, per eum mors periit, cui dictum est : Ubiest, mors, victoria tua^? 6. Itaque, o filii Adam, super quos omnes mors accepit imperium; recor- damini mortem, mementote vitae, et praeceptum nolite violare , sicut primus ille pater vester. 0 reges, corona re- dimitil recordamini mortem, quae co- ronas vestris capitibus impositas aufe- ret, et ipsa in vos exercebit imperium, donec ad iudicium resurgatis. 0 superbi, magnifici sublimesque [viri]! recorda- ^ r r % \. r %.^ r . r I 'iA\A>c jJaJ^ QiUL^ sa^ oihl ^^4^^' ^ /\h -^U^i^^ pL£, 5 7> l^ 4 ^ ^ r .ju^ t^o ;) 4^.ot1 \ Zh\\ ioie :|iAJM; ) v> ff> oi^ >^ iTN »\ P 9 > .^^tXviv^ 01-»; :jJAi^* fn r\^^v> 15 i^)K^ jkbo oui ^K^o \JJ. ^\Mii Jw>) moi j^(» :ojSk i» ^ llft VI \ o^-sfi/ x^^ v^^ iio ) i r.\ o>oLio i \Siti> :^t »%\ ^ ^f VI / n>> \^ )^)^ ).Jef^ ) ^^^ ^ ^ji,.\> \^U )-i|^5f ...^ide^ ) fl,\f 2 AB] ^ 6 B "^^Aso* _ 16 A "^^&Mo [o^Xmo- ~ /6. A ;m|&mo* —^21 A ol*^^lJk2 Bf 24 A ^.ASk^ ooi* — 2tt A W^9- » Ps. XVI (XV), 10. — « I Cor. XV, 55. 1001 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1002 ./LL-A odlijo ji^ o^ |_JLdj |S^» 1—^ : |ln VI \ o;oi l^lA V ^ ^^^ flilo \ v« :^M y-^ ■■ « r.Kio j I f ^ I n V; ' J ' ' o -s^-^ IK—^f .oiA ^901-4 jio ii4 f jM* I ^\ < ,-JJu^ |lo V> v^Oi^ 20 :|Io^9 Ol^Cb^^^ IKj^V^ ^iT^K ^iO \j^ i-^-\<\ oijk ^9:toi jio I ^\- d^o- ^^B Udo I;*;-m. _ 12 A I>^^9{- — 13 A I;^. . 27 A llttaa^ [lUfl^v 1003 APHRAATIS 1004 suam amittit^ ab ipsa destituitur, et peccata eius reservantur in diem iudicii. 7. 0 qui in hoc saeculo confiditis! veniat mundus iste in contemptionem oculis vestris, quia advenae et peregri- ni estis in eo , et diem nescitis quo hinc educemini. Derepente enim mors adest et dividit seducitque dilectos liberos a parentibus eorum; patresque separat a filiis amantissimis. [Filios] unicos caris- simos secum abducit, quibus orbati parentes eorum in contemptionem ve- niunt. Familiares dilectissimos segre- gat, et amici eorum ingementes flent super eos. Egregios forma toUit et apud se concludit; speciem eorum deturpat, eosque corrumpit ; abducit decoros vul- tu, et in pulverem mutantur usque ad iudicium. Sponsas a sponsis removet, easque in suo condit thalamo, in cali- ginoso loco ; vel sponsos divellit et ab- ducit a virginibus, quae eis fuerant designatae et nominatim promissae, ipsaeque propter illos in luctu sedent acerbissimo. Abducit et aufert secum omnes iuvenes formosos, qui mortem usque in senium speraverant se non visuros. Abducit et colligit ad se tener- rimos infantes [unice] dilectos, quibus non potuerunt parentes eorum satiari. Abducit secum divites deliciis aflluen- ♦ jii;; |v>o.r\ ..oiSoi^ ^M^^ sj^ |,v>N^^ ^f\:^n of ^o^ sihs^l . f >t i jio :oio^ :oiL^ }U^ \-^"* ^ .4l^^^ Vf ^ ^ ^ ^ "" ^ Bf J^rf^J^I» ^mA ^ • ;^C^V oiL^ Ai^ V»f .y^ .\\ r If .Mv> o^ \Mo :|4^ *^^^ y^ou^ ^K2o :yf f. •^v> y^,v>»v> IJa^; oSoi ^ V, > rf>» 1$^ I v>g\> ^l |-aa^M> li^ v&rk^ oik^ 25 K 4 XL-a^ '.\Sh)-^ OlJL» 1^.1^-»: A£] — 7 £ add. ,9 [;s^- — 8 A «k^Se. — 18 A (^oja^ )'a^< — 24 A «ta^ pte< _ S8 £ if. 1005 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1006 - 2: ^* •• ^^ oik>. v^i .^t^j::^ ^i jo vH>^j s^o£^^ "^jLiLSM :|^l^p \jkk^ :^t-«p v^oix^ y^fii if ^j> ^ v^^^Kj yrJL\^ ^ioOo^^f y-l^^bUo ^/o .^l ^\S ^LSLi? Mt^ t% lUi^ ^'f ^-Lv-S ii oi^ N? ^ :v^ tU\ v^iJoJ; ^iot-JUJLaJ "^ I '^ «* N^ '^S rr^Nj 20 y"^ „ v>\ 0001 > V; > ffn |b-jJ^ ^j- no jUj:^ \L^ 'rM .IJU^ i-^N^ is^^ ♦v^ ♦ \« p • A« ji, ^ iL^ T r •v^^.^.^' ji^ oj^ ^iojS. rp n tes, et fortunas suas, instar fluctuum maris [incertas], relinquunt. Abducit ad se et solertes artifices, qui operibus suis mirandis mundum excitabant. Ab- ducit ad se callidos sapientesque ho- mines, et fiunt stupidi, bonum a malo non discernentes. Abducit secum opu- lentos huius mundi, et facultates eorum disperduntur, neque in perpetuum con- sistent. Potentes et fortissimos aufert viros , et virtus eorum deiicitur, et exte- nuatur, et contabescit. Eorum qui vir- tutem suam confidebant nunquam im- minutum iri, cadavera ab infimis viris, mortis eorum die, sepeliuntur; et eis qui sperabant se in morte sua cum ho- nore sepeliendos esse , accidit ut canes eos devorarent; hi autem qui in natali suo loco se existimabant humandos, nesciunt an in terra captivitatis suae cum dedecore tumulentur. Qui divi- tias filiis suis hereditate se relicturos sibi poUicentur, eos latet an eos hostes non exspoliaturi sint. Viros strenuos et bellatores mors secum abducit, qui immensum orbem sperabant se popu- laturos. Tollit mors eos qui omnimodis se exornant deliciis, ipsisque obtingit asini sepultura donari*. In hos etiam qui nondum nati sunt mors regnat, et nondum editos apud se concludit. Ab- ^ ler. XXII, 19. 1007 APHRAATIS 10O8 ducit mors secum viros magnificentia insignes, veniuntque in contemptum si- mul atque ad eam descenderunt , in locum caliginis eius , ubi lux nulla res- plendet. Prae regibus diademate redi- mitis non erubescit, neque ante potentes et feroces terrarum vastatores pudore percellitur. Mors non spectat personam nobilium, nec munus a divitibus accipit. Pauperes mors non aspernatur, neque eos qui nihil habent respuit. Mors eos non reveretur qui splendidam vitam egebant. Boni a malis apud ipsam non discernuntur, nec seniores pluris aes- timat quam pueros. Ingenio praeditos efficit insanos ; et qui comparabant opes, et currebant, et labore exercebantur, illic apud eam divitiis suis nudantur. ToIIit simul servos et heros, neque illic domini magis coluntur quam servi. Parvus et magnus ibi sunt, neque au- diunt vocem exactoris. Servus, a domino suo liber\ illius ibi non recordatur qui eum in servitute tenebat. Vincit mors et in custodiam tradit apud se custodes carcerum , et simul eos qui in vinculis languebant.Captivimorte liberantur, ne- que ab oppressoribus amplius metuunt. 8. Mortem ii reformidant qui super- bos se praebent; vexati autem oppe- riuntur dum cito tollat eos. Divites K.i<».