This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

C,'^«> •-' • #

HARVARD COLLEGE LIBRARY

\W}m

FBOM IHB BBQUBST OF

JAMES WALKER

(CkMoflSU) Preaideni ofHarvard CoUege

■*FMfa«Bett beiag giwB to woifa in tfae latflUocCoal

PATROLOGI^

CLRSCS COMPLETUS

SIVE

BlBLIOTHIiCA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS. COMMODA, OECONOMICA,

OMNIDM SS. PATRDM, DOCTORDM SCRIPTORDMQDE ECCLESIASTICORDM

QUI

m

AB MVO APOSTOUCO AD mNOCENTII IH TEMPORA

FLOBUERUNT ;

RECUSIO CHRONOLOGICA ^

OMMUM Q\}JE EXSTI IKriE MOiNUMENTORUM CklHOUCAS, TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA

ECCtESIiE Si£CULA»

JUXTA EDITIO^iES ACCURATISSIMAS , INTER SE CUtfQUK NONNULLIS CODtCIBLS MANUSCRIPTIS COLLATAS,

PERQUAy DII.IGENTER CASTIGATA ;

DISSERTATIOMBUS, COMXENTARUS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBU6 CONTINENTER ILLU8TRATA ;

OMNIBUS OPERIBUS POST AHPL1SSIMAS EDITI0NE8 QUiG TRIRUS NOYISSIMIS SiECULIS DEBENTUR ABS0LUTA8

DETECTIS, AUCTA; INDICIBtS PARTICULARIBUS ANALYTICIS, SINCULOS SIVE TOMOS, SI\'E AUCT0RE8 ALICUJUSMOMENTI

SUBSEQUENT16US, DONATA ;

CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPER10REM

DISTINGIIENTIBL'8 SUBJECTAMQUE MATERIAM 8IGNIF1CANTIBUS, ADORNATA ;

0PERIBU8 CUM DURIIS TUM APOCRYPniS, AI.IQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINB AD TRADITIONEM

KCCLESlASTir.AM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;

DUOBUS INDICIBUS GENFnAI.IBUS LOCUPLETATA . ALTFRO Si.lLlCBT RERUM, QCO C0N8UI.T0, QriDQUID

UNC8QUISQUE PATRUII IN QUODLIBET TIIEMA SCR1PSEUIT UNO INTUITU CONSPICIATUR ; ALTERO

SCniPTUli.E S.\<:RiC, EX QIIO LECTORI COHPERIRE 8IT OBVIUM QUINAM PATRES

ET IN QUIBUS OPERUM SUORUU LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIRRORUM

SCRIPTURiC TEXTU8 COHMENTATI SINT.

RD1TI0 ACCURAT1SSIMA , C.ETERISOUE OHMBUS FACILE ANTEPONENDA , Sl PERPENDANTUR : CHARACTERUM NITIDITAS

CHARTiE QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO C0RRECTI0NI8, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS

TUM NUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMHODA SIBIQUE IN TOTO 0PERI6 DECUR8U CONSTANTER

81MILIS, PRI-.TII F.XIGUITAS, PRiCSERTIMQUK ISTA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA,

SEXCENTORIM FRAGMCNTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC 8PARS0RUM,

PRIHUM AUTEM IN NOSTRA BIRLIOTIIECA, KX OPERIBUS AD 0MNE8 iCTATES,

I.OCOS, I.INGUAS FORHASQCE PERTI.NENTIBUS , COADU.NATORUH.

SFJUES PniMA,

IN OUA PRODKLNT PATRES. DOCTORES Sr.RIPTORESQUE ECCLESIiE LATINiK A TERTUl.LIANO AD GBEGORIUM MAGNUM.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,

CCRArUM-COMPLBTORUM IN ^mGULOS SCIENTI /B SCCLBSIASTlCiB BAMOS BDITORC.

PATROLOGI^ TOMUS LVI.

S. LEONiS MAGNI tomcs tbrtios.

PAUISIIS, VENIT AI»UD RDITOREM, IN VIA niCTA DAMBOISE. PRfeS LA BARRIERE D'ENFER,

OU PGTIT-MOIfTROUGB.

18^6

c ^^0»l

*

\s <\..

\ NJ

A ■ > •

^

\

SANCTI

LEONIS MAGNI

ROMANI PONTIFIGIS

OPERA OMNIA,

POST PASCHASII QUESNELLI RECENSIONEH

AD COMPLURSS BT PBJ&STANTISSIIIOS M«S. G0DICB8 AB ILLO ROIC GO]|SULTt>§ BXACTA. ^ BMBNDATA, ET |!YEDITI8 ACGTA :

PBAFATIONIBUS, ADMONITIONIBUS BT ANNOTAtlONIBUS ILLUSTBATA

ACCKDORT

QVMCXJMQIJJL IN QUESNELLIANA EDITIONE INVENIIlNTUR EAQIE AD CRISIN REYOCANTtli :

CUBANTIBUS

PETRO ET HIERONYMO FRATRIBUS BALLERINirS,

PRR' BITERIS VERO.IEBf «IBOS ;

MANUM AUTEM ULTIMAM ADHIBENTR

J.-P, MIGNE.

Qin SIJPEBABD DiT

EXBRCITATIONES IN UNIVERSV OPERA 9. LEONIS IIAGNi

AUCTORK PETRO THOMA CACCIARI.

. nrg- «EB»

TOMUS TERTIUS

^ ANTIQUISSIMA JURIS CANONICI .MONUMENTA NECNON SERMONES INEDITOS. IN

APPENDICIS VICEM ,\D S. LEONIS OPERA,

»<*B»

PARISIIS. VENIT APUD EDITOREM.

IN VI A DICTA D'AMBOISE, PRtlS LA BARRIERE D^ENFEU , u« PETIT-MONTROUGE.

1846.

ELENCHUS OPERUM

QU^ IN HO.C TOMO CONTINENTDR.

Balleriniorain Disquisitiones de antiquis collcctionibus el collecforibus CAnonum. Col. 11

Codcx canonum ccclesiaslicorum. 853

Prisca canonum cdilio Lalina. 747

Antiquissima canonum Nie»norum intorpretatio latina. 817

Vetus interprctatio latina canonum Nicienoruni, Sardicensium el Chalcedonensium. 82.3

Documenla juris canonici yeteris. 863

Quesnelli Dissertaliones in codicem cano:)um Eccleslasticoruro. 899

S. Leonis Magni sermones incdili. I13t

Paris.— ImpriiTicrie do Vhatit di ScncT, nic de 3ft\Tr^, 57.

LECTORI.

Gor edilioni Operum S. Leonis ^ipst appendicis nomine adjieiamos hune lomum , qui pr««Untem et anli- quissimam canonum colleclionem aliaque Telusli juris canonici documenu coniinel , paucia eiponendum est. Quesnelius in sua editione idclrco S. Leonis Operibus subjecil memoratam colleciionem canonum , quia ] ipsam Romanse Ecclesiae codicem esse pulavil , qui sub ponlificibas Innocentio , Zosimo atque Leone usui /uissei I ei muUa ab ipsomel Leone inserla recepissel. Licel vero id omnioo falsum hoc eodem tomo proba- turi simus in obseryaiionibus ad dtssertalionem ipsius Quesnelii duodecimamy nihilo tamen minos ne quid huic nostr» edilioni deessel, qoa lotam edilionem QuesneUianam repetendam pollicili sumns, idem canonum codex recudendos fuit. Hac autem in re cum ejos edilio ipsum codicem non omnino inlegrum nec identidem cum meiioribus ac sincerioribus lectionibus exhibueril, quid in ipso resiituendo ac illusirando praestilerimus» ex pnefaiione eidem praefixa , el multo magis ex aQnotalionibus ipsi subieclis palam fiet. Hac occasione com in mss. codicibus et docuroenlis velustissimi juris canonici laborandum fuerit, plura deteximus quibus anli- quum canonicum jus illusurari possel. Haec vero in publicum proferre utile el gralum futurum persensimus. Uinc priscam canonum edilionem Latinam » quas cnm in perrara Bibliotheca juris canonici , GuHielmi Voelli et Uenrici Justelli opera , prodierit, vix cogniU esl , ad codicum fldem exactani , iniegram ei emendatiorem addidimus. Alias prxterea veluslissimas GraBcorum canonum versiones antea Inediias inserere, et selecU quaedam anliqui juris canonici documenU nondnm impressa, vel non satis vulgaU, subjicere consli- luimus.

Cum porro hisce de caosis quamplura vetusUrum coHectionum, tum ediUrum tum inediUrum, manu* ficripu exemplaria evolverimus , e quibus anliquum jus canonicum pendet , tractalum lucttbrandum el prae- miltendum censuimus deantiquis, tumeditis lum ineditis, colleclionibus el collectoribos canonum ad Gra- lianum usque. Hic auiem Iracuios quam late paieat, el quam mulu conlineat ad canones illuslrandos, vel resiituendos el ad velus canonicum jus cognoscendum ulilia, ex ipso capilum Indice, quem mox appendemus» salls perspicies. (Hunc indiem ad woluminii ealeem de more rejedmus.) Ita hic lomus antiqui jurls canoniel veluli corpus esl, ac ex prasmisso tracUtu vetusli fontes ejusdemjuris patebunt.

Difisertationes tandem Quesneili in laudaUm collectionem canonum io fine addendae, el noiis ac obser* varioiiibus ad crisim revocandse fuerunt. Hse praemonuisse sufficiat.

^' — ••

AD EMINBNTISSIMUM FORTDNATDM TAMBURINUM S. R. E. CARDIKALEM

PRiEFATIO.

Quantum ad veleris noylque juris canonici scienliam conferanl anliquae canonum colleciiones, quae in ma« nuscripiis exemplaribus eonlinenlur, noronl quicunque in jure canonico sunl apprime versati, ac tn praeser-* lim noris , cardinalis eminenlissime , qui inter sacra sludia , in quibus viUm loUm maxima com laude tra- duxisti, jure canonico potissimum delectaris. Probe nimirum intelligis has colleciiones illos esse fonles ex quibuo veiusta canonum ei pontificiarum consiilutionum documenta prodierunt. Intelligis praeierea pluris esse aeslimandum quid diversae, licet paucac, collecliones ferant, quam quid plurima onius collectionis exempla.^ Si qois enim centum , ex. gr., Dionysianae colleciionis vetustos codices reperirel el evolveret , !s nulla alia monumenta canonica naucisceretur , nisi quae Dionysius recepil; et in his ipsis (si librariorum excipiantur menda) miram fere leciionum consensionem deprehendens , nihil aliud dlscerel, nisi sie Diony- sium legisse. Qui autem diversarum colieclionom exempla consuluerii, alia atque alia idenlidem documenu inveniet ; ac in documenlis quae pluribus colleclionibos communia sunl diversas leciiones nactus, plurimum se juvarf senliet, tum ul lutius emendet amannensium sphalmata, tum ul ex omnibus oplimas lecliones secer- nai ac praeferat. 1

Duae tantum coUecliones olim prodierunl» Dionysio-Hadrtana et Isidoriana. Cum ex hac postrema, quae, praeter multa spuria, in ipsis sinceris documentis non paocas, ul suo loco dicemus, liberlores lectlones et arbitrarias emendationes receperat, pleraque antiqua canonum ac decretalium documenU a Merlrno primum edita fuerint,ea subinde in ediiiones conciliorum transierunl, ac proinde leciiones eorumdem documentorum minus exactaelalius obtinoere. 4uvil non modicum ediiio collectionis Dionysio-Hadrian», quae poslMerllnum impressa foit. Al praelerquam quod haec editio purum Dionysium non eihibei, permagnique interest scire». quid Tolgaveril Dionysius » quidque Dionysio spperaddilum fuerit , aliae plures colleciiones in roanuscriptis e^dicibus ezstant, quae vel ipso Dionysio anliqoiores sunt, vcl aliam certe a Dionysio originem babent. Un«m Patsoi.. LVI. i

n Ab b^fefti s. LEDNis magni appendix. ia

tx k» produiit Quesnellus : quam nobi^. lioe tomo iolegriorem et emendaiiorem recudentibus , quantnm pnesidii attulerint aliarum antiquarum cdil<^tldoitlQ i|Uas re|keriku8 manuacripia eiemplaria , ex noiatio- Mibua in eamdem collectionem palam fleu Posteriorum etiam colleciionum , quarum auctores aliqua ex Dionysio sumpserunt, alia vero aliunde derivarunt, cogniiio non inulilis erit. Immo earum quoque collectio- num, qu« antiquiorum abbrevialionoi eontinent, vei deereta RomsiiDriim pontificum et conciliorum canoncs in librofi ac titulos distributos repraesentaQl , rationem descdbere ; et ol-igihem , si fleri possit , detcgere , ^uantum utilitatis aflerat • periius quisque perspielet. tSt horum enlm bmtilum complexu cognoscere Ifreltit qnnx exordia et quos progressus habtt^rit stodium juHt eanonici ; ^nid ek una coUectione traductum Hierit lii alias; qu» fu^iot apoetyphoimm iDitia ; qifid inlerpolHttim obrepseHt , quid corrnpiiim , quld moiilnm ; ot quandoDam doeuttentd fn antiquis bollectionibHS irtl^ra ih {tart^ dlsclhdi ^c per materias dlslribui cofepc- rint : quod Qsui magis oomoiodum Jamdti recepiQm e/btlnutt. '

Hinc eisi multuoi debemus iis qui de volgailB eolleeiloilibos dtsseruere, plorimum tamen Itlis obstrlngimuir qui, antiqua tabolaria etcuiieDles, veterom manoseriptsfutn cdirectibntiiri nbtltiam i&llquam nobis dederuni. Quamplurium c^usinodl codicam, qofi inCtesarea VHidebonensi biblloiliech abOnd^nt, deldcripiionem proferrb .medilabaiur Petrus Xambbcius, al ipsO testAiur Itbro primo ComiiietaiaHofum tii camdem blbllbibecam» eap. 8, pag. 932. ludieato eni» pervetustb ejusdem bibliotbetae cbdlce eoilectlonis Rispanicne, addlt : MuUb aiAtem proUxm et aceur^us de eodkm atid9 wtente Beo , aemrui iuni fn pecutiarl iitsertatlone de plut quaik ducemit auguttitsimte Miiotheete Cmeareiib uni^quit at bonfts notce eodit^but mst. partim Vra:ch , pnriiHi Latinit^ quorum ope et beneficio hitioria concitiomm tam g^neratmm q\:a)n proi^incidhm non mcdheriter mtesi hcupletari, Idipsum quoad Romana exemplaria in nientem venerat Emanuell ScheleStratio V^icanne biblio- tliecie custodi , qui tertio Anliquitatum tomo edere volebat Oput tynodicon de canonibut concitiorum , derfue coltectionibut canonum , et de poniificum decretiM , in cufQS appertdlce vflHas collectfones , ex mSs. IhdJoH oi parte erutas, sese prolaturum in acbeda posi ejus roortiem relicta et praefationi toiiif becunUi edhiindenri An- tiquiuium inserta receperat. Omaium vero maiime bae iii re iaboravit Benedleilrtl ordinis decus P. Peinis Coustantius, cujus prxfatio in tdmum primum Epislolaram Romiinoram pbrtdffcnrti loctipllBtisSfmain pHka- rum maniiscripiaruin collectiouuin , quas reperire polutt; descriptionem exhlbet.

Dum verb nos hoc eodem consilio ejusmoili eolecHonunl exempla in blbllolhecis delitescehti^ sotlicitius inquireremus , vetustissimos codices nacti sumiis , in qOibus parllm ignote ^ollectiones fberuni detects* jiartim vero peculiares iiotiiix quantum ad coUectiooos jam vuigatss patoerunt. Hmc nberlorem de ^ollO' cilonibus canbnuin turo ediiiS, tum inediiis, iraciaium lucubrari posse perspetimus , qui huic tiihio lertib pra!Stantissimam coUeciionem aliaque veteris juris canonici jjocumenta continenli non incongrue prxfigere- tiir. Tolus bic tractalns divideiur in pafles quatiior. ^rima agel de Graeco canonnm codice , et de quibusdam particiilii, ^ea caflonlbuS, qOl iii eo iliquam difflciilt&iem facesshnt. Securtda ^lsr^abilnr circa anliquiores coLlectiones Latinas, quJ^ vel Dionysio vetustiores suni, vel a Diunysio non prodeunt : ubi inter cxtera cano- num Africanorum , qiii pluribus difAcutiatibu^ invblvilhlilr , exlcta dlscussio aiqiie distinctio exhibebitur. Tertia explicabit collectionem Dionysianam , et cjeteras qox es Dionysio aliqua doi umenia recepere , uti sunt Hadriana, Hispanica , et Isidoriana. Quarta disseret de antiquis abbreviationibuci canonuin, aliisque coUectionibus Latinis , qu» jus canpnlctim in librob actltnlos digesscrum.

Uac autem de re dum alter e nobis Rom^ tecum sHllqua diceret, cardinalis einineiiiissime, tolumque con- BUiumnostruro.quod tune vix ooiceptQm ftlbrat, liki sipcrirel, a. nbres addiilisii siimulos ut perficeretur p eodemqile revertfb in patriiim ipsi opeH atixiliuni tiiutfa, quod ubi opns essei pollciius fueras, bumanissiioe priesiiiisti. Hunc igitur qhalemeuUqoe tractatiiiil titil hbn ingraium fuiurum confidentes, ad ledirigendum eredidimiM* at pfoceelieniis hac in re fttudii et favorts tul , nosirique erga te grati animi aique obser\anliae pereone resiimontnni pnfcbeat.

BAItLBRnnOftllU HtJSQttlfiiTIONES.

I I I I m

DE ANTIQDI8

CHIlifMMS ET CHMMtlBPS mM.

PARS PRTMA.

DB «RifEOIS CANe*(IJil fcoLtECTIONIBUS. [?j CAPUt PRUitJII. X. Codex eanomm ummrm Ecehma a Cknuvpkon

«ilifniima. QiMNMrit ftort toHutio &abinx Mace- V^S^.i'i^lfj ^',1"',"' '""""•'"« S«.pA««o

doniani epiteogi Utneleemu. Prima Greiii codich «pwww»»» «pudpo tnbuta.

panonum expruta mentioin eoncilio Chttlcedottensi. , t. E(si insliluti iiosiri sll de Lalinis polissimum

IS

DE ANTIQ. GOLLECTION. ET COIXECTOR. GANONUM. PABS PBUU.

li

antimik eanonnm collectionilMis *gere , cnm timen A»y><<»ii ignott. Prcclare autem in hanc ren monoii

Graeciruin synodorum Teiasltftsimicanones Lalinilale 4onaci iii oollectionos tatinas traducti fuerint, 4e Grxca eorumdem ealiectione, e\ qua illoB Lailui in- terpretes deduieruni , antea dlBaerendnm esl. Gum fero pr»ter canonea concftiorum Grncorum ad La- tihos pervenerint ettam ilK canonei «nii apoatolomm nomineciiciimferuoiar, de liorum eoliectione omniam antiqnlsftima , de qua •plorea Hkte «liSBeruerunt , non quttciinqae diet pOBBcnt, fled qvie omiui non debent , flc qoid huie traeiMui deeBoe videatur , breviuB per- atriofemlasoni. Gertom est niiUam eorpusstne Btatis iegibus re|i atque' oonkisiero uimfinm posae. Hhyc apoatoi»! regeod» «iMeftKa; dertas regulas seu canones prmilKiaBe dubiiari nequU. Uas aaiem regataB, qtm illi rerbo iradidenintecciesiiB.BtilMnde Bcrlplo (uiBBe coUecUB, ec cnnonum apoBftoioram lituto pra^notataB aatis credihile esl. Neqoe propierea credtmuB omnla qnm in tpBts canoailws contineniur apoBtoli« refe- ronda. Solent qaippeejuBmodi opera, ut aciteanim-

QoesnellttB, nola 8 1n eplst. 10 [Tom. II, eot. iZU) i Quemadmodum, inquit^tp» apogtolici canone$ ex con* wetudtnibut regulisque ab apo$tolii viri$que apo$ioli- eU vetut per manum iraditit et aeceptii con/tati fuerant mb OrieniaHbus , ita ceftum e$t eomplurei reguUu ec- €i€$ia$tieas in Bomana Eceteda vigui$$e prtmis tem' poribue , non aiiunde aecepta$ quam ex comuctudine antwka et ex traditione sanctorum ttpo$totorum Petri et Pttuli, Ha$ porro eum aHquibu$ canonibus apo^to^ (idft eonvenire qnii mhretur, eum una e$$et ommum mp6tt0lorum fdet , ttiia pterumque di$cipiina ex uniui ^agiitri ichola deuendem : Hinc factum e$t ut quae- dam conBtitota pontiUcum ei ipsis cabonibus as- •nnfpla eBse Ytdeantor, ut toqvitur Diony$iui Ejdguui -in prtefttlhne canomtm , cum pothn ex communii tra- Mionii fonte tam comtHuta ftuerent quam canonei apoiiotici, Quod porro subdK , se tioti gravate faterl ft. L(eofiem in eadem epistola 10 tinom canonem apoBtoticam respexlBse , nolulBse faiben apostolicoB

HDima. 0WIVIW inmri»** v>jw»»w«» w|rw ■., »•• w..^ «•>>»« _ '.^.,v,w..w'..... . 'ww|«w...«.^ , ..w.ww .«•■i\,ii «^vvwiiv.ub

«dverlit P. GomiaoftiuB (iit prmfmtione ad tom. I •d canones itancupare, ne dabiis et nondum rcceplls

episi.Rom. pastif., num. 5i), licei variiB incremeniis Migjeantlir, ejus nomen in epigraiphe reiinere qoo primiitn auclore esBpta vel consiituia roerail. Gum wero qaidam caMoeB iiBdom inserti errores prmfe- rant manilieaioB, qui iradiiiB npostolorum reguliB ascrtbinequeuni, plurioM ipsis factlem non pneboere couaoBBom iMonysio leate (in «ptB(. md Stqtkmmm), ac iii celebri decreto de kftbrifi recipioadis, vel mm redpieodlB inier apoeryplia jure cenBttl fuere : imde in prsiaiioiie coUeetioais iiispanics Bcriptam foit : Canones auiem , fni diataiar apusiolorum , seu quto eosdmn uec aedes sfoskolica recipU , mtc smsdA Patm itlii consensum presbtteruni , pro eo quod ab heereticii iub nomiiieapestiAerum cempeiitidignoicuntur, quam' vii tn €ts ^Mftn^uin tnv^tatanitfr utilia , ancteritau tamen opostoUea eorum gesla conetat eme remota , et inter apoeryphn deputeta. Quae utilia Buut, aposioiis con- veuire queuut.

canonibus auctoriiaB Inde accederer, coniectura est omnino infirma, Immo Incredibills. nisi probetur veraionem aliqiiam etstitisse ante bioiiysloro, qua iidem canonee noti essent Larinrs : quod tamcn non- dam probatum est , nec , m credimus , probari un- quam poterii. fteqoe obtnidatur Gelasli decreium de libris rocipiendlB , tel non recipTendis, qnod tametsi editam ante interprelaiionem Dionysii , canones umen apostoiorum inter apocrypha referens, eos ipsi aliqua raiione cognitos ostruit. ffam primo Ge- bBiuB hoB canone9% etsi Inter LaiinoB nondum tuI-

SaioB, iu accenBere poiuit apocryphis, nti in eum- em catalogum retulit alia quxdamGraccorum opu- Bcula, 4|ase nondum Latine reddiu faeranl. Dein satls probabiie nobis est hanc ejus decrcti pariicntam de caaonibas apostolorum in plerisque alqoe pbtiori- boB Gelasiani decreti exemplaribus omi^sam , ad ea additamenU pertinere qnae Hormisdam habent aocto-

i.M6usisliyperberetaeiaomen, quodiegitur canone Q rem, uti conjicicroas part. ir, c. II, { 5. Ipsa quidem

38, hos caaones non a Grttcis Europaeis, nec ab i£gy- ptiiB« qui meiis'd)us .alia uomina iudiderant , sed ab Orientulibus, qui Syroroacedonicii» mensium nomiiii- bus biebaoior, fuiase colleaos ei scriptos oBtendil. Anle NicaBnam vero syiiodum faanc coileclionem in iis Orieoiia rogionibus compactam, in quibus rebap- lizationis error obiinebat, non improbabiliter statuit Peirus de Marca, iibro lertio Goncordias, cap. 2. [vi] Picraoue saoe quai in ii6dQm canouilHis (lecernuniiir cum disciplina eccie6iasiiea secundi ac teriii saeculi congruuiit, ei nonnullas regulas qu» ab OrienlaiiiNiB quarti aaecuii allegantur iu iliis canonibus tantum iu- venire licebit.

3. De anliquo usu horom canonuro, seu hti^us ve- tusiissims collectlouis apud Grascos neroo ambigit* Yido Peirum de Harca ,100 paulo anie roemoralo, et Guiiielmuiu Beveregium in codice canonum Ecclo- sise pnmliivai illusirato. De usu aoiem apud Latinoo

▼erba Dionysii in epist. ad Btephanom eplscopum Baloniunum, quilmi (canonibos) quia plurimi consen- ium non prmbuere facilem, hoc iptum vmtram nolui^ mui ignorare ionetitotem , rem Lailnis ignoUm indi- cant : ac proplerea q«ae Bequuniar, quanmii postea qumdem eenstituta pontifiemn ex ipiii eanonibm snm* pta eite videantwr^ non de Romanls pontificibos aat LatiniB episooplB , red de GrsBcls intelligenda sonL quorotii constitttU qowdam in pmtifiealibui , ot ibi- dem aii, conBmit^NftediU, cmn apoBtoliclB canonlbitB convenlunt.

i. H»c Gneea eorumdem canonum collectio drs- 4incu fuiase yidetiir a codice eanonvm synodaiiom,

3ai postea lucubralas fuit : unde bi Grttcarum syno- orum canones in quibosdam mss. exemplarihus ei conlinua numeronim serie noubftnturqntt a Nicsnls ordiebatur , eo qood apostoforam eanones, qui Ni- csnis pnemiltendi erant, ab ilBdem exemplaribiiB

aute l)i.)iiysium Exiguum quaesiio Teriiiur. Suni enim ivObesBent. Hinc etiam Dionysins ExigottS, quiGneco «... ^•:ci;...o..i .»o.»iip;k..c 1*1:«:^ i>i • un.m«»Sfi ^»1:.«. u jj^j„g generiB codice uftoB est, apoBiolicos canones

[vii] ei aiio codice BuropBil, com eos Laiine redditOB .80« verBioni praftflxit. QuinquBgHiu nmtnro aposto- licos canones is in soo codice reperit, ac Latiniute donavii. Veroro in aliis Grscis oxemplariboB, quse adbtbueruniJoanneBSchoiaBiicaB, et alii posleriores Grxcarum colieciionum aaciorea, ocioginia quinque cenBebanuir. Hunc aaiem aactiorem numerum per- aniiquum fuisse cognoBcimos ex concilio GP. aniii 594, ubi decerttitur noift tieere tn poiterum^ nee n tribue qnidem^ nedum a duobus , enm qui reus exaun» natur depom , sed majoris sgnodi m promneim episce^ porum sententia^ sicut apostoHci definiere canones : quac definitio conlinetur >n canone apoBlolorvro 74 (7om. ilConeii, Venet. edit,, col, 1580). Seddelittc primxva Grxca collectione saiis : de qoa si quis phirtt desiderei, conferat Beveregiuni loco iaudato, obi iri- bus libris de iisdem canonibus lucuientiMime dissorit»

qui exisliiiianiaPalribus Ijatinis eia Komanisetiam ponliiicibus Diony:»io antiquioribuB canoues aposto- licos passim allegari re^ularum ecclcsiasticarum nor mme, quo ciiam onianiur ab eodem Dionysio. Id QueBneflus palam asseruit dissert. itl, §6.At Latinia usui non luerunl nisi post versionem DionyBianani, quae prima, inimo unica, ihierpreUiio fuil (Vid^ part, II, cap, 10, S 2, n. 12; et nostras obsero, jfi diss^rt, 16 Quesnetli), Anlerioris cerle versionis, qua iili canones a Laiiuis adhiberi poluerint, nulltim uspiam indicium est. Quod si auxdam regul;B ab aift- tiqtiis Laiinis scriptoribus inaical« cum apostoiiciB canonibus concordanl, nibil rerert. Non paucae enim eiusmodi regulx, anicquam canonum aposiolorum lilulo inscripia'. Gr;€ca liugua ederenlur, ab i|)sis apOsloIis veibo tiadilic fucraiit , ac uli veibo iradilae ab aniiquioribiis scripioribus l^atiniB iaudari poiue- runi citius quam Gru^ci ii|i canones iisdf m ante Dio-

15

AD OPERA S. LEONIS MAGNI APPENDIX.

16

5. Plura dio^nda stint de alia colleciione Grapca , f orum scilicel canonum qui a synodis sanciii Tue- ruiit. Hi enim potisslinuai in collectiones Lulinas mannruiil, praecipuainque poriionem consiiltiunt an- tii|ui juris cationici. PrimuinGraRcaccolleciioniscom- pilatoreiii Petriis Pllloeus, in synopsi liisiorica eorum qiii caiiones colleg- runt, profrri Sahinum Ueiaclea iu Tnracia episcopuni, qm tn Socnties, libro primo» cnp. 8, tesialur comrosuissc congestionem eorum qum per dherta concUia sacerdotum ex scripto prolatasnnt. At iii'* M:tC<'doiiianae seciae episcopus non can^nes catitoiiroruiii concilionim, sed ea docuriienta collegit qiiae S' 0 ing<^nio plarebam, syncdusfjjue pra*sfrtiin ab hnr -ticts habiias su.t Cfdleciioni iiiseruit : ac proinde h:ic de ipso scribit idem Swcraie!», Ilh. ii, c. 17 : Safrtiitit Macedonlmte sectfs episcopus in coHe- ciione synodorum, seu nieiius, ut iiotavi Valet»iiis, ge^ Mtorum synodalium ( iiam pru twv ervyo^fiav legendiim cre<iit (Tvvo^cxwv, uti habetur lih. ni, cap. 10 et 25, iic lih. IV. cip. it) epistolas Julii neiUiquam in^ texuit ; tum t» eam minime prcptermiseritquam episcopi Antiochice coUecl ad Juium scripsere, Vetum Sabinus itasemper \ace*e consuevit^ NamsiqucB [oitesynoda' lcs epistoliB vocem cousub8*antialis aut reticeni^ aut omnino rejieiunt. eas studiose operi suo inseril ; contra* rias vero scitns et prudens silentio transitit, Hinc ubt;» rius egit de Seleuciensi concilio anni 359, ac de syn- odts Mact^dot.ianis, de Antiocliena aiiin SfiS, ac de aliis siiiiililms. ut ideni Socrates prodidit {Lib. ii, e. 15 et ^$ ; Ub. in, c. 10 et 25). E conira Nicaenis Pa-^ tribus adeo delraxit, ut eos veluti rudes ac lliilteralos traduxeril {Idem^ Ub, i, c. 9). Hoc ergo Sab.ni opus iiiier codices sacrorum canonum de quibus in prae- seuiiarum agimus conipuianduin nou esl.

G. Quod aU Graecam iia<|ue canoniini collectionem, 8unt qui exisiimam ipsam jain inde a coiiCllii Lpli'- sini leiiitiore indicari ea Graf>ca formula »xoX«u6ta t&)v Mcvovuv, conoRKiii conHquentia, qua; ineadem syiiodo frequeiis legiiur ; eo qiiod in e.usmodi colleciioiie omiies diversoruin conciliorum canones desci iheren- tur conliiiuaia el conseqiienli numerorum serie, q.iain Joannes Scholasticiis toScv xolI §onX%MBiocv «pcO/x&v, ordi' nem et consequentiam numerorum^ in canonuin codice eihibiiuro appellavit. Verum eain rormuhmi in eo- deni loiicillo Ephcsino alia omniiio significaiione usurpari osiendemus cap. 6, n. 5. Ceriiora et mani- festa bujusGrafcaecolleciionis testiuionia prsesio sunt ex concilio Cbalcedonensi. In aliquoi enim btijus actionibus non solum codicis canonum expressa fit ineniio, verum eiiain es hujusmodi codice reciianiur aliquot canoiies. et nonnulli eliain iis nunieris disiin- cii, qui continuatam numerorum sericmsoli cano- nuin colleciioiii congrueiitein demonstrant. Aciione quarta : Aetius archidiaconus Constantinopolitana: san- etm et eutholiece Ecclesice dixit : Regula esi hwc cum ALiis posita a sanctis Pairibus».., ei ex codice relegit hcBc: De clericis et monachis qui semetipsos a comwu" nione suspendunt. Si presbyier aut diaconus , suum contemnens episcopum, cic. Omnes reverendissimi epi- scopi clamaverunt : Hcec juxta regula^ hwe reguta Pa- trum. {T. IV Concil. Vm. ed., col. iM8, d.) Esi au- tfin csiiion ouinius conciiii Autiocliem. In actione de Carusu ei uoioibeo destgnaiiiur canonum iiiiineri. Saucta synodusdixit : Sacri Patium canones legantur^ et commfntariis inserantur, Suniptoqiie iibro Aeiius archidiacAinus et- primieerius magMS Ecclesim legit : Canon 83 : Si quis episcopust etc. Canon 84 : Si quis presbyterout diaconus, ^ic. (Ibid., col, I4%7, e.) Sunt duo canones Aniiocheni quariu<( et qijntus, qui in codice descripti posi canoiies Nicsenos 20, Ancyranos 25, Neoc»ra»ieii>e8 14, [vin] et Gangrcnses iO, ex continuaia > umeroruni serie a NicoMiis incepta erant c:inoue:i 85 et ^4. Siniiliter aciione undecima duo alii canones Antiocbcui 16 et 17, cuin numeris 95 et 96, prppriis ejusdem codicis recitaniur. Siephanus reve- rendiuimus episcopus Ephesi dixU : SuppUco ut cano' nes relegantur..,. Gloriosissimi judices dixerunt : Re-

A legantur hi ennones, Leontius reverendnsimus episcopuB Magnesiee ex codice releqit : Reaula 95 : Si quis epi" seopus vacans^ ec.{lb.^col. 1610, d), ul in Aniio- chenocan. 16. £i niox : Idem reeerendissimus Leon* tius episcopus ex eodem codice legit : Reyuta 96 : Si quis episcopus ordinationetn ^ etc, ut in Antiocheno (an. 17. Noiandum videiur bos canones non appel- lari Antiocbenos, sed codicis numero tanluin distin- |;ui, quod hunc codicemet hancallegandi meilodum jamdiu q)l>tineniem et cuiiciis exploratam declarat. Sic etiain episcopi provinci» Pisidi» in epistola sy- nodica ad Leoiiem augostum, qu» inserta est codici encyclio', laudatum Autiochenuni canonem qiiartum ex simili c<:dice numero 85 allegarunt. Eos.... extra" neos esse a i)ei EcciesiA iudieamus, seeundum conse^ quentiam regularem^ nuita eisvcnia^ nee spt restitU' tionis uUo wodo remanente^ sicut tertia et nctogesima regula de talibus aperte deeermt^ cujus initium est : Si quis episcopus a synodo depositus^ etc. CTom. IV Coii- H cil. Ven. ed.^col. 1877, c). Diimysius Exigiius paulo '' dissimilem Grxcum codicem caiionum hahoii, qnem cum Laiiniiate donavit, tom vero exactius descrimtt in epislola ad Stephanum Salonitanom %nx. versioDi praelixa bis verbis : Hegulas fiicentce synodi et dein* ceps omnium coneitiarumy sive quce ante eom, sivequee postmodum facta sunt^ usque ad synedum eentum quin» quaginta pontificum , qui apud tonsiantinopotim con* venerunt, sub ORDmE numerorom, id est a prioo capite

CSQtJE AH CENTESIMUH SEXAGESIMUM QpiNTUM, SICUT HA-

BKTUR iN GRiBCA AOCTORiTATE digesstmus. Grsecus iia* quecodex, quem Dionysius interpretatus est, com- plectebaiur canones NiCTnos, Ancyranos, Neoeaesa- rienses , Gaiigrenses , Antiochenos , Laodicenses , et Constanlinopoiitanos ; atqueomnes hos canonescon- tiniiata nuinerorum serle signatos praeferens, Dome- rum producebat usque ad centesimum sexaaesimum quintum, Hunc autem codicero paulo disnmilem dixi- mus ab eo qui iu ChalcedoDeDSi curo coniinoatione numerorum lecius fuit, numeri enim apud Dionysium G uiio decrescuni. Idem sane Dionysiu^^ in epistola prima paschali canoneni priroum concilii Antiocheni juxta codicis sui seriem slc ailegaTit : /n sanctis ca^ nonibus sub titulo 79, qui primusestAntiocheni coneitii^ hit verbis intenitur expressum : Omnes qui ausi fuerint dissolvere^ etc. liic primus canon Antiochcnus, qoi in ipsius Dionysii codic^ erat 79, ex computatione numerorum quibus Anliocheni canones in Chalcedo- nensi concilio allegantur, in exemplo a Patribus Chalcedonenslbus adhibito canon erat octogesfmus. Mum vero omnes antiqui Graeci codices hac conttnna nuinerorum sene notarentur, ut pletique exidtlroant, discutletnus capite 6, n. 3 et srqq.

