అన ర్మ ర్స్‌ C)-€3

\ sy

పందొమ్మిది దివందల నలభై యడులో భారతదేశం సం ౧తం(తం కాగా, భవిషఃg

(-w) అ 3 అ al WE aE . et = 5 “ ; Fe అ తుల దెశథ భాషలు వహించ ను; hy (బె దధానా వసి దశ భాషలను ఆధునిక దిజాన చ!

—_ z ఇ AN ! ల ఇల : « <l “ రుల rగ0ంలు గా తిర్భి దిద్దవలసిన అవనరాని 9 గు Bcd, యుందుగానె Gt OwWy

గురుతర బాధ్యత నరవ ర్పటందుకు అవతరించి ఆయ తమెగిది తలుగు భాషా డో

ఇ ౫ 2 wl నయతి, తెలుగువారి సమగ సరంతెముఖబి వికాసానికి సంఘటితకుషి చగనెటంచడుకు “| ఎ

తెలుగు ఎశ్యదిద్యాలయం నెలకొలాాలని డా. నందమూరి తారక రామారావుగారి

) 7 a 7 = అ” వ అ క ర నాయకత్వంలోని ౭ రాష |పభుత(ఃం నిశ్సయించగానె సహజంగా ఒబఖసుం (లి షై 0) Y rr “ Ss WW NY i BB WO 4 అ హల ఇక రా రా అ ఎదాాలయంలొ" సంలినం కావలగణందిగా నసనయఒులని ఆపహాోాంణంచారు, Mon Eg (“)

WY pe — y “46 ఐం ep, క గ్‌ పా కార్యవర్గం వారు-ముఖ౫ంగా గౌరవ అధ్యతులు డా. బెజవాడ గొిొచాలరడిగారు, nM అ (త

0D yw UF a p= ee Ww uy S fF 3 జో Ya గొరవ కార్యదర్శి డా. మోటూరి సత్యనారాయణగారు-ఆ ఆహాంనంలొని

een Te & - ఇ నె « ఆయల్యాయత సు గు _ర్రించి దిలినానికి సంచ చందంగా ఆ ఆంగకి రెంచారు. ‘ () స f a £ Ta S \ A. sf తెలుగు భాషాసమిత తలపెటిన లత్యాలనసు, కార ఇ కమాసన్సి మెరింత శ I

న w —— WwW fF ~~ స్‌ ల ప - fr జ దిషతో, మరింత విస్తృతంగా నెరవేర్చాలని తెలుగు విశబద్యాలయం సంకల్పం # $3 € &2 8. SYA S$ ఇద 4 అ శ (NE TS CF Fag TOW: రాసారు M౪౮౪4 ©: SHrDwDWWwWe WO) DYNO బల

థి 3 ల థై ~— అ శ్‌ ep జో” _ ap Oa ww క్వ = ఉంచుకొని ఇంతకుసుందు నమితి విజ్షాన సర్శ్మసనాంని) 16 సంపుటాలుగా జో బు ఇ ఈ =e Re + Wa ¢ ఇ Wo WU _ ow $ వలువరించాలని సమకటింది. సంపుటాల స్వరూప స్వభావాల బషయంల్‌ అ 0

- ” . ధ~ ౪” ధా అ Rh fn a 2 స లె బారు ఆనునిదింఇగ WIA (చాతివది" గ (లాయయో HRS TEE

IV

విశ విదా్యాలయంలొ" (పత్యకంగా ఈ కృషికి కిగాను ఒక §

కెందాన్ని నెలక్‌ల్వటం జరిగింది. దానికి ఎటా దాదాపు 25 లక్షల రూపాయల

గ ౧a జా సర పస

బజెటు ఏర్పాటుచేయటం, ఈ 96 సంపుటాలను వచ్చే 7.10 సంవత్సరాలలో (పకటించటం పూర్తికావాలని లక్షరం నిర్లశించుకోవటం జరిగింది.

ఈ (పస్తుత సంపుటం తెలుగు భాషాసనమితివాక ఇంతకుముందు తయారు చేసి విడుదల చెసినది. ఆర్థిక భారం కారణంగా వారు బె ండెంగు మొదల న పనులు పూ ర్లిచెయించటం నాడు జరగనందున ఆ కొరవ పని పూర్తి రిచేయించి లెలుగు ఐశ విద్యాలయం ప్ఫీకు సమర్చిస్తున్న ది.

పొచీన, ఆధునిక జాన వెజ్ఞానాలను తెలుగు మాధ్యమంలో ఆందించటానికి తెలుగు ఐశ్యవిద్యాలయం చిపట్టిన కృషి పీ (పోత్సాహాన్ని అర్థిస్తున్నా ము, పీ సూచనలను విజ్ఞాన సర్వస్య కెందం, తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం, హెదరాబాదు-600 007 కు పంపగలరు.

తూనో టా దొ గాచు

a

ఈ (పసుత సంపుటం తెలుగు భాషాసమితివారు ఇంతకుముందు తయారుచెసి విడుదల చెసినది. ఆర్థిక భారం కారణంగా వారు బెండింగు మొదల న పనులు పూ ర్తిచెయించటం నాడు జరగనందున ఆ కొరవ పని పూ ర్రిచేయించి తెలుగు విశ విద్యాలయం మీకు సమర్చి స్తున్న ది.

విడుదల :

Yo అ J అ విజాన సర్వస్వ కెంద్రం తెలుగు విశ విద్యాలయం హెదరాబాదు- 500 007 1987

సరంసా౭మాంలు . ఇ తె ల తెలుగు విశ ంవిదా౭లయం తు బ్ర) కళాభవన్‌, నిఫాబాన్‌

వ—— — *.

హూదరాజబాన్‌ -9()0౧ ౧04

(పతులకు ‘ రు (కయ మకా గం

తెలుగు విశఇఓ ద్యాలయం

Blank Page

బజ్జాసనసర్వస్వము

పదమూడవ సంపుటము జవశా సములు

సం! గాహకు డు

1975

తెలుగు భాషా సమితి

హెదరాబాదు * మదాసు

mn NM MN wv ae er Wt, TIS NA, ht తమం్రగు భాం Jets రిభిత గద ంపయముగు. ఆనుబములర అణుం ఇందిపు ఇ నగలుగా, ~~) I SAN Nn ఇ శు| a ae ED గ) ముసరు) | ers) Ss |e

Published with the financial assistance from the Ministry of Education, Government of India

ww a7 _ ణు ) =e

మూ! క * {3 యూనివరి౫ణీ నీలింగ్‌ ౫ — క స we 3 (uw హిందీ (ప్రచార (వెస్‌ _ దుదాసు = 600 005 . (గంథాలయ (పతి రూ. 50 షః ఉసాం సియా యూనివర్సిటి కాంపస్‌ | C పెాదరాబాదు - 500 007

BIOLOGICAL SCIENCES

13th Volume of VIJNANA SARVASVAMU (Encyclopaedia) Published in Telugu in 16 Volumes by Telugu Bhasha Samiti - Hyderabad - Madras

Editors: R.V. SESHAIYA, J. VENKATESWARLU Compiler : B. SUBBARAYAN

Price : For copies:

Library edition Rs. 50 Telugu Bhasha Samiti 71, University Buildings Madras - 600 005

Telugu Bhasha Samiti Osmania University Campus Hyderabad - 500 007

స్యతం[(త భారతమున తెలుగువారు సుశిక్షిత పౌరులుగ (పవ రించి యథోచిత పా[త నిర్యహింప ద | వలఅయునగిన పాచిన, ఆధునిక విశానమునంతను సామాన$? _పజల ఏందుబాటులోనికి తెచు.జ అవసరమను

w= Me WU We. Ton ERR WE భావమె ఈ విజాన mo SG _బుబుం దరు ఆమెెంకొం ౯౫10,

కీ శే, కొమ'రాజు అకు ణరావు 1915 లో అకారాదిగ 'ఆం|[థ ఎెజ్లా న సరసము ను 1 పతురింప మొదలుపెతటి 1917 నాకి మూడు, సంపుజములను (అ-అ|హి వరకు _కించిరి నాలుగవ సంపుటము పకదింప సంకలించి సామ(గిని సేకరించుచు మధ్యలో 192కి లో వారు కాలధర్న మొందిరి. పిమ్మ ణరావు కృషిని వనకుద్దదింద కొనణ*గింపస 1పయతి1ంచీరి. కాని

1995 లో వారు కూడ గిరాాణము వం ఏటతో ఆ వుహ ర కారకము అంతటితో ఆగిపోయినది. ఇట్టి వున న

f rs C

3

ర

టు, _పభుశ్య నాహాయ్యము కలిగిన ఒక సంస్థ మా!'తమె. ఈ కృషిని నిరంతరాయముగ

క షె 2 కొనసోగింప కలుగునను ఉఊడదె

We Sl ta WM a FE Ent 2 వ pt a కార౭ము కేవలము వం కుఖమిదన ఆధార పడినయెడల ఆ వాకు అ సమించుటి: జ) —_ జ a) గక?

b QU

అరు నీ yA 0 జక లో స చ అరా గా i a af శు 1947 తో మ| దాసు తలుగు భాషా గిబుత సాెబంపణడన. SS, ” ht ee Mi. Ye రా Wi wre m8 ewe మ|దాసు విక 2విదాాలయమువారి నౌజనాాదరణముల ఫులితముగ విళ౭విదాాలయ భవనములలొ సావళము

రక, 10-9-1945 న సమిి కెలుగున చిజాన సర ౧ ౧సం ge) 7 అ

Fo

a a ద ౪ : జ అ | రా క్రి శె. కొమ.రాజు తలపెటిన రచనావిధానము అకారాది wb కముమును అనుసరించినది. ఆది

WY ww గ : a 4 3 we ee మంతయు సవమ[గముగ పూ రి అయి అని సంపుటములును వెలువడిన తరువాతన అది ఉపరౌాగ కర మగును. అదియును గాక, విశవిడాలయ సాయియందు కూడ 'పాౌంతీయ భాషలోనే బోధనాదులు hea నౌెకిరం

కోనల సే ఎం| పదించుటకు

en a a (

.

వ =n. Ct బ్‌ ర వక బుర్చ్ఫడి, పారిథాఎ క్‌ పదః దలకు సువినితార యు :

Co cA 3 £ Co (a 5! ve య Yr

క ఎల్‌ క ఆందుపలని

t & GC 0 Ke LD eA ఆ

fe EA

br a

9 A

Ch fe t ©) £59 Q క్త అ fs CG రన్న ey ON Th L. < (| A ey ప: 2 { ( EN

a WE ఇ ~ nn Xx - we ముగ Wedel a) we) జ Vad

¥ tn eA yy -2 O అ

క 1960 లో 16 సంప్రటిముల పధక య a

(6 £1) రు ( tA (a 0 స్త 0 9 30 ER a IS es ౧ Ec fs Pf అ (3 న్‌్‌ ! 3

=P Coal we Md Ee బల కళ ౧ ౮౪3 కితెిబయ సిసి by హోత Drewes ఉరుషబమినిన. ( ———

a ఇ

కె we ర ౪” ఇస్‌ _ షష | = | తా జ షు pa Wan me క rd VY “=p _ « . —— లుల స 3ర అర్ర cd G3 విషయ 3305౮౮ heralds [3 లేకే రె ఎ౫౭ె IU Th ee గ అపై ఎ a

ల త కంర ag MW Wom = wae WV Ye We a pre, ఆకారా౫ od 3) (or {YY cA) రౌ Seg 7 \ ఎ MOS | రి ంపబడినడి,

r Sm దయం a 1 dE క సక cq - f. .w జ | RET Ee | | 0 సం౭పుదిదున Fd Shull) 9 they SVL ~~ pier) ele Cy) rl J Gri WU WY eh ఇ |

pr, vw tt ww. జ్‌ ఇ” = ల్లో ధా ఇ ఇ 2 wr * 3 ఇ. J - _ " a శ ప్ర ఇ _ i pf " CY) బఎవిరె citi) eo VOD TFryoIN) GI YJ Caw

a జో

” oy రా 9 f= Y, a ౨ క క" ఇ డా | f 3 అ జ « |

అకు Mo ంధి౨చి ye) బబఎధా3సో eID సం! బదాయ mM J I) Je HU ర Drm ee భాం Sin ళో ద్ర అర ఇక్షు 4 తర j ¥ “ లొ ఇ జీ = =. మ ఇ = wa Mig & త ww EN |

అఆకారాది yl రు - గ కూర బడును . |ుతి గల ంపుటను wh చై “J లూ lc) ty ఇ

AAW LM MY And UY Wf ay sf jg: fy Ala AM fs ర్తి విషయముకో _ప| పథ మముగ బపరినయ్యయు క లిగించుటకళు దక గా ఉపి రింపగ తదు. 5 |

సె టలు గ జ) Yo రాలీ జ — డ్‌ ol న్నా వర్ద RY జో 5 em అం ష్‌ జల్‌ We WR . sry. Wi నిల జి ౧ $ెగ తపణతవ అగ తాం ఆక ౮%ం Es JY Id NDMP * రః బధథాన బు చైదెటం ఇనరుయు WRIA CE CME A 3 1 7 ఇ my mm NX ww DVO - wl CS uD lbh

ముదద సంపుటము (చరి! త-రాజుగితి) 1954 లో (పకిటింపబడినది. ఆ వెనువెంటనే 19క5క్‌ రెండవ సంపుటము (భౌతిక, రాసాయనిక శాస్త్రములు) వెలువడినది. ఈ రెండు సంపుటములును ఆంధ విజ్ఞాన

పియుల ఆదరణ ఫలితముగ పూ రిగ ఖర యినవి. ఆ సంపుబములోగి విషయ సామ! గగ పునరష3వ స్పీకరించి, వి సరించె అేకములయిన నూతన విషయములు చేర గడ మయినది. సంకోరిత పునర్సు 3[చిత ము ఇతీవల జరిగినది

1956 లో ఆం|ధ| పడెేక్‌ _పతెంక రాష్ట్ర)ముగ ఎర్చడి ఆంధ సంస్కరి చరిితయందొక నూతన యుగ మునకు నాందీ! పసావన జరిగినది. తదనుగుణముగ తన కార కలాపముఐను వి సరింప గ టేసి, వివిధ ఐక § విదా*౭లయ కే=! దములందరి పంగితుల సాయముతో త్యరికగతిలో సంపుఓములను వెలువరించుటకె పాదరాబాదు నందును, కొంతకాలము ు వా రరునందును కూడ సమితి తన శాఖా కార స్థానమును నెలకొల్సినది. ఆ తరువాత 1959 లో మూడవ సంపుటమును ( తెలుగు సంస్కృతి) సమితి వెలువరించినది. 1960 లో 16 సంపుటముల నూకన !పణాళిక సి దము చేసినవ్పుడు తెలుగు సంస్కృతి సంపుటమునకు మరికొంత భాగము చర్చి దానిని రెండు సంపుటములుగా విడదీ:యుబకును, వెనుకటి (ప్రణాళికలోని లీ వ సంపుటము పొందిన కొద్దినుందికొరకు అదనముగ చర్సిన భాగడును మా!తము అనుబంధ సంపుటముగా [పకి జించుటకును నిక సయింపణ ుడినది,

ఆ |పకారము పూరష వత్సరములందు గడించిన ఆనుభవము కారణముగా సమితి తన కారం(క్రమ మును మరింత wag కొనసా గించి, 961 లో నాలుగవ సంపుటము యు (తెలుగు సంస్ఫ్కృతి-2) తెలుగ సంస్కృతి అనుఖణంధము, అయిదవ సంపుటము (అర్హ, వాణిజ్య, భూగోళ శాస్త్రములు, ఆరవ సంపుజము పిళ్లః ఇసాహితి) యును, 1968 లో ఏడవ సంపుటము (దర్శనములు, మతములు) యును, 1966 మారి-లో దిమీదవన. సప్పుడు (వ్యవసాయ, పశుపాలన, అటవిశా;స్త స్రములు) యును, తొమ్మిదవ సంపుటము (గణిత,

cr " ww . క అద అరుం & శ ఇ ఖగొక Magpie) యును, పదియవ ; ంపుటము (సాంఘిక ₹ైద్రుం- లు యును, 1965 లో పదకొండవ

= * FE ” ఇ అ వ —- We - సంపుటము (నా; + పరిపాలనా శకా,న ములు) యును, 1971 లో పన్నెండవ సంసుటముగా ఇంజగిరింగ్‌ =

= J a శరా ఇ స 5 సె శ”. en =) whe, Ca చా | =| re US | ed a

ఈ దిశ్తాన సరస? కార౭కలాప మంతటినగి నాధించుటకు సుదూరు 25 లక్షల రూపాయలు కావలసి ©

fe ; ద — ww

ee గ ee ఇం ఆ my ww F చ స్య మ్య “ f షా 3 క్ల యుండునని అంచనా వెయడమెనది. అభిమానులు, ఉదారులు అయిన ధినవంతులవడ దనము సెకి రిందుటకు

hal © es cE : హీ సిన్‌ as ” \' యిం౭చుకిెన్ర a a మిజయన Ce మహారాశా, పిఠాపురమ Gl టర కక క*రాజా తిరుపతి దెవ SS Wi C. SY CL. Mad 8 3 రా మో అక యూత న FE స్స = dW) cis) Wath Wl dlls Wide ha Je (©) a రా, జ 2 |, డ్‌ ౧) ఓ): | ~~) ఇ He . (Ww) fa

ww pp “. > ea అ వ అకా గ" ' be = | “ = eT = సుబ్బుయ) మొద అగువారు ! పళ ంసవియమెన జౌదార౭ముతొ విరాళము లిచెంయున్నా' . దాతలనుండి చెకూరిన

— =

—__ ఇ ఆ ‘ :) £ W a FF * 0 వ ఆల్‌

మొ తము ఈూ. 2,50,000. |పతేక ఆం|ధ రాష్ట మేర ' ల pre . = 1 b] | : | ; ఇ We | శ W Vr

ర్త —— aL Me Na a ears దాల్‌ ఆక VA re 4 _ ~. PR, ~. ww మా Meer DMI Ta WISH ww Iv WO సంవత ర ములకు బదు DIN ఇటు రర గా en WwW VV. vr - es Ne, MN

రూ 6,49,999.87. మార్చి 1975 నాదికి కేంద విదాశాఖ రూ. 4,97,000 [గాంటుగా ఇచ్చినది.

నీరందరికిని, సమితి భవన గిర్మాణమున కై దీర్భకాల కౌలుపద్దతి 5 de 1.859 సెంట్ల (U. 608 హెశ్టేరులు) భూమిని తమ |(పాంగణమున 'కెటాయించి ఎన్‌ ఉస్మానియా యూనివర్సిటి మాజి వెస్‌ ఛాస్సలరు డాక్టరు డి. ఎస్‌. రెడ్డి, ఇప్పటి వేగి ఛాన్సలరు (శ) పి జగనోహనరె డి, మ(దాసు యూనివర్సిటి భవనములందు

జ

తలుగు భాషా సమితి కార్య్ణగ్థాన మును నెలకొలు కొనుటకు అవకాశ ము Sap అనెక విధములగు సౌకర్యములు కలుగజేసిన మాజి బని ధాన్నలకే డాక్టరు ర 4 ఆరాా_టు లక్షు ణనె సనాషమి మొదలియారు, _పస్తుతము వెస్‌ ఛాన్సలరు ఎన్‌. డి. సుందర వడివేలు, వాలేరులో శాఖా కార్యాలయము ఉన్నంత కాలము (1968 వరకు) తవు భవనములలో ఉచదితముగ స్థలము ఇచ్చిన ఆం|ధ విశ9 విదాాలయము ఎస్‌ ఛాన్సలరులు మా కృతజ్ఞతకు

జో

ఈ Mtg సాధ్యమెనంత నిర్లున్ర ముగ ను, అందముగను, ఆకర్షకముగను ము! దింపించిన పెస్‌

హీందీ పచార (పె

కారక రలకు మా ధన్వవాదములు.

$5 1691 3 చె|త, 7 శు[కవారము 1975 మార్చి, 2 ఒర శు|కవారము

చ౨చసూటూరి సత్యనా ంరాయుణ బెజవాడ గోవాలరెడి తె కార్యదర్శి అధ్యక్షులు

తెలుగు భాషా సమితి తెలుగు భాషా నహితి

ee) కాన

పతిరా

ra క

విజయరామ గః

తెలుగు భాషా సమితి

క la

=

ma ¥&

w కః _ గె ! 4

Ue

దీండే, ఎ

పెర్‌ *

3 a ™ a

ఎమ్‌. డి., పో

a a

౪ బ్ర ఎ టీ ఎ

టెయార్‌ రి, శ్రీ మామిడిపూడి వెంకటరంగయ్య, ఎమ్‌. ఏ.

ఓ

క

ఇ

ఇ పీతాపతి, బి. ఏ. ఎల్‌.టి., డి. లిట్‌.

#

వో

రు గిడుగు ఎం

జ

రే డా! ల

ఇ FE;

క్ర

పకుపాలన

ంపాదకియ భూమిక

w Cy

స

బము=-వ3?వసా

h వెలువరుచుటకు తెలుగు

ర్రి 86 వ సంపు

అ (a

ఖు వమును

జ్‌

4"

విశెషా

డృడి

స్య త్రో

నందును చేర్చుట జరిగినది. సర్వ

A S$ << yY@ 0 0 2 Ye i a 3 9 3 51 " ww x 0 0 YY 62 Gd au © 0 ¢3 mf

రా ణమున స

a ప్‌

బృరాయన్‌ మా ఆ యా భావములు కూడ నూతనవ

సర్వాంగీకారములయిన అంతర్జాతీయ పదములను కః

బుబ్చ

0

కు పాధాన రించడమెనది.

. Cu

=

లె అగుట పుల్ల లిపిసరివ

గ F i 5" Owe

సృష్టంచబడినవి

—_—™

సక

యథాతథ ముగా

రా S)

న్నా

a ల

అయితే, రూఢమెన తెలుగు పదములు లభించినపుడు అది వా

రా (w

ga ' 3

ఈ సందర్న

~

=

Wad of చుఖుత9 0

p౪7 FaTETnNTer

హెదరాచాదు

SS ఆఫ్‌ FsYe

లుగు అకాడమి

6— జ్‌

తా a Wu LJ

a

సుం

ఇ

శో చక cde

a] ~~ *

ంపుటమును ఈ విధముగా

9

“

జ

'

‘el

టిని

పబజడినని.

2 92

(1c

మి

> yu. i hr Ye ఎకు) పదములు Uv

7

' ఇఎ

విభాగ మునకును సంపొదకతంము నిర ౧హాంచుట లు . వృశ్షశా స్ర్రర ంగ ౫:

పరముగా

కెల

7 ws CW

బాఫెసరు ఖా

ఆన |

అంగ Sr. క్‌

కె

ప్పుడు (ై

త

Cal

3, అ గాక a మ OA) (ery)

©

nn ఇ” అ! pa WD pur క లగి ~~ (|

~~

a ఎప్పట

-

జ are ww wd

D౪

. Le

అర ౫లో. ఇ ree Pree rh ra . SINE [| అలో ఆలో ర్నార్నా oir

|

1 2) U

3-7

స 2 bh — 3 ee 2 to p™ ౧ sy ( 5 y 3 ¥2 9 Dw %G Et y3 3 5) అ 3 గ A 5 8 wD 6.2 Cr y

ల్‌

అ జ (€) ea ఇ Te

చిన రహణ

bh రా (=

ర

\

ఇ కారము

చ! అ

ఖ్‌ oc

ఈ స రపు

అ శ క్యాబ్‌ గరగ Cd = గా ౪ a శ = ఇ” al శ * a NE te: | Dy uc et సాగించిన తిరుకు)_ండియూం శ్రాగివాసరామాసుజమ్‌ మా కృతజతకు |పత్వాకముగా పా!తుడు. అవసర (0) అ) జః “) w,

a : Wu a ;. eH WW a 9. 5 శ { క్ష జో మెన చి!తములను అందముగను, నిర్లుష1ముగను తయరుచెసి ఇచ్చిన చి|తకారులకు, సంపుటమును

- ఇ Ww వ Ey డ్‌ ౨.౯ అ సర్వాంగ సుందరముగా ము|దింపించి ఇట్రిన హెంది [పచార [పెన్‌ ము[దణాధిపతులకును మా ధన్య వాదములు,

సంపాదకులు : జె. వెంక సుకరు జీవశాస్ర్రములు గ

బధా

కా ల్‌

క

Vets

5a

ఇను విం

a = ఇ “ # he ధి

a odk

ప

pr |

పం సట ం|పదాయ

# “

(

*

కా వంటి విషయ వారీగా

(

్నా ఇల

A

విటా ము

To

wu we

జో లో

టో Wu ఇ

జల్‌

తుమున. గొ

అఆకారాది |క

చున్న వి. ఈ సంధి సమయ

సమితి

గొ |

ు తెలికయ

3 అందించుకి

ణ

ర్రి

agi wg ™

సమక

“ \

ఏంబుంధిం

ఇ (

we TE ee Tew IP

ఎ

- Fee

వ ss)

న భావము అన్ని దిని

తన్నా జె షష

జ్‌ జీ

రాణ

రా hl

a Te శ ప)

“yk

బశాన 0 _

పాటు

~~

ంతవర కు

శ్‌ mane

బాడవదయిన

wy uy

ఇ

చా

«

న | పార Ot)

స్రాపితమై

w రంగ

~~ TL.)