\o ^ -f ^v* ^ oHlJi oj^ o ^ I >^, SK. V» jio :)-^I ^if / j^ jio ;|f ft fv> OLfijb lloj^ o ifi ? i 5 jio J$-iK^ ^^ ^ n v> If-^ jio :| f 4 ffi ^ '^ jL^ I A 4 ^ u^ 4^ j^i^ ^:^»: oik^ ^i :^ V Mt ' 'oilo Vif . ^-^'' :viofc4^ U H>\ K^Moi oiLL^ .v6o(3f^ ^ p^ ^I ^•,."ft' jo jU ^^ibLMi jo :^ ^I [Mo iU^) l^ , ^v;v>f ^^ clJL^ ji ^i 20 w.^ oito. jla^ uuL&o v^f .ojL )ia^ tijL» :)-L^ )^Jio )^2 ^■.^\...| j saiio ;)f .-: 4 ^iKjL^ ♦ v^oujfSdJoo ^ 25 1 lob. III, 18, 19. 1009 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1010 |1a^ ooipe .Jl-aaai ^^ ^^u^i^i* i^ ~ri£ 5 ^g g X l )Ia v> ^^ ^ ^/n-»^ vioi^ )If* M>; :)i:MaI I ^ rf> oc^ > .Nfw; :.^ y ;; '^ ^ r ;r^'v5 -'' '^ •^>.«? «-^][ )Li>&i ,y n ikj: 10 :M . ; oL» jLviN oil ^;ou4 :M^ M>^ oi^ ^paa: )SiA yj .y^ . ^ft( ft^ )flj ^^oi2^ ^iKiiaog ii; lUji v^oikI .)iL>j I .-tA^ ^{ )_&^ '• .; 20 )K4^yac^ yO^jJJo )lj^ )-aie^ ^e rr ^ LbJL^ ^/^nK,^ jio jl^loi omnes a morte contremiscunt ; ipsam cupiunt pauperes, ut a labore quiescant. Robustos mors perturbat, ubi eam re- cogitant; ipsi autem praestolantur lan- guidi, ut morbi eorum ab ea finem accipiant. Mortem parvuli quoque me- tuunt, nam simul atque eis ingruerit, sua relinquent oblectamenta. Et ipsam senes aetate provecti deprecantur, qui quotidiano cibo indigent. 9. At filii pacis mortis meminerunt, iramque et inimicitiam dimittunt ac re- movent. In hoc mundo commorantur tanquam advenae*^, et viaticum sibi comparant in futurum. Quae sursum sunt cogitant, quae sursum sunt inqui- runt; ea autem quae infra iacent, oculi eorumdespiciunt^. Thesauros suos illuc praemittunt, ubi nullus est timor, nec tinea aut fures. Manent in hoc mundo velut hospites, dissitae regionis inco- lae, exspectantes dum ex hoc saeculo dimittantur, et in civitatem, mansionem iustorum , perveniant. Se ipsos in loco peregrinationis affligunt, neque in ista peregrini condicione se sinunt retineri, aut curis anxiari. Vultus suos quotidie habent erectos , ut ad requiem patrum suorum perveniant. Tanquam vincti in hoc mundo sunt, velut regis obsides secunda manu llaaloi.* — /6. B ILosuL. 19 A H pM*M9> Ego curo Wrighi |am»9 conieci. 82 A iia 1 Hebr. xi , 13. — « Col. iii , 1 , 2. 1011 APHRAATIS 1012 adservati. Nulla prorsus gaudent quiete in hoc mundo, neque iste spem habet in aeternum consistendi. Qui possessio- nes adquirunt, ipsis non fruuntur; qui liberos progenerant, morte contristan- tur; qui urbes aedificant, in istis non relinquuntur ; currunt, laboreque se conterunt, haud quidquam ab insanis dissimiles. 0 vecordem homineml cuius spes in mundum istum firmatur. 10. Memento, carissime, et sedulo perpende, et in mente tua considera quisnam e priscis generationibus in mundo isto relictus sit, ita ut in ae- ternum maneret? Abstulit mors gene- rationes antiquas, robustos, et potentes, et callidos viros. Quis bona multa col- legit, eaque, exitus sui tempore, secum asportavit ? Quod de terra congregatum est, in ipsam redit, et homo de posses- sionibus suis nudus egreditur; sapien- tes autem qui divitias adquirunt aliquid ex eis ante se praemittunt, quemadmo- dum ait lob : Testes mei in caelo sunt\ *•' "^'.»g :^^ i ^ — ^ |JkL;-M> . ..fr;, :jL:» .ioi:^ jo,-^ 5 #A^< j^ cjk K^; yjJl V^ of jl ^m ♦ M& 001 JJo^^ culdilf \jJi > 10 ^:^ \oi v> \ v^( Xk n t %ft 91 if >oi I II t n ^^ V? :V^fo J / v> i ^ 401^9 :oa^ 20 ?• r Et rursus : Fratres mei et amici mei sunt apud Deum^. Et Dominus iis qui possessiones comparaverunt praecepit ut sibi facerent amicos in caelis, sibique thesauros illic reponerent*. 11. Mortis tu quoque memento, o sa- piens scriba! ne cor tuum exaltetur, et A^] —8 B \s2km [ili^. — 12 A om. pw* ^ i6 B oro. 1)::^. ^ 22 B ^lo- _ 24 A a{o* _ 26 A a{. » lob. XVI, 19 (20). — 9 Ib. XVI, 20 (21). — 3 Luc. XVI, 9; xii, 33. n 11 wb yr>| -■ i^ ^f ) t • t O VI? II t ft l^ li^ ol |(a^ M .dfo fOi4 ^;JJ^" J-aci^f xj V. ."-t ■'; 1013 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1014 Jiffi v> »ft '^ ^ j) ♦! f *»i *l— ^ |. N ^lo sententiae obliviscaris. Mors sapientes if .»^, Ol/I. .^ J. )_^ "0„ deseril, „ee «,ler.ium «.seipi. fa- ^ Ci^ I \^^Kk |a a^ A ^f^v lloio c^^"^- Abducit mors secum scribas sa- >t p r i^ r V ^ I ' pientes, et qiiae didicerant delet oblivio usque ad tempus illud quo omnes iusti resurgent. ^J^lJ^ • Ji^^ |jy!iSA^ ojS^ \^yl nH OQ^ 12- In loco illo mundi istius oblivis- >fO rllafluOA yioi^ i^ ^S- ^Jol centur; nullius rei illic indigebunt; am- 1^^^ i*« ^'V r plissima caritate alter alterum diliget. Corporum suorum non gravabuntur pondere, celerrimeque volabunt, qtmsi columbae ad fenestras suas * . Nil prorsus |K,>,>^^ \OOUg.i^vi.^ pft.^ ♦\iOi^*^\ mali in mentibus suis illic recogitabunt, ^ ) ^ ^ ^ jio :^^i ^^fOi^ jl ^^^ quidquam coinquinatum corda 5^ k ^^ liiA x#% f w* >Si jU| >^^ eorum subibit. Nulla illic invenietur ^' • I ; p0^^ \i^ • tU) naturalis cupiditas ; ab omnibus volup- i p\. p fi ii ^v^ ^ tatibus procul habebuntur. Ira nec pro- g p « ^ cacitas in corda eorum ascendent , et ^/:|M I >/|0 IJL^eu^ yi^ ^N^^^ ^ . o ^ quaecumque peccatum pariunt ab eis V '^ Vf^» '^^ vr^-^ toUentur. Fervescet in cordibus eorum •llt— »•! I '^ '> yoot-ai^ wif •yoou^ mutuus amor, neque ullum omnino inter 20 ■I v^^ Pl ? ^ y6otA^> I v-^^^ jio eos odium se intromittet. Non eis opus .1 i^\^\. IJ^ ^j^ \S>l y^ i^i i^ jl erit domos exstruere; in lumine enim Ji .^ojkJLikf: lloi^ ^/ft / j^f 25 jj I ^ ^y JL |£_,jLa li^ i ^ ;" i habitabunt, in mansionibus sanctorum, Textilis vestis non indigebunt, nam aeterno lumine vestientur. Neque ite- rum egebunt cibo; mensae enim Eius ^^f :|i^^|^ ^^ V"^ n /1 m accumbent, et in perpetuum pascentur. ♦^yNii .N ^^iljlK^ vf '^ ""^vi m oiioKd mic amoenus et serenus aer, luxque 9|o :|tLi^fO|o I ^ -^ ^t ^-^)tf f|( eius fulgida, et splendens, et iucunda. KB] — 1 A om. ILam. — 4 A ^^9 Mapo* M tooi ^. — 13 J» ILotMl^- — i» A H- — 16 A om. 3{. — il B ^;a^. — . 20 A om. ^L. _ 23 A add. UAa^ [lioiAi. » l8. LX, 8. 