7. Christopborus Justellus codicem cauonum Ec- clesiae unlversae, quem Parisiis ediiii anno 1610, eum veierem Graecum codicem csse pr^etulit, qiii in synodo. Chalcedoiiensi leclus fuit, quique apud nni- versam tum Orientalein, tum Occidenlalcin Ecclesiain aiite ipsuni Chalcedonense concilium auctoriiaiem j. obtinuit. Continet hic codex caiiones ^ynodorum Ni- '^caenae, Ancyranie, Neocxsariensis , Gangrensls, An- tiochenae, Laodicensis, Constaniinopoliianae, Eplie- sinae, et Chalcedonensis conlinua itumerorum serie distribuios usque ad numeruin iu7. Apposnit quidem ille canonibus hos nuniero^ ita, ut nomeris in Chal- cedonensi indicatisrcsponderent. At niiUum codiceni antiquuui habuit, qui hanc collectionem, uli ab ipa» est edita, tontineret. Graecum lextum sumpsll ex posteriiirum Graecarum coliectionum llbris, sive edi- tis, sive manusiriptis ; umie in ipso ejus titulo haec leguiilur : Chn^topliorus Jusietlus primum restituit ; ex Crwcis codicibus ediiis et mss, coltegit et emendavit. Sed toia colleciio , ac numeroruui distribuilo , nuUi codlcl vclust > innlxa, ab ejus ingenio conipacla fuit. Id salis apcrte fatelur In epistola a i Jacobuin Le- schaserium editioni praefixa, uhi po^tquam scrlpslt : Vmnibus quas reperire potui Grccis Latinisque editii et manuexarqtis canonum eoUectionibus coUatis et int^r

17

DG ANTIQ. COLLClCTION. ET COLLEGTOR. CANOiNUM. PARS PRIMA.

18

u cotnparatls, nHllam invenl Uta aniiquiorm cui jam A meinoria repelenti idem susf; coilect'oni siroills viderl

inde [ix] ab initio lilulusjuit^ Codex teu Corpus canO' nuniy quam Lalinam ix Dionysii Exigui interpretalione etiamnum habemut : «nddit se , ut lianc ffrislince luci resdtuerett non solum Lminam^ sed et Grceeam^ coai^ tatse primwn Grcecum textum ex editione Tilii proau^ cere^ et ad mss, codices emendate. At cum depretien- disset banc ediiionem Tilii conllnere multa qum non erant in antiquiori Grceca coUectionCy qua usus est Dto- nysius Exiguus, eam landem hujus restitutionis ratio^ nem antea incompertam se tenuisse afnrmat, cjiiam laudatus Leschaserlus indicaverat in Consultatione ann> 1607, cujus fragmentum idem Justellus inseruit. Ratio autem ab lioc Indicata eo paucis refertur, nt in codice describaniur canones earum synodorum quas Dionysius In suo Grxco codice reperit , et eo- dem ordiiie ita referaotur, continuata nec interrupia iiumerorum serie, ul nameri in Cbalcedonensi de- signati iisdem canonibus plane congruant. Qui autem banc methodum in suo codice compingendo seculns ^ post Chalcedonensem 'synodum factuni rult; ac pro*

poluit. ffe quid ?ero dubitationis circa hmic PalaCi» nura codicem supersit, Joannls Alberii Fabricii verba hic appendenda aunt ex tomo XI Bibliothecae Gnecae» n.lO, pag. 26 : In bibliotheca Castarea aliquot repe^ riuntur canonum eoUeetiones adhuc ineditee , ut quam Lambecius, iii, pag* 66, memorat xsivovciaqv vuvo^cv Stephani Ephesii, aucB fuit quoque in Palatina cod, 53. canonesque apostotorum conciliique Jx] Niccsni ei An^ cyrani compUclilur, Vide Frideriet Sylburgii catalo^ gum manuscriptorum bibliothecce Palatinm pag. i4 , ubi Stephanus Ule Ephesinus appellatur epticopuf. Fridericus Sylburgius. qui cauilogum edidil codicom Palaiinorum, aliam in his collectionem noo praetulU Stephani Epbesini nominelnscripiam» nlsiqux noii Integros conciiiorum canones,sed canonum sjrnopslm rontinebal. Hae canooum fcynopaes postorioris «tatia fut^re : et siquidem synopsi laudatae canones Epheaini fuere adjecli, id (ut postea dicemus) serins muUo

est, nullum profectoezempiiim cum hac sua collectio- ne invenit ; «ed tum editis, tum mss. Graecis colle- ctionibus in subsidium ascitis » eum quem antiquum et primitivum universae Ecclesiae codicem credidit suo roarte compoiuit atque emendavit. Hinc-in notis solos coilices Zonarae et Balsamonis , ac Tilii editio- iiem lectionum causa laudavil.

$. Neque repoiias eumdem Justellum in praefaiione scribere : Stephani episcopi Epheuni exstat canonum coUectio nondum edita^ quee omnino convenit cum i eteri codice EccUtice universce^ canonesque concUiorum Ni- cceni^ Ancyrani » Neoccesarienm^ GangrennSy Amio^ eheni , Laodicenus^ et Consianiinofotitani eadem seria et ordine exftibet , quibus ipu Ephesinos addidit, Hic Siephauus Epbesiorum eplscopus ille esse creditur» qui pseudo-Eplieslni concilii et Ghalcedonensi^ tein- pore vixit. lluic ergo vetustisstino exemplo Justellia* fiiis rodex innitilur. Cui argumento antequam re- sponderousy error detegeudus est Gullielmi Yoelll, et

pterea st Stepbanus Epbesinus bujns eollectionis seu synopsis aurtor credatur, non lult ille SiepbaDOS eplscopus qiii Cbalcedonensls concilii aevo memora* lur, sed alius posterior» qut in ms. biblioUieca Cae- sareae episcopi lilulo carei.

9. Sed ut redeamus ad coditem canonum quem Christophorus Justellus edidll , hiine non esse iliam veterem collectionem in Chalcedonensi allegatain» cojus codicem DionysiosEi^igiius adhlbuisse crodilur, nonnulla argumenta plane demonsirani. Graecos qui« dem vetustiores eanonum codiees» ex qulbiis dum antlqulores interpreiationes isldoriana ei Prlsca de* ductae foerunt, una cum Nicacnls canonilHis prseittlissa etiam svmliolum , nec noo subscriptiones, seu cau« logum Patrum Nicaenorum, eaedem versiooes leslan- lur. Pra^terea una cum cationibus Gangrensibus de- scriptain in illis mss. foisse epistolan ipsius eoncilii» Anliochenos llem relatos fuisse cum svnodicis lltteris ei cnin epijicoporum nominibos» et Gonsuntinopoii*

I1eiiric« Justf^lli in praefalione ad Bibtiothecani jiiris C tanos non carnisse subscri|ktionibus episooporam»

canonici Parisiis impressam anno 1661, ubi de codice Ecelesjae univers;» scribunt : Collectis autem fuit paulo posi eonciiium Constannnopoliianum i , sub Theodosio Mwjno a Stephano quodam Ephesino episcopo, ui prm- ferebai olim Vftus Paiatince codex^ quem vidit Juttetlus^ ut referi Petrus de Marca archepiuopus Tolosanus. Hic qui«lem nrchit^pist^opiis , lib. iii Concordiae, c. 3, n. 4, arfirmavit veterum ronciiiorum canones 165 tn unutn corpus co'lectos epitcopi alicujut indusiTia^ for- TA^SB Siephani Ephesmi, ut proefercbat veius codex ms. in Hblioiheca Paiatina^ quemadmodum accepi a viro fide d^gnisimo atque iniegrrimo; et iii margine Chiitto, horus J i.stellus iioiniiiatur. Niin absoiute, sed suspicative loquitur, \it innuit particula /brm«se; nec ejijsniod* collectionem :>d Theodnsii Magni aetatem evehii. CliristO|ihori vero Justelii verba , quae paulo antti recUaviiiius, cuin niamfesium Voelli ac Henrici Jiislelli errorem, tuin vero allucinaiioneni aliquam

non soliiin ex laudaiis versionibus, sed eliaro ex ipso Grspco textu liquei. Haec auiem omnia Jusieili edilio prxlerii. Etsi vero Dionysiana Interpreuiio bis ooi- nibus |)ariler caret, inflrma tamenesi haee.Jostelliani Graeci codicis drfensio , qui dum unlversas Eeclesiat codiceiii pr^elert , ad Dionysii versionem exaclus , ab illis veliisiioritms GrkcIs codlcibus abest, ex atiibos aittiquiiircs 111« versioiies sumplae fuenml. Qiiid quod neqiie cnm Dionysiana plane cuncordat?Iii inierpre- tatione enim Dionysii noii miiius quam in Isidoriana el Pnsca, ac ni ipso Grxc*^ texto canonibus Ancyranis» Neoca^sariensitiiis, alque Gangreiisibus annotationes qujdain praemittunlur, quibus duae priores synodi auteiiores Nicaena , lertia vero synodus posterior traditur. Has in Justelliaiio codice friistra reqoires.

10. Hic porro alia addit , quae in antiquo GraDce codlce non exstabant. Canonibus quatuor synodi Consianiinopoliunai aniii 581 Jusiellus ires alios ad-

Pciri de Marca in iiitelligeiido ac referendo Ipsius ?> jecit. Hi utiMue non erant iu veteri Graeco cbdice ,

/'^ U.^:^ . An.1. A«.i tf ADti.k.Ani.k AnAa><IBatmA nA<Mil(nl IVAA.aA Ai.am nAA Sn Y\.jkn«rciA rkA aaa Sn aIiSa AnliM.iia «AtkttlAlkl^

Cbristopliori testiiiionio apertissime aatruunt. Neque eniiu is Stepbanum Ephesinum auctorcni proitidit to- tius colleclionis Theodoslo Magno imperante; sed S(/l:ini ad«liiionemcanonumEphesinoruin, post Ephe- sinam iitique synodum, eidem attribuit; idque ipsum particuia for^e quasl certus anierioribus verhis ex- pressii. Ciit antiquo codici, inquit, poslea adjecii sunt ct^ncilii Epftesini iii oecumenici octo canone^ , forte a Stephano Ephesino cujus exstat canonum coUectio non- dum ediia, etc, ut supra prosequitur. Ubi autein ex- staret liaec nondum iinpressa rollectio, in prima edi- tione aDol 1610 non prudidit. At in secunda anni 1661 liis ejus Terbis praelaiioni iusertis exprimitur : Hcee vero in biblioiheca Palatina apud hceredes Gelharti Emtenhortlii Hamburgi asservatur^ a quibus huc usque nattciici non potuimus. Si tiunc codicem nancisci non potult, eo procul dublo iu edilione usus non fuii.Cum ipsum cotdicein fortassis olim vtdisset , eum subindo

cum nec in Dionysiana, nec In alils antiquis versioni- bus inveniaiitur. Ct^rte canon septimos ad eamdeiQ Conslanlitiopolitanam syiiodum nequaquam pertinet : unde nec apud Joannem ScboUsticom , qui canoneo quinttim et sextum licet addititios recepil, hic Mpti- mus legitnr. Serius multo bic condiius, nedom adje- cius fuit. Quintus autem et sextus canones forte eon- stitiiti fuerunt in alia Constantinopoliuna synodo subsequentis anni 382. Hac vero seinnda synodo ob idem nomen urbis et ob temporis propinquitalem cuin priori confusa, facili ailucinatione atterius cano- nes cum canonibus alterius confusi et copulaii fue- rnnt. Epliesinos canones nulla versio pnefert, sicut nec prxferebat Graecus codex Dionysli Exi|[ui, Nci|ue hxc syiiodus proprie simul condidit octo i0os cano- nes, quos Justelli editio exhibct; sed cx diversis eius actionibus liinc et hinc excerpti fuere. Id poste- riori Uutum temporc factum fuit. Anliquior, quod

«9

AD OPERA S. LEOra$ HAGNl APPENDIX.

SO >

gciamus» Graaca colleclio, in qua hi Ephesini cano- A Dionysianos unitaie excediini), communis prsesum-

B

n^s cum caeteris recenserentur, erai in eocodice, quo po^t medium sextum saecnlum Joannes Schola- Blicususns est, et exinde illi in postcriores Graecas collectiones transierunt. Idem Jusielliis in notis ad hos canoneSy pag. 91, posteriores fonies indicans ex quibus eosdem iiausit, ail : Hi ocio concUii Ephesini canones exstant tyi codice Tmi, et in codiribui n{ss, BnUamonis et Zonarce , et in Actis concilii Ephaini , tOm.' I Concil. atcum. Romce edi(. an, 1608; sex sciti' cetprioreSf pag. 499; duo vero posteriores , pag. 49-2 et 497. Gnnonibns Chalcedonensibus , qni in velcri Oraeco codice , et in ejusdcm antiquis versionibifs, i\k etiain in Dionysiana sunt (anium 27, Justellus duos afi'>s addldit, quos soH posteriores Grcci codices re- ccpere. Laudatus Joannes Scliolasticns , etsi fcrcculo scxto Tixit, snlos ^7 canones rcfen. Qnis igitnr l.unc Jnstelll codicem, qui alia anilqni [xi] codicis pra>ter- it, alia addit, pro yeteri Germano codice canonom b^bere potest? '

11. Mul(o autem n^ifins inscribendus <*rat Codex wiiversiB Eceiesice, ac si ante conctlium Chalcedonense non tara apud Orienlalein quam apud Occidentalem Ecclesiam aucioritatem obtinuisset. NuKos alios ca- irones Romana et Occidentaiis Ecclesia pcr hsec tem- pora receperat, nisi Nicaenos el Nicaenorum nomine Sardicenses, u( probabimus part. ii, c. i. Quantum Aniiochenos eanones reprobaverit Innoceniius 1, epist. 7, ad cleruni Gonsiantlnopolitnnum, qtiantum item Oonstontinopoiitaniscanonibus Graecocodici in- sertis Leo Magnus restiterit, quos suo quoque aevo non receptos testainr S. Gregofius, lib. vii, epist. 34, ad EulogiHm, omnlbus noium est. Quomodo igitur m\vers(B, ac proinde etiam tfccidentalls et Romnnae Ecciesi» codex afOrmarl poter.it Hle a Jvstello vul- gatus, qui canonos luhc repiidiat )S contlnet, ei Sar- oicensibiis abea potissimum susceptis caret? Frustra v6ro Juslellut sese Leonis ipsins auctorit;ite futciri sltidet, cum png. 16 indicat ejns verba ex epist. 44 sao et Romanse synodi nomine scripto ad imperaio- y nem Theodosium, quibus petiit ut is juberet genera- lem synodom cetebrarl, qaam post appellaiionem a Flaviano interposiiam Deeessario postulari canonum,

inquit» Nica^tBnabitorumdecreki testantur qua sub^

ter annexa sunt : tibi subter annexorum voce inteltigi par est^ ait Jusfellus, cananes con^liorum qui a Ni- omio ad ConttanUnopotitahum nuwerorum serie in unum eollecH^ in veieri coaice canonwn reperiuntur, FaHitur, ea adeo evidenler fiillitHr, ut Leo his verbis solos ca- nones Sardiceases refpiciat qui in Justelliano codice deaiderantus ; undeSi^icensis canon, de appellaiio- nibos dacernens, buic quidem epistolse in vulgato Grgeco subjicilur. Confer quae in hanc rem diiimus m admoDitione pKemissa episiol;e43, n. 8 et anuot. iS, OeL 851, noi. «, in epist. 44. P. Goustan- tius, qtti Jiisieiliflni codicls inscriptionem pariter re- jeieil, in pEsfAlione tom. 1 fipist. Romanorum ponti- Acium, num. 5$^ scribit : Videtur ergo melius accu'

ptio invaluil Graecum codicem canonum in ea synodo adhibitum similem fuisse codici ejusdem Dinnysii. in quo snb nnmeris, seu tilulis, 165 continebantur c.i- nones 20 Nicnpni, 24 Ancyrani, 14 Neoc^rsarienses, Gangrenses 20, Antiocheni 25, Laodiceni 69 ei Con- stantinopo^ilani 3. Hancquoque fuisse pntant primam Grxcani canonum collectionem, qux posl Constanti- nopolitanum concilium hnc ordine et numero cano- niim compacta fuerit. Id vero nobis non ila videiur ccrtum, ut plerique existimant. Ut aulem hac in read veiustlssinium tempus perlinente lumen aliquoil ef- fnlgeat, dencientihus Grsccis hujus xvi excmplaribus, ad veieres interpreiationes Lalinas antertores biony- sio qnx cx antiquissimis Grircis canonum cndicibus traductx fueruni conrugiendiim esl, nec non ad alias pervetustas colleciiones Latinas, quae ex inlerpreia- tionihns Dionysiana anterioribus Graecarum synodo- rnm canones derivarunt.

2. Dnis autem horuni canonum vcrsiones habemns antiquiores Dionysio : Priscani, quam Jusiellus vul- gavit, nos nulem integrinrem et emendaliorem hoc [xii] toniorecndemus; et eam qnae, ab Isidoro rece- pta ex collectione Hispanica, Isidoriana vocari solei, non qiiod Isidornm habeai auctorcm, sed quia ciim Isidorl colleciione primnm edila fuit. Prisca versi» nti a Justello est typis impressa, hnnc nrdinem proe- fert. Canoncs exhibci Ancyranos 24, Neococsarienses 14, Nicgenos 21, quibus ex nostris codicibus addemus tofidem Sardicenses apud Justellum mutilos, Gan- grenses 20, Antlocheuos 24, Gbalcedonenses t7, et qnatuor Gonstaniinopolitanos, afljecto sine numero alio canone Chalcedonensi de primatu EcclesiaeCon- slantinopolilanse, qui conflciunt canones 165, seu (si computetur eiiam canon Chalcedonensis Gonstantino* pelit^nis subjectus) canones 466. Isidoriana auteih versio omnes canones, etiam Chalcedonenses 27, pro- fen, qut apnd Dionysium leguntur. Antiquae colle- ctfOnes Latlnge, quas delnreps singillatim describe- mns^ non ex una tantum versione Graecos canones receperont, sed alios ex Isidoriana, alios ex Prtsca.

5. His praemifisis duo potissimum in ? ersione prisca aniroadversionem merentiir. Priroo in ea desunt ca- nones Laodiceni. Neque id peculiari defectui elus co- dicis qnem Justellus invenit tribuendum est. Desuut CDim pariter in duabus vetustissimis collecfionibus, qu» ex aliis aniiquissimis manuscriptis priscae inter- pretationis aliquot alios Graeoorum concillorum ca- Dones susceperunt, nimirum in collectlone Vat. Re- ffina: 1997, et in alia qune exhibetur in duobus mss. Lucano 88 el Colbertlno ?84. Auctor alius vetusiis* simae collectionis conient» in codicibus Barberiito 2t(88 et Vaticano 1542, qui exeadem prisca versione profecit, cum in ea non reperisset canones Laodice- nos, ipsos ex Isidori^na sumpsit. Haec manifestum nnbis efficiunt hos canones ab origtne dcfuisse, noii imnus in prisca versione qiiam in codice Graeco ex quo hujus versionis auctor Graeooruiii ranonum Lati-

ratsuique inseribi posseJueieUitma eollectio: Canonum ^ nam interpreiatlonem lucubravit; alias L^odicenos

qodeXf aualis in EecUeia Graca medio scecuio VI obli*

nebaU Nimiuni adversaEioconcessit. Etenimex Joanne

Schokslico, qui medio quidem sesto sxculo floruit,

Sardicenses canones conlinebat Graecus codex, nec

BOB casiones apaatoloriiro qui a Jiisteiliano excludun-

tnr; et e contra oondum in cum illati erant septimu^

canon Gonaunlinopolitanus, et duo ulttmi Cbalcedo*

nensea* qui apud Justeilum leguntur.

CAPUT U,

Antiquu$ canmium eodex apud Grwcos quinam initio

fueritf et quomedo subinde auctus,

1. Cum numeri quatuor Antiocheois canonibos ascripii in codice canonum, qui lectus fnit in concilio Cbalcedonensi, fere congruant cum numeris in suo Grxco codice inventis a Dionyjsio Exiguo (fere scripsi- pus, eo quod numeri in Chalcedonensi roemorati

afque nc caeieros Latinitate donasseu Laodiceni ergo canones Gr^ecae collectioni non amiim ab imiio in- serti, sed posterius additi fuerunt. Secundo canones Cnnstmtinopolitani in eadem prisca versione post Cbalcedonensea recenseptur, eodemqae ordine de- scribunlur in iribus aiiis diversis-et antiquissimis col- leciJonibiis mannscriptis fiaulo ahte memoratis, Vai. Regime 1997 ; Lucano-Colberiina ei Vat. Barberina, qiise honim conciiiorum canonea ex prisca versione recepere. Hoc ergo ioverao ordine caaones Constan- tioopoliuni Cbalcedonensibus subjiciebamur elian in eo Grsco codice quem ejiudeni versionts aiictor adbiboil. Constantinopoliiani igitur concilii eanones, uti leguQiur in prisca, posl Chalcedonenae adjecii fuere : idque adeo cBt evidens, ul inter canones ejus^ dem synodi Constaniinopolitanae acceoseaiur etiam canon Chakedonensis de primatu Ecdeaiie Gonstan- tiflopolilanae, ac trium legatorom Romani pontifieis

21

DE ANTIQ. COLL£CTiOiN. ET i:OL(.^TaR. CiNONDM. PARS PRIMA.

Bubftcriptiones iift<)ein canonibus 8ub]iciantur, qua A^ ex qua qualuor anteriorum synqdprn^D ranone| de»

Tion ad Consiaattnopolitanani, sed ad Cbalceddnen- sem synadum pcriiQent, yt e\ ipsius pri^cas yer^ioni; edition^ huic loinb inserta palam fiet {Yid. in/V., coL 535). Cuicunque autem hoc Constantinopolirandruiii canonuno addiiafnentum tiibuendum putes, ^ive au- clon'ijDSius v^rslojnis, qui, hoscanones in sua Gra^ca coUectidne non ibveniens, aliiinde traduxerit, siye ipsi Grsc:e canrmum cpllectipni, quam il e adhibiiit (quod nnhis probabiHiis esl, ex iis quae dicentur not^ 5 tii eo^^em cs^none^ hujus vers<onis), semper verum erit eos ab initio defuisse in GoHection« Grxca; aliai^ iu nullo hujus cotlectionis eiemplo dcfuissent, nec post Chalcedoneitses fuissent ad]iciendi in quoplam ms. Grosco, sive in prisca versione« lltnc f(5rtassis Lucentius aposiolicsc sedis legatus, in concilio Chai- cedonensi, a^tione 10 de Constaurinppolitanis cano- nibus dixil : In $ynodici$ canonibus non habeiUur {Tom. IV Conc. Yen, ed.\ col. 1747)* qula sciiicet in vulgata conecUone et codice canonum deerant. Pri

scripti fciere, suspicio exoriiuf Intiocfcepos etiaai canones in exen(iplq primxvo inter[iretationis Istdo- rfanae detuisse ; ac propierea auctor laudat^e colle* ctionii eos in sho I>idorianaa versloiiis exemplo non iirveniens, ex prfsca describere {^oaclti^ fuit. Id si probabile judlcetur, (ycendiim erit Gra^cam colle* ctionem ab iniiio solos canones lYicxnos, Ancyranos, NeocaBsarienses» atque Gangrenses praetulissp. et ex hoe primaCraBci codicis exemplo primum hioorianae versionis auctorem eosdem ^ntummodo canones La- tinitate donasse, qut in memoralam codectionem Ln- cano-Colbertinam Insimul transtere. Enimvero soli canones eorumdem qualuorconcillorum pecuKaribus chronicis annotationibus in omnfbus Latinis diversaB originis interprelationibus, et apud ipsum J.oannem Scholast'Ciuo, ac iu mss. GraecfsTilii ita distmguun- tur, ut Anc)Tani et Neocaesarienses, licet post Ricae- nos descripti, Nicarnts esse aiiteriorea, uangrenses * iisdcm Ntrxnis posteriores tradantdr.Hae antem

maevus ilaque Grxcus oodex cannnum el Laodicenig ^ pecnliares aiinoiationes di^iinctum veterem haram

canonibus, et Cbnstnnlinopolilanls carebal. Id non iriodicum confirmat vetuslissima Breviaiio canonum, qoae invenititr in duobus mss., Verouensi 59 et Lu- cnno 88. Ilujus enim auctor, qui ex diversis antiquiQ- ribus canonum codicibus excerpta quaedam conpen- dio exhibuit, n. 2, abbreviationeui profereus cano- num Graecorura, quos continuata niimerorum serie disiribuit in nuineros 91, post relatos canones Nicae- nos, Sardiccnses, Ancyranos, Neocaesarienses, et Gangrenses in Anliochenis desinil. Nonne Id indicio est eum Latinum codicem ex quo [xiii] abbreviatio- nes ejusdem uumeri ^ecundi rueruoi excerptae a Grapco canonum exemplo derivnre, quod uitra Antio- chenos canones haudquaquain progrediens, nec Lao- dicenos, nec Constanlinopolitanos pra-ferebatf Sl antem in |irima coliectionis Graecae origine dcluerQ Laodiceni et Constaniinopolitaoi canones; noa fuit

synodorum et cnnoniim collectorem indicare fiden- lur, qui st alioruro qnoque conciltorom canones col- lcgisset, aliquam similem aunotationera n,on. Yidetnr fulsse omissunis. In hac aulem sentenlla eaeterariim srnodorum canones, qui Dost Gangrenses iq codlce GTneco If^guntur, posterinl additi dicendi sunt. U 8:ine m^nifestius fict, s! Gangrenset canonea inter annum 562 ac S70 edrtlfperral; quod quidem muho probabilius esse probaturi .somns cap. 4, S l.Si enim prtnius Graecae collectionis anctor Antiocnenos cano- nes collegisset cum caeieris, hos procut dnbio» ult anterl^res, Gaogrensibus praeposuissei. Es^ igitur sola de causa ifli tsiis inveniuntur postposiH, qufa nqn « primo auctore descriptl fueriint m codice canonum, scd posteriori additamenlo accesserunt.

6. Hic autem tonjecturam quoque prolertv Heeat de primo hujus collectionis auctore. Observamus ires synodos Ancyranam, Neocaesariensem atque Gan-

ergohaeccoIlectioahinitioquatemDionysiusExiguu^ ...

in stto codice cum iisdem invcnitac Latine reddidit. Cgrensem ad oiGecesini Ponticam pe];tinuisse. Gaiatla 4. Qiiod si in versione Isidoriana, qnaB forsitan an- enim, in qua, Ancyra cxstilit, non minus quam Pon-

qnae I

liriiiior est interprclalione prisca,ium Laodiceni,luni

Constaiitinopolitani c^inoncs nunc Fegnnlur ; aon ta-

nien exinde sequilur eos s.emper in primo e|usdem

ver^ionis exemido exstitisse. Suspicajour auiem hoc

exeinpliim ab origine utrisquc caruissc,' eosiiemque

canones posleriori addilamento depuLmdos. Caruit

enin) oliin proFerlo lucc versio canonibus ChatcedO'

nensil)us, uli coltigere licel cx Perrando, qul cuoi

Gr.rcos «anones ex Uidoriana versione in suinn Bre-

viarium retulil, nt suo loco osiendemus Chalcedonen-

scs Mon alia de causa prTterivit, nisi quia in suo (^us-

ilein versionis exemplo eos non invenit. Idipsiim de-

prehcndiiur in perantiaua collectione Corbeiensi, quae

iisdcm canonibiis Chalcedonensihus caiet; eo quod

in codire versionis Isidorianae, nnde aiiarum syno-

dornin Graecarum canones recepit, illosejusdem col- Jectionis auctor minime reperit.Eadem de causa au-

cior coIlectloniB QuesDeilhmse hoc toino reeusae, qui ]) grensem vero posteriorem esse quisque intelligeret. osnnes alios Graecos caaone^ ex UidorJano fonte do- 'Ex hac porro primaeva coneciTone cum plura exem- rivavit , solos Cbalcedonenses ex prisca suscttpil. Sciit ergo canones Chalcedoupnses Isidorianae inter- preuittom postea adjecti ruerunt, ita et Laodicenoa et GonstaotiuopQlitanos eUien\ aliquaiido po&terius accessisse nohi^ creiiibile esi. Aliiid hujns rei oon ieve ladicium suppetit cx aaiiqua qoliectione Laiina qme in memocatiS (Odd. Lucido et Colbertino legj- iiir. llujus eiiiin auctort qui prioruin conciliorum c ni>ne» sunipsit ex Isidorian-' versioQe, Constanii- iipjrolitauoji et Chaicedooemes addidii ex prisca, ea iit vi/lctur de causa» quia istos Uldoriauae versionis e\eiiii)luin« quod adhibujt^'neq.a)qttam pcoIereUat; L indiccnos aiitem plane oiuisil, quod Uos nec iu pri- stn tiiveiiit,nec in soo Isidorianae versionis exemplo. i>« Ctini porro in hac Latina cotlectione codicum Liimni et Colberthii Antiocbenfquoque canones re- ferantur ex versione prisca, non tero ex Ishlortana,

qua, Ancyra cxstllit. non minus quam . ^.«- tus in quo ffeocxsarea, tt Pnphfagonla in qua [xrv] Gan^^res, dicecesi ^onti ascribitur noa solum in no- titja a Scipione Mafkio edlta, quae sub Theodosio 1 scVijiia riiiJL v^Vuni etfam m notrtia d^oitatum. Alnc TheodosilTexa SozomeoQ allegata aeriadio episcopo Caesarete Ponii to^m regronem tribuit a Bithjnia a^ Armeniaih iisque. \^iuT probprbile nobis est primum Graeci codicis aucioreqi fnisse aHquem sfudiosuni drcBcesis Ponti, qui idcirco praeter Nicaenam genera- lem synodum ubi<iiie celebrero, ez synodis particu- laribus solos canones trluni celebriorum conciliorum siias dioecesis prneslo habuit, atque in codicem retuIlL Is autem cum generalf concilio Nicaeno prinuim lo- cum ob revereniiam tribuendum crediderfu ne hlnc error chronologicus liectoribus fortassis subreperet, eas annotationes cicieris praeGxit, quibus Ancyranam et Neocaesariensem synodos T^cxna anteriores, Gan-

pla descripta fuissent (quorum unum primo Isido- rianae versionis auctori pras oculis ftiisse suspicati sumus), alius subinde forsiian ex dfcecesi Orientis Anttochenps canones adjeeft,' (raos etsi antarlores Gangrensibas, ne prima:vi coditis ordinem pertni^ baret, vel nc totum codiceni transcriberet, post Gao- grenses descripsik Hi certe eanones in Gr»co codice ca.nonum, continebantur ante saecnlum v, qtitppe qui ex eodem, m videtur, codke contra S. Joannem Chry* sostomiim ohjecti foerunt ab ejus inimicls, sicnti et postea ab Orientalibu? obtrusi suntadversus S. CyriN lum. Inscrlptio (midem erronea iisdem eanonibus prttllxa, ih encanitt, de qua dicemns eap^ ^, § ^, si in iis Grseco codict in^erendis apposita folt, borum ca- noiHim additamcnium serlus faelum indicat-, cum huju<» synodi tempiis et occasio ignorari fiicilo powit, Confcr quae laudato capite disierentur

tt

AD OPERA S. LEONiS MAGNl APPENDIX.

U

. De canonibus Sardicensibus quid semiendum si( A alii codices Caesarei memoraii a Lambecio, lib. vi

quanlum ad Graecam collectionem, ezplicabimus cap, 6. Porro in aliquo codice, qui Antiochenorum cano* num additamentum receperat» canones Ghalcedo- nenses et Constanlinopolltani adjecti fuerant. Hojua generis fuii il!e coder, ex quo prisca versio sompia fuit. AHIs vero codicibus post Anliochenos ez ordine nddiii phmum canones Laodiceni, deiu Gonstaiirmo- poliiani : cujusmodi fuil Graecus codex, unde Diony- sii Exigui inlerpretatio manavit, cui ipse Gbalcedo- nensiom versionem aliunde sublexuit. In aliis autem mss. exomplaribiis et l^aodiceni, et Gonslantinopoli- lani, ei Chalcodonenses canones subinde annexi, quo- rum interpretaiio Isidorianas aliquando accessit. Sub mediiim Sicciilum vi additi suo loco Ephesini canones in soli.s Griecis exemplis, qui nunqliam inserti fue- runt antiquis inlerpretalionibus Laiinis. Hi cum ca^ a> ris canoiiibus inventi sunt in Grxcis codicibus, qui praesto fuerunt Joanni Scholastico, aliisque noiifiulljs

Goument. bibliotb. Cxsar., pag. 55, 56, 61, et iib. VIII, pag. 458. Hinc porro indicaia Graeca^ collectlonis additamenta non ad Theodoreii, sed ad JoaiuiisScha< lastici aetatem pertinent.

9. Ali» deinde accessiones Graeco codici lactae fuerant lempore concilii Trullani, in eujus canone secundo approbantur uti jam recepti in codice cano- nes Garthaginenses Graece redditi ex coUectlona Dlo- nysii Exigui, uti suo loco probabimus, ac praeierea concilium Constantinopolitanum anni 394, et cano* nic» epistolae Dionysii, Pelri, Athanasii, Timotbei, Theophili, ac Cyrilli Alexandrinoram antistilum, item Gregorii Tliaumaturgi, Basilii Gaesariensis, Gregorji Nyssaeni, versus Gregorii Theologi, seu Nazianzeni, et Amphilochii lconienais, epistola Gennadii Constan-* tinopoiitani, et synodus Carihaginensis S. Cypriani. Additi dein canooes conciliorum Trallani et Nicaeni II, et epistola Tharasii Gonsiantinopolitanladlladria*

ante ipsum, quorum collectiones in sexaginta tituios ^ num I Romaoum pomiacem. Joannes Tilius ex codice

j:-.-:k...-.- — j^»!j .... -! r-*: *» bibliothecae canonicorum S. Hilarii Pictaviensis me-

moratorum conciliorum canones Graece vulgavit Pa« risiis an. 1540, aUerumque tomum edere cogitabat, quo Graecorum Patrum canonicae epistolae proferren- tur. Hanc vero int^ram Graecam colleciionem legere est in celebri Oxoniensi ediiione Gullielmi Beveregii anni 1672, cui praetei ea Zonarae et Balsamonis scho- Ira inserait. Inler mss. Graeca exomplaria, quae cu- stodiuntur in bibliotheca monachorum S. Basilii de Urbe, duo, signaia num. 19 et20, Graecam collcctio- nem continent scriptam saeculo decimo ; catalogus enim episcoporum fiyzantinoraui et pairiarcliarum Constantinopolilanorum desinit in Triphone, qui, dum iidem codices scribehantur, extremum diem obiic eodem saeculo exeunte. In eadem vero collectione, qaae distinguitur in capiiula 40, receniius conciliom est Nicaenum ii. Inter epistolas canonicas desuot Gregorii Theologi, et Amphilochii versus, ac episio- lae Gennadii atque Thiarasii. At canonibus synodi Sancli Domini di$dpuU et apostoU octoginta quinque C Gbalcedonensis subduntur duae epistolae, una S. Fia-

disiributas, quac desiderantur,'in praefatione comme morat. Canones enim hisce coUectionibus inserii, ex decem aynodis sumpti dicuntur, inter quas sane comprehenditiir synodus Ephesina, cujus quidem ca- nones idem Joannes su£ collectioni in quinquaginta titulos distinctae inspersit. Canoties apostolorum quinquaginta tantum Dionysius in suo Gra[>co codice reperisse videtur, cum totidem tantum suae Latinae. versioni praemiserit. At in aliis Graecis exemplaribus a Joanne Scholnstico laudatis amplior eorum nuroe- rus invenliis fuil, nimirum usque ad 85.

8. Praeterea Gr^pco codici accesseruni canones ex epistolis S. Basilii ad Amphilochium. Idem Joannei Scholasticus hujus rei testis est, quippe qui ordinem canonum in suo saltem codice exhibiium sic io prae- fatione describit.

ORDO GAlfONUM.

cononci Ctementis opera ediderunt, Post ho$ vero qui deineeps conseeuti ittnt^ prout infra subjectum eit.

Sanctorum 518 Patrum PiicoMt congregatorum^ con- sutatu Paulini ei Juliani c/artMtmorum , anno ab Alexandro sexcenteHmo iexto memii Deiii dedmo nono, xiii kal. Juln canonei 20.

BeatorumPalrum Ancyrte congregatorum eanones 25« qui quidem Nicwnii [xvj canonioui tempore priores^ propier auctorilatem vero^ hu Ubertatem generalii iy- nodi posteriores sunt,

Sanctorum Patrum Neocasiarece congregatorum ca- nones U. /psa e<tam iynodm Nieesna quidem prior fuit, Ancyrana vero poiterior; honorii vero gralia iVt- cma ipsis wijBposHa est.

Patrum Sardicas congregatorum post Niccenos Patrei canones 21

viani ad Leonem, altera S. Leonis ad Flavianum, ouae in nosira ediiione sunt epistolae 26et28. In ms. Caesareo Yindebonensi Graeca: collectionis, quod me- moratur a Lambecio lib. vi Gomment., pag. 51 , el lib. VIII, pag. 431, eadem Leonis epistola 28 exhibe- tur. In alia ras. collectione eorumdem mdnachorum S. Basilii distributa in litulo^ seu capilula 26, post epistolam Gennadii Constantinopolitani ad melropo- litanos de simoniacis, additur aiia ejusdem episiola ad Martyrium episcopum Antiochenum de recipiendis baercticis, quae item legilur in uno m». Graeco bibiio- thecae Caesareae. Uaec poiiora et antiquiora addita- menta recensenda visa sunt. Alia posteriora, quae in aliis codicibus profi^runiur, praetermictimus.