సంబంధిం

కు

al b

wee ye

అల్‌ ౪

శాస్త్రములు (వరుసగా 8.9, 10, 1 &

a ప్ర

ప మె

ె (

శిత -భూగోళ శాస్త్రములు,

a \

చుట

Pi =

మ|।గముగ ఆలో

# శ గ

_ అ

రా (JOP

2 సంపుటములు) వెలువడిన తరువాతనె దీని

]

ర్నొళో్‌ య)

౭బంధిం|

m

సను గూర్చి పూనిక వహించి, -

ఇల్‌ ర

= VOLS =) 0

ళో

శ ™ Ga J O¢

పలుపు

ంం

mee are wr

We ౧)

ఏరా కి

a - శ కు ఆధిక్‌ సంక

ET m0

a అను nL

# wt ఇ

[*

డు

a i

వత్సరాంత

J

CO

f

ంపుటవ

ము దణ తు

జల్‌ అ

జర

hie 2 Fl

UU

[i

- ; ల్‌ | —_ " a “ 3 * I జ WN IORI

a rr. Jw wd

OD «4

గ

CR YE

జ C

WH ree ఉం౦డిణబ ఆ

రిచణయము

ww 03

wu, wa Ul)

మీ

కులు స

సంపాద

{3

0 £9

mn 197

Wo TT SO

చ EE a |

£9

em ll er)

Ean! ES ww GOIOY%ODD

2 sues

* C

1971 గ ములు కారణాంతరముల

ww we rw

Pa క జ అ ba

పు | WwW MW, రొంంరంతలా

0

శ ₹

షట్‌ శం: మై

చ ౨

ఠి

ww

జ జ

a)

—_ pr

సంవత్సరముల

AF NC

భాగము చు!దణ మార్చి 1975 నాదికి ముీిసినది. ఇంకను వారంఃభాగమునకు ముందు వెనుకల ఉండు పరిభాష, పట్టికలు ఇత్యాది సమకూర్చు టకును, మధ్య మధ్య చి(తములు గల పేటులకు అనువగు ఫోటో(గాఫపు

అను తెప్పించి ను[దణ అర్వడుద ముగించుటకును మరికొంతకాలము పటినది.

అ

పరిభాష విషయములో తగు సూచనలను పేకరించుపికుగాను 1967, జనవరి 26 వ తేదీన దక్షిణ గ్గు - సమితి ఒక సదస్సు నొకదానిని మదరాసులో ఏర్పాటుచేసి,

నిరగహాంచినది అందులో మదరాసులో కు)_ నంది విద్యాధికులు పాల్గొ ని (పమోజనాత్మ కనుగు సూచనలను క ష చేసిరి. దాదాపు ఈ సూచనలను సర ఉంచుకొని నీవశాస్రయునక సంబంధించిన పదజాలము నిర్మింప bu 2౪ ౧

# గ

మొ త్రముమీద నూరుమందికే బగా రచయితలు అకారాది వ్యాసములు (వాసి పంపిరి. వరకు తెలుగులోనే వాయబడినవి. తెలుగు సేతలో మేడేపల్లి వరాహ నరసింహస్వామి, టి.ఎల్‌. నరసింహారావు, పీ. ఎని: గోపాలకృష్ష మున్నగువారు సహకరించిరి. బీవశాస్త సంపాదకులు ఆర్‌. వి శేషయ్య, వృక్షశాస్త్ర సంపాదకులు & సొనినర్‌ ౩ై. వెంక టేకర్లు. ఆర్‌, వి, శెషయ్యగారి మరణానంతరము జంతుశాస్త్ర విభాగము నకు సలహాలనందించిన ఎమ్‌. కళ్యాణి, జమ్మి కోనెటిరావు, వృకశాస్త్ర విభాగమునకు సలహా సహకారములను ఆందించిన పొవెసరు dala నరసింహారావుగార్హ కు పత్యేక కృతజ్ఞతాభినందనలు. సమీక్ష, అకారాది (కమ భాగములను వః ్రవస్టికరించుబర్‌ రో తోడ్సడినవారికిని, వ్యాస రచయితలకును, అనువాదకులకును, చిత్రములు, ఫోటో! 7 _గాఫుల విషయమున తగు సలహాలను ఇచ్చిన (శ) దశిక రామలింగేశ ఏరరావుగారికిని కృతజ్ఞతాభినందనలు.

నను ఈ కారఃమునకు సియోగించుటయేకాక, పృటిక ప్పుడు నాకు (ప్రోత్సాహ మిచ్చిన సమితి కార దర్శి

అ ఆ | 7

శ్ర మోటూరి సత్వనారాయణగారికి నా కృతజ్జతా పూర లొక

క నమ సా _రములు. ముఖ్యముగా ఈ సంపుటి నిర్మాణ

7

gS మున తుదివరకు సహకరించిన నాకు సహాయకుడగు తిరుకుు_ండియూర్‌ శ్రీనివాస రామానుజమ్‌ od ఆదినుంచి 0 SINLSTeler Ar ౧d Rr i © గ? © (ఇలా గm౧ రౌయాూాణజై

బుడగ సుబ రాయన్‌ మదరాసు సం| గాహకుడు మారి,, 1975 తెలుగు భాషా సమితి

= (a) గ VOTH. WY WwW. CTY " Ea Ys షె = : డై LT క Fn fy fr! వ eTrugrs _ fs ఇన ( HW) VICWO) WW) F4 Tc ర =o hele mE bb అ న్నా ఇ రకా ర wu ఇ ధ్యా రార nT 4 ల్‌ కెలో — - : rT Tp అ Co gre Ry 5, era sl} wu FF SHO =I Eee జు © | |" we ww WwW Wem గ y aE Tam = అ" a eel) J a iVDO YEN) Eu? yok)

ప

౪ లై TTY ఆల్టో —_

Te sD, m= ra అంగు ఆ ——-_0

a జై ww = i జై a ఎల్‌ se J గ) అరం అరే చ అ wl ఇ జో — a క హా త # వుకవులు పెరుగచోటు-విధములు య Ot (aren | tt) — అక్టజే ae Wy ar €9 # a ఎ ళ్‌ కరూపః శు హా eT ప | wollte! LE Cha Tw UN ~ చ్చ పర్ణ == Pe MW ఇ OY POU) wi) a క. 1 if నా కములు Tera! “es 23 ప wl er j= JU E tl కో "Oper a ౬ a 3 త్‌ జక టల్‌ అలాట్‌ * అ ee mye | 3 = .—ో () లో ౮ 5 ) ఇ" TA >, (C Ep: cJCNHINIED _— Ca]

తో అ | , YW

ba. a ow) & © CLUE)

) “ ఇ AY ww ©

క" ™* క — 4. 4 , En Ww hl JY MuVo

| ్‌

ఆ a a a

“ > ' “ ద 3 = = ౦౪ స్ట ఆష ww Phe ద్ర wre war షై bk! w we, . డ' జ షష —_ ri & rm " క . ఇ ఇ EE అ Wa Dal UY pe (ష' i

జా | . = Ee “ ఐం రం షం An ww

జో r Wo హో — ఇ ll ఇ ;] Yr) అ SE [a

awww... FT We 7 క) శ్‌ _

ఇ

( y ys] a Ff * f 3 .3 (6 -

“ ఇ తే MnP రి F i772 na. క్ట 0౪ జ: al GY (CN J {iDy)oWy & a a షె = . షష ష్య జ్యా షా £ ది * జ" ష JN nu C03 & రర 0౦ _ mp = a a aw a ఇ ్ఞ ల wv im) YU రల

ఇరు an Mn ww ~~ Tac JY 00 9 avn} MOD QD 2 అ vl

# # | =

= 7 a «4

= ₹ ౩ ౩

» * ₹ a

* » © &

m= = & a

౪ a. &* a

17

109

జంతుశా స్త్ర నమ్‌ క్ష

118

138

135

Yh €3

3

Cc

గీ పు-= తెలుగు

ర్న

ME SE A Sally AE, FH అంశికా దో. ౪ MNS wo ఉపులు మోతె మాసి? ss lis TOMS OO డు, హపూన్రా= 1,

EF రీజనల్‌ బాటనిస్‌, వెన్‌! కిసల్‌ మె న wel en శ ఇ fs అ Va Se “ EE ణము-డఉత్స తి-$ కణము; వృక్షములు-వృతవర ములు; వృక్షళాత్ర్రు ౫ ద్యాన శ i Vl ఇ” . జ ange సులు? శుష_వృడ సం|గహములు. (= ్డ= డా 5 et డా ఎచ్‌. ఎని రావు: _శ్రైనివాసరావు, ఎబి. | £=.. f= న జా ల్‌ a — ~~ జ 4/86 ఈన|కాస్‌ రోడ్లు, నెం. 22, కాటాడీ ఎక్షనన్‌ పోసు, నార్‌ ఆరా)_టు జిలా. పం GG 0 Mra — A, ( ర్స We WE Woe ఇణారతియ మర్చర సంపద-కృష; భార తియ మృగావళ్లి. 3 ur ఎమ్‌. కె తావు : కృష్ణారావు, ఎమ్మ ణి అ | డా వ డి రుమెంటు ఆఫ్‌ బాటనీ; ఆం|ధా యూనివరాచ్‌, వా లెరు. Wf ——_—_— క కున సము: అల © Par. “ రగ ఎమ్‌ బి. వి. వెస్‌ * నరొసింహారాసు, చెమ్‌. బి. వీః Corn ee, ye ౯ bE wh = Fe డిబార్టుమెంటు ఆఖ బాటగ; ఆం[ థా నినరుద్మ వా అరు. 0) =) ere Jr Per a కాద౭ములు, చమురుగింజలు; చెరుధాన౭ములు:, 7. = E on E23 వెస్‌ 'ఆర్‌. రావు + రంగారావు వెస్స వెమ్‌. ఎ. ఎల్‌ త్రి. ew 5 = hy te UE “ A gv FE 7 డేపూూట వాంగి, (2) ఎంక్‌ బె ఠా యూనివర్సిటి హాస్టల్‌, తిరుపతి, fad By Ww జంతువరానుగ్‌త జవశౌొ స్త్రము. ఇడా « చెప స్‌ 5) స రెల్బు షగిరిరావు, U డ్‌ ఇ Ue డా 2 ధా ౫ al mr |; న wf re రెక్తరు | 9 రూ is 3 3 ww se రాస Oe OS WIDOT టెరుపతి,. క rw a ME WRN ఫు 7 WW WE దృకశరొగ ములు (వృకశాస్త సమికు), సూశాా వయపవులు (వ కశా స్ప సమిక్ష). వ wy E = 9 = కళ్యాణి : కళ్యాణి, ఎమ్‌., ఎమ్‌. ఎమ్‌, వస్‌సీ. పీవెన్‌. డి. A i "= జ -=- — F ద్ద i క | 3 | అ "- ర్‌సెర్‌ అసిగుంటు ఇన్‌ మెరె న బయాలడ, అణామలె యహానివరితి, 1, శివపురి me Carn = "J

ర 5, 1h జె wy “7 ICO NY 3 అజాయ CUI WW

Ey cy =e 4M a We: Wie wf Sut Wi రానీ. గా Wr “Ay On 7 Ma ఎ 8 rE “8 “55D “yx igs దుర బో -—- రర అఖికోతుే ఎః జంతయుగుంయు Er ఎర ESE VON ON WW, చంటి గెలల? Va ur స్‌ TT Ta డై షో yy _ శో & a షి Fa DW ఇగ ల్‌ ] ~~ 2 : «Th Ty . . 7 = | " న a Ure = 0) ఇ హ్మ బర Q Gl) 9 ప 0 wr oJ రం U =o) గ ci గా J ds) oe ఇ అ 3 gs ద Ee DG" orevewr _ E 7 En ay —_ Sy జ పీ జో శ్‌ a దడ . in _— eee Fy a | re ఇ i . rr | 7 వాం * అడపా UY en Rl ==3 rr” ఇ ౪" & mn "uu Fey Dr. au I Fn) = బజానయు=వఎలకొ w 4 ro) JVI, = = జ" Ee జో cd ల mn గ Ca) Pa ఇ” “ ద “ a en 9 a rf = i [ay w. o cet a he . చ MW అ ళ్‌ Q uf Vo NHOoO 09 ce JO SOV); GoD S బో, తొాణాల ఢ

Cow

జ్‌ జ” - జై i అ a అ : Wa. జ EO త Thaw : VNR nN అబుథతావయము ౪ కంతు &) ౨90) తురెకొకా చృుముం పరి = «i థి a ww జ = aE ae r నా త్న - - అ రఫొంం భాుుయులులు-=11; క” 50 N\ tot 1 we ధ్ర గాం గ weer = - గ షష

బి ఎమువెమ్‌ ఆర్‌, -

ఇ అ a ప (చా —_ ఎ కా eT a

వై B జ షల త

శ” ————_— a ( తాళ కుటుంబము * దశపుంజము; దిగ్గివార్తికములు? ధానూజాతులు; నె |దొజన్‌ oA wa “nn ff Ee ఆజ. అక జ Pe ey =. TEE a ప “ol హణముూఃః నూన బల జనము olenNs య వ_లు-ఆదిమ 5 నమ్సుః పంటి pee . | ul జా “Tall ౪ | జ en . q రో పరిణామము-పరిణాము భావములు = 1; పరిసరములు లు-వృక్షజాతులు; క శా న్న _ కే స్థా ఇ eed 2 క్స్‌ . ర్‌ లికా వృక్షములు; పుంకెసర నానము; పురుషసంయోగ బిజదళము; పెరుగుదల; = & ఇ ” ~~ ase (|గామినే; (పక తి తౌల్యమున మొక)_ల స్థానము; పోటోప్లాసమ్‌; ( A 2 — Fy 3 బీవక 9 జ చ reg - ——— గమ a — డీ = "= ~ ఇ oy Pa, లు హాం [హద యులు, లుష్ట MoT er 5 ha JW )_౦౮)౦ = ™ ——_— er 7 క —— పునరుతాాదన చిధానః ము రెసిన్‌లు; లివర్‌ పరులు. w=)

Grd oJ) bas

gp ££ F EE ay శా 3 ఎరా ul శె rN దే ల్‌ Va (es a) కే: « Op 1 లొ డల, Fy Fa ల జ or) w Ee కృషగి, జి. ౬ fa Fe Te ee, Ay జా — 5 Wan నై డై “ దవారుమెంది ఆభఖ జూ ఆలబి, యూనివరిచ ఆఫ మ। దాసు. _ ( .] ఇ ¥ ww Tr wr i Te రచనా F000 గ0ఏంద. pp : 4 &= = 5 జ “ కృష్ణమూర్తి, ఎన్‌. వి., ఎమ్‌. ఎ. బి. ఎస్‌సి. (ఆనర్స్‌), లీలా J '} a R= ~~ 3 రోడ 5 రర్‌, ఉేె3 యో కాలటి వ ద్యానగర్‌ ౫ ఖర క్ల On కర్ఫ్యూ ల. Be tt hr ut ఇముము =) 9 ర్ర్రైం-౧0౧౦యు aa) e MH AL: A డా గణపతి, ఎ. ఎగె, MAT a TE 4 23 3 ద్‌ క S ఇరా గి. 3 3 i ఇం, మెడ హేఖ ౦౮ ఆఅ - యింటి ఆం బయాూాల DLE ఆం(ధా యూ (అలర) వౌ MN GY | ణ్‌ on అకలి సకాల. Si స అంబ ఆబతికమ్మ e ర వౌ _)

మదనమోహ నరావు, జి, ఎమ్‌. ఎ., పిఎచ్‌. డి., (టొరాంటో).

Wa అగు అ అట _ ఇలు గ అగ అలో లా = Pra Jp

a ఇ. ళో

yw: ”

[ae OO

a Wu = 9 = Ey క PE GN A ee I ఎ అక Sw 8 ల రాంయిండంయం; ఎడ ంయిలు; ౪ YY Sw: WwW రిఫరా; Es జెవళ్ణ త్రై? గారి రా, 2 = a ద — వ - a iE 2 Artin స Hw రజ a. 2. Fcrయ., “,. Crd w పూట కాటుల: మదడు; mE ట ములు= ము కొటొమిు; మెకొనో)_పులు? డై ర ss ( ats U “ =. 0 స అక్ష స్స కొ wi ae Ce 9 w a WW = ~- WwW vv Jd 4 Gol జంతువులు; శాన జంతువులు; గుం కలు5 అలయూలు్య సు రాణుల. ——!

“EE ~~

మూ 3 WowWee MIM ey

వెంకచె శ (రులు

ప్ర ః . «€ లా గ ~=— E= రా = 4 CW a WJM. 3 eT Wr (WwW « a) వో స్మా ), చి హా Taga A వ ర్న ¥ = రూక డు ుముెంటు, ఆం| థా యూనివరిొఃట్‌, యు లరు. 6 Cu — గట ఖో mm) అ ల w శ్‌ ~= 7 £23! | : = ; కయద్‌ | —— ౧ ww - ద్ర ఇల్‌ | . SSW Vo VISA Uy అలు. కతిలాెంంయు ert et Sol me MVMOod EE, = ర; © . =—) చి ంణి 33 4 చ గారీ “౯. గాడా ౪౯ 2 8 ag 5 OY ap is QT x 3 Eat వా అ. ర we 3౦ టనాౌయిడంంపెబె గారం లం &-: (DOI= D0 1D (పుదష హనములు ); గ గా [a గ ™—ొ వాగు 5 pre | కాన్‌ ర Dd UR NA dl Co A x we e ప ౪ Os &- YJ WoO; SN; SO or (హరితవర్ద s CDI BEiuyDUPrOV WT; రు ==. oe రె టై - taf Wa దళ Yn, Wr ¥ BIW Yd pa) MM, WET ff Ve wf EA te NIC ORB డద లా wy WJ | అల ఆక ౮ రికార్డు) 000, =e] W| DG పక్నిసుంపద oJ I ot i (| €: atin WE. Vr ( సమిత, HDNET cd) ® డె వ ఎక్‌, అర్‌, : రీరాములు,' టి.. ఎస్‌. ఎనస్‌సి., పిఎచ్‌. డి. (అందన్‌), డి. ఐ.ః క ఏల్‌ ఎన్‌ ౧౮ © » ® (' రిం, °9 Dae! wrdmM ey ITS ra = iw e WOLD 9 WW@e wre ౧). ర! oJ . అ ౧) ల) _E=—™— oa ఇనా ade. We Wade were Ceo WoT = ౦| థి SIL SEY hier = a ba we Cul ' 5 ఇ” గ nd x అ =r Yr Ca చ అశు We Ww Wan రంగూ; కొటు (కజల) తగులు; రౌడ50; కిణములు: LCI {యు 9 | డై | = sh = . ఆ ఇ” w= త్ర Fw ల్‌ వై డ [జ Ww cr TA Ta Ur Sr, _బురాంఆ రాత అగ్నత్నయమయులు; బంటి యు వతరి (N FCI పృ్పకత్ష రై బ్ర e) ష్‌ t వరములు: 3 3౩31ల: im HH KE v తరగా SM ke a J LMI; ఎక తగులు; సలా త్రై! {OO oS) ౧౮ ) గ " - Ww Brut. Cod) « వు: లక్ష్మణరావు, డ న చ 5 డబ్లుy. ఎల్‌. రావు: లక్ష్మణరావు, డబ్ద్యు. C2 wu EE, ee 3 G Jen: '— 8 (G జీ ల. «AW. = 9 as 700 DIE. జో = అద్య 3 శ. a డీ ol 3 సూర నారాయణ, డి., =e : ET be. = 3 29 2 amnNw: MU Cet జ డౌ A> TY - మయ DO ఆ రెడి అ \ ఇ ey Ye eT b] te rey ) ర bd ఓ} సెర్‌. ఉగిసిటూంట్‌, —— f పక [pe = (వ) జ్‌ : గ్గ జ " సరా ~~ aD uf జో gt SY wp 0 GY; *ం౦|అయములు, un అ జా డా డౌ వ . డ్‌, . న దత్‌ . దత, ల్స్‌, లయ ఎయె., లూ డె Nes ye HY, ei — pe RA ———— = wet by యుెం౦యె, = {e)] WwW \ Sty yrs UT . bo శు ¢ 9 గగ Ey A Fy జ, డ్‌ = CE Tel SE 9 nd వ hu see ఇ Nee. wu wa FSM es CA Gl mn 3 . =a ERR CE Wy రాదట ఆలో My WY జో ౪ రార బల లూ Fs ul © త్రి; కేగుం DD, COU NS *¥ ఎ { MNOOWH Vo yr లేరో వె ' 63393 Cy 9 Ge డి) = Sd: rE hh mm: Ee hohe HM Be Won Py ౧౦౫౫ల; బూమ్షు పుంటబజ కకాగా ; బూక్మ్ళుఖుంబజ కణత ౮; స్థూల పకా Nts rhe Sats Be 8 saab We Mu SEIDEN: NITOLER SED ON ©; ry, JOE DOT థి qo వ కృన్ణమూ ర్తి, దీ దె. రాం మూ ః రాధాక్నష మూ ర్క దె. Eo శీ | స ™ Hh. a, = ౯ a క) కో . Ww _ — “ 3 a3 | Fs —ం కా = గూ ay (జ! ౬: en, 7 డ్‌ ఆర్‌, ర్త మూ త cP ఇరు లు భు Ec} 9 SELLS ణారతి, కిం; HEI wD. శ ఆ క ww fe, WE we EE £ 9 * 7 ప” | Ce) V0: DJN]0CIంాలు; ఇంఖలౌె Dm 0 0910

Pp E o Regs ar డ్‌, ఎనిన బి టర్‌ = ఊః (కాన్‌టాబ్‌ ), ఎధ్‌. వెన్‌. బి.

f

నాయుడు, ఎమ్‌. బి.

రా యూనివరి

పల

ఇ ! =

2 jy

వెంకన్న పంతులు, జ.

పంతులు :

IRD.

జుల్‌

9 సతి

F ఇ ల్‌

పాణి (గాబా, బ్‌,

పాణి (గాహి

b

PR

a

an mC re

వ

ఆప్‌

రా

— ఇ — fr ™

అలక ఆ

తన

ర్రి

అగ ఇల్లా Chie

\ x . py

he

లై జ

)

.ో

కాగి

ar) Bl

కర Wa జ Jo

~

ఇ" (we

తతా శై స్మా

Ds el!

wu rod)

ఇె

rd ఎం

*

శ —__ె “ Wr

సుబహ్మణ్య కవి గోపాలకృష్ణ, పాతాళ భిది, ఎం. ద,

,

బూఫాన్‌

" 9

—— —

సూర

ప

b 0

a

0 (t) 0 2 9

3 @

Co 3 dD O

స wl

2 ah O

a౭

be

Yo

(బె. Oy 8

C9 ర్‌ .