1015 APHRAATIS 1016 p •>^«^'j^ ^' i-JV 2. _^ Arbores illic pulcherrimae plantatae ^^1 ^ / ^ ^^ •11-^ lU^ sunt, quarum fructus non deficiunt nec decidunt folia. Frondes earum laetae, odorque suavissimus, et gustus earum nemini unquam in fastidium veniet. Spatiosus est locus, neque ullis conti- netur finibus, eiusque incolae remotis- sima eius sicut et ea quae vicina sunt cernent. Illuc non dispertietur heredi- tas, nec dicet alter alteri : Hoc meum, hoc tuum est. Non illic avaritiae cupi- dine constringentur, nec recordatione in errorem inducentur. Nemo illic alte- rum amabit maiore quam ceteros re- verentia , verum omnes se aequaliter et simili ratione diligent inter se. Uxores illic non accipient, nec generabunt li- beros, neque ibi distinguetur mas et femina, sed omnes filii erunt Patris caelestis, sicut ait propheta : Numquid non Pater unus est omnium nostrum? Numquid non Deus unus creavit nos ' ? 13. Quod vero dixi eos illic uxores non sumpturos, neque masculum et fe- minam distinctum iri, Dominus ipse et Apostoli eius nos docuerunt. Ait nam- que Dominus : Hi qui digni habiti fue- rint saeculo illo et resurrectione illa ex mortuis, neque ducent uxores, nec mulie- res viris tradentur, quia ultra mori non poterunt; verum aequales angelis sunt in XB] — l^ A H [No secuiklo. — 2l A «j.;9. _ 2» A t^a^ ^ooi (£. — 27 A lo^t [U^^^^t. .^^A ».9 y y ^l .A^ jo :|.^ ^A^ jo ^l 15 a i\ i\i \ n ?o |p>f N^ :J-^ po/j yj, i o\ ^SJl^ sA Y^\^^i M^? ^ fc n ^mi ji I ■ i ^.JPAf M>a0f9 ^^^JSO 20 ^ -JL-J} :yp» \ \LieuLji «A^ ooLft I v^\ < oei^; I-Lj ji JKi^ K^ ^ ^ H\: ^ ^ ^ ji K-Jo^o^t -y -f III ;> li M 1 ■ in II JA mxi m > Mal. II, 10. 1017 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1018 il :|f|-j^ '^ jio ir i> < iio f<^^? | ^^niL» ^^Kj^ ^ ^f^ 5 ^f ;*(:* :w^, ^ Ijif l&d, ^J Jl «»(, ^( ijLxoj KjSk luaicC^ oeiid I .*■ lA M oi l^ia^o |)Llaj h^ I^Cmjl» |j[i)..lA^ K^ |lil[ ooL^ .lCj* .|fAiS?..V.Lao5 |fe-, ■■> VI ^ jf r 10 :Ja&:\> ^l^ jio I-L& ^K^ j 2 » Jl^ ? - :.^i^ ), ^ <.^ t jio IfSo^ jio lCj jio jio llo^ jio Mi^ jio |K,vi „3 jio |J[|-LiS jio |f A n iKi: jio 20 j^i,^ jio jLo^ jio lloji jio [IH jio o^ K^ ilU^ jio M^ jio |ll} oSi Jif ^JSl^ [f^ n / i m |I4 ^^^oii^oo |lo.^eu*lo IJJ^U^ |lA\^mo 25 ji, ^f ^/^->r^: pLj I f-^\i^v> ^)of^ ^l V-^ ^ .^^£-M Ji pjfo Vy^i^' ' 'S coe/o, e^ /?/n 5un/ Dei * . Apostolus autem dicit : Non est masculus neque femina, non est servus neque liber, sed omnes vos unum estis in Christo lesu^. Deus quidem Hevam ab Adam discriminavit propter generationem , ut mater esset omnium viventium; at in saeculo illo non erit femina, sicut in caelo quoque femina non invenitur, nec generatio, nec vo- luptatis usus. Non est illic egestas ulla, verum integritas et plenitudo. Senes non moriuntur, nec senescunt iuvenes. Quo- niam existimant iuvenes aetate confec- tum iri et morituros esse , uxores ducunt procreantque liberos, ut cum obierint patres sui, illi eorum loco surgant. Haec autem omnia in isto [tantum] sais- culo frequentantur ; in illo enim loco nulla inopia est, neque ulla deficientia, nec voluptas aut generatio, nec finis, neque interitus, neque mors, exitusve, nec senium; neque odium, neque ira, nec zelus, nec lassitudo, nec labor, nec tenebrae, neque nox, nec mendaeium. Nullus omnino illic est defectus, verum plenus est locus ille luminis, et vitae, et gratiae, et abundantiae, et satietatis, et renovationis , et misericordiae , cunc- tarum optimarum promissionum , quae scriptae sunt, nondum autem obsigna- tae. Illic enim invenitur quod oculus AB] — 12 A ^.oaMU I^S^. — 13 II |^o- ~ 23 A |^o [U^O- — 84 A ILoh-O* » Luc. XX) 35, 36. — « Gal. Ill, 28. 1019 APHRAATIS 1020 non vidit, neque auris audivit, neque in cor hominis ascendit^ res ineffabiles quas homo nequit enarrare. Et dicit Apostolus : Quae praeparavit Deus iis qui diligunt illum^^ homines multis etiam sermonibus non possunt expri- mere. Quod oculus non vidit non po- test referri; et quod auris non audivit, nemo dicere debet cum iis quae auris audit aut videt oculus aequiparari pos- se; et quod in cor nequit ascendere, huic quod in cor ascendit simile esse quis audeat affirmare ? Loquentem ma- gis oportet locum illum ea similitudine vocare Dei habitationem , sedem vitae, locum perfectum, locum luminis, locum splendoris, sabbatum Dei, diem requiei, quietem iustorum, felicitatem bonorum, rectorum sanctorumque sedem et ha- bitationem, locum spei nostrae, domum fiduciae nostrae firmissimae, locum the- sauri nostri, locum in quo labor noster tollitur, et tribulationes praetereunt , et suspiria nostra exstinguuntur. His quip- pe nobis convenit locum illum compa- rare et appellare. 14. Abducit etiam mors ad se reges, urbium conditores qui se in magnifi- centia roboraverunt ; nec relinquit ter- rarum dominatores. Aufert quoque et i, p, r r \'^,)^ ^ V^^ ojk ^^JL^U 5 r' ;opoo:^ ;> : .. ^e^-^ :j ,*, .^.Nji pe/e .oi^ )_LJ/ uJLa ^^ M-i i^ Utf *f.^|-'« wMJLaaao aide «aSub» ji ) ^\ Mj*/ ii NMii r ■;.; I^^a^ m/ o4:^ ..oia^^o j^ oiL^ :|l^)-^! jli} :)loi^* |li{ :v^ lUj : "*« j' :vjsv> ."iTH 1*4 :J f . , ^ ^ ♦114 o^ ii^^.aoJ. 20 " ' iiiJ ^ oil .|ia«|^ woiiJLMe |ii^ s&aW 25 I 4 lo v^l .M ,.f-A>>> .ft 4 1 jio AB] — ao A ,(kd£j»v — 22 A ^|L. _ 23 A Uoybit. — 24 A add. Q w;:^ []ai»i- — 36 A > I Cor. 11,9. — »/«. 1021 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1022 n^fo ^'S>rf> ti \J^ otk^ |W ^ » ^ •> ^jo IJo) 4\ ^« a 5 i^? «nJ |J^i> ^■/■■..■^tJUtdoo :|jl^Ji oik^ oiLa^ liado \^i .oii>{\ w^jf ^il 10 1 ^ ^^' ^^ 'M -f - ^ >v <,\.4:^ y *' -^.r -*' ^ J* \9 k:^ ^^jfo ^^}K^ vojot «f :|K ■^ i .. VTi w»f y '&<^^ |ml^ i-^fo .o^Uf; |j« "«i!^ '^^.^k^KjMo |$K*:mo 15 :|Iad| <1 ^m |^| sSj^ j .'\ > ^ ikio' v6ot .\> ^i[ y»^ ^^K^ ji oilo : :|I| y ^ff> 20 »oi, aK > ^o v>^»JLKao .woioKi/ jl t"^; -oftSo. lifo :oiP^^j>off v^ liUU: .0i;^t^ ^ S|V>S lloLbO a» * .ouk i^-n-M ji I-Ld; «f* ^^ jio 23 \M «Xi» v^oi^ Olk^ IJL^ -^f l«iM y ^ r y r% -^ V^P^ .