OLLAR THE NEW GRADATIM GINN AND COMPANY L LIBRARY UNIVERSITY OF CALIFORNIA. GIFT OF Class THE NEW GRADATIM A REVISION, WITH MANY ADDITIONS AND OMISSIONS, OF "GRADATIM," AN EASY LATIN TRANSLATION BOOK FOR BEGINNERS H. R. HEATLEY, M.A.- BEAUDESERT PARK SCHOOL, HENLEY-IN-ARDEN AND H. N. KINGDOM, M.A. HEAD-MASTER OF THE GRAMMAR SCHOOL, DORCHESTER | J PREPARED BY WM. C. COLLAR HEAD-MASTER OF THt, ROXBT-tJ V L> TIN SCHOOL, BOSTON OF THE UNIVERSITY OF BOSTON, U.S.A., AND LONDON GINN & COMPANY, PUBLISHERS 1899 iQ^v COPYRIGHT, 1895 BY WM. C. COLLAR ALL RIGHTS RESERVED 'NOTE TO THE REVISED EDITION OF 1889. I HAVE found Gradatim to be a most useful book to accompany and supplement the first year's work in Latin. The Latin is pure, simple, and idiomatic, easily under- stood by the young learners, interesting, and even amus- ing. If Caesar must be read as the first classical author, this book may be very happily used for some weeks to smooth the way, by giving practice in translating easy Latin. The enormous sale of the book in England shows how helpful it has proved to teachers in Latin there. The work of revision has consisted mainly in rewriting the first twenty anecdotes, — in which the authors made the unhappy experiment of writing the Latin in English order, — marking the quantity of long vowels everywhere, and correcting the vocabulary, which was unusually rich in mistakes. WM. C. COLLAR. ROXBURY LATIN SCHOOL, June, 1889. THE above note shows at what point this second revi- sion has been taken up. It was my purpose to do little iv NOTE TO REVISED EDITION. more than correct errors that had been overlooked in pre- vious impressions, and make certain omissions ; but pro- longed examination suggested other changes, together with additions so various and important that it has seemed necessary to modify the title in order to distin- guish this edition from the book in its earlier form. Thirty-four anecdotes have been omitted. Some of these seemed rather pointless, others a little questionable in tone or taste. By permission of the author of Fabulae Faciles, Mr. F. Ritchie, the Story of the Argonauts and the Story of Ulys- ses, amounting to nearly thirty pages, have been added. Some important principles of grammar have been added, emphasized, or expanded. Notes explaining such difficulties as it has been found embarrass and delay young pupils are given at the end of the reading lessons. Finally, immediately following each anecdote, from two to ten of the words that occur in the text are set down, chosen out as likely to be the least familiar to the learner, and either defined by more familiar Latin words, or having references to places where they have occurred in preced- ing anecdotes. It is most important to encourage stu- dents in every way to form the habit, when they meet with what seems a new word, or a familiar word in a new sense, of trying to recall its previous occurrence, instead of turning at once to the vocabulary, or to a lexicon. NOTE TO REVISED EDITION. v The need of putting some easy Latin into the hands of pupils very early in their study, to accompany and sup- plement the learning of forms and the elements of syntax, is now happily coming to be realized, and it is hoped that The New Gradatim will be found to supply exactly that want. The Stories of the Argonauts and of Ulysses, abound- ing as they do in the words, idioms, and constructions of Caesar's Gallic War, ought to make it easy for the pupil to pass from them to The Gate to Ccesar ; but it will generally be better to interpose not a little easy and rapid reading for the sake of an enlarged vocabulary. WM. C. COLLAR. ROXBURY LATIN SCHOOL, June, 1895. CONTENTS. HINTS TO BEGINNERS. PAGE Pronunciation . T Verb PAGE . Q6 Declension 2 3 5 6 8 10 16 ii 22 27 32 33 39 4i 48 48 OF 12 13 14 H 15 18 18 Infinitive c6 Con j ugation Space Double Accusative Quality • ov • • 57 . . 61 . . 62 Subject and Predicate . . Transitive and Intransitive Verbs ....... Adjectives Participles . 67 Price and Value . . Deponent Verbs . . Gerunds and Supines Impersonal Verbs . . Subjunctive Mood Accusative and Infiniti Indirect Questions Cum Causal or Conces Relative of Purpose . Ablative Absolute . . Notes . . 67 . . 72 • • 77 . . 80 . . 87 ve . 95 . . 95 sive . 96 . . 96 • • 139 129-143 145-189 . . 19 20 Apposition Question Order Partitive Genitive .... Demonstrative Pronouns . Comparison Time The Relative Active and Passive . . . "Cui" Verbs Place VOCABULARY . . . STORIES. Orchard-robbing . . Faithful Caleb . . . TABLE The Naughty Boy .... The Rotten Apples . . . The Miser The Broken Dike .... The Piper's Slave .... The Young Doctor . . . The Sporting Doctor . . . Judge Gascoyne . . Alfred and the Cakes . Sir Walter Raleigh . Too Clever by Half . The Young Shaver . . . 20 . . 21 . . 21 . . 22 • • 23 Vlll CONTENTS. Logic 23 Wat Tyler 24 The Miser's Shoes ... 25 Cruel Frederick ... . . 26 Follow the Leader .... 26 The Vulture's Nest ... 28 The Standard 29 The Faithful Hound ... 30 The Gossip 31 The Siege of Calais ... 31 The Babes in the Wood . . 34 The Rats in the Barn . .35 The Pied Piper 37 Caught by the Tide ... 38 Rollo and the Two Sticks . 38 Buried Alive 39 A Ride on the Centaur's Back 43 A Wonderful Dream ... 44 The Lighthouse .... 45 The Snowstorm .... 46 A Noble Action .... 47 The Ugly Duckling ... 50 The Touch of Gold ... 51 The Gossiping Trees ... 52 A Scapegoat 53 Ingratitude 53 The Wolves 54 A Cat's Paw 55 A Breach of Discipline . . 58 A Bull's-eye 58 The Weather-wise Donkey . 59 How to please Everybody . 60 The Inexhaustible Purse . 62 The Golden Loaf .... 63 Hospitality 64 Honesty is the Best Policy . 64 PAGE Self-Restraint 65 A Promising Pupil ... 66 Counting her Chickens . . 66 Adventures of Robert . . 68 A Lover Lost 70 The Guards Outwitted . .71 A Disguised Monarch . .71 Which is the King ? ... 72 Dumb Show 73 A Hard Bargain .... 74 The Foolish Maid-Servants 76 Inattention Rebuked ... 76 The Robbers 78 Caught by the Robbers . .79 Two can play at that Game 79 The Forty Thieves ... 80 The Wonderful Island . . 81 The Diamond Valley ... 82 The Giant's Cave .... 83 The Royal Sepulchre ... 83 The Old Man of the Sea . 84 How to pick Cocoanuts . -85 The Elephant's Burial-place 85 The Subterranean Passage 96 Home at Last 87 The Donkey's Advice . . 88 The Bottom of the Stream 89 A Dishonest Couple ... 90 May a Man do what he likes with his own ? .... 91 The Good-natured Boy . . 92 Timely Assistance .... 92 The Attack on the Castle . 93 An Ill-matched Pair ... 94 Greediness Punished ... 94 The Argonauts . . . 97-111 Ulysses 112-125 THE NEW GRADATIM. \ PRONUNCIATION. - 1. Vowels. a like last a in aha'. i like z* in pin. a " first # in aha'. o " 0 in ^0/y. e " e in MT-4JlcoO In Hispania olim vivebat Nero, puer improbus. Forte erat vlcmo in horto arbor magna maturls pomis onusta. Ubi puer arborem videt, magna cupldo praedae animum occupat. " Num dominus me videbit?" inquit puer avidus. " Cur arborem non statim ascendo ? " Itaque sine mora ramum prehendit et in arborem se trahit. lam inter poma sedet ; iam dextra fruges tenet gratas. At subito raucum clamorem audit. Ecce sub arbore magnum saevumque canem videt. Frustra Nero se celat, nam canis furem sentit impletque agros clamore rauco. Denique sub arbore iacet exspectatque pue- rum. improbus, inhonestus, 8, i. avidus, 9, 3. vicino, 8, 5. dextra, 6, 7. onusta, cf. plena. iam, 7, i. cupldo, cf. cupide, 9, i. subito, 4, 3. occupat, 9, 5. frustra, 9, 5. 