జ. స్రీ

fF

షు చై ర్వా ew SW hn

J

: _ రొ రి ఇ డా డి న్నా ~=— 9 వ క" 2 Epa క్‌ : భట్‌ వ భట్‌, డ్‌ J Nac) © Cle 3 Ten Tad Fo a లేగ Mey ర) + a 0 ల

—_ —_ డౌ ని crs a a అసి స్టెంట్‌ బౌవె నెనర్‌: 03 o¥ షన eS) 9 లా రెటర్‌, ఇండియన్‌ ఇనిస్టిట్యూట్‌

డా జ = ఖల్‌ శ శ్‌ ఆఫ సుణ%్క, వెంగుళూరు. ee 0 .: gy CC EL సూక్ష టివి J" Mod త్ర Be)

భూషణం : నాగభూషణం, ఆర్‌,, ఎమ బస్‌; డ్రి. SES De; తు aa జడి., పుత్‌, కడై. Se

| డి R= ER mE ఒ = కా ఆలో దిపారుమెంటు, ఆం। ధా యూగివరిటె, వా ౮రు. bo) On 1" a. వ YF ww wa ఇ మ —— “డా oa శల

క ఇ Ayr i గలే

GiCcy VOTO, జంతు Gy Jf

7 E 2 (0 ణు (శ . a OX Dl O es షః

౬ £9 7 25 es

C2 — = ™ : సి, ఎన్‌.ఆర్‌.దాస్‌ AE 5 im Mma. A awe (వి. గటం.దాగణి Coy బాటం, శ ఒ౦౩ టక ఏతా యోణబురుట, అరుపుల. wr ళో wa ఇల ey RE Rca x జో ~ శ దరిద్ర జ్‌ ఇ wD జ” 2m O ID D; DOI, Nu TOO FH (సమిక్ష). = | వ్‌ న సీ, జి. కే a ~ c రామానుజమి్‌ : రా జయ ౫. టీం కె, తిసాపుాెంటు ఆొ బాస్‌. ౧3 Dy హౌదా ళీ ~ Go WoO —4) woth Wyss దాలు, ST Te) ర్రూద్సుః (Fe) a= 5 పజల"! Se కోరెకేనీస్‌: ఇ ~- E శారిడోా VE ణా 3 ౬ “ Varo " Ss cial vdWm ఏయు; ౧ంక్‌ యను బురడ గుషరయి; ౨ అలఅీగు'; రురోగ1 శౌోగు;3యె;? G a) | ళో 5 a లీ SE wu ర “ = ని శ 1,3 కికా wt) Crug] Ds వ గాం > ne EST YT -n\hd- 0 ASAIN NEY] ల్రం=క)జాణయుల్రు; తరాలుగా శౌ;గ్రుయి=-కలాగులు; అంటు కొంయిల; బని దలణు? Mu. ౪ 5 ప te rc మ అజ రDసోఃఇలుంలD; బెం కట్‌ i | స్‌ —_ జ FF . = 1D 0 8 చారి ణ్‌ కృషమాచి ర్త అః 3) Ws rE IAT 2 WA Sw 9 = = 3ెల్‌ _ “¥ డడ CE కా రైటర్‌, నెచురల్‌ హిస్లరి సెక్షన్‌, (పిన్స్‌ ఆక్‌ ఎల్‌ మూిజియమ్‌ ఆఫ్‌ వెసర WW hs. క C4 (J - డ్‌ ME J ఇ | Rr అలల? ఇ or 0 ae i . జుల్‌ Re WwW NE స్‌: “దాం రర ME oo! రా — Me rr p ఐ మః DV * వెంక బశ రులు, Oley Wows 3) :e.y చా = = ER Ce అల్‌ —ా అ భజ క a a a... . aE 2 గ = A tl ¥ | win Neri a బెడ ఆభ బొటన దపఫెరుమెంటుు ఆం| ధి తాతయు కళాశాల, నమదిలపదటణము. అన @ ర AE ME Mt, Was ME wa Mee Wr gas Wiad Ma dey mg re = wll, త ములు సంరూపి (5) ML CII ewe జురమే: Tee! MEN (yE tid కా po Fe er వ Ey = (3 =, J “. “ ww a = b Eo 63. ౧. రొబ్తు : ఆటొ ం౦రౌల్ప్తు, టె. ab (- en an 2 NO 20 : = ఇం” హా " = ee, 5 ——_ mm fp ఇ" మ వే sy = b) et =p a, ba హ్‌ ee ¥" జవ) qe whe we al కూసు Wl ఇ ఇతో i * - జ _ ళ్‌ Sr HC: Es (= డవ ఇడా ఇ = రొ p న . శౌ, we 0 © 5 Oui ey ee భజ k= «* — — oe Sem ££ Re] ha = SH 5 a ST Cal Wen — ee ఇ 3 = <S — T 4 ప 7 WU ms Ae “ 4 mE: డా ఖ్‌ — hee వ | We 5 8 C " [ త్రిక షి జ్ఞ ఆక గ = We RR Ean gd = a ] an AMV uy 0 3 జాలం సనా? UU అ శా జ oD, epee: 5 L EWE ~~ డై = 7 w # WF a గ్‌ a a a శ్‌ , అ భు షా mz Meals Te I” గ ra షి wf ఇలు శ షష - Fr — చ (| A — mT wel! w]e ED ES Ne గ; Ss a Fi in ప, 7 1 GC) Ny a రర i Fr ) : cA QQ. EW a yi ల్‌ ww . రాల ౪ 5 Ee 4 gf ih EN] PY eT ew AE | “రి Fs Be = a We the ~~ . Ee J FF 3 క కా ఇ WwW WA, ey 4 Ww Cue y] Colt er EBS) Sre rtp vl ore mar hs డయంంె oJ jeu “ry ee €

శిషగిరి :

ah

PN

Ep 6?

సి, ఎని. వీ.

నస వి. రాచ

రో © (4 cc

a

———

చ

చి ములు; పోషణము; పోటీన్‌ సంయోజనము; పియోఫయిసీ;

స్‌

డెరక్టర్‌, మెరెన్‌ బయాలజీ 2ెషన్‌, పోర్లినోవో; b శివపురి కాంటర్స; అశ్ఞామలె నగర్‌. wed = De ఆండము; అః ుజీవశా,స్పకి

ర saa, కొవ్వుల పచనము; నె నె (టోజన్‌ చక్రము

ది =m | EE అ yp Co nw CEC క్వ Wor a మ ఇ” జ్‌ బసిడియె* మెసిదెన; భామారివ ర రనము; రాసాయనిక్‌ |పావణంవ

ఆంకురణము; ఎ నజై. ములు=వాటి చర్య; కాంతి ఆ ఆ తి; కాంత త3౩నువ రనము; సం

చన కంద

. CN శ g్‌ జ్‌ మః wii ణ అఆనిలిడా; ఆనుగుణుము; జంతు, ar

(so) రొ అరు . లకే x ఇ గార్‌ అల్‌ a న గ స్త = డా గి ఇ . = ఏ Ca “es a JP ID ' ట్రా were =) ౦ రం? ఎలక్ట్రా-న 6 (YU ) ఇల , DD: | € | 10 \ ~~

a as ~- sl r ఇ a « క a గ ™~ అ “ . ధి అగ ఇర “ . నొములు, జంతు; త్రు[ద జంతువులు; గుండె; చలనము, జంతు;

గ E WU 3 wu x” ఇల <r a అ గజ్జ ఆ రము; జంతు ఆనువంథిక్‌ శాస్త్రము; జంతుకొ చే-వరకర ణము — ( గ “ై అప్నా ఆట్‌ “ ల్‌ > “్‌ PN ¥ eg TD 0 mMdablLu జంతువ ser ep Ya %, Mode అరి మ్‌నర్‌ ME ఆలి, cera . 9 లు | Ww అ x ft ద a jrcPa మ వెన్సురల్‌ bm భో సాం సె yl ఆసరర గుకటర, చెంబాయి నెచురల భాసరి సాసేట, 144, ర Pen | ప శె శ wa C ween) IR - ఇ, క్యు శూ

" : వెంక టావు, ని bad తా జల ్గ్న 3 క ha ™ _ రాలా Ey pan —_ i FA Ww స) ఇన్‌ బాబి, ఆం| ధా యూగివరిడ, we usr i - mg: లో ఖో CE — 9 ఇడా i ఇ 4 Fy TE mn DO Q) [pay =| ఇ ఇన్నా = | Er pe: ఇ a ఎ క్యా —- J క ము ౦ ౨౯33ల; 3 Ot c0+ ల Mdm; గN౮౫Bల౮N

~ శ్వ ఇ . . a" [=] షె “ ఇ“ “ ఇల u . “ ఇల a అక డి Ww ఇ _ షి “ అరం re we: wy Cc vy yee, రబ ఇ్రతయం౩ ౦ ౯9; బ్యాం ohh) cd ద పెలు; “ శ ఇ ఇ జము క ayia అ ఆ i ల గిగా నా es వ Wu me . Ree జ

SY Ia wes (ll § VU స్ర్రము; 0 oY SU 8|మము VEOH 9 OJ , ౧0

7 p = ee Wy జ ar eer Yer Cd

-

) లాంతు అగు Gg pie డూ

సీవములతో శైలిమి

వ ఇ EE. గే agit I Ox © ల్రీగాః ఇ ఇట కా అక ఆ 2 a

A mdCo

ra

ww. ల అగ ఇల్‌ రూప v ౧౫6౫౮ Da

ELT Orr nA LET TT rT TE

0)

(పస్తావని

మానవ ([పపంచము (సోషి యోస్ఫియర్‌ ); సంఘముల పరిశోధనల మూలమున శతెలియవచ్చు [పపం చము,. ఇది కూడ జీవశా(స్త్రములకు జరిన దే,

జగత్తులోని మూడు అంశములు : భౌతిక (పపంచము, జీవరాళుల [పపంచము, మానవ [పపంచము.

జీవశాస్త్ర ఆధునికత్యము : జీవ శాస్త్రమునకు, ఇతర విజ్ఞానములకు సంబంధ ములు విజ్ఞాన విధానము; పద్దతులు ఇ జీవశాస్త్ర మునందు జిజ్ఞాసిత లడణములు ; ఒనె విధము కరిణామము = నిర్మాణ సీకత ఒ కళాము, కనిష్ట నిర్మాణము - యూనిట్‌ నిర్మాణము = [ప్రాణుల రాసాయనిక సంఘట్లనము - మెటానోొెలిసమ్‌ = మన నేమి? జీవరాళులయందు ఏకత .సంతానో క్చాదనము- [భూ ణాభివృద్ధి - వికారిత్వము = వంశానుగత్వము = (పతీ కార శక్తి = కాలగలతి [పలిఫల ము ఎదుగుట . తత్త్వ నియతి (స్వయం నియామకము) - ఆనుగుణ్యము.

“కుతో హ వా ఇమా? [పజాః (పజాయ స్త ఇతి”?

రాషయములు Eh a0)

సర వ్యా ప్రి త్వం బాహుళ్యము చ

pa

(పకశ్నోపనిషత్తు 1, కి. |పత్యకు (పమాణముల మూలమున మనకు గోచరమగు జగత్తునందు మూడు అంశములను గు క్ర ఖనవచ్చుడు.

భౌతిక |[పపంచము : ఇది భౌతికశాస్త్ర పరిశోగననలను శతలియకయు సృష్టి. TD శక్తి, (దవ్యము

(పచార్గము)' ఇందు (పథాన భావములు. సృ్భమ్లికి శ క్త

మూలమనియు, పదార్థము శ క్రి యొకు రూపాంతర చే

అనియు భౌతిక శాస్త్రములు నిరూపించినవి [చూ. నగ్మ లై'ఆ Wr)

వ [పపంచము: జీవరాళులతో కూడిన సృష్టి ; జీవ చృక్షములు పరిళోధించు సృ్ఫృష్టియంశము ; పరిణామము, ఆనుగుణ్యము జ వ్యాపార వ్యవహారములు, (పునరుత్స తి), మనోవ్యాపారములు, సవాజ[పవృ త్తి క సాంఘిక జీవనము మొదలగు భావములు జీవ శా(స్త్రములందు వాడుకలో ఉన్నవి,

(బాణము,

సంతానోత్చ తి

1. matter ; 2. adaptation; 3. instrct.

మానవ

భాష, చరి[త, సాహితి, సాంఘిక పరిణామము, నాగరకత, సం|పదాయము మొదలగునఐ ఇందు (పథాన ఇావములు చూ. సాంఘీక శా(స్త్రమ ఆ = సరా 10 |.

జగత్తునందలి ఈ మూడు అంశములు మూడు అవస్థలుగ భావింపవచ్చును,. భౌతిక సృష్టికన్నను జీవ సృష్టి ఉన్నత అవస్థయందు ఉన్నగి. మానవ సృష్టి అత్యున్నతదశళ అని భావింపవచ్చును. (కింది అవస్తయందలి భావములు వె అవస్థలో కూడ ఉండును. కాని, నై అవస్థయందు కొత వపు ఏర్పడుచున్నమవి; కొత prem వరక మగుచున్నవి. భౌతిక (పపంచమునందలి భావములు జీవ లోకమునకు కూడ అన్యయించును. జీవలోక ము నందు ఇతరములగు కొత ఛావములు ఉపయోగమునకు వచ్చుచున్నవి. అశ్లే మానవలోకమునందు మిగత రెండు అవస్థలలో లేని భావములు, లక్షణములు ఏర్పడుచున్న వి. ఇతర [పాణులందుండు లశ ణములు ఉన్నను, వాటికి అతీత మెన లక్షణములు కూడ మానవ [పపంచమున కనబడు చున్నవి.

కాని,

భెతిక సృష్టి పరిశిలనముల వలన భౌతిక శా(స్త్రములు భాతిక సృష్టి తత్త్వమును విశదపరచినవి. భౌతిక పరిశోధ

నలు పురాతన మెనవస్‌ చెప్పవచ్చును, ముఖ్యముగ నకు[త [పాచనము | చూ. గణిత, ఖగోళ శాస్త్రములు = సం, ర వే; 880 |. బీవ శాస్త్రములు అట్లుగాక, గడచిన నూరు సంవత్సరములలోగా ఎదుగ (పారంభించెనవి, జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు సులభ సాధ్యములు కావు; § జీవముల లకణములు సులభ గాహ్యములు కావు, వానిని పరిశోధించుటకు యుక సాధనములు, విధానములు, థౌతిక, రాసాయనిక శాస్త్ర

శాస్త్రము మిగుల

[పస్తావన ములు విజృంభించిన పిదపనే లభించినవి, జీవశా(స్త్రము నందు సిధ్ధాంత ములు, న్యాయములు, ధర్మములు స్థాపించు టకు ఇప్పుడిప్పుడే కొంత సాధ్యమైనది. మానవ, సాంఘిక శాస్త్రములు ఇంకను “శె శవదళలో ఉన్న వనవచ్చును [ చూ. నల 10 = పు, ర్‌].

చైన చెప్పిన దానిని బట్టి జీవశ్యాస్త్ర్రము ఒక వెపున భౌతిక, 'రాసాయనిక శా(స్త్రములతోను [చూ. నం, $i పు. 96], మరియొక వెపున సాంఘికశా(స్త్రములతోను సంబంధములు గలిగి ఉన్నదని బోధపడును. ఇదియుగాక, దర్భన శా(స్త్రములతో కూడ జీవశాస్త్రము సంబంధముకలిగి ఉన్నది. కొన్ని దర్శన వాదములు జీవ విజ్ఞాన విషయము లను ఆధారముగ చేసికొని (పతిపాదింపబడినవి. లాయిడ్‌ మార్గన్‌ (పతిపాదించిన ఎమరైంటు పరిణామము, హెనీ జెర్ల్‌ సన్‌ (1859-1941) రూసొందిం చిన సృజనాత్మక ((కియే టివ్‌ ) పరిణామము [|చూ. Se. T= సీ ర్‌ర్‌లి |, శామ్యుల్‌ అలెగ్గాండర్‌ (1859-1938) సిద్ధ్దపర చిన సిద్దాంతము, జనరల్‌ స్మృట్‌్స (1870 _ 1950) అందించిన పళోలినమ్‌ (1928) * మొదలగునవి జీవ శా(స్త్ర దర్శనములతోను, భావముల తోను కొంత సంబంధము కలిగిఉన్న వి [చూ. సం.7.పు. 268].

కేవల థౌతిక శాస్త్ర పరిశోధనలతో మా(తమే సృ షి నమ(గముగ బోధపడదు. సృష్టియందు జడ మే కాదు ; [పాణము కూడ ఉన్నది. (పాణులు ఉద్భవించి వాని పరిణామమునందు అ(గస్థాన మున మానవుడుండుట బట్టియే గదా శా|స్త్రములు బుట్టనవి, పరిశిలన లేర్పడినవి !

రో వాం కళమ్‌భం జాతం కర్రా౭న్య విద్యతే నవా । ఉపాచదానం కిమసీవా విచార స|ో౭య మీద్భశళి ॥? I

|పాణుల పరిణామ నాఫల్యముగ మాన వాద్భు§ద యము కలిగినందువలననేగచదా ఈ పరికీలన సాధ్యమైనది! సృష్టి సమజీవస్ఫషి, జడమునకన్న (ప్రాణము ఆధిక్య మెనది, సృష్టి యందు (పథాన మేనది [పాణము,

పందొమ్మిదవ శశాబ్దికి వూర్వమున ఉండిన జీవ విజ్ఞానము స్వల్పము,. అదికూడ విశషముగ వర్లనల రూపమున ఉండెను. డఊహాోపోవాలు, కథలు - వీని మూలమున (పాణులను గురించి తెలియవచ్చెను,

విజ్ఞాన పరిశోధనలను చేయుటలో పద్ధతులు, నియమ ములు కొన్ని కలవు, వాటిని అవలంవబించినగాని వెజ్జానిక

3 66 (కమ|క్ర మోన్నత పూర్ణ త్వమును చెందు లకణము (వకృ్ళతి యందు కలదు. (పతి వసువునకు సంపూర్ణ వ్యక్తి కిత్యము కలదు. అందలి భాగములు సంపూర్త వస్తుక మోన్నతికే ఉపయోగపడు చుండును. సూ జ్యాతినూజ మైన అణువు మొదలు (బివ్మోండ ము వరకు గల సమ స్త చరాచర సృష్టిలో జరుగు కార్యక మము అంతయు సూర త్వ సాధన ఫలితము,”

విధానము ఏర్పడదు. ఈ వె వైజ్ఞానిక విధానము ti శ తాబ ములో యూరప్‌ నందు పుట్టెను. వెజ్దానిక సు మూడు (పకియలతో సాధ్యమగు తున్నది. [పక్ళతియందలి భావమును (ఫినామినన్‌) ఏచెన నొకదానిని శెలిసికొన కో రెదమనుకొనుడు ౬ దానిని జా[గతతో సర్వవిధముల పరిశీలించి, డాని భూ తార్థములను సమ|గముగ సమకూర్చు వలయును ౬ ఇది మొదటి (పక్రియ, పిమ్మట సమకూర్చిన భూ తార్ధ ములను సమీ&శించి వాటికి ములు, కార్యకారణ సంబంధములు

పరస్పర సంబంధ ఏవెన కలవో అని తెలిసికొన వలయును = 9ది రెండవ (ప కియ. సంబంధ ములు ఉండిన మూడవ [పృకియ జరుపవలెను. వాటిని ఉచావా రించునటుల భావన, |పతిమానమును నోౌక్‌ దానిని నిర్మింప వలయును. భావన, [పతిమానము (పకృతి భావమునకు ఓక ఉపకల్సనమగుచున్నది, అది (పకృతి భావ మెట్లు సంభవించుచున్నదో తెలియజేయును. [పాక్ళతిక భావ మును గురించి మనకు తెలియథువచ్చు ఆనుభవిక జ్రానమున కును, చాని అనుసరముగ కల్పించిన భావన (పతిమాన నునకును సంసర్గము చెయుటయే వై_జ్ఞానికవిధానము నందలి ముఖ్య లక్షణము. మనము సాధారణముగ అనేక విషయములను ఆనుభ విక జ్ఞానమువలన (గహించు చుందుము. అనేక విషఇవేములు ఆనుభవికజ్జానపరముగ నెర వేరుచుందుము. కాని, ఆనుభవికజ్జానమునకు భావన, [పతిమానమును కల్పించి, ఉపకల్పన కేయుటవలన [పాక్ళతిక విషయమునకు ఎవెక్లానిక విశ దీకరణము సాధ్యమగుచున్నది, (పాకృ్ళతిక దర్భునము ఐట్లు సంభ వింప గలదో *“ హాపోతీసీస్‌ * సూచించును. దానిని నిరారణ చేయుటకు ౫ స్థూల|పతిమానము నొక దానిని నిర్మించి దాని మూలమున [పాక్ఫతిక దర్శనము సంభ వింపగలచా అని కనుగొనవచ్చును. అదియునుగాక, [పయోగముల మూల మున ఉపకల్పనకు చెందిన యథార్థ మును పరీ క&ింపవచ్చును. * పాపోతీసీస్‌ * నిర్థారణ గాకపోయినచో మరల [పాక్ళతిక దర్శనమును పరిశీలించి, చాని భూ తార్గములను మరికొన్నింటిని సమకూర్చి, మరియొక * హెపోతీసీస్‌ "ను (పతిపాదింపవలయును, |పయోగములవలనగాని, మోడల్‌ (సూలపరిమానము) మూలమునగాని పాపోతీసీస్‌ రుజు -వెనచో ఒవెజ్లానిక ధర్మమును, న్యాయమును సిధ్ధాంతీక రింపపచ్చును. ఫినామినన్‌ పరిథీలన, భూ తార్గనులను సమకూర్పుట, వాటి పరస్పర సంబంధములు నమీకించుట, భావన (ప్రతిమానకల్పన, హైపోతీసీస్‌ (ఉపకల్పన) ను [పతివపాదించి దాని ంరుథార్గ మును పయోగముల మూలమున రుజువు జేయుట, వె జ్ఞానిక ధర్మములను,

న్యాయములను సిద్ధాంతీక రించుట - ఇ వీజ్ఞానవిధానము అవలంవబించు పద్దతులు,

సృష్టిని పరికీలించి, భూ తార్గ ములను సమకూర్సి, వాటి నుండి అనుమానమును కనుగొను పద్ధతికి వ్యా ప్తి|గవాణ (ఇండక్టివ్‌ ) వాదమని అందురు [చూ. సం. 7= పు, 719]. ఎవె జ్ఞానిక ధర్భమును సిద్ధాంతీక రించిన పిదప, దాని పరఠరముగ అనేక విషయములు నాదానుసారముగ విశదీకరింపవచ్చును. పరిశోధన విధానములను కనుగొని అవలంబించిన పిమ్మటనే విజ్ఞా నాభివ్భద్ధి సాధ్య మెనది. గెలీలియో [చూ. సం, 2 = పు, లి2రి], న్యూటన్‌ |[చూ. సం, 2 = పు. 443), డార్విన్‌ పరిశోధనలు ఈ విధానములను ఉదావారించుచున్న వి, పరిణామవాదముూ సిద్ధాంతిక రించు టలో ఈ విధానములు [పాధాన్యము వహించినవి.

[పతి శ్యాన్త్రమునందును (పథమ ప్రశ్న - ' జిజ్ఞాసిత మేది? . అనగా ెలిసికొనవలసిన విషయమేది ?*

జీవశా(స్త్రమునందు జిజ్ఞాసీత విషయములు ఏవి? . (పాణము ',* జీవించుట ఇవి జీవశా(స్త్రమునందు (పథాన భావములు. ఇవి బోధపడుటకు [పాణుల త తములను పరిశీలింపవలెను, |పాణులందు అగపడు లకణము లేవి ? [పాణుల వ్యాపారములు, వృత్తులు, జీవిత చరి[తలు ఎట్లు సంభవించుచున్నవి ? |పాణులు ఈ (పపంచమున ఎట్టు, ఎప్పుడు ఉద్భవించినవి ? జీవరాశులకు సంబంధించిన ఇటు వంటి [పశ్నలు అనేకములు జీవశాన్త్రము అగబడుచున్న వి.

సర్యవాా ప్రత్యం : [పపంచమున (పాణులు . ముఖ్య ముగ జంతువులు = సర్వత మహోన్నత వర్వత శిఖరములు మొదలుకొని సము|ద ములో 12 కి, మీ, లోతునకు జంతువులు వ్యాపించి ఉన్నవి. జ [పాణులు ఇట్లు సర్వ వ్యాపినులేనను అన్ని [పచేశములందును ఒకే విధముగ ఉండక, వివిధ (పదేళ ములలో పరిసరములకు ఆనుగుణ్యముగ వివిధ రూప నిర్భాణములతో ఉండవచ్చును.

బాహుళ్యము : జీవ రాశులు అసంభఖా్యక ముగ ఈ [పపంచమున ఉన్నవి, కోట్ల కొలది [పాణులు మట్టిలో నివసించుచున్న వి, చీమల పుట్టలు, చదల పుట్టలు మొద లగు వాటిలో సంఖ్యలు నిర్ణ యి 3ప అసాధ్యము గదా! ఇక సూకృ్ళజీవుల విషయము (పత్యేక ముగ చెప్పనవసరము లేదు. సముదపు నీటిలో కోట్లకొలది [పాణులు తెలు చుండును. (పతి (పాణి జాతి (స్పీసీస్సు) లోను సంతా నోత్చాదనము జరుగుచుండుటవలన వాటి సంఖ్యలు మితి లేక అభివృద్ధ్గిచెందుచుండును, [వతి మరి చెట్టున [పతి సంవత్స

వ్యాపించి ఉన్నవి.