^— ^ jij ^^^ ^f apud se mors includit avaros qui nun- quam exsaturantur, nec dicunt : Suffi- cit ; et maiore eis inhiat cupiditate quam ipsi aliquando [divitias] concupierunt. Abducit mors secum direptores, cum iis quos nulla unquam humanitas ne socios suos praedarentur continuit. Abducit mors secum exactores, et morte prae- pediuntur ab iniquitate. Secum etiam aufert mors persecutores ; vexati autem interquiescunt donec et ipsi eam adeant. Eos secum mors abducit qui fratres suos devorant; oppressi vero et vexati paululum recreantur, quoad rapiantur et ipsi, atque illuc conveniant. Abducit quoque mors viros qui multa meditan- tur, et quaecumque cogitaverunt desi- nunt et finiuntur. Plurimas cogitationes secum revolvunt homines ; subito autem irruens super eos mors, abripit eos, nec recordantur amplius quod cogitaverunt. Hic namque multos annos considerat; eum vero latet se crastino die non fore superstitem. Alius prae alio se extollit atque ostentat; supervenit autem mors, et gloriam eius evertit. Dives de am- pliandis possessionibus cogitat ; ignorat autem se idipsum quod habet non serva- turum. Aufert mors secum omnes homi- nes, eosque in sedibus suis usque ad iudicium continet. In illos etiam qui non ILB] -. 1 A\il^ — 3B^iA«&Mo* — 12 A oiLa^ [^&^« — 21 B »;{ ;a (sic)« — 22 B ^dojM. -. Ib. A "^99 . ^ 2» A oi^ 1023 APHRAATIS 1024 peccaverunt regnat, propter sententiam quam Adam ob peccata sua recepit. 15. Veniet autem Vivificator, inter- fector mortis , eiusque imperium a iustis ut ab iniquis toUet. Mortui resurgent in clamore, et mors omnibus captivis suis destituetur et exspoliabitur. Uni- versi filii Adam ad iudicium congrega- buntur, et unusquisque perget ad lo- cum sibi paratum. Resurrectio iustorum ad vitam procedet , resurrectio vero im- piorum tradetur morti. lusti qui prae- ceptum observaverint vadent , neque ad iudicium accedent in die resurrectionis suae, sicut David rogabat : Non adduces in iudicium servum tuum\ Neque eos in illo die Dominus eorum conterrebit. 16. Recordare enim Apostolum etiam dixisse : Angelos iudicabimus^ , Et Do- minus discipulis suis ait : Sedebitis super sedes duodecim, et iudicabitis duo- decim tribus domus Israel^. Et Ezechiel de vivis iustis dixit ipsos OoUam et Oolibam esse iudicaturos * . Cum igitur de iustis ait futurum esse ut impios iudicent, satis ostendit eos ad iudicium non accessuros. De Apostoli autem sententia : Angelos iudicabimus, expli- cationem meam audi. Angeli ab Apos- tolis iudicandi, sacerdotes sunt qui adversus legem praevaricati sunt, ut \^\\ yA * y, ■ ' jlo^t v6otK. .yi J. j>6 :J ? r.^ )^,| 10 15 r r ^yM voJ»^ V^U "^ f) ♦|.4..i:\oijio joiji ^^; v4j^t 20 K 9> ? \? ji4j;:i. sLAyj\ ^v^f •♦-^ "^olo .j f t, ^ ^^|Jl j; v6o<^S..> ^JLk^\ MJLjyi.Vf :J .^ .-'■\» Vbef; • ^ MJl^^ ^iciJ ^iXi^ ^-rf L» Oli^/j vfj/ KB] -. 4 A "^^o* _ 8 B om. secundo «**{. _ tt A W»^ [ilo^. — 17 A ^{. 1 Ps. cxLii, 2. — > I Gor. VI, 3.-3 Malth. xix, 28. Luc. xxii, 30. — * Ezech. xxiir, 44, 45. 1025 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1026 lio^ vN^' M<^! d&Sj&, :j /^i MN > v>o Uoui vo^j MJL^' o V propheta dixit : Labia sacerdotis custO" dient scientiam, et legem requirent ex ore eius, quia angelus est Domini poten- tissimi^ Angeli, qui sunt sacerdotes, et de quorum ore lex requiritur, cum adversus legem praevaricati fuerint, ab apostolis et sacerdotibus qui legem observaverint in fine iudicabuntur. 17. Sed nequ£ impii resurgent in iu- dicio, neque peccatores in concilio iusto- rum^. Sicut enim iusti in bonis ope- ribus consummati, ad iudicium non convenient iudicandi, ita neque impii quorum multiplicata sunt peccata ei superefflueng mensura debitorum, ad iu- dicium procedere compellentur; verum ut surrexerint revertentur in infernum , quemadmodum ait David : Revertentur peccatores in infernum, et omnes gentes quae ohliviscuntur Deum^ . Et Isaias dixit : Omnes gentes qua^i stilla situlae, et quasi momentum staterae; et insulae quasi pul- vis proiicientur, et omnes gentes quasi nihilum reputatae sunt ei; in exitium et gladium aestimantur abeo*. Propter quod erudire et persuasum habe gentes om- nes quae Deum factorem suum non cognoverint, tanquam nihilum a Deo reputari, et ad iudicium eius non adfu- turas ; ut autem resurrexerint , in infer- num revertentur. AB] — t A ott-A^v — 12 A ora. ^{. — 19 B om. ^{. — 20 B \L\Ja^. — 23 A A^{. — 27 A om. ttj. i ^fo .\ji^ ^/vi,iS ji ML^f IJJLfo .j^Vjj j jUf jjL£^ :voul:jUo% ^-^jj: i vjou^o^^ ^J-i^ ^^l J^^ JJL^A s^-^^i vooCb. iJL^too i "WiS. v^ ^^^ <^^ M> il IJ Z^i V^fj y^ K V OOlJ^^OO ^^^ ^i*\h y^ } "^ ^ ^ V^ \ V> 7» r: f m^ f M ^-. #i 25 V>:L^ i yJl ^t\^ i i s^iL^ i oOi^ j<^Ji ojk ^^.OdibiS^ v^oC^ oaiioi o^a^! »Mal. 11,7. — *P8. 1,5. — » Ps. IX, 17 (18). — * Is. XL, 15, 17. PATB. 8YB. — P. I. T, I. 33 1027 APHRAATIS 1028 18. Residui vero totius mundi, hi qui vocantur peccatores , in iudicium resur- gent et increpabuntur. Eos qui in pau- cis defecerint iudex redarguet, suaque eis peccata manifestabit, et post iudi- cium vitam dabit eis in hereditatem. Id autem intellige, quod Dominus in Evangelio suo nobis ostendit : quem- cumque scilicet pro ratione operis sui mercedem recipere*. Qui pecuniam ac- ceperat lucrum exhibuit. lUe cuius mna aut talentum decemplicata sunt , accepit vitae consummationem , nulla re plane deficiente ; cuius autem mna et talentum fuerunt quinqueplicata , dimidium ex decem recepit. Unus partes decem ob- tinuit, alter autem quinque. Adverte etiam et vide minus esse lucrum e quinque quam ex decem, et operarios qui mercedem requirunt, iis antecellere qui eam silentio toUunt. Qui per totum diem laboraverunt , stipendium suum cum fiducia percipiunt atque audacter efdagitant^, ut illud magis amplietur ; at qui una hora laboraverunt [mercedem] tacite sumunt, scientes se misericor- diam et vitam gratuito adipisci. Peccato- res denique, quorum iniquitates multipli- calae sunt, in iudicio damnabuntur et ibunt ad supplicium, atque inde et in posterum iudicium in eos dominabitur. ^l-^s^? p. y l-U .