13. Orchard-robbing — continued. Diu in alta sede manet puer. Interea consilia multa et callida in animo volvit. " Nonne custos saevus mox dormiet? Nonne callgo noctis me liberabit ?" Denique quod canis praesidium non relinquit, de salute desperat. At fortuna captivum iuvat. Taurus niger agrum intrat. Statim videt canem et torva fronte inimicum antiquum petit. Nee pugnam recusat canis, sed dentibus saevis modo tergum modo frontem tauri tentat. Turn puer occasionem non praetermittit, at ex arbore desilit petitque fugam. Adversarii nee fugam sentiunt nee pugnam relin- 2© ANECDOTES. quunt. Itaque Nero a tanto perlculo tutus pro salute dis agit gratias. sede, cf. sedet, 12, 7. denique, 12, u. manet, 5, 3. torva, saevd. interea, 10, 2. sentiunt, 12, 10. saevus, I, 3. dis, from deus. 14. Faithful Caleb. Tlmon erat vir generosus sed egenus. In aedibus magnis sed obsoletis habitabat, et inopiam cibi saepe tolerabat. Calebus, servus domesticus, multum amabat Timonem et paupertatem domini celabat diligenter. Aliquando viatores multi hospitium a Tlmone petebant. Vir benignus portas aedium libenter aperit. Ubi hora cenae adest, quod cibum habebat nullum, Calebus pau- lum haeret. Vicinus forte epulas celebrabat; subito ad locum currit Calebus et magna voce, " Aedes ardent," exclamat. Convivae hue illuc erumpunt. At Calebus sine mora a mensa anserem abstrahit nitidum apponitque viatoribus epulas magnificas. egenus, 5, i . cenae, 8, 6. obsoletis, rumosis. haeret, 2, 5. celabat, 4, 2. vicinus, 8, 5. viatores, cf. via. epulas, 9, i. X5- Judge Gascoyne. Henricus IV., rex Britannorum, pigrum prodigumque filium habebat ; nam iuvenis comites malos nimium ama- bat. Forte elves Caium, amicum principis, coram iudice accusant furtl. Princeps ad locum properat et dlris minis veniam delicti postulat. At iudex, vir strenuus, veniam negat. Princeps igitur gladium stringit. Turn iudex ANECDOTES. 21 catenis iuvenem vincit superbum. Post mortem patris iuvenis Henrlcus, iam rex, iudici praemia digna dat habetque in amicorum numero. pigrum, cf. impigri, 3, i. postulat, 4, 7. furti, 4, 4 ; ci.furem, 12,10. delicti, mall facti, 9, 7. 16. Alfred and the Cakes. Aluredus, rex Britannorum, cum Dams saepe pugnabat. Primum Dam copias regias vincebant, et rex exsul hospi- tium ab incolis parvae casae petit. Incolae figurae regis Inscii hospiti cenam exiguam lectumque durum praebent. Postridie ad laborem pergunt. Agricola oves pascit ; uxor verrit aedes , rex ignem incendit torretque liba. Mox tamen quod Aluredus multls curls anxius laborem prae- termittit, flammae adurunt liba. At uxor agricolae ubi factum videt Ira plena hospitem pigrum increpat, et dextra aures regias verberat. Sed rex poenam patienter tolerat. petit, 14, 5. curls, 10, 2. hospiti, from hospes. praetermittit, 13, 9. exiguam, parvam. adurunt, incendunt. aedes, u, 6. regias = regis. 17. Sir Walter Raleigh. Elisabetha, regma Brittanorum, vestes splendidas et pretiosas semper gerebat. Fgrte magna cum caterva comitum per vicos urbis ambulabat. Subito ante pedes multum videt lutum. Regina stat incerta quod viam lubricam timet. At ex turba exsilit iuvenis ; umerls novum pallium detrahit et locum tegit vestimento ; turn iterum ad socios recurrit. Laeta regma super pallium 22 ANECDOTES. ambulat nee pedem maculat. Statim grata iuvenem in numerum amicorum ascrlbit. comitum, 1 5, 2. turba, catervd. lutum, limum, 2, i. umeris, 7, 6. stat incerta, haeret, 14, 8. maculat, 3, 5. in numerum amicorum, cf. 15, 9. PARTITIVE GENITIVE. 20. RULE 8. — The name of a whole, of which a part is taken, is put in the genitive case. multi Romanorum, many of the Romans. Especially after neuter words. nihil argent!, no money. tantum nummorum, so much money. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following eight anecdotes require a knowledge 01- r Nouns. (a) Declension III. ^ A j. A. | Adjectives. r active of the first and second (b) Indicative \ ^ and Imperative ] ^ yerb 18. Too Clever by Half. Roscius, praeclarus iurisconsultus, publicos ludos quondam spectabat. Subito vir rusticus occurrit. " Da mihi," inquit, " responsum, 6 praeclare Rose! ; cams divitis vlcini meum agrum intravit, necavitque tres pullos. ANECDOTES. 23 Quantam tu mulctam domino canis imponis ? " " Quat- tuor asses," respondit Roscius. "Da mihi igitur asses," inquit vir, "tuus enim canis erat reus." "Res aequa est," iterum respondit Roscius, " et libenter tibi quattuor asses dabo. At tu primum numera mihi quinque asses, numquam enim Jurisconsult! sine mercede dant re- sponsa." quondam, aliquando, i, 3. divitis, from dtves ; cf. di- occurrit, cf. currit, 14, 9. vitids, 5, 6. igitur, 15, 6; 5, 7. 19. The Young Shaver. Glaucus, puer Corinthius, adultorum hominum mores semper induebat ; nam togam virilem volgo gerebat et saepe tondebat molles genas. Quondam intravit taber- nam praeclari tonsoris, et magna voce " Tonde," inquit, " meam barbam sine mora." Tonsor, vir iocosus, parat aquam ; obducit mentum iuvenis spuma alba ; cultrum acuit ; postremo vadit ad portam, habetque sermonem cum amicls. Primo Glaucus rem patienter tolerabat ; tandem non continet Iram, sed causam morae postulavit. "At," respondit tonsor, " tuam barbam exspecto." gerebat, 17, 2. postremo, demque, 12, n. molles, tenerds. tolerabat, 14, 3. quondam, 18, 2. tandem, postremo. praeclari, 18, i. continet, 3, 3. 20. Logic. Rusticus olim, nomine Gellius, vir dives sed indoctus, mittit filium ad ludum Zenonis, praeclari philosophi. Post aliquot annos filius repetit paternum tectum, et 24 ANECDOTES. parentes sua sapicntia delectat ; nam omnes ingenio et sermone superabat. Mox tamen iuvenis disputat cum patre de cultu arvorum ; tandem Iratus baculo caput et umeros senis verberat. "6 scelerate," exclamat Gellius, " num. verberas patrem ? " "Equidem," respondit iuve- nis "et recte ; nonne tu me parvum puerum verberabas ? " "At invltus verberabam te, et pro tua utilitate." "Et ego hodie verbero te pro tua utilitate, et invltus." rusticus, 1 8, 2. senis, from senex. dives, 18, 4. num, 12, 4 ; cf. nonne, 13, 2. repetit, 10, 6; cf. petit, 10, 2. verberat, 16, 10. tectum, aedes, 14, i. hodie, cf. postridie, 16, 5. 21. Wat Tyler. Ricardus, adhuc iuvenis, succedit regno Britannorum. Mox erat gravis seditio plebis. Vir rusticus, nomine Figulus, seditiosam turbam ducebat. lamque ingens caterva intraverat urbem Londinium et omnia spoliabat. Inde dum elves claudunt tabernas et fugam tentant, subito rex iuvenis cum paucis equitibus adest. Figulus autem prehendit equi regis habenas. Sine mora magister equitum stringit gladium occlditque hominem audacem. Statim omnes sumunt arma tenduntque arcus. Rex autem procedit in medium. " Comites," inquit, " hie iacet vester dux, nee umquam resurget. Deponite tela ; ego posthac ero vobis dux." adhuc, ad hoc tempus. prehendit, 12, 6. turbam, 17, 5. stringit, 15, 6. caterva, 17, 2. comites, amlci. spoliabat, 4, 3. iacet, 12, ir. claudunt, opp. patent, 6, 6. tela, n, 6. ANECDOTES. 25 22. The Miser's Shoes. Senex, nomine Abulus, dives sed avarus, antiquas sordidasque vestes gerebat. Omnes elves cognoscebant pannosos avarl calceos. Olim senex lavabat membra apud publicas thermas. Forte vir iocosus locum intrave- rat. Ubi videt vestlmenta Abull, sine mora mutat calceos senis avarl cum purpurels soleis consulis. (Nam consul ibidem forte se lavabat.) Mox Abulus ex aqua emergit. Nescius fraudis, dis agit gratias pro tanto mlraculo, et cum purpureis soleis discedit. At ubi consul sentit furtum et cognoscit calceos Abull, vix continet iram. Denique invltus foedos calceos induit. vestes, 17, i. vestimenta, cf. vestes. gerebat, 19, 2. senis, 20, 7. iocosus, 19, 5. dis ... gratias, 13, 12. ubi, 12, 3. sentit, 12, 10. 23. The Miser's Shoes — continued. Postridie lictores trahunt Abulum apud consulem, atque hominem furtl accusant. Infellx Abulus multis cum lacrimls veniam imprudentis factl orat, at frustra. Nam consul aspera voce, "Deliga," inquit, "lictor, ad palum malum furem ; verbera tergum saevis virgls." Lictores haud invltl sumunt poenam, calceosque Abulo reddunt. Abulus vix trahit miserum corpus ad flumen (magnum flumen non procul aberat). Turn exclamat, " Numquam iterum, Infellces calcei, dominum perdetis." Inde aquae calceos committit. trahunt, 12, 6. inviti, 20, 10. furti, 4, 4. sumunt, 21, 9. veniam, 1 5, 5. procul, longe. haud, non. numquam, cf. 21, n. aspera, opp. mitis. inde, turn. 26 ANECDOTES. 24. Cruel Frederick. Fredericus, puer crudelis, non amavit animalia ; saepe divellebat alas muscarum et corpora formicarum acubus transflgebat. Aliquando vexabat Traianum, suum canem, saxis et verberibus. Saepe pater Fredericum ita monuit : " Cave canem, nonne dentes habet acutos ? " At puer verba patris neglegit et manu caudam miseri canis torquet. Diu Traianus rem patienter tolerat. Tandem iratus mordet dextram puerl. Fredericus multis cum lacrimis patrem petit. " Cur tandem," inquit pater, "meum con- silium neglegebas ? " verberibus, cf. verberat, 16, 10. iratus, cf. Ira, 2, 5. tolerat, 16, n. petit, 13, 7. tandem, 20, 6. inquit, n, 7. 