శ సలిలములు ఉర్వి యాకనము నర్వము జంతుమయంబు ”

[పసావన రము ఎన్నీ విత నములు కోలుగుచున్న వో చెప్పనలవి కాదు: మానవజాతియందు జనసంఖ్య ఇప్పుడెట్లు వెరిగిపోవు చున్నదో అనుదినము మనకు తెలియుచున్నది గదా! సముద జీవులలో అనేక జాతులందు సంతానవృద్ద్ధి అపరి మితముగ కలుగుచున్నది. కొన్ని రకముల చేపలు లకల కొొలదిె (గుడ్డను సంవత్సర మున ఒక పర్యాయము వెట్లు చుండును, ఇట్లు |పవంచము |పొణుల బాహుళ్యముతో నిండి ఉన్నది.

వైవిధ్యము: జీవలోక స్వరూపము బోధపడుటకు (పపంచమునందుండు |పాణులన్ని టిని ఒకె సమయమున సమ్మగముగ చూడగ లిగి నామనుకొనుడు, ఎన్ని సంఖ్యలు, వివిధములెన ఎన్నిరూపములు, పరిమాణములు, ఎన్ని వర్ణ ములు, నిర్మాణములు, వ్యాపార ములు, వృత్తులు, జీవిత చరితలు మనకు అప్పుడు గోచరమగునో ఊ హింపుడు. ప పశ్య మే పార్గ! రూపాణి శత్తశో2౭ధథ సనవా|[సకళ 8 నానావిధాని దివ్యాని నానావర్తా క్ఫతీని ద ౪ =—భగవధిత - ౫1 - ర్‌, ఉద్భిబ జాతుల సంఖ్యలును, జంతుజాతుల సంఖ్యలును నిర్ణ యింపబడనవి. ఉద్భిజ్ఞములలో దాదాపుగ మూడు లకల జాతు (స్పీసీసు) లును, జంతువులలో చాదాపుగ ఇరువది లతల జాతులును నిర్ణ యింపబడి వర్తి ంపబడినవి. ఇవిగాక, [పతి సంవత్సరమును 5,000 క” త ఉద్భిజ్ఞ జాతు లును, 10,000 (కొత జంతుజాతులును కనుగొనబడుచున్న వి. [పతి జాతి (స్పీసీసు) లోను వ్యక్తిత్వమును చూపు భేదములు ఉండును, మానవజాతిలో [పతి వ్య క్రియును ఇతర వ్య కులనుండ అనేక విధముల భేదించి ఉండును గచా! ఇతర జంతువులలో గూడ అంత విశదముగ తెలియక పోయినను, వ్యక్తిత్వము కలదు. మందలోని గొ[శెలన్నియు చూచుటకు ఒకే విధముగ ఉండునటుల అగపడవచ్చును. కాని, గౌ[రెల కాపరి (పతి గొొశెను గు ర్తి ంపగలడు గదా! పరిణామము: దాదాపుగ 3,000,000,000 సంవత్సర ముల కిందట |పాణులు [పపంచములో ఉద్భవించెనని విజ్ఞానుల నమ్మకము, అప్పటి నుండి ఇప్పటి వరకు 500,000,000 జాతులు ఉండినవి. కాని, వీటిలో నూటికి 90౦ వంతున ఈ జాతులు నశించి, విస్మ తులై నవి, మనము ఇప్పుడు జూచు జాతుల సంఖ్య స్వల్పము. 8,000,000,000 సంవత్సరముల పర్యంతము జీవనాటకము జరుగుచు వచ్చి నది. పాత జాతులు పోయి కొత జాతులు పుటుచూ వచ్చినవి. యుగముల పర్యంత ము జీవనాటక పా(తలు

ప్రస్తావన మారుచుండినవి. ఇట్లు [పస్తుత కాలమునే గాక, వీవిధ [పబేశములందే గాక, యుగముల పర్యంతము కాలాను గతిక వెవిధ్యము ఏర్పడి ఉన్నది. వరిణామము జీవ లోకమునందు అగవడు ఒక (పథాన లక్షణము, ణ్రీవ లోకము స్థిరముగ ఉండక పరిణామమునకు గురి అగుచుండును,

(పాణుల మూల నిర్మాణము : [పాణులందు వె విధ్య ములు అవూర్యముగ ఉండినను, మౌెలికని ర్మాణమున [పాణులు ఏకతను చూపుచున్న ని. [పాణ వారపార ములు వ్యకృ పడుటకు = అనగా [పాణము వ్యక మగుటకు = నిర్మాణ మొకటి ఆవశ్యకము ; ఇది కణరూపమున ఉన్నది. కణ నిర్మాణము [పాణుల యూనిట్‌ నిర్మాణము. కరా నిర్మా ణము [పాణులకు అవశ్యమగు క నిష్ట నిర్మాణము. [పాణులందు శరీరములు ఏకకణ నిర్మితములుగ ఉండును. అనేక [పాణులందు బహుకణ నిర్మిత శరీరములు ఉండును,

[పాణుల అన్ని టియందుండు పచదార్థమునకు (పోటో ప్లాజమ్‌ అని పేరు పెట్టిరి. కాని, (పోటోప్లాజమ్‌ ఒక రాసాయనిక దవ్యము కాదు. ఈ విషయము ముందు బోధపడును. అయినను (పోటోప్లాజమ్‌ు అనుపదము కణ నిర్మాణమును తెలియజయుటకు ఉపయోగముగ ఉన్నది, కణము కొంచెము (ఒక బొట్టు) [పోటోప్లాజమ్‌తో ఏర్పడి ఉన్నది. అందులో కణగర్శ్భము అను ఛాగము తేలు చుండును, కణగర్భము (న్యూ కి యస్‌) తో ఉండు [పోటో ప్లాజమ్‌ బొట్టును కణమ (సెల్‌ )ని అందుము, కణ నిర్మా ణము |పాణుల ఏక తను చూపుచున్నది. కాని, ,వెరను . లందు కణనిర్భ్మాణము ఈ విధముగ లేదు. ఈ విషయము ఇంకొక చోట చర్చించెద ము,

(చాణుల రానాయనిక సంఘట్టనము : [పోటోసఫ్లాజము (జీవపదార్థము) అనునది రాసాయనిక [దవ్యము కాదని చెప్పితిమి, జీవములన్ని టిలో జీవపదార్థము ఉన్న దనుట రాసాయనిక .నంఘట్టనము బోధపడ జాలదు. [పాణులకును, జడ పదార్థ మునకును రాసాయునిక సంఘట్టనములో ముఖ్య మైన వ్య త్యాసములు ఉన్న బి, [పాణుల యందు: 1. కార్యో హా(డేట్‌ లు: ఏ లిపిడ్‌ (1కెవ్వు వచార్థము) లు; లి, [పోటీనులు ; 4. న్యూ కి యక్‌ ఆసిడ్‌లు అను నాలుగు విధముల పదార్గ ములు కలవు, ఇవ మిగుల పద్ద అణువులు, వలన ఏర్పడిన మా అణువులు = ముఖ్యముగ కొన్ని [పోటీనుల నిర్భాణములలోను, న్యూ కి యక్‌ నిర్భాణములలోను వేల కొలది అణువులు = చేరి ఉండును.

అల్స

వలన [పాణుల

బహు అణువుల నంయోజన

ఆసిడ్‌ ల

4

= స్థూల అణువుల మూలమున నే |పాణమునకు లక్షణ ములుగ ఉండు క్రియలు సాధింపబడుచున్న వి. [పాణుల అలతశణములు, వ్యాబార ములు ఈ నాలుగు ఏఐఏధములగు స్తూలాణువుల మూలమున సాధ్యమగుచున్న వి. కారో హమాై(డట్‌ లు, లిపిడ్‌లు శకి దాయకములుగ ఉప ఇమో గించుచున్న వి. [పోటీన్‌ లు [పాణుల శరీర నిర్యాణమును ఏర్పరచుటకును, వివిధ రాసాయనిక | కియలను జరకుపుటకును ఆవశ్యకములగు ఎస్‌ జెములుగను, చలనము మొద లగు వ్యాపారములు సాధించుటకును ఉపయోగించు చున్న వి.

న్యూ క్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ిలు రెండు విధములు గలవు. డి ఆక్సిరిభో న్యూక్సి యక్‌ ఆసిడ్‌, రిబో న్యూ క్లియక్‌ ఆసిడ్‌. వీటిని డి. ఎన్‌. ఏ. (D.N. A.), ఆర్‌. ఎన్‌. ఏ. (RN.A,) అను సంషి ప నామములతో సాధారణముగ చెప్పుదురు. ఆనువంశిక ముగ అగపడు |పాణుల లకణములకు 'డి ఎస్‌ హో అణువులు సండి ప్త సంజ్ఞారూపములు, “డి ఎన్‌ వులు చీలి రెండు అణువులుగ విభజింపబడును. ఇ=దుమూల మున కణవిభజనము, దాని చ్వారా సంశానో త్చాదనము కలుగుచున్నవి. “డి ఎన్‌ ఏపి అణువులకు మరియొక వ్యాపారము ఉన్నది. “ఆర్‌ ఎన్‌ ఏవి యముతో వివిధములగు [పోటీనుల నీర్మాణమును జరిపిం చును, న్యూ క్రియక్‌ ఆసిడ్‌లు [పోటీనుల సంయోగ రవాస్య మును, [పాణ భావమును |గహించుటకు సాధ్యమగుచున్న ది,

మెటాబొలినమ్‌ : జీవకోటి స్థిరముగ ఉండక పరి ణామమను మార్పుల జూపుచుండునని జెప్పితిమి. మరి యొక రూపమున జీవపచదార్థము కూడ స్థిరత్వము లేక స్టెతికములో రాసాయనిక పరివృత్త ములను నిరంతరముగ

ఏి* అణు

అణువుల సహో

మాసపుచుండును. వైన చెప్పిన మూల అణువులలో కారో పా|జేట్‌ లు, లిపిడ్‌ లు, (పోటీన్‌లు, పీటి అణువులు కణ జీవితములలో మారిపోయి, పునర్నిర్మితములు అగు చుండును. ఇవియే ఉపచయాపచయ |కియలు. ఈ స్థూల అణువులు చిన్న అణువులుగా మారుట, బమ్మట మరల సాల అణువులుగ నిర్మింపబడుట ఇవి కణములోని మూల వ్యాపారములు,

ఇట్లు అణువుల రూపాంతరీక రణము [పాణులలో ఎందుకు జరుగవ లెను ? (పాణమనునది ఏమిటి? (ప్రాణము ఓక [దవ్యము (పదార్థము) గాదు, |పొణులందు జరుగు వ్యాపారముల సమ్మ గత నే [పాణమనెదము. ఈ వ్యాపార ములు జరుగుటకు = |[దవ్యము, శక్తి కావలయును, వీటి సంయోగము వలన [బాణ వ్యాపార ములు సాధ్యమగు చున్న వి.

గ కయిం' చ (పాణం చె తే తె మే బహుధా (పజా8 a (పళ్నోపనిషత్తు A (పాణికోటికి సూర్యకాంతి మూలము. క్లోరో ఫిల్లు అను పచ్చని పదార్థము ఉద్భిజ్ఞములలో సాధారణముగ ఉండును, దీని సహాయముతో ఉద్భిజ్ఞములు నసూర్యర కిని (గహించి, పిమ్మట దానిని రాసాయనిక శకిగ మార్చుచున్నమవి. నీరు, శకార్భన్‌ ౭ ఆకెడ్‌, మరికొన్ని అకర్శన (ఇ నార్లానిక్‌ ) [దవ్యములతో కార్చన్‌ (ఆరానిక్‌ ) |దవ్య ములును, సూలాణువు (మా|కోమాలిక్యూల్‌ ,లును అగు కార్బో హై|కజేట్‌ లు, లిపిడ్‌లు, (పోటనులు నిర్మించుటకు ఈ శకి ఉపయోగింపబడుచున్నది. ఇట్లు సూర్య కాంతి ఈ సూల అణువుల నిర్మాణములోనికి జరి స్థీతిజ (పొబంషియల్‌ ) శ కిరూపమున ఉండును. పిమ్మట అది వివిధములగు గతిజ (కెనెటిక్‌) శక్తిగ మార్చబడి [పాణులందు ఐవిధ (కియలు జరుపుటకు ఉపయోగ బడు చున్నది. జంతువులకు అవి తిను ఆహారము మూలమున ఉద్భిజ్ఞముల చేత (గహింపబడిన సూర్యకాంతి రాసాయనిక శ్ర క్రి రూపమున లభించుచున్నది. ఇట్లు భౌతిక వరిసరములనుండి లభించు ఇనార్లానిక్‌ [దవ్యములలోోని చిన్న అణువులతో, ఉండు ఆరానిక్‌ (దవ్యములను (పాణులు నిర్మించుచున్న వి పిమ్మట ఈ స్థూల అణువుల రూపాంతరికరణము చెంది చిన్న ఆరానిక్‌ అణువులుగా విడదీయబడుచున్న వి. అందు మూలమున స్థూల అణువులలో చేరియుండు స్ట్థితిజ శకి గతిజశ క్రిగ మారి [పాణిలో ఇతర వ్యాపారములను జేయుటకు ఉప యోగింపబడుచున్న ది, మానవుని చేత నిర్నింపబడన రుం త ములందు కూడ రూపాంతరీక రణము జరుగుతున్నది. [దవ్యము రూపాంతరీ కరణము చేందుచున్న ది. కాని, ఈ జడయం[త ములందు జరుగు రాసాయనికపు మార్పులకును, (పాణులందు జరుగు రాసాయనికపు మార్ప్చులకును కొన్ని భేదములు కలవు, [పొణులందు జరుగు రాసాయనికపు మార్పులు విశేష ఉప్పము తేకయే జరుగును. వీటిలో సూల అణువులనుండి శకి కొంచెము కొంచెముగ (ఒకే పర్యాయమున గాక) వేరుశేయబడి, తత్‌ క్షణమే వ్యయము చెయబడక 'ఏటిపి”! అను సంతి పనామము గల ఛాస్వర విశషమగు పదార్థములో ఎత్తి పెట్టబడుచున్నది. అవసర మె నవ్పడెల్ల, కావలసిన శరీర (పబెళములలొో “ఏటిపిి తోని శ క్తి ఉప యోగింపబడుచున్న ది, “ఏ ట్‌ పి" "ఈెుక సంచాయక సాధనము (అక్యూమ్‌ లేటరు)గ ఉప యోగింప

పెద్ద అణువులతో

పమ్మలు

TT

1 ATP= adenosine triphosphate.

చి

[పస్తావన బడుచున్నది, మరియొక భేదము శకిని ఉపయోగించు సామర్థ్యములో ఉన్నది. శక్తి ఉపయోగించుటతో జడ యం|తములందుండు దానికన్న [పాణులందు అధిక కార్య దకత గలదు

జీవకోటి అంతయు సమ్మగముగ ఒక అపూర్వ శ్ర క్రి రూపాంతరీకరణ యం(తముగ _భావింపవచ్చును. [పాణులిందుఖో యుగ్మసంచాయక సాధనములుగ ఉన్నవి. ఈ జీవయం[తమును నడిపించుళ క్తి [పథమమున ఉద్భిజ్ఞము లందలి క్లోరోఫిల్లు (గహించిన రూపాంతరీకగణ మే,

జీవ రాశులన్ని యు జాలములోని చారములవలె ఒక దాని మీద మరొకటి ఆధారపడి ఉన్ననవి. అన్యోన్యత జీవ పపంచమున సర్వత విశదమగుచున్నది. జీవకోటి యందుండు వె విధ్యము మూలమునందు ఏకతనుండి యే సంభ వించుచున్నదని నవీన జీవశా(న్ర్రము తెలియ చేసినది. కణనిర్భ్మాణమునందును, శక్తి ఉపయో గించు విధానములందును జీవరాళులందుండు ఏకత్వము విశదపడుచున్నది, [పాణులందు [పాణము వ్య కృమగుటకు అవసరమగు శ క్తి తుటతుదకు సూర్యునినుండి వచ్చుచున్నది గనుక, [పతి [పాణియు మిగత సృష్టితో అవికలసంయో గము కలిగియున్న దని చెప్పవచ్చును,

[పాణులందు నిరంతరముగ జరుగుచుండు రాసాయని కపు మార్పుల కల్యమును *“ మెటాబొలిసమ్‌ * అని అందురు, దినిని ఉపచయాపచయ క్రియ అని కూడ చెప్పవచ్చును, ఆవారము (గ కొనుట, ఉచ్చాాసనిశ్వాస ములు గావించుట, శరీరము(కణము)లో ఏర్పడు నిరుప ఇయోగముగ ఉండు పదార్థములను బహిష్క._రించుట మొదలగు పనులు మెటాబొలిసమ్‌తో సంబంధము కలిగి ఉన్నవి,

సంతానోత్సాదనము (ర (పొడక్ష న్‌): (పతి (పాణి జాతి యందును సంతానోత్వ్చాదనము జరుగగలదు. ఇందుమూల మున దాని వంశము వర్గిల్దుచుండు కు, సంతానో త్చాదన మును సాగించుటకు బహువిధము లె న సాధనములు, విధాన ములు, సదుపాయములు [బాణులందు పరిణామించినని. సంతానో త్పాదన ఐభానములందు కూడ మూల మున ఏకత స్పష్టమగుచున్నది, ముందు చెప్పినటుల “డి ఎన్‌ ఏ అణువులు చీలి శెండుగ విభజింపబడుట వలన సంతానో తాదనము సొధ్యమగుచున్న ది.

(భూణాభివృద్ధి = ఉత్పతనము : [పతి [ప్రాణియు జీవిత ములో [పథ మమున ఓక నిర్భ్మాణమున ఉండును, బహు ఈ [పథమ కణమునుండి సంపూ ర్ల

సూర్యర శి యొక్క.

స్పష్ట ముగ

కాని,

కణ జీవులన్ని టిలో

(పస్తావన

శరీరము (పభ వించుచున్న ది. సాధారణముగ ఈ (పథమ కణము పురుష, (స్త్రీ వీజముల సంయోగమువలన ఏర్పడు సంయోగ బీజము. దీనిని * జై గోటు? అందురు. మానవ శరీ రము [పభ వించుటకు కారణ మూలము అయిన సంయు కృ వీజము 0:18 మిల్తీ మీటరు వ్యాసముతో ఉండు ఒక జీవ పదార్ధ పు బొట్లు. ఈ బొట్టునుండి=ఉ తృ్సరో తృ ర (కమముగ. [భూణము [పభ వించుచున్న ది. ఏక కణమగు సంయుక కీజమునుండి 2685 దినములలో రెండు లతల కోట్ల కగాము లతో నిర్మితమై సుమారు లిక్టే కి, (గా, బరువు కలిగి అవ యవములతో సర్వసంపూర్త్ణముగ ఉండు శిళువు ఏర్పడు చున్నది. |పౌఢళరీరమునందు అరువది లక్షల కోట్ల కణ ములు ఉండును. ఇదె విధముగ బహుకణజీవులన్ని టి యందును శరీరములు ఉత్పన్న మగుచున్నవి. అవ్య క ముగ ఉండు సంయు క వీజమునుండి బహుక ణములు, ధాతువులు అవయవములతో నిర్మిత మె, ఐఏ విధ వ్యాపార ములు వ్యకృ పరచుచు, వీటి అన్నిటి సమగ తాఫలితమగు పాణి (ఆర్లానిజమ్‌) వభవించుచున్నది, _ జ్లీవలోకమునందలి భావములందు దీనికన్న అధిక అద్భుకమెనది వేరొకటి లేదు; సృష్టిలోనే లేదని చెప్పవచ్చును.

(పతి (పాణియును అవిచ్చేధ్యసాకల్యముతో ఉండును ; పూర్ణతను కలిగి ఉండును. శివల అవయవ సము చాయము గాక, నిర్మాణ వ్యాపారముల ఏకతను కలిగి ఉన్నది. మానవ నిర్మిత యం|[త ములు = భాగముల సముచాయములు. [పాణుల నిర్యాణము అట్లుగాదు. ఏకకణ నిర్భాణముతో ఉండు అమీజా సంపూర్ణ జీవి. కోట్ల కొలది కణముల నిర్యాణము కలిగియుండు మానవుడు మరి యొక సంపూర్ణ జీవి. అమీబాయును, మానవుడును (పాణ వ్యాపార ములను ఒకేవిధముగ సాధించును. అమీబా మానవునందరి ఒక కణముతోగాదు సామాన్యము కలిగి యుండునది అమీచాయును, మానవుడును [పాణ సామ్య మును కలిగి ఉన్నవని (గహింపవలయును, ఓక ఆన్హానిజమ్‌ ; (పతి ఉద్భిజ్ఞము ఓక ఆర్గానిజము ; (సతి జంతువును ఒక ఆశర్లానిజము, [పాణ వ్యాపారము లను వ్యకృపరచు అవికల నిర్మాణము ఆరానిజములు,

“ఓం పూర్ణమదః పూర్ణమిదం పూశ్తాత్స్పూర్లముదశచ్యశే

అమీజా

పూర్ణస్య పూర్ణమాదాయ పూర్ణ మేవావశిష్యశే క వికారిత్య్వములు, ఆఅనువంకికత : [పాణులయందు వె విధ్యము విశేషముగ ఉన్నదని చెప్పితిమి. ప్రాణుల శరీరములు అన్ని భాగములందును, వ్యాపారములందును శేదములు కలుగుచుండును, వీటిని వికారములు అందురు. వి కారిత్వము కలిగి ఉండుటు [పాణుల త తమని చెప్ప

వచ్చును. వీకారములలో శెండు ముఖ్య విధములు ఉన్నవీ : 1. పరినరముల ఫలితములుగ శరీరమునందుఅగపడు వికార ములు = ఇవి ఆనువంకిక ముగ వచ్చునవి కావు; 2, ఆనువంళిక ముగ ఉండు వికారములు = బీటిని మ్యూ బషనులు అందురు. వీటిలో ముఖ్య మైనవి జీన్‌ మ్యూ కుషనులు. ఇవి “డి ఎన్‌ ఏ* అణువులలో కొన్ని భాగ ములందుండు అనుకమణము మారుట వలనగాని, మరి యేవిధ మెన మార్పువలనగాని జీన్‌ మ్యూశళువనులు కలుగుచున్నవి. 'డి ఎన్‌ ఏ” అణువులందు మార్పులు కలుగుటవలన కణామునందలి పదార్థముల నిర్మాణము మారిపోవుచున్నది. ఇట్లు వెవిధ్య్ధమునకు కారణములు ఏర్పడుచున్నవి. బీజ కణములందలి “డి ఎన్‌ ఏ* అణువులందు మభూ కుషనులు కలిగిన అవి ఆనువంకికముగ ఉండు క్రొత్త వఏకారములకు కారణములగుచున్న వి,

[పాణులందు తరతరమునకు స్వజాతి లతణములు కనబడుచునే ఉండును. పులికి పులియే పుట్టునుగదా! అయినను తరతరమునకు కొన్ని భేదములు కనబడు చుండును. తల్లిదం[డులకును, సంతతికిని పోలికలు ఉండినను కొన్ని భేదములు కూడ ఉండునుగదా! తాత ముశతాత లందుండిన లజణము సంత తియంద గుపడుట కద్దు, దీసిని ఆనువంశికత (హౌరిడిటీ) అందురు. ఇది *డి ఎన్‌ ఏ* అణు వుల మూలమున సాధ్యమగుచున్నది “డి ఎన్‌ ఏ* అణువులు వంశపరంపరముగ వచ్చుచుండును. ఆనువంశికత వలన సజాతి లక్షణములు తరతరమునకు సం|క మించుచుండును, అందువలన జాతులు చిర కాలము వర్గిల్లును, అదియునుగాక, ఒకతరములోని వ్య కులందు పుట్టు మభ్యూ బుషనులు సంతతిలో తరతరములందు అగపడుచుండును. ఇట్లు ఆనువంశికత పరిణామమునకు ఆధారముగ ఉన్నది.

(పతికారశక్తి : |పాణులన్నియును పరిసరములవలన కలుగు (వెరణకు గురియె (సతీకారముగ తమ చర్యలను మార్చుకొనుచుండును. ఈ (పతీకార శక్తి ఉండుటవలన నే వివిధి జ్ఞా నేం|దియములు, నాడీ మండలము - అందు మెదడు - పరిణమించినవి, వీటి మూలమున బాహ్యాజ్ఞానము, అనుభ వజ్జానము, జ్ఞాపకము, తుదకు మనుష్యునియందు “నేను* అనగల * అవాంి జ్ఞానము |చూ. సం 10; అహాం = పు, 117 |. పరిణమించగలిగినవి.

కాలగతి (పతిఫలము : (పతి ఫలముగ ([పాణులంధు మార్పులు కనబడుచుండును. బుతువులను అనుసరించి ఉద్భిజ్జములలోను, జంతువులలోను మార్పులు కలుగుచుండును. (పతి దిన పర్యంతము కాలగతి [పతిఫల ములు (ప్రాణులందు కనబడుచుండును.