* V i-u^Mi^ Ml*'- j» r. ,-^/ r. • Y •V^f, .M-H iU ^ (^ 10 L^ ,^SjL.f ^ :K o • 15 y o iiN ^o :j( lK i y^oi^ ^x.^ ^ ^x^- M^ H > vl ,.&o y/ iiriKv» ^ 4, 25 r.\. r o : ♦,^-c:iJLMi, AB] — 2 A ^t^Mo [^tfi^MO. — 7 A ^toN- — 10 II VoM. _ 11 Air "^ao^. _ 23 A ^ » Luc. XIX, 16 seqq. Mallh. xxv, 20 seqq. — 2 Mallh. xx, 11, scqq. 1029 DEMONSTRATIO XXII. - DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1030 '.'^U 1-^^ a y ?» ^-i^'} |4Sji stt^} :V^'f o^ «fo xlLl^ ^.^j^% oil vm t^ '.inS oiL&t;^ ^i> li^o :ojk <^ 10 j— Li^ :oiioia-i_a ^ ihJi^ ^ i ^ S. jif :j-ii/ oLi^ ^U )f .TN »j; iLc^ jiJL^i^ ^ )J^4d ' - iUjo :ijLjLbo )-l [I^ ,ctB^^ iU lioi^ ^ )loi^ ^io J90U^ oio :|90MD ^ $KJ1 M^dO^ jloU; ^>^ .Ol^; Mbo^ y>S \\^\^% ojk K^ j i vi^Ng i>-^ :^lf J{^ IJLioi ^lf 25 v^oil^ J ^vivi Jloui^o J i^ VI i% ^ Jil^ jLl^o jif :oiVi>lf j^ :jloidflD9 oiioiaj A^c2x5o \i>r\£ *\r^ 19. Audi nunc Apostolum dicentem : Unusquisque mercedem accipiet secundum laborem suum\ Qui parum laboraverit, prout defatigatus fuerit recipiet. Qui multum cucurrerit, pro modo cursus sui praemium tollet. lob etiam dixit : Absit a Deo ut faciat iniquitatem! Absit ab ipso ut faciat peccatum! Quia secun" dum opus hominis reddet ei, et vir iuxta vias suas inveniet^. Et rursum Aposto- lus ait : Stella stellam antecellit claritate; sic et resurrectio mortuorum^, Noveris itaque, etiam cum ad vitam ingre- dientur homines, mercedem pariter fore mercede ampliorem , gloriam gloria in- signiorem, et praemium amplius altero. Quivis gradus alii supereminet, et lux lucem specie superat. Sol praestantior est quam luna, et maior est luna stellis quae cum ea [radiant]. Et vide quomodo luna et stellae sub potestate sint solis, eorumque lumen splendore solis absu- matur. Sol vero nullum dominium ha- bet simul cum luna et stellis, ut noc- tem, quae a die separata est, non tollat. Quando sol creatus fuit, appellatus est Iuminare\ Vide autem solem et lunam et stellas pariter luminaria vocata fuis- se; attamen aliud alii antecedit. Claritas lunae sole obscuratur, et vicissim luna AB] _ 0 A a{. _ 11 A fiu^a. — 12 A ^. ^ 18 B |A9ad. »IGor. 111,8. — 2 lob. XXXIV, 10, 11. — 3 I Gor. xv, 41, 42. — * Gen. i, 14. 1031 APHRAATIS 1032 stellarum fulgorem exstinguit; stella etiam stellam elaritate vincit. 20. Sed erudire etiam ex hoc mundo, ex operariis qui laborem ferunt, et mer- cenariis qui cum sodalibus suis operan- tur. Alii quippe diurna mercede condu- cunlur, et pro labore suo stipendium ipso die percipiunt ; alii vero ad mensem locantur, pretiumque statuto tempore coiiiputant et tollunt. Dissimilis autem est merces diei unius et merces mensis ; et maior pro anno quam pro mense est. 21. Etiam ex potestate quae in hoc mundo exercetur erudire. Sunt qui stu- diis suis placent regi; et ab iis qui auctoritatem tenent, honorem conse- quuntur. Ille recipit a rege coronam, ut in aliqua provincia praefectus insti- tuatur. Alii tradit rex praedia in po- testatem, et cultiore etiam veste ornatur quam alius minoris ordinis. Alii donaria aut praemia percipiunt, et maior uni quam alteri tribuitur honos. Huic etiam confert rex dignitatem magistri domus, universis thesauris praepositi. Alius denique pro modulo tenuitatis suae ser- vit regi; nihil autem aliud providet nisi victum quotidianum. 22. Verum paenas etiam dicam non fore singulis aequales. Qui multum pec- cavit multum castigabitur; qui autem ^»'' ■■N^? ir^o JLm^ <.\vi< ^ • y '% \U1 ' ' ' V^jKji? Mo #. ^ 9> 9 ♦ |.^; ^ \h>^l 10 J-VtrbJl» oiJL \ f ys>o» ^^ «ft(o ^^^^OlXIi^OO yO ^ yjL^ JJ^M i&Jt ,\J:i^ 15 )- r p^^ K i, K^o :|UfJl/ # -^r -^4 Mo iciJJo Vij^J ^ -o ^S JlUoia^o JJUf ^^.-^N >ftV»? t^^r ooU VrJ^h Mo :oiP^ ^ j^^ 20 '^ jjL^ of^ jSoiJ; H\ yfi oiS oilii-Sj^ yJii i^o :j}^ » "^i/; Jqa uu/ ^^^.id jo& JL^D ^ \J^ '^jL^i^o :^n ilN iV» A/7J — 1 B |2k9ad9 otiotai- _ 3 A a{. — /6. B om. ^. . 4 A l.)^:vd [U.;)a^. ~ 6 A |^a« ;ao 1-ma« [oi-ma«. 7 A w;*|l. _ 11 B Oin. (^o^v — 18 A ^ ^. — 21 A |6s^i 22 A otK^ — 23 B «i^MM. _ 26 A «*i^9. 1033 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1034 Ua, Mo .vi^'^^ li:^» ^^ :M^f ^ioC^ V:m/o v^ouaJL» t-^lK^ ^ U^ |4i ji )ii]; 11^;^ loi j ,jLL:^ 4 jiS^ JjLJL£xa ^«^ .JUL^ "^^ :|l:(l;od ^4»K^ «-oiSfi^ i ^7 o:aMo :*ft^ li^l.» 15 I ? ^ -( l^ft^Jl» ^K. ^ .oe>|j ^^o |a:&m' ^^30|2o OI^ ^ }iA^ V^M :voo»5f^ K...Jbi. l-aabJ ^.^^j::^ vf^JU) J ^N^^^ )L14 IKioia^ 20 K..^ «fo I f^ :v^ . if n fv>'^ ^ 'i m v» K^/o Jln VI \ ^cNK iv> 25 ^{IK^ ^ V^JJ^ :jL^^^^ jai jlo .oil^:^^^ H\v; ^^vvo :|f;K^ V^ :ji2^ ojk t^f \LSS^^% Mo minus deliquit parcius castigabitur. Hi vadent ad ienehras exteriores, ubi erii fletus et siridor dentium^ Illi in ignem, prout meruerint, labentur, nec scrip- tum est eorum dentes collisum iri, aut tenebras illic inveniri. Alii in alterum locum decident, ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstingue- tur, et fient stupor universae carnP. Aliis ianua occludetur, iudexque dicet : Nes^ cio vos^. Animadverte igitur sicut prac- mia, ita et paenas non fore singulis aequales; neque eodem modo iudica- buntur homines, sed unusquisque se- cundum opera sua retributionem acci- piet, nam ludex iustitia indutus est, nec personas discernet. 23. Et sicut de mundo hoc tibi ostendi honores esse alios aliis maiores, quos subditis suis reges et principes mundi tribuunt; tibi pariter ostendere volo si ampla munera reges illis'conferunt qui eos reverentur, ita et carceres et ipsos habere, et catenas, et compedes, quae varia sunt vinculorum genera. Est qui rc- gem magna iniuria aflicit , atque hic sine inquisitione traditur morti. Alius dc- linquit, nec dignus iudicatur supplicio, catenis autem datur, quoad iudicatus castigatusque fuerit ; et tunc rex delic- tum eius ei remittit. Alius tandem quera AB] — 11 B i6^v — Ib. A lja&M{. _ 17 B l-aa^ [l^^- — 18 Bf^^l ~ 21 A le^i^lAO' ^ Ib. A vMJk^o » MaUh. VII, 12. — « Is. Lxvi, 24. Marc. ix, 44 (43). — 3 MaUh. xxv, 12. 