25. Follow the Leader. Pastor, nomine Panurgius, multas oves habebat ; at dives vicinus vigintl ex numero subducit. Pastor ad iudicem properat furemque accusat. Sed iudex, vir inhonestus, prae timore divitis viri preces pastoris spernit. Turn pastor humiliter accedit ad furem : " Retine," inquit, ''oves, da mihi tamen arietem, ducem gregis.'*' Fur incautus arietem dat. lam pastor tollit animal in umeros et discedit. At oves audiunt vocem ducis et universae notum ovile sui domini petunt. dives, opp. egenus, 5, i. tamen, 20, 5. vicinus, 8, 5. umeros, 7, 6. properat, 1 5, 4. universae, omnes. ANECDOTES. 27 DEMONSTRATIVE PRONOUNS. 21. Demonstrative Pronouns are used to point out or distinguish some person or thing. They are either substantival — used instead of a noun — or adjectival — used with a noun. The most common are, is, hlc, ille, idem, ipse. 1 . videsne eum ? do you see him ? 2. videsne eum leonem ? do you see that lion ? 3. is leo quern vides est fulvus, the lion which you see is tawny. 4. videsne eius caudam ? do you see his tail ? 5. hoc a te peto, / ask you this favor. 6. Demosthenes, ille orator, Demosthenes, the famous orator. 7. hie erat taciturnus, ille loquax, the latter was silent, the former talkative. 8. ipse venit, he came himself. 9. eodem niodo omiiia agis, you do everything in the same way. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following ten anecdotes require a knowledge of — (a) Nouns. Declensions III, IV, V. f Demonstrative. (o) Pronouns. "\ r* ~ ••!•• I Definitive. (c) Indicative / active of the third and fourth Imperative 1 conjugations. 28 ANECDOTES. 26. The Vulture's Nest. Voltur olim finxerat nidum in alta et praerupta rupe. Hie din impune teneros pullos alebat. Saepe iuvenes descensum ad nidum tentaverant, at frustra, quia praeceps scopulus imminebat et lubrica saxa vestigia fallebant. Tandem senex iuvenes his verbis derldet ; " Cur, Ignavi, periculum timetis ? ecce ! mea parva f Ilia ad locum descendet." Iuvenes etsi rem vix credunt, tamen man- data eius peragunt. Magna quercus impendebat scopu- 16 ; huic funem aptant et omnia parant. finxerat, from Jingo. lubrica, 17, 5. hie, in hoc loco. ignavi, i, i. tentaverant, 21, 5. ecce, 12, 8. 27. The Vulture's Nest — continued. lam senex tenero corporl virginis funem caute aptat. Turn sex validl iuvenes earn ex alta rupe demittunt. Omnes tacitl eventum exspectant ; at ilia secura aerium iter pergit et magno conto defendit acutos scopulos. lam pervenit ad nidum et dextra parvum volturem tenet. Statim dat signum reditus. At pater voltur audit vocem prolis et magno clangore puellam petit. Ilia tamen, etsi saevi alitis ungues teneras manus dilacerant, cultro se defendit nee praedam demittit. lam iuvenes vident periculum puellae ingeminantque laborem. Mox laetus pater audacem flliam amplexu tenet. iam, 7,1. petit, 13, 7 pergit, 1 6, 5. etsi, 26, 7. acutos, cf. acuit, 19, 7. alitis, avis. prolis, pulldrum, 26, 2. cultrd, 19, 6. ANECDOTES. 29 28. The Standard. Ricardus, rex Britannorum, olim cum Solimano bellum gerebat. Multos equites diversarum gentium, socios adiutoresque belli, habebat. Hi fortis regis timebant virtutem sed superbiam parum amabant. Forte rex suum slgnum in alto et inslgni loco constituent. Id movebat Irani sociorum et noctu slgnum dlvellunt. Rex igitur, ubi reponit slgnum, deligit custodem loci equitem, nomine Cennetum. Nee ille tantum honorem recusat at laetus arma induit. Inde, etsi ipse haudquaquam hostem timebat, canem fidelem vigiliae comitem advocavit. gerebat, 22, -2. dlvellunt, 24, 2. superbiam, cf. superbus, 10, 3. tantum, 22, 8. parum, non multum. recusat, 13, 7. 29. The Standard — continued. Nox erat et lima sereno fulgebat caelo. Diu et vigi- lanter Cennetus locum custodiebat. At subito canis latratum edit. lam ipse audit lenem sonitum. Statim stringit gladium. At vox nota, "Depone," inquit, "te- lum ; Cloelia, tua sponsa, baud procul ab hoc loco te exspectat ; venl igitur mecum celeriter." Stultus eques fidel immemor stationem deserit ; relinquit tamen canem custodem loci. Dum abest, clangorem armorum audit, deinde gemitum. Dolore furens recurrit ad locum. Eheu ! slgnum abest et fidelis custos moribundus iacet. caelo = in caelo. n5ta, 25, 9. lenem, opp. acutum, 27, 4. moribundus, 7, 4. 30 ANECDOTES. 30. The Standard — continued. Paucos post dies Ricardus copias sociorum recensebat. Dum ipse in regio solio sedet, principes equitesque cum multis milibus militum ante oculos regis incedebant. Haud procul ab eo loco stabat Cennetus cum cane fideli (is enim vires corporis recuperaverat). lam duces singillatkn regem salutabant. Subito canis cum saevo latratu equitem auro et ostro msignem ex equo in pulve- rem deturbat. Comites cum clamore occurrunt. At rex, " Consistite," inquit, " amici ; iusta est poena, hie enim meum slgnum violavit." recensebat, lustrabat, i, 4. msignem, 28, 5. regio, 1 6, 10. deturbat, 6, 4. incedebant, trdnslbant. consistite, manete. latratu, 29, 3. iusta, aequa, 18, 7. 31. The Faithful Hound. Cambricus olim, acer venator, fidelem habebat canem, nomine Gelertum. Dum ipse in silvis abest, canem saepe relinquebat parvi fill custodem. Aliquando more suo Gelertus dominum reducem cum laeto clamore salutabat. At subito dominus pectus eius et dentes sanguine cruentos notat ; perterritus cunas parvi fill petit. Eheu ! puerum non videt sed undique cruorem, foedi certaminis indi- cium. Statim caeco furore canem, mail auctorem, iaculo transflgit. Gelertus cum gemitu exsplrat. Simul domi- nus in recessu aedium mfantem videt salvum atque incolu- mem. Sed baud procul ab eo loco iacebat ingens lupus. Fidelis enim custos vitam Infantis ita servaverat. venator, n, 4. mail = mall facti, 9, 7. clamore, Idtrtita, 29, 3. gemitu, 29, 9. furore, cf. fur ens, 29, 9. ingens, cf. mdgnus. 31 32. The Gossip. Erat Timoni uxor garrula. Haec aliquando apud feminam vlclnam cenabat. Diu Timon uxorem suam frustra exspectaverat. Tandem Iratus aedium portam obserat et petit cubile. Mox tamen uxor redux ostium vehementer pulsat. " Aperi celeriter portam," exclamat ilia, " nonne uxoris tuae vocem audls ? " " Minime," respondit ex cublli dominus ; " tu non mea uxor es nee vocem tuam cognosce ; mea enim uxor iam mecum cubat." apud, 10, 2. aperi, 14, 6. obserat, cf. daudit, 21, 5. cognosce, 22, 2. redux, 31, 4. enim, 30, 10; cf. nam, 22, 6. ostium, portam, 14, 6. cubat, cf. cubile. 33. The Gossip — continued. Diu femina preces producebat, sed frustra ; tandem dolum parabat. "Nisi tu," inquit, "portam aperies, ego in hoc flumen desiliam." Simul in aquam magnum lapidem devolvit et sese non procul abdit. Vir sonitu territus ostium aperit properatque ad ripam. Protinus irrumpit in aedes uxor obseratque portam. Frustra vir infelix ostium pulsat ; " Discede," inquit uxor, "tu enim, ut ipse dixisti, non es meus coniunx." desiliam, 13, 9, vir, coniunx. simul, eddem tempore, 31, 9. prStinus, statim, 2, 6, abdit, celat, 12, 10. obserat, 32, 4. 34. The Siege of Calais. Edvardus olim, rex Britannorum, urbem Gallicam oppugnabat, Diu incolae copiarum regis impetum magna 32 COMPARISON. cum virtute sustinuerant. Tandem, ubi nihil cibi supere- rat, miserique elves mures et pelles edebant, cum rege de deditione agebant. At rex, propter tantam hostium perti- naciam iratus, saevas condiciones pacis imponit mortem- que duodecim prmcipum postulat. Sine mora duodecim viri se pro patria devovent. Inde comites maestl funibus colla amicorum vinciunt eosque ad regem ducunt. incolae, 6, 2. postulat, 15, 5. ubi, 22, 5. funibus, 27, i. agebant, 13, 12. vinciunt, 15, 7. 35. The Siege of Calais — continued. Rex inter nobiles in praetorio sedebat. lamque maesta turba civium captives ad locum ducit omnesque multis cum precibus ad pedes victoris cadunt. At rex durus preces eorum spernit avertitque voltum. Forte reglna rem cognoscit ; statim ad praetorium properat suasque lacrimas cum precibus civium iungit. " Da mihi, rex magne," inquit, " vitas horum fortium virorum ; nonne hi recte suam patriam defenderunt ? " Rex primo preces non audit, tandem lacrimae uxoris iram vincunt poenam- que captivis remittit. maesta, opp. laeta, 27, 10. defenderunt, 27, 4. precibus, 33, i. poenam, 9, 7. COMPARISON. 