[XVI] GAPUT III.

Pairum Gangrii congregatarum^ a qtubui expoiiti

'^'pnirTm^rl^dir^^ Ph^nU. ..n^s^ni^^ - -«ii.«. ^^ catologis Patrum Nicamorum, Ancyranorum, Neo- foS„^™^^^ "^,^'*"* » Jf««n>n«««, ol^ Gangrcnaum; \um a pkm^o

Grcfco codtce denvent.

expositi iunt, canonci 59.

Palrum Constantinopoli congregalorum y a quibui expositi sunt^ canones 6.

Patrum Ephesi congregatorum ^ a quibm exponU iHut, canonci 7. In corpore vero operis, tit. 1, allegat etiam octavum.

Patrum Chalcedone congregatorum^ a quibm expo- siU suntf eanones 27.

Exstant etiam S. Builii canones mmero 68, qui scilicet in secunda ac tertia canonica ejusdem epi- stola continenlur, uti ex canonibus ab ipso Joanne in sua collectione recitatis perspeximus. Haec coiiectio olim ob erroneam inscriptionem codicis bibliothecaB regia: Parisiensis Theodoreto episcopo Cyrensi tri- buta fuit. At ex tribus probae notae mss. exemplari- bus earo Christophorus Justellus suo auctori restituit; Joannis enim Schokistici, non auiem Tbeodoreti no- iuen iidem codices praeferuntv quibu9 addi possuni

§ 1. Catalogus Pairum Niccenorum Symbolo subjectm, non iolumin primmoGreuo codice canonum inerat^ verum etiam antiquior eet ipia collectione Grteca. Provinciee in eo designatie iunt juxta civilem dispo» iitionem quas Nictenas i^nodi tempore vigebat. Noti- nuUarum civilinm provinciarum diviiionei condlio Nicceno poiterioree probantur, Phrifgia nondum di» viia in duas tempore ipsius synodt Sardicensis. S. Hilarii locus emendatm, Inscriptio Sardicensis iyn» odicce apud Theodoretum vitiata, ConsHtuitur (em- ptis iynodi Laodicenet,

1. Descriplo Graico canonum codice nonnollas observaiiones quae in eo expendendo menti occurre- rnnt, nec inutiles visae aunl, exponere libet. Primo

S5

DE ANTIQ. COLLECTKW. BT COLLECTOR. CAMONUM. PARS PRIMA.

dicendura dsl la) de cjitalogo Palrum Nicjenoram, A ewUaiit epi$eopu$ fueril, indpit ab Osio ei Romanit

qui apad quosdam pof^terioris setaiis opus nc extgu» aucioriiaiis babetur. Quatuor diversac originis ver- fiiones 'hanc catalogum exhibent : priscn, fjliam hoc tomo suppletam et eroendatam dabimus; alia anii- quior, qua; scilicet, ab Isidoro recepu, Uidoriant vulgo appeUaiur; tertia antiquissima, quwin codiei- bus coneciioniim Yat.Regin-Jo 1997 ct QuPsnelliaQiaa hoc lomo recudendie legitur; ac tandem ilia qnac in niss. colleciionis Hadrianse inaerla, a iribua pra^ca- dentibus omniuo diversa est. Cum porro tres priores versiones diverss e Gneco fonte canones Graecos derivarint, hic quoque Nicxnorum Pairum caialogns e Graeco originem ducii. Ideo enim in iiis diversis ver^ionibus, quarum nulla nb altera.pendet, idem caialogus legitur, quia ab harum interpretationum auctoribus in Graeco exemplari, seu in ursca colle- ctione canonum, una cum NicsenisCanonibus inventus fuit. Ha^c autem Gneca origo potissimum eluceseit

presbyleris, sic : b$tm ejnicopu» Corduba Hitpanlm tta eredOf ut superius ccnpfum est. Vitto et Vincentiui presbyteri urbtB Romee. Et prosequitur : jEtjypti A(e* xander epi$eoptu^ magnm Antiochim Euttathiuet Hie^ rototymorum Macariui , Arpocratio CynopoUos , H reliqui^ quorum nomina in libro Athanasii efiecoji Alexandrini , qui tunodicus intcribitur^ plenittime di» getta tunt. Nonnaila hic observanda. Primo titulos nomina epitcoporum^ et horum distribuiio In proviii- cias, addilo euique sua civitatis nomine, nostro ca- talogo prorsus conveuiunt. Oein primft duae snb- scriptiones iisdem verbis in eodem catalogo repe- riantor. Post has inchoat Socrates a designationa

{irovinciffi iGgypti, uti prima quidem in calalogo egitur. Quoad episcoporam vero nomina prxier tres praecipaarum sedium aniistites, Alexandrinuro, Aniiochenam, et Hierosolymiianom, quos ille honoris causa suis nominibus iaudandos credidit, ex aliis

ex quaria versione ejusdem'' eatalogi, qui in mss. j. confuse indicatis illa formala et reliqui^ solum Arpo- collectionis Hadrianae Nicaenis canonibus Diouysianae ^ crationem episcopum Cynopoleos appellat. Cum vero

interpreutionis adiecius fuit. In his enim codlcibus (ut in Vallicellano A. 5) quaedam Graecae voces effe- riintur, quae dum interpreiem in iisdem Laline red- dendis minus peritum osiendunt, Grsecam cauiogi orginem patefaciunt. Hujusmodi sunt ^lexandriat micreat pro Alexandrim minorit^ ft nomen provinciae Netton pro Intularum, Sicut auiem Greca collectio ez qua hujusmodi vcrsiones derivatae fuerunt anti- quissima est, iu hic catalogus vetustissimiis ^ ac proijide cx germanis Graecis exemplis non minus qiiam canones profectus agnoscitur. Hinc alius per- vetusius inierpres canonum Nicaenorum, cujus ver- sionem ex ms. capituli Yeronensis hoc tomo edemos, eui caialogam episcoporum oroittat, eum lamen in Graeco quod adhibuit etemplo exstitisse prodit fais verbis : Quorum (518 episcoponim) nomina cum pro^ vinciis et cifritatibiu in exemplaribut eontinentur. Ne- qne refert Dionysii versionem, uti in puris ejus codi

Arpocration nee | er se, nec ob praestantiam sedis praecipuam ejusmodi mentionem exigeret, ea lantum de causa nominatus dici poiest, quod Socrates inter caeteros episcopos anuro aliquem nuncupaturus, eum prlmum in siio caulogo invenit, uli primus saite post Alexandrum Alexaodrinum uoiatur in caUlogo verslonum priftcae et Isldorianae. Quod si in nulla vcrsione laodati catalogi hic Arpocralion diciior episcopus Cynopoleos, uti apod Socraiem legitur; Cynopoleos vero, sea Cynensis, aut Cyiii episcopus in iisdem versionibus appellatur Adaroantius, qal Arpocrationi immediate subjicitur, faciiis lapsus So- cratis delegiiur, qui oculorum transcursu Arpocra- itonis civiutem ex subsequenti episcopo sumpsit. Qua observatione loulto magis confirmatur eum In Nicaenorom Patrum descriptione asum fuisse caialogo omnioo simili illis versionum priscae et Isidorianae, in quibus post Alexandrum Arpocration, ut ibidem

clbus continetur, hoc caialogo carere; carel enim C vocator, Alphocratensis , et post bunc Adamantius

^.;.-. c — w^i 1 — .^m: «^- ^m Cyneisis, id est Cynopoleos, similiier iioubaiitur.

Quod si eomdem caialogum com iisdem episcoporam» provinciarom ac civiuturo nominibus Socrates iove- nit apod Athanasiom io libro synodico, qui iniercidit; quis hinc non pcrspiciat qoantum coBfirroetur cau- logus Unti episcopi, qoi in Nic»no concilio ioterfue^ rai, aiictoriuie probatus?

3. Episcoporum quidem, qoi in synodis sederanlt nomina colligere ac distribuere per provincias prisca illa aetale noo insuetum paiet etiam ex concilio i Arelatensi, ex quo habemus non subscripiiones ipaas» sed episcoporuro per provincias distributorom cau- logum Nicaeno piaoe similem, eujus antiquiutem luculenier vlndicavimus in observatioiiibus ad dis- seruiionem quinum Quesnelli, part. ii, C. 5, n. 14. Simile quidpiam accidit ctiam concilio Chal- cedonensi, nisi quod oon solum iiabemus caulo- gum Patrum ejusdem concilii, qui per provincias

etiam Symbolo, qui certe Nicaeniis est, aliisque prae- terea caret ceriis alianim synodorum particulis, quae, euj abessent a Graeco Dionysil exemplo, inventae ia« meri inaiiis mss. Graecis, abalils iolerpretibasLatino redditae (uernnt.

i. Hunc auiem eaialogom, praeter quaiuor lauda« tas versiones, alii qooque veteres scriptores conflr- roant. Gelasium Cyzieenum , qui ante Dionvsium bistoriam Nicaenae synodi scnpsit , catalogum Nlca!- noruiu Patrum illi plane simileni qui cum prisca versione edetur, in suis Graecis exemplaribus repe- risse, manirestdm est. Nam post aunoiationem quae in eadem versione catalogo praeflgitur, [xvir] Nicaenos Patres recensens {Lib, ii Hitt. conc, Nic, c. 27), primo loco nominat Osium et Romanos presbyteros, uti primi in eadem aliisque omnibus memoraiis ver- sionibus describuntur : et dein ex reliquis Patribus pnecipuos episcopos com sua cujusquc provincia lu

uominat , ut Ipsum caulogiim prae ocuiis habuisse n similiier divlduniur, ut videre est in mss. coileetionis

perspici|itur. Hunc eumdeni caulogum iion obscure n«Hi^s««« «• ^«:..^^ .™ iv r» — iu :->: —

etiam indicat S. Hieronyrous in dialogo contra Luei- ferianos scripio in Orieiiie sub annum 378. Legamuh^ inquit num. 20, Aeia et noihna episcoporum (est ipse lilulus laudati caialogi iu collectione hoc lomoeden'- da, nec non in aliis quibnsdam exhibitus) apud Piicmam ; et hot^ quod tupra diximtu fuitte receptot^ tubicriptitte homoution inter cmleros reperiemut (/n- fra^cot.ZO). Hic profecto innuit nostrum catalogum» io quo sane ii referuntur, quos ille ex nominibut^ seo caulogo, enitcoportm a Nicaena synodo receptos proliaverat. Aliud testimonium maximi habendum addemus ex Socrate,qui lib. i Uist.t c 13, postquani dixit utiie foturum de^cribere nomina episgoporum qtd Niemm eontentruntf et cujut quitque provineim et

(a) Hic caulogus com mss. diversaruro versiooum (ollatos bb boc loroo invenietor, primom in colle*

Hadrianae, et exinde tom. IV Conciliorom novissimaa editlotiis Yenetae, col. 17iO, verum etiam ipsas sub- scriptiones eorumdem Patrum habemus, qaibuscum idem caulogus ex Graeco originali sumptus maiiroe concinit. Sicut autem hi duo caUlogi Patrum Arela- tensium aique Chalcedonensium ex ipsis documentis seu gestis synodonim Arelateiisis i aique Cbalcedo- nensis excerpti [xvitt] noscuntur, ita pariier Nioaeno- riim Patroro catalogus ex hiijus synodi monumentis, vel certe ex perspecU eorumdem Patrum notiiia ab Atlianasio , vei ab alio coaevo auctore sumptus dici dcbet.

4. Alia anlmadversio hujus caulogi antiquiiatem aoctoriutemqoe multo magis constituet. Observaotes eoim proviocias, qoae io eo designantor. easdemque

ctione subjicletioa cap. 1, coi. 30, dein iu edition^ prisca, col. 503.

27

AD OPERA S. LEONIS MAGNl APPENDIX.

cofiferentes cum previnciU quae m Phili|^fM)poliianffi Feu pseudo-Sardicensis syntodicae iiiscripiione leguii- tur, deprebendimus luin. in co caulogo, tum ip Iiac iii.<criplioiiO siinilem provinciarum dlspositioiiem in- <)ic;)ri, ita ul utrobique earum provincianim nou)in.i (lcsint, qnae posieriori sevp iji^slitutaB fuerunt. Uiro- bique eaim omitlujaturi ex. gr. , Buphralesla , et Oiroene ; ac iu Nica^o calaloj^o (larum provlnciaruui episcopi ei pj;ovinciae ascribuutur, ad c^iias a^nt^ divi- uoiieni pertinehaint : ([.uod ipsup similuer legeremus lA pseudo-Sardicensis subscripiionibus , si. iu bls nQminarentur provincix qua(; i^ sjnodicx ipscripiione Ifguntur. Id qnidem smtiquam ciyilem disj^osiiionciu proviuciarum respicei;e quae Nicaeni concilii tempor^ vjgebat, palam u.t ei Antiocliena synodo , quas ex Usdem fere Palribus THicacnis coiistab%t, et anno 3!i2 LabiU Tuit, uti probabimus capiie sequenti, § 2. U\ bac SYoodo ciuvenerunt episcopi qx omnibus proviu- ciis Orieniis, qui Antioclieua^ ^cclesix suberant. (|icet autem in ea interfuerint episcopi qni ex pust^ tiori divisione ad Osroenem et Eiiphraiesiam specia- ^iit, ip inscriplione tamen Grasca synodicae ihter urovincias singillatim receiibita& nec Osrocua neo Euphraiesia legitur. Ouid ita? Nempc quia nohJuiii ix provinciie civili di^posil,iouc constttuiaB et divisae Ijueraiit; sed altera ia Hdesopoiam^a, alteia in Syria 9omprebendebaiur. Sicut auiein Nicacnorum Patrum (;aialozii8 ob omissas bas dua^ provincias Osroeuai et Eufmralesise veterein divisi.onem Orientis Constau- tiJii oivo obstineniein refert, ita et in aliis provinclis eamdem dispositionem Nicscni CQuciUi tempori con- grueutem exlvbet, quod aniii^uitatis ejus eviileiitU- aimum argumeninm est.

5. Quod si opponai iuler provincias in pseudo- Sfirdicensis synodicse ii^criptioiie nominat»s censerl duplicem Pbrvgiam, ei Hellespoutui^ , quas tamen ^udatus catalogus ijguorat, ^wo reponemu^. Prima ex dispo^ilione provmciarum qUyte indlcatnr in posle- rioris xtaiis docunienio^ minus recie ih suspinpnem 4dducitur documeutuK\ ^nicriorls temppris iii quo ^adeni dispositio iion inveni.aiur. Cursu enim teui- poris, quarta pra^sertim ^culo, novo! pro;^iucia^ subinde dissects, novaqi/^e dlspositio inducta fuit. (n ipsa epigraphe pseudosynodici$ mcmorata^ noh legitur provincia Osriienc, tameisi eidcm conciiiabulo ^ubscripseTii Bassm a Car, \d. est episcopus Carae, gnam notiiise in Osroene collocant. Uaiic autem Osroenem jam divisam prodit Exposiiio totius m"»di et gentium a Jacobo Golorrefio Crsece et Latino edita, atque a ScbelestraUo recusa tom. 11 Auiiquii. Eccles. ^ag. 625t qux imperaatibus Consianlini niiis exaraiai uit. Nunquid proptcrea q iispiam rcpudiabii certis- simum pscudo - Sardicensis aocumentum , iu qno.

Sisroene oiuitiitur; an vero biuc potius colUget iau- atam Expositionem toiius mnndi post lianc pseudo- synodum fui^se lucubratam« a^c Osroeiiem post bulus^ 4on6iiiabuU tempus dissectam fuisse a Mesopotamia, qux antea Osroenem iu se ^ontiuel^t? Idipsum igi- ^ur dicendum de Uellesponio. Si hxc provincia ex epigraphe pscudo-Sardicensi t^fnjiore buj(«s coiicilia- buli jam dlvisa cognoscitur, e^ iio>tro catalogo eviii- citur eam in Asia fuisse cumprehensain lempore concilii Niexoi, iia ut ejus divisio ^b Asia post Nlcae- ham et ante pseudo-Sardicen^eiu synodum astrueuda sli. Secundo, qiiamum ad Pbrygium, ha^c quideni duplex nominatur in vulgaia insiTipiioue ridci ^us- dem syncdi pseudo-Sardicensis apud S. Uilarium io Ubro de Synodis. At errorem in vulgaio textu latore nubis cerium e4. lu ms. enim antiquissimo Vero- ijensis capituli 55 eadem inscriptio, et fides ea,deiu, qu2e apod S. Uilarium legitur, ex alia vetustissima verslone affertur, ac in ea uniiis tantiim Phrygias nomen occurrit. Immo idem llilarius in fragmenio tertio. iibi toiam ejusdem pseudosynodi eptstoUm cum ude seu Adei formula describit , in iu^criptioue ipsius synodicai unicam Phrygiam notat. Uinc ergo i|p^rpolata9 siguqscitar te^tus u^rl de syQodi^; cani'-

fu

A qu€ P. CoHslanlius in ootis ad eumdem librum moneat aliquot probae notae codi^es habere Atf(F, Phrmnt, sine voce duabus; pro Phrygih corrigcndum

• cst Phrygia, [xix] Unlca saiic Pbrygia nominatur etiam i:i laiidata Exposiiione totins mundi, quam post ipsnm conciiium Sardicense iucuhralam ostendlmus : ex quo eamdem Phrygiam post hoo opusculum, et ai.ie ^iio iumCoMSiantiiiopoliianam air.ii 581, in qpadna; . ^liryKiic legiiniur, in duas divlsam p^rsplcimus. K\ i his vero i aiet errorom quoque Irrepsisse in inscri- ptioncm cpislolae vera; synodi Sardiceiisis a Thcodo- ceto iitserise Iibro ii Hisi., cap. 6, ubi duoe Phryi^it-e disiir ffuunlur, cum una fucrit. Ne'|uc solum in dna- bus Pbrygiis < rraium est. Enor enim adbuc in ssol, Si uiia lantum Pbrygia eideni inscriptioni inserta fuisset. Immi aliquot itiam ali.^ i rovincix A^siat Caria, Bitbynia, UelUspontus, Pisidia, Cappailocia. Pontus, Ciiicia, Pamphilia, Lydia, insulac Cyclados et Galatia in ipsa inscripiione apiid eumdem Tbeo-

|. dorttitiu perperam ceusentur, quae in lauJato codice

-'' Vcroiiensi jure omiituntur, sicut etiai^ dosunt i i f pigraphe aUerius Sardicensis epistoloc ad Ecclesiam Aloxandrinam apud $• Athanaslum, apologia 2. Jure, inquam, in «o codice omiituutur; harum enim pru- vinciarum episcopi una cum illis Pbrygix, nou ad Sardicenscm, scd ad pseudo-Sardicen^em conventum perjiiuerunt, et exinJe forla^sis in iuscriptionem cpisiolse Sttrdicensis apud Tbeodorc^um irrepsere. Eiiimvecodum S. Albana^ius initio Apologiae ^ scx el tFigiiiia provincias noiiiLnat, quarum episcopi sibi sunragatL sunt in coucilils ^lexapdrino, Bomano^ et Sardicensi, nuUam ex meuioratis provinciisad pscudo- Sardiccnsem pertiiientibus nominat.

6. Si porro ex hactenus di^puialis Nicaenormn Pa- irum caialogus veterem iliam provinciarum disposi- Uuneiu prxfert, qii« Ni&cno tempore vigebat, ouis eum ex ipsis eius synodi gesiis, seu ei cerii& ejusdem ijotiiiis accuraiissiiiic excerpium non agnoscai? Si Cuim posterius siue prisco nliqao documcnio /ui<se|

C d^gesiiis , posteriorum quoqne tcmporam divisionem aucior fuisset secutus, vel saliein eam vetustam di^ positionem, quam nof nosset, accuraie non p(>tuis- sci exprimere. Sicuii vcro catalogus Pairum ^yppdi Constantiiiopolitauai anui 581, in quo et Osroenes^ et duui Phrygii]^, et Lycaonla, et Eupliraiesia , aliasque novae provinciae distinguuntur, eam provinciarum disposiiiooem qua tum obtinebat repriesentans , vel eodtm tempore lucubraius, vel ex ipsis ^orumdem Patrmn subscriptionibus» quibuscum concinit , ex- pressos jiure crediiur; iia idip^um seoticndum est do caialogo Patrum Nicxnorum, qul disposilionem pro- vinciarum Nicasni conciiii .'evo vigeniem refert.

7i Nuiic quibii^dam diificullaiibus satisfaciendum , qu;B Tiilemootium moveruot. Uarum pra>cipu;e ad duplex caput revocnntur : i* quia in nosira catatogo iioii recensentur 51 ^ Paires, quot Nicaeiios fuisse plures antiqui testes traduiit; ac in eo pro{ectodeft'iittl aiiiiuot episcopi, qai ex aliis documentisNica^aaesy*

D uodo cenissime inierfuiTunt; %' qnia e contra ne^i- uulli in eodcm desigiiantur, qui a Nicsenis Patribu^ expungendi videntur. Addit duo aiia leviora , nimi- uiiii Nurcissum Neroniadis, et Narci^sum Ircnopolis, ycJuti disiinctos Ciliciffi episcopos nominari, cum Ne-^ ^onias et Irenopolis una eadeniqiie civitas faerit; el Ancyranuni episcopum iii vulgatis appeliari Paiicra- IJLUui, cumeum omnes scriptores Marcellum voceni. S. It.xc autem oiniiia ne anliquitati nostrl caulogi jam sntis probai» aliquid pra^judicii aflerant, aliud in primis exemplum propouimus. i>e antiquitate et auctoriiate subscrip ionum nseiidosyuodi^fardict^nsls,

Su% a S. Uilurio produeuntur, nemo duhiiare roiesi. ibilo tameii uiinus ea*dein feredtflicultaies iii iisdt lu ah ipso Tilleniontio indicaniur not, 5!2 in Atlu^ioa- s^^um. Uuidam.eiiim opiscopi ibideni ccrU> omi*jSi, uii plures upu ( eumd' m Uilarium omissos thiebimus in subscriptioniiuis verae synodi SurdicMisis. Duo prae- terea Tfoadia epkcopi iu iiii& raeeoiiiu suai, mfn

DE ANTIQ. COLLBGTION. ET GOLLBGTCm. CANONUM. PARS PR1MA.

t»

nonnisi unam lantum Troad«m omnes geographi no- verint. Ctialcedonensis episcopus Tlielapbius scribi- tur, cuni appellarelur Maris. Si aotem haec efOcere qnidem possuni ui Imjusmodi lubscriptiones non in- tegras et alicubi roeodosas credamu^ , u»n vero iit i earum antiquilalem , quani S. Hilarios saiis luelur, \ et orig iien ei ipsius pseudosynodi Aclis nogemus ; ciir difiicuJtaies non abtkniies i4em judieium non obtioebuot quanioui a4 calalognm P:>triiiD Nicnno- rum, queuisui) ip^iiQi eiusdeoi «ynodi tempus com- pactum ostendimua?

9. Quidam defeetus «cribarum o$eiUnii« r^readi fuiit. Cum Narcift&t ^rls [ii] priu» Neronas, diaiii Irenopolis Tocaretur, facile fuit lioc possremum nor men posterius inductum margini arHgere, et ex m t^- gine in textum induet , ita ut ex uno duplex episco- pus eredereliv. Confer qu» in Imne rem animadvcr- temas enplie prino leq^itiseotleciionis, eol. 35, 10 notis. Pancratii, vel Panearii nomon Aiicyrano episcopo triboottt codices coMeetio mim Yat. Re- gins 1997 et QuesnelUau» hoc tomo edendas, qtti ex uno feme ppodeunt. Gorriguntur auiem a c«ierts venionum prisc» et iMdorianse ex alto fonte maoantibus, io quibus Mareellus signaiur. YidiB ibidem, eol. 57, io noti^. Hic quoque in Pancratii leciioneantiqui alicojus llbrarii lapsoK, qul in alios codiees tnuisiii, roanifestus est. Nibit in teiuslis li« bris irofoenttus depreiheaditor, ot ne ideirco do sup- positione operls suspicio osse queat.

iO. Minor Patrum uumerns, el Polrom nonoallo- rusa ooiissio faoUius ia cajUliigo Nicsoorum, qoam tn sobscriptionibiis Sardioeosiafli, iiut pseudosordicen- stum , incidere pouierout. Hicmai eAim Patres 518, etsi omnes subscripsisse symbolo probabilissimum nobis sit« com tameo bie solMcripiiooum oumenis ninuum pmcedotet, ex orjginaii ^iiisdem ^mboli qni singqlas 8vbicrM>tioaeeaulognipbascooiinebai, i»lafa exempla ? Identur excecma com duabos solis Osii et legatorum Roroaoae Reckesi» subscripiioniiius, qo« posl Sjmbo^um noiiis conservaias fiieruni. Caiero* nim aut^m epi8copo.rum nomioa hreviiaiis ergo prm* lermissa suni. Momm tanlum catajoguiaquispiam in ipsa synodo, vel paulo posi contexoii, qiil auiogra- pbum Ip^iiis synodi cum subscripiionib<ts 318' prm ocuils non babiiit, ne^ omnes Paires ox ejusdero ao- tographi i^ubscripiionibus cognosiere potuit. iia qai- dem eiiam Eusebiits, licei uoiis e Nic>Tois 1'atribus, horum tain^n numerum 518 exploratum non habiiit, quippti in Constantini Yiu, lib. m» c. H, eos fuisso iradit supra ducenlQset quinquaginla.^miWUT S. Ku« statiuus Antiocbeous, qui in Nicsona synodo interfuil, in fragmento as^d theodoreUim, lib. i, c. 8, ait : Cum ot cat res viuu^a %}^nodu$ Nicaan^ conveniiset , ducentii eirciler ac &epiuaginta epi»copi$ in unum col^ lectis; neque enitn numvum certo referre pos$um ob in^eniem conveniui i/Ztui muliitudinenit quippe cum nec in eo inv^ifyindq curioius fuerim, Si plura exempia- ria STraboIi cum oinnibus et siuKulis subsoriplioni- bus 518 edita fuissent , boa Palres Nicaeoorum epi- scoporum numerus non poiuisset latere, uec in eo invesligando laboraoduin fui^sei. Qiinm autem operam curiosio^em ponere noluit S. Eustaihiiis , eain sibi sumpsit catafogi auclor; qui cum eum contexuerit non ez subscriptionibus intcgris Symboli nec ex ple- itioribus synodi Actis , qu» scripla non fuisse post Yalosium et Pagium satis probavii Joanncs Aibertus Fabricius , tom. II 6ibIiotbec;e Grqacse, Ilb. vi , c. 4, pag. 556, Bcd ex recenti memoria rerum gcsiarum, ac ex alifs synodl documentis, quse non omnia sem- per nomina ita necessario exhiberent, ut in Svmboli subscriptionibns descripta fuisse credimus, niliil mi- rom st aliquot Patrum nomina praeterrvit. Forte auctor aliqno Nicxnoe synodi documento usus csl, cui pauciores 8ubscripserant,'quam Symbolo, ut vi- demus accidisse ui synodica Sardirensi ad Ecclesias Mareotidis hoc tomo impressa (In[,^ coL 607), quse non omoes episcopos subsignatos refert; quia, uii

A tesiatur Athanasius in epistola ad easdem Ecclesias , ROif ofwiffi »cribereepi8copiloccurrerunt(h. m/., 610). if. Ex hisauiem purgato defectu numcri episco- porum, dilffcilior ess^t defensio, si in catalogo qui- dam rerensereniurqui inter Nicxnos Patres non ex- siHertnl. I>u08 Tillemoniius notavit, Zenonem 'Pf rium ac Theodonim Tarsensem. Zennnem Nicffnae synodi tcmpore a Tyrio eplscopaiu expungendum censet, ot Pauliiium substiiuac. Sed Epiphanius, ha^resi 69, cap. 4, sex episcopos rccensens, ad qitos S. Alexan- der antlstes Aletaodrinus paulo ante Nicaenam syiio- duro scripsit, inier bos.Zenonem Tyrium nominai, • qnem soNiin non fnisse episcopum inverisifflillimum esi, cum pr.Tsertim ex ipso contexin ea opisioki ad episcopos directa noscaiur. Htc autem Zeno, licrt posl qoinque episcopos postremo loco nomitietur, speeiaM lamen tiliilo apxciioc, id est, prindpalist commendalur, eo quod iiiier omiies prftsiaret; epi- scopos eoim Tyri erat protothronos, seu post Antio-

Pclieuum piifli^ episcnpus toiius dicecesis Orient»<. Sicul eK|(0 alii quiiique episcopi ab ei>dem Epiphanio appriiati, Nicanae synodSo coaeti • io nosiro catalogo jure iioiantiir, ita etiam Zeno Tyrios. [xxij Duo ati- lem Paulini Tyrii si disiinguanlur, aiier Zenone »n- terior, posterior alter, tota difOeultas a Tillemootio iiigesi^ lu S. Eitsiatbii Ynam disjicietur. Quiinturo ad Tbeodorom Tar«eosem, Suid»« seo poUos Philo- frlorgii auctorltati iiixus, opponit idein TiUemoiiiius eum serius multo fuis<e episcopum ordinatuin. Sul praeierquam qiiod scriptorc fulcititr in aliis nonnullis errantt, qui nostlro catilogo certo certius posterior est, si Theodorus a Philostorgio memnnius scriiis fuii episoopus Tarsi , :iiiom antiquiorem Theodoruin Nicaeno coucilio oo;evum astruere oporteret , ut ve- lusiiusnostricatalogi K^stimonium etilagitat. Moncn- dum taroen est hunc Theodorom Tarsensem omiui in eodem caulogo qui Isidorianai versiont subnecti- iivr in antiqu ssimo ms. Capiiult Yeronensis 58. Ad- dLtTillf^monlius Macedoiiium Mopsuesienom eelebrcm C Eusebianoruin fautorem, quero inter Nic»nos nemo eorum recensuit qui alios Nic»n« synodi Palrea At io faventea nominarunt. Yerum boc argumeoium mero neg^iivtim nibii conOcere poiesl. Macedonius ia pseudo-Sardiceiisi synodica vocatus confeMor a Mopto antiquus episcopus videiur, qul pemcmioois tem- poie fidem coitfessus (uerat, ei idcircoNicsnaesynQMio iutetesse potuii. Fitrte vero is in bac synodi ad £u- sebianorum paries nondum aocesserat, vei iia remisso cis favii, ui inler cciebre^ eorum principes iiominan- dus uon fuerit. I^ajorein difUcult^tero paril Secundus Piolemaidis. Is enim una cum Tbeona Marmariceosi damnaius ac in exsilium pulsus,- eo quod Symbolum subsignare noiuit, baud accensendus fyit iiiis Pairi- bus qui Symholo subscripsere. At nostrum caialognm nou cx subscripiioitibusSyinboii, sod aliunde sum- ptiim monuinius. Niim titulus {iohina episcopobuu, qui eidem catalogo prxlixus fuit. corum qui Nico?» iiiierfueruni, an vero eorum qui subscripserunt, no- H mina ex auctoris mente exbibeat, inccrtum est. Cum ^'auiem Secundus P^oftmaidis certe adfuerii Nicajui conoilio, iu (>rimo sensu catalogo inseri potuil. Qui^d si iu euin caialogum, uipote dusibus priuiis subscii- ptionibussubjecluin, soli rcfercndi erantqui Symbo- lum signnverani, Secundus Ptolemaidis ip>i inseriiis furt alluciQaiione nliqui simili qua in geslis synodi Chalcedonensis inter Palres aclionis 1o, n<.*c nun iii aciione 16, » nobis ediia recensciur Siepbanus Epbc- sinus, qui in ant redenti acilone 12 depo^iius, in posterioribus actionibus Viirum locum ceitissiine non obtiniiit. Alios lopsus iu nominibus bujus synodl antmadvertimus in noiis ad enmdem actionem 16 (iVo^TS col. 1251 , n. *), ac dcin noils 4, S, 0 ei 7 (/6f(/., n. * ieqq.), Si autem in ipsa gesla synbdorum hiijusmodi lansu^ irrepero queunt, quis itiiretur, sl Secundus Ptolemaidis noslro caialogo insei tiis fnil? Cisi ergo nonnulla inenda , defcctus nonuulli in boc catalogo notarl pbssint, nihit tamen ex his ad eani

R

AD OPERA S. LEONIS MAGNI APPEND1I.

BnliquUatein excludendam conferi , quam superius A demonslmsse nobis videmur, quamque alijB similes diflficullates non adimunt aliis catalogii, vel 8ub« scriptionibus Sardiceiisis aut pseudo-Sardicensis sy- nodi, quse apud S. Hilarium lcguntur.

12. Qooniam vero Orientalium provinciarum disj>ositiOQom quse notatur in NicseHorum Patruni catalogo hoc paragrapliovindicavimus, liceatexcon- slitutis quasi coroUarium adjicere, quo Laodicenae synodi tempus magna apud eruditos controversia quxsitum certiori quam antea argumento consli- Uiatur. Haec Eynodus apud Laqdiciam Phrygia Paca^ HancB habiiay tum in Graeco, tiiro in omnibus antiquis interpretationibus iradiiur. Gum vero in disposi- tione civili quse Sardicensis syiiodi tempore vigebat unica tantuin Pbrygia nominetur, ut antea rroba- vimus, Phrygi» Pacatianx nomen- quod post ejus- dem Pbrygiaedivisionem in duas, id cst in Salularem et Pacaiianam, induclum Tuit, post Sardicensc con

CAPUT IV.

De notationibus chronidit quibus Ancyrani et Neoew^ sarienses canones dicuntur anleriores synodo Nices^ na, Gangrenses vero posteriores ; et de vera epocka canonum Antiochenorum^ ae de stjnodo in qua cojs- dili fuerunt.

§ I . Notationes chronicw in coliectionibus prmfixcs ea^ nombus Ancyrams^ NeocfesariensibusatiiueGangren' sibus^ a prima^voGracocodicedimanant.Expungitur sententia qua Gangreneis synodus Niaena tmierior traditur^ eiusque tempus constituitur, Num anterio^ rum synofforum canones lecti et confirnuai fuerint in NiccBna,

1. Cbronicae nouiiones qutt canonibna Ancynnis^ Neoc£sariensibu8 atque Gangreosibas praefiguntor, apud nonnuUos in sospicionem venerant Gangrensis concilii causa. Etsi enim Gangrenses reguiee f»oss

cilium astruendum est. Pcrperam igitur qiiidam Lao- n ^jccewm modum mositm in noUtione iradahtor

teriorem pntarunt. (Prmfat. 1. 1 Epist. hom. pontif.,

dicenam synodum S.irdicensi anteriorem pntarunt. Cum porro in Graecis exemplaribus, ac in versio- nibus Isidoriana et Dionysiana, Laodiceni canones ante Gonstantinopoliianos describantur , (.ynodum Laodicenain inter Sardicense et Constantinopolita- iium concilia, id est inter an. 547 ac 381, cui tem- pori maxime convenit, celebratam dubitare non licet.

[xxn] § 2. Catatogi Patnim Ancyranorum ac Neoccb'

sariensiumy qui, cum cisitalum ac jfrovinciarum iiO'

minibus in vulgatis coneili^rum exhibentur^ a Grteco

canonum codice alieni et suppositiiii demonstrantur.

15. Episcoporum Nicxnorum catalogum cum civi-

tatum ac provinciarum nominibus digestum idcirco

vindicavimus,quia et in Graeco texlu a primo codicis

auctore inseriiis fuit ex antiquiori aliquo exemplo

sub tempus ejiisdem synodi exaraio, et cum disposi-

tioiie provinciarum ejusdem lemporis concinit. Alia

tero est ratio de episcoporum catalogis, qui cum

, n. 61), hanc tamen hotationem P. Cooslantiiis posihabendam credidit cuidam prapfatiuneuiae seu interlocutioni Osii deseri- ptae in veuistissimo ms. Corbciensi circa Vif ilii lem- pus exarato, in qua [xxni] iidem canones non roinos quam Ancyrani ei Neocssarienses in Nicsena synodo lecti et confirmati, ac proinde Niccnis «nteriores dicuntur. Ibi enim post titulom , Indpswni eonsiitu* tionescanonum Anqmritanorum^ haeeOsii interloeotio describitur : Osius episeopus dixit : Quomam utulta prcetermissa (forte prmmissa) sunt^ qum ad robur ee- clesiasticum pertinenty qum jam priori eynodo Anqui^ ritana^ Cmsariensi^Granienii (hoc e»iGangr€nn)eonsti'' tuta sunt^ et nune prm manibus habesUur^ prmdpiaibeafi' tvdo vestra, ut lectione pandantur, quo omnes aeta modo innotescant (seu noscant)^ qum a primbus nosiris acta ^unt recitenlur, Etredtata sunt. Subjlciontorattlemca- nones Anqulritani, Caesarienses, aiqoeGangrtnses, ac tandem Nicaeni : quod indicare puiat idem P. Cou-

urbium ac provinciariim nominibiis post canones C stantius praemissam interlocutionemOsii, licettiiolo

Anryranos et Neocaesarienses in vulgatis concilio- nim proferuntur (Tom. I Ven. edit., col, iSOBet 1518). lios enim nihili faciendos credimits, tum quia nec in originali Grxco codice inveniuiitur , nec in versionibus antiquis, tum quia dispositionem civilem provinciarum quse cuju^que synodi lempore obtine- bat nequaquam rcleruiit. Ex iribusanliquis inlerpre- tationibus Lalinis duic lanlum, Isidoriana et priscn, in canonibus Ancyranis sula episcoi orum et civita- tum nomina ad nos transmisere, in Neocoesariensibus vero mera episcopornni nomina. Dionysius in uiris- que haec ipsa nomina episcoporum ignorat , ut ex duobus mss., Yaticano 5845 ei Vat. Falat. 577, pu- rum Dioitysinm cnntincntibus didiciinus. Hadrians antem collectioni!? exempiaria, qune Dionysianam versionem corumdem canoniim receperunt, huic versioni episcoporum et clvitatum nomina in Ancy ranis, sola vero nomina episcoporum in Neocesa

canonum Anquiriianorom subjeetam, ad Nicaenam synodiim pertinere, cujus Patres roemoraia anterio- rum synodorum decreta relegi etconfirmari voluerint» anteqiiam suos ipsi canones conderent. Haec ergo senieniia, quae Gangrensero synoduro Nieaena ante» riorem asiruit, huic uni interiocutioni Osii nitltur, quam ille ex unico codice Corbeiensi cxcerpstt.