కాలగతి

ఆనుగుణ్యము : జీవకోటియందు [పతి జాతి [పాణి యందును ఆనుగుణ్యములు (అడా'పెషన్‌ ) గోచరించు చున్నవి, (పతి [పాణిని ఆనుగుణ్యముల సంక లితమని భావింప వచ్చును. చేపలు ఈదుటకును, పతులు ఎగురుటకును _ ఆను గుణ్యములతో ఉన్నటుల [పతి (పాణియందు నిర్వ్నాణమునను, వ్యాపార ములందును ఆనుగుణ్యములు ఉన్న వి. (ఖా తన జీవితము కృతార్గమగుటకు ఆనుగుణ్యములు కలిగి ఉండు నని చెప్పవచ్చును. వివిధ పరిసరములలో జీవితము కృశతార్ధ ముగ ఉండుటకు నిర్మాణ, వ్యాపార ములందు ఆనుగుణ్య ములు | పాణులందు పరిణామించి ఉన్నవి. పరిణామము ఆను గుణ్యత నిర్మాణమని చెప్పవచ్చును. &ః ఆనుగుణ్యము లెట్లు

సంభవించుచున్నవి? ఇది జీవశాస్త్రములోని మూల సమస్య. ఎదుగుట : |భూణోత్స్ప తి యందు శరీర నిర్మాణము

విశషములు (పభ వించుచున్న వి, దీనికితోడు వృద్ది కెందు స్వభావము [పాణులకు ఉన్నది, విత నమునుండి పుట్లన అంకు రము వృక్షముగ ఎదుగ గలదు గదా! అ శిశువు | పౌఢ దశకు ఎదుగగలదు.

జీవపదార్గము ఇ ముఖ్యముగ |పోటీనుల రూపమున = అభివృద్ధి చెందుటవలన [పాణులు వరుగుచున్న వి, పరిసర ముల నుండి శక్తిని గాని, స్థితిజ శకితో నుండు ఆవోర [దవ్యములను, ఇనారానిక్‌ [దవ్యములను |గహించి, వాటితో సూల అణువులను నిర్మించుట వలన [పాణులు ఎదుగుచున్న వి. సృటేకములు ఎదుగునపుడు పరిసరముల నుండి శ కిని [గహింపవు,

స్యభావ నియతి - స్వయం నియామకము : అన్ని టియందు ఎదుగు స్వభావము ఒకే విధముగ ఉండదు, స్వజాతి స్వభావమును అనుసరించి [పాణులు ఐఎదుగును, పి ల్లి పిల్లి పరిమాణమున కే ఎదుగును ; పులి పరిమాణమునకు ఎదుగదు. వరిమొక్క_ వెదురు వపరిమాణమునకు ఎదుగదు. అనగ ఎదుగుటయందు ఒక నియతి ఉండున. జీవితములో వివిధ అవస్థలందు శరీరమునందు విన్విధములుగ వృద్ది కలుగును,

ఇట్లు [పాణులందు జాతి స్వభావమును అనుసరించియు, పరినరములను అనుసరించియు వ్యాపార నియతి (రెగ్ఫు లేవన్‌ ) ఏపర్పడుచుండును, |పాణులందు స్వయం నియామక

[పాణులు

బీవశ్యాన్ర్ర [పారంభములు (నెల్ఫ్‌ శెగ్యులేషన్‌ ) సాధనములు ఉన్నవి. నవీన ఎలశక్టా నిక్‌ [|చూ. స, 19. పు, 280 | నిర్మించిన ఆటో మెష్‌ సాధనములకు అన్వయించు ఫీడ్‌ జాక్‌ ధర్మములు ([పాణుల వ్యాపార నియతికి అన్యయించును, భె తిక నిర్నాణమునకును, స్పటికముల నిర్మాణమునకును ఓక వ్య ఆత్యాసము ఆన్న ది. [పాణులకును, వాటి పరిసరములకును చాన (పతిదాన |కయలు జరుగు చుండును. పరిసరముల నుండి శకి, ఆహారము u హించుట, పరిసరములలోనికి బహిషార్య [దవ్యములు మొదలగు

[పాణల

వాటిని [తోయుట, దాన [పతిదానము నందలి వనినంతయు ఓపన్‌ సిస్టముల ధర్మముల పరముగ కొంతవరకు విశదీక రింపవచ్చును. స్వయం నియామకము, నెగాటివ్‌ ఫీడ్‌ జాక్‌, నె బెర్నెటిక్స్‌ మొదలగు భావములు జీవశ్యాస్త్రములోను ఉపయోగమునకు వచ్చినవి. నెగాటిప్‌ ఎన్‌ (టోపీ, ఇన్‌ ఫర్మేషన్‌ సిధ్ధాంత ము అను భావములు జీవలోక మునకు అన్వయింపబెడుచున్న భి. కీన్‌ సిస్టము లలో వాటి ఆవరణము (సరిహద్దుల) ల ద్వారా పచార్థము,

ర్రిపిగాక,

శ్రక్రి [పవేశింప గలవు. బయలాజికల్‌ సిస్ట్ర ములలో పదార్థము ఆహార రూపమున లోపలికి (గ హింపబడు చున్నది. పిమ్మట అచ్చట అది రూపాంతరీక రణములను

జెంది = పచార్థముగ మారి . నిరుపయోగ [దవ్యములుగ బహిష్క_రింపబడు చున్నవి. ఇది వరకే చెప్పినటుల ఇటు వంటి రాసాయనిక |కియల మూలమున బయలాజికల్‌ సిస్ట్రముల (|పాణులు)లో శక్తి లభించుచున్నది. ఈ శకితో ఎదుగుట యు క్ష స్థితిలో ఉండుట జీవితధారణ పరిసరములతో సంబంధము కల కియలు సాధించుట - మొదలగునఏ బయలాజిక సీస ములకు నాధ్యమగు చున్నది. దీినినంతయు శ క్రిశా(స్త్రమున నందలి తెర్ళో ఆ నమిక్‌ అను భౌతికశా(స్త్రభావ పరముగ (ఇరివర్బబల్‌ (పకియగ) విశ దికరింపవచ్చును.

ఇంతవరకు చెప్పిన విషయములన్ని మానవునకు ెలి యుటకు ఇరువది యెదు శ తాబ్బ్దముల కాలము పట్టినది. ఇప్పుడిప్పుడే వాటి తత ము విజ్ఞాన పరముగ్మ బోధపడు చున్నది. జీవ విజ్ఞాన బీజము ఎ'"క్లేర్పడి, అంకురించి మవో వృకముగ నెదిగినదో రాబోవు [పకరణములందు విశద పరుపబడును.,

జీవశాస్త్ర (నారంభసులు

జీవశాస్త్ర అంకురములు : lage: గురించి తెలియ జెయు విజ్ఞాన మునకు జీవశా(స్త్రమను చిరు 19 వ శ తాబ్లి పారంభములో కలి7ను. అంతకు మునుపు ఉద్భిజ్ఞములను

గురించియు, జంతువులను గురించియు కొన్ని విషయ ములు కనుగొనబడి, వృకశా(స్త్రము, జంతుశా(స్త్రము అను పేరులతో మాత మే అవి వర్లింపబడుచుండెను,

బీవశా(న స్త్ర |పారంభ ములు అయినను |పాణులను గురించి జ్ఞానము మిగుల పురాతన మెనది,

[పాణుల పరిణామములో నూనవ జా తోోభ్యుదయ ముతో చాటు కొత్త లక్షణములు పుట్టినవి, మానవుడు పరిసరములను పరికీలన చేసి, పరిన రము జ్ఞానము సంపా దించి చాని సవాయముతో పరిసరములను మార్చ (పయత్నించ మొదలు వశును. మానవుడు తన పరిసరము లందలి భెొతిక విషయములను గురించియే గాక, చెట్లు - చేమలు, సకల విధము లెన జంతువులను సురీంచియు జ్ఞానము సంపాదించుటకు యత్నములు చేయ భించెను, ఆహారమున ౩ జంతువులను వేటాడ మొదలిడెను. ఆవాోరమునకు కందమూలములు, వ్యాధుల చికిత్సల కొర ౩ మూలికలను గురించి వాటి ఉపయోగములను కనుగొన ఆరంభించెను. తరువాత జంతువులలోను, మొరక్తల లోను కొన్నిటిని పెంచి వాటిలో కొతరకములు పరిణ మించునటుల జేయుట నేర్సుకొ నెను. ఇట్లు బహువిధముల అనుభ వజ్ఞానము చేకూర ఆరంభించెను, ఇట్లు బీవ బఎజ్జాన ములకు భీజములు ఏర్పడను,

జీవశ్యాస్త్రము అంకురములు |(పథమమున (గీకు దేశ మున అగపడెను. బహుకళా విశారదు డెన ఆరిస్టాటిల్‌ డీ: పూ, (884 . 822) బీవశా(స్త్రమునకు అంకుర ములను నాబను [చూ. నం. 1, 2, T__ ను. 295. 8. 291 |. ఆతనిని జీవశ్యాన్ర) పితామహుడని చెప్పవచ్చును.

ఆరిస్లాటిల్‌ కు పూర్యమున ఉండిన (గకు ధన్వ్యంతరియగు హిపోఎకటీజ్‌ (కీ. పూ. 460?-877?) బహు విషయములలో విజ్ఞాన విధాన భావములను స్పష్ట్థముగ తెలియ జె సెను, ద్భశ్వ్య పరికిలన [పధానమనియు, పరికీలనానంతర మే సిద్ధాంత్రీకరము సాధ్యమగుననియు [పాణి (ఆరానిజమ్‌), దాని వ్యాపారములును, దానికిని, చాని పరినరములకును పరస్పరముగ ఉండు దాన[పతిదాన (కియలును (అణ మును ని-రైశించు మూడు అంక ములని హిపో(క టీన్‌ విశద పరచెను.

ఆరిస్టాటిల్‌ దాదాపుగ వేయి రకముల జంతువులతో పరిచయము కలిగి ఉండను, నాటే నిర్మాణమును కొంత కనుగొన (పయత్నించెను, కొన్నిటిని కోసి వాటి లోపలి నిర్మాణములను పరికీలించెను, కోడిగుడ్డులో (భూణము ఎట్లు ఎదుగునది చూచెను. [బతికిన |పాణులను పరిశీ భించి, వాటి యందలి పోషణ, ఎదుగుట, సాంఘిక జీవిత ములు, చర్యలు మొదలగు విషయములను (గహింప యత్నించెను. గబ్బిలములు పతులు కావనీయు, తిమింగల ములు చేపలు కావనియు, ఈ రెండును మృగములను

ఆరం

8

బోలినవనియు, సరీస్ఫపముల పొలుసులు, పతుల ఈకలు,

సస నములందలి వెం[డుక లు = ఇవన్నియు తుల్య

నిర్యాణమున ఏర్పడుచున్నవనియు ఆరిస్లాటిల్‌ కు శెలిసి ¢ టు

ఉండెను. ఆనువంశికము, లింగనిర్గయము మొదలగు సమస్యలు జీవశా(స్త్రమున ఉన్న వనియు ఆరిస్తాటిల్‌

(గహించెను. మరి యెన్ని యో విషయములు ఆరిస్లాటిల్‌కు తెలిసియుండెను (పాణులన్ని యును (పథమ కళయంతు ఒకే విధమున ఉత్నన్న మగుచున్న వనియు, మగ తెనెటీగకు తల్లి ఉన్నది గాని, తండి లేడ నియు అనగ పురుష వీజ సవోయము లేకయే స్రీ కీజమునుండి [భూణము ఏర్పడు చున్నదనియు = ఆరిస్టాటిల్‌ కు తెలిసి ఉండెను,

(పాణులు పరిణమించుచున్నవను భావము ఆరిస్తాటిల్‌ కు కరిగాను. కాని, ఆధునిక గద్ధాంతమువ లె గాక కొంత ఆత్మపరముగ చెప్పిరి. (పాణియందు శరిరము, ఆత్మ రెండును చెరియున్నవని ఆరిసాటిల్‌ తలచెను. ఇట్లు [పాణులనుగూర్చి అనేక విషయములను పరికీలించి (గహింప యత్నించుటవలన, ఆ రిస్లాటిల్‌ బీవ విజ్ఞానమునకు పునాదిని నిర్మిం చెను, ఆరిస్తాటిల్‌ ఆలిగ్లాండర్‌ నకు గురువు ; పేటో యొక్క. శిష్యుడు. ఆరిస్లాటిల్‌ నకు తరువాత దాదావుగ అయిదువందల సంవత్సరములు గడిచిన పిదప, గాలెన్‌ (|$. శ, 181 _ 200) అను గొప్ప జీవ విజ్ఞాని జన్మించెను. ఆరిస్టాటిల్‌ తెలియ జేసిన విషయములందలి పొకకాటుయ గా లెన్‌ సవరించెను. మెదడు వ్యాపారమును ఆరిస్లాటిల్‌ (గహింపజాలక పో యెను, అది శరీర తాపకమ నియామక సాధనమని ఆరిస్తాటిల్‌ తలచెను. మెదడు నాడీమండలము నకు కేం[ద స్థానమనియు, మనన్సునకు మూలస్థాన మనియు గాలెన్‌ (గహించెను, ఇదిగాక, వెన్నెముక, నాడులు మొదలగువాటి ఉపయోగములను గాలెక్‌ [గహించెను కండరములు పోచలతో పర్పడినవనియు, చలన వ్యాపారములు జరుగుటకు సాధనములనియు, రకము శరీరములోని వివిధభాగములను పోషించు చున్నదనియు, రక నాళములు శెండు విధములనియు, వాటికి మధ్య ర కృనాళజాలములు ఉండి వాటిని కేరుచున్న వనియు గాలెన్‌ (గహించెను. ఇవన్నియు ముఖ్య విషయ ములు ఆధునిక బీవ విజ్ఞానమునందు at భావములను కొన్ని గాలెన్‌కు తెలియును. వ్యాపారములు బోధపడుటకు పరికీలన, (పయోగములు ఆవశ్యకమని చెప్పెను; 2 [పాణి యంత్ర విధానముల జరుపు వ్యాపారములతో ఉండినను అవికల మనియు, కేవల వ్యాపార ముల సముదాయము గాక, ఏకతను కరిగి ఉన్నదనియు గాలెన్‌ చెప్పెను,

ప 1. శరీర

గాలెన్‌ అను.వదమునకు (గీకు భాషలో “శాంత స్వ ఛా వుడు? అని అర్రము. కాని, గాలెన్‌ కు అది సార్థక నామముగ ఉండ లేదు. గాలెన్‌ మిగుల కోపిఫ్టిగ ఉండెనట. సు[వసిద్ధ నీత్రి బోధకుడును, చకవర్తి యు.నె న మార్కస్‌ అరీలియస్‌ |చూ. Ne, 1,06, 7.0% TH, 557, 611 | గాలెన్‌ కు శిష్యుడు.

భారతియ [గంథములు = జీవ విజ్ఞానము : జీవ విజ్ఞాన వీజములు పాళ్చాత్య్థమున |గీకు దేశమునందు నాటబడినను, అనేక భావములు, విషయములు [పాచ్య దేశస్థులకు

పదిహేడవ శశాలిలో జీవశా(స్త్రము ©

కాడ పరిచయములుగ ఉండను. భారతీయ (గంథములలో- ముఖ్యముగ శుక నీతిసారము బృవహాత్‌ సంహిత, చరక, సు[శుతములు - ఈ |గంథములందును, గర్ఫ్భ్భ్ఫోపనిషతు, తం|త శాస్త్రములు, బుగ్వేదము ౬ ఓవధిసూ కము; తెతి రియ సంహిత, విషుపురాణము, కెొటిల్యము (అర్థశాస్త్రము), వృజాయు ర్వేదము మొదలగు వాటియందును [పాణులను గురించిన విషయములు కలవు. [చూ. సం. రి, పాదప శాస్త్రము - (పాచీన భారత దేశము ౬ పు, 219.240 |.

హూడవ శతాబిలో జీవశాస్త్రము

గాలెన్‌ కు తరువాత వందలకొలది సంవత్సరములు జీవ విజ్లానాంకురములందు వృద్ధి సూచనలు కనబడలేదు ; తుదకు 16, 17 వ శ తాబ్బ్దములలో పునరుజ్జీవన (రీ నె జాన్స్‌) లశఠణములు కొన్ని పను 5 శ శాబ్దములలో విజ్ఞాన శాఖలందును, కళలోను వికాసము కలిగెను. మానవ ఛావ [పపంచము అభిన్న ము, జ్ఞా నాభ్యుదయము కలిగినచో, అది కొంచెముగనో, అధికముగనో సకల శాస్త్రము లందును, విజ్ఞాన ములందును, కళలందును (పతిఫలించును, 17వ శశాబ్రి ఆరంభముతో పురాతన భావ (పపంచము అ స మించెనని చెప్పవచ్చును, కొత్త విజ్ఞాన విధానములు, భావములు ఉదయించెను. వీటిలో (పధానములెన వాటిని కొన్నింటిని ఇచ్చట పెరొ_నెదము : 1. (ఫౌన్సిస్‌ బేకన్‌ : “ రోమ్‌ ఆర్లానమ్‌ ' అను (గంథములో వ్యా పి|గాహక విధానము (ఇండక్టి ప్‌ ) విజ్ఞానపరి శోధనలకు ముఖ్య మెనదని విశదవరచెను; 2 శెనె డేకార్డ్స్‌ ఆధునిక విజ్ఞాన పి శామహుడు | చూ. నం, 7 = వే, 656 |. ఈతడు మెకాని కల్‌ ఫిలాసఫీ అను యాంతిక విధాన పరముగ దర్శన శాస్త్రమును (పతిపాదించెను. అంతకన్న ముఖ్య మెనది అతడు నిర్శ్మించిన అనలిటక ల్‌ జామెటీ. ఇది అన్ని విజ్ఞాన ములందు (జీవ శా(స్త్రమునందు కూడ) భూ తార్గ ముల సంబంధ ములను (గ హించుటకు ముఖ్య సాధన మెనది ; 8, 7లీలియో (1564-1642) విజ్ఞాన పరిశోధనల ముఖ్యత్వ మును నిరూపించెను [చూ. సత ల్లీ = ప, 826 |. మీదనుండి దిగువకు విడువబడిన వస్తువుల పతన విధాన ధర్మములను ఈతడు తెలియ సెను, ఇట్లు భౌతిక మునందు అచలన స్థితి గాక చలన స్థితి పరిశోధన [పారంభించెను. అనగ యాం| తిక విధాన శాస్త్రము మొదలువెప్టను; 4 కెప్పర్‌ (1571- 1680) (గవాముల గతి ధర్మములను |పచురించెను |చూ. సం. 9; పు, 193 | ; 5 న్యూటన్‌ (1642 3 1727) గురు త్వాకర్గ ణ (|గావిజేషన్‌) న్యాయమును |[చూ. సం. 2; పు. ల2క |, న్యూటన్‌ , లీబ్‌ నిజ్‌ = చలకలనము (కాల్‌ క్యులస్‌ )

XIII—2

విధానమును నిర్మించిరి |చూ. సం. 9; పు, 270 |. ఈ విధా నము సర్వవిజ్ఞానమ.లందు అనేక పరిశోధనలకు ఆవశ్యక మైనది ; 6. జాన్‌ నేపియర్‌ (1550 = 1617) లాగరిదమ్‌లు |చూ. సం.9; పు. 484 | ఉప యోగమును తెలియ శే సెను, ఇవి గాక, కెప్పర్‌ సూర్యమండల [గవాముల గతి ధర్మములను తెలియశే"ెను. అంతకుముందే కోపర్నికస్‌ (1478 - 1548) సూర్యమండల స్వభావమును విశదపర చెను |చూ. సం, 9; పు, 198 |. ఇట్లు ఈ యుగము కొత్త భావములతోసను, పరిశోధన విధానములతోను పొంగుచుండెను. శౌరతికము థైతికముగ ఉండక, చలనము కలిగియున్న దనియు, యాం|కిక విధానముల పరముగ అది బోధపడగలదనియు అను మూలభావములు కలిగాను,

ఈ భావముల అనుసరముగ జీవశా(స్త్రమునందు అభివృద్ధి కనిపించెను. విలియమ్‌ వార్వే (1578 1657) జీవ శాస్త్రమున కొత్త మార్గమును చూపెను. శరీరములో రకము స్థిరముగ ఉండక 'వసరించుచున్న దనియు, అది హృదయమునుండి ధమనుల ద్యారా (పవహించి, పమ్మృట సిరల ద్వారా హృదయమునకు తిరిగి వచ్చుచున్న దనియు నిరూపించెను. భూ తార్ధముల పరిశీలన, [పయో గములు, సాపోతీసీసును రుజువు చేయుటకు [పయోగములు - మొదలగు పద్ధతులు అవలంబించుట వలననే హార్వే రక apie నిరూపించ గలిగను,

రకృ(పసరణ నిరూపణవలన జీవ శరీరము యొక, ఏకత్వము విశదమయ్యెను. రకము శరీరములోని అన్ని భాగములకు (పవహించి ధట పోవణార్థముగ ఉండు [దవ్యములను పంచి పెట్టి, వాటిలోని నిరుపయోగ [దవ్యము లను తీసికొనిపోవుచున్న ది, ఇట్లు ర కృ[పసరణము ద్యారా శరీర భాగములు అన్నిటికిని సంబంధము ఏర్పడి ఉన్నది. హార్వే పరిశోధనలు కీవశాపత్ర అభివృద్దికి మూడు బిధముల సవోయపడెను: 1. (పాణి ఒక ఆరానిజమ - అనగ అది పూర్ణ ము, సమ|[గము అను భావము ; 2, అందు

పదునెనిమిదవ శ తాబ్లిలో జేీవశ్యాన్త్రము

జరుగు వ్యాపారములు యాం|తిక విధానమున జరుగు చున్నవని సూచించుట; శి. పరిళోధనలందు అవలంబింప వలసిన విధానములు జూపుట,

ర కృ[పసరణమును నిరూపించుటయెగాక, మరికొన్ని విషయములను హార్యే తెలియ షే సెను, 1651 లో జంతువుల ఉత్పాదనము గురించి యొక పుస్తకమును హార్వే |పచు రించెను. అందు కోడిగుడ్డునందలి థూ ణాభివృద్ధియు, అన్ని జంతువులును గుడ్లు (వీజము) నుండి యే [పభ వించు చున్న వనియు విశదపర చెను, 16 = 17 వ ళ తాబ్దములందు - అనగ, ఆధునిక విజ్ఞానయుగ |పారంభ మున.హోా ర్వ పరిశోధ నలే [పథాన వీవవిజ్ఞాన విషయములు [చూ. Sa l= పు. 170].

హార్యేగాక, మరికొందరు విజ్ఞానులు ఈ క తాబ్దములలో జీవశాస్త్ర అభివృద్ధికి తోడ్పడిరి. ఫె వీసియని (భూ ణాభి వృద్ధిని గురించి పరిశోధనలను జేసెను, కాని, భీజమునందు సంపూర్ణ జంతువు సూజ్యాకారమున ఉన్నదని న మెను,

మాల్చ్సిజీ : రక కృ[పసరణ మండలములో = ధమనులకును, సిరలకును నుధ్య కశ నాళములు ఉన్న వనియు, వాని మూలమున ధమనులనుండి సిరలకు రకము పారుచున్న దనియు మాల్సిజీ నిరూపించెను. ఈతడు కప్ప ఊపిరి తితులలో ర కృముపారుట భూతద్దముతో జూడగలిగెను, కేశ నాళములు హార్యేకు శెలిసి ఉండ లేదు,

లూ వెన్‌ హాయిక్‌ : ఈతణు సూత్యుదర్శను (మై|కోస్తోపు, లను చేసి వాటి మూలమున ఏకకణ జీవులగు [పోటో జోచాను, బాకీ రియాను చూడగలిగెను,. జీవలోకము నందు వట్టి కంటికి అగసడని సూత్ముజీవులు ఉన్నవని కను గౌనెను, సూత్ముజీవలోక పరిశోధనకు మార్గము జూపెను, వాన్‌ లూవెన్‌ హాయిక్‌తో గూడ ఉండిన యోహేసన్‌ హామ్‌ (1677) పురుషవీజములను కనుగొనెను; వాటిని సూత దర్శనితో జూచిన [పథమ వె జ్ఞానికుడు.