1035 APHRAATIS 1036 rex studio prosequitur, extra carcerem catenis aut vinculis expeditus, libera custodia servatur. Diversa autem est mors a carcere , et duriorem unus quam alter solvit paenam, pro delicti sui men- sura. Sed veni ad Salvatorem qui ait : In (lomoPatris mei mansiones multaesunt\ 24. Sed aliqui, hebetes ingenio, con- troversiam movebunt super iis quae tibi scribo, carissime, et dicent : Qualis est locus in quo iusti mercedem obtine- bunt? Qualis est etiam locus ille tor- mentorum, ubi operum suorum paenam dabunt impii? 0 homo qui talia moliris! te interrogare volo. Dic mihi igitur quare mors vocetur mors, et infernus cur appelletur infernus? Scriptum est enim cum a Moyse dissedissent Core et socii eius , aperuisse terram os suum et devorasse eos, descenderuntque vivi in in- fernum^, Erat igitur illud os inferni, quod in deserto se aperuerat. David ait quoque : Revertentur impii in infernum^. In infernum quo absorptus est Gore cum sociis suis impios dicimus reversuros esse. Potest utique Deus, si velit, vitae hereditatem in caelis dare, aut, si ei placeat, in terra. Dominus lesus dicit : Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum*. Alterique ex iis jK fv> ^ ^ ^ ; K : mf ^ /^IAN. .^^ |_^| y^l <% i^ ^ ^oAm ^U^ r^U ^^ A^ ^ |Io 5 ♦w^/ K^ M N^f 9 ^^.4 J-^l-Li V ioi-JM 10 l^iK^ \^l ^ of .^oiJf^f \L^ :JL^ '^li yM^! -^y-Sjk )-J.V) ^<^ . iA llL^ ^lf; oJLm 15 Ki;>^ oi^ U.i] AsJJ^ :M^ • ^ V wJLdl/t ooi ooi^^A^9 odood ^^ip^ 20 ^^ • • • • ■■ l^. '-* ^Oad^ :M-£ IJo-io' I .'^.^ Mf vf? <»^ U v« 25 ^^ ^ ^ • )-^9|-d OCS^ ) AB] ~ 1 B iCiW. ~ 2 B UomJ. ^ 7 B ua^. ~ u A lx»{o- — Ib. A om. o»av — 12 A ^tf [o^av _ l^ B udt ^- — 22 A ^{. _ 23 A a:^L{v loh. xrv, 2. — 8 Num. XVI, 32, 33. — 3 pg. jx, 17 (18). — * MaUh. v, 3. 1037 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1038 ^ r 2- ^-^i V^^ oooi ^ 5 :V^1 ) pfl-S Olf ^Mb ^ J« . ^Ji », ^)^0$1^ .^fl&V-^ o^>^)JS. •v» IjLmK.vh XnS ^ ^ 20 qui crucifixi erant eum eo, et qui in ipsum credidit, haec iureiurando pro- misit : Mecum eris in Paradiso ' . Apos- tolus etiam dixit : Quando iusti resur- genty sursum evolabunt, obviam Sahatori nostro^. Verumtamen ita loquimur : Ve- rum est quod nobis Salvator noster dixit : Caelum et terra transibunt^. Apos- tolus etiam ait : Spes quae videtur non est spes*. Et rursum propheta : Caeli sicut fumus evanescent, et terra sicut ves- timentum marcescet, et habitatoribus eius idem fiet^. Pariter autem lob de iis qui dormiunt dixit : Donec atteratur caelum non evigilabunt, nec consurgent de somno suo^. Ex his igitur edocere fore ut terra ista , super quam disseminati sunt homines, et firmamentum quod su- per eosdem [^tensum] est, quodque caelos superiores separat a terra vitae praesentis, transeant quondam, mar- cescant, deleanturque ; et faciet Deus rem novam hominibus, et hereditates in regno caelorum obtinebunt. Quod si in terra tradat eis hereditatem, haec regnum caelorum vocabitur; si vero [eam] in caelo [velit constituere], id ipse facile praestabit. Nam reges mundi, quamvis sedem unam singuli teneant, attamen omnia loea ad quae dominatio AB] -. A B ^oto. — 7 A ^{. — 8 A o&d9 [V»U' _ 10 A Ui2v* «d{. — 14 A ^a^v — 19 A add. l6ii3u»Lo [U^tAd- — 20 A P^ 22 A \»hl^ ^yt^o- — 23 B Lal^^MS. — 2» A «a^. _ 26 A om. "^. i Luc. XXIII, 43. — « I Thess. iv, 17 (16). — 3 Mallh. xxiv, 35. — * Rom. viii, 24. — ^ jg. ^i^ e. — « lob. xnr, 12. y^\ U^\ ''Y^l M^O Ji^» l^ o^o .y^ooM oiUa/ QH.,AL^ 15 «F^ «p^«-i Jlo . ^^-^vJ.K.V) jl l-S^ \^\ sXJLdf v^oi-jJe ^ JL>wf idO 1039 APHRAATIS 1040 eorum extenditur regnum ipsorum vo- cantur. Itidem sol refulgens, firma- mento defixus, radios suos quocumque difTundit, mareque et aridam in sua potestate continet. Et animadverte prin- cipes mundi qui conviviis epulisque Truuntur, in quemcumque locum aut ci- vitatem iter habeant, conviviis suis co- mitari ; ubilibet etiam ipsis placuerit car- ceres exaedificant. Sol autem ab oriente ad occidentem usque horis duodecim lustrat orbem ; cumque gyrum perfecit , lux eius nocte exstinguitur ; nox vero eius potestate non turbatur. Et per horas noctis, sol cursu rapido circum- volvitur, ut consuetum iter rursus ag- grediatur. Sol autem ille qui te, sa- piens, ab infantia ad exactam senectu- tem comitatur, nescis ubinam cursum nocturnum compleat, ut ad locum lus- trationis suae circumvolvatur. Numquid de istis quae a te abdita sunt necesse habes perquirere? 25. Hasce commentationes conscripsi fratribus nostris et dilectis nobis, filiis Ecclesiae Dei, ut qui eas, quocumque fuerint perlatae, legerint, in orationibus suis parvitatis meae recordentur, me- que peccatorem et vilem hominem esse noverint , verumtamen hanc fidem te- nere quam in supra scriptis capitulis ^-^ .tl^^.r Vn^^ yc #• r • • • \| vi/niM 5( %«oioK^ >^! I ^v^to If5 M-J J .-\ 20 ^X^Ji J^KJ Mfoi^ ^. ^<^ ;li $ij^; l^! |I^ v£L> ^.^rsr^ ;v^KJ v^Ai^ja JL^;a^|S «f; : JLi/ |^>-aS J-^f-i^ ««f? vO^-V^ ■ - "^^ *■? wOI If^ .«Irt I V> 101 jl( K v> rf> PLiK.9 !-£$ v; A£] — 9£om. ^.a^. — 14 A Imjm^^ [l^t- — 21 A ua^e uJ:||. — 23 A ^N- — S4 A odu>f IIIjl ;|U'.U ^ ^^.^Ki J v> ,'<> JLJLdf : llLsM h^i K^KJ ll^f $L^ ^^ ? " "♦ jr ' }lL^i, ;LJo .1 r ^ \- v>" |LLi:f, oU ^;ow»LiL^ ll;^)^"^ A.J&0 f r^ ^' 20 |i 1» ^ K^K^ Mj-»! *L^ iLal, ;Llo .M^ oU 25 KaKi ML^f ;L&> .^L«&JL» ^lu^ia^fH^ liiLdM^ ^ KiKi |icL|jM» ;L^ .Pf^ l^ «s^ ll;! oSoiS <^; I ^.vii ILiJLi I ^ vi \} ;L^ i;^ ;LSo .