2. At haec interlocutio nonnolia praefert manifeslas suppositionis indicia.. Habemua aliqiiot diversas an- tiqiiissimas versiones canonum Nicaeporum , quas in niss. Vat. Reuinae 1997 et capituli Veronensts S5 in- venimus. Habemus praeierea tres alias versiones omnium Graecorum eanomim, Isidorianam , priscam et Diony.siaiiam , quae ex Graecis vetostis exemplari- bus traduct» fuerunt. Habemus eiiam eororodem canonum Graecos codices partim editos , partim in- editos. Nullibi auiem ea inierlocuiio exhibetur. Adde quod (lorbeiensis codex N'caenos canones profert ex

rienslbus addidere ex alia inierpretatione, quae nec j) interprei»tione Dionysii Exigni , uti exploraie nos

cuii) IsidorianoR, nec cum priscae ordine concordat, ut videre esi tom. I Conciliorum Veiietac eJit., col. 4499, not, i, et 1515, not. 1, ubi h» duae episco- porum scries Dionysio perperam trilmuntur. Igitur provinciarum de^ignalio, quse in vulgatis horum sy- nodorum catalogis legitur coU 1505 d, et 1518 c^ nulla auiem versione nntiqua aut originali Graeco fulcitur, posteriori additamento referenda est.

14. Multo autem cvidentius posteiiorem suppoM- tionem demonstrant ipsa provinciarum nomina. Haec non eam dipositioneni exprimunt quae earum syno- dorum tempori congruebat, sed aliam quac postea Inducia fuit. Non solum enim nominatur Phrygia Pacatiana, quam post Sardicensem synodum iiisii- tutam probavimus; sed praeferuntur etiam Ciliciae i ct i!,G.alatia i, Cappadociai, quae multo post divisae fueruni. Nihil luculentius ad poslerius commentiun astrucndum desiderari potesl.

docuit versio canonis octavi Nicaeni ab eodem Cou- stantio descripta in admonitione ad episi. 17 Inno- centii, pag. 8i6. Anquiritanos autem, Caesarienses ct Ganitreuses canones ex antiqua Isidoriana versione producit. Porro ea Osii inierlorutio nec in Dionysiana interpretalione legitur, nec in Isidorinna, nec in ulia ex iis collccticmibus quae ex alteriitra versione eosdem canones derivarunt : immo in iisdeai contra- ria prorsus annotatio contuietur, de qua mox dice- nius. Hinc crgo ea interlocutio al) iisdem versionibus aliena Corbeiensi exemplo intrusa persplcitor. Acce- dit eam inseri post titulum , Indpiunt constitutiones canonum Anquiritanorum ; perinde ac si non ad Ni- caenam, sed ad Anquiri4anam synodum spectet , ubi pro Anquirit. corrigenduiu esse Nicwn. P. Coustan- tius suspicaiur, ex hypothcsi quod hacc inlerlocutio ad Nicaenum concilium periinere debeat^ in quo Osius interfuit , non vero ad Anquiritanum , in quo

53

DE ANTIQ. COLLEGTION. ET GOLLEGTOR. tANONUU. PARS PR1MA.

54

non interfuit. At hic ipse inscriplionis error enm in- A Quodsiaiios errores addii, de quibus in ^dem syno

terlo£uiionem muUo magis su8pe(t.im reddit, ipsa:ii qiic hvftotliesim imbeciiti admodilfn fundaroenio fn- nixam' ostenilil. Steplianus B.iluzius aiite P. Cou- staniium hanc interlocuiioneni iii eodem ms. Gor- beiensi nactus . niliil dc Nicaeno concilio suspicatus est. Eam ad Eliberitanam synodum pertinere cen- suit, in quaOsius adfuit : sed nulia pariter probabi- liiate lianc suain conjecturam consiituii. Neque vero Gousiantiisenienliam vindicant verba AndreaeRho<lii 10 concilio Florentino descripia, act. 2, Ferraris habita, sed potius impugnant. Ante primam synodum (generalero), iiiquit, muU<e alicB tynodi eelebrala tunU AntiochicB advenut Paulum Samosatenum^ Ancyrw contra eos qui non suscipiebant aceedenles ad fidem , quod Christum abnegassent per tormenta^ et Neocassa" tece lertia; qnas ofimes synodas recepit synodus iVi- aena. btsi enim hic valde recentior episcopus , qui in re antiqua non est idoneus testis, crediderit syno-

dica ne verbum quidem , hi ab ipso Aerio posterius adiilti crcdi possunt. \ide in hanc rem ptiira in Viia S. Basilii , quam I^P. Benedictini prsefixeront lomo tertio Operum ejusdem, rap. 5. n. 4, b et 6. Illa vero ot>positio quae ingeritur ex eo quod Eusfaihius in syiiodica memoratus noti app>*llatiir episcopus, minima est : cui profecto prsvatet concordia erro- rum qni In ea notantur cnm illis qui Lusiathii Se- basteni discipulis ab Epiphanio ascribuntiir.

5. Non levis autem bujus sententix confirmaiio ex inscriptione seu nominibus episcoporum synodic» praeOxis colligi potesl. Haec inscriptio non solum in Gneco, verum etiam in diversarum collectionum aique yersionum eiemplaribas Latinis^ qu.'e synodi- cam praeferunt, primum locuni iribuit Eusebio. In libello synodico, ubi de Gangrensi conclto agitnr, hxc leguntur : Aiov, Dium prasidem habuit. Gum vero nullus hujus nominis episcopus in laudata in-

dos Nicaena anteriores a Nieaenis Patribus fuisse «. scripiione uspiam notetur, quidam suspicati sunt receptas^nontaroeaanterioremtradiditGangrensem, '' legendum esse Osium, quem lane iiiter Gangrenses

sed ires alias quae vere pr»cesserant.

3. Uac igitur Osii inierlocntione seposita, major fides babenda est noiationi chronicae, qua Gangrensis aynodus Nicaena posterior agnoscitur. Neque haec annotatio posterioris alicujus Latini librarii addita- menio tribaenda est. Gum enim haec, non minus quara aliae dnae cauonibus Ancyranis atque Neocaesa- riensibiis praeftx» , eodem sensu , licet aliis atque aliis verbis, Latine reddita inveniaiur in tribus anti- quis diversae originis Inierpretationibas , Isidoriana, prisca et Dionysiana, eam a primigenio Graeco cano- num codlce proficisci , ac iit ipso a tribus illis inier-

[iretibus fuisse inventam dubitari neqoit. In Graecis xxiv] quidem qui supersunt codicibus canonum ea aniioiatio adhuc legitur, qoae sane non e Latinis exemplaribus in Grsecuin iraducla, sed ex antiquio- ribus Grascis ross. sumpta cognoscitur. Qui^ his om-

nibus et Latinis et Graecis exeropliR praefereiidutn ^ .

existimet unom Corbeiensem Latinum codicem , et C Graeci textus et alioruro codicum Latinornm fidem

Patres in eadem inscriptione recensitos vutgati con- ciliorum ex aliquocodiee praeferunt, sic : Vsius Cor" dubensis(Tom. lledit. F«R.,co/.4i3). At bujossyno- dicae Graicum textum habemus , ac duas praeterea versiones Isidorianam et priscam. Oionysius enim synodicam omisit; in Hadriana vero coilectione» quae canones ex Dionysio recepii, synodica ex iuter- pretatione Isidoriana addiu fuit. 1 orro Osii nomen non soluni abest ab originali Gr«co , verum etiam ab antiqaissimis et praestantioribus codicibus utrius-

aue versionis Isidorianae et priscae, immo eliam ab ladrianis quos conferre licuit : ex quibus episcopo* rom nomina describuntur tom. 11, Conc, ciil.428, a. Confer not. 9 in cap. A Codicis canonomy quem hoc tomo edemus col. 121. Eisi igitur in aliqoo po- steriori codice collectionis l^iidorianae, vel Hadrianae, cujus meniio In volgatisconciliorom facta non fuit, Osii nomen legatur, nihil lamen dubitandum esiquin praeier

iiiierlocotionem Osii in eo descriptam , quae aliquot suppositionis indiciis nutat ? Neque vero colleaionis Corbefensis antiqoitaiem cum P. Gousiantio obtru- das. Cum enim in ea, ut paulo ante monuimus, Micaenl canones ex Dionysiana versione producantur, liaec Corbeiensis coileciio posierior est otique ipsa versione Dionysii , nedom Isidoriana et Prisca, ac multo ma([is originali codice Graeco, ex quo ea nnnotatio in easdem versiones manavit; nec uUa ratio esse potest ob quam his omnibus anterioribus testibus eam notationem probantibus Gorbeiensis posterior collectio anieferenda sit. Immo vero inter- locutio Osii, quae bac sola collectione fulcitur, ex tot anterioribus testibus qui Gangrensem synodnm Ni- caena posieriorem prodiderant , supposititia eviden- tius cognoscitur , siquidem Gangrenses canones in Nicaena lectos et anteriores indigitat, ut P. Goustan- lius iiiierpretaius est.

cujospiam librarii arbitrio iosertum fuerit. Hujus quidcm additamenii iliud etiam indicium esse |>oiesl» quod cum atii epis^opi sine civitatis nomine in In- Bcriptione proferantur , in solo Osio Cordubensis pa- troiiimicom noroen notetur. Gum ergo Osius inter Patres Gangrenses referendus non sit, in libello Sy- nodico noii ^tov, sed jSiov mutile Ixxvj scriptum cre- dimus pro Euai6iov« Eusebium : cujus sane noinen cum et Graeci et l^tini omnes catalogi , seu inscri- pttones orones primum recenseant, hunc Gangrensis synodi preesidem jure arbitraniur. Hic autem non alios fuisse videtur nisi Eusebios Gaesareae Gappa- docia; episcopus, qiii cum ex su^e sedis praerogativa lii tota dicecesi Ponlica , ac proinde in Papblagonia et Armenia primatum gereret , Gangrensi concilio ejusdem dioecesis prsefuit. Hujus auiem «tas concinit cuni Eustathii Sebasieni ac discipulorum e)us tem- pore : cumque idem Eusebius S. fiasilii Hagni cele-

4. Quid quod eamdem notationero chronicam con- D bris praedecessor Gaesariensem sedem lenuerit ab

iirroantdoo Graeci scriptores, Socrates etSozomenus, Gangrensisque synodi tempus non tani Nic^bno qoam Sardicensl concilio posierios esse saiis declarant ? Tota haee quaestio ex ea pendet, quisnam fuerit Eastaihius, qui in synodica Gangrensibos canonibos praeOxn et ad Armenias episcopos scripta memora- lur. Omnes antiqui scnptores cum Socrate [Lib. ii, e. 43) et Sosoroeno (Lib. ni, c, 14) coiiveniont in statoendo Eostathio episcopo Sebasteoo , qui quidem in Armenia sub medium quartum saeculom vixit. Porro SoKoniemis Eustatbium excusare videtur , qiiasi nun ipse, sed discipuli ejus, qiii in psrtesable- rant , fiierini earoro hxresum assertores , quae in ea synodo condemnatae sunt; synodicicque contextus httic inlerpreiationi favet , quatenus Euslathianos potissimuin perstringit. Hos inter S. Eiiinhanius, haeres. 75 , nominat Aerium, ipsiaue sane plures ex his erroribus qui in ea synodica ferluntur aitriboil.

an. 36:2 ad an. 370, intra hoc spatiom Gangrensem synodum babiiam fuisse non immerito colligimos* Ita qiiidem Socratis ac Sozomeni testimonia , Eusta- thii et busebii tempus, libelli Synodici et inscriptio- nis seocaialogi episcoporom ordo probe concordant, verissimaque evincitor ea ehronica annotatio qoa Gangrenses canones post Nicaenos conditi tra- dontur.

6. Haec lententia qna synodom Gangreoscm loca- vimus iiiter annum 362 et 370 , recepta fuisset a pluribus , nisi obstilisset ordo canonum Graeci codi- ciSy in quo Gangrenses Antiochenis prsemittuntur. Hinc enim Antiocheno concilio anteriores dicendi videntur , quoJ cum Eusebii Gaesariensis in Gappa- docia , et Eustathii Sebasteni aevo nequaquam con- ciiiit. Haec autem objectio, quae Tillemoniium (Not. 37 et 28. m S. BasiL , tom, IX) aliosque magnl no- mn|s viros maxime inovit, facile dissolvetur ex

S5

AD OPERA S. LEONIS MAGNl APPEND1X.

56

{ioirBtiiuiis, cap. % n. 5, ubi primigeniam Gr.necam A (olleciionem in canonibus Gangrensibus desiisse, Aniiochenos vero cum cajieris, iniaclo priinaevo co- dicis onlin*, posieriori addilameaio Gangrensibus luisse subjecios conjeciiuus.

l %. Canonum Anlwchenorum ceiebrtlat. Varla •«»- ienticB de eorum auctoribut ac ietnpore. Otlenditur eos non pertinere, ui Hactenus invalnil, (id synodum Anliochenam ab EUiebianii htreticit eoactum tti eneipniis anno 541, ied ad A/ifffH nnuriorem ex A«- tmH [ere Patribus celebratam mno 538. Caialo^ Pdtrum ejutdem tynodi in concitiit vutisatuB po$t Hynodicam tuppt^tidiiut probatur, ife numeroPatrum tjui eotdem cantmes tdidert,

7. Anliochenonim canonum fons esl Graeca tol- leciio, ex qua liilem Laiiniiaie donati irlplicl yer- si< ne Isidorlana , prisca el Dionvsiana, in Laiinas collectiones iransierunr. Cnm 'Chalcedonenses Paires aliquol ex his cahoiiibus alleg:irunt, Gr*cocanohum & codice usi suni , qui c6ntinuam nnmeroVum seriem * praforebat, uli capile pHm6 obsetvavtmus. Ma{;nam porro Ipsis canonlbus celebrilJium aucioriiatemqne ■conciR^vll h»c generalls synodus , quee eoBdem Cft- nones Veluii Palrum re^gutitt habntt. Nam acilone nuaria, r^ciiaio Aniiocbeito canone quinto, Omnet reverewiittimi e}ntc9pi tldmaverunl : H^c jntta regui^ Patrnnu JoanneS U, Inter canones ad C^sarinm Are* latensem dircctos quarium el 4ecimum qmfiitmi Antfoeheno^ deseripsit. Zacharias Ipapa eosdem esk*- nouf^s beatorttm P«rum tmctiones vocat In «pUt. 7, ad Pippintim. Nicolansl, epist. &, sid 'Michaefem 1m« peratorem, venerabitei Antmhenbs et Mcroi cantmet appellai. Leo lY. i«i Romino etoudlio, eurymdem canonum lionorificentissime meminit liis vBrlsis t Quid aliud arbitrari aut prvferre vakmUt, m<t nt tancti Patra , i^vt in Antioc^o tmKiiio retideirttt , terlio capituto promniighrunt^ ei ittviotabiUter ttutue* mm (Tom. IX ConcH, V^. ed., ci^/. i|57)?

8. Magni vero Interesi horuin c;inoAuiii auctorei f* cogtioscere : male «niin apiid tionininos «udiBrunt. QuaiQor hac in rfe.BententiaB invcnimoa. Prima ett cardinaiii Bellarmim , lili. i de^Gwicililft, c. 6. ubi^ recensitfeqiiatuor Antioehenisconciiiis,Bit : Quintum eti caihoiitum provinciale tpiscoporum tri^ia, cujut tanones ^5 liubentur tomo I UDitct/ioriim. Videtmr fuiite tempore Jevihieini et Uberii, Vide SosBamenum^, iib, vi, c. 4. At Sozomenits lib^ ioco ttemorat cnn- ciltum Antiochiae eoacium anno 56S, sub MeletiOf €«i solum tribtiit ftyD^dtCMn ad Jbviniaiium chrca A- dem , nec uUius canonis ali eo edili meminit. Cum porro epiicopi eideai syn^dics subsCripH at) •pisco^ pU t)ui canonibus Aniiocbenifc subjiciuialar diverai sini, quis non videat eoadem canobes ad aliam An* liocheuam synedum perMnere?

[xxvi] 9. Secunda aeitteniia est emlueiiUssiiiii Baronii ct atioruin qiiampluriutn, qui e^sdenii caiio* iios coiiditos intaiit i|i ooncilio Aniiocbeiio ab Kti- $<ebianis adversus S. Atlteiiasium babiio anno 54i, ^ occasione dedicationia celeberriiiue ecoieftiae Antioo cbena;, quam Go4ifiUiiiii>«s Magiius aedificare coepe*' rai, et Consianllus ejus fiii>»8 absolveraf. Hqjiis sen- leniiae diio rundamenia sunt. Prinuin eat inscri(»lio iu eHcaniitt , scu /n ded^xcQMone eisdem caiinniblis irsenxa in aQii<|uis versionibus Dieiiysio^Hadriana et prisca, quse indicio sunt eanidem inscripiionem in Gnr.co quoque ab inlerpreitbus olim iiiventain liiisfte. Secundum « si tesiimoni^m Palladii ei aliiirifm jle- fi-nsorum S Joannis Chrjsosiqmi, ciii cum objeetiis fuissel Antiocbonus canoo quar^us, ilii bi;tic qano- iiem a quadraginia Ariai|is adufSi: f . Aihanasjum ediiumfuisse reposuerunt.f ;.)ani auteo», qni S. Alha- nasium AntiochiiC conJemiiatiGvin curaruut, perri- nent ad Amiocbenam synoifum in cncoiuiis cclebra- tam anno 541.

iO. Ilajc \ei*o Baroiili senieiiti» SclR'lest atio im« probablis vida d, quippe (|iio(l incredibiie e^isii*

i

met canones ab Arianls eondilos ab £cclesia tum Gra^ca iiiii) Latintf fuisse receptos. Igiiur in opere de Antioclieiio concilio, Aiilnerpiae Impresso aniio i68l, prob.ire siudet vigiiiii quinque canones csse niiide:ti Ant oclieni conrlTii in encaeniis coacti anno 5il, ai cos pcrperam Arianis iribui. Licet enim ibi- dcm convenisyent Ariani qiiadraginia, plures lamen catholicos aiitisiiies iisdcm canonibus auctoritatt n> dcdisse conlciulii. Illum xero canonem, qui Joanut Chiys(»stoino objecius, qoadraginta Arianls a Pallad.o tribuiiur, diversum e^se ccnset a canone quaiK», qui non i qnadraglnta, sed a nnnagliita qninque cir- * ciier episcojls, ac ptcrisque exHs cathoiicis, in l;in- data s)rnodo nna cum cSBleris canonibus sancitus fult. Hinc Ipsa canonls Chrysostomo objecti verbnj qiiae Pailadlus recitat, a canone quarlo Anilocheno discienare coniendlt; ac Idcirco eum canonem a Pal- Indio de^crfptom, post synodom in encxniis a solis Eiisebianls conditnm puiat adversns $. Athanasium, quent post cniii synodum ab elsdem damnalnro os- lcndere.nitiluir. yul vero rerum gestarnm. hlsloriam diligeiulus scrtitati suhi, sicut in pleniori illa synodo Octa^ione eu- ftiiiortim coacta Eusebianos licet pau- cioreis prscvalui se, et iuiiit synodi in Aihanasfi con- demnatlonein allos etfam cpi^copns pertraxi^se ccrits testiiuonirs dentonstraront; ita canonem S. loanni Chrysostomo objectoin , et comrS S. Atbanasium , uti it adiiur, edlium, (nitio ejusdem sjfiiodi a c auctis PatrlbuB conditnm, ac ipsum esse Antioclienom ca- nonem quarium « nihThim dubltaiit. Quod si verba hujtts quartl eanonis «t ejus quem P^Uadini rlrodn- cit non omnlno oonveniunt, quid refert, cum sensus utrobique iderh sit? fleque eniin Pal adius canonem Ipsnm, iiidem verbts yecitavfi, sed ejus comrendium el]trc'ssft in etim sensum qticm Jloannts Chrysostomi circumstanihe ferebant. TotA Varieias est quia apud Pnlladiam legontur trerba f'ti»i€ vei injuite , ^uae ca- non quartiiS non exhibet. At Ghrysostotni fiostes hn- pacta eldem crlminB protafi wow posse Vkfentes, non de atio crimine, 9eU hoc fotem i'n jwdkiktk adduci oportere dicebant, nimiirHm quod poti Mtcoiionem abtque comHn ^entenHa se tpse in epiteofuH itedt eof- locaverai {Soem.^ fifr. vt, c. 46). tn M ^mom An- liochetium canonem quarium obtradenies, 4111 Id ve- tibat , perinde erat ac si dieereni tmnc cinonem eeqae valere, sive quis jutu, sive qoi« tiifM» depo- situs fnerii : hiMCfiie sensmn rei sns congnRiHeill Palladius expesuit, tit objecti canonis vim ac per- versam interpreiationem elkleret. Gerte bunc ctno- nom Palladius 'non alilinde qtiam ex coiteettotie Graeca cogiiovit, ac ob inscriidiimeM m tncatm » 4|iiam saiis Graecbs eju^ilem ■eoliei-tioois eodex frsi' fereini. eumdew AriHnis «itrilieli, qms ftMBSi in encaeniis-ooBdeMiiaBseS.AtidmatiUnexliiaorii 4i- dioerat. Quare Socraies, >qtti ex Paiimiio Jic ex atiis S. loaimis Cin^eostoim deilMSorihns .raiiipsit qn» ad ejusdem ioaiinis cansam periifuait, DOii «oium canonein qiiannm, sed oinnes iAttoclieaos csDOiies eidem coneilio in eoccemis haiiiio tscri^sit.

il. Tiileniontios vero, oui i^e hoc ^iarlo eanone oihil dttbiiet , qaiin ab Cusebianis condiliis €iierjt to | syiiodo anni 54i , fion pauca Umeo, qw inieditioDO lionmn canoniim leguouir, ei eoncilio^eteisdom £«- sttbi.i«is non convei^tre Dnimadvcrtii. Praemiasa cjt* Donibus epistoia, lempus pacittcuiD indicaos, imigme rerum perturbationi ab.Arianis hoc lempore ei hac prxsertim io synodo {xvvu] exoiiaiae iieq«iaqoain ooiigniit. Quidain oti^mi canones Eusebionis oucto- ribus tribul iion<poB<e videntur. Grogorii eiiim Alexaii- drini ordinatio in eodom concilio peracta r^prulMiiir cuiione 19 , et Eusebii MicoiDediensis transiaiione» rejiciuntur.canone !2i.;.nec verosimile estab Arianis sub Constautio .praevalentibus Nicaenam synoduiii solemni lionore' laudalam fuisse canoiie primsin qiio ctiain de Consiantioo.adtiuc vivenie potiu> quam inoriuo Bcrino est. Numcrus quoque taiti exiguus ipiscuporum triginta pricrixus vcl subjeclus caaout*

37

m ANTIQ. CfOLLtlGTION. ET COLLCCTOR. CANONUM. PARS FRHIA,

88

fttis nofi eonvenil cum illo malio majore syiiodi A <lote, ViHeimith^ f xxVm] vU $trrf^^ensfl), tfardimi

annl t%\ , cum prsseriifn inier iltos non inveniantiir e^ prsecipua £:usebianoru?n capiia, quae in bac 8ynodo omnia gesserunt, desiinue inter iftsos Fhcillus, qui eo anno Aniiochenam Lcclesiam regens abetse non debnii. Praeterea episcopi qui cnnonum auaores fue- runt coacti dicunlur ex provinciis dioecesis Orienlis Antiocheno episcopo subditis , cum synodus liabita in encsniis e^ nliis eliam Ppuii ac TbraciaQ dioece- sfbns coaluerit. Hinc laudalus Tillemomius suspiea- tus esi (Not. 26 in Arlan. Uht,) duo concilia Antio- chena a colleciore Gra^co in unuin fuisse confusa , nimirum iliud frequeniissimuiA in encseuiis babitmn anno 5H , cui altribuil caiioiiem quarlum in Atba- nasiiim Eusebianorum opera consiituium,etfortas$is ettam duodecimum, quem adversus eunulem eiiiiara existimal ; ac alterum ex proviuciis Amiocbeuo epi- scopo subjectis coactum 5nie annuui 5^5, coi episto- lam, subscripiiones etreliquos canones ascribendos opinatur.

li. Ndbis b:cc Tillemontri opinio, elsi probabilior e»teris videaiur, non tamen plane saiisfacit. Hane enlm Graeci aniiqui collectoris coufusionem impro- babifem credimus. Duos nimirum canones qiiartum el duodecimum, qui ab Cusebianis in encxniis con- ^tituti crcduntur, coltccior non intermiscuisset cano- nibus alterius synodi, si a diversis synodis editos ac didtinctosnaclusfuisset; sed in fine addidisset. Cum m nnam Juncti fuerunt Nicxni et Sardicehses cano- neft, prius Nicxni, dein Snrdiceiises descripti fuere. Ita etlam cum in Gneco codice < anones concilii Coh- stantinopolitani anni 5^1 et alii duo allus sjnodi co- pulai fuerunt , isti duo post illos subjecii inveniun- tur. Vel igitur omncs Antiocheni canones synodo anni 341 ascribendi suni , si canon quartus , vel eiiam duodecimus. Eusebianos babuit auctorcs; vet omnes in anterion synodo sanciti fiierunl , nec nisi por Allncinationem e; errorem quarius canon conci-

ilo anni 54t_Gbrysosiomi tempore ascriptus iuit. ^ diosi illius viri excepto, designatio Urbl^m et pr(v-

Tillemontii ^ravissi- ^ vinciarum in c»teri8 episcopts ex Nli^ftno caialnfgo

C(Bles SgH<B. Refiqoi pnrt^o episcopl sSne t)irovincia- rtim nomine subficfontiir. In vulgatls auiem conci- Itorum post episfolam synodlciro ranonibu$ Antio- cbenis pmmissam episcopomm cataYogus sic descri- bitur, ut quxvis provincfa enm suift eplscopi^ , et nuivis episcopiis cnnk suae ilrbift nomine efferniur: Pravincim Pmmiinm, Ett$etHu VAdaremU* Protfncias PAomicMB , AfMiMfwi EiNff fMs ; JRneat PtoUma^dh^ eie. (7om. II Coite. FaA.af., e6l 585). Rahc cataIo;gi wetbodum nulh, ut noia^it fl»rduIVius, codfces cl- hibent. Hic iuqoecatatogimiib feliqub studloso posie- rius compactus fait, qol AntVchl^nae s^odi ralrc^ ^d fiepiem Oriehtalea provindMl ^ fiidorlanae versionls codicibus nomioatas periinere Tn(e1!%ens (Vtd. hukc icmum, ccl. 4%4), eonfer^nftque MWi ifttalogo Patnim Nie«nor<ra (pleriqiie ei^ffn utroblqub bonv^iietunt), ex hoc caialogo urbes et provinCffti siniulorom el- cerpsit at iue dcsoripsit : cumque duortrm ettiscopo- H rum Patricii et Alexandrl , bomfna Tnt^r eplscopoa ' jllanim septem prevlncianiin in NicseM eat^logo nhn invenerit, hos sine nlta urli|!i ac pro^Hileise tH^t^na- tione iii finem r^ecit, addlto fil« Costlihlo, dtiipi^e qiiem ab Eufttatiiio Antioebeno jam deftoftito diver- aum ease persenserau Uie porro sindioius tfr dum Eusebium, qui in Paliastina foft epfseopns G^saVieu- ais, Gadaremtm effecit , e eaiatogo NleftHorum P^- truin, qui exbibetur in eodirtbuB IDidriafiis, el^roreth ebibit. Duie veraionea , fsirioriana et pWf^ea , Snter apiscopos Palsstinse doos Sebastenes «fflerunt, sic : iiarinu$ Sebattenuit GaianUi Sebasdte^ ie deln pro- 8eq<iuniur:£itfe^m« Cmcarktaik^ Sabiim$ GaiiirentlSf longinus Aualone^ ete. {Yid. infrn coi. 59). In niss. vero Hadriania ne dvo ejosdem Sebasiia ephcopi rererrenlur^ poet Marinum Sebailennm ufbiuiit ho- jnina a aubsequenti eptscopo tratfocii roernnt hd. prxcedentem, sie : Gataiiin Cmsarien9i$^ EaseMus Gd darenmy Sabinus Ascaloney etc. Hoe tero errore stu-

Quld porro? Nos observaiiones inas judicantes , ac solliciiius liac in re inqmrentes, tinin amerius Antioclienum conciimm inveniri pos- set, ciii omnes canones convenirent, feliciter taiidem deteximns hosprorsns convenireAntioclienx synodo Irnn! 552.

i3. Gum libmina epiiscoporum quibus Antrocheni canOnes tribuuntur hojus rei nobls indicio fuerin^ de tris nonnulla exactius prxmittenda sunt. Grxca collectio (um ad nos pcrvenerit ex Grsecis codicibus eirca Pbotii tempora exaratis, qui nonnulia anti^iio- rnm codicum prsetermi^ere, cpl.scoporuui nomiiubus Ciaret, sed provincias tantum comniemorai ex quibus ^pfeeopl convenerunt, liis terbis : Sancta et pacipca ninodus d Deo con^regata in Antiochia ex pr.oviucds Sfria Cmtes, Phmnicice, Paliestince, Arabice^ MesopO' taMm, Cidcim, hauticey U$ qnm per provincias sunt ^nanimibus sanctis consacerdntibus in Dotnino salutem. Ifominil vei-o episcoporum conservaia nobis fuerunt

deducta non improbatHtis videri potest, com plerlqne Antiochenl Patres fuerint etiaiD Niea*ni« fline porro

S^nosciinus errotieum poiius esse eiim caialogum in . adrianis exemplis descriptom , qno septem primis episcopis sua cuiqtie proviocta assignntur. Prfmf eiiim tantum episcopi £u$ebU PatmitmensU proVlncNi cum Nicx'no cataiogo congruit, eeterorum non fiem : ac propterea paiam fit septero ph»vtiiei»rfim noihlni quae in Graeco lexiu et in ter::lon^ Isidoriahi separa- tiin proferuntur, ita ut singula aliquos laithm epl- scopos iiideterminate respiciant, in ross. UidriafriS iibrarii alicujiis arbitrio assuta et acconimod^ta f^lisse sepiein primis episcopis, nnlio prasmisso eiimine iiiini ipsis conveniret prjvineia quii coiqua alYlxi fuit. In Graeca origine, qoamex amiqnls verslonitHis i.gnosctmus, soia nomina episeoporuin sine ntla pro- vinciae notatioiieexpre^sa fueront : nocsicvbiitiqnld cpiscoporuni nominibus addiiur, soliiis proviuciae,

fti vetustissimis Laiinis versionibus, qiix olim ex D scd civiiatis pra;sertim nomen designari sotet.

Grs&cts vetusiioribtts exemplis bos canoiies recepere. in versione Isiiloriana triginta episcopt rccensenlur; in versione autem prisca duo tanium ei viginti epi- scoporum nomina destgnantiir, quae tamen cum Isi- doriansc versionis nominibus conveniunt. Dionysii inierpretatio nomina episcoporum omiitii, uti colli- gimus ex duobus mss. purum Dionysiuin coniiiiemi- l»us, Vat. 5845 et Palat. 577. In mss. vero collectio- itis Hadrian», qua: Dionysiannm verMonem reccpit, episcoporum nomina ex alio fonle adjocta fueie. In his auiem Hadrianis codicibus sepiem nriinis episco- pis soa cuique provincia assigna'ur. Hsc vero pro- tinci» septem cum ilfis e Grxco codice paufo ante memoratis eoncordant. S;c enim ibiUefh legitur : Eusebius Palmst}nen$is , Theodotus Mesopolamiensis , Tkeodorus Isau^temis, Antioehus Phmiccn^is, .iga- frius Arabieasis, Afpfiins Cilicienss (ila legeniium cx COdtcePitboeano, guem Harduinus laudat; alias, mea-

14- His notiiiis pra^missis, a!>no 53i, Ant<eehona Fede vacaiite auie electionem Eiipbrooii , synodus AntiochiiV c<)acia fnit, ut iiofnib antistitem crearet. fii liane rem soli episeopi Aniioohen» diflBcesis con- venire del ebant. Gom eplstola Gopsiintini ad Aniio- cbenaiii synodum hac de eau^a poltgragaiam lnseri- balur Theodoto, Theodoro^ NarcUjto^ Aetia^ A/|>/ieo, et reliquis episcopis qui sunt Aniiocinm {Eva^b de Vtta CoMtantinip lib. in, c. ^), hos praacipoos ejw^deifi syiiodi episcopps ex provinciis e^ dicecesis fhlsse, nihil esi dubitandiun. Aiia porro peculiaris ejusdein imperatoris episiola eamdem in reiii &eMpti foli iii Eusebiiim Cxsariensem , qui Cum ex provincia Pa- I.istiiiae Antiocheno subjecta eodein accurrisset, de- Aciente episcopo AntiocheBO, primas in eodem fiovh cilio paries pro sna cclebriute gessisse cognoseftvr. Separaiim vcro is a rseteris episcopis ad Coflsiiiii« tinoin scripserat, eo quod omuium voia in ejus ele<

S9

AD OPERA S. LEONIS MAGNl APPEND1X.

40

ctione eoncurrissent , a qna ipse abhorrens » nolail A patriarchx Jacobitarum apud Joaephum SimoDlimi

auam nomen aynodic» caeieroraro epistolae inscri bere, qua ipsius connrmaiio petebatur; sed aliis lit- teris ne hoc fieret enixe posiulavii. Habes igitur in hac Antiochena synodo praecipua episcoporum no- roina qui ex provineiis Antiochenae dioeceseos anno 352 convenerant, nimirum Eusebii, Theodoii, [xin\ Theodori , Narcissi , Aeiii , et Alphei. In his autem fex nonne vides quinque eorum nomina quos primo loco ex Hadrianis codicibus paulo anle retulimus? Unus Aelius, qui inier Nicasnos Patres Lyddae episco- pus in Palaestina tradiiur, in cauiogo eorumdem co- dicum deest : qui tamen errore iibrariorum, vel au- ctoris Graecae collectionis, levissima mulatione per- peram traductus videtur in Enium, ai. jEtiium, uti legitur in Msdero Ass. Hadrianis « pro quo auctor irersionis Isidorianae JEneam reddiuit. Igiiur nihil dobii esse debet quin laudati canones in hac Antio- chena synodo anni 552 conditi fuerint, non vero in illa anni 541.

45. Id autem ex eo maiime confirmatur, quia hac in sententia omnes a Tilleroontio proposiue difficul- tates soivuntur, probeque omnia conciltantur. Pax,

2uam post gravissimum Antiochenae Ecclesiae dissi- ium Constantinus feliciier compositam in epistola ad popuium Aniiochenom gratulatur, mire congruit cum illis Antiochenae synodicae verbis : Sancta et pacifiea tynodus^ etc., Gratia e% veriUu Jesu Chrisli Vimini et Salvatqrit nostri sanctum Antiochenam Ec^ clesiam visitans, et in unum connectens per concordiam et eonsensum pacatissimi spiritus, elc. {Euseb, L iii de Vit. Constant.y e, 60). Eusebius Caesariensis, cu* jtts inlerventu pax inter Antiochenos facta fuit (Ibid,, c. 59), primas, uli monuimus, in eadem ^ynodo parles gessii; ac proinde primus tum in catalogo canonibus nracfixo, (jum in subscriptionibus apud omnes nommatur. Deest autem' nomen episcopi An- tioclieni, quippe haec synodus habita fuit Antiochena sede vacante. Cum porro idem Eusebius translaiio-

Assemnnnm, tom. 1 Bibliothec» Orientalis, pag. 18 et 595. Anatollus tandero Emissenus in concilio anni 541 interesse non poiuit, cum initio ejusdem concilii Eusebius Emissenae Eccles ae episcopus datus fneril. In hac igitur tanla rerum omiiium concordia cum soKi synodo anni 552, quis adhuc ambigere potesl^ iium canones Antiocheni eidem synodo adjudicaudi' sint?