(సతి శ తాబ్బ్దమునందును [కొత్త విషయముల అభి వృద్దియేగాక, దానికి ముందు రాబోవు శ తాబ్లిలో వృద్ధి జెందబోవు విషయముల సూచనలు అగపడుచుండును. లూవెన్‌ హోంయిక్‌, హుక్‌ కనుగొనిన విషయముల ముఖ్యత పదునెనిమిది, _పందొమ్మిదివ శ తాబ్దములలో పూర్ల్ణముగ శెలిసెను. అు మరికొన్ని సూచనలు పది పడవ శ తాబ్బమునందు అగపడినవి.

జాన్‌ రే అను విజ్ఞాని 'మొక్క-లను, జంతువులను కొంత వర్గీకరించ మొదలుపెశైను, వర్గీకరణశా(స్త్రము పదుశెనిమి దవ శ తాబ్రిలో అభివృద్ధిని జూ పినది. రాబర్ట్‌ హుక్‌ 1685లో చెట్లు బెరడును, పట్టను క్రోసి జూనితో గదులున్న వని తెలియశే చెను ; వీటికి కణములు “సెల్ఫ్‌?” అని పేరు వెను,

పదునెనిమిదవ శతాబ్దిలో జీవశాస్త్రము

18 = వ శతాబ్బము: సృషియంతయు ఒక గడియార యం[తమువలె నడచుచున్నదనియు, యాం|తిక విధాన [క మమును సర్వ|త కనుగెగనగగలమనియు అను భావము 17-వ శ తాబ్రియందు బయలు దే కెను, ఈ భావము 1రి.వ శ తాబిలో [పబలి విజ్ఞానపరిశ్ధనలకు మార్గదర్శి అయ్యెను. [పక్భతియందు యంతనిర్మాణ విధాన [కమ మును నిరూఫించుట విజ్ఞాన పరిశోధనలకు ముఖ్యోో దేశము అ యను.

ఈ శ తాబ్లిలోని (పథాన జీవశాస్త్రజ్ఞుడు లిన్నేనియస్‌ (1707 . 1778). ఈతడు స్వీడెన్‌ దేశస్థుడు. చె విధ్య పూరిత మెక జీవ|పక్ళతి బభోధపడుటకు . పద్దతిని ఇతడు చూసె 18 వ శ తాబ్బ్దములో యూరపు చేశస్టులు విదేశ sii విశషముగ 2 Pre వివిధ దెశము లకు పోయి అచ్చటి మొక్క-_లను, చితజంతువులను, ఖనిజ ములను స్వ బేశ మునకు గొనివచ్చి వస్తుపదర్శనాలయము లలో భ[దపరచుచుండిరి. వివిధ (పదర్శ్భ నాలయములో ఈ వస్తువులు వివిధములుగ గు ర్తింపబడి, వివిధనామములతో (పదర్శింవబడుచుండెను ; సక్రమ పద్ధతి లేకయుండెను,

డి అవస్థను స|కమ పద్దతికి వచ్చునటుల చసినది లిన్నేని యస్‌. ఉద్భిజ్ఞములను, sae (ఖనిజములను కూడ) గుర్తించి వాటికి నామకరణము జేయు విధమును లిన్నేని యస్‌ సిద్ధపర చెను. 1785 లో *[(పాకృ్ళతిక పద్ధతి? అను (గంథమును (వచురిం చెను,

పుష్పములు ఉద్భిజ్ఞముల లెంగిక అవయవములని కామరేరియస్‌ (1685 - 1721) లిన్నేనియస్‌ కు మునుపే తెలియజేసి ఉండెను. పుష్పముల నిర్మాణమును అనుస రించి. ముఖ్యముగ కిసరముల సంఖ్యను అనుసరించి-లిన్నేని యస్‌ ఉద్భిజ్జములను వ రీకరణము చసెను, చాచదాపుగ నాలుగువేల జంతువులను గు రించుటకు ఉపయో గించునటుల వర్ణించి, వాటికి పరులు పె"బైను, చెరు వట్టుటకు ద్విపద నామావళి (బె నామియల్‌ "నాతుక్‌ శే శ్లేచర్‌) కల్సించెను. చః పద్దతి [పకారము (పతి |: పాణి పేరునందు శెండు పద ములు ఉండును, ఒక పదము స్పీసీసు' ను తెలియజేయును; రెండవ పదము ' జీనస్‌ను* తెలియ కేయును,. మానవులలో వ్యకులకు సొంత పేరు, ఇంటిపెరు (|కిస్టి యన్‌ నేమ్‌. సర్‌ నేమ్‌) ఉండునటుల (పతి (పాణికి ఈ ద్విపదనామము

10

ఇప్పటికీని అమలునందు ఉన్నది. ఈ జీవశ్మాస్త్రములో ముఖ్యముగ వాటిని గుర్తించి వె విధ్యమును |గహించు టకు ఈ ద్విపద నామావళి ఇప్పటికిని ఉపయోగములో ఉన్న ది,

జంతువులందు నాలుగు తరగతులను లిన్నేనియన్‌ గుర్తించెను: 1. చతుప్పాజ్జంతువులు ; 2, ఉభయచర ములు; లి, చేపలు; 4. వట్సాద జంతువులు, న్నెముక లేని జంతువును అంతగా లిన్నేనియస్‌ పరిళోధింప లేదు.

లామార్చు. (1744 - 1829) : ఈతడు (ఫుంచిదెశస్థుడు. లామారుు_ రెండు శ తాబ్దములకు చెందిన ,వెక్లానికుడు., 18 వ శ తాబ్బములో జన్మించెను ; 19 వ శ తాబ్బ్దములోని [పథమ దళశకములందు కొత్త భ"వములతో ఉండు జీవ శాస్త్ర |(గంథములను (పచురించెను: 1 వెన్నెముక లేని జంతువుల వర్గికర ణము (1801); ప [పొణుల నిర్మాణ మును గురించిన పరిశోధనలు (1802); లె. జంతుత త్వ (1809); 4. వెన్నెముకలేని జంతువుల [పాకృ్ళతీక చరిత (1815 అ 1822), లామారుు_ జీవశాస్త్ర రంగమున [పథాన విజ్ఞానులలో ఒకడు. బహువిధముల మార్గదర్శి. ఈతనియందు తత్త జ్ఞానము, 18 వ శ తాబ్దపు సృష్టి కమ విధానభావములు, 19 వ శ శతాబ్రియందలి పరి ౯₹మ భావము -9వి సంగమించనవి. ఈతడు జీవశాస్తాభి

శాస్త్రము

వృద్ధికి రెండు విధముల తోడ్చడెను: 1, వెన్నెముక జంతువులను వర్గీకరణము చేసి, వాటి విజానమును ఒక కమమునకు శెచ్చెను, లిన్ననియస్‌ వెన్నెముక లేని

జంతువుల వర్గీకరణమును అంతగ గమనింప లేదని ఇదివరకే జెప్పితిమి. వెన్నెముక లేని జంతువులకు * ఇన్‌ వెర్డ్‌ బేటా ' అను నామమును లామార్కు. పెనును ; క ([పాణుల విజ్ఞాన మునకు బయాలజీ (తేవశాస్ర్రము) అను వేరు లామార్కు. పెన్లును; (టెవిరానస్‌ (1778 - 187) నకు కూడ ఈ గర వము దక్కును; శి. లామార్కు. జీవపరిణామ సిద్ధాంతమును

పందొమ్మిదవ శతాబ్దిలో జీవశా;స్త్రము (పతిఫాదించిన (పథమ విజ్ఞాంని, ఆతని సిద్ధాంతము సంగవహా ముగ ఇట్లు చెప్పవచ్చును: భరివేరయములు' మారుట - అనగా క్రొత్త పరిస్థితులు [పాణికి కలుగుట - అందువలన |ప్రాణి నిర్మాణ వ్యాపారములందు కొత యత్న ములు = దిని ఫలితము = నిర్మాణమునందు మార్పులు - ఈ మార్చులు ఆనువంకికములగుట . అందువలన కొత్త [పాణుల రక ములు పరిణమించుట ౬ పరిసరములందు కలుగు మార్పుల వలన శరీరమునందు కలుగు మార్పులు ఆనువంశిక ములుగ ఉండవని (పస్తుత విజ్ఞానుల అభి పాయము అట్లు జరుగు నని నమ్ముటకు తృ ప్రికరముగ ఉండు |పమాణములు లేవని నమ్మకము, లామారుు._ సిద్ధాంత ము విజ్ఞాన |పపంచము అంగీకరించ లేదు. అయినను లామారు. పరిణామము జరుగుచున్నదని శతెలియసేసి దానిని విళదికరించుటకు [పయత్నము చసీన మార్గదర్శి, బూఫాన్‌ (1707 - 17168): ఈతడు కూడ (ఫెంచి దేశస్థుడు. పరిణామము జరుగుచున్నదను నమ్మకమును తెలియ జే సెను. విజ్ఞానసర్వస్వ సంపన్నుడు; |పాక్ళతిక చరిత్ర (నేచురల్‌ హిస్టరి) ను 17 నసంపుటములలో (వా సెను |చూ. సం., చరిత్ర = రాజనీతి : పు. ర్‌|. ఎరాన్మనస్‌ డారిని (1781 అ 1802) : ఈతడు ఛార్లెస్‌ డార్విన్‌ తాత, ఈతడు కూడ పరిణామము జరుగుచున్న దను నమ్మకము కలిగి ఉండను. గిటే (1749 . 18892): జర్మనీ దేశపు మహాకవి, బహు కళా విశారదుడు. ఈతనిని “*పరిణామకవి* అని చెప్ప వచ్చును, ఛాశ్లెస్‌ డార్వీన్‌ కు పూర్వము పరిణామమును సృష్టిలో [గహించిన వారిలో [పథానుడు. క్యూవియర్‌ (1769 ఇ 1882): ఈతడు కంపారిటిస్‌ అనాటమిలో సుపసిద్ధుడు. శిలాస్టి శా(స్త్రమునందు గూడ ప్ప పవీణుడు, కాని, పరిణామము జరుగుట లేదనియు, కృవ్రఫంతము. స్థైతిక స్థితిలో ఉన్న దనియు వాదించెను.

పందొమ్మిదవ గతాబ్దిలో జీవశాస్త్రము

19 వ శతాబ్రము : ఈ శతాబ్ది ఆరంభములో (1809) ' జంతుశా(స్త్ర తత త ఏముి అను (గంథమును లామారు._ (పచురించెను ; చేట పరమాణు యుగమునకు ముఖ్య ఆధార మెన “పరమాణు (అటామిక్‌) సిద్ధాంతమును? జాన్‌ డాల్ల స్‌ (1802) (పతిపాదించెను [చూ, సం, 2;

పు. = 85], 1811 లో జెరొల్లాట్‌ ఆల్బుమిన్‌ మొదలగు పదార్థములలో నై[టోజన్‌ ఉన్నదని నిరూపించెను. ఈ విషయములలో 19 వ శ తాబ్దమునందలి జీవ శా (స్త్ర వృద్ధి అంశముల సూచనలను ప

Ll

లామారు. పరిణామ సిద్ధాంతమును ఓక చానిని [పతి పాదించెను. అయి శే, దీనిని విజ్ఞానలోకము అంగీకరించ లేదు. కాని 1859 లో ఛాెస్‌ శాక్నిక్‌ (పతిపాదించిన పరిణామ సిద్ధాంతము విజ్ఞానలోకమును ఒవెజ్జానిక దృక్పథము విపరిణామ పరముగ మారెను, పరిణామ సిధాంతము జీవశ్యాస్త్రమునకు మూలకందముగ ఏర్పడి, అది శాఖభోపశాఖలతో ఉండు వృకముగ ఎదుగు నటుల చేసెను. 19 వ శ శతాబ్దములో జీవశ్యా స్త్రమునందు పరి ఇామ శకము ఆరంభమయ్యెను,

జయించెను.

ఇ

ప

డాల్లన్‌ (పతిపాదించిన పరమాణు సిద్ధాంతము భౌ తీక శాస్త్రముల సిద్ధాంతము, ఈ శాస్త్రములు దీని మూల మున ఎట్లు వర్థిల్లి, పరమాణు యుగము ఉదయించుటకు కారణమైనదో ఇపుడు లోక విదిత మెన విషయము, కాని, పరమాణు సిధ్ధాంతము భేెతలిక శాన్ర్రములంచేగాక ఇతర విజ్ఞాన భావ [పపంచమునకు అంతర్గతముగ వ్యాపించినది. నీవలోకము ఒక అంశమున వై విధ్యమును వ్యక పరచు పరిణామము. మరియొక అంశమున జూచిన సాంఖ్య సిద్ధాంతమునందువలె అణుమయ లోకము. 1860లో మెండెల్‌ (పతిపాదించిన ఆనువంశిక సిద్ధాంతము-పరమాణు సిద్ధాంతమును పోరలినది. ఈ రెండిటి pre సూతముల భావము ఒకే విధముగ ఉన్నవి. పరమాణు సిద్ధాంతము నుండి పరమాణు భౌతిక శాస్త్రము పరిణమించినటుల మెండెల్‌ సిద్ధాంత మునుండి అణు జీవశా(స్త్రుము (మాలి కుల ర్‌ బయాలజీ) 20 వ శ తాబ్బమునందు పరిణమించినది. 19 వ శ కాబ్దమున బెరొల్లాట్‌ , వలర్‌ మొదలగు రసాయన శా న్రుజ్ఞాలు చేసిన (పయోగములు, వారు కనుగొెనిన విషయముల మూలమున జీవశ్యాస్త్రమునకు, రాసాయనిక శాస్త్రమునకును సంనర్గము కలిగి జీవ రాసాయనిక శాస్త్రము (బయోకశెమిస్టీ)) అంకురించుటకు వీజములు ఏర్పడెను. ఆనువంశిక శాస్త్రము, జీవ రాసాయనిక అణుజీవశా(న్త్రము ఇరువదవ శ తాబ్బ్దములో

పందొమ్మిదవ శ తాబ్దిలో జీవశా(స్ప)ము

శాస్త్ర ము,

ఎదుగ నారంభథించినవి. వీటికి వీజములు మ్యాతమే 19వ

శతాబ్రములో ఏర్పడెను,

వనిన చెప్పినటుల 19 వ శ తాబ జీవ శా(స్త్రమునందు పరిణామ సిద్ధాంతము కేం[ద భావము, 16వ శ తాబ అంత్య శకములందు జీవ పరిణామ సిధ్ధాంత FT Fs పొడక బ్రిను, ఛా శ్లెస్‌ డార్విన్‌ తాతయగు ఇరాన్మస్‌ డార్విన్‌, (ఫెంచి దేశపు విజ్ఞాన విశారదుడగు బూఫాన్‌, జర్మనీ దెశ మహాకవియగు గీకుయును [చూ. ౫6, C= 654 | జీవలోకము స్థెస్థికముగ ఉండక మారుచున్నదని కొంత నమ్మకమును గలిగి ఉండిరి, కాని, చానిని సిధ్ధాంత ముగ (ప్రతిపాదించిన [పథమ వైజ్ఞానికుడు లామార్కు.. [పాణుల విజ్ఞానమునకు జీవశాస్త్రము (బయాలజీ) అను పెరు లామార్‌ వలన 1802 లో కలిగెను.

లామార్‌) సిద్దాంతము : 1, పరిసరములలో మార్పు కలుగుచుండును ; 2, అప్పుడు [పాణులందు దానికి ఆను గుణ్యముగ కొత్తయత్నము కలుగును; లి. ఈ యత్న ఫరితమువలన శరీరమునందు మార్పులు కలుగవచ్చును; 4. ఈ మార్పులు ఆనువంశికముగ ఉండును; 5 ఇట్లు పరి సరములకు ఆనుగుణ్యముగ కొత్త మార్పులు ఏర్పడి కొత

la

జంతు రకములు పరిణమించుచున్న వీ, పరీసరములందలి మార్పులు శరీరమునందు ఆనువంశికముగ ఉండ బోవునట్టి మార్పులను కలుగజేయగలవు అనునదియే లామార్‌, (పతిపాదించిన సిధ్రాంతమందలి ముఖ్య భావము. నిర్వి వాదములు అయిన |పమాణములు లేక పోవుటచేత ఈ సిద్ధాంతమును విజ్ఞానులు అందరును అంగీకరించ లేదు. “జాతుల ఉద్భవము (ఆరిజిన్‌ ఆవ్‌ స్పీసీసు) ' (గంథమును డార్విన్‌ 1859 లో (వచురించెను. ఇది భావ [పపంచనున ఒక అపూర్వమైన మార్చును కలుగ జ సెను. 19 వ శ తాబ్దమున వెలువడిన మరి యొక పు సకము ఏదియు ఇటువంటి oi పరివ రనము కలుగ కేయనకేదు. ఈ పుస్త కము తెలియేేసిన భావముతపేలకే జీవశా(న్త్ర పరిశోధనలు కొత్స మార్గముల [తొక్క నారంభించెను. జీవ శా(స్త్రమే కాక, ఇతర శా(స్త్రములును, కళలును కూడ పరిణామ వాదమును అనుసరించ మొదలిడెను, జీవవర్గపరి ణామషమొ సాంఘిక పరిణామము, ఛాపా పరిణామము, సాహిత్ద పరిణామము,

గాక, న్యాయ సీధాంత పరిణామము, రాజ్యాంగ విధాన పరిణామము అను భావములు పరిచయ మైనవి. సృష్టియంతయు, చానిలో ఉండునవన్ని యును పరిణామమును చూసట్టుచున్న వి. నందంటను డార్విన్‌ సిద్ధాంత పతిఫలములను చూడ వచ్చును,

డార్విన్‌ కు పూర్వమునుండిన జవ శాస్త్రము భూ శార్ధ ముల సముదాయము అనవచ్చును, జీవరాశులను సకెఆచి అనేక విషయములు శెలిసినప్పటికిని, వాటి భూ తార్థములు అనేక ములు సమకూరినప్పటికిని, అనేక [పాణులు . రంప బడి, సేరొనపడి వర్తి ంపబడినను, కీవకో కము తయు పూర్ణ ముగను, సకమముగను బోధపడుటకును, స్వభావమును విశ దీకరించుటకును యుక్త సిద్ధాంతము లేక పోయెను, వహారములోని పూసలను యుక విధానమున సమకూర్చుటకు ఆధారముగ ఒక సూ[తము ఉండునటుల వివిధ విషయములు, భూ తార్గములు, వర్ల నలు మొదలగు వాటి అన్నిటిని ఒక విజ్ఞానముగ (శాస్త్రము) సమకూర్చు టకు సిద్ధాంత మొకటి అవసరము, నాఫల్యమగు సిద్దాంత మును జీవశా(స్త్రమునకు డార్విన్‌ కల్చించెను. జీవ లోకము నందలి వెవిధ్యము పరిణామ ఫలితమనుటకు నిర్వివాద (పమాణములను తెలియచేసి, పరిణామము కలుగు విఛాన మును కార్య కారణ పరముగ డార్విన్‌ విశదికరించెను.

ఇది సాధించుటకు అనసరమగు పకృతి పరికిలన, భూ తార్థములను శెలిసికొనుటకు అవ కాశ ములు * బీగిల్‌ సము|ద యాత " యందు డార్మిన్‌ కు లభించెను, ఈ యాత

భావ [పపంచము

దాని

1581 మొదలు 1589 వరకు ఆరు సంవత్సర ముల కాలము పశ్లును,ఈ యా|తలో డార్విన్‌ చూచి పరిశీలించిన విషయ ములను సిధాంత రూపమునకు తెచ్చుటకు దీర్గ కాలము పబ్లకు, 1896 నుండి 1959 వరకు చెసిన MR ce ఫరిత జుం జాతుల ఉద్భవము” అను పుస్తకము ఫలించెను, స్పీసీసును (పాణుల వె విధ్యమునకు ఒక యూనిట్‌ గ భావింపవచ్చును. కొత్త స్పీసీసు ఏపర్పడుటవలన పరిణామ [పథమ పదము పర్పడుచున్నది, డార్విన్‌ సిర్థాంతము నందు - అనగ డార్విన్‌ వాదమునందు - అయిదు ముఖా్యంశ ములు ఉన్నవి: 1; [పాణి జాతు (స్పీసీసు) లన్ని ంటియందు సంతానోత్సతి అతి విశేషముగ కలుగుటకు అవకాశము కలదు స్పీసీనుల సంఖ్య గుణో తర (శణి (జియో మీ(టికల్‌ రేషియో) రీతిన వృద్ధిచెందును, (వతి జాతి లోను [బితుకగల సంఖ్యలకన్న జన్మించు సంఖ్యలు బిశిష ముగ అధికము ; 2. ఏ (పదేశమునందైనను స్పీసీసులందలి జన సంఖ్యలు సంవత్సరముల పర్యంతము విశష మార్పుల జెందక ఉండును. దీనినిబట్టి (పకృతిలో జన్మించు సంఖ్యల కన్న మరణించు చాటి సంఖ్యలు అధికమని ఊహింప వచ్చును; రీ ఇటులు ఉండుటకు కారణము - [పాణులన్నింటి యందును జీవనార్థమున్నకె ఉండు సంఘర్ష ణము వలన పుటిన [పాణులలో కొన్ని మా|త మే ఎదిగి సంతాన[పా ప్తి కలిగియుండుటకు సాధ్యమగుచున్నది (మరిచెట్టున (పతి సంవత్సరము ఎన్ని వి తనములు కలుగుచున్న వో, వాటిలో ఎన్ని మా|[తమే అంకురించి చెట్టుగ ఎదగగలవో ఆలో చింపుడు); 4. (పొణులన్ని టియందును మార్పులు అతి విశేషముగను, వివిధములుగను స్వ్యాథావికముగ కలుగు చుండును. ఈ మార్పులలో కొన్ని బీవనార్థ్గ సంభఘర్ష్శ ణము నందు |పాణులకు ఉపయుకృముగ ఉండిన వెనచో, ఆ |పాణులు -ఆ మార్పును కలిగిన |పాణులు - ఎదిగి సంతాన [పాపి కలిగి ఉండుటకు సాధ్యము కాగలదు. వాటి జీవిత ములు నాఫల్యముగ ఉండును ; లీ, ఇట్లు [పకృ్ళతిలో ఒక (పొక్ళతిక వరణము (సెలక్షన్‌) జరుగుచున్న దని చెప్పవచ్చును. జల్లెడలో జరల్లింపబడిన రీతిన యుక్ష మయిన మార్పులతో ఉండు |పాణులకు మాత్రమే (పకృతియందు జీవిత సాఫల్యము సొధ్యమగుచున్నది ; 6. తరతరమునందు ఇట్లు |[పాక్ళతిక వరణ ఫలితముగ యు కమయిన మార్పులతో ఉండు [పాణులు మా(తమే సాఫల్య జీవితమును సాధింప గలిగి ఉండుటవలన, కొంత కాలమునకు యు క వికారుణులు మా(త మే [పక్భతియందు నిలిచియుండును ; మిగత వ్య కులు నవాజముగ నే నిర్మూల మగుచున్నవి. ఇట్లు పరినరములకు ఆనుగుణ్యముగ ఉండు

13

పందొమిదవ + శాబ్దీలో జీవళా(స్త్రము

వ్య కులు పరిణమించును. [పాణుల ,వెవిధ్టము పరిణా మము వలననే కలిగినదని నిరూపించు (పమాణములను కొన్నింటిని డార్విన్‌ తెలియ సెను.,

జీవలోకము ,వెవిధ్య పూరిత లోకము ; వె విధ్య ఆవిష్కురణము. వికారిత్వము, ఆనువంశికము, |పాక్ళతిక వరణము = ఇవి డార్విన్‌ వాదములోని (పధాన థావ ములు. వీటి మూలమున కొత జాతులు పరిణమించు చున్నవి. మార్పులను [పాక్ళతిక వరణము జల్లి ంచు చున్నది; ఆనవంకికమువలన మార్పు సంతతులందు పరం పరముగ వచ్చును. పరిణామ విధానమునందు కార్య కారణ ములు చెప్పగలిగినందువలన డార్విన్‌ వాదమునకు విజ్ఞాన లోకమున జయము కలిగెను.