22. (i) When two things are compared they are put into the same case and coupled by quam. amo te magis quam eum, / love you more than him. TIME. 33 (2) If the first is either in the nominative or accusative, the second may be put into the ablative, leaving out the quam. lulia sorore pulchrior est, Julia is more beautiful than her sister. The comparative can often be translated by too, rather, comparatively, etc. tardius ambulavit, he walked rather slowly. longius e navi erravit, he wandered too far from the ship. TIME. 23. (i) The time during which an action lasts is put into the accusative, sometimes with the preposi- tion per. totam hiemem in urbe manibat, he remained in the city during the whole of the winter. If the sentence is negative, the ablative is used. tota hieme lupum non vidi, I have not seen a wolf all the winter. (2) The time when, or within which, an action is done is put into the ablative without a preposition. media hieme ab urbe discessit, he went away from the city in the middle of winter. Observe the phrases — multis post annis, many years afterwards. aliquot post menses, several months afterwards. baud ita multo post, not long after. ante annum, a year before, 34 ANECDOTES. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following ten anecdotes require a knowledge of- (a) Comparison of regular adjectives. (b) Numeral and pronominal adjectives. (c) Indicative ) active of verbs in -to, third conjuga- Imperative ) tion. 36. The Babes in the Wood. Duo olim erant fratres, Verres et Timon. Horum alterum gravis corripuerat morbus. Hie iam moribundus fratrem ad lectum vocavit eique curam parvorum liberorum mandavit. Ille multis cum lacrimls mandatum accipit fidemque unum annum integram servat. Secundo tamen anno, quod liberl erant agris nummlsque dlvitissimi, patruus auri avidus msidias nepotibus struebat. Itaque duos latrones ad sese appellat. " Interficite," inquit, "clam hos infantes; vobis magnum pondus argentl, pretium caedis, dabo." moribundus, 29, 10. nummis, pecuni d. mandatum, 26, 7. interficite, occidite, 21, 8. 37. The Babes in the Wood — continued. Postridie Timon mala fraude nepotes ad se advocat, " Hodie," inquit, uvlcinae urbis incolae ferias agunt; hi igitur ex meis servis fidelissimi, deliciarum causa et voluptatis, vos ad locum ducent." Simul manu duo latrones ostendit. Liberi magno cum gaudio discedunt et iam animo mille laetitias praecipiunt, Mox autem ANECDOTES. 35 viatores ad densam silvam, locum ad caedem aptissimum, veniunt. Forte unus ex latronibus altero erat mollior. Huius pectus grata vox liberorum lemverat Hie igitur, ubi ad locum veniunt, non modo factum abnuit sed etiam sua manu comitem crudeliorem interfecit. incolae, 34, 2. lenlverat, cf. lenem, 29, 3. agunt, celebrant, 8, 5. factum = malum factum. laetitias, voluptdtes. abnuit, recusat, 13, 7. caedem, 36, 10. interfecit, 36, 8. 38. The Babes in the Wood — continued. Liberi gladiis et cruore perterriti lacrimas effundunt. Victor tamen timorem mulcet eosque in densiorem silvam ducit. "Hie," inquit, "manete, dum ipse absum ; mox vobis placentas lactisque copiam reportabo." Simul a loco discedit. Unam horam liberl sine timore flores silvestres undique carpebant. Mox quod fames corpora premebat reditum latronis misere cupiebant. Frustra tamen hue illuc currunt et omne nemus maesto clamore implent, nemo enim questiis eorum audit. Tandem fessi cursu et fame languid! sese sub arbore deiciunt. Mors benigna celeriter finit labores nee deerat honor sepulcri, parvae enim aves corpora frondibus teneris texerunt. cruore, 31, 7. hue illuc, 14, 10. mulcet, 5, 4. questus, querelds, 4, 6. placentas, llba, 16, 8. deerat, from desum. reditum, 27, 6. texerunt, from tego. 39. The Rats in the Barn. Erat olim in Germania mala fames, messis enim eo anno fuerat nulla. Magna igitur turba civium cottidie a 36 ANECDOTES. principe panem vehementer petebat. Tandem precibus eorum fessus princeps crudelis omnes in horreum ingens vana spe cibi induxit. Mox, ubi horreum plenum fuit, flammas tecto admovit et omnes ad unum delevit. Inde dum clamoribus miserrimis et caelum et terra resonant, " Audite," inquit, " murium stridorem." Vix ea dixerat, cum vocem magnam comites audiunt. " At miser, paucis post diebus ildem mures tuum corpus devorabunt." •> fames, 38, 6. tecto, cf. texerunt, 38, 12. ingens, 31, u. miser, wretch. 40. The Rats in the Barn — continued. In medio Rheno forte eo tempore stabat turris altis- sima ; hue princeps dira voce perterritus f ugit ; nihil enim aqua tutius habet. Hie unum diem manebat tutus et alterum ; tertia tamen nocte custodes mille pedum crepi- tum audiunt. Mox ubi sol noctis umbras fugavit, immane portentum vident. Utramque enim ripam fluminis innu- merabilis murium multitude complet. lam mures in aquam desiliunt turrimque petunt. Frustra princeps portas fenestrasque obserat ; hi enim scandunt muros, illl acutis dentibus llgneas portas rodunt. Passim in aedes irrumpunt et universi in principem impetum faciunt. Fnistra is deos invocat Iratos, sescentl enim hostes ex osslbus cutem divellunt et crudelis fact! terribilem poenam sumunt. dira, 15, 4- obserat, 32, 4. tutus, salvus, 31, 10. passim, kite illilc, 14, 10. immane, ingens, 39, 4. sescentl, mtlia. desiliunt, 33, 3. divellunt, 24, 2. ANECDOTES. 37 41. The Pied Piper. Hamelmam, urbem pulcherrimam, vexabat olim dira pestis ; murium enim innumerabilis multitude non modo omnia devorabat, sed etiam Infantes, dum iacent in cunis, oppugnabat. Incolae omnia consilia frustra tentaverant ; denique magnum pondus argent! proponunt, totius generis exit! pretium. Hoc ipso tempore vir picta veste Insignis intravit urbem laboremque suscipit. Statim magna caterva eum ad forum deducit. Hue ubi pervenit advena, ex sinu tibiam parvam detrahit paucosque modos fingit. Vix id carmen cessaverat, ubi mirum prodigium evenit, undique enim ad sonum ingenti tumultu mures concurrunt. Primo consistunt, deinde omnes, albi, nigri, senes, iuvenes ad modos tibiae saltant. Postremo uno impetu in flumen e conspectu desiliunt. cunis, 31, 6. fingit, 26, i. pondus, 36, 9. prSdigium, portentum, 40, 6. pretium, 36, 10. consistunt, 30, 9. insignis, 28, 5. impetu, 34, 2. 42. The Pied Piper. — continued. Primo elves rem vix credunt ; deinde laetitiae ingenti se dedunt. lamque tibicen sui laboris praemium postulat. At elves iam pericull expertes fidem ingrati violant et magnam partem argent! retinent. Itaque iratus iterum tibiam corripit alterumque carmen priore pulchrius fundit. Protinus ex omnibus domibus magna puerorum virginum- que caterva virum cingit. Inde tibicen, dum ill! chores laetissimos agunt, omnes ad proplnquum montem deducit. 38 ANECDOTES. Turn miser! parentes rem terribilem vident ; nam ipse dehiscit mons et immense hiatu totam manum accipit. laetitiae, 37, 6. fidem, 36, 5. tibicen, cf. tlbiam, 41, 9. corripit, 36, 2. expertes, liberdti. agunt, 37, 2. 43. Caught by the Tide. Canutius, Icenorum rex, longe sapientior erat aliis regibus. Huius olim opes et auctoritatem Onus ex adsentatoribus hoc modo laudabat. " Nonne," inquit, " rex magne, et mare vastum et celeres venti tua mandata peragunt?" Rex nihil respondit sed postero die iussu eius servl ad litus maritimum solium deducunt. In hoc adsentatorem locat et ipse in rupe stat propinqua. Forte aestus ex alto se incitabat. Turn rex, " Recurre," inquit, " mare superbum ; nonne tu meus servus es ? Cur igitur tui fluctus audaces meum solium ita violant ? " Fluctus tamen surdi mandata regia non audiebant sed se in ipsum solium inlidunt. Turn rex, " Nemo nisi Deus imperium maris tenet." et . . . et, 39, 7; 8, 5. posterd die, postrtdie, 37, i. mandata, cf. manddvit, 36, 4. solium, 30, 2. peragunt, 26, 8. propinqua, viand, 37, 2. 44. Rollo and the Two Sticks. Apud Graecos scriptores hoc invenimus de Rollone, cane callidissimo. Magister, dum ipse ambulat, semper can! comitl scipionem suum auratum committebat. Hunc Rollo superbo ore per vicos gerebat. Forte tamen magister pro sclpione aurato baculum sumit ligneum altero turpius. Hoc more suo canl committit. At Rollo UNIVERSITY THE RELATIVE. 39 propter tantum dedecus Iratus diii laborem recusat. Tandem ubi magister baculum inter dentes mseruit, canis e conspectu subito fugit ; brevi tamen ad magistrum sine baculo recurrit. Tres inde menses magister frustra baculum quaerebat; quarto tamen mense dum servl fimum ex stabulls in agros transportant, baculum sub ingenti fiml acervo inveniunt. scipi5nem, baculum. more suo, 31, 3. vicos, 17, 3. recusat, abnuit, 37, 10. gerebat, ferebat. e conspectu, 41, 14. ligneum, 40, 10. brevi = brevi tempore. 