|4lji i;» JM? ^-^?o]fo P y praeposui et commendavi. Fides est fundamentum; fidei autem superimpo- nuntur opera quae eamdem deeent. Post fidem vero de duobus praeceptis caritatis [scripsi]; et post caritatem, scripsi demonstrationem de ieiunio, et de eiusdem operibus. Post ieiunium, orationem in fructibus et actibus suis descripsi. Post orationem, disserui de omnibus quae scripsit Daniel super re- gnis. Post bellum exhortationem scripsi de monachis; et post [exhortationem] de monachis, de paenitentia scripsi; post paenitentiam de resurrectione mor- tuorum; et post resurrectionem mor- tuorum de humilitate. Post humilitatem scripsi de pastoribus [et] doctoribus. Postquam de pastoribus scripsi , de cir- cumcisione disputavi, in qua ludaeo- rum populus gloriatur. Post circum- cisionem scripsi de paschate, et de die quartodecimo; post pascha autem, de sabbato quo se efferunt ludaei. Post sabbatum adhortationem scripsi prop- ter dissensionem quae in diebus nostris evenit. Post adhortationem, de cibis disputavi quos ludaei pollutos dicunt. Post cibos scripsi de gentibus quae in- gressae sunt et loco populi prioris he- redes institutae sunt. Post [demonstra- tionem] de gentibus, scripsi et probavi kB] — 3 A (aoM^o* — 4 A oiLaMftca Wmoj9* — tt A om. «d{. — Ib, ucfio*a(2»0' — 7 A ou<^o- — /6. A |t^,v _ 9 B itaa^M. -. Ib, A ia^bv -. Ib. A ^>v -. i» B Itft^f^ ntoxft primo. _ 19 A Ifio^. 1043 APHRAATIS 1044 Deum habere Filium. Post hanc [de- monstrationem] de Filio Dei, scripsi adversus ludaeos virginitatem blas- phemantes; et post defensionem hanc virginitatis , iterum adversus ludaeos scripsi quod contendant futurum esse eis ut denuo congregentur. Post illam apologiam alteram, scripsi de largitio- nibus egenis [faciendis]; et post de- monstrationem de egenis, aliam scripsi de vexatis, et post eam quae de vexa- tis est, ultimam scripsi de morte et novissimis temporibus. Sermones illos viginti duo ad ordinem viginti duarum litterarum composui. Decem priores exaravi anno sexcentesimo quadrage- simo octavo regni Alexandri filii Phi- lippi Macedonis , prout in ipsorum fine subscriptum est; duodecim autem illas posteriores anno sexcentesimo quinqua- gesimo quinto regni Graecorum et Ro- manorum, seu regni Alexandri, et anno trigesimo quinto regis Persae. 26. Haec secundum facultatem meam conscripsi. Si quis autem sermones hos legerit, et aliqua verba invenerit ipsius sensui non convenientia , ea nolit irri- dere; quae enim his capitibus sunt consignata, non secundum unius homi- nis sententiam neque ad unius legen- tis suasionem , sed iuxta mentem totius |L4— J-S h^h^ p ^; i I^M ^ .P^/ M^j?o l^i Htr ^<. «. C >^ ^ KJKJ ^fJi ^^V, m\ 10 M^ l^ K.^ .vlif ^;Io MJeJi ^ .-> > S?o ||-&K^ h otto *> \ V>f ^ n \ \o 15 ^ t^r _?» JT |k:^% .» vf .no ^/tMT^ |M>Ki ♦ |.rfS<&V^ I^^Nvi} 20 K.»Ki.9 K^«/; .)°f^ T^ ^*^^^ ^^- N>^ -> y;-i>^ ^i V— ^4 ,^A2SLi ji, i^ --JL.JO I^M ^ 25 2rt A |i^;^. _ 27 B \mJ^^. — i» A 6o&99. _ 18 B l^oot^o. — 25 II om. WiM^. _ 1045 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1046 ♦'*' ^ 5 o^i Jo j r ,*.j ^ ^fi<> j 5. -" lO r ^ ^j j:&jo i^j PW. I -g>.->.^\A vf^J |JL£a«f : ;&:KJ j |»:4-d : j vi .M n>f ,, ..T.r^ ^l > >\<^ K.aK^j |J/o ^^^ :U V^1 IJL5A jif l-JUl I f% Mfo :o^f v^Lal |.j^((L^ "^^^ jj/ vfo ."^^fj «l^ ^j^f l^ ^^^ .|JL5^ jij cil^ \Jl MUS I »'vSi ^ 20 "^^ y; mK I yfo >i^ \ v?o .ajL^ 1 J ! ^NA, :,}t^^ jij ;of^ 15 K ?» ^^^ ^ _?• ♦ • 25 .^r v>'\ i^i{l i Uf iif ' :| U\A.«> ^ifj |-£M |^ft>"^.^\ Ecclesiae, atque ad suasionem fidei universae scripta sunt. Si legerit et cum suasione audierit, bene est; sin autem minus, necesse habeo dicere me ad viros suasioni pervios, non vero ad irrisores scripsisse. Dein si legenti vi- sum fuerit sententias quasdam certo modo a nobis relatas aliter ab alio sa- piente exponi, ne ideo turbetur. Qui- vis enim ad auditores pro viribus lo- quitur. Et ego qui scripsi haec, si aliqua ex meis cum alterius oratoris verbis non consenserint, dicam tamen sapien- tes istos recte locutos esse, mihi autem sic loqui visum fuisse. Et si quis rem quamlibet mihi vult edisserere, ac fi- dem facere, sine contentione illum audiam. Quicumque Scripturas sacras cum priores tum posteriores in utroque Testamento legit, erudiri cupiens, hic discit et docere potest. Si vero de iis quae non valet intelligere iurgium com- mittat, ipsius animus disciplinam non recipit. Si igitur quaestiones repererit suis viribus sublimiores, quorum signi- ficationes non perceperit, ita dicat : Quaecumque scripta sunt optime scrip- ta sunt ; at eorum intelligentiam adsequi nequeo. Si igitur de rebus istis dif- ficilioribus sapientos sagacitate praes- tantissimos et scientiae investigandae AB] _ 2 A \mJ^^' — 3 A |l{o. _ 10 B "^- — 13 A ^ot^ r>^c^v — 16 A uiAmio. — 19 A iMAfiu^* — 21 B oa«^<>* — 21 B ^999' 1047 APHRAATIS 1048 diligentissimos interrogaverit, et ver- bum unum decem sapientes decem di- versis modis proposuerint , quod sibi placuerit eligat; si quae autem non arriserint ei, sapientes ne cavilletur. Simile est enim verbum Dei margari- tae; sub qualibet inspectatione eam convertas, iucundam praebet speciem. Recordare., o discipule , quid dicat Da- vid : Ab omnibus praeceptoribus meis edoctus sum * . Et rursum Apostolus ait : Omnem Scripturam quae in Spiritu Dei est lege. Proba omnia : quod bonum est tene, et omne quod malum est effuge^. Si enim vita hominis per spatium omnium dierum mundi , ab Adam usque ad con- summationem temporum prolataretur, et sedens Scripturas sanctas medita- retur, totam intelligentiam altitudinis verborum non contingeret. Ut in decimo sermone scripsi, Dei sapientiam nemo potest assequi. Ceterum omnium gar- rulorum istorum verba , quae de magno thesauro non proferunt, vilissima sunt atque contemnenda. Sub effigie enim re- gis, quocumque perfertur, pecunia exci- pitur; quae vero adulterata fuerit, repel- litur et repudiatur. Alius etiam dicet : Sermones istos nescio quis edidit. Ille autem studio laborem impendat ; de per- oCb. v^t-^M JL^ }^ "^ ^ '^ ^ iijLal Mf^ 01.^; 0UL»1 V^f, :M^^ ol ;oUo .o»i. K^ ^v r Wh <^ni \ n ', : ^-^ 9 4 oJLd ^^9 :V-^/ '^^ ^^ fO^ \ jTftMo :^%d^OjL^ • ^ I^KSo )ljvJo oKJo ;opo ?» i!f 20 )%M-^ ^'^y :i-^V ^'1 v/o :«aLSk)-i .ft\) 'v, ioi :^v^gao( ^ft\ 25 AB] — 3 A M^AAv — 4 A |.»o«AMa. _ 6 A ^a^^[dild{. _ KV Pl\^^^^ _ 14 A |ia|- — 17 A II «m{ WAAif. -. 19 B om. ifAJieJ "^9 **9 )op. _ 20 A «^^o- — 24 A Um M^Im^. » Ps. cxix (cxviii), 99. — 2 II Tim. iii , 16. I Thess. v, 21 , 22. 