(తె న చెప్పిన పరిణామ ఛావములను డార్సిన్‌ తో చాటు ఏ. ఆర్‌. వాలెస్‌ కూడా [పతిపాదించెను, ఈతడు మలయా (నేటి మలేసియా) మొదలగు [ప దేశములలో జీవరాశులను పరిశీలించెను. డార్సిన్‌ మనస్సునకు తోచిన భావములు ఈయనకు కూడ తోచెను, వాటిని ఒక వ్యాన రూపమున లండనులో ఉండిన డార్విన్‌ కు పంపెను. డార్విన్‌ డానిని లిన్నేనియస్‌ సొసెటీలో ముందర చదివి, పిమ్మట తన భావములను తెలియజేసి, తనకు కూడ వాలెస్‌ చెప్పిన భావములు వంటి అనుమానము గలిగానని చెప్పెను, డార్విన్‌ చూపిన నిరవాంకార (పవ రృనమునకు మెచ్చి, ఈ కొత్త సిర్గాంతమును “డార్విన్‌ వాదమ' ని పిలువ వలెనని వాలెస్‌ చెప్పెను, డార్విన్‌ వాదమును వాసవ ముగ “డార్విన్‌ - వాలెస్‌ వాదము” అని పిలువవచ్చును,

“ఆరిజిన్‌ ఆప్‌ స్పీసీను? తో చాటు “డిస్పెంట్‌ ఆవ్‌ మాన్‌ * అను మరియొక ఉద్గింథమును డార్విన్‌ (ప్రచు రించెను. ఈ పుస స కమునందు మానవునికిని, మిగత జంతు వులకును గల పోలికలు, నిర్మాణ సంబంధము తెలియ జే సెను,

డార్విన్‌ వబాదమునకు (పచారము, వ్యాప్తి కీర. బీచ్‌. హాక్సిలీ కలుగ జేసెను. ఈతడు “|[పకృతియందు మానవుని పదవి '* అనుపుస స కమును చురించెను, డార్సిన్‌ సిద్దాంత [పకారము మానవుడు జంతువులనుండి పరిణమించి yp వ లెను, ముఖ్యముగ కోతి, తోక లేని కోతినుండి పరిణమించి ఉండవలెనను ఇఛావము మత విరుద్ధమని తలంపు, ఇట్లు మతమునకును, విజ్ఞానమునకును విరోధము కలిగెను, మత పక్షమున ఉండు వారికిని, విజ్ఞాన వకమున ఉండు వారికిని ఆనాడు తీ|వ వాదములు కలిగాను [చూ. నం, 1; పు, 167; సం, 10; పు. 412]. ఈ వాదములలో డార్యిన్‌ వాదమునకు జయము సాధించిన శూరుడు టి. ఎచ్‌. హాక్సి నీ.

పందోమ్మిదవ శ శాబ్దీలో జీవశా(స్త్రము యూరపులో = ముఖ్యముగ జర్మనీలో = డార్విన్‌ వాదమును ఇ. హౌశెల్‌ చ్యాపింపచేసెను, వాక్సిలీ చేసిన వాదములలో విశష నె పుణ్యము, సామర్ధ్థ రము, వెక్టొ నిక సత్యానుచరణము కనబడుచుండెడివి. హెకెల్‌ వాదములు అట్లుగాక, త్రీవతతోను, అతిశ యో క్తులతోను, ఆవేశపూరితములుగను ఉండును, డార్విన్‌ చాదమును ఒక తత్వ్వశా(స్త్రము (దర్శనము) గ థావించి పాశకెల్‌ 3 సృష్టిక థ 1 విశ్వసమస్య * అను (గంథ ములు (వా సెను, పరిణామ వాదమునకు ఉండు [పమాణములలో ఒకటి (భూణోత్ప త్తియందు కలదు. వివిధ జంతువుల |భూణ దశలందు పోలికలు ఉండును, కప్ప జీవిత చరి|తలో ఏర్పడు తలకప్ప చేపవలె ఉండును. ఈ |భూణ చరి|తయందును, జీవిత చరి|తయందును వివిధ జంతువులకు గల పోలిక లను రీకాప్ఫ్ర్యులేషన్‌ న్యాయను' గ చెప్పబడెను, హౌెకెల్‌ దీనిని ఒక ముఖ్య సిద్ధాంతముగ చేసి [పతి జంతువు బీవిత చరితలో వంశ వృక్షమును ఎక్కుచున్నదని బోధించెను. రీ కాపు లేషన్‌ ధర్మమును “'బయోకరెనిటిక్‌ లా? అని అందురు. హౌశెల్‌ చెప్పిన దానిని అనుసరించి జంతు శా|స్త్రజ్ఞులు (హాకెల్‌ ను అనుసరించి) జంతుశా (స్త్ర పుస్తక ములందు వంశ వృత చితములను విరివిగ నాటిరి, పరిశోధన లన్ని యును వంశవృకు నిర్మాణమునశే (అనగ వంశ చరిత విశదపరచుటశే) అను భావము 19 వ శతాబ్ది ములో (పబలి ఉండెను, ఇప్పుడిది మారి పోయినది, పరిణామవాదము అంగీకరింపబడుటవలన జీవలోక మున (పతి ద్భశ్యమునకు, (పతి విషయమునకు చరి|తాత్మక ముగ అర్థము కలిగెను. మానవ శరీర నిర్యాణము, అవయవముల వ్యాపారములు బోధపడుటకు అవి ఎట్టు సరిణమించినవే ెలిసికొనవ లెను. ఇట్లు జీవశా(స్త్రము నందలి శాఖలన్నిటిలో తాదాత్మ పరిశోధనలు [పారంభ మయ్యెను. కంపారిటివ్‌ అనాటమీ, కంపారిటిప్‌ ఫిజియా లజీ, కంపారిటీవ్‌ ఎం|వియాలజీ, కంపారిటివ్‌ సె కాలజిీ మొదలగు జీవ విజ్ఞాన శాఖలు ఏర్ప డను, జంతుశా(న్త్రమునందే గాక, వృకశా(స్త్రమునందు కూడ జీవిత చరితలు, ఉత్పాదన విధానములు 19 వ శ తాబ్రియందు పరిశోధింపబ డెను. విల్‌ ERP హాఫ్‌ మీస్థరు (1824 = 1877) మొక్కుల యొక్క కంపారిటివ్‌ ఎం|వియా లజీ యందు పరిశోధనలు చేసెను, వీజకణములు ఏర్పడు నపుడు (కో మొసోములు [పశ్యేకపడుటను జూడగలిాను,

శరీర వ్యాపారశా స్ర్రము (ఫిజియాలజీ) ‘ (పాణుల శరీరావయవముల వ్యాపారములను పరి కోగించుటకు ఛ్రాతిక శాస్త్రము, రాసాయనిక శాస్త్రము, గణిత

శాస్త్రము, ౦రూం|తిక విజ్ఞానము మొదలగు వీజ్ఞానములు అన్ని టినుండి సవోయము కావలయును, పీటి అభివృద్ధిని అనుసరించి ఫిజియాలజీయందు అభివృద్ధి సాధ్యమగు చున్నది. 17 వ శతాబ్దము నందలి ఫిజియాలజీ పరిళోధ నలు దీనికి ఉచాహారణములు. 19 వ శ తాబ్దమునందు వివిధ విజ్ఞానములు = ముఖ్యముగ భాతికశా(స్త్రము, రాసా యని క శా(స్త్రము-కొత మార్గముల (తొర్ర నారంభించెను. ఫిజియాలజీ యందు కొత్త మార్గములు ఏర్పరచిన వెజ్జాని కులలో, యోవానీస్‌ పీటర్‌ ముల్లర్‌ (1801 - 1858), క్లాడ్‌ బెర్నార్లు (1818 _ 1878) ముఖ్యులు. యోహానీస్‌ పీటర్‌ ముల్లర్‌ కంపారిటివ ఫిజియాలజీ యందు మార్గదర్శకుడు ; క్లాడ్‌ జెర్నారు ఆధునిక ఫిజియాలజీకి మార్గదర్శకుడు,

యోహానీస్‌ పీటర్‌ ముల్లర్‌ జీవశాస్త్ర రంగ మున వివిధ శాఖలందు (పవీణుడు. ముఖ్యముగ నాడీ మండలమును గురించియు, (భూణ విజ్ఞానములోను పరిశోధనలు ఇ సెను. ఆతడు అసామాన్య మేధావి. అతని శిష్యులలో అనేకులు సుపసిద్ధ విజ్ఞానులు అయిరి, ప్వాన్‌, హౌన్టీ, హెల్ఫ్‌ హోల్డ్‌ జ, డూ బాయి రేమండ్‌, కొల్లి కర్‌, ఫిర్తా, లడ విగ్‌, ఫ్రూగర్‌ , హెడిన్‌ హెయిస్‌ వీరందరును యోహానీస్‌ పీటర్‌ ముల్లర్‌ శిష్యులే,

ముల్లర్‌ తెలియేసిన విషయములలో శెండు (పథాన ములుగ ఉన్నవి: 1, జా నేం దియముల వ్యాపారములను విశదపరచుట ; జ్ఞా నేం దియముల మూలమున తెలియ వచ్చు జ్ఞానము నాడుల స్వభావము మీదనే ఆధారపడి ఉన్నది గాని ఉ|దేక స్వథావము మీద కాదని నిరూ పించెను. చతుర్నాడికి ఒతిడి కలుగ చేసినచో దృష్టి జ్ఞానమే కలుగును గాని, మరియే విధ మెన జ్ఞానము కలుగ జాలదు*; 2 సము(దపు నీటిలో అసంఖ్యాక ములగు స్వల్ప [పాణులు తెలుచుండునని ముల్లర్‌ కనుగొ నెను. ఈ జీవులను ప్లవజీవులు (ప్లాంక్షన్‌ ) అని చెప్పుదురు. ఇవి సముద జీవలోకమున మూలపదవిని కలిగి ఉన్నవి. వీటిని కనుగొనుటతో సాగర జీవ విజ్ఞానము రూపుగొ నెను. * గంగాద్ద్లు చేప*”, “బలపపు పురుగు * మొదలగు జంతువులు కొన్ని రకములు సము[దములో ఉన్నవి, చర్మమునందు ముండ్లు ఉండుటను బటి వీటికి కంటక శరీరవంతములు (ఎఖైనో డెర్భులు) అని పేరు కలిగినది. ఈ జంతువుల

rr ———

క క ర క క == ——————— oo — a ee

* విలియమ్‌ జేమ్స్‌ అను మనశ్మా(స్త్రజ్ఞుడు దీనిని విశదముగ ఒక ఉదావహారణముతో చెచ్పెను. చతుశ్నాడిని మెదడులో (శ్రవణ కేంద్ర స్థానముతోను, క రేందియము నుండి పోవు (శ్రవణ నాడిని చతు శకేం[దస్థానముతోను చేర్చగలిగినచో అప్పుడు మెరుములు వినబడును, ఉరుములు చూడబడును,

14

(గుడ్డ నుంచి వచ్చు పిల్లలు ఎదిగిన జరితువులను ఏ మా(తము బోలి ఉండవు, అటువంటి పిల్లలను లా రే అనెదము [తలకప్ప (టాడ్‌ పోల్‌ ), కప్పకు డింభదశళ

(లా క్వ), కంబళి పురుగు, సీతాకోక .చిలుక, ఆకుపురుగు -

డింభదశళ |, ఎఖై నోడెర్భుల డింభ ములను ముల్లర్‌ సము|దపు నీటిలో కనుగొని “*పూటియస్‌ డింభముల ? ని పెడిడెను. .న్లాడ్‌ బెర్నార్లు : ఇతడు కూడ వివిధ విజ్ఞాన పరిశోధన లందు (పసిద్ధిగాంచెను సిజియాలిజీ పరిశోధనలను రాసాయ నిక విధానములతో సాధించుటలో మార్గదర్శి. ఈతడు చేసిన [పయోగములు ఆధునిక శారీరక శాస్త్రమును (పారంభించెను. శరీర వ్యాపారములను గురించి నాలుగు ముఖ్య విషయములను కాడ్‌ బెర్నార్లు కనుగొ నెను: 1. వెన్నెముకను కలిగియుండు సకశేరుక జంతువులలో (వెర్ట్‌ |జేటులు) వృక్వకము (పాంక్రియాస్‌) అను అవ యవమను జీర్ణ మండలములో ఉన్నది. దీనినుండి |సవించు వృక్వర సములో మూడు విధములగు ఎన్‌ జె ములు ఉన్నవి : 1, [పోటీనులను జీర్లించు (టిప్పీన్‌ ; i కార్బోహైడేటు లను జీర్లి ంచు అమిలేస్‌ ; లి, కొవ్వుపదార్థములను జీర్లి ంచు లె పేస్‌. "4 మూడింటి వ్యాపార ములను కాడ్‌ బెర్నార్డ్‌ తెలియ డే సెను; 4, dws పు అవయవము లలో కాలేయము (లివర్‌ ) పెద్ద అవయవము, ఇది చేయు వివిధ వ్యాపారములలో శై కోజన్‌ వ్యాపారము ఒక (పధాన మైన వ్యాపారము. ఆవారములో ఉండు కారో హై (డేటులు జీర్ణ కోశములో జీర్లి ంపబడి గూకోస్‌ గ మార్చ్పబడుచున్న వి. అచ్చటినుండి రకము ద్యారా గ్లూకోస్‌ కాలేయమునకు పోయి అక్కడ నై "గ కోజబన్‌ అను మరియొక పిండిపచార్థముగ మార్చబడి, జాకెయను కణాము లలో ఎ త్రి పెట్టబడుచున్నది. పిమ్మట అది కొంచెము కొంచెము మరల గ్లూకోస్‌ గ మార్చబడి రకము చ్వారా శరీరములోని వివిధ కణసంవహాతు (టేస్యూ) లలోని కణము లకు గొంపోవబడుచున్నది. అతి వనెపుణ్యముతో (ప యోగ ములను సాధించి, కాలేయము చేయు గై కోజన్‌ వ్యాపారమును క్లాడ్‌ జెర్నార్డు నిరూపిందెను ; కి. శరీర ములోని అవయవములన్ని టికిని వ్యాపార ములందు అనో న్యత కలదు, శరీరము యు కృ స్థితిలో ఉండుటకు ఈ అన్యోన్యత ఆవశ్యకమను విషయము కాడ్‌ బెర్నార్డ్‌ బోధయందలి ముఖ్యభావము. ఈ అనోోన్యమును సాధించు టకు వోర్మోనులు తోడ్చడుచున్నవని మనకిప్పుడు తెలియును. హార్మోనులకు అంత ః|సావకము (ఇంటర్నల్‌ సెక్రీషను) లు అనియు కూడ పేరు గలదు. “ఇంటర్నల్‌ సెక్రీషను అను పదము |[వథమమున కాడ్‌ బెర్నార్డ్‌

పంది మ్మిదవ శ తాలబ్లీతో జీవశా(స్త్రము ఉవయోగించెను. కాలేయము యొక్క గైకోజన్‌ వ్యాపారము ఓక ఆంత ః|సావక ము ! కాడ బెర్నార్డ్‌ భావించెను ; 4. [పాణులు వాటిని ఆవరించి ఉండు పరినసరముల అధీనములోనే ఉండక వాటికి వ్యతి రేకముగ ఉండు నిర్మాణమును, వ్యాపారములను సాధించుచున్న వి. ఇది ఎట్లు సాధ్యమగుచున్నది ? పరిసర ములలో రెండు విధములను గుర్తించవచ్చును ; (a) (పాణిని ఆవరించియుండు జావ్యాపరిసర ములు; (b) శరీరమునందలి కణసంవాతులలో కణములను ఆవరించియుండు అంతఃపరి సరములు, [పాణవ్యాపార ములు యు క విధానమున జరుగు టకు ఈ అంత౩పరిసరములు = ముఖ్యముగ వాటి రాసా యనిక సంఘట్ల్టనము - స్థిరముగ ఉండవలెను. ఈ రాసా యనిక సంఘట్టనములో అయన్‌ ల సాపేకసాం[దత ముఖ్య 'మెనది, అయన్‌ ల సాపేకసాం|[దత నిశ్స్పలముగ నుండిన నే [పాణి వ్యాపారములు యుక్క విధమున జరుగగలవు, అంత౩పరిసరముల నిళ్స్వలత్యము అనధినజీవితమునకు అవ సరనియము అని కాడ బెర్నార్డ్‌ చెప్పిన మాటలు ఛావ [పాణియందు జరుగు ఉచ్చా స నిశ్వాస ములు, అనవసర (దవ్యముల బహిష్మ్క రణము మొదలగు వ్యాపార ములన్నియు అంత3 పరిసరముల నిశ్చలార్థ మును సాధించుట కే జరుగుచున్న వి. సూక్ష్మజీవి విజ్ఞానము - లూయీ పాస్టర్‌ (1822 _ 1895) : సూత్మజీవుల పరిశోధనలందు లూయీ పాస్టర్‌ gg విధానములను, విషయములను సాధించిన మార్గదర్శి. సూత్ముజీవులు వ్యాధులకు కారణములుగ ఉండగలవని పాస్టర్‌ నిరూపించెను, పాణులు [పాణులనుండి యే ఉద్భవించగలవనియు, నిర్జీవ పదార్థ ములనుండి పుట్ల వనియు (పయోగముల చ్వారా పాస్టర్‌ నిరూపిందెను. (గిగార్‌ మెండల్‌ (1822 ఇ 1884) : : ఈతడు అసి స్ట )యా దేశస్థుడు ; రోమన్‌ శేతలిక్‌ సన్యాసి, [బాణులందు ఆను వంశికముగ ఉండు లఅతణములు (పత్యేక అణువులవ లె ఉండునని భావింపవచ్చుననియు, వంశముల పరంపరము లందు పరస్పర అనధినముగను, (ప క్యెకముగను సంతతి యందు వివిధ అనుపాతములతో కనుపించుచుండుననియు [పయోగముల మూలమున నిరూపించెను. ఈ విషయము లను శెండు ముఖ్య ధర్మములుగ పతిపాదించెను. (a) ఏకాంక్‌ గుణ లకణముల ధర్శము, ఆఅనువంశికముగ ఉండు (పతి లక్షణమును (పశ్యేకమని భావింపవలయును ;

అని

గర్భిత ములు *.

a . i అ . . " * La fixite du milieu interieur est la condition de la vie libre' - The constancy of the internal environment is a

condition of free life,

19

పందొమ్మిదవ శ తాబిలో జీవ శాస్త్రము (b) వివిధ లక్షణములు [పత్యేక ముగ ఒక చానితో నొకటి సంబంధము లేనటుల సంతతిలో వివిధ అనుపాతములతో కనపడుచుండును.

మెండల్‌ తన [పయోగములు విశషముగ వ్యతి రేక లకణములతో ఉండు బఠాణి మొక్కలతో చేసెను, ఈ పరిశోధనలు చేయుటలో అతడు జూపిన ఓర్చు, పట్టుదల, నే పుణ్యము, వాటే భూ తార్థ ములను సమకూర్చి అర్థమును [గహించుటలో బూపిన అసామాన్యములు ; శాఘనీయములు, డాల్లన్‌ (పతిపా దించిన పరమాణుబవాదము సాఫల్య మె పరమాణువీజ్ఞాన ముగ పరిణమించి, భౌతికశా(స్త్రముల విజృంభ ణము కలుగ చేసినటుల, మెండల్‌ (పతిపాదించిన ధర్మములు సాఫల్యములై, నవీన జీవశ్యాాస్త్రము పరిణమించుటకును, అందు అణజీవశా(స్త్రము ఉదయించుటకును మూలములు,

మెండల్‌ చేసిన (పయోగములను, అతడు (పతిపా దించిన ఆనువంశిక న్యాయములను 19 వ శ తాబ్దియందు ఎవరును గమనించలేదు. ఒక వేళ ఏ ఒకరో, ఇద్దరో గమ నించినను నిర్ల క్యభావముతో వాటిని తిరస్కరించిరి. ఇట్లు నిర్ల క్యుపా[త మైన మెండల్‌ (పచురణ ఇరువది సంవ త్సరములు పిదప 1900లో ముగ్గురు విజ్ఞానులు విజ్ఞాన [పభంచమునకు దెలియ ేసిరి.

సము(ద జీవ శాస్త్రము : 19 వ శ శతాబ్దమునకు మునుపు సము|దములోని |పాణులను గురించిన జ్ఞానము అతిన్వల్ప ముగ ఉండెను. 1849 లో యోహానీస్‌ పీటర్‌ ముల్లర్‌ సము[దములో పె భాగమున శతేలుచుండునటువంటి స్వల్ప ([పాణులు కోట్ల కొలది ఉన్నవని కనుగొ నెను, సము|దగర్భములో [పాణులు ఎంతవరకు వ్యాపించి ఉన్నవో శెలిసి ఉండలేదు 1860 వ సంవత్సరములో ఒక సబ్‌ మెరెన్‌ కేబవిల్‌ శతెగిపోయెను, మరమ్మతు చేయుటకు దానిని పెకి తీసినప్పుడు దాని మీద వివిధ అగాధములో ఉండు జంతువులు శకానవచ్చెను. ఇట్లు సము|దములో అగాధమున జీవలోకమున్నదని కనుగొనబడెను, ఇంతకు మునుపే డార్విన్‌ పరిణామ సిర్ధాంతమును (పతిపాదించెను. ఈ సిద్ధాంతానుసరముగ ఆద్య జంతువులున్న వనియు, ఆవి అఘాతములో ఉండ వచ్చుననియు అను భావములు విజ్ఞాను లకు కలిగను. అందుల కె అపూర్య సము|దయా।త ఒకటి [బిటిష్‌ విజ్ఞానులచే సాధింపబడెను. ఈ సము|దయా।త “'ఛాలెంజర్‌ * అను నౌకలో చేయబడెను. ఛాలెంజర్‌ యాత 1872 లో [పారంభమై 15876 లో ముగిసెను. ఛాలెం జరు నౌక 1,10,225 క, మీ, (68,890 మైళ్ళు) సముద యాత జిసెను, 9862 (పదేశములందు పరిశోధనలు చేసి

వాలీ ఆప్ట

అయి తె,

మునుప్ప తెలియని వేల కొలది [పాణులను కనుగొ నెను, సము[దములో 7,755 మీ. (25,650 అడుగుల) లోతున కూడ జంతువులున్న వని ఛాలెంజరుయాత తెలియ సెను.

ఛా లెంజరు యాత రిపోర్టులు [వాయుటకు ఇరువది సంవత్సరములు ప్లును; ఏబది వెద్ద నంపుటములు నిండెను. ఛాలెంజర్‌ యాత మూలమున జీవశా(స్త్రము నకు కొత్త జీవలోకము సతెలియవచ్చును, ఇట్లు సాగర జీవవిజ్ఞానము స్రాపింపబడి, జీవశాస్త్ర విజ్జా నాఖీసృృద్దికి అశేక & విధముల 'పోశ్సావామును, సహాయమును ఇచ్చెను, సము(దములో ఉండు |[పాణుల మొతము భూథాగము నందు ఉండు దానికన్న అధికము. |పపంచమున [పాణోద్భ వము [పథమమున సము|ద ములో సంభ వించెను; సకల జంతు వులు సము|దములో ఉన్న వి. వీటిలో పలురకములు భూమి కుద లేవు, [పపంచ మునందుండు |పాణుల జీవితము చివరకు ఎదో విధమున సము(దము మీదనే ఆధార పడివి.