45. Buried Alive. De eodem Rollone aliud et mirabilius invenimus. Magnus anatum grex in lacu finitimo natabat. Harum unam canis mir5 amore fovebat. Saepe iussu magistrl hanc suo ore etiam ab ulteriore margine lacus ad pedes eius reportabat. Ea quidem res erat gratior can! et domino quam anati ; haec igitur pennls pedibusque canis impetum semper fugiebat. Tandem Rollo tall pervicacia defessus solum in horto effodit anatemque vivam sepelivit, slve ludibrio, seu (ut magister credidit) quod eum locum magis idoneum putavit. mirabilius, cf. mirum, 41, 10. iussu, 43, 5. fmitimo, vicino. ludibrio, cf. lud-os, 18, i. THE RELATIVE. 24. (a) The Relative is used to avoid repeating a word (called its antecedent) already used once. video munim, quern Balbus aedificavit, / see the wall, which Balbus built. 40 THE RELATIVE. If there were no relative, we should have to say, video murum et Balbus eum murum aedificavit, / see the wall and Balbus built that wall. Thus it has also the force of a conjunction and serves to connect sentences. • RULE 9. — The Relative agrees with its antecedent in gender, number, and person. 1. nos, qui fortes sumus, pugnabimus, we, who are brave, will fight. 2. tu, quae parva es puella, nutricem amis, you, who are a little girl, love the nurse. RULE io. — The Relative is not necessarily in the same case as its antecedent, but in the case which its antecedent would be in if repeated. 1. babes asiiium qui (asinus) est laboris patiens, you have an ass which is patient of labor. 2. equus quern (equum) habemus est celer, the horse which we have is fast. 3. virum cuius (viri) filius es amamus, we love the man whose son you are. 4. hie est puer cui (puero) poma dedimus, this is the boy to whom we gave the apples. 5. hasta qua (hasta) hostem occldisti erat acris, the spear with which you killed the enemy was sharp. (V) A sentence containing a relative word is often called an adjectival clause, because it qualifies a substantive like an adjective. est mihi mensa quae est iiigra, / have a black table. ACTIVE AND PASSIVE. 41 A relative clause may be omitted without altering the construction of any other word in the sentence. (c) A relative word is often omitted in English but never in Latin. ubi est ea mensa quam heri vidi ? where is the table I saw yesterday ? (d) The relative always comes first in its own clause (except after prepositions), and generally next to the word it qualifies. Relative words are — qui, quails, quantus, quo, qua, unde, ubi. ACTIVE AND PASSIVE. 25. The Verb has two voices — (1) Active, when you do something; (2) Passive, when something is done to you. In turning a sentence from an active into a passive form accusative becomes nominative, nominative becomes ablative. All other cases remain unchanged. {anseres Manlium e somno excitaverunt, geese woke Manlius from sleep. Manlius e somno anseribus excitatus est, Manlius was wakened from sleep by geese. 42 ACTIVE AND PASSIVE. ( puer necabit lupum, the boy will kill a wolf. \ lupus necabitur a puero, a wolf will be killed by a boy. reives militibus cibum dabunt, citizens will give soldiers food. I cibus militibus a civibus dabitur, food will be given to L ' soldiers by citizens. ( Caesar civitati ducentos imperat obsides, Ccesar makes a demand upon the state for two hundred j hostages. ducenti obsides civitati imperantur a Caesare, two hundred hostages are demanded of the state by Ccesar. (1) If the doer of the act is & per son, the preposition a or ab is used with the ablative. It is then called the Ablative of the Agent. (2) Transitive verbs become intransitive in the passive. 1 . centaurus sagitta ab Hercule volneratus est, the Centaur was wounded with an arrow by Hercules. 2. Hercules sagittas veneno tinxit, Hercules stained arrows with poison. 3. via montibus altissimis contirebatur, the road was hemmed in by very high mountains. 4. praemium victori debetur, a reward is due to the victor. 5. numquam mihi hoc persuadebitur, never shall I be per- suaded of this. ANECDOTES. 43 ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following nine anecdotes require a knowledge of- (a) Relative Pronouns. (£) Passive of conjugations I. and II. 46. A Ride on a Centaur's Back. Centauri, qui in montibus Thessaliae habitabant, caput manusque humanas equinum tamen corpus habebant. Hercules olim per has regiones cum uxore Deianira, quam nuper duxerat, iter faciebat. Mox ad ripas altl rapidlque fluminis viatores perveniunt frustraque vadum petunt. Subito occurrit centaurus quidam, nomine Nessus. "Multae," inquit, " antea trans hoc flumen a me transportatae sunt. Te quoque, 6 pulcherrima Deianira, si cupis, lato meo tergo libenter transportabo ; " simul feminam haud invitam suscipit ; deinde perfidus magna celeritate in montes fugit nuper, opp. olim. quoque, cf. etiam, 45, 4. viatores, 37, 7. haud invitam, volentem. 47. A Ride on a Centaur's Back — continued. Hercules autem, quern fraus centaur! non fallebat, arcum rapuit et una ex iis sagittls quas ipse sanguine Hydrae tinxerat fugitivum volneravit. At moribundus feminae consilium hoc iniquissimum dat Nessus : "Accipe," inquit, "hanc tunicam, quam meus sanguis tinxit; haec tibi aliquando amorem coniugis restituet." His verbis centaurus occidit. 44 ANECDOTES. Paucos post annos Hercules, Oechaliae victor, lolen captivam Deianira pulchriorem adamavit. Haec igitur verborum centaurl hand immemor, tunicam fatalem ad coniugem misit. Hanc Hercules incautus induit et ipse necatur dira vl illlus venenl quo olim suas sagittas tinxerat. fallebat, 26, 4. tinxerat, from tingo. rapuit, cf. corripit, 42, 5. iniquissimum, cf. aequa, 18, 7. sanguine, crtiore, 38, i. induit, 19, 2. 48. A Wonderful Dream. Tres olim viatores a Gallia ad Italiam iter faciebant. Via erat et longa et difficillima, quod undique montibus altissimis continebatur. Saepe magnam cibi inopiam viatores tolerabant ; tandem nihil illis supererat nisi unus panis, baud ita grandis, quem omnes diligentissime servabant. Hunc sibi quisque vindicat. Denique fessi somno se dant panemque proponunt somrn insignissimi praemium. Mane suum quisque comitibus somnium narrat. Primus ex viatoribus sic incipit : " Mihi in somnio apparebat rapum ingentissimum ; vix id trecenti viri ex agro trahebant. Num. vos aliquid hoc mirabilius videbatis ? Mihi certe praemium debetur." tolerabant, 14, 3. trahebant, cf. abstrahit, 14, n. supererat, 10, 6. num, 12, 4. proponunt, 41, 5. mirabilius, 45, i. 49. A Wonderful Dream — continued. Turn secundus, " Somnium quidem mirum narravisti ; mihi tamen aliquid mirabilius visum est. Nam vidi in somnio vas ingentissimum, quod vix qumgentl homines ANECDOTES. 45 totius anni spatio paraverant. Facillime eo vase istud rapum continebatur. Nonne hoc somnium mirabilius illo iudicatis ? " At tertius, qul haec tacite audlverat, "Certe," inquit, " uterque vestrum rem mirabilem narravit panem- que bene meruit. Mihi tamen aliquid mirum visum est. Nam in somno (ut videbatur) esuriebam ; panem igitur devoravl." visum est, f r. videor. eo vase = in eo vase. spatio, tempore. esuriebam, famem habebam. 50. The Lighthouse. In ea parte Britanniae quae ad septentriones spectat litus undique rupibus asperrimis continetur. Incolae igitur, quod ibi multae naves naufragium fecerunt, turrim altissimam, quae pharus appellatur, quadam in rupe aedificaverunt. Hanc turrim habitabant senex et filia eius parva, qul noctu semper incendebant lucernam, cuius lumen saepe nautas de periculo praemonebat. At non- numquam vis tempestatis labores nautarum exsuperat, et navis Infelix aut sub undis se mergit, aut scopulis crudelibus adflictatur. turris, 40, i. exsuperat, cf. superabunt, 6, 6. incendebant, 16, 6. mergit, 22, 7. praemonebat, cf. monuit, 24, 4. scopulis, 26, 4. 