16. Nequeveroscrupulum incuiiat canon quartus, quem contra S. Athanasium in Arianorum synodo anni 541 edltum defensores S. Joaniiis Chrysostouii tradiderunt* Nam praeterquam quod id negamni Theophiliani ejusdem Chrysostomi hostes , qui eum- dem canonem opposuerant, ipsius defensores in hoc errasse credimus, ac in eumdem errorem induxisse etiam alios lum veieres, tum recentlores. Omnia enim quae S. Alhanasio ab Eusebianis objecta fue- runtcriminaexacte referuntur in epistola Julii papae, j^ et in Operibus ipsius [xxxl S. Allianasii. In his ao- ** lem nullum uspiam indicium est ejus criminis canone quarto perstricii, quod scilicei post depositionem sine ullo novo judicio in suam sedem redierit, cQm tamen hoc maxime crimen ab illis opponendum fue- rit, si contra Atbanasium eum canonem edidissent. Id soium praesumpserunt defensores S. Joannis Cbry- sostomi, eo quod hunc canonem eidem sancto epi« scopo a Theophilianis objeclum inter Antiochenos nacii, sulam cognoscereni Antiochenain synodom in encaeniis habiiam anno 541 , quam condemnasse 8. Athanasium ex aliis documentis notissimum erat. Hinc etiam per errorem hoic frequentiori ac pleniori synodo ascripserunt miiiorem nnmerum episcoporum quadraginta , ut ex Palladio aiidivimus , apud quera tamen pro Tco-crapaxovTa, quadraginta^ legendum est TpicexovTa, triginta; toiidem enim praeferebat Graeca colleclio , uti ex versionibus antiquis Isidoriana et Hadriana coUigere licet. Hunc nimirum episcoporum numerum ilii non ex ipsis Actis synodi anni 541 ,

nem seu mutaiionem sedis rccusasset, Ganon21,qui C sed ex Graeca collectione evidenter sumpserunt. Si

has translationes vetat , huic synodo inaxime con gruit ; cum praeseriini imperaior has transiaiiones ecclesiastic<£ disciplinx contrarias suis ad syiiodum liiteris declarans , id se ciipere scripserii, ut ante electionem noyi praesulis ea decernerentur qum apo* stolorum traditioni conseniiunt. His enini prcesirueiis , inqiiit , vestra prudentia juxta EcclesicB regulani et apottolictim traditionem tta hanc electionem dirigere poterit , quemadmodum ecciesiasticai disciplincB ratio pottulat {Ibid., c. 62). Hinc praecisuin teinpus quo in hac Synodo conditi foerunt canones roanifestum est, nimirum post imperatoris lilteras et ante ele- ctionem Euphronii. Cum porro hic ab episcopis suae diceceseos fuerit ordinatus, canon decinius nonus nihi! repugnat. Nicasna synodus vivente Constantiiio maximo honore habiu erat; ac propterea primus canon huic synodo ac tempori optime congruit, Eu- sebio praesertim curante , qni constitutum Nicaenum

enim Acia eius synodiconsuluissent, et in dsrepe- rissent canones, non iriginta, vel quadraginu , sed 95 circiter episcopos in eo concilio coaclos didicis- sent. Eo igiiur praeiudicio, quo solam synodum An- tiochenam anni 541 cognoscebant , Iios canones in Graeca collectione inventos cum eodem triginu sea qiiadraginta episcoporum numero eidem syoodo tri- buerunt. Immo hunc errorem ebibisse videntur ei ipsa inscripiione Graeci codicis, quae in quibusdam exemplaribus cosdein canones consiitutos praeferebat Antiochia? In enccBnHs. In quibusdam exemplaribus Graecis diximus , non autein in omnibas. Cum enim voces In encdeniis pura Dionysii versio in antea roe- moraiis ctdicibus exhibiu praetereat, Graecum Dio- nysii exemplum iisdem caruisse manifesUL Ex his porro si Innoccntius 1, epist. 7, n. 5, Aotiochenos canones hxrelicis auctoribus tribuit; cum id oon ex propria notiiia , sed ex relaiione defensorum Cliry-

de Paschate in eo canone conflrmatum eximiis lau- «^ soatomi, quibus respondet, scripserit (solos qoidem

dibus extulit (iMd., c 18). Numerus episcoporum triginta et provincias septero solius Antiochenae dioe- cesis , turo in Grasco textu , turo in versionibus Laii- nis, recensitae curo hac synodo probe conveniunt , qu» cum alia pteniori synodo aiini 541 nulla ra- tione concordant. Quod si Theodorus, Jacobus et Anatolius, in caulogo Antiocheno descripti , essent, nt videntur, Theodorus Laodicenus, Jacobus Nisi- bensis et Anatoius Emlssenus, qui in Nicaeno caia- logo inveniuntur, nova evidentior coofirinatio accc- deret ad consiituendain synodum anni 352, et exclu- dendam illam aniii 541 . Elenim anno 555 Laodicenam sedein non teiiebat amplius Theodorus, sed Geor-

J[iu8, qui in synodo Tyri anni ejusdem sedit, ut iquet ex Athanasii apologia secunda. S. Jacobus Nisibensis anno 049 epocha) Gr^coruin, id est aeras vulgaris anno 558, e vivis excesseiat, ut in Edesseno Gbron|co noutur, nec non in alio Chronico Dionysii

Nicaeiius canones Romanain Ecclesiam agnoscero ibidem faielur ), nihil movere debet, sicut nec poste- rioruin scriptorum auctoriias, qni eamdem rem ex iisdem Chiysostomi defensoribus tradiderunt.

17. Interim si caiion qiiartos contra S. Athana- siuin editus non credatur in syiiodo annl 541 , niliil per se continet quod ecclesiasticae disciplinae non masime congruat : unde nihil mirum si ab Ecclesia» tum Graeca, tum Latina, inter regulas Patrum reiatus fuit cum caeteris canonibus Antiochenis, qai per sese similiter, perversa inierpretailoneaeclusa^aequisaimi suni. Etsi euini canones secundus et quintus in con- cilio anni o52ediii videantur, contra eos caiholicos qui,cumS. EusUthio Aniiocheno, aliquanto ante inique Arianorum arte deposito, communicantes, eorum episcoporum qul illi subrogati fuerant com« munionem recusabant ; cum tamen ildein hsreiici , Consunlino imperante occulti, in eodeponendo iion

4)

DE ANTIQ. COtLECTlON. £T COLLECtOR. CANOt^UM. PARS PRlMA«

iS

vennicaitsfttti ob quaiii euin oU Nicxnae fidei aeer- A politano, ex qulbus cnnones Latine reddilos soseepi.

rimttin defensorem deponendum curanint, sed ficiiiit crimina ea rallacia produxerint qu« roultos etiam non Arianos decepii; jure deposiius credi poiuit; iustique protnde babili foeruni ii canones qui contra Eustaibianos successorom ejus communlonem vi- tantes io fcoc concilio staiuti sunt. Hoc autem dolo seposito, iidem canones adversus schisma editf adeo

Josti sjiut, ui in assensum pertrariere potuerint etiam i. Jacobum Nisibensem et S. Paulum Neocaesarien- sem , siquldem hi sunt illl Jacobus et Paulus qui in hujus synodi catalogo receosentur. Nihil erffo dubii superesi quo minus omnes hi canones Aniiochense synodo anni 332 adjudicentor.

CAPUT Y. De Caiioiii6tM SardUenilbus. Hi dupHci exemplo ab ipsa iynodo ecfili, Grmce^ et Latine, Horum exem- plorum discrimen. Quid sentiendum de imignibus

tariantibus ieclionibus exemplarium Lalinorum^ ob g ^? jPo

mus, vel milli, vel paucissiroi Latini episcopi aderanl : unde nil mirum si iidem cauonesGraece tantum exa- rati fuere. In concilio autem Sardlcensi , etsi plures essent Graeci, non pauci taroeo Latini Patres conve* nerunt ex Italia, Gallia, Hispania, Africa , ttque Pannoniis : septem enim et viginti saltem episcopos ad bas provincias periinere ex catalogo Painim Sar- dicensium paulo post subjiciendo palam flet. Canones autem cum non pro solis Gnccis , sed pro Latinis etiam fuissent constiiuti , et nonnulli quidem in gra» tiam potissimum Latinoriim , non tam Graece pro Graicis, quam Latlne pro Latinls Patribus exarandi fuerant. Quod si generails ejusdem concilii synodica ad Grtecos non minus quam ad Latinos missa non tam Graeco quam Latino sermone edita videiur, ut indicant formuiae L»atini exempli apud Hilarium di- versae prorsus a Graeco textu, qu» Inierpretaiioni non congruunl ; quanto maffis Idipsum de canonibus judi- randum est (Vtd. l.lT, Qondi. V. tdM, coi. 700 eS

auas nonnuiU diversas interpretMiones LaUnas pra^ ierri opinati sunt»

4. Cum synodus Sardicensis in enistola ad Julium psrpam apud S. Hilariomy fragm. i, n. 10, eorum memlnit ^Me ac/« sunt, qumgenafqute eonstituta, voce eonetituta canones tb eadem conditos Indicari nemo ambigit. f xxii] Atnonnullis dubinm est nnm iidem canones Graece an Latine editi fuerint. Cum plerique Sardicenses Patres Grasco sermone uteren- tur • pauciores Latino ; canones Grasce potius quam Latine fuisse scriptos opinio invalult. Hinc antequam ederetur Dionysii Exigui epistola ad Stephanum , credebatur a pluribus Latinum textum eorumdem canonum ab eodem vulgatom esse versionem ex Graeco: idque eo credibilius fiebat. quia Latinus item textus ab Isidoro receptus alla interpretatio vi- debatnr. Hasc sententia aniiquis etiam teroporibus obtinebat; in vetusto enim codice SScapituli Vero-

3. Hujus dupiicis originalis exempli canonom evi- dens argumentnm prsbent aliquot, nec exigua dis- crimina inier Graeeum textumatque Latinum, ob quaa alter ab altero per translalionem prorectus dici ne- quit. In vulgato Graeco tres canones desunt qui le- gunturin quovis texiuLatino, uti sunt apud Isioorum canones, 10, iSet 18; et e contra duo canones absunt a quovis Latino texiu , qui in Graeco inveniuntur, ean. 18 et 19. Quod si unus e tribus caoonibus in vulgato Graeco deflcientibus , nimlrum canon apud Isidorum 18, qui incipit Jonuarius^ exstabat in eo Gncco exemplo ex quo sumpia fuit antiquissima to- rumdem canonum versio hoc tomo edenda nobisqoe conservata in memorato ms. 55 capituli Veronensis, Dullibi tamen Invenire licuit in Grasco duos alios ca- nones, qui sunt in Latino exemplo ; sicut inter tot diversae originis exemplaria textus Latini nullibi

, ... - reperire licuit duos illos canones rxxxii] quos omnit

nensis , post descriptos canones Sardicenses ex Q Graeca exemplaria consUnter exhibent. Si alter tex<

Grseco Latine reddltos, alia posieriori, sed tntiqoa, mano subjiciuntur iidem canones utt a Dionysio editi fuerunt hoc titulo ipsis praefixo : Item iidem canones aecundum aliam transiatumem. Edilio quoque eorum-i dern canonum inserta versioni prisca», quam hoc tomo recudemus, iia a Dionysiana et Isidoriana le- ctiane discrepat , ut non ex eodem originali Latino , tcd ei diversa interpretaiione tanta varietas profeeta Tldeatur. Gum porro observatutn fuit Dionysium in Itudtta epistola testari se sutuU Sardieensis concilii et Alricani dedisse, qua Latine eunt edita; sicnt Africana sututa ab origipe prodieront Latine , iia etiam Sardicensia Latine ab ipst synodo ediu fuisse cofilari ccepit.

2. NeautemGraecus lextos, qiiem baberous, imer- pretatio credatur ex origlnali Latino, Sardicenses canones doplici originali exemplo in ipso concilio icrlpios credere oportel, Graeco ntmirom pro Graecis

tus alterius interpreutio fuisset, iidem procul dtiblo eanones tum in Latino tum in Graeco legereniur, nee unus textos alios canones omitterei , alioa addereu Accedit ordo canonum in utroque textu plane diver- sus. Licet enim ordo canonom Grseci lexius in om- nibus ross. conveniat , sicut et ordo canonum Latini textns in Latinis diversae originis collectionibus idem deprehenditur, ordo umen canoiium Graeci textus tb ordlne canonum textus Latini maxime discreptt : quod ab interpretatione alterius ex aliero allentssi- mum est.

4. Aliam aperiiorem duplicis originalis Graeci ei Latini rationem proponemus. Diio canones in Graeco metropolitani meniionem ingeruiit, quam in Latino frostra re(|uires. Ganon sextus Graecus iu Latine red- ditur : Si contiferit in una provineia , in qua sunS piurimi episcopi , unum episeopum eonveniui non in^ teresse^ et iiie per qvamdam negiigentiamnoHt conve^

Patriboif et pro Latinis Latino. Atiqoot iiiyus con- «^iiire, tt episeoporum institutionl et eleetioni assentiri\ cilii epistolas btbemus, qo^ vel ad omnes eplscopos ^ eongregataauum ffopuUmuititudo instet ut fiat institu

mitsse, Graecos praesertim respiciebant, vei ad Graecas Ecclesias scriptae fueront. Htrum Graecus texlus in- ▼enllur» Vel interpreutio Laiina ex Graeco» proplerea mod Graece edltae siint. At eplstolam ad /ulium papam LtiineUntumhabemos tum apodS. Hilarium» lum in aliquoi coileciionibos Laiinis , quae eam ab Hilario iion videntnr recepisse, com in subscriptio- nibfis aliqtttnlolom discrepent. Nihilo umen minus idem esi in omnibos Laiinus leiius , eo quod lum Hilariiis« tum earum collectionum auctores eam epi- ttolam derivaront ex eodem originali Laiino, ex quo aliquot exempiaria olim vulgau fuerant. Sardicenses scilicel Patres, inier quos iion pauci erant Laiini, non Craece , sed Latine scribendom puurunt ad Julium *H>niiAcem , qui Latma lingua utebatur. In cseurts &raecis conciliis Ancyrano^Meocaesariensl, Mcsno, ^angrensU Antiocbeoo» Ltodiceno, el ConsUniiiio*

PATItOL. LVI%

tio episeopi qui ab eis postuiatur; oportet iUum prius qui non adfUerit episcopum admoneri per iitteras eaMr- elti provinctir, nempe episcopi metropoiitani , quod fogat popuius ii6t pastorem dari : et eadstimo recte hAere hunc quoque exspeetari ut adsit. Si autem Uue- ris rogatus non adfueritj^ac ne reseripserit quidem, po- puU voiuntati satisfiat, Oportet autem ex vidna quoque frovincia accersin episcopos ad metropoiitani episcopi insHtutionem. Antiqulssiroa versio e Graeco, quae in laudato codice Veronensi legitur, pro ad metropoii^ tani epiuopi instiiutione^t habet ad ordinationem epi" scoporum, ciijus versionis sensus contexiui concinens (neque enim de nietropolitani , sed de ordinatione episcopi a metropoliuno per agenda agitur) aliam meliorem quam in vulgatis Graeci textus lectionem imerpreti prae oculis fuisse significat. l> Lattno autcm IKonjaii textu hic id«itfi canon rmw. 6 '.iffertur uc ;

45

U> OPfiRA S. LEOMIS MAGNi APPENDIX.

44

Si amtigerU ttt una provincia^ in qua.plurimi fufrinf ^ Utum comaMndatiiias Jitlerae darenlar ab ^iscopo

ciTilis aut geographicaB metropotis, lloet ig apud Latinot non esaet prxditus jure metropolitico? Noo- dumenim insiitutis apudeosepiscopfs metropoiitanis, commendaliiias tradero prse aliis defer^^ndiim tisum est episcopo meiropolis, eo quod metropoles eonmi- que episcopi noiiores ac celebriores esseni , ut ne exinde meiropoles ecclesrasiicae ibidem apod Laiiiios instilutac itirerantur, quas ex aliis documentis serius erectas alio loco probavlmns, el hoc quidein tenipore iiondum inductas ex duobus laudatis canonibus Sar- dicensrbus Laiini exempli non modicum contirmari perspeximus. Interim yero horum canonum senten- tiadiversimoi(epr(iposita in Graeco et in L.aiino lestu, ut diversx Laiinorum ac Graecorum dispositioni ap- taretur, diversum originaie Graecum et Laiinutn mi- rifice comprobat. Cadem fortassis de cauta in Latino eiunnplo omissl fuernnl duo cnnones, in Graeco editi, propierea quod ad Thessaloiiicensem Ecclesiani per- «m accurate $xaminetur, Pieaue ^ tinentes , nihil statuereni quod ad Latinarom Eccle- praibenda iii qui roganL lUe etarum regulani conferre posset. ■ 1 z^:,.^ «.-. i| j^equc rero ad excludendom origitiale Laiinum

Suempiam mo?eanl ilLi^ varianies lectioties quae in iversae originiscolleaionibu&Ijatinis iia iiieorriiot in ocuios, ut allam atquo aliam eorumdem caAoniim fonnaui ac veloti trauslationem exhiberc aounullis \isae sint. Nam praeterquam quod et numerus et ordo, et aliquot eiiam sententise a Graico nimiom discrepaates versionis rationem nequaqiumi fcniiit, exacUus perpendentibus el confereniibus singiila ia exomplanbus Latinis, totam varietattm siiam esscin quibusdam vocibus hic illic dispersis , iniegras vero lineas et com»i.tta integra tot:dem Terbis couvenire piitebit; quod cum ia verbionibas rcipsa diversis non reperietur, primaevum or^ginaie Latiimm liberiori- biis amanueiisiiim varianiibus alicui>i trans ormaium, sed iii radice ideiii cognnsceiur. Ne vcro haec lania antiquorum amaniiensium licentia, atqueiu texiu ab origiiie Latino varielus lania, incredil>ilis videaiur.

epiicopi , «Rum forte remanere epi*eopum; ille vero per negligeniiam noluerit ordinare episcopum^ et popuU eonvenerittt ; epiuopi vicinm frovindo! debent Ulum priui convenire episcopum quitn ea provincia moraturf 4$ ottendere quod popuii petant »ibi reclorem^ et hoc iueium eise^ ut et ipti veniant (aL meiius ipse veniat) €t cum ipio ordinent epitcopum, Quod siconventui /t<- terii taeuerit , et diisimnlaverit , mhilque rescripserit « satisfaciendum eae populis , ut veniant ex vicina pro- vinda episcopi^ et ordinent episcopum. Quod in Graeco tribuitur primati , seu inelropolitano provinciaey in Latino Dtonysii textu , qui idein est in aliis coiie- eiionibus Latiuis, alia prorsus senlentia eiatuin epi- scopis vicioae provlnciae asseritur. Similiter canone 14 GrSBci textus de presbytero vei diacono deposiio legitur : Qui ejidiur potestatem habeat confugiendi ad apiuopmm wtronolis ejusdem provindie, Si autem metropolitanui aieit^ ad finitimum concurrendi et ro fondi ut iuum negolium enim non iunt aures p\

^uoqua epiicopui^ qui jure vet injuria eum expulil , 4^9110 aninio ferre debet^ ut rei fiat examinatio^ et, vel ejui confirmetur untenlia , vel corriaatur. In Latino autem apud Dionysium canone 17 : Habeat poteetatem i$ qui abjectui eet ut finiiimoi epiicopoi interpellet , ei cauia ejus audiatur^ et diUgentius tracieiur^ quia non ^portet d negari audientiam roganti; et ilte epiuopus qui aut juste aut injuste eum abjecit patienter ferat ut negotium diuutiaturf ut vet probetur sententia ejui a plurimii , vel emendetur, In Graeco negotium ac judi- tium commitiitur metropolitano ejusdem proviiiciae, vel, si absit» meiropoliiano provinciae linitimae; in Latino autem vicinis episco^is. Quid iu? H«c, quae pluribus difQcultatem moverunt, faciie iotelligeutur 8id uo orkinalia canonum distinguas, alterum Grae- cum pro Grascis, allenim vero pro Laiinis Latinum. Cum apud Graecos metropoliiani piares jamdiu obti- nerent, ciitricorum inferioris ordinis aftpell.»tio me

tropoiitisinGF8Scotaxtua(ldiciafoit.CumaiitemapttdiC simile plane indubiiaium exemplum pr^rsto esi ex

LatinoSy in Italia praesertim, in Galliis et Hispaniis, fiub boc lempiis oonduin niciropolitani ita esseni uti opud Grmcos institnti, quemadmoduin osiendimus in ooservationibus ad diasert. SQuesneiii, paru ii, e. 5, iddrco clericorum appeliationes non ad inetro|>oli4as, oed ad vicinos episoopos deferendas [xxsiii] in Latino textu saociium fuit ; eademque de caiisa qwMl iu prac- citaio canooe Giaeco exarcbo proviociae seu meiro- l>olitaiio tribttiiur, in Latino vicinis episcopis assertum vidimus. Hinc etiam patet necessiuis qiiaedam edendi hos canones tum Gra^co tum Latino exemplo, ui sci- iicet diversae Latiuorum et Graecorum disciplinai, atque ecclesiasticae dispositioni accommoiiai^itur. Neque vero ad metropoiitas apud Latinos quoque astruendos oppooas canonem iionum , qui < ommen- datiii^is epistolas accipiendas decernit ab episcopo, ^ut eit in majori civitate^ ut Graecus textus praelerl, vei, ut babet Latinus textus Dionysii, qui in metro-

iis Africanis canonibus celebris syiiodi Canhaginen- «is aoni 419, quos Latinae quidem ori^^tnis Diouysius ttqueacSiirdtoen>«s se proiulisseanirmaiyUti Latine •ediii .'uerant. Hujus emm syiiodi canones, qul apud laudatuiii Dionysium suiil iuter Afrioanos priiui ca- nones trig nia tres , ex mss. coliectiooibus Yat« Reginae 1997 , Vat. i5i2, ei Lucana-Colbertiaa, boc 4oma edemtis non solum atia «livisiooe dispertitos in «anones quadraginta, verum eiiam cuin insigoibiis variantilms leciionibus , quales in Sardicensibus in- venimus. QuoJ si deeorum Latino origiuali tbcyus- OHMti varianies nemo Uubiuire potesi, iia nec de 8ardicensibu6 suspicaiiduin eo nomine, quod sinii- les variantes receperint, ciim de utrisque eamdom Latinam originem Diooysius le sietur. Qui porro Sar- dioenaium canonimi Latiiiima originale iu LaUiiis •oollectionibus cooservaium apertiiis cognoBcerevelit, doas iiiierpreiatiooes [xxxiv] eorumdem ex Graeco

poli comiitit; metropolim eoim civilem» vel geogra- ^ ooiiferat , aitoram recentiorem in conciliis impres-

phicam , non fwo ecclesiasticam hic indicari credi- inus : unde in aliis Latinis exemplaribus mss. Vat. Begioae 1907 et Lid. legitur^ quiinmaxinm dvuate^ id eit Metropoii^ coniiMit; ubi imurtniu civitai geogra- phican sou eivilem nietropolim explicat. Apud Afri- oanos qoidem episeopus metropoiis civilis seu geo- ^l^rapliioae per sese noo erat metrofioliianus ; et nibilomious in siyoodo Hippooensi aoni 393» dum llauritam Sitifeoses proprium primatem petieront, qui ex Afrorum more senior episeopus erat, simul posiularttot uioi qm aCarthaginensi primate episGo- bls Alaorimois nuotianda essent caosa disojplinaB, ad «itifensem, ideslad metropolis civilis aut geogra- phicaeepjscopom scriberentor. Simiiiter^tatutum fuit In coocuio Milevitano aimi 402 ut matneuia et archi- •M Numidim et apnd primam udem euet^ et m me- ircpoH^ id eet Comtantina, Quidoi simile quidpiam ilMoi ^rai io SoBdkeosi^ ol Fiofeclaris» ad emui-

sam , alieram anUquan, quam e ms. capiiuli Vero- •iiensis lioc tomo edemus ; et ingens cum rerum et •ordinis, tom verborum etiam discrimon perspiciens, Latinumdiversarum coliectionum texiom io omoibiis «ohaereolem non e Graeco reddiUim, eodab origiaali Latioo profecium aguoaceu

CAPUT VL

Hfiim Sardieeniei eanones Grweo emmmmcodiee tit- ierti fnerint, Non omnee Greed codieei omiMiiim fnere itmitei , nec in 0fiini6M eanonoi eonHnua nu- merorum strie notati. De Sardiceneinm emumum auctoritateajmdOreeeoi etiam Ofkmktiei,

i. Sardioeoses^caoonos noo lom Latioe qiiom Grasce ab origine editos , ila ot Graeeoa originolis eornm lextos nobis a Graecie ipeis conservaiao , ei OHtine ot Dumoro eaoonum^ et oooDuilis oliofli i

4S

DB ANTIQ. QQLLBGTION* ET GOLUfiCTOR. GAMONVM. l^ARS PRIHA.

46

ttntlis CraeealTttm Eccldsiaram discipHnae aptfttis ab A eontiBoa mimerorum serie folme Bifeiiaioa « eti eraiic

origiDali Latino differat, ex diaputatis capite prxce- denti manifesUim sit. Tota nunc coniroversia in eo versatur, num et quando iidem canones Grasce scripti relati fuerint in Grjecum synodorura et caiionum codicem, et num apud Graecos praesertiro Orientales semper auctoritatem obiinuerint. Ghristo-

Shorus iustellus eosdem in Grxco codice serius escriptos, et ab antiquis Orieniaiibus liaud recep tos opinalus, exdudendos censuit a primi{(enio Graeco canonum codice^ quem universae Ecciesiai codicem inscripsil, suoque (utcapite primo ostendimus) ar- biirio compegit. Hiiins sententiae potissimum seu Tcrius unicum fundamentum elicitur ex Dionysio Exiguo. Continuata enim series titiilorum seu cano- Dum 165 » quos a Nicania ad Consiantinopoiitanos usque canones in sua Graeca auctoritale, seu Graeco codice canonum, descriptos notavit, proprium in- termedium lociim S^irdicensibus non relinquit. ilinc

in Grsea auctoritaie , 86« exemplo Dionyaii Riigui, in quo omninm caAoam mnMrii» perveniebat UKqQe ad 16$, non minus fal8«im arbitramur. Raii<i q«tm ille afferl ex lestimotiiis conciliorum Epbesini aiqn« Cbakedonensis anle ajiB praeliiiionom deseriptis hia* nisaima esi. Ludil et iiiOBtiinr Gnreis Toeibaa rigcr et fibnX6v6(a t&v xoEMMiy, quas i#rf«m nrogmiiii eC canoHum amiequ$fitMm ioterpreiaiur, ut his formlia indicetur eodex in qu» canoAea eoMoquenii Nmero- rum serie de«cHpti .continereiitur. Ai toees tASer ec dbeoXovGuc nec terUm aee coMa^ncfiftam mmmerwit siguificant , s«ul ordinem » meihodom ac stylum , vli ▼ocant, eariooieom ^b iis omnino sequeiidum q«i fite ex ecciesiasiicarum regularum caiionumqiie prascri- plo af cre velioi. lu acL 1 synodi epbe^biae, xrrie tn^ r«y mnivwt Ttt^». ju9Um Mtmniim erdiiimi (Justelius siriem raddidit) Judieium institttendom de- ceruilur (Twn. III Concii. V ed. coL f 00$, e). Atibi

lllos non e Grxco iranstuiit ^ ut cjeieros quos in eo » vero iliegitima ac irregularia gesta eontra S. Gyrilliim

eodice reperii^ sed Lalinc, uti editi fuerant, ailjecil. ^** "^ — '^-^ — 3r:..-± — i_^^. .iii— i-^ .

Id auiem ne peculiare et proprium uuius Dionysiani Graeci codicis fuisse credatur, commune omnibus GraBcis exemplaribus idem Justellos venditaUu pr»-

fatioiie his verbis : €nde apparet primthie Eccleeics Pairee in illo veteri eodice caiionum componendo , fiixfa quem de rebue iacris judicia habebanlur^ ein- gula coneei^niia eoncilia certo ordine di$posui$»e , certaque et continua serie nec interrupta numerorum connexione easionei itlorum numeratse , ne quid huic codici detrahi aut addi pouet : quem ideo Patree Epheeini et Chatcedonenus aliique ecelesia$tici $cri' ptore$ Tofcv et oxs^Oiav Twvx0cyovMV« &xo>oii6iavixxIi2- riaercxnv, et aptOfMiv axoloudiccv, eeriem el con$equen- ftom canonum, coneequentiam eccle^ia^ticam^ el conse-

Juentiam numerorum pateim voeant {Tom, /, Uibtioih. ur.Canon. pagM), ItaGrjecumcodicemcaneiium jam ab ipaa ejus origine, qua Patrum et Eedesie Grascae aucloritate coiiaitum pulat , coniinuata numerorttm

el Memnonem, ii<anmng axtX^v^iacixxXmcKtfttxv^xai Nftvovwv, pr«lsr omiMm euleeinetienm ordinem et prm$er canonee acta dicuBtmr in relatione eiosdem tynodi ad imperalorem {Ibid,^ cot, 1185, a); el itemm aliqoao- do poat : na^ Oe9/i«uc, x«l k0cvov«c x«I ircem Mleo- Ai«rv IxxXoffifummiv, contrm tegee e$ eanonee omnemque eule$ia$ticum ordunem; el rofsmn mtpc itaewv T«y TMv xflcvoMiv oiwXoudwvy conUn ommm cemonum eirM^ nem; ei post paii<a apertius in bane senieolioni ad- dilur : Q<iaiii«^rem #iim ei tpee (Joannea Aniiocbemm) et reti ,ui quoque , tp$o$ eecum hnbet, adeo huKmtofmc xai aT«XTo*ff, Utegitime ioerdtfialef m, x«2 il^ itika^ oxo^o. diac ixiikiormrrvmt et prteter omnem ordinem ecctesia$Ucum egerint (Coi.' 1188, a). Neque yeio em- dem voeos alio sensu m syiiod» Glialced«Hieiisi acci- piuniur , iiti mui js , si opos esae!, e|osdem coMiMi lestimuniis eonfirmare licttreL

4. Formola vero itpSfAi^ hioXvMw^ omiierarMi ordinem^ quam Jusiellus in deseriplo lealo oppooaily

serie et successione oiiines canone^ signatos prae- C iu unico Joannis Sclioiaslici teslimoiiie legitor (ln

fert» uli iu Dionysiano cxemplo inventi ruerunt, nec — '' - - *"^'^' - -'' ' "^ ^ — ■ — ' " '

aon ia illo simili » qood Patribus Chal' edonensibus usui fuit. Totus autem hic nisus eo tendii ut Sardi- censes caiiones ex hac numerorum serie a Graeco Dionysii codice expunctos a primitivis et antiquis Ecclesi» Graecae exemplaribus excludai, sicqueeos 0 veieri Grxca Ecclesia non receptoa , sed rojectos oslendat.

S. Hoc vero argumentum mullis ex capitibos nutai. Frimo faisum est iliud quod lustellus ioiiio praesuniiC , codiceiii priroitivum Palrum Graecaeqoe Ecclesiae auctoritate fuisse coudituin atque prbba* (um. Nos Cnim Grsecam caiionum coilectionem pri- Tato sludio compactam credimus, omui<|ue auctori- tate publica diuiius caruisse. id palam elTiciuir ex eo quod accidit in causa S. Joannis Cbrysosiomi. ObjeclHS ipsi fuit a suis bostibus Antiocbenus canon

Juartits. Caiiones auteni Antiochensi synodi relati im eranl in codicem. Quid ad baec Chrysostomus et n auarum partium episcopi? Eos canones non a caiho- *^ llcis , sed ab Arianis conditos nihil auctoriiatis babere protestali sunt. Legatur Paliadius, qui ip dialogo de Tita ejusdem sancti dispulatioiiem liac die re utrtnque habitam referi. Decepti quidero illi fue- ruiit inscriptione illa, In encwnii$^ quam iidem cano- nes in Graaco codice prxferebant , uii expiicaviuius cap. 4, [xxxv] § 2. Al qui sic repudiarunt hos caiiones quaimvis relalos i» codicem canonum, huiic sane codicem a Graecae Ecclesiae Palribus conditum et approbalum ignorabant. Quem autem codicem approbatum nescierunt Joaunes Glirysostomus alii- que Orientales episcopi ejus partium , undenam is anie boc aeinpus ab Ecclesia Graeca approbatus con- stitul qoealy non intelligimus.

5. Quod secundo Justellos afflrmat , in primiiivp €neco canonum codice, ac exinde in caeteris antiquia Ccaecia exemplaribus canoiies omnium flornodorum

prafai, pag, 500), quod inter alia tdem Joaleltoa reei- tavit pag. 8. Hic auiem usoa eai ea formubi aliD prorsus senso , qui Josiello nibii fawl- Non eodielB oanonum , sed sui operia raiionem reddituroa aii : Cwn ea, qum pasftm nb ipsie (deeem syoo^is) dofbdla $nnt pro temfioribue , in wtum eoUigm mo§no mud^ entxi fuerimus, eaque in tituloe qmnqungirOn diotr^ buerimus^ ov «egcv nm xai Axo^ou6t«v iftBfmt^ non ordinem quemdam ei $eriem numerorum eorvammno^ primum, ut ila dicam^ et eecundum^ et terlMim» et qnm* fwn, et 9ttinlttm dmncep$ canone$ conjumgenteo^ eed eimiiia eimitibue, quantnm fieri potuii^ eopukntee^ H par pari capili eomuctentee ^ etc. (Tom, U Bibi, Jurie can.), Joannes nimurum io suo opere noo siraol Ni<- caenos caiiooea uoum pest aiium, nee simol Ancyra^- uos, aut alios aliarom synodorum coiitinoa c^lusqoe synodi numerorum et canonum seriedeseripait; sed in tiinlos quinquaguita cinones diversoriM» coneilio* rum, qui ad queinque titulum pertinent, bine ei bine sumptus distribuii. Nuin yero in eotJice ex quo cano- nes in suum opus traaslulit numerorom orde ei ae** ries continua eseel a eanooibos primi coociiii ad ea- nones ultimi, nibil indicii esl. Imiiio ex melbodo qno utitur in citandis cujusque synodi caBOBibui nuOMBO distinclo el proprio,jSx. §[r., Antiocheni ccncUH cmion primuSf $ecundu$ v4 tertiue^ non vero canon 80, Si vel $2 , uii signaii fuiasent io codice comimiam no« meroruffl et cationum seriem praBferoote^ paiam ef- fici videtur , Joannem eum codicem eanooom adbii« buisse, qui bac contiooaia nomerorum serie earebat^ &. Hauc Guiidem continuam nuoMrorum aeviem a outbusdam Graecis exemplaribua apertius exchidooa auae versiones prisca et l.^idoriaua. Hai in Nieasooi^ syiiodo pratter canones exhilient SyraboknH et eaiav logiim Patrum , quae dusB partioui« item kgooiuf iia duabui aliis yetustis interprelatkmibusr quarufli^ al4 lera cmuiuaiur io ma. Vas. iU(p«aa« ap aiter» HiiL

A7

AD OPERA S. LEONIS HAJKNt Af PEMAlt.

48

Symboloin et caulogus [xixvi] Patruoi HadrianaB colledioni inseria fnerunl. Grieca igitur exempiaria, ex quibns liaB versiones swnptaB aunt, et Syrobolum el Painim Nicaenorum calalogum prMeferebant. Certe cum Africani anno 419 peiliBsent ab Altico episcopo Consianlinopolllano noiiiiam canonum Ni- caenofum, is nontam canonesquam Symbolum e luis GraBcla exemplaribus Latii*e redditos misit. Vide pari. II, cap. 2 , n. 5. Eadem ratione Graeca ezem- ]>laria quibus auclores Yersionnm priscas et Isido- rianae nsi sunt , iii Gatigrenaibus canonlbus atque Aniiochenis praeter canones 8ynodic:«s eiiam conti- nebant , quarum qnidem Graecus texlus inventus et edittts est. Haec aulem omnia cum desidereninr In pora Tersione Dionysii, oii ex duobiis puris ejus mss. Yal. 5845 ei Vai. Palai. 577, culligere licuit, Grascum profecto Dionysii exemplum, quod a capite ad calcein accurate reddidii, iisdem carebai. Grsci igiturcodi- ces csiiioiium ab aliis memoraits antiquis mlerpreii- bos adhibili a Diony^iano erant diversi , et ita diver'* si , ul eam numcrurum seriem , qua prvdilus erat cndex Dionysii , haudquaquam ferrenl. Additiones enim saliem Syroboli in canonibus Nicaenis , et syno- dicanim in Gangrensibtis aique Antiochenis, cum nuiissent numeros , aliam aucliorem numerorum compotailonem induxissenl , quae ad abiudicandam ab his codicibus numerorum serlem codicis Diony- fiani , ei ad senteniiam publlci codicls hac aiaiuu Bumerorum serie notatl refellendam sofficeret. Cum vero In liadem verslonlbus hujus contlnualae nume- roruro noiatronis nullom Indicium sii , probabillus credimus Graecos codices onde illa proteciae sunt nomerls ejusmodl coniiiiua soocessione noiatis ca- niisse.

6. Neque Idcirco negamus exsUtisse codices ali- 4|nos canonum qul hac numerorum serie noiarenior. Iromo probabile nobis esi euni qui in GQecuro codi- eem lianc coniinuam niimerorum seriem indoxit , ul aolos canonea compuurei , ca^iera qu» iion sdnl ca- nones, nimirum Symbolum, subscriptiones, seu caia- kyum Patrum,et synodicas praeieriisse, uli in Graeco Dionysil codice evenit. Id autem in rem nosiram so- lom contendlmus, non omnes Graecos canonum codl- ces fuisse hujus generls, neque hanc numerorum se- riem, quibus In codicibiis inerai, publica aucloritate Ibisse inductam, aut eos Uiitum canones ab Ecdesia Graeca fuisse receptos, qui in ejusmodi codlcibus nn- merorum aerie disiinciis continerentur. Canon quar- toa Antiochenus S. Joannl Chrysosiomo objectus, npud Palladium nuilo numero distinguilur. Idcm c:)- non sine uUo numero opposiius quoque fuil S. Cyrillo in epislola legaiorum pseudosynodi Ephesinae ad Hufum. Socrales ex aniiqua versione Eiiphanii Scholasllci, in llisioria Tripariita, tib. xi, c. 8, ciiat regulam 18 Anilochenam nuniero canonum ipsius •ynodi proprio ( qui nuroerus 18 in vulgaio Graeco lexio Socratis excidii), cum ex codice in quo ioesset continna numerdrum sertes canon aeu regula 97 alle- ganda fuisset.