1049 DEMONSTRATIO XXII. — DE MORTE ET NOVISSIMIS TEMPORIBUS. 1050 iA JL^;o^j y^ Mf ^l -oS. p. y ?»^ 9t 3 • 5 |JLi,S :,au^' ^jlij ^ ^ r^; •, rfi > ^ "^ ww^$ »^f; :^f ?»^ p' r ^ 15 20 jf^j^ jJli$/9 :o-^ o6lo jLi4 j; j.^^ K^ •^^nv) oi^lf sona vero loquentis curare nullatenus ab eo requiritur. Haec pro parvitate mea scripsi ego , homo natus ex Adam , ma- nibusque Dei plasmatus, et discipulus Scripturarum sanctarum. Dominus enim ait : Omnis quipetit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur*. Et pro- pheta dixit : Effundam Spiritum meum su- per omnem carnem in diebus novissimis , et prophetabunt^ . Igitur qui legerit, cum docilitate, ut superius scribebam, legat, et pro auctore , tanquam eiusdem socie- tatis fratre, precetur, ut totius Eclesiae Dei oratione, eius peccata condonentur. Meminerit etiam qui haec legerit scrip- tum esse : Communicet is qui audit ver- bum, illi qui ei praebet audiendum, in om-- nibus bonis^ . Et adhuc scriptum est : Qui seminat et qui metit simul gaudebunt*. Et : Unusquisque mercedem secundum suum la- borem accipiet ^ . Et rursus : Nihil est oper- tum quod omni homini non revelabitur^. Explicit Demonstratio de Morte et novissimis temporibus. 20 A Ulml llaito lloMt Ifiufl^t. — 21 A add. |^;d .(.m^^ .**t;to .^7«^ (sic) ItlsJ* o^&jm^ .m^ [Ul^U i Matth. VII, 8. — 2 loel. ii, 28. — ' Gal. vi, 6. — * loh. iv, 36. — M Gor. iii, 8. — « Mallh. X, 26. ERRATA Legendum col. 38, lin. 3 A desinit u^; — c. 44, 1. 10 K*i»iA£^; — c. 56, I. 20 ^Biio, ib. ^; — c. 72, 1. 20 ^l; — c. 74 in nota* vi, 35; — c. 80, I. 19 ;oi^; — cc. 89 in variis lect., I. iO praedicavit; — c. 97, 1. 4 ^Aij^; — c. 124, 1. 9 »0140; — c. 214, 1. 13 mundus /^ro secundus, 1. 29 etiam; — c. 228, 1. 2 i-m^ii^, 1. 20 ^M^; — c. 229, 1. 23 il^; — c. 232, I. 25 >^; — c. 236, 1. 3 olL»;; — c. 237, I. 7 vUiiu©,; — c. 260, 1. 16 \i^ ; — c. 261, I. 20 ^%i*; — c. 265, 1. 5 H'i?l->; — c. 266, 1. 27 emanat />ro et mana; — c. 309, 1. 25 ^U»; — c. 312, var. 8 iu^ob^; — c. 328, 1. 7 >^iha\\ — c. 332 in nota* nnpro iii; — c. 348, 1. 5 v^; — c. 348, I. 11 ^i; — c. 396, 1. 6 ^f; — c. 400, 1. 25 |I&^; — c. 441, 1. 6 |E4«Li; — c. 464, 1. 1 ^^^; — c. 465, 1. 9 ^; — c. 505, 11. 2 et 10 et c. 508 1. 4 \\mxixi\ — c. 529, 1. 20 M:JLia ; — c. 565, 1. 22i:?i; — c. 784, 1. 1 ^iiAL; — c. 880, 1. 18 ^Lx^; — c. 1024, 1. 19 Insuper in longioribus litteris / , |i etc. accentus aliquando sub prelo evanuerunt, de his autem facile providebit diligentissimus lector. INDEX >• ■ o®©g Pag. Ad Legtorem I-XVI PRAEFATIO Caput primum. — DE NOMINE ET PERSONA SAPIENTIS PERSAE. — 1. Codicum syrlaconim invenlio. Varia Scriplonjm teslimonia de auclore. — 2. Auctoris noraen. — 3. De Aphraatis loco et origine , et de situ geographico monasterii Sancti Matthaei. — 4. De tempore quo auctor scripserit. Aphraatis coaevi : obitus. An martyribus huius aetalis adnumerandus sit? — 5. Aphraatis condicio : an vitam monasticam egerit? an episcopus fuerit? De statu religioso et sede episcopali monasterii Sancti Matthaei ix-xxi Caput secundum. — APHRAATIS OPERA. — 6. Demonstrationes xxiii recensentur. Quae fuerit eas occasio scribendi. Aphraatis amicus. — 7. Singulae Demonstrationes analysi describuntur. — 8. Demonstrationum authentia probatur adversus Gennadium. — 9. De translationibus operum Aphraatis. — Versio armeniaca. Eiusdem iudicium, utilitas. Versio latina Antonelli. Versio aethiopica xxi-xl Caput tertium. — APHRAATIS DOCTRINA. — 10. Aphraatis auctoritas et meritum. — 11. Doctrina Aphraatis de Sacra Scriptura : eius opinio de usu Scripturae. De divi- sione et canone Scripturarum apud Aphraatem V. T. et N. T. Versio qua usus fuerit in V. T., in N. T. Auctoris lapsus in citanda Scriptura. Exegesis Aphraatis. — 12. Aphraa- tes ecclesiasticae traditionis testis : de opinionibus iudaicis ab Aphraate receptis; de traditione christiana. — 13. Theologia Aphraatis : a] doctrina de Deo et Trinitate; b) de peccato; c) de B. M. V.; d) de angelis; e) de Ecclesia. — 14. De Sacramentis : de baptismo, eucharistia, paenitentia et confessione, oleo sacro, manuum impositione. — 15. Aphraatis opinio de anima et novissimis : a) de distinctione animae et spiritus; b) de statu animae post mortem; c)de resurrectione ; d)de iudicio ultimo. — 16. De aliis doctrinae capitibus : a) dogmaticis; b) disciplinaribus. — 17. Sententia de mille annis durationis mundi. — 18. Chronologia Aphraatis : computus annonim ab initio mundi. De erroribus Aphraatis in chronologia biblica. — 19. De stilo et modo scribendi et utilitate litteraria operum Aphraatis. — 20. De utilitate historica openim Aphraatis : historia Orienlis, romana, ecclesiastica, monastica. — 21. Hodiernorum de auctore soUiciludo. — 22. Codicum descriplio, et praesenlis editionis conslilulio xl-lxxxviii APHRAATIS DEMONSTRATIONES Epistola interrogatoris 1-4 Demonstratio I. — De Fide 5-46 1053 INDEX. Pag. Demonstratio II. — De Caritate 47-96 Demonstratio III. — De leiunio 97-136 Demonstratio IV. — De Oratione 137-182 Demonstratio V. — De Bellis 183-238 Demonstratio VI. — De Monachis 239-312 Demonstratio VII. — De Paenitentibus 313-360 Demonstratio VIII. — De Resurrectione mortuorum 361-406 Demonstratio IX. — De Humilitate 407-442 Demonstratio X. — De Pastoribus 443-466 Demonstratio XI. — De Circumcisione 467-504 Demonstratio XII. — De Paschate 505-540 Demonstratio XIII. — De Sabbato 541-572 Demonstratio XIV. — Exhortatoria 573-726 Demonstratio XV. — De Distinctione ciborum 727-758 Demonstratio XVI. — De Gentibus quae loco populi suffectae sunt . 759-784 Demonstratio XVII. — De Christo Dei Filio 785-816 Demonstratio XVIII. — Adversus ludaeos de Virginitate et Sanc- titate 817-844 Demonstratio XIX. — Adversus ludaeos qui dicunt se denuo con- gregatum iri 845-892 Demonstratio XX. — De Sustentatione egenorum 893-930 Demonstratio XXI. — De Persecutione 931-990 Demonstratio XXII. — De Morte et novissimis temporibus .... 991-1050