51. The Lighthouse — continued. Fuerunt olim multos dies continuae tempestates ; tandem dies tranquillus succedit. lamque procul e turri custodes magnam aspiciunt navem, quae in scopulis haeret ; mox etiam paucos vident nautas, qui manibus signa dant auxiliumque petunt. Turn virgo animosa cum 46 ANECDOTES. patre parvam scapham deducit et remis vellsque navem ambo petunt. Undique ingentes fluctus surgebant, vix enim cessaverat procella ; nullo tamen periculo ill! terren- tur sed e morte nautas eripiunt omnesque tutos ad turrim reportant. haeret, 2, 5. cessaverat, 41, 10. animosa, fortis. procella, tempestds. 52. The Snowstorm. Pastor! culdam duo erant filii, Brutus et Nero. Hie, puer acutus, a parentibus praecipue amabatur ; ilium tamen annis seniorem omnes stultum exlstimabant. Hi olim cum cane suo aliquas petebant oves, quae per montes devios erraverant. Forte dum procul a casa paterna absunt, eos opprimit nox ; simul nix crebra omnia operiebat et spem reditus eripuit. Tandem fessi labore sub saxo ingenti sese proiciunt mortemque exspectant. Turn Brutus e collo fratris taeniam, donum matris, detrahit eaque cervicem canis circumdat ; "Age," inquit, "patrem pete." culdam, 46, 7. seniorem, from senex. acutus, 24, 5. operiebat, obduc'ebat, 19, 6. praecipue, 8, 8. proiciunt, cf. deiciunt, 38, 10. 53. The Snowstorm — continued. Interea, quod pueri nondum revenerant, ingens sollici- tudo pastoris animum agitabat. Subito latratum audit canis ; portam aperit ; videt canem, qui taeniam sul fill gerebat. Hanc ubi vir agnoscit sine mora facem accendit et cum cane fideli, duce viae, tandem ad ipsum pervenit ANECDOTES. 47 scopulum, sub quo pueri iacebant. Hie vero triste spectaculum visum est ; Nero enim, quern frater suo pallio texerat, placide dormiebat, at Brutus, qui suum corpus hoc modo nudaverat, saevo gelu rigebat ; nam puer fortis, quern propter segnitiam omnes deridebant, vitam suam fratri condonaverat. sollicitudo, cura, 10, 2. pallio, 17, 6. aperit, 32, 5. rigebat, 7, 2. agnoscit, cf. cogndscit, 22, 10. segnitiam, stultitiam. accendit, cf. incendebant, 50. deridebant, 26, 5. 54. A Noble Action. Philippus, eques Britannicus, alios equites fortitudine animl corporisque viribus aequabat ; omnes tamen comi- tate et mansuetudine superabat. Forte Britanni cum Hispanis bellum gerebant atque equites utriusque exercitus fere cottidianis pugnls vires exercebant. Ali- quando dum urbem quandam Britanni oppugnant, Philip- pus cum paucis comitibus magna manu hostium circum- datus est. Diu et acriter nostri Hispanorum impetum sustinebant. Tandem Philippus iaculo graviter volneratus est. Post pugnam dum comites maestl Philippum mori- bundum ad castra reportant, aliquis el galeam aquae plenam dedit. Ille autem, etsi sitis fauces urebat, militi, qui non procul iacebat avidisque oculis aquam lustrabat, poculum dedit ; " Nonne huius volnera," inquit, "graviora sunt meis ? " aequabat, cf. aequa, 18, 7. graviter, ci.gravis, 36, 2. utriusque, 49, 7. maestl, trist'es, 53, 6. cottidianis, cf. cottidi'e, 39, 2. urebat, cf. adurunt, 16, 8. 48 PLACE. 26. A dative is naturally used to complete the sense after such adjectives as — amicus, utilis, similis, propinquus, finitimus, par. "GUI" VERBS. 27. A few verbs, which we should expect to govern an accusative, for some reason or other prefer the dative. The most common are — parco, pareo, placeo, faveo, noceo, servio, invideo, nubo, ignosco, maledico, indulgeo. magister, cui paremus, benignus est, the master 'whom ive obey is kind. parcit mihi, he spares me. These verbs are called "cui" verbs from the dative of the relative pronoun, with which they are sometimes used. RULE II. — Many verbs compounded with ad, ante, con, in, inter, ob, post, prae, pro, sub, and super, take the dative. PLACE. 28. (i) Place where is expressed by the ablative with the preposition in. Exception. Names of towns use an old case called the Locative. PLACE. 49 The locative in the singular of declensions I. and II. is the same form as the genitive, elsewhere commonly the ablative. These locatives are also found, domi, at home, ruri, in the country, humi, on the ground. (2) Place whither is expressed by the accusative with ad or in. Exception. Names of towns (also domus and rus) omit the preposition. " To," when it means towards, is never the sign of the dative, but always of the accusative. (3) Place whence is expressed by the ablative with ab or ex. Exception. Names of towns (also domus and rus} omit the preposition. The name of a small island is treated as if it were a town. 1. naves Tarenti aedificatae sunt, ships were built at Tarentum. 2. Pericles Athenis habitabat, Pericles lived at Athens. 3. exercitus in Hispaiiiam missus est, an army was sent to Spain. 4. postero die Corinthum pervenit, on the next day he came to Corinth. 5. ex Hispania statim discessit, he departed at once from Spain. 50 ANECDOTES. 6. Galli Roma baud procul aberant, the Gauls were not distant from Rome. 7. domum ex urbe revenit, he returned home from the city. 8. Cypri multi erant servi, there were many slaves at Cyprus. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following nine anecdotes require a knowledge of- (a) Comparison of Adjectives (Irregular). (b) Indicative \ Passive of the Third and Fourth Imperative > Conjugations. 55. The Ugly Duckling. IngentI aliquando gaudio complebantur incolae cuius- dam fundi, gallma enim ex ovis pullos nuper excluserat. Unum tamen ex ovis, quod grandius erat ceteris, adhuc integrum manebat. Turn pavo, qui maximus natu erat omnium, his verbis gallinam admonet : " lam satis laboravisti ; tandem inutile istud ovum desere." At galllna pertinax consilium pavonis non audit multosque inde dies in loco manet. Denique post tantum laborem parit pullum, qui ceteros magnitudine quidem corporis superabat, sed specie et forma longe Inferior videbatur ; nam erant ei turpes pedes, deforme corpus, collum procerum. gaudio, 37, 5. integrum, 36, 5. cuiusdam, 52, i. inde, 44, 10. pullos, 26, 2. quidem, to be sure. excluserat, from excludo. turpes, opp. pulchru grandius, 48, 5. prScerum, longum* ANECDOTES. 51 56. The Ugly Duckling — continued. Diu in hoc fun do anaticula turpis vltam infelicem agebat; nemo enim el favebat. Gallinae quidem cum pavonibus miseram volucrem spernebant, quod aquam ita amavit. Anates autem et anseres duris rostrls advenam sua aqua depellebant. Tandem maesta et infelix a fundo in locum desertum effugit, qua sola totam hiemem habita- bat. At vere novo ad lacum advenit, in quo multi cygni natabant. His duo puerl frusta panis iactabant. Turn ilia, quod iam mortem optabat, ad cygnos ipsa natavit, flexitque caput ad ictum rostrorum. At attonita suam imaginem, quam aqua reddebat, vidit audlvitque vocem puerorum, qui cygnum ceteris pulchriorem laetl accipie- bant. Anaticula enim turpis gracilis cygnus evaserat. fundo, 55, 2. qua. = 2uom loco. anaticula =parva anas. his = his cygnis. turpis, de for mis, 55, n. flexit, from facto. depellebant, deturbabant, 2, 7. evaserat, from evado. 57. The Touch of Gold. Midas, rex Phrygiae, quod olim Baccho placuerat, egregio munere a deo donatus est. "Delige, rex magne," inquit deus, "id quod maxime cupis ; hoc tibi libenter dabo." Turn vir avarus mirum donum impetravit, omnia enim quae suo corpore tangebat in aurum mutata sunt. Pr5tinus rex laetus regiam domum percurrebat manuque vasa, mensas, lectos, omnia tangebat. Inde ubi nihil ligni aut argent! in aedibus manebat, gratias pro tanto benencio Baccho persolvit Tandem labore fessus cenam 52 ANECDOTES. poscit avidisque oculis dapes splendidas lustrat Mox tamen ubi piscem ad 6s admovet, cibus in aurum statim mutatus est ; rex igitur, cuius in faucibus rigida haerebat massa, vlnum poscit ; idem evenit. Tandem rex esu- riens, quod nihil nee edebat nee bibebat compluribus diebus, maximis precibus Bacchum orat. Inde cum risu deus fatale donum amovet. egregio, mlro. dapes, epulas, 9, i. munere, dond. faucibus, 54, 12. protinus, 33, 5. haerebat, 2, 5. ligni, cf. Itgneas, 40, 10. esuriens, 49, 9. gratias . . . persolvit, cf. 13, 12. edebat, 34, 4. 58. The Gossiping Trees. Apollo olim, curvae lyrae inventor, cum Satyro quodam de arte sua decertabat. Tandem tanti certaminis arbi- trium ambo ad Midam regem (de quo supra demonstra- vimus) commlserunt. Rex autem, qui numeros omnino Ignorabat, postquam carmina utriusque audiverat, Satyro palmam dedit. Deus igitur, tall stultitia iratus, capiti regis asini aures adfixit. Turn rex callidum consilium concepit ; regium enim tonsorem ascivit, cuius opera suum dedecus ab oculis omnium abditum est. At tonsor, vir loquax, qui, dum manet in urbe, rem vix celabat, rus discessit, regisque fortunam arboribus narravit. Hae autem comarum susurro, quod vento rami agitati sunt, his verbis rem volgabant, " Sunt Midae aures asini." commlserunt, from committo. callidum, 44, 2. numeros, modds, 41, 9. tonsorem, 19, 4. utriusque, 54, 4. ascivit, advocdvit. palmam, praemium, 48, 8. CQia&r\mL,folidrum. ANECDOTES. 