7. Textua qui codicem curo numerorom seric indi- nlent paucissimi sont. In Chalcedonensi aciione dc Garoao et Dorotheo doo canonea Antlocbeni recilan- lur ex codice cum nun^eris coniinoaiae auccessionis, d aimiliur duo aciione II. Epiacopi eliam Pisidlae, in episiola ad Lcronem aogustom inseria codicl en- cyclio, eadeni mtione Aniiochenom canonem affenint cx regula 83. Prauer haec auiem duo vel iria lesti- monia anteriora Dionysio, nnllom allud invenire ha- ctenns lieuli, quod similem numerorum aeriem indl- cet. In eodem concilio Chaleedonensi , act. 4 , canon Aniiochenos quinlus slne ulla synodi vel numeri in- dicaiione ab Aetio ConsUnlinoooliuno ex codice le- clns full : Aeliiit arMdiaamiu CotuUmtinopoHs tanetm el wmtnalu Ecele$ias dixit : Regula ett hmc cum aiiig

5Hka a iaactii Patribue, quam euiiodieHte$ sanctiuim atre$ epMMtri, doeent et eieriece et monachos et omnee CMHNm caMRC^i. Si autem inveniant aut re$uitante$.

A aut aeauieuere non volenlee^ kac uluntur reguia. Et ex eodice relegit hme : De clericie et monaehi^^ ^ia ae- metipso$ a eonmunione $u$pendunt, Si preelnttar aut diaconus $uum contemnen$ epiuopum , elc. (lom» I? Conc. eol, 1418, d). Tilulus pecollaria De eieneu a monachie , elc. , in Aelii codice descripiua , qui in nulla aniiqoa , nec in Dionysiana versione . nec in Grxeo voigaio invenitur , diversom codicera mani- feaut, in quo nollos, ne peculiaris quidem, nuroeros canonibos appoaltos eraty el diveraum etiam a l>ie- nysiano, cui itumerorum conlinua aeries ineral. In actione de Photio Tyri Alticus Nicopoliunos [xzxvii] episcopus canonem quartum Nicsnom ex codice re- ciUvit hoc tilulo : TfMeiilorMm decem et octo eanciO' rum Pairum , qm Niaeoi cmsenerent^ eoMon quartus {IM., col. 1458). Idem vero canon Iterom reciuiur, act. 13 , sine ullo titulo ex alio codice « oaem Euno- mfus episcopua Nicomedienais exhlbuit : Gloriomsian judicee dixerunt : Canones iegantur. Verordeiamus rtr ^ devotu$ magi$trianu$ et $ecretariu$ divini conmiorn es " codice daio ab Eunomio Teverendi$$imo epiteapo Ugit capitulum $extum : Epi$copum oportet qiudan prori- pue ab omnibu$ epi$copi$ provinciaiibus ordinari , elr. (Ibid., col. 1654, d.). Noubiie eai discrimen all^aadi nojus canonis : in aclione de Pfaoiio nomine canonis, xeeveav 3', canon quartus^ in aciione aulem 13 voce capituli, xc^aX i\ nbi corrlgendum 3^, eapitulvm quartum» Observarous prxlerea in illis lesiimoniis, quae ex continuata nomerorum serie canonea aliega- rnni, consunler praeferri vocem xavwv, uli videre eat in laodaiis aclione de Caroso ei Doroiheo, cl ac- llono 11. Codex ergo ab EuRoinio producius cuai ▼oce xE^ diveraus videtur ab iii qui numeroruni conlinoam seriem continebant. Qood si leciio xi9«) c t eapitulum $ixtum^ quae tom in mss. Graecis , tiiin in antiqua versione concilii Chalcedonensis, et in codi- cibua Rustici uniformiier exhibelur actione 15 orrori antiqui amanoensis depuunda non est , ol Baloziot indicavit, sed potius divisioni diVersaB canonom Mcae- C norum , qoae iu in aliqoo Grxco codice, nt In inss. eollectioiiis lioc lomo edendac eum canonem sexturo erficeret ( in codice Yat. Resinae 1997 alia divi- aione sepiimus evadil) , nova hinc raiio snppeteret, ex (|oa diversius ejos codicis Eonomiani luculenlius comprobarciiir.

8. Aliud apertius tesiimonioro Gneci exempli ab eo diversi , ex quo canones curo nuroerorom serie allegati fuere , suppeiil ex aclione 16. Id anleqoaro probeiur, deiegenda sunt duo vilia quae vul(^tum texium inficiuni. In eadem actlone, post reciutum a Paschasino Nicapnum cinonem sexium In eam for- mam quam Italici codices exhibebaot, cdltiones conciliorum Constanlinum secreurinm indocont, qui eumdcm sexlorn canonem Nicaenom ei alium aynodi GoiiSiantioopoliUnae legit ex Grasco Aeiii archidiaconi codice. Vehemens prlmom sospicio exoriiur banc iieiratam Nicaeni sexti canonia reciia- lionem intrusam esse, non solum qoia hlc canon l^ Nicaenus veluti ab Aclio ConstantinopoliUno pro- ^ ductus in quaestlone de qua lunc agebatur pro Goa- atantinopolitana sede nihil conferret, quin poiias eidem adversaretur, solusque canon Gonslanlinopoli- lanae synodi in eamdem rem a Consuntinopoliunis iiigerereiur ; sed biulio magis quia in antiqua versione , qu» pura conservaiur in codice olim Joliano, none ^ aotem capiiuli Parisiensis, hic repetiius canoii sextoa, ut nouvit Raluzius, omitiitur : unde a primo illo interprele in auo Graeco codice invenlu^ iion foii. Forte vero com leclio ejosdem canonis a Pasehasino prodocii prioribus verbis difl^eiret aliquantulum a Gnecorum codicum leclione, quidam Grxciis studio- 8US horom codicum leciionem olim descripsit in mar- gine, ac ex margine deinceps irrepsii in textum. Qux insilio cnm legaiur in mss. edilionis Riisiicl, antiqiia cognoscitur. Ipsa porro Rusiici editio, licei hoc addi- tameiilum receperii, aliam lameiiGrxci vulgati textua posleriorero corroptionero detegit. In hoc s^^ilicei

DR ANTIQ. GOLLECTION. £T GOLLEGTOR. GANONUM. PAR^ PRIMA

49

pneter inMrtiim Nicaenom canoiiain aliis atque aliii verbis inlroducilur canon GonsUotiDopolitanus sic : •O «UTOC anox/Bnra/>cop My*9» «iro toO «^ov Pi€Xiw 9uyo9(xov rf,^ ^tvrt^ac ^woSov. To^c oip{9ccy ot h Jt«vffT«»T«vou7roXf£ x*P*Ti Bfov o-uvtXdoyrfc twiTO» ircvTiixovTfic lircoxoiroi ht dtafoWv inapxfSn , elC. idm secretarius relrgU ex eoaem codtee : iynodi- eum seeundm eynodi, Hcse eottsiUuerunl cl e^^opi qui in Conitantinopolim Dei §ratia eomfenerunt ex dimM prownciis, etc. (TomAS Conc.^ col, 1749« a), Prima iila verba, Idem eeeretariui relegit ex eodem codice, qus eipuncto Nlcxno canone superfiua sont, ei inantiqua sane versione eomdeoi canonemignorante omiltuntur, desunt etiam apud RusUcum ; aeproinde is baec in suis quoque Graecis codicibus neqoaquam re- perii. Praeterea idem Rusticus in sequentibus aniiqu» versionis lectionem retinens » non babet : SynodiemH secundm synodi. Synodi quidem secundm appellaiio Constaniinopoliianae tributa ad posterlora tempora per- tinet.cumin Graecis canonum codicibos generalia concilia a topicis separari, et post Nicsuam synodum Constaniinopolliana coliocari coepit.

[xxxviii]9. Sed age jam in rem nostram sincenim textum, qui exclusa Nicaeni canonisrepetitioneveram lectioneni praerert, ex aiitiqua versione prodocamus. Constantinus vir devotus secretarius divini constMtorii ex dato codiee ab AetioComtantinopoiiianorumsanctistimm Ecciesimrecitavit : synodicum primi cenciUi suk Necta" rio epjsropo ConstantinopoUtano episeoporum 150. J7<rc consiituerunt episeopi qui in Conslantinopolim Dei gratia eonvenerunt ex diver^ provindis « feeHiutfiiiii etMN;a(tonein religiosiseimi principis Hteodosu^ sub Nectario ConstaniinopoUtano efnuopo. Non reeusari fidem^ naque requias trecentorum deeem et oeio Patrum qui in Ntema bithynim eonvenerunt^ sed maneat illa iropria^ et anathemaUzetur omnis hmreeis , etc. (7om. IV Cone. coi, 1747, d). Ubi uno contextu recitantur ConaiaDtinopolitanae synodi canones doo, sivetres sine dlstinciione ulla canonum aut nomerorum. Ouo autem bic animadvertenda sunt. Primo notandus titulus canonlbus GonstantinopotiUnis praefixus in ipso Gneco Aetii codice : Synodicum primi condtH sub Neciario episeopo^ com reliquis; quae cum nec in textu Graeco codicis canonum, nec io uHi& versloni- bos legantur , collectlonem diversam canonoro indi- cant : idqoe eo magis, quia voces primi condUi alte* rom saltem sob eodem Nectario in eodem canouom ccdice subjectum signiOcani , nimirum vel iiloii aqul 582, ad quod periinere videntur duo canones primo ilii concllio adjecii, vel alliid anni Sdl, cujus Acta In aiiquot mss. Graecorum collectionlbus leguntur (Vid, sup, c. 1 , ft. 40). Secundo cum solus tertlos cation , aut, ut aiii dividunt, secundus de privilegio sedis GonstantiBopoliunas ad rem pertinerei, bic solus recitandos fuerjt, si in Aetii codice a pritno vel etiam secundo caiione fuisset distlnctus. Simul auiem omnes lii canones uno contextu reciuti fuerunt, qota Aetii codex ea canonom ac numerorum distlnctione care- bat, qoaa non solum in ms. Graeco Dionysii, s^d in aliis etiam adbibitis ab aoctoribos versionom Isido- riaoae et Prisc» invenu foii. IJic ergo Aetli oodex Graecua diversos erat ab onmibus auorom indicia ad no8 pervenere. Qood si in ipsa Gbaicedonensi synodo lecti fueroiii diversi generis codices, aiii cum conti- noata numerorom serie, alii sine ejusmodi nomeriSy ct alit etiam aliis auctlores ; inanis proculdubio per- spicitur Jostelii hypotbesis , qoa solom codieem ca- nonoro contlnoam nomerorom seriem eibibeotem ab Ecclciiae Patribos receptum, et In Ghalcedonensi kctum atqiie approbatnm praesomit. Adde qood ex- pressa eanonom approbaiio, qoae ab eadem synodo ediu est canone primo, non ad honc vei illum qui lectus fuit canonum codicem restringitur, sed ad ca- nones Patrom omnium et slngularum antecedentlom modorom extendltor. Regulas^ inqiilt, sandonnii Patrum per tingula nunc usque condUa consUitHas pro^ prium robur obUnere decrevimus.

A 10. Nunc ut ad Sardlcenses canenesreverUmor,. num bi reipsa defuerint in eo codice qul continuata niimerorum scrie in Glialcedonensi Kynodo lecios fuit, sScuti defuere in Graeco codic»* Dlonysii, ci»rto proDuntiari neqoit. Numeri f nim qui in eo concilio aliegaii fuerunt Anliocbenos canones non i>raetergre- diuiitur. Quis autem arArmare queai in eo codice {Ki«t Antiocbenos non fuisse descriptos canones S irdicen- ses, qoi post Aniioclieiiam synodum coiiditi liiere? Immo cum Graecus eodex c:<nonum non lotiis siiniil Initio conditus fueril, sed sensim aoctos, non servato temporom ordine, oii cap. % noUvimos , t osdt*ni ca- iiones salum post Laodicenos aot Goiisiantinopollia» nos io Uodaio Ghalcedonensi codiee no** fois«e adje- ctos nemo affirmare poierit. Slrollitudo Graeci codicis DionyslaDi, qul niimerorom serie distinctos Sardi- censes canones ignorabat, non conviocit. Cum enlin codex Graecus Dioiiysli uno nomero in Autiocbenis canoniboa discrepet a nomeris codicis qoi lectus fult ^ in synodo GbalceMlonensi, Idem eodexabbocaliquan- ^ tulum diversus agnoscitur. Sicut autem code^ ex quo ilte Latine transiulit canones aposioioriim quinqua- ginu imperfectos erat (iidem enim canones jamdiu aute DionysioiD recepti erant multo plnres, uti sta- toimns cap. 1, n. 4), iu minos perfecto caoonora svnodalium exemplo oti potuit, ut ne omnes cuiiices similem numerorum seriem praeferemes canooibua Sardicensibus caruisse dicendi sint.

11. Qood si etiam in ejusmodi codicibus hl canooes praeterrolssi fuissent, nuro deerant etiam in omnibos aliis exemplaribus qu0 ea numerorum cnntinua i^erie carerent? Gerte in qoibusdam saMem codicibus eo* rum frequentissimornm [xxxix] Patrum Graecorum, qul ad Ghaleedouense concillum convenerant, ex Ecclesiis praesertlm lUyricit pro quibus aliqnl Sardi- censes canones constitoti foerant, eos fui>se descri- ptos negari non poiest. Qoid quod Sardicensis syno» dus in illis comprebendiior qoarom regolae canone primo Ghalcedonensi confirmata foeront? Patrom G quidem Sardicensiom lldes laodator in allocutione conciiii Ghalcedonensis ad Mareianom augustum. liU quidemt ait, qui apud Sardieam contra reUqtUas Arii eonvenerunt^ Orienialibus direxerunl sui constituta ju- didi (Tom, IV Cone, coL 1706); qoae constitou paolo ante vocanturifecreduii de fide. Innultur autem de- cretum fidei quod legitur^in fine synodicae Sardicen- sis apod Tbeodoretom, lib. ii llisi. Eccles. cap. 6* lloc qoidem decretom, seu hanc expoaiUoneni fidei addititiam esse, et laudatae liynodleab ussoUm, jam omnes faUntor. At haec additio aiite Ghala^onen^e obiinebat, et cudieibos erat Inserta ex quibos Jam antea, praeter Tlieodoretom, Socrates, libro it, cap. SO, et Sozomenus, lib. iii, cap. H, eamdem fidei exposltionemi a Sardicensi concilio edium ailegarunt. Gerte boc addiUmentum synodic», quo expositio Nicaenae fidei a Sardicensibus Patnbiis condiU pra> fertur, jam coDscriptum erat anno oOi, et Sardicae etiam proposiium fuisse a iionnuUis Patnbus, sed ab H aliis pluribus et a synodo rejectum, colligere llcet ex ^ conciiio Alexandrino anni ejusdem, ubi iila expositio fidei addititia in vulgau inurpreutione ejusdcm sy- nodi tabellm nomine signifiotur. Tabellam igitur^ inquiunt Alexandrini concilii Patres» ^aoiii tioniiii//t jaetanlf quad ex Sardicend synodo de fide consm- ptoiN, ne Ugi quidem seniel aui proferri simifis. ^ihil enim taie synodus defnivit. Quamvis enim eerti homi- nes nonnuUa^ quast qum deeesent Nicmno condUo^ aseribere velleni^ idque aeriier eontenderent^ saneta tamen synedus^ qum Sardiem eonvewtt indigne^ id luUt^ deereioque sandvit ne quid ulterius de fide scriberetur^ ei sese eontentos esse Nicmna fide duUwaveruni^ ut cai mhil deesseif ei qum plena pietatis essei; neque eden^ dam esse aiiam profesdonem fidd^ ne iUa qum Niemm scripta est hnperfecta crederetur; nen ilUs oceado Aa- jusmodi suppetUtaretuTf qui scepe numero voUmi de fide definire ei seribere (Tom* ll Cone. coL 944 e). Simiiiter a S« Eu»6bio Vt rceilensi io aubfcripUoiie

8t

AD OPER/l 9. LEOiNtS MAGNI APPENDIX.

j»

4usdem synodi AlevaiiMfi» exelmm dicitnr to6e//a Adem pontilleis ad Leofieai «ofmtiiin. BAdem igHor

SartHcenm eondlH, ne uUrm Nkanum fidem decretum '*"«—' -J .«— . .^•^:»»:. «-;.^-. *. -*-:-:-.«i: ■ ^

aWflftifrf eajfs/imettif (/Wrf., co«. 949, c). CMin vero hse

tlibelld, sen expositto fldei hoc solo sine di<^pltceret,

nUiiltnii*um si exentpleria hujus addiiamenli propa-

gata fuere, ac exind<^ eam exposithmem a Sardicensi

conditam posteriores credtderint. Palres itaqtie Chal-

cedonenses, qui Sardicenseni synodiim maxime pro-

habant, laodatam synodicam enm hae additltia expo-

siitone fldei iia in aliqno (ynreoeodiee habebant, ul

iltam babuerunt Soerates, Soiomeiios ae Theodore-

im. Ooinam Tero essent ejusmodi codices in quibna

livc Sardtcensis synodiea cum laudato additamemo

letebaittr, dtscimus ex pervetusio insigni oodieet 8

55 capituli Yeronensia majuseulis litteria exarato, m

gtio ejttsdem synodies inierprel:tlionem inveoioiQS.

lff;rc auiem cnm diversa stt a Ter^iooe Epipbanii et

Thfodomo tridncta ae Tripari)t.e inserU, lib. iv, e.

24, proAciscitwr ab atio Grvco aoti4(ttiori exemplo.

ratione, si anetor versionis prisc» ex originali La- tino descripeit canones Sardieenses, ooti idcirco sa- quiiur ees in suo Graeco codtce nno reperiste. Immo com ipsos 000 In fine post Gneeos canones addiderit, sed iiiler Graearum synodorum canones Nicasnis siib- jeeerit. eos boc ordine io Graeco codice oaetum fuisso Yorisimillimom esi. Alias si eis caraisset Grsctiflo exoropiom qoo otebatur, post toterpretatiooem ca* nonum Gr»eoram, quos in eo manuseripto reperit, Sardieenses canones ex Latioo originali in flne adje- cissot, ttt feelt Dionyslos Bxigous, vel io aliom sal« len iocum cbronologi» ^osdem synodi coogroeoicm post Antiocbenos travistulisseL

15. Exstitisse quidem olim Grsca caooooro exera- ptaria, lo qoibos Sai dieenses statim post Niceoos ioeabaotnr, conflrroatur ex ordme emiamm^ qoem Joaiiiies Schola^tieus io soo GrsRro eodiee oactns esu

Eum ex ipso dedimos cap. 2. Gbristophoros Joslel^ io quoalio riirisslma et pr»si;intisstroa documeota ad n lus, qui in Sardicenses caoooes noo bene erat ani« itterdicensem ^ynodum pertineiiti:i exbibebaoiur; baec roatus, in praefaiione ad synagogen canonon ejosdem eniro omnia Latine reddita in eodem codiee Vero- Joannis Sibotasticl afflrmat, eum prtmimi oddidtsse ntonsi coniinetur {Vide iti/ra, parl. ii, e, 9). Inter. Gr«eo eodici cationes Sardicenses (Tom. II IKMj«iA. castera auiem documenta quae boc uno codiee nobis Jw, can, vei, pag, 495). Sed fallitur manifeste. Nara c^nservaia >sti tomo inserentur, aiue meraora* primo idem ioanoestesutur ^e non essefrtmanaqtti

tam synodicam, post tiiulnm Definitiimet apnd Snrdicam^ profertur epistola Osii alqoe Protogenis ad Jttliom poniificem, quae lieet apocrypha liabeaor, cbaeva lamen est sopposititio additflmento synodicx, cujus ratio in bac epistola exponltur. Forte Osius ei Protogenes ex iis fueruni a quibus ea oxpositio fidei synodo Sardicensi proposlla fuii cum hac epistola ; sed ntraque ibidem refeeta, et eatenus inter apocry- pba recensenda. Cnro vero haec epistola alie^etur a Sozomeno, lib. iii, c. 12, una com synodica ejnsque additamento, utraqoe in ipsiusGraHSo eodiee inventa foit. Porro in laudaio ms. Veronensi, post prafidictaro synodicam, sine atio titiilo, sob)ieiuntur eanones Ssr- dicenses eodem ordine ac in vulgato Grasco, ed ex

synagogeii canonom in quibiia sunt Sarflicensos eon< scripserit ; sed alii ante eum eamdem openm aosoe- perant, iique illam in sexaginta titnlos dtgessenotex iisdem decem synodorum caoouibos, ex qoibos ipse 6U9m restrinxit ad litulos quioquagiula,exeeptis solls canoiiibus S. ftasilii, quos ub illis omissos adjoeit. Cttm, inqoit, n<m ipm soH el pomi inier ceelero$ od koe fadendum incUati fuerimut, ted aiioe eompererhmue ea (deeem synodorum statota) m lilaiios lemi^fola dhri^ siastf, nee S, BeuHn canonee emnaliit conjunxieu^ eie. Seeundo nec Joannes, oec iil qui ante eom in hoe opere I iboranint, fnere auctores Graecas collecitonis, sed ex colleciioiie Graeca, cujus 'exemplar pras ocolia habebant, decem synodoram cauones in ea deicri*

diversae origmis GrsRCo exeinplo ignota baoteitus ver- C ptos, iNm sereato ordino d eerie eanonmn^ ad eena

sfone traducti; Inter eos enim canones onus exhibe tur, qui et^i exstet in omnibos exemplaribus origina- lis Lstini cum initio Jamuriui^ in Graeco tamen vulgato nequaquam legitur. Uorum quidem et alio- rum, [xl] quae edemus Sardicf^nsiuro documentorttm interpres Gnecum exemplum habuit, qnod haec om- nia eontineb.li ; haecque fuisse eollecta jamditt anie conciliom Cbaleedonense Socraies, Soxomenus et Theodoretus, qui, ante eamdem synodum scribentes, dno ex iis documentis reiulere, fldem faciunt. Eo autem vetustior baee colleeiio agnosciinr, quo<l tria alia sincera monuroenia Sardicensia praeferat, quae coro allnnde non suppetsnt, sub ipsius Sardicensis tempos aot oon roulto posi coliecta videntur. Si au* tem ex aliquo hojos eollectionis Graeco codiee expo- sitionem fldel Sardicensis, vel etiam Osii ac Proto- genis epistolam allecarunt non rolnus Socrates, So- xomenus ac Theodoretus, qiiam Patres concilil

capiia atque litulos revocarant, illi in sexaginia, Joannes vero in qninqunginta. inier bas voro decem synodos erat etiam Sardieensis, et^ns qoidem cano- nes istrique in synagogeo rodfgere. Foeraoi igitnr Gffaec» colleetione8,quae anteJoannem Scholaslicom, immo et anle alios Joanne aiiteriores, caiiooes Ssr- dicenses euro csteris praeferebani. Ordo quidem ea* fionptm, quem ex deceiii synodis Joanoes praemisit, com Sardiceiises collocel post MicaBnoSy et anie Gan- grenseSyOt inveraione prisca sidtiluerdeprehenditur, non est ordo chronologicus ex quo Sardlcenses posl Aiittochenos canones collocandi faerant; sed solas ordo esse potest qui in Joannis Graeco codiee Inerat. Qu» aniroadversio si conflrmat similem parHer Grae- cuin codicero [ili] prsesto fuisse aoctori inierpreia- tionis Priseae, qui non alia de caiisa bune ordinero sequi poiuit, lueulenitiis evinoetur, nedttmaiiteJoan- nem Schoiasiicum, verum eiiaro jarodiu auto ipsnm

Chalcedonensis, ut sane probabillssimum est, en ])Dtonysum Exiguum, cui Prisca versio prascessit,

igitor Graeeom codieem ab his Patribus adbibiiom, in quo Sardicenses quoqoe canones cum aliis docu- roentis Sardieensibus jarodio ante descripti fuerant. 12. Alia porro argumenta suppetunt, quibos hi cnnones in GriBCis codicibus exsiitisse noscuntur. Auetor versionis priscae, qui Dionysio Exiguo prae- eessit, codfeem Graeeum invenit^ in quo Sardicenses canones post Nicaenos subjecti fuisse videntur. Quod > si eos non e Graeeo interpretains esi, sed Latioum-» originale prastnlii, idcirco facturo e<t, quia Lstlnis^ inierpretibus id uBitatum erat, ubi invenirent origi- • nale Latiiiuro, illud suls collectionibns inserere, et a labore versionis e Grseco abstinere. Sie vetus inter- pres coneilii ChalcedonensiB originaie Latinum epi- stolae )S Leonis ad Flavlanum pro verslone o Gra^co * inseruit actioni secundae: ei similltcr Epipbanios\. Seboiasiieus interpres codicis eneyclli, suae tr&nshi- fioill spposuil originate Latinuro opiaola i56 e)m->

Sardicenses canooes in aliquot Gra>ci8 exemplaribus exstitisse. 8i Graeca vetostiora exemplaria candnum ad nos pervcn-sseot, idi|isum evidentius possemos sia uere. Kx solo autero defectii ejusroodi codieum vetitstiorum negare apud antiquos Grapcos auclorita- lem liorHm canonum, quos certe ab ipsi synodopro Graecis Graece editos vidirous , quoruinque originale exemplar Gnecuro iii colleetionibtis poslerioram Gracoram, quae soln supersttnt, uobis cmiservatiim fait, plenuro audaciae esl. Quud si desuniGiaeea exempla vetusiiora ooncilio Cbalcedonensi, supplent coHostlones, li<ei recenliores, Butjchianorom, qti.ii antiiqniorem Chaleedonensi origiufro liabfnt. Illi eiilm ab Eeclesia separati saecolo quinto nnn recepe* ront ex antiquis cinoDibns uisi illos qui anto corum separationem erant in Gtmco oodice; acpropterea eorufnoolleetionessuot lotidem testimonia ejus ani*- (|ui Graeci codicis qui aote EutTebianam basfosim iQ

55 DE ANTIQ. COLLBCTION. ET GOLUBCTOH. C4N0NUII. PARS PRIHA. 54

Ecdeiia Gniei obtiMlMit avciQritaiefii. Hine in \\% A CAPUT Vll

IhPtOfum S«riic$imum tvLbMcriptianibm «c mmen»

Atatrtdu» ipmmu caialo§iu ex eertiarituM monu* mMitf emitmiui. Num Sardic€um% t^Hodus fuerii

coltoetioatbiis mmi Mint conones Cbalccdonenses. At cnm eslerii imfenianlnr S»rdicen8es, uti Tidere esl apud P. Ecliard (7. U d# Script. ori. Pngdic. 0. 195), el Jolm Lndolphun (Ep. ad Hottingirum. m hnjuc Bibticth. OrimU. p. 325). Sardicenses igitur ca* nooes eranl inGrMoeodiceaniequaoi ilUab Ecdesin . detciicereol.

44. Honrai eerte eanoBu» auctoriutem apud an« tiquJoros Grscoi etiaoi Oriontis ex vctustissimo Of ieniali coocilio domonslrare possnmos. Patres ni* niirum synodi GoasloittioopolilaMS anni 38i . in epistola ad Damasum aliofiaoe Oceidentalos, a Theo- doreto descripla, Kb. t Utst. c. 9, Nic»ni concilii nomine Sardieensem eanopem aliCKarunt his verbis : Db admimctraiione autm tmqularum Ecdetiarum^ cum vMut^ uii nattii^ les obHnuit^ tum tanetorum Pu" trum ht comeiHo Niemtto dedno^ ni videlieet tingularum prmmeiarum ontittiteB una cum finitimit {modo iptit

ila vitum fuerU) eplteouit ad Eeclesiarum eommodum ||errore romifesto, qui apud Hilarium non inventtur; habeaM ordinationet. &t cnnon quinlus Sardicensis, '' a^lii eiiim in Sardicrnsi le;(:itione in apitsiolica ruiicti

1. Sicuti trla vel (|oatuor Sardtcensia docnmen»o,

2ua mox allegaturifcumiis, subscriptiones ailqnol *atruro e&hibeni , ita eiiam cnnones Patmm 8ub« scriptionibus fuisse flrmatos nihil ambigimus. A' qum subscriptiones ipsorum cannnum eram prof»rifl» ei- dderunt; eariim u^^lucoin tionnnlliH maiiosfrioiis, ac exinde iu vulgatis concillonim libris, caimitibus subjictuntur illa Palnim S:irdicensium 1 omina qua post episiolam Sardicensem ad iulium papam snb- script4 apuJ Hilariuni leguntiir. Iii hls v«*n» ipsis subscripiioiiibus iidem mss. et edtti libri Viticeiiiinin Capuaimm, Januarium Benevenunoni.etCalefNidium Neapolitanom apostolirf seiis le.atos pmfenint

ut moiioil P. Hardoinos in hunc locum, et in nota- tione ad ipsum caoonem Sardiceosom. Et P. Cou- stautios, tom. 1 Episiolanim Romaoorum pontiflcum, col. 566, n. c, Nicetni conciiiij inquit, conoiis ^fiiorlo tandtur : fSplscopum convenit maxime quidem ab omnlbos qui soni in provineia episcopis ordinari; ted de /fnfljmff spitcops, ubi ptaeuerit^ convocandit nihil in eo habetur, Sardiceneit vero eanon quintut^ teutecundum Gneeot tcxtut, Quaiido quis debeat a vicinis provincl» epi^copis ordinari, exptieat, Ad quem canonem il nune retpieiunt Orientalett dicendum erH Sardkentet eanonet nen medo in Oecidenie ; ted etin Oriente pro Niccniit fuiue habiiot; adde et in codHce ab hit Patribut adhibito Nieemt fuittetubjectot, Al do bac Nicttnorum et Sardicensiuro coniunctione, obqoam hi proNicxnis babiti fuerunt, plura dicen- tur pan. II, c. i. Nunc satis sil animadvertere hoc tann aniiquum Orientalium testimonium certam ftdem

sunt. Cuni canones Sardicenses in vetustiorihus exem;laribus Latinis conjuncti c<S(>i tcum Nicftnis, ac pro Nicxnis babereiUur, uti probaliiri siimus p«irt. II, c. i, iiOiiSirdicensiuin, sed Nicxnruiu P.itAiMi CHi.ilogus ipsis annexu^ fuit, quemadiitodum iii i>lu- ribus ;(nii<|uissimis codiclbus cosdem canones co|iii- lantibus deprehendimus. Ilinc subsrripilone < Sardi* censium Patrum , quos in ortginali fulsse signatos iionvideliir dubitandum, excideruni. Gum porro hl caiiones Sardiceiises separari coeperunt a Nicasnis,^! in noniiuUis codicibus sine ulla subscriptione de-^ scriptisunt; in aliis retenta tuit sola forinula pr'iiiiie> Bubs< riptionis Nicasnae, quam in puris DionysrmU^ exemplis ac in Justelliano notavimus; lii ahis vci^;> ut subscriptiones Patrum Sardiceisium iisdem cano-' nibus vindicarentur, illae quae in ililarii rngnientis^ appenduntur post it)SlusSard<censissynodi epistolam ad Julium poniiflcem, ex Itac epi^tola iraduciae rue-

facere Sardicenses canones a Grvcis etiain Orienta» C ''4"^ ^^ canones, ac propterea quxdam mss. collo-

libos fuisse recepios , el sois codicibus insertos, eommqoe auctoriuie Oriemis Eoslesias luisse di« reclas ; unde siilim poi.l recilali verbi in Cidem episloli Sttbditor : Ex eujut teait et decitiomt prcs* tcriffte tcitote tum aliae quoque Eecleriae apud not ad» ntittieirari^ tum Uluttrittimarum Ecdetiairum tacerdo' tea delectat, Mihil illusirins et evidentius ad elidendum JustelU commentum desiderari potest. In hoc enim. ooncUio noii conveoerunt Grasci Ulyriciani ad Occi- denuleiri' Ecdeiiam pertinentei, qui hoc numino Satndicenses Gsnofies^recepisse creduntur, sed episcopi tofias Orienlis>v iique ISere omnei qui In synodo prsooedentis aoni 581 ibidem coiverant. Thcodoretus nempe, lib. v Hist. c. 8, post recensitos episcopos

Snodi praBoedentis, hscde pr«senii synodo tradit: tquentt vera ettate cum plbuoob eiirmii ad eamdem uriem veniteent^ ecctemaetiea enim negotia eot rurtut Ulue evocaverant, etc. Orientales ergo episcopi hoe

ctiones Latin.-e, bis subsciiptionibusdescriptis posl canones, eam episiolam sine sub^cripiionibus exhi« beiii. Iropentus autcm librarius cum inter suhscri- ntiunes »>ynodicx non reperisset lcgatornm aposto- licorum nomina . traducens easdem subseriptlonei ad caiiones, tres laudatos eplscopos suburbicarios apostolioB sedis legalos suo arbitrio constiinit. ?e- rum hae ips» subscriptiones, se pntius haec Patrum Sardicensium nomina pauciora sunl quim iidem Pi- ires luere. Hinc de iiuniero istorum Patrum magna vertitur inter eruditos qu^stio. In qua cum nos dili- geiitiori studio ac dociimentorum ex Veronensi co« dice edendorum praesidio .iliquid cortius alTerre poise credamuii, hac de rc laiius lioc locc disserere non ingraturo lectoribos futurum confldimns.

2. Surdicenses Palres tercentos circiter fuisse, et S. Athanasio plures crediderunt. !s enim, iniiio Apo* l.ooi» secundae, tercenlos sibi suffragaios tradit; e|

qnoqiie vetnsto lempore siias EccuKMis prsscripto n dein, post recitaiam epistolam synodl Sardicensis

SardiceDslam canonam admlnistrabant, et ordina- lloiies iicerdolam peragebant, ordinationesque Ne- elari GonstaBtinopoUtani et Flaviani Antiocneni ad lavdolaB synodi normam eananicB factas probarunt. Qui autem canones regendarum Ecclesiarum et ordi<> nailonttm episcopomm regulam Orientalibus prae- stabani, recepii iiliqoc ab ipsis et oiagiia auctoritate babili dici debent, sive lunc Islii] inserii ruerint Grxco codici, sive non ruerint; canonum entin au- ctoritas ex ipsorum oonciliorum auctoritate pendebat, non aotem ob Gnsco codice, quem non publica, sed lirivaia auctorilate conditum vidimus. Ex his autein illiid obiter colli^ere Ucet quam perperam nonnulli Sacdicense coneihum, cujoscanooes pro Graecis Graece oditi, in pleBisslma OrieolaU synodo, eodem quo Ni- esMii leeo et nomine habiii auut, Oocidentale conci» Uiiin falsae, eoqoo liialo inter cscumenjca non refe* rwdiifn contonaant,

duceiitorum et octoginta circiter episcoporum qiii eidein subscripserunt nomina subjicit. At in primo textu nou solius Sardicensis concilii cpiscopos nota- vii, sed uiemoratis tribus conciUis, Alexandrino, ia quo interfueruiit centum episcopi, Romano, in quo scd.runtbpiscopi quinquaginta , nc tandem Sardi- ceiiS', hirc snbjicit: lit veroqua nottri gratia decreta fuerunt tuffragati tuni plutquam trecenti epitcopi ei proirmd»,^uarum triginia sex nomina refert. His autoin vcrbis Athaiiasium noluisse itidicare episropo^ tercenios solius Sardicensis conciiii, sed complecti omues, vel qui in tribus antea nomin;iiis coiiciliis sibi faveruur, vel qui etiam absentes S;irdicensi de- cieio subscripsere, patet ex alio textu rxLiii] ejusdem Apologix, in quo, posi recitatain Saroicensem syno- dicam, cclxxxii eplscoporum nomina retaturos, sic prxioquitur . Hxc Ua tcriptit maudata tacrum Sar^ itcen%c cowiium ad eot aui interette non poterant mf^

8^

AD OPERA S. LEONIS MAGMi APPENDIX.

mtf qut ip$i quMiue tait $u/fragn$ decreta tynodi ap- A Apologia secandayConferenlMCom laodsitU e|tiicopis

probarunt. Eorum autem qui in tynodo $ub$erip$erunt, caterorumque aliorum (noianda hasc yerlMiy quae ab- acntes respicianl) i$ta $unt nomina. Adde qood idem Albanasius in Histor. Arianoruro ad roouachos de episcopis qui ad Sardicense concilium initio conve- nerunty li»c habet : Conveniunt cum ex Oriente^ tum €X OcddenU in Sardiea urbe epiecopi ptu$ mmui eentum ieptuaginta (Tom. 1 AiAor. pag. 552) ; a qui- bus Eusebiani dcincle separati, pseudosynodum Pbi- lippopoliianaro conflaruni. Hi Eii«ebiani Orientales, teste Sabino, apud Socratem (Lt6. ii, c. 16), fuerunt Lixvi, in subscriptionibus autem pseodosynodica Pbilippopolitanae Lxxni tantummodo recensentur; adeo ut catholid, qui Sardic» pro Alhanasio stete- runt, etSardicensero syimdum habuere, soli xciv, aut xcvii, circitenepiseopi fuisse diceiidi sint. Quinam Tcro iii fuerint,*ISl cujus civilatis ac provinciae, con- stituere difQciLijis hacienus fuii. S. Hilarius, in sub

Lxxxix , cum omnia fere istomm nomina nacti simos inter eos episcopos lxxviii qai ab Aihanasio prirao loco separaiim a caeteris designanturf deteximus hos episcopos Lxxyiii Sardicensi synodo interfiiisse ; ac propterea , praemisso Osii nomine^ [xliv] nulla di- stinctione provinciarom simul recensentur ; caeteros ▼ero, qui in provincias distributi ab eo subjiciuntur» illos esse qui absentes Sardicense decretum appro- barunt. Id sane respondet ordini quo in recitato testimonio idem Athanasius scripsit se productunim nomina, primo quidem eorttitt ^ut in eynodo $ub$crip' $erunt , et dein cwterorum aUorumf qui licet intereua non poterant, missa tamen ad eos synodica, ip$i ^o- que $ui$ $uffragm decreta eynodi affprobarunt, Porro ex prima episcoporum serie apud Atbanasium acce- dunt sex alii episcopi, qai nec ex subscriptionibos cpisiolae ad Juliuro , nec ex duobus aliis monumeniis suppetunt. Ili autem si addantur episcopis lxxxix

scriptionibus e|HSiolaD Sardicensis ad Julinm pontifi« ^ quos ex subscriptionibus novimus, fient Sardicenses cem, Lix tantum episcopos uominat, ubi plures omit* episcopi xcv. Aiii porro i

tii, quos interfuisse aliundo liquet. Nomina Patrum Lix quaein vulgatis conciliorum et in mss. coUeclio- nibus subjiciuntur canonibus Sardicensibus cum' Hi- lario conveniunt. Ununi tantum Atexandrum ab Acia^ al. ab Acha de Ceporiema (legendum ab Achaia de Cy- pari$$a), supra illos episcopos ex Hilario editos non* nulli cod ces prseferunt, uti sant.ex gr., Vat. 1542 et Vailic. A 5, ex quo conficiuntur episcopi lx . In ]\is vero non omnes comprehendi satis indicat clau- sula post ullimum episcopuro in iisdein codicibus adjecta : Et cateri $ubscrtp$erunt. Inier nomina au- tem episcoporum gclxxxii quae ab Athanasio profe- rontur, cum et absentes, et praesentes ab eo memo- £itifueriiit, Sardicensium nomina cognoscere non iicile fuit.