53 59. A Scape-Goat. Volpes sitiens, quae desiluerat in puteum baud ita altum sed lateribus praeruptis postquam omnem rationem fugae frustra tentaverat, ab omni spe reditus interclusa est. Mox tamen caper, qul aquam petebat, quod fervid! solis radii agros urebant, ad eundem puteum advenit. " Salve," inquit, " dulcissima, nonne aqua ista frigida est et iucunda ? " " At numquam iucundiorem bibi," respon- dit volpes, " desili igitur quam celerrime, ego enim iam diu parco aquae, quod te exspecto." Hoc ubi audivit stultum animal, in puteum desiluit. At volpes callida in cornua amici prosiluit, quorum opera sese ad terram sublevavit. Inde miser! amici immemor domum discessit. sitiens, cf. sitis, 54, 12. reditus, 52, 7. desiluerat, 13, 9. urebant, 54, 12. praeruptis, 26, i. callida, 58, 7. 60. Ingratitude. Apud antiques scriptores multa legimus de quodam equite, qui Philippum (de quo supra demonstravimus) mansuetudine exsuperabat. Huic ehim, dum saucius humi iacet, aquam multo labore apportaverat amicus. Is autem insigni abstinentia aquam uni ex hostibus, qui iuxta iacebat, integram praebuit. At perfidus hostis, dum donum accipit, cultro manum quae poculum porrigebat volneravit. Turn eques ingrato viri animo iratus, post- quam eum modice culpaverat, partem aquae ipse bibit, partem tamen hosti iterum dedit. mansuetudine, 54, 3. integram, totam. saucius, volneratus. cultro, 27, 8. insigni, mirdbili. bibit, 58, 7. 54 ANECDOTES. 61. The Wolves. Omnium animalium, quae Scythiam incolunt, taeterrimi sunt lupl ; hi enim saepe ab omni parte conveniunt per- que silvas magno agmine praedam exquirunt. Femina quaedam cum tribus liberis per has silvas in curru vehe- batur. Subito luporum ululatum audiunt et mox dlrum agmen apparet. Frustra ilia habenas dat equo, equos enim facile cursu adsiduo exsuperant lupi. Vix breve spatium interponitur miseraque femina linguas san- guineas, fauces nigras, dentes crudeles aspicit. lam fervidum spiritum saevorum animalium fere sentit. Turn metu vesano mater ex curru minimum natu liberorum deicit et dono horribili impetum luporum parumper cohibet. taeterrimi, horribiles. sanguineas, cf. sanguis, 47, 5. agmine, grege, 25, 6. fervidus, 59, 4. exquirunt, petunt. vesano, insdno. habenas, 21, 7. parumper, opp. diu, 2, 5. 62. The Wolves — continued. Prlmo atrox consilium successit, lupl enim, dum saevo clamore praedam rapiunt, agmen sistunt ; mox tamen ubi carnem ex ossibus miserl infantis dilaniaverant (nee longus ille fuit labor) iterum fugientibus mstabant. Ite- rum femina mfellx idem facit alterumque Infantem lupls concedit. lamque per arbores, spectaculum gratissimum, visa sunt tecta aedium in quibus amici habitabant fessus- que equus ingeminat cursum. Nee tamen domum advenit, ANECDOTES. 55 antequam mater tertium Infantem eodem modo morti obiecit. Inde ubi convocaverat propmquos fatum liberorum suamque fugam narravit. Turn maximus natu, dum ceteri horrore obstupefacti sunt ; " Tu tuis infantibus," voce inquit terribili, "non parcebas ; nee ego tibi nunc parcam." Haec ubi dixerat, securi, quam manu tenebat, caput impiae matris percussit. atrox, crudele, 24, i. ingeminat, 27, 10. dilaniaverant, cf . divellebat, 24, 2. parcebas, 59, 9. mstabant, i, 5. percussit, from percutio. 63. A Cat's Paw. Apicio mercatori, qui Capuae vlvebat, ex Aegypto felem, slmiam ex Libya suae naves transportaverant. Hae qui- dem bestiae sub tect5 mercatoris concordissime vivebant, longe tamen aliud fuit utrlusque ingenium. Ilia natura tardier magnam diel partem dormiebat ; haec alacrior comitem stolidam saepe per ioca vexabat. Forte Apicius castaneas aliquando Igne torrebat Has ubi videt simia, ad ignem accedit avidisque oculls nuces observat. Diu haeret incerta ; dulces quamquam fruges animum adliciunt, fervidus ignis a furto deterret. Subito manu felem, quae ante ignem more suo dormiebat, rapit et pede eius casta- neas singillatim ex igne detrahit. Deinde dum ilia magno gemitu casum deplorat, ipsa nuces secura devorat. aliud, dissimile. accedit, appropmquat. tardior, stolidior. casum, dolor em. torrebat, 16, 6. secura, 27, 3. 56 INFINITIVE. VERB. 29. Every Verb has two parts — (1) Finite, limited by person. amo, / love. amas, you love. amat, he loves. (2) Non-finite, not limited by person. amare, to love. The FzWte part of the verb contains the indica- tive, subjunctive, and imperative moods. The Non-finite part of the verb contains infinitives, gerunds, supines, and participles. These are partly verb, partly substantive or adjec- tive. As Verb (i) they govern cases. (2) they have tenses. As Noun r (i) they follow the ordinary rules of num- or ^ ber, gender, and case. Adjective [ (2) they cannot form complete sentences. INFINITIVE. 30. The Infinitive is used — (i) Like the nominative of an ordinary noun, as sub- ject to a verb; e.g.— C hoc pomum est iucundum, this apple is pleasant. \ edere est iucundum, to eat is pleasant. SPACE. 57 C fames nocet pueris, hunger is hurtful to boys. 2. \ m'minm edere nocet pueris, to eat too much is hurtful I to boys. 3. videre est credere, to see is to believe. 4. dare quam accipere melius est, to give is better than to receive. 5. Cato dlcitur discessisse ex urbe, Cato is said to have gone from the city. (2) As accusative to such verbs as possum, void, audeo, soled, conor, incipio, statud, etc., which are not often found with the accusative of ordinary nouns. 1 . ex equis pugnare solent, they are accustomed to fight on horseback. 2. potesne huic persuadere ? are you able to persuade him ? SPACE. 31. In measuring distance, height, breadth, etc., the accusative is used. 1. Britannia a Gallia multa milia passuum abest, Britain is many miles distant from Gaul. 2. haec arbor est viginti duos pedes alta, this tree is twenty- two feet high. But when two things are compared, the difference between them is put into the ablative. 1. multo plures quam hostes sumus, we are much more numerous than the enemy. 2. altus erat sex pedes, pede altior quam soror, he was six feet high, a foot taller than his sister. 58 ANECDOTES. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following anecdotes require a knowledge of — (a) Indicative "1 passive of verbs in -id, third con- Imperative J jugation. (b} Infinitive active of the four conjugations. (c) Ahoflossum, void, nolo, maid. 64. A Breach of Discipline. Fredericus, Germanorum rex, quod ab hostibus pre- mebatur, saevissima discipline, mllites cohibebat. Rex saepe noctu solus per castra ambulabat et ipse custodes in stationibus disponebat. Aliquando dum more suo castra perlustrat, videt lucernam quae in tabernaculo finitimo ardebat. Rex igitur, qul maxima Ira movebatur, quod ignem mllitibus interdlxerat, silenter tabernaculum intravit. Hie miles epistulam scrlbebat ad uxorem. Dum multis verbis dura perlcula belli, suam salutem, amorem- que constantem narrat, subito regem Iratum aspicit. Turn rex, " Iterum epistulam repete, haec tamen adde ; vale, 6 carissima, eras enim ego, quia imperatorl male parui, capitis damnabor." premebatur, 38, 7. more su5, 31, 3. cohibebat, 6 1, ad fin. lucernam, 50, 6. stationibus, 29, 7. ardebat, 14, 9. 65. A Bull's-eye. Loxias, quod vitam in silvls semper degebat, omnes alios sagittarios superabat. Saepe lupos aquilasque volu- cribus sagittls transflgebat, nee umquam frustra ab eo telum mlssum est. Forte inc'olae urbis proplnquae ludos sollemnes celebrabant. Prlmo quadrlgas agitabant iuvenes, deinde pugnls certabant, postremo certamen sagittariorum ANECDOTES. 59 Institutum est. Diu Loxias, qui cum ceteris decertare noluit, se a certamine abstinuit, nee arcum ab umerls amovit. Denique quidam ex regiis sagittariis, cul nomen erat Hubertus, sive casu, seu quod ventus ei favebat, mediam metam sagitta transfixit. Turn demum Loxias arcum tendit et suo telo sagittam HubertI in duas partes findit. Ingens ad caelum tollitur clamor omnesque Loxian victorem salutant. degebat, agebat, 56, i, 2. pugnis, from piignus. sagittarios, cf. sagitta. certabant, decertdbant, 58, 2. 