5. Novissimevero duo praestantissima monumenta ad Sardicenseconciliumpertinentiacum subscriptio^ Dibus e ms. 55 capituli Veronensis a marchione

Maffeio ediia sunl, qoae hoc tomo cum allis do- G nodi Sardicensis, Yeriiis Pbilippopolitanac, I

cumentis illusirata prodibunt. Primum est epistola apud .Labbeum Joannes Thessalonicensis epii

ipsius synodi Sardicensis ad Ecclesias Mareoti-

cas, cui sola episcoporum nomina xxvi aut xxvii

subscripta leguntur. Alteruro est epistola S. Atha*

nasii ad eiisde.n Ccclesias, quam subsignarunt epi-

seopi Lxi, quorum priores decem et octo sola nomtna

appenderunt; cxteri Tcro ctviiatis et quandoquo

etiam provinci^ nomen addidere. In priori episiola ^ loouitur,

duo episcopi et ab Athanasio iii prima serie, et in subscriptionibus onissi certo fuerunt, nimirum Euphratas Agrippinensis et Gratos Garthaginensis, quos tamen ejusdem synodi Patribus' accensendos aliunde probabimus. Ita in caulogo» quem hic proferimus , describeotur episcopi Sarai- censes xcvii quod cum supputatione paulo ante ex Aihanasio proposita episcoporum circlter xciy anl xcvii probe concordat.

Catalogu$ atphabeUcu$ Patrum Santicenmum t» m^ numentie contextue et con/irmatue,

I. Adoiiu$. Hic tantom roemoratur in S. Alfaanasli caialogo.

H. Aetiu$ a Maeedonia de The$$atomca. Aeiil no- men lanium legitur in Athanasio « ac in synodica ad Mareotidis Ecclesias. In subscriptionibus vero apod S. Hilarium, ac in conclliis ct provincls el ciWtaiis nomina adduntur. N#que obest epistola paeodosy-

" " *■ " In qua

. SGopus memoratur; Joannis enim nomen ex eadem epistola eipungendum probatP.Goustantiiis tom. H Opemm Hilarii, editionisVeronensis col. 058, noU 6. Aetium quidem, et non Joannem , fuisse episcopum Thessa- lonicae, confirmatur etiam ex Sardiceosi canone 20 Dionysii , in quo ipse de Thessalonicensi melropoli

animadvertenda maxime est subscriptio ultima Yittcenttu$ epi$copu$ incolumee vo$ in Domino opto , ditecli$$imi fratret. Ju$$u$ a fratribue mei$ et coepi' $eopi$ $crip$i et $ub$crip$i pro cegteri$, Hinc nihil mi- rum si pauci sint qui subscribunt , cum non omnes per se subscripserint , sed ut Vincentius fnro casteri$ subscriberet omnes roandarint. Hac de caosa S. Athanasios in aliera epistoLi, qua aniecedentem sy- nodicam e Sardica in Mareotidem direxit, Ucet^ inquit, non omnes $cribere epi$copi occurrerunt , a/to- fii^ ab omnibus $cripta iifn/, et pro omnibue $ub$cri' p$erunt. Si autem Vmcentius, qui in fine subscripsit pro aeteri$t idem est ac qui eodem Vincentii nomine perseseantesignatus legiiur, haesubscriptiones erunt XXVI. Si vero sit alius Vincenlius, erunt xxvii. Has autem hujusmodi documentorum subscriptiones con- ferentes cum illis quae episiol» Sardicensi ad Julium siibiiciuntur (idem est de similibus nominibus quae .ex hac episiola canonibus appensa sunt), deprehen- dipius nonnulla quidem episcoporum nomina in lau- datis docomentorum siiibscriptionibus deesse, qtiae leguntur in subscriptidqibus epistol» ad Juiinm; alia vero nomina in iisdem exhiberi quae in ea ad Julium epistola desiderantur; exillisenim docu- mentis supplentur subscriptiones seu episcopi xxx. <2uibus si addantur epfscopi lix subscnpti epistolac ad Julium , Sardicenses. Patres elicimus lxxxix. , 4. floc autem Patram numero invento» Athanasii caialogom episcoporum gclxxxii, descriptum in

III. Alexander Gyparen$i$ Achmee. Ita in epistola Athanasii ad Ecclesias Mareoticas. Forle legendom Cypari%en$t$ ; Gyparissa enim in Achaia inYcnitur. Hic idem est ac iile qui in quibusdam codicibus an- tea memoratis post canones additor, sic : Aiexemier ab Acia^ seu ab Acha de Cepori$ma.

IV. Alexander ab Achma de Montemnie. Ita sub* scripiiones apud Hiiarium. In vulffaiis eonciliorum» de Moremie ; in ms. Val. i34S, de Moromie. Valiicel. A 5, civitatis nomen omittit.

D V. Atexander a The$$alia de Lari$$a. SIc Hdar. el edit. concil. S. Aibanasius duos tantom Alexandros nominat. Unus legilur in subscriplionibos synodicaa ad Mareoies, etunus in subscripiionibus epistolaeS. Atlianasii : nom utrobique idem subscripseril» an duo diversi , ignoratur.

VI. Alypiu$ ab Achaia de Megara in omnibos suh- scriptioniDus recensetur. Solum in synodica dicitur Aty$iu$^ Alypius refertur ab A^nasio, et in canooi- bos interloquitur.

VIL Ama$itiu$ Viminiaeenm per preebyterum JVa- ximum. In subscriptionibas epistolds Alhanasians, el in catalogo item Athanasii.

VHI. Ammofittts. In subscript. ejusdem epislolae.

IX. Anianus de Ca$tutono , vel Ca$totona ab Spa^ liifi. Apud Hilar. et in Concil. Inier subscriptiones epistolae Athanasii perperam scribitur : Ammiaiiiis de Ca$teHo Pannoniw. Aniani nomen esl in catalOflH Atbanasil.

87

DE ANTIQ. GOLLEGTION. ET COLLEGTOR. CANONOy. PARS PRIMA.

88

X. AtatMnm PttUmienm Maceiomm^ corrige VeU A Hilar. io Concil., et in synodica, aec oon in caUiog^ /etuti. In episioln Atbanaftiana, et laudatur in Atba- Atlianasii

naaiicatologo. , . , u- . u

XL A^fimm$. In eadem epistola, ubiprs&ler bunc describuntur etiun doo sequentes.

XU. Af^mm di PetaHone Pannonw. Ibldem, er in Aibanasiano caulogo. •

Xlll. Apriottut. Alter in subscnpt. epiatolae Atba- nasii.

XIT. Ariu» a Pakeiiina. Apod Hilar. in Concil., in

Smodica ad Mareot. atque in Atbanasii caUlogo. ic, in epislola ad solitarioa, Tocat Arinm Petrm in Paiauina,

[ily] XV. Aeeiepiu» a Palwetina de Gata. Apud Hilar. in Concil., epist. Atbanasii , ac in bujus cala« logo.

XVI. Aemine de Arabia, lu in Concil., in synodi- ca» et apuit Aibana&ium. In Hiiario , ac in nonnullis codd., dicitur Aeiuritu. Athanasiiis, in epist. ad so- liUrios, Yocat epitfcopum Petrm in Arabia.

XlVII. AiAonattas Alexandria JE^pti. Apud om- ' ne».

XVUI. Athenodorue ab Achmade Htofea, corrige de PUtiea, Apud Hilarium. In Goncilii!^, mendose, Athe^ nodorui a Dacia de Blaeena. Iste memoratur in sub- scriptionibus synoditae et eplsiol» Atbanasii, nec n^n in hujus caulogo.

XIX. Boisas a MaeedomadeDiocietianopolL Apuil Hilar. et in Gonciliis. S. Atbanasius, in caialogo, et synodicaad Mareot. laiidantbuiicBassum. Meinora- tiir etiam in pseudosynodica Sardicensi, n. 20. Cum Dulla inTeiiiaiur Diocletianopolis Macedonix, sed aliae eiusdcm nominis inveniantnr in aliis provinciis, error messe ^idetur in verbis a Macedonia, sicuti per errorem a Macedoma insertum est ettam sobscriptioni Marceili , qui fuit eptscopus Ancyr» in Galatia. Forte vero Bassus fuit episcopus Diocietianopolis in Thracia.

XX. Calepodiui a Campania. Apnd Hilarium. In

Cohciliis dicilur Neapolitams. Hic Calepndius nomi- Vi Fcrtunattt»

natur in synodica ad Mareot., nec non in AthanasU

catalogo.

. XXl. Calvue a Dacia Ripenei de Caetro Martie, Apud

Hilar. et in Gonciiiis. In sobscriptionibus epistolae

Athanasi» vocaiur Caloes Castromartis.

XXn. Caioes. Alius in eadem epist. Atbanasii. Forte est is qui in catalogo Atbanasiano Gatba ap- pellatur.

XXni. Caslus de Spaniis de Ccesarea Augnsta. Apud Hilar. in Concil., et in epist. atque cauiogo Alha- nasii.

XXIV. Coeras ab Aehaia de Asapofebiis. Apud lli* lar. in Conciliis. In Acbaiaapud Hitroclem cullocaiur Asopotie^ et apud Slrabonem ac Ptolomeum Asopus. Ndoi toc urbs indicatur ? Atfaanasius nominat Socra-^ Um. Niim Cocras pro Soerate scriptum fuit?

XXV. Cydonim Cydonensie Cretm. Subscribit epi- stolsB Aibanasii.

XXXII. Eucarpus Opansxue Ackaim io epistoU Atba^ nasii, acin cjus catalogo. Legendum OpviiitiM ex Opmnte Achai» urbe.

XXXIII. Eucarpus. Alter in eadein epistola.

XXXIV. Euciesu» Chisamcnsue. Ibldem. Gissamoi cst urbs Gretae, ex qua provincia alii episcopi SardU ceiisi interfoerunt.

XXXV. Eugeniue de Hecieal Cyehnie. In eadem Atlianasii epistola. Apud Hilarinm Evagrius a Maee* donia de Heracliatineo; et in Conciliis, de HeraeHa* nopoli. In MacedonU est Heraclea, et apud Hierocleni Heraclea Laoci.

XXXVI. Enjfeitttis, Alter in subscriptionibus Uu- datsB epistolae. Atbanasius in catalogo unum Euge* nium recenset.

XXXVIi. Eulogius. In eademepistoU, et in eodem catalogo.

XXXVIII. Eulerius a Pannoniis. In ConelliU. Apod Hiiarium, Enlaittis.

XXXIX*.- Euterin» a Proeia de Cmndo , vd de Can* dos. Apud Hilar., et Ixlvi] in Condiiis. Locus cor* ruptos. Unus Eulerius in Athanasiano catalogo le^ gitiir.

XL. Eulyehius de Moihona, In Atbannsii epistola. Tgchius ab Asia (If^gtab Achaia) de Methoni»^ in Gonciliis scribitur Thitius ab Aeia de Montonis^ apud irtl.iriui¥i. Hic Eutychius fiiit episcopus Metbonensis in Achaia, et refertur in Aihanasiano catalogo.

XLI. Euiychius ab Aehaia. Alius a pnecedenti re« censetor apud Hilarium, et in Gonciliis. In caulogo autem Alhanasiano duo Euiychii memorantur.

XLII. Florentiusab Spaniis de £menfa. Apud Hilar. ei in Conciiiis. Est in caulogo laodato. Corrnpte in epist. Athanasii scribitur : Floreniiu» Merim Panonies pro Emeriio! SpanitB,

XLIII. Foriunatianus ab liaiia de Aquileia* Apud Hilar. et in Conciliis. In caulogo Ath&nasli dicitnr

XXVI. Diodorus ab Asia de Tenedos. Apod Hilar. D Pharata,

XLiV. Gaudentius ab Aehma (corrige a Daela) da Naisso. Apud Hilar. et in Conciliis. In epistola Aiha- nasii, Gaudentius Kaisitanus. Memoratur In catalogo Athanasinno, et in ipsis canonibus Sardicensibiis.

XLV. Gerontius a Macedonia de Breei. In Conc'I. et apud Hilarium. Solum nomen in tribus aliis docu* mentis refertnr.

XLVI. Helianus de Tyriams. In subscriptionibiis epistols Athanasii, Hojus catalogos hunc eumdem episcopum nomlnat.

XLVII. Hermogenee de Syeetmo^ lofidde Sieyone Achai». Ibidem utrobique.

XLVlli. Himenwus de Hypaia TAetsato. Nomen episcopi venim praebent Hilar. Concil. et catalogus Athana^ii. Urbis nonien exbibent subscriptiones epi* stoiae Athanasli, in quibus perperam pro Uinmaus scriptum est Hypenerts. Male vero in Conciliis etapud Hilarium nomen urbis efferturi i/« Pearaia^ vel de

et m Goncil. Rccensetur in Ath»nasii caialogo. In snbscripttonibusepistolae Aihanasianae perperam vo- eatur Liodorus.

XXVII. Dionyrius ab Aehaia de Etida. Apud Hllar. In GonGil.« etin synodica. Itefertur in Athanasii ci- Ulogo, nc in pseudosynodica Sardicensi, n. 20. Elis metropoli^ i£to|i» est in Acbaia.

XXVIII. Dioseorus de Thraeia. In iisdem docu-

mentis. _ . . . . ^ . «.

XXIX. Domeaus ab Acana Consianitas. Sic corupte In sabacriptionlbus epistola) Atfaanasli. Num hic onus est e duobos Domitianis quos Aihanasianus ca- Ulogos prsefert?

XXX. /^omtitaniis ab SpanHe de Asiurica. Sic in Hilar., el Gonciliis. Solum nomen est in subscriptlo- nibus synodictt-ad Mareot., sicut etiam in Atbaoasil catalogo.

XXX|. EliodoruSf vel Heiiodorus a NieopoU, Apud

XLiX. Januarius a Campania de Benevento. Apiid Ililar. in Goncil. ct in epist. at^ue caulogo Atbanasii.

L. Joannes. In subscriptionibus synodicae.

Ll. Jonas a Macedonlt de Portieopoti. Apud fliUr. et in Concil. Hnbetur eliam in synodica, atque in catilogo Aihanasll.

Lll. Irenms Syconeus. In epist. Athanasii. Alias Irencsttt ab Achma de Seeoro in Gunciliis et apud Hi- larlum , in quo solum male Lerenius. In mss. Vat. 1342, de Scoro^ forte de S^yro Achai». Irenxom re- fei t eiiam catalogus Athanasii.

Lin. JuUanusde Therie Eptapoti. In subscriptioni- bus cptstolaB AthanasianiB. Apud HiUriom, Juiius ab Acacia de Thebe Eptapuleos. In Gonciits , Juiius ab Achaia de Thebesse, Cod. Vat. 1542, de Theepus. Cod. Vallic. A 5, de Teresse. Hic JuHanus, relaius etiam in caulogo Athanasiano, fuit episcopus in Achaia Thebarum, iti Grxco dicta *%nx9invk^y pro-

59

AD OPERA S. LEONIS MAGNI APPENDIX.

60

faerseptem portas, ut distingnaiiir a Theliislhessa- k i«, eujus episcopua Ifoysii» Sardic» pariter inter- fuil.

LIV. Ju/fV}ni» Aliersubscripsii episiolae Aihanasii, iD cujus catalogo duo Juliani recenseniur.

LV. Luciut aThracia de CaynofolL Apud ili^ariQm et in Concii'is. In aliis tribus documeniis solnm hujus nonten describitur. Gonveniunt omnes corrigendum de Hadrianopoli, cum constct Hadrianopolim esse in Thracia, ei Lucium Hadrianopoliianam fuiase in Con- ciJio Sardlcensi, uti testatur Socrales lib. ii, c« 20 et23.

LVL Luciui ab llalia de Verona, Apiid Hilarium , inConclliis, et in episiola Athanasiana. S. Athanasius no» soluin in calaiogo, sed etiam in ApoloKJa prima eum semper LuclUum vocat, quoquidem nomiae tria autiquiora documenu Veronensia appcllani nosiruin sexium episcopum.

LVIL Macedonint a Dardania de Vlpianis, Apud Hilar. cl in Concil. Male in episi. Albanasiana Ly^ ^ pianen$i% pro Vlpianemis» Uecensetur in A'hanasii " catalogo. IJlpi^Da apud Hieroclem in Dardaniae urbes poniiur. r

Ly IIU Jiarcelltti ab Ancyra Galatias. Apud Hila« rium et^ Conciliia, ubi perperam inirusa ostalia provinAia a Macedoma. In subscriptionibus epi^lolaB [xLi^Ml.Aihauasii solum Marcelti noinen legiiur. In caUf^go Albaiiasii memoratur Marcellianut , qui si alius nod esta Marcello Aiicyrano, mendose Marcel^ /iqfkii dicilur.

cLlX. IfffrcNi Seiuen$i$ Saviw. In epist. Atbana- aiana. Apud Hilarium Vero Marcu» ab Atia de Fitchia; io^ Conciliis, ab Atia de Scitia. Corrige a Savia de Sitcia, Marcum recenset Alhanabii catalogua. Idem Athanasius, initio apologi:i; 2, inler provincias tri- giuta sex auaruin epibcoiii sibi sufTragati fuerant Sitciatn rerert. Cuin vero provincia Sitci(e nulla fuerit, Siscia auiem urbs ad Savum locala ad pro« Yinciam Saviam pcrtineat, in Aihanasii apologiam manifestus error irrepsil, qui exinde ortus videiur, G quod in subscriptione ejusdem Marci nomen urbis pro provinciae nomine acceperit.

La. Martyriut Naupactis. In epist. Alhanasii, Apud' Hilarium et in Conciliis, JfarZt^riui ab Achaa de Neapoti; Vallicell. A 5d« Neapot; corrige a Naupa-' cto; Naupacius enim fuii urbs Achaiae.

LXI. Mmyriut. Aller in eadem epist. Atbanasii, gui in catalogo unum Mariyrium reeolil.

LXII. Maximut a Tutda de Luca. Apud Uilar. in Conciliis, et in caialogo Atbauasiano.

LXlil. Maximut timiliter per epiitolat de Gatliit, Sic in subscriptionibus epistolx Aihanasii, sed men- dosae;et cum marchione Maffeio legendum videtor Maximut^ sive Ifaxtiiiiniii Tretirentis epjscoput de Galliift qiiem AtbaDasii bostes exagiiant in pseudo- ^ynodica Sardicenbi. Hunc Athanasius quidem in .prima serie, sed in secunda, ubi ii memoraniur, qui abseuies sibi patrocinati sunt. At istum in hac serie primo loco memorai, et jungit cum Verissimo epi- j\ scopo Lugduoensi, quem Sardicae interfuisse vide- . bimus.

LXIV. ifoifntiM Heraeteet, Inier episcopos Creifle subscripius epistoltt Athanasian». Muliae fucrunt Heiaclea;. Heraclei Creiensis meminerunt STabo et Plolema}U8. In cataloffo Athanasii if ifionmi vocatur.

LXV. Moytiut a Thettalia de Thebit. Apud Hiln- * rium. In Conciliis yero JfoicAtii; in Vat. 4343, Moe- ttut; \n Vallic. A 5, Moyttut. Videiur esse is qui in caialogo Athanasiano MunBut appellatur.

LXVI. Olympiut de Eno Rodope. Subscriplus eji- stolx Aihanasii. Nominatur in canonibus Sardicen- sibus. ^noi vet jEnut nrhs est in Tliracia cx pro- Tincia Rodope. Ex bac autem subscriptione cogno- •citur quam vere suspicalus sil Tillemontios Olym-

aom in canonibus Sardicensibus memoratum esse Um iEni episeopum, quem ab Eusebitois exagita- im Aihaiiasius laudat in Apologia 2.

LAVIl. Othu ab Spanm Cardubenau. h oanibiis documentis.

LXVIII. PatiMdiut a Maeedonia de Dui. Apud Hila- rium, et in Conciliis; mellns in ms. Vallicel., et in epislola Athanasiana, 4e Diu, Dium enim est in Ma- cedoDia. Hunc episcopom Dominai catalogus Atha- nasii.

LXIX. ParegoriutaDardamadeScupit. apnd Hilar. et inConciiiis. Inter sobecripliones episioli^Aiha- nasian» male scribitur CoiptNiii pro &eupinu$» Me- moraior hi synodica, et iu AthaoasU aiialogo.

LX\i ^pJ^^' I «•^«m n«"n«na ^n»»« ^

LXXn Sogiut. 1«"»^«' '" ^*™ «^^«-

LXXIII. Plularchut ab Achaiade Patrat* Apud Hilar. et in Conciliis. Refertur in fyoodict, el in laodoto cstaloffo

LXXIV. Porpkyriut a Maeedania de PhUip^. Sie apud Hilar. et in Coociliia. Memoralor etiam in tri- bus aliis documenlis.

LXXV. Pratextatue ab Spaniit de BardloM. lo Uilar. ei Conciliis. Inter subscriptlooesveni epislolae Albanasian» mendose legitur, Prmtextatut da Nwre^ dono Pami. Nominator quoqoe in Atbanasii catalogo,

LXXVI. Proroitifi ab itaiia 4e Mediolana, Apod Ililar. in Conciliis, et epislola Atbaoasiit necnoo in hujus catalogo.

LXXVIl. iVo(o$f€ttiii a Dada de Serdica. Aimd Hilar. in Conciliis, el caulogo AibaoaBiano.^SolK scriptus est etiam Atbanasii epistol».

[xLviii] LXXVIII. Rettitutut. Subacriptos synodic». Referiur in eodem caialogo.

LXXIX. Sapritiui. Nominalur in Isndato caUlogo»

LXXX. Severut a Caldta Thettaiim» Sobacripsii epistohc Athanasii. Chalcis Euboeae celebris orbs» tcmpore Concilii Sardicensis TheikSaU» atlribola, posica Achat^.

LXXXI. Severut ab Italia de Ravenna. Apod Htlar. ei in Conciliis. Uunm Severom nominat catalosoo Aihanasiauos, el unus quoqoe, syoodicse sobscriptot legiiiir.

LXXXIl. Spvdffifiii. Relatos in solo Alhanaau ca* Ulogo.

LXXXUI. Stmortiii ab Aputia de Canutio. ipod Ililar. et in Coneiliis. In epistola Aihanasii, ubi doa subcriptiones in unam coalnerunl, omisso episeopt nomine, corrupte scribilur Sunotio Apulim pro Co» trtiiio. Hie episeopus in Albanasii cauiogo recen- setur.

LXXXIV. iSyftipAortii de HierapythnitCretm. Sub- scripsit epistol» Atfaanasil, et refertur in bqios caulogo.

LXXXV. Triphan ab Achaia de Marciaree. Apud Ililarium. Vat. 4549, de Macarcent; in Conctliis, da Macarce, al. Marathonentit ; in subscriplionibos epi* stolflp Athanasii, Trupho de Magara. Inler lol ts- rianies corrupias difncile est constituere veram or- bem hnjus Tryphonis, quem Atbanasianus etiara catalogus memorat. Megara magis placerei, iiisi A/y- pttti ab Achma de Megara antea reeensiius fuisset.

LXXXVI. Vttlent a Dacia Ripenti ScytopoHlanMt. Sic in Concitlis. Vat. 1543, de Sciopoiitano ; Vallic. A 5, de Sciapt. Male apud HiUrium, ab Aehaia Ai- pmit de Seio. Hic episeopiis nomiiiatur in syiiodica, et Aihanasii caialogo. Verum nomeu urbis nequil constitui, cum plersque Daciae ftipensis iirbes stnt ignolnp.

LXXXVU. Feniijmui a Gallia de Lugduno. Apud ililar. etin Coociiiis. In epistola Aihanasil, meodose, Broseut Ludonentit Gallies. Ex bis Iribus leslimoniis Verissimus in Sardiceusi concilio inlerfoit; ei nibi- lominns ab Atbanasio in prima caUlogi ierie omit- titur, el initio secundae describilor.

LXXXVIII. ViRcenltiii a Campania de Capua. Apod Hilar. et in Conciliis. Sjrnodicae subscribil pro eee^ terit; comqoe in AthaDasii caulogo onus Vincentius nominetur incertum esse poiest nuro bic qui in liao

61

DE ANTIQ. COLLECTiON. ET GOLLBCTOR. C4N0NUM. PARS PRIMA

Bubscripsit pro caterii idem an diYems sit ab eo A menicom , sed Occidentale fnisse Sardicense conci ani eodem Ytncent'*i nomine eaiudem svnodicam iinm non naoci exisiimant l<:ui ^nSm raio«ni.i* k..:..^

qui eodem Ytncent*i nomine eaiudem synodicam paiiio ame subsignaverat.

L2LXX1X. VHalis a Dacia Ripensi de Aqnii. Apud Hilar. et in Conciliis. Locui ad Aquas in Dacia me- moratur in Antonini Itinerario.

XC. Vitalis Vertarensis Africc Subscriptos epi- atolas Athanasianae. Duo Vitales recensenturin Atha- nasii catalogo, et nnusinter subscriptif^nes synodica;. , XCL Ursatius ab Ilatia de Brtxia, Apud Hilar. in Concil., ei in epistola Athanasii, nec non in hujus eataloKo.

XCII. Zosimus a Macedowa de Lignedo. In Conci- liis. Codex Vallic. A 5, Zosimui a Dacia de Ligme' done, Apud Hilariom Tocatur Dionysius ab Achata de Ltjjrn^^om. Gelasius papa epistolam scripsit ad Lau- reniium de Lignido , qui suberat Thessalonicensl metropolitae. Hicidem Zoslmus in epistola Aihanasii snbscribitur sic : Zosimus Lychnis Sunosio .4pu/t>. His ultimis verbis Sunosio Apulice Stercorii episcopi

** ' it. Urbs autem \ Stephano vo- w..».. ... ^w»...« ...wiw^...» ^.». .»p.c Aulinidoi dicitur, et ponitnrin Epiro nova. Antoninus episcopus Lach» nidius sul>scripsit epistolam episcoporuin'novae Epiri ad Leonem Angustnm.

XCIIl. Zoiimus Oreomargensis, Sobscripsit episto- lam Atbanasii. Corrigc Horreomvrqensis. Horrea Marffi. in Antonini Iiinerario intcr Yiminacium et Sardieam collocantur. Apud Hieroclem in Mysia prima cum Viminacio Orlemarcus ponilur, ubi corri* gMdum Horreomargus,

XCIV. Zosimus, Teriius ignoti loci episcopus sub: scriptus l<^itur in oadem epistola Athanasii. Tres qiiidem Zosimi in Albaciasianocatalogorecenienittr.

XCV. Frxier hos synodo Sardicensi vice Julii Romani pontificis adftierunt ejus legati, qui sic sub- •cripseruntepisloIaiH Albaoasii ad Mareolicas Eccle- Sias : IxLixl Arehidamus^ et Pkiloxenus vreibyleri^ et

^w \M,\.i\\ ATcmaumuh^tk ri\nujxnu9 vrtwyien n iicraiein svnouum irriiam reodere . schismaticooue UodtaconusdeHoma, tncolumesvos op/flmui. Atba-c convenilculo privilegiiim et jiis triboeretur, ouod in

linm non paoci existimant. Etsi cnim faieantiir hifjns concilii indictionem eo concilio factam ut generalis synodns ex nniversis tnm Orientis fum Occiderttis provinciis haberetur, cum lanien Orieniales fere om- nes Sardica recesserint, et aliud conciliabulum coege- riniPhllippopoli,Sardicensia decreia sine hisepisco- pis Orienialibus condita , Occidentalis synodi decrela fuisse ei habenda esse opinnntur. Petrus de Ifarca, qui huic senlenli»; calcnlos adjicit, S. Hilarii ei Epl- phanii tesiimonia obtrodit, quippe qni, ui ait , Conci- lium illud Sardicense voeant concilium Oecidentalinm (Lib, VII Concord. c. 5, num. 5). Hinc etiam ipsi Ro- mani et alii Laiini cpiscnpi quaiuor generalla concilia Untopere inculcantes , NlcaBnum, Constantinopolita- num , Ephesinum , et Ciialcedonensc, nomquam vero Sardicense memoraninl.

yi. Cum vero certum per omnes sit huju» concilfl indictionem fulsse generalis synodi, sicut nihil prae- judicii creai si, omnibns episcopis ad cecunienicam synodtim convocaf is, plures ad ipsum non acceilaiit, ita nihil obest si ex iis qni ad locum synodi convenerunt aliquot se subducanl , si praesertlm perverso et schl- sniatico flne alio se conferant, ut aliafe contra aliaro erigantafque schisma conficianlrll enini qui in indi* cia synodo cum si^mmo pontifice totius Ecclesi» ca- piie vel per se vel per legaios praescnie coeunt, atque decernuni, satis per se loiam Eccleslam et paslonim corpus reprajsentant, ac tanquam oecumenicum con- eiliiim decernunt> jodieant, ac leges et regulas eon- dunt; aliud autem episcoporum corpus, tanquam a synodo loiius Ecclesix legitime congregata et a ca- pite sese separans, non pro leffilima synodo, sed pro eonveniicuto et conciliahulo habendum ost qnodsi dnirabere posset aocioritatl et jurl legltimx synodi , esset in potesiate bominum perUdorum episcopos, si qui essent suarum partium , aliosque sollicitando et subducendo a cxterorum conventu, qoamcumque ge- neralem svnodum irrilam reddere , schismaticoque

nasius autem in caialogo, statim posl Osiom ab His l>ania, presbyreros tanium nominat his verbis : Ju- tius HonuB per Archidamtm et PhHoxenum presbyterot; omittit vero Leone.m diaconum : sed in texiu syno- dicae Sardicensis ad Juliuni papain apud S. Hilarium et duo prcsbyteri. et L«o diaconus synodo prxsentes memoranlur.

Ilaec ex quinque documentis nomina cxcerpsimus. Alia duo In lisdero omissa adjicienda sunt , nimirum Grati Carthaglnensis, et Epbratac Agripptuensis.

XCVI. Graium Carihaginensem episcopum Intcr- fuisse concllio Sardicensi salis aperie coliigitur ex Gracco textu cauonis scptiini, et luulto niagis ex canone qulnto concilii Garibaginensis sub eodem Grato. Ainanaslns quidem hunc Gratuni recen^el in secunda ^rie inter episcopos Africae, qui absentes Sardlcensi:! decreUapprobarunt. At sicuiiJein Aiha

Ecelesia nunquam obiinnlt. lu quidem etsi ab Ephe- sina synodo prima sese separanint quadraginla circi- ter episcopi, el in bis fere omnes Orientis, nibil ta- men ea synodus praejudicii passa est.quominus gene- ralis babfreiur. Idem igitur seniieadnm de Sardl- ceosi , cui Eosebianorum conciliabulam perverso et iniqoo concilio Philippopolim -traductum quidqnam detrahere non potuit.Hinc quidera [LJSardicense me- gnum concHium vocatum fuii a S. Athanasio, apologia secunda ; et synodus ex toto orbe coacta, id est gene- ralis , a Liberio papa apud eiimdein Athanasium , in Historia Arianorum ad monachos, n. 37, ejusque decrcta olim a Romana Ecclesia ei a pluribus Occl- dentahbus, nec non etiam.ut vldimus capite praece- denll , ab Orieniis episcopis synodl Constaniinopoli- lanae anni 582 Nicxnis addiia , ac pro Nicxnis alle-

— ^. .. ,„ „.^„, .,.^... „„.„- gata fuere, quod satis indicat illud conciliiim cBcume-

Dasins verissimuin Luftdiinensem , qni ex ipsis sub- nicnm habitum fulsse aeque ac Nic«num Ouod si scripiionibus Sardicas fuit , el MaximiiiHm Treviren- ^ p^steriori aeiate apnd ipsos Romanos inier auatuor sm in priiua sene omisit, ac in secunda iis Gallis qul *' concilia cecumenica relaium non fuit id eam ob cau- abfuenint or.^enosult . ita etlam de Grato idinsum sam evAnit. sivA miia in n:^»»» »^.L:i:^ cj* .^.

abAienint pr.'eposuIt , ita etiam de Grato idipsum eflicere iK>tuit. Quod si bos ires epi^copos in secunda serie idcirco descripsit, quia in suas provincias ndu- ce4 , itcrum cum episcopis earurndem provmciarum qui non fuerantin conciiio Sardicensia decreta appro- barunt,in utraque serie ab eo colloc.iri poierant, sicnt eadem, ot videtur, de causa Arius Paliestinus in utfaqoe Athanasiani catalogl serie descriptus legitur, in prima qnippe concilio iiiterfuit, in secumla quippe rursum laudaiadecrela cnm aliis episcopis Palaestinis probavit .

XGVU. Enphratas Agrippinensis a concillo Sardi- censi legatos^una cum vincentio Capuano in Orien- tem , una cum eodem ipsi concilio procul dubio inter- fuit. Vide Athanasium , Hist. Arian. ad monachos.

V. Cum plerique ex his episcopis tuni Laiini lum Qtmtl exprovmciieOccidentalibus fuerint, non cecu-

sam evenit, sive quia in Nicaeno concilio Sardicense eidem annexum complectebanlnr, sive potius quia concilia recensentes, quie tamquaui Evangeli.i susei- pienda eranl, ea sola concilia menionnda pularunt qose ut sariam tectam ciislodirenl caiholicam Gdem ! peculiarem aliquam ha?resim condemnarnni. Iia qui- dem Inidaia est Nicana synodus, qu% Arii, Constan- tinopolilana,quae Macedonii, Ephcsina, qua; Neslorii, ei CbaIcedonensis,quaB Euiychis errorcni proscripsil. Sardicensis antem synodus cuin, in Arii reliquias f ese exerens, nullam distinciam IhTreslm prolriverit,veluli Nicaenac appendix habita , dlstincte recensenda non fuit, ut ne tamen idcirco inter oecumenicas babita non fuisse credaliir.

VH.Enimvero Justinianus imperator, licet quatuor generalia concilia muliis in locis celeliiret, S.irdicen- sem nihilominus cecumenicam synodum In edicto fidei

65

AD OPERA S. LEONIS MAGMI APPENIMX.

M

appeiUYit (7. VI CondL coL 595, 6). Ea vero fre-

aueniior quataor generalian) conciliorum commen- aiio posterioribas Gr£ci8,qoi iu codicibas canonum ged^rales aynodos a parlicularibus sea topicis sepa- rare ccaperunt, occasionem praebuisse videtur reccn- aendi Sardicensem iniersynodos topicas, cunianti-

Suiores Grxci canonom codices ipsam staiim post [icaenam collocarent, nl ex Joanne Scholastico aiiie- cedenti capite observavimas. Equidem uii cecume- nica iion soiuro pro Occidenlalibus, sed pro Orienla- libus etiam Ecclesiis sialuit; et sicuii restituiio S. Atbanasii Alexandrini, Marcelli Ancyrani, et Asclepii Gazensis ab eadem synodo decreia , et exsecutioni mandata, ad Orientis Ecclesias speciabat, iia eliam canonesquos quidcm in GonstaniinopoliUna Orien- tali synodo anni 382 Nicaenorum nomiue iaudaios YtdimuSynon minus OccidenUles quam Orientales respiciebant. Hinc in mss. editionis priscse et colle- ciionis Hadrianx suiim post uliimum canonem haec clausuia legislaiivam vim in totum orbem declarans legitur : Omni$ $ynodu$ dml : Univer$a qwB con^ti- tttla $tmt eatholica EccUsia in umver$o orbe di/fu$a autodiet. Et $ubserip$erunt, etc. Hilarii et Eplpbanii te- stimonia, qu» oppoiiit Petrus de Narca, nibil officiunt. Hilarius enim in libro adversus Gonsiantiiim Augu- stum, num. 25, scribens : Damiias quoque et ^ub^tan- tia nomen , quo te et Sardicenei $ynodo et Sirmien$i pittm e$u Occidentalibu$ mentiebari$ ; non de Sardi- ceasi concilio, sed de pseudosardicensi loquitur, sicut

A et de Sirmiensl , qu» non OccidenUlioro, sed Orien- Uliuro conventicula fuerunt ; idque unum signiflcare voloit, Gonstanlium harum pseudosynodonim exem- plo damnans substantiae nomen, piuro se Occidenta* libus praetulisse. S. Epiphanius vero , baeres. 71 , cap. I, alio pariter sensu iiitelligendus esi, qui Marc» opinioni nihil favei. Sardicensem enim synodum Occidentalem, vel Occidentaliam , vucat , ut eam se- cernat ab OrienUli Eiisebianorum conventu; quate- nus illa Sardicac in urbe Occidentis, bic vero Philip- popoli in Orieiile congr^atus fuit. Quid quod S. Epiphanius hoc loco Sardicenseni synodum pro Sir- miensi aut Mediolanensi accepisse videtur uti Tille- rooniios conjicit, not. 40 in Arian. Hist. toro. VI?

Vlll. DubtUnt nonnulli nuro in ipso Occidente sy- nodus Sardicensis oecumenica babiu fuerit. Moven- turea Africanonim resisteniia, qua Sardicensibos canonibusex commonitorio Zosimi in Apiaiiicausa productis sese opposuere. Qui vero haec ingerunt P non solum dubitent oportet num Sardicensis synodus ' fuerit oecumenica, verum eiiam num fuerit generalla lotius Ocddentis ; de quo tamen ambigi nequit, adeo ut illi ipsi qui huic synodo sunt magis iufeiisi, hanc generalem Occideutis synoduro fateantttr. In quo autem versaretur Africanorum contentio , ut nibil exinde conlra canonum Sardicensium auctoritatem elici queat , fuse explicavimus in observaiionibus ad dissertationem 5 QuesnelU» part. i, cap. 6 {coi. 000).

PARS SECUNDA.

De antiquioribui eolteetionibus Latinis, qum vel sunt anteriores Dionyiio Exiguo; vH ex fantibus Dionysio anterioribus ariginemjiue^ni^

GAPUT PRIMUM.

Di primeBva eanonum colleetione apud Latino$^ prm- serHm Romanos^ qum $olo$ NictBno$ canones et Sar^ dieen$es $imuljuneto$ complectebatur,

1 1. Canonesqui olimapud Latinoe, pr<B$erlim Roma» tios, aueteritaiem haouere, soli fuerunt Nica^ni et Sardicen$e$^ Expungitur $ententia qua alii Grasci eanone$ Nicmorum nomine laudati^ aut in Nicana $ynodo confirmati dicuntur.

i, Etsi omnium Graecarum synodorum canones quiinGraecocodice continebaniur olim redditi fuerint Laline duabus antiquis versionibiis Isidorianaetprisca ante Dionysianam pervulgatis,ut capiie sequenti dice- tur, his Umenversionibus privato studiolucubratiset editis, soli Nicaeni canones, et Sardicenses Nicaenis sine ulla distinctionesubjecti,eodemgue Nicaenorum noroine inscripti.apud Latiuos^praeseriiro Roroaiios, publicaro auctoritaicm babuerunt.Solosquidero canonesNicaenos

iquo titulocoroprebendebantur, ut § 3 ostendemus, Sar- licenses) Romanaro Ecclesiam recepisse, diserte tradit Innocentius I, in epistola ad Theopbiluro Aloxandrl- nuro, ubi memoratis canonibus Nicaenis addit: il/it(m enim canonem Romana non admittit Eccle$ia, Et in alia epjstola ad clerum et populum Gonsiantinopolitanum, n. 3 : Quod aulem ad canonum ob$ervationem attinet, 80L1S ilti$ parendum e$$e dfcimu$^ qui Nicmos definili iiml, quo$ soLOs $ectari et agnoecere debet Eccleeia ca- tboliea* Idipsum autem vcrum fuisse in toia Ecclesia Latina vel ex eo cognosciiur, quod nulli aiii Grasca- ruro svnodorum canonesaLatinis scriptoribusallegati invenfuntur ante sextum f»culum nisi Nicaeni, et Ni- caenorum nomineetiaro Sardicenses; impossibile au< tem videlur alios quoque canones fuisse receptos, nec ulluro aliquando a quopiam fuisse laudaturo.

2. Non desuntquiexistimantNicaenorurocanonuro noinine apud Innocentiuro I oranes Graecarum syno- dorum canones intelligi, jpropterea quod omnes in codicibua canonum post Nicaenos descripti a prima

C Nicaenaesyaodiinscriplione/V/cfl?ni&ppelIaripo(aerint, uti S. Gregorius Turoneosis concilii Gangrensis ca- nonem quartum deciroum veluii Nicaenum laudavit. Ego, inquit {Lib, ix, c. 33), acceden$ ad monasUrium canonum Nictpnorum decreta relegif in quibu$ eonline- tur quia $i qucs reliquerit virum^ et torum in quo bene vixerit [lii | $prever\t^ etc. Sed hic peculiaris lapsus auctoris roulto posterioris aevi traduci ncquit ad In- nocentium I, curo praesertim is non aliquetn cojos- piam synodi canonem allegarit. sed generalem pro- posiiionem constliuerit, solos Nica^nos canones a Ro* mana Ecclesia recipi, sololqoe f cciandos et agno- scendos ab Ecclesia catholica. Forte Gregorius Turo- nensis Gangrensem canonem sumpsitex allqua poste- riori coUectione seu abbreviatione canonum, in qua diversorum conciliorum decreu sine proprio inter- medlo tiiulodescripta erant, uti in cod. 5li captluli Veronensis sub hac generali inscriptione initio prae- lixa : Ex concilio Niemo^ vel alii$ concHii$\Vide part.

Ijiv, c. 4, u. 11).

^ 5. Alii aliam rationem ineuntes contendunt, Idcirco aliarum synodorum canones pro Nicaenis habitos et laudaiosab Innocenlio, quia in Nicaena synodo confir- mari fiierunt. Id manifeatum esse aiunt de canonibus trium aniiquiorum synodorom Ancyranae, Neocaesa- riensis, atque Gangrensis, quos in Nicaeno concilio leclos ct coufirmaios, ex interlocutione Osii antiquis- simac colleciioni Gorbeiensi inseria collegit P. Cou- stanlius in praefaiione ad lom. 1 Episiolaruro Roma- norum pontificum, pag. 61 : qui pobtea, de reciutis Innoceniii I te.<timonils loquen.s aubdit, pag. 66: Quid ob$tat quo minu$ Nicmx definiti dicantur canonee^ qui Nicasm lecti confirmalique^ el in synodieie Actis recen$iti $unt? Quid cau$m est eur Niemnos eanones eosque $olo$ seciari non een$eatur i$ qui eo$ $eetatur uno$ quo$ Nicceni Palree $ua ip$orum approbatione fecere $uo$ ? Interlocutionem vero Osii, cui haec Goo- stantii sententia inniiitur, supposititlam nolliusque aucloriuti3 es$e (^itendimus part. i, c. 4, § 1, ubi

ss

DE ANTIQ. COLLECtiON. ET COLLECTOR. CAMONUH. PAR3 PRlllA.

€«

etiam tiiO|reniem synodum nedum Nieaeno^ sed A OcCaTus Tero canon ex solU GallicJiBis ditena ori-

Sardicensi eiiam conciiio posteriorem prot>avimas. Romanam profecto Ecclesiam Ancyranos canones non recepisse, vel ex eo manireslum est, quod non« nnlla suae disclplins contraria contineant. Neque vero haec aoctore Osio reforroata et OccidenUli disciplin» aocommodata prapferaniur. Etenim non omnes cano- nes qoi Occidenuli adversantur disciplinae inveninn- tur correcti; ii tero qui fuerunt emendaii ejusmodi sunt in solis collectionibus Corbeiensi etQuesnelliana, hoc lomo impressa, quae fuerunt, ut yidebimus, Gal* licanae, non autem Romanae; in aliis yero coilectio- nibus italicis, qus Romanis usui esse poiuerunt, sine ulla emendatione reperiuntur. Adde quod bae emen- dationesnon fuerunt induciae in Graecum textum, qui in banc senteniiam lectus fuisset in conciiio Nicaeno, sed in versionem antiquam Isidorianam, uii vocant, quae in memoratis collectionibus Quesnelliana ct Gor-

Sinis collectionibus prodiit; quB tamen sque ac [ispanica et Isidoriana exempia duos illos canones in (Irgellensi oodice invenlos ignorant. Com porro obi agatur de concitiis GaUias, uti e<t Regense, cot- lectiones Gailicanae collectioni Uispanicae et Isidoria- ns praeferendae sint, si iltarom aoctoriute ocuvus canon ab eo concilio abjudicari nequit, multo certius ab eo abiegandt sunt illi dno addititii canones, qnos omnia, tum Gailicana, tum Hispanica etiam aucUora (uno Urgellensi excepto) et Isidoriana exemplaria praetereunt.

5. Canones vero GonstaniinopoliUni ante Gbalce- donense Latinis foere ignoti; et adbuc post boc con- cilium, etsi in coUectiones Laiinas traducti, non ta- roen statim fuerunt recepti; adeo utS. Gregorius siio quoque tempore scripserit in epist. 54 libri 7 : Ao- mana Eedeiia eo$dm canonn ve/ aetla gytiodi iilhu

ieiensi recepU est. Cum veroalia anliquiora et (ConsUutinopoUUnae)AaclmaMnoiiM6el, neeaccirin/; poriora ejusdem iniejrpreuiionisexeinplariaejusmodi g tti hoc autenieamdem eyncdum aecefnty qnod eei per

emendationibus careant, palam fit has emendatioiies posteriori tempore inducus Osio tribui nou posse. Nisi ergo aUis documentis, quae nondum producu sunt, nec, ut credimus, umquam proferentur, deroon- stretur aliquem vei Ancyranum, vel Neoc«sariensem, vel Ganffrensem canonem a summis pontificibus, aliisqne Latinis Pauibus fuisse allegatum ante sxcu- loro sextnm hos canones Nicaenorom nomine ab In- nocentio 1 fuisse comprehensos, et apud Latinos auetoriutem obtinuisse persuaderi non poterit,

i % Nee Antioehem, nec Cori^lantinopolUani canonee 'a Romana Ecclema oiim reeepti, ContiaHtinopoiitana iifnodut eiui^ue tymlfolum pott Chalcedonense rsn- eilium a Latmii ceiebrata; nee tamen eadem tynodut halfita fuit ut ceewnenica, niti atiquanto post, nec canones ejus reeepti usque ad S. Gregorium Ma- amim, ted totum tymbotum ejut reeepium, Ante Chalcedonente hwc e^nodut ab iptit Grmcis non fuii

eam contra Macedonium definiium^ nimlrum Coiisun- tinopoliunum symbolum. Hic autem cnm nonnulis ac inter caeteros Quesn^lus« not. 4 in epist. 106, pro- pugnent, ConsUntinopoliUnam synodum temper mier primariat et meumemcat fuitte enumeraiam etiam a pontiheibut Romamtt aiiqua addere oportet, qoibos tou oaec res exploratior fiet. Certe Romana synodus anni 585, sub Felice III, in epistola ad ortbodoxoi Consuntinopoli et in Bithynia consistentes» oscume- nicas synodos recensens, tres Untum Nicaenam Ephe- sinam, et Cbaicedonensem roemoravit ; de Consunti- nopoliuna vero ne vorbom qoidem. Et ut charitat vestra^ inquit, pottit agnoteere^ venerandat eynodot Nicesnam^ et Ephesinam priorem^ aique Chatetdonen^ um contra Nettorium et Eutychetem impOttimum not tenere, eic. Vide tom. V Concii. Venetae editionl» col. 248. Quesnellus ioco laudato opponit Gclasii decrc- tum de Ubris recipiendis vel non recipiendis, et Gre- gorii epistolain 34, nunc S5 libri i, in qoibus eadem

recen»ta inter condtia (Bcumenica. Siricii ae C(B; C synodus cum alUs'tribus oecumenicis arauali honore

iesitm uerba nro GriECorum eananum umu nnud Lan. eeusetur, At gcnuinum decretum Gelasii CODSUnll

lettini verba pro Gracorum canonum utu apud Laii not objecta explieaniur* Eorum utut apud eotdem inductut tacuio vi. «

4. Mnlto autem minos comprehensi et a Latinis eoepU dici queunt Antiocbeni canones aique Con* suniinopolitani. Etenim Antiochenos canones S. Joanni Chrysostomo a suis hoslibus oppositos Inno- eenUus I rejecit, [liii] ac repudiandos contendit in laudaia epistola ad clerum et populiim ConsUntino- poUunum. Quod si unus canon Antiocbenus legitur in ^nodo Regensi anni439 {Tom. WConcH. coL 537), ex Hisptnico codice Urgellensis Ecclesiae adjectus a Stepbano Balozio, huncposteriori additamcnio intru- sum fuisse nihil ambigendum est. Priroo enim in eo codice ille Antiocbenus canon cum alio ignoto, tesie eodem Baluzio, suffectus est in iocum oclavi canoni^,

2iii licet proprius sit ejus synodi, ut ex aiits mss. lallicanis liquot, ibi tamen omiliitur. Secundo hoc

nopoliuna synodo caret, sicut eiiam expers est illis verbis, $i si qua tunt conciiia, etc, uii ex antiquiori- bus ac piuribus quoque mss. exemplaribus prolMturi sumus, c. Jl, §0, ac propterea hoc ipsum decretum contrariam* senlentiam potius statuit, nimirum eam synodum nondum Gelasii aevo inter oscuroenicas a Romana Ecclesia fuisse recepum, neque nuoad sym- bolum iidei, de quo uno in vulnto Gelasiani decrrtl addiuroento sermo esi. Quod si S. Gregorius in epi- stola memorau eamdem synodum inur oscumenlcas refert, cum eo Untum nomine referat, quia in ea Eu" nomii et Macedonii trror convindtur^ unam deflnitlo- nem lidei respicit, non vero canones, quos epist. 54 lib. VII, a Romana Ecclesia hactenut nnn receptos tradidit. Quod porro eidem concilio ob deQiiitionem et syinboluin fidei oecumenici locum tribuii, quein Gelasii sevo [liv] non obtinebat, id post Gelasii «-

addlUmenium ab eadem synodo alienum mulio cla- D taicm inductum cvincitur. Olim qnidem Constantino

riunpatebtt, si considerentur codices qui ipsam syii- oduro continent. Ipsam exbibent codices collectio- nis Hispanicx, ex qua in Isidorianam transivit, ac plura diversarum collectlonum Gallicanarum exem- plaria. Godices collectinnis Uispanicte alii aliis au- ctiores sunt, nt explicabimus part. iii, c. 4. Urgel- lense exeinplum ad Hispanicam auctiorem coliectio- nem pertinet, qualem invenimus in ms. cardinalis * Passionei, et in alio Vat. Palat. o75.0bservaiis autem diversis mss. libris colleciionis Hlspanica tum auctio- ribos» tum brevioribus, nec non Isidorianis, qui ex brevioribus Hispanicis exem^<is proflciscuntur, per- speximus hos cmnes in Regensi concilio praeferre tantum canones septto, oniisso octavo, qui veluti elausula non necessaria primo colleciionis Hiftpanic» aoctori videri potuit, ei omissis etiam Antiocheno aliooue canone ignoto, qui cum in solo ins. Urgei« leod leganiur, saiis ex boc addititii dignoscuntur.

poliunum symbolum una cum tomo, quo Orienuies anno378 vel 379 in Anilochena synodo Romani con- ciiii deflnitioni adversos Macedouianos editx subscri- pserant, ad Damasum missum fuii anno 58S, ui li- quet ex synodica alterius ConsiantinopoliUni concilil hoc anno celebrati ad eumdem poniiflcem ac cxuros Romanae synodi Pairesdirecu, qu» apud Tlieod re- tum legiiur lib. v, c. 9. Eisi vero tum illud symbo- lum, lum lomus Anlioclienas synodi cum Romana antecedenii deflniiione concordes inventi, ab Occi- denialibus fuerint approbati, non umen idcirco pro QBcumenico habiium dicendum est Gonsuntiiiopoli- Unum concilium anni 584 , in quo ipsum symbolum condiium fuit ; sicut nec Antiocnenum, quod tomum emisit. Neque refert quod eadem synodus Consunti- nopoliuna mcumenica vocetur in taudatis synodicia litteris, H«c enim, quam S. Leo epist. iOn, c. 5 , paucortim epiiseopornm conscrtplione»! appellat , non

67

AD 0PER4 S. LEOMIS II4GNI APPRND1X.

68

alio ser.sa aeumenka vocari potuli, niii eo quo eoii' A disiincum synodum (Bcumenicam rerereadam paiaTit

cilium ex teia Alriea congregaiuni pltnarium seu uid- vetide appellare Augustiiio caterisque Arricanis so- lemoe fuit, ut sciie animadTertit P. Gouatantius in epistolam 45 inier iilaa Damasi not. 6, col. 566. So- lum eiim idera GonsianlinopoUtanum symliolum in Ckalcedoaeaai fnerit inaertum, aommiaque laudibus oomproltttnm, Romana Ecciesin, dom uli vere oecu- nenieam reeepit conciltum Ghalcedonense , idem aymbolum quaai ejaa portionem actia insertam pari- ter reeepiu

6. Qttid qood aatis probabile nobts 'est, hoc Gon- aianiinopoliianuni concilium apud ipsos Grseco» in ^BOdoGbaloedonensi oelebrari coepisse, cum adver- aus Eutycbianam baereaim, ei pro pRcrogativa Gon- ataolinopolilana sedia multum conferret. Solius enim Nicaeni, nuapiam vero Gonstantinopolitani concilii meniio ante Ghalcedonense occurrit sive iii Ephesina i^nodo, sive apud alios Graecos Patres. Immo in con

Gonstantinopolitanam, cujus i^yinboluro ox soloCbai- cedonensi concilio vim jj^eneiaii^ deciei* obi'>auerat. Ai curo posiea composiiis lurb s qu» Acacii causa Yuerant c&cital», Orientales episcopi ad uiiitaleoi redeoiiies, professiones fidei edideriut» in quibos svnodus Gonslantinopolitana ob damiiatum errorem Hacedonii cuin aliis tribus Qecum<^nici8 synodia dislin* cte rec(>nsebatur, tum Romani quoque poiiliiices eam- dem synodum disiincie commeuiorare coeperunt imer «ecumenicas, et exinde Vigiiius, Pelagius el S. Gfe- fforius quatuor oecumenica conciiia laudare, «i inier hopc Gonsiantinopolitanum ob definitioiicm ae syin- boluni fidei.

8. Quod porro de boc symbolo dictum esi, trana- ferri non debei ad ejusdem synodi c^inones, qa^^s nonduiii recepios idem S. Gregorius testatar. Ncipie pro eorumdein canonum receptione quidquam probat

quoil a Baluzio producilur in additionibus ad librom v ciiio geoerali Epbesi babito ita Nicaenum symbolum ^ Concordias Petri d*i Marca, c. il, n. 14. Macetonii ' ' a Patribua, ut nullam aliain fidem pro- ^ niniirum et Eunomii nomi

laudatum fuU

ferri voluerinl. Suu^i saneia synodus alterani fidem uemini licere fnroferret aut eoneeribere^ mit componere proBter dejimtam asancti» Patribus.qui in Nicaa cum eancto Stnritu congreaaii fuerunt ( Tom, ili Cone. eol, 42i9 ). Et actione priroa solum Nicaenum symbolom, aon aulero Gonatantinopolitanum reciuitnm fuit; so- ium vero in Gbalcedoneasi ulrutnqne iusertum legi- lur, Ephesins igilur synodi tempore non iia erat ce- lebre conetlium Gonsunlinepolitanum , nti postea in Ghalcedonensi aecidil; nec Inler generalia videtur reiatum : alias soiam Nicaenum symbolum expresso decreto non fuiasel approbaium rejeciis caeteris, qnoe- cumque praeter Nicaenum profcrrenlur. Adde quod in paeadosynodo EpUesina Eulycbis professio legitur , in qua retaie ad Nicaenum concilium generale primum iliud Ephesi habitum secundum concilium Kcnerale appellatur. Sicut tradiderunt, inquil, nobi$ fidem san- eti Patree in Nicma eonoenientes^ quam *Btf ^Bvseru ev

nomina , qux ab ipso S. Gre- gorio in coininendanda synodo Constantiiiopoiilana comnlkeroorantui-, non referuniur, iiiquit, ex sythbolo, sed ex canonibus» ac propterca si corum liaereticoruro nomina Roiuani hauserunt ex caaonibus, htw non minus quain symboluni ipsts cognitos et probalos colli^ere licel. At haereticoriim caulogo, qui cano- nibiisGonsianlinopoIilaois itiserilur, Romauos pon- liflces nihil au. lorilali tribuisse, ex eodem Giegorio manifesium est. Eudoxium enim el Cndoxiaiios, lieel in iisdem canooibus reprohnlos, se ignorare scripsii episu 5i, ad Euloaium, iib. vii, quia n>liil de illis invenit neque apud Phiiaslrium, nequeapud Augu- siiiium , neque apud alios Patres ; eaaooes vero GousUulinopolitanae synodi ejas(|iie gesia Romana sedes nondum receperat ; quibus idetreo non lldens, ab Gulogio peliit ut >i quis apud Grmeos pro^wum Patrum de eo f Eudoxio) Mrmonem (ecit , per iiCieras si)2:nificaret. Gum vero i« reacribens, saneconMi Ba-

T» ^t^ipa. (Twodu, Ephet^ in secunda synodo sancU Q silii, Gregorii et Epipbanii adveraus earo lesiiinonla

Patrei rotaraverunt [Tom. iV Conc. coi. 923). Gon sunliaopoliUnam igitar syaodom pro generaii se- cunda non habnii. Ipsi quidem haerelico in Ghalcedo- aensi vitio daium fuit, quod Gonsuntinopolilanum ajunbolum el synodum non reciperei ( Ibid, col, 2i2, 0i4); nunquam lamen in eo repreheiians, quod se- cundnm locum inter generales synodos Ephesinae iri- buerit ; nec si GonsuntinopoliUua lunc a Graecis ba- biu universim fuisset inter cecumenicas, Eutychiani ei sese opponere ausi fuisseni. Ne vero Euiychi»:io- Yum propnum credatur, Gonsiantinopolitaiuiin conci- lium inter generalia haudqiiaquam referre, audialur Eusebius Dorylaeensis Eutycbis acciisaior, qui in GonslaiilinopoiiUna synodo anni 448 ailveisus eum- dem haereiicum congregau , solius Nicaeni et Ephe- sini concilii loeniionem faciens, affirmavit, se perma- neutem in fide sanctorum Patrum 5iR m Nica;a con- gregatorum et omnibus, quce tn Ephuinorum a-sancia

produxissei, sanaus pontifex hororo notiisimorum Patruui aocioriuu sibi saiisUclum foiase respondit epist. 30, lib. viii, Macedonium aulem ei Eoaomium baercticos Roinani ex Aiigustioo, ac prmsenim ex confessione fiJei a Damaso ad Paulinuro missa cognoverant; et exinde, non autem ex eanooibus Gonsiantinoporitanis eorum nomina suis eptsioUs in- aeruere. Rx» laudaia porro Gregorii epislola 34, libri VII, iliud praelerea liquet, exstitisse quidem boc temMore ap:id Romanos exemplaria canooum Goo- STaniinnporuinoriim, quos saue ille legerai, cum scripsit: Ei canones qiiidem Constanlinopoiitani cm- ciUi Eudoxianos dnmnant; al Komauam Ecclesiam nihil auctoritaiis iisdem Iribuis&e ; quo sensu subdi- dit : Romana autem Ecclesia eosdeni canones tielaesta synodi illius hactenus non habet, nec accepit. £rant nimirum noti ex colleciioaibus et versionibusLatinis, quarum plura cxemphria eraiil vnlgaU ; at lue col-

et magnasgnodo acta iunt ( Ibid,, eol, 931 ). Simili^ -^ lectiones alque versiones non craul codex publi<

ter Patres ejusdem synodi Gonstantinopolitanae annt 448, acl. %t generalea syiiodos laiiclaiuri, solas Nicx*- nam et Ephesinam memorarunl llbid., col, 935, e, 906 et 967, a, c, d, etc), Quae inaicio sunl Gonstan- tinopoliUnum concilium aniii 3Si, eUi maxiine con- Irai Eutycliem pugnarel, aequalis auctoriiatis habitum non fuisse, nec inter generaiia ad hoc ustiue tempus fuisse recensilum. Ex bis ergo boc concilium solum posl Ghalcedonense apud ipsos Graecos ce<ebrari ac luter generalia coapisse referri non esl improbabile. [lv] 7. Quod $>i id veruro esi de Graeci^, nibd mi- rum si Latiai idem condlium GonsUnlinopoliUnom adbuc post Ghalcedonense oecumenicis non aecen- soerint, nec ejus symboluro probariut uti symbolom concilii oecuineoici, nist quatenus in generali coiteilio Clialcetlonensi lecuim ei approbal'» fuil. Hinc qni- deui Gelasio lu decreto de iibris saiis fuil Ghaleedo- o;:use euncilium iniergeueraJa referre, neqoe al

eaedeinque privato siudio digestae et ediiae, nuUam Romanae Ecclesiae approbaiionem receperant.

9. Neijue vero ad asti uenduni apud aoiiquam Ee- clesiatn Laiinam codicem publicuin usuque recepliim, qui plurium synodorum canqnes contirierely quid- quam confemnt quxdam Siricii ad Coeleslini tesli- moitia, ubi tradunt nemini licere canones if^norare. Etenim Siricii verba, qux oblruduntur ex epi^tola ad Himerium ; Canonum venerabilium statula nemint sacerdotum ignorare sii tiberum^ aeqoum seusum h- rnnt, si inteliigantur de solis canoaibus NicasDis Sardicenses comprehendentibus, quos quidem solos Romanam Ecclesiam receptsse innocentius i diser- tissime tradidit. CQelestinus vero dum in epistola ad epi$copos Apnliae ei Siciliae scripsil : NulU sacerdotum euos licei canones ignorare , nec quidquam (acere quod pos9it Patrum regutis obviare, caitonism uomioe att« qpmiiio laiias cooipreliendil eliatn decreu poniificw^

DE ANTIQ. GOLLECTION. ET GOLLECTOR. CANONOH. PARS U.

70

quae jNr«t6r Nicaenos et Sardicensei canones mm" A inducti sunt ex verBione canonom coucilii Chalccdb- »1.«.» ..int/.r;iot.» ^K.:«^u.«* M^«»- «^«..«. f. «.1 nensJs, ciijus primus canon statuU : ««^«/oi «iiiic/orttm

Palrum per singula nunc usque eoncitia constimai proprium robur obtinere decrevimu$; vel eiiam ei in- le^ris ejusdcm synodi gesiis codem sexto sx« ulo Laiiniuie donaiis , in qiiibus Aiiliocheni canones praeter Nicasnos ex Graeco canonum codice alleg^ai inveniunlur.

[lvii] I 5. De conjunetione canonum Nietmorum et Saraieen$iu»n^ qua /rt pottremi iiue proprio Sardi-' eentium uomine Nicasnis iubjectl^ pro Nicanii habe- bantur. DiveriOi originii eoUeciionei Latina hanc eoTumdem canonum conjunctionem atque appiUatio* nem apud Lalinoi pervulgatam probant. Hinc omnii doli ac fraudii expertei cognoicunlur Romani panti» fiess^ qui Sardicemes canonei Niemuorum fiomine attegarunt, Sim^ii canonum utriuique itpiodi imio fuiae videtuf in aliquo priico Grmcorum codiee,

ii. Sardicenses canoncs, qui in Latinorum usum

aucioriiatem obiinebant. Neque novum [lvi] eat , caDonuiii appellatione non solum canones con- ciliorum, scd episiolas eiiam pontificum Romanorum compreliendi. Joannes II in episiola ad Caesarinm Arelaieusem scribens : Qnte vero de hit canones pra- dpiumt , iubier adjecimui ; solia utique canonei no- rolnut, et nibilominus in subjeciis lesiimouiis non aoios coDciliorum canones, verum etiam capiiulum subJit ox episiola Siricii ad Himerium, quain cano- Buni vocabulo compreheosam agnoscimns. Seil quid ex Joanne i\ probaiionem quaeriuius, ti idem Coaie- aiinus in ipsa epiatola, qiue objicitur, decretali:i puin- tificum nomlne canonum se potis&imum respcxisse iDanifestet! Poatquam enim praecepit: NuUi iacer- dotum Muoi liceat eanonet ignorare^ raliouem slaiim subdit, quae ad deerfialia expresse refertur. Quw tnim^ Inquit, a nobii res digne iervabittir^ st decrkta- Limi norma coHititutorum pro aiiquoruin tibito,,, frangatur ? fit posi noiinuila ignorationem persirin

goM addii : Ita nUul quee frequentiui iunt decreta " Laiine e<lili, a Latina ac prapseriim Roiuana Ccclesia

profieiunt^ ut hoc^ quaei nunqmm db bac parte ( id est a Roinaoa sede) icriptum fneritt ignoretur^ Ei iierum aliquattto po»t : Qui juais vostri , id at GAMOXCM pubernacuia euitodimut; ubi jui noitruu, Seu ponuGcium, canone$ vocai ; ac proinde mox explicans qumam sint hi caiiooes, inouei ne quii itueum ad ordinem clmcatui admittai^ ei iinat fieri, muie,», eibi camai generet, quibui reui comstitutis McasTAuaus fiat. Nemo igiiur ex Siricio vel Cw- Jesiino, cum caiionum ignoramiain reprobant, pu- blicuw codicem canouum cogilei, qui alios cauoncs praeter Nicrenos et Sardicenses in Latina ac praesertiin Romana Ecdesia eo iempore receptoa ct approbatos contioeret.

iO. Alii quldem canooei GraBcarum syoodoruni, lamuisi Laimia tradiii esseoi versionibiis, aniiqua Isidoriana et Prisca, serius iamen ab iisdem allegari Cttperuni, nlmirum saiculo vi. Proferunt nonnulli

recepti fuerunl, Nicaenorum nomine oliin fuisse cum- prcbcnsos mtilta lesiimonia convincunt. Ilinc quidem in aliquoi Roinnnoriim pontiOcuni documeniis noii- oulli canones inculcanlur uli Nicsni, qui lamen noo 10 Nic^nis, sed in Sardicensibus reperinniur. Cele- bres ^uiii duo canones Sardicenses iu Zosirai Com- roonitorio Nicaenx synodo tributi his verbis : V^ba eanonum in pteniorem firniitatem huic commonitorio inseruimun» lia enim dixerunt fratree in concilio iVj- ca?no, cum de episcoporum appeUatione deurnerent, Placuit autein ut si epitcopui aeeuiatus faerit, eic. n^om, II Conc, col, i255, c). uii in can. 7 Sariliccns'. £t postea : De appeUatione autem ciericorum^ id eu minorii loci^ eet ipsiui sgnodi certa respomio; de qua .r^, quid acluri sitit credidimus interen ium, quod taii* ter dictum est : Osius episcopus dixit : Quod me adhue movei, etc. {Ib.. coi. i256, c), ut in Sardicensi ci none 17. Similiier S. Leo episl. 44, c. 3: Quam

eyiiodum ae&iain sub SyramacbOy in qua idein pon- G ouleni pou appelUitionem in^positam (a f laviano) hoe

tifex ita loquens inducitur : Unde et in canonibui \n Cangrenii Ecctewt apoitolica auctoritate conditit... oeHptum habetur; etduos caoones septimum et octa- Tam ejiisdem synodi recitat ex veraione Dionysii. Miruni vero maxime accidit, dociistiimos homines noii dciexisse eain sextam synodum sub Symmacho supposiiiiiam esse, et ab isidoro Mercaiore nono saeculo cooGctam , ex qua propierea nihii in rcra prdeaentem aucioriuiijs elici poiesi. Vide qufle hac de re diascrlmus pari. iii, c. 6, n. 7. Conlirmatur etiam ex eo faisitas quod ii canones aposiolica aucioriiaie uon solum recepli , sed etiain condiii dicaniur, cum \sk Gangrensi synodo oemo resedissei qui apusiolioa Jiuciuriiaie fungereiur. Quod si in nonnullis poste- rioris aevi codicibus inier Gangreiises Patres inseritur Osius, qui Romauae sedis legatiooe poiiius crediiur, id errori tribueodum ostendimua part. i, c. 4, § i. Eisi vero Isidorus lianc erroneam addiiiooem in con

neceitarie postuietur, canonum Nicasm habUorum de* ereta tettantur^ qua a totiui mundi iunt iacerdotibui eonttituta^ qumque iubter annexa tunt. Respicii cano- iies Sardicenses de appellaiionibus, uii pluribus bb- servavimus iti admoniiione prasmissa episiola 43, 0. 8. Neque alia ratione, dum Galla Plaeidia episi« 56 inter Leooinas ad Imperaiorem Ibeodosium de f^e* gatis Romanl pontiGcis ad concilium directia scribit : Qui iecundum definitionei Nicani conciiii eomueti iunt ; indicare videiur canonem septimum Sardicen« seiii, ubi de legalis pont ficis sigilur, qui ejus aucto- riiaie in conciliis uiantur. Anie bos vero ianiiuam Nicaenl lauilati tiieruni canones Sardicenses in rano- nibus synodi Romanorura ad GalJos, quos alii Inno- ceniio 1, alii veio cum P. Couslaniio Siricio pontiAci iribuunt. Ibi ciiim haec leguniur c. 5, ii. i5 : Nicas» num conciUum (iege in Nicmno coneiHo) divino Spiritu annuente, dum fidei confestio fuiaet jure firmata.

fingeudia laudatis verbis respicere poiuit, nihil tamen ^ etiam apostolicoi traditionei episcopi in unwncongre- pouderis ad uauu Graecorum canoniim apud Laiinos '^ jfnCt od <

Iniiio sexti SKCuii astruendora ex boc ficUtio concllio deduci polest. Anti<j|ttiu8 vero et eTidens tesiimonium, qiiod nobis occurrit , de eorumdem eanonum osu opud Latirioa ost illud synodi Epauiiensis anni 5i7 cuofi canone 3i pcBoiteoiiam homicidia decernendam suivity i|iMm Attcariiom' eanonei docreverunt» Joaones 11 papa anno 5d4 in tiluiis aubjeciis epistoiae ad Caesormm duos eanones apoatolicos , unura Neocae- sorjenoem (qoem in vulgatia sopplendum prohabimua oip. iO, S 2, n. i2) et diios Antioehenoa descripsli ex interpreuiione Dionyati. Neqoe omitteiidum est. licei Don omnino evidens, Goocilium Aurelianense I oiml 510, m cujus canone i5 oiil^ttoriim eanonum ateUaUi servanda prmeipiuntur, iir omma tn epiicopi poieeiaie comittanl ; quod ad dnos uliimos canfmes ▲laiociienos referendom vidciur. Forte Imsc iii Grae- ^ oftMerf aatia et^uaoa ayud LiOiiooft seasim

omnium notitiam jtervenire voluerunt^ definientei hter ceetera^ neqtie abscisum eiericum fieri^ quoniam abeeiiui et moUii non intrmbunl in iavctuarium Dei. Deinde poit baptiimi gratiaui, poit induigentiam peua- torum^ cum quii iacuU militia fuerit gioriatui^ vei iilum ifui purpura et fatcibui fuerU deieclatui^ ad ia- eerdottum aiiqua irruptione minime admitti jusserunt. Meritiienim et observationibm iegiiod iitiuimodi digni- tatis cuimen accedunt^ non Simonis pecunia^ vei gratta quii poterit pervenire^ ant favore popukiri (Cotni. t. 1 £p. Rom, pont.^ coi. 695, 696). Priiiiuni iiieinbrum, quo excisi arceniur a clero, invouilur in Nicaeno ca- Done primo. Alierum vero, quo ravetur ne quis a railiiia vel foro ad sacerdoiium irrupiione aiiqua ad- niiilaiur (quibus siiniiia Sirlcius Nicaeno conciiio aseribil in episf. 6 u\mi V. Coiisianiiuai, n. 3) Sarili- cen.>i caiioai roii;i;niii, ipso fiitcule Cousiaiilii*, iqui Jianc noUiioocm it^auem coi. ^95, nol^ e) aohiidcii; Si

AD OPERA S. LEONIS UAGNl APPENDIX.

11

Nicmumifucriptum observavimus. In hoc quippe ca- Rotif , ^ttt Gracf$ decimus est, legimus : i Si (oru aut dives^ aut scholasticut de {oro^ aut ex adnunistratione episcopus fuerit postulatus, ut non prius ordinetur,

nisi perlongum tempus examinata sU vita^ et me-

rita [uerint comprobata. » Simoniacce labis corruptio- nem pariter notat idem Sardicense concilium canone eecundo^ ubi ait : c Cum manifestum sit potuisse pau-

cos nretio et mercede corrumpi ul clamarent in Ec-

clesta, et ipsum