45, 2. arcum, 47, 2. 66. The Weather-wise Donkey. Ludovicus, rex Gallorum, fidem maximam habebat el generi hominum, qui astrologi vocantur, quod motu stella- rum imbres ventosque praedlcere solent. Rex, qui multum in venationibus erat, aliquando dum magnum cervum canibus per silvas agitat, celeri equo longe ante omnes socios praetervectus est. Interea caelum nubibus obscu- ratur gravisque imber cum multa grandine in terram decidit. Rex igitur, quod parvam casam inter arbores videt, tempestatis perfugium petit. Turn ubi is graviter incusabat indoctos illos astrologos, " Nulla tamen tem- pestas," respondit agricola cuius casa erat, "me incautum excipit ; semper enim meus asinus, qui fruges horti ad forum portare solet, voce rauca imbrem mihi praedicit." " Nlmirum," cum risu respondit rex, " si tuus asinus tarn bonus astrologus est, meos astrologos posthac in numero asinorum habebo." venationibus, cf. n, 4. indoctSs, tgndrds, u, 2. agitat, 65, 5. rauca, 12, 8. incusabat, increpdbat, 1 6, 9. risu, 57, ad fin. 60 ANECDOTES. 67. How to please Everybody! Senex quidam, qui asinum vendere voluit, cum filio eum ad urbem ducebat. Mox occurrunt choro virginum, quae dona ad templum Minervae portabant. " Hercle," inquit ex his maxima natu, "numquid potest esse stultius illls, qui pedibus iter faciunt, nee asino vehuntur?" Hoc ubi audlvit senex, filium asinum conscendere iussit et ipse alacri gressu iter pergebat. Non procul ab eo loco aliqul senes sermonem inter se serebant. Turn unus, "Eheu," inquit, " quantum tempora mutantur ! Ubi nunc est ille senectutis proprius honor ? desili ex asino, puer impu- dens, et patrl cede." Inde iuvenis, quern pudor fact! iam movet, celeriter id quod sibi imperatum est facit senexque invicem asinum conscendit. occurrunt, ir, 6. alacri, celeri. maxima natu, cf. minimum ndtu, 61, n. pergebat, 27, 4. vehuntur, cf. praeterv'ectus est, 66, 6. desili, 59, 8. 68. How to please Everybody ! — continued. Forte via secundum flumen ducebat, in quo duae feminae vestes lavabant. Hae ubi viatores vident, una voce crude- litatem patris filique durum laborem plorant. Senex igitur, qui omnibus placere vult, puerum post se sedere iubet. Nee tamen ea res prospere evenit, quod alius viator iis occurrit. "O impudentiam nefandam!" inquit, "facilius potestis asinum ipsi vehere, quam vos miserum animal." Turn senex, qui ne id quidem ineptum putabat, postquam crura asini funibus ad magnum contum vinxerat, novum onus cum maximo labore in suos filique umeros sub- levavit. At asinus, cui haec minime placebant, dum DOUBLE ACCUSATIVE. 61 ponte flumen transmittunt, subito nisu vincula rumpit et in aquam praecipitatur. evenit, 41, 10. contum, 27, 4. occurrit, 67, 2. sublevavit, 59, 12. vehere, portdre. transmittunt, trdnseunt. DOUBLE ACCUSATIVE. 32. Verbs which make sense with an accusative either of the person or of the thing, sometimes use both at once. This is called Double Accusative. te philosophiam docebo, / will teach you philosophy. (1) With some verbs the accusative of the thing is generally expressed by the present infinitive. docebo te tacere, / will teach you to be silent. quis te vetuit canere, who forbade your singing? omnes discedere iussit, he ordered all to depart. Cimbros prohibuerunt suos fines vastare, they kept the Cimbri from laying waste their territories. (2) If converted into the passive — Accusative of person becomes nominative. Accusative of thing remains. magister docet puenim litteras, the master teaches the boy letters. puer docetur litteras a magistro, the boy is taught letters by the master. patres consulem exercitum scribere iussenmt, the fathers ordered the consul to enroll an army. consul a patribus exercitum scribere iussus est, the con- sul was ordered by the fathers to enroll an army. 62 ANECDOTES. QUALITY. 33. A quality is something peculiar in a man which distinguishes him from others. A man •with a beard. In English quality is expressed — By an adjective. A talented man. By the equivalent of the Latin genitive. A man of talents. By the equivalent of the Latin ablative. A man without talent. In Latin, if the genitive or ablative is used, an epithet must always be put in. vir ingeniosus, a talented man. vir summi ingenl, a man of the highest talent. vir nullo ingenio, a man without any talent. ANECDOTES FOR TRANSLATION. The following anecdotes require a knowledge of— (a) Infinitive passive of the four conjugations. (£) Also fero, fid, eo. 69. The Inexhaustible Purse. Die Dianae sacro duo advenae sordida veste et specie humill cibum petebant ab Ephesiis, qul templum deae ANECDOTES. 63 celebrabant. Ubi ex tot divitibus nemo preces audire voluit, piscatorem pauperem, qui adstabat, auxilium roga- verunt. "At," respondit ille, " est mihi nee cibus nee argentum domi, quod continuae tempestates pisces a nostrls oris iamdudum depellunt. Si tamen mecum venire vultis, hanc noctem sub meo tecto requiescere poteritis." Inde advenas, qui laeti beneficium accipiunt, domum ad uxorem ducit. Ilia autem maesta, quod digno hospitio advenas non potest accipere, loculos vacuos, inopiae sig- num, ostendit. Subito ad terram decidunt asses duo. Piscator miraculo attonitus vinum cibumque emit ; nee posthac duram paupertatem ferebat, numquam enim loculir deerant divmi asses. sordid!, squalida. Oris, litoribus, 43, 6. veste, vestimentd, 17, i. maesta, trtstis, 53, 6. divitibus, from dives. decidunt, 66, 8. adstabat, aderat. paupertatem, cf. pauperem, 4. rogaverunt, petierunt. deerant, from desum, 70. The Golden Loaf. Lydon, agricola pauper sed probus, aliquando cum filio edebat parvum panem, quem totius die! mercede vix emerat. Dum puer dentibus suam partem panis frangit, complures nummi aurei, qui in cibo occulti erant, in gremium eius deciderunt. Hoc ubi videt puer, " Accipe," inquit laeta voce, " pater, hos nummos, quos deus aliquis tibi, paupertatis remedium, tribuit." " Minime, caris- sime," respondit pater, "pecuniam potius reddemus pistori, qui, dum panem coquit, pecuniam cum farina nescio quo casu miscuit." Sine mora ambo ad pistorem properant remque narrant. Turn ille, " Macte virtute, 64 ANECDOTES. Lydon ;. fortunam quam bene meruisti carpe ; hunc enim panem iussu regis el quern inveni probissimum libenter do." probus, opp. inhonestus, 8, i. deciderunt, 69, ad fin. edebat, 57, ad fin. nescio q\id = atit?u0. emerat, 69, ad fin. casu, 63, ad fin. nummi, 36, 6. carpe, 38, 6. 71. Hospitality. Multa audivimus de luxu divitilsque eorum sacerdotum qui sacrls Cereris praeerant. Ex his unus, cui nomen erat Lycus, quamquam modicas modo divitias habebat, omnes alios benignitate et liberalitate superabat. Hie enim, qui cottidie cibum semel edebat, semper ad fruga- lem cenam binos pauperes vocabat. Aliquando dum cum duobus pauperibus cenare incipit, tertius hospes, quem ipse non vocaverat, domum intravit. Turn Lycus, quod cena quattuor convivis non suppetebat, suum lectum advenae concessit. (Romani enim, dum cenant, in lectis semper iacebant.) "Tu,"" inquit, "hodie cena ; equidem heri cenavi ; eras quoque, si dis ita placet, cenabo." praeerant, fromfraesum. convivis, 9, i. benignitate, cf. benignus, n, i. lectum, 57, 7. pauperes, 70, i. dis, from deus, 13, ad fin. 72. Honesty is the Best Policy. Padius, agricola probus, qui multo labore aliquid argenti conlegerat, vaccam tandem emit, cuius lacte et sese et liberos alebat. Complures menses satis pabuli praebebat pratum baud ita magnum ; at media aestate, quod totus ager ardore solis torrebatur, ilia fame misere pressa est. Hoc ubi sensit Padius, quod acerrimo dolore perturbatus ANECDOTES. 65 est, ad horreum divitis colon!, qui non procul habitabat, noctu accessit. Hie postquam umeros magno fen I pondere oneravit, subito suae virtutis memor pabulum his verbis ad terrain deiecit ; " Magna est probitas, nee malo furto vaccam servare volo." Postrldie colonus, quern nee factum nee verba Pad! fefellerant, donum ad eum misit tantum feni, quantum plaustro vehl poterat, cum epistula, in qua haec scripta erant: "Magna vero est probitas, equidem tamen tuam vaccam servare volo." praebebat, 60, 6. fefellerant, from /#//