ఇంతవరకు జప్పిన దానిబట్టి జీవశ్యాస్త్రము 19 వ శ తాబ్దములో వివిధ శాఖలు గల ఒక చిన్న వృకముగ ఎదిగినదని తెలియవచ్చును,. 20 వ శ తాబ్రిలో ఇది మహో వృకమగుచున్నది, దీనికి కావలసిన పోషణ [దవ్యములు ఇతర విజ్ఞాన శాఖలందు = = ముఖ్యముగ రాసాయనిక శాస్త్ర మంకు 19వ శ తాబ్బ్దములో సిద్ధమగుట ఆరంభ మయ్యెను,

[నెడరిక్‌ వలర్‌ “1828 లో అమోనియమ్‌ నెనెడు నుండి యూరియాను కల్పించెను | చూ. సం, 2. వు. 102], యూరియా జంతువుల శరీరములలో నే నవాజముగ ఏర్పడు |దవ్యము, దీనిని (పత్యేక ముగ కృత్రిమ సంయోజన [పక్రియ ద్యారా బస్లూబు లో కల్పించుటతో [పాణులకు లక్షణ ములుగ ఉండు [దవ్యముల రాసాయనిక విజ్ఞానము ఆరంభ మయ్యెను ; అనగా ఆర్లానిక్‌ కెమిస్ట్రీ 9 ఆరంభ మయ్యెను, 1688 లో గెరాల్స్‌ మోల్లర్‌ [పోటీను అను పదమును [పాణులలో ఉండు పదార్థ నామముగ ఉపయోగించెను, జెరొల్లాట్‌ , బెకన్నాట్‌ మొదలగువారి పరిశోధనల మూలమున |పోటీనుల స్వభావము కొంచెము కొంచెము తెలియనారంభించెను. ఎడ్వర్లు బుక్నర్‌ (1880 _ 1917) ఎన్‌ జె ముల (పహృక్రియకు సంబంధించిన సూత జీవశా(స్త్ర (మె[కోబయాలజీ) రంగమున కృషిచేసి కిణ్వ (ప కియకు మూలాధార మెన వెక్కు. విషయములను బయట పెట్టి యౌాసు కణాములను నూరుటవలన కరిగిన సారము చె. రను కిణ్వ వ క్రియకు గురిచేసి ఆల్క హోల్‌ గ మార్చ్పగలదని నిరూపించెను. యీాసన్టు కణములో ఉండు ఎన్‌ జము వ సజీవ పదార్థము కాదని, రాసాయనిక (వెరక (దవ్యము వలె ఉపయోగించునని తెలియ సెను,

16

అరువదవ శతాబ్దిలో జీవశాస్త్రము

(వస్తుత శ తాబ్లములో జీవశా(స్త్రము శాఖభో పశాఖలతో ఉండు మహావృక్న్షముగ ఎదిగినది. కొన్ని ఫలములు కూడ కలిగినవి, ఈ వృకము యొక్క. మూలములు బివి విజ్ఞానములలోనికి వ్యాపించినవి. ఈ విజృంభణము గడచిన ముప్పది సంవత్సరములలోనే సంభవించినది, ఇంతవరకు భౌతిక, రాసాయనిక శా(స్త్రములే [వథానము లని గణింపబడుచుండెను. ఇప్పుడు జీవశా(స్త్ర విజ్ఞానములు భౌతిక రాసాయనిక శా(స్త్రములతో సమాన స్థాయికి వచ్చి నవి. గడచిన ఇరువది సంవత్సరములలో నోబెల్‌ బహు మానముల స్వీకారములు విశేషముగ జీవత త షపరిళోధ నలేకే కలిగినవి,

జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు (పాముఖ్యమునకు వచ్చుటకు బహుకారణములు తోడ్చడినవి. ఈ శశతావ్షి పథమ దశక ములో సా[మాజ్యముల వ్యాప్తి ఉండెను [చూ. సం, 1. పు. 144]. ఇదిగాక, అంత ర్థాతీయ వాణిజ్య వ్యా ప్రి, జన సంఖ్యాభి వృద్ధి, ఆహారారో గ్యసమస్యలు, సాంఘిక పరిణామములు, సంసర్గ విధానముల విస్తృతి, కొత్త పరి (శ మలు, వ్యవ సాయాభివృద్ధి, రెండు (పపంచ యుద్ధములు అ ఇవన్నియు కొంచెముగనో, గొప్పగనో జీవశాస్త్ర పరిశో ధనల ఆవశళశ్యకతకు కారణములయినవి. మానవ జాతి (శేయమునకు, మానవరోగ నిర్మూల నివారణకు జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు అత్యవసరమని ఇపుడు |గహింపబడుచున్నది,

ఇవిగాక, భౌతిక శాస్త్రములలో నిర్శింపబడిన సాధన ములు, కల్చింపబడిన విధానములు జీవశాస్త్ర పరిశోధన లకు ఉపయు క ములుగ ఉన్న వి, ఈ శాస్త్రముల భావ ములు, సిధ్ధాంత ములు జీవరాశుల శథౌతిక త తపమును విశదీకరించుటకు అవలంబింపబడినవి.

జీవ శాస్త్రముల పరిశోధనలకు చిర కాలమునుండి సూత్మదర్శని ఉపయోగముగ ఉండినది, గడచిన ఏబది సంవత్సరములలో కొత్త విధములెన సూక్ముదర్శనులు నిర్మింపబడి వాడుకలోనికి వచ్చినవి. వీటితో సూత జీవులను, కణమ. లోని సూత భాగములను విశదముగ పరిశీలించుటకు సాధ్యమైనది. ఒక కంటితోగాక, రెండు కండ్ల తోను జూచుటకు “బె నాక్యులర్‌ మెకోస్కో్యపులు * గలవు, వీటిలో కొన్నిరకములు సూక్ళు వసువులను చూచుటకును, మరికొన్ని రకములు అంత సూక్ముముగాని వస్తువులను ఘన రూపమున జూచుటకును నిర్శ్మింపబడినవి, న్యూ క్లి యక్‌ ఆసిడులు, [పోటీనులు పరీకించుటకు ఆల్తా9 వె లెట్‌ మైకోస్కో్కోపు * కలదు. కణములలో పదార్థము

XIII—3

యొక్క బరువు నిర్జల స్థితిలో కనుగొనుటకు మిథోఘట్టన సూత్మదర్భని (ఇంటర్‌ ఫియరిన్స్‌ మై|కోస్కోపు) ఉప యోగములో ఉన్నది. కణములందలి కొన్ని పి గ్మెంటులు, 'వెటమిన్‌ వీ, మావీతో ఏర్పడు వోర్మోనులు మొదలగు వాటిని గుర్తించుటకు * ఫోశెసిన్స్‌ మైక్రోసోపు? కలదు. ఇటీవల కల్పింపబడిన విజ్ఞాన సాధనము అన్ని టిలో ఎలక్ట్రాన్‌ మై(క్రోస్కోపు [చూ. సం, 12. వు. 72, 872] (పముఖ మైనది. ఎలక్టా”న మైకోస్టోపుతో 1,00,000( ఆట్లు) అధికీకరణతమత 10 * విభేదనకమతయును సాధ్యమగు చున్న వి, ఎలక్ట్రాన్‌ మైకోస్కోపులో వెలుతురునకు బదులుగ ఎల క్ట్రై నుల (పవావాము ఉపయోగింపబడు చున్నది. అతి సూక్ముములగు వస్తువులను చూచి పరిశీ లించుట ఎలక్ట్రాన్‌ మె[కోసోపుతో సాధ్యమగుచున్నది. కరా సూక్ళు భాగ ములుగ ఆ ర నెల్లులను, కణ వ్యాపారము

లకు ఆనుగుణ్యముగ ఉండు కణా సూక్ళునిర్మాణమును,

[కో మొసోముల నిర్మాణమును, [పోటీనులు, న్యూ క్లియక్‌ ,నె రనసులు మొదలగువాటి నిర్మాణము లను పరిశీలించుటకును ఎలక్ట్రాన్‌ మై(క్రోస్కోోపు అత్యవసరముగ ఉండు సాధనము. ఎలక్ట్రాన్‌ మెకోసోోపుతో జరిగిన పరి శోధనల మూలమున క ఇనిర్మాణము అత్యద్భుత మైన నిర్మాణ శిల్పమువలె ఉన్నదని తెలియవచ్చినది. "ఫేజ్‌ కాం[టాస్ట్‌ మె[కోస్కో్కోపు మరియొక విధ మెన సాధనము, కణములు సజీవముగ ఉండునపుడే . అనగ (పశ్యక మైన నైయినంగు పద్ధతులు అవలంబింపక యే = కణములోని వివిధ భాగములను వివిధ వర్ల ములతో వ్యతిరికృముగ ఉండు నటుల ఫేజ్‌ కాం[టాస్ట్‌ మె[కోసోపుతో చూడగలము.

(ప స్తుత జీవశాస్త్ర విజ్లాన పరిశోధనలో ఉప యోగింప బడు సాధనములు అనేకములు. వాటిలో ముఖ్య మైన వాటిని మా|త మే ఇచ్చట పెరొొ_నెదము: 1, రేడియో ఐసోటోపు విధానములు; 2, స్పెక్ట్రో) మె! టిక్‌, న్పెక్టో్‌ ఫోటో మెటిక్‌ విధానములు; లి. కోమటోగాఫిక్‌ ఎలెక్టి9) ఫోరెటిక్‌ విధానములు; 4. మానో మె। టిక్‌ విధానములు, ముఖ్యముగ వార్‌ బర్గ్‌ మానోమీటరు విధా నములు; లీ, ఆలా నెం[టిప్యూజ్‌ ; 6. ఆసిలోస్కో్కో పు ; [f ఆల్టా)సోనిక్‌్స్‌ ; 8. టిస్యూకల్చర్‌ ; 9, కంప్యూటర్‌ మొదలగునవి జీవశాస్త్ర పరిశోధనలలో ఉప యోగింప బడుచున్న వి.

ఇరువదవ శ తాబ్బములో జీవశాస్త్ర స్యరూపమే మారి నది. జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు చేయుటకు ఇతర విజ్ఞానము

ఆసిడ్‌ లు,

17

రువెద కుల” జవశా ఇరువెదవ శ తాబట్లిలొ" జవశాస్త్రము

లతో పరిచయము ఆవశ్యక మైనది. ఇతర శా(స్త్రములతో జీవశా(స్త్రమునకు సంసర్గము కలుగుటవలన నపీన విజ్ఞాన శాఖలు కొన్ని పుట్టినవి. పీటిలో ముఖ్యమైనవి : 1. శీవ భౌతికశాస్త్రము (బయోఫిజిక్స్‌); 2. జీవరాసాయనిక శాస్త్రము (బయో కెమిస్ట్రీ 9) ; లి. జీవ గణిత శాస్త్రము (బయో మాతమాటిక్స్‌); 4. అణుజీవశా(స్త్రము (మాలిక్యు లర్‌ బయాలజీ). ఇవిగాక, జీవ మనశ్ళా(స్త్రము (బయో నె కాలజీ), జీవసాంఘిక శాస్త్రము (బయో సోషపియా లజీ), బయానిక్స్‌ మొదలగు విజ్ఞానశాఖలు పరిణమించినవి. జీవశాస్త్రము మిగత విజ్ఞాన ములు అన్నిటితోను సంబంధము కలిగి ఉన్నది. జీవత త పము బోధపడుటకు సకల కళలు, సకల విజ్ఞానములు ఆవశ్యక మే కదా! |చూ. పు. 86 = 87 |. శ తాబ్రపు జీవశా స్త్రమునందు మరికొన్ని లతఠణములను గు ర్తి ంపవచ్చును, వృక్షశాస్త్రము, జంతు శాస్త్రము అను శెండు శాఖలతో జీవశ్యాన్త్రము ఏర్పడి ఉన్నదను అధి|పాయము సాధారణముగ చిర కాలము నుండి గలదు. 1. (పస్తుతపు జీవశా(స్త్రము అట్లు గాక, [పాణుల తత్స్వుములను పరిళోధించునటువంటి ఒక అవికలమగు విజ్ఞానము ; ౨, మునుపు జీవశ్యాస్త్ర పరిశో ధనలందును, జీవశాస్త్ర అభ్యాసమునందును వర్లన విధానముననే జరుగుచుండెడిది. ఇప్పుడట్లుగాక, గణిత శాస్త్ర పద్ధతులు, (పయోగములు వాడుక లోనికి వచ్చినవి, జీవశా(స్త్రము [పయోగపూరిత విజ్ఞానము అయినది,

జీవశాస్త్ర దృకథము ఇప్పుడు _మారిపోయినది, 19 _ వ శతాబ్దము నందును, ఈ శ తాబ్ది పథమ దశకముల లోను పరిణామ దృక్పథము (పధానముగ ఉండను, ఇప్పుడు కూడ పరిణామ దృష్టి జీవశా(స్త్రమునకు ఉన్నది, కాని, జీవలోకము జీవముల లక్షణములు, వృత్తులు, వ్యాపార ములు పరిణామ సంభవములు (ఫలితములు). అవి విశ దీక రించుటవలన మాత మే [పాణుల త త్స్వము బోధ పడదనే అభి|పాయము [పబలి ఉన్నది.

(పస్తుత జీవశాస్త్ర) దృక్పథములో జ్రీవశా(స్త్రమునందు, జీవశాస్త్ర పరిశోధనలందు నాలుగు పదములు గు రింప బడుచున్న వి. జీ వాణువుల పదము (మాలిక్యులర్‌ లెవెల్‌ ), [పోటీనులు, న్యూ క్లియక్‌ ఆసిడులు, జీవప దార్భములో మాత మే ఉండు అణువులు = ముఖ్యముగ న్యూ క్లియక్‌ ఆసిడులు -= [పాణులకు మూల అణువులు, కణములో ఈ అణువులు బట్టు జీవ వ్యాపారములను జరుపుచున్న వో

శెలియకేయు. పరిశోధనలు మాలిక్యులర్‌ లెవెల్‌ నందు జరుగు పరిశోధనలు; 2. సనెల్లులర్‌ లెవెల్‌ (కణపదము). కణ జీవ పరిశోధనలకు అన్య

(పస్తుత

ఇది కణముల నిర్మాణము 3

18

యించుచున్నది; కి. ఆధానిసమ్‌ లెవెల్‌, సంపూర్ల జీవిని గురించిన పరిళోధనలు; ఓ పాపులేషన్‌ లెవెల్‌. [పాణులు వివిధ [పచేశములలో ఒంటరిగ ఉండక సమూహ ములుగ ఉండును. నీటి మడుగులో ఉండునది కప్ప గాదు; కప్పల పావ్యులేషన్‌, అ చీమలు, దోమలు, అడవులలో జింకలు, ఏనుగులు, బయలులందుండు పల్లేరు మొక్కులు, తోపులలో కాకుల గుంపులు. ఇక్లే అన్ని జాతులందును వ్యక్తులు సమూహాములుగ చేరి ఉండును. ఇటువంటి జీవ సంఖ్యలను అవికల సమూవాములుగ భావించి, వాటి లతణములను, తత షములను పరిళో ధ్రించుట నవీన జీవశా(స్త్రమునందు ఒక ముఖ్యాంశ మై ఉన్నది, ఇది జీవుల పాపులేషన్‌ లెవెల్‌ ,

EE జెప్పిన నాలుగు జీవ (పస్థములను గురించి వాటి తత్స ప్రములను పరిశోధించి, |గహించుట నవీన జీవ విజ్ఞాన దృక్పథ ముయందలి ముఖ్యాంశ ము.

ఈ నాలుగు (పస్థములేగాక, వీటికన్ని టికిని మూలము గను, అంతర్గతముగను ఉండి, జీవలోకమునకే గాక, సృష్టికంత టికి అన్యయించు (పస్థమును మరియొక చానిని గు రి ంపవచ్చును., సృష్టికి అంతటికి మూలత త ము శకి, జీవరాళులందు [పాణులకు లక్షణములుగ ఉండు (పాణ వ్యాపార ములుగ శః శకి వ్య క మగుచున్నటది. ([పాణు లకు ఈ శక్తి సూర్వునినుండి వచ్చుచున్నదని ఇదివరకే జెప్పితిమి. జీవులు శక్తిని |పాణవ్యాపారముల రూప మున (పతన వ్యకృపరచు సాధనములని చెప్ప వచ్చును. పెన bea జీవలోక మునందలి నాలుగు వస ములలో లక్‌ ఏ మార్పులను జెంది ఎంతవరకు ఆఫ వీధముగ ఉప యోగింపబడుచున్నదో కనుగొనుటకు నవీన జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు జరుగుచున్నవి, ఈ పరిశోధ నలకు *“జీవశ కి విజ్ఞానము * అని సేరు.

ఏ

కణకౌస్రము, క ణబీవ శాస్త్రము

ఇరువదవ శ తాబ (పథమ దశకములలోను, అంతకు పూర్వమునను (పొణుల (మృత) శరీరముల మీదను, అవయవముల మీదను, కణజాలముల మీదను జీవ శాన) పరిశోధనలు విఢశషముగ జరుగుచుండెను, [ప స్తుత జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు విశోషవముగ కణముల భీదను (సజీవ కణముల మీదను కూడ), కణముల లోని అతిన్మూక. థాగములతోను జరుగుచున్నది.

3 ) వే t ర భాతిక శ్యాస్త్రములందు పరమాణు విజ్ఞానము కెం[దస్థాన మున ఉండునటుల, జీవశాస్త్ర పరిశోధనలలో శాస్త్రము కేంద స్థానమునకు ఇప్పుడు వచ్చినది.

కళగా

ఎలక్ట్రాన్‌ మెకోస్కోోపు, ఆకా) సెం[టివూ్యజ్‌ , బయోకెమికల్‌ విధానములు, టిన్యూ కల్చర్‌ , సెల్‌ కల్పర్‌ వంటివి కణపరిళోధనలకు విశేషముగ తోడ్పడినవి,

(పాణమన నే మో తెలిసికొనుటకు, [పాణ వ్యాపార ములు బోధపడుటకు కణ శ్యాన్ర్రము అత్యంతావశ్యక మని తేలినది. జీవశా(స్త్రశాఖల పరిశోధనలలో అనేకములు కణ పరిశోధనల మీద ఆధారపడ ఉన్నవి, కణపరిశోధనలు జీవాణువులను గురించి తెలియశేసి, జీవాణు విజ్ఞానమును స్థాపించినవి. ఇందుమూలమున జీవశాస్త్ర పరిశోధనలు అణువుల పరముగ జరుగుచున్నవి; ([పాణము అణువుల పరముగ బోధపడుచున్న ది. ఆనువ(శికము కణములందుండు (కణగర్భములో ఉండు) డి ఎన్‌ ఏ అణువుల స్య్వభావముగ పరిణమించినది, |భూణశ్యాస్త్రము క విజ్ఞానము మీద ఆధారపడి ఉన్నది. బహుకణ జీవులందుండు కణ నిర్మాణ వ్యాపార ముల వె విధ్య్ధములు సంయు క నీజము అనబడు ఏక నిర్మాణమునుండియే గదా కల్పనమగుచున్నవి. మెటా బొరిసమ్‌ బోధపడుటకును, ముఖ్యముగ శక్తి రూ పొంత రీ కరణములను శెలిసికొనుటకును చేయు పరిశోధనలకు మూలను కణపరిశోధనలే. పరిణామము జరుగుటకు అవసర మెన ఆనువంశిక ములుగ ఉండు మార్పులు కా గర్భమునందలి డి ఎన్‌ ఏ అణువులలో ఉత్పన్నమగు చున్న వి, నాడీకణముల పరిశోధన న్యూరో ఫిజియాలజీ పరిశోధనలకు ఆవశ్యకము. జ్ఞాపకము, నేర్చుకొనుట, అనుభ వ జ్రానము మొదలగు మానసిక శా(స్త్రవిషయములు కణ నిర్మాణ పరముగ కూడ పరిళోధింపబడుచున్న వి [చూ. సం. 10]. కాన్సర్‌ పరిశోధనలకు మూలము కణపరి శోధన లే, ఇట్లు క ణవిజ్ఞాన శాస్త్రము అనేక విధముల జీవశాస్త్ర పరిళోధనలందు [పాముఖ్యమునకు వచ్చినది,

ఇరువదవ శ తాబ్రి [పారంభ మున కర నిర్భాణమును, వ్యాపార ములను గురించిన విజ్ఞానము స్వల్పము., కణాదు [పోటోప్లాజమ్‌తో ఉన్నదనియు, కణత్వచము దానిని ఆవరించి ఉన్న దనియు, (పోటో ప్రాజమ్‌లో మధ్య కరా గర్భము (న్యూ క్లి యన్‌ ) కలదనియు, న్యూ కి యస్‌ లో (కో మొసోములు ఉన్నవనియు, కణ విభజనమునందును, వీజకణములు ఏర్పడునపుడును వాటి సంఖ్యలు ఎట్టు మారు చుండునో అను విషయములు 19 వ శ తాబ్షియందు తెలి సెను,

[పోటో ప్లాజమ్‌ వివిధ సమయములందు వివిధ రూపము లతో ఉండుననియు, దానియందు కొన్ని నలుసులు _ ముఖ్యముగ మైటోకోం[డియమ్‌లు అనబడునవి = ఉన్న వని తెలిసి ఉండెను. కాని, అవి ఏమయినవని గాని, ఏ |కియ లను జరుపుచుండునని గాని అప్పటికి తెలియలేదు,

19

ఇరువదవ శ తాబ్లిలో జీవశా(న్త్రము

[పస్తుతము అనేక విషయములు శతెలియవచ్చినవి. కణాము ఒక సూత్ము[పపంచమని చెప్పవచ్చును. [పాణము వ్య కృమగుటకు క ణనిర్మాణము ఒక సాధనము ; [సాణము నకు కణము మాౌెలిక ఏ కాంక నిర్భాణము-క నిష్ట నిర్మాణము. (పాణి జరుగుటకు కణము నిర్మాణము,

కణము లందు మూడు అంశములను గుర్చింపవచ్చును. L నిర్మాణ సంస్థితి ; 2, భౌతిక రాసాయనిక త త్యములు? 8, వ్యాపార విశేషములు - అనగ వాటియందు జరుగు (కియలు - ఇవి మాత్రమే శెలిసి ఉండెను, నఫీన జవ విజ్ఞాన మున తెలియవచ్చిన అంశములను ఇచ్చట సం|గ హొోంతము.

కణత్యచము : దిని అణు నిర్మాణమును, దాని వలన కగామునకు ఉండు ఉపయోగమును విశదీకరింపబడినవి. క ణత్టచ ము [పోట్‌ను అణువులతోను, లె పిడ్‌ అణువుల తోను ఏర్పడి ఉన్నది, కణమునకు వెలుపల ఉండు పరి స్థితులకు వ్యతిరికముగ ఉండు కణము లోపలి నిర్మాణ మును, రాసాయనిక సంఘట్టన మును స్థిర త్వమునందుః చు టకు కణత్య్వచము తోడ్చడుచున్నది; కణము లోపల పొటాసియమ్‌ అణువులు బశవషము. కణములకు వెలువల ఉండు పరిసరములలో సోడియమ్‌ అధికము; పాటాసి యమ్‌ స్వల్పము. ఈ వ్యతిరిక్ష పరిస్థితులు కణత్వచము చేత సాధింపబడుచున్నవి. పరిసర ములనుండి కణజీవితము నకు అవసరమగు అణువులను కణత్వచము నియమిత విధానమున |గహింప గలిగి ఉన్నది. ఈ |కియలను చేయు టకు కణత్టచము శక్తిని ఉప యోగించుచున్న ది.

కణుపదార్థము: పూర్వము దీనికి [పోటో ప్లాజమ్‌ అని పేరు ఉండెను, ఇది వ్యావహారికమునందు ఉపయోగ ముగ

నిర్మాణములు క నిష్ట

ఉండు పద మేగాని, యథార్థ స్వభావమును తెలియజేయు

పదముగాదు. కణ (సూక్ళు) భాగములను ఆర్ల నెల్లులు అనెదరు. కొణత్వచము, కణగర్భము, ఎండో ఫ్టాస్మిక్‌ శెటికులమ్‌, మైటోకోండియమ్‌లు, రిభోసోములు, లెసో భోములు* ; ఇవఏి కణాములలోని ముఖ్య మెన ఆర్ల నెల్టులు. కణగర్భము (న్యూక్లియస్‌) కణము యొక్క [పథాన వ్యాపారములను నియమించు కేం|దాధి కారి, న్యూ క్రియ వ్‌ను ఆవరించి యొక కణగర్శ్భత్వచము కలదు. దీనిలో అతి సూత్ముమగు రం|ధములు కలవు. దీనిమూలమున కణగోర్భ ములో ఉండు రాసాయనికసంఘట్ట్లనము, వ్యాపారములు సెటోస్థాజమ్‌లో ఉండు వాటికి వ్యతిరి కముగ ఉండు నటుల సాధ్యమగుచున్న ది. కణగర్భములోకో మొసోములు

౫ Lysosome.

ఇరువనేదవ శ కాబితో బీవళా(స్త్రము

అనునవి గలవు, కణవిభజనము జరుగునవుడు తప్ప, ఇతర సమయములందు ఇవి = విశవషముగ విస్తరించిన చారముల వలెనుండి ౬ దృశ్యాళక్యముగ ఉండును, పీటియందు హిస్టోన్‌ లు అనబడు (పోటీనులును, డి ఎన్‌ ఏ అణువులును ఉండును. కణము అవిభజన స్థితిలో ఉండునపుడు కణగర్భ ములో ముఖ్య (కియలు శెండు జరుగుచుండును,

|కోమొసోములు కణవిభజనమునందు పునరుత్పత్తిని (8) (2) Oo) g-

DD Ut Fr WA f 10 ® కణము (సెల్‌) 1. కణావరణము; ల కణవదార్గము; శి. కణగర్భ్ళము

(న్యూకి యస్‌); 4, న్యూకి యోలస్‌ ; ర్‌, ఎండోప్లాస్మిక్‌

శెటికులమ్‌ ; 68, రిభోసోములు; 7. మెటోకోం|డియములు ; 8, గోల్లెబాడీ ; 9. లై సోసోములు ; 10. కోరోప్టాన్లు ; 11, కణ

గర్భము యొక్క పొరయందలి రం|ధము.

సాధించుటకు అవసరమగు పచార్ల ములు క ల్పింపబడును. కణములో ఎప్పుడు ఏ సమయములందు, ఏ విధమున, ఎంత వరకు, ఎంత విశేషముగ, ఏ విధమెన |పోటీనుల కల్పన సాధింపబడవలెనో - ఇవన్నియు డి ఎన్‌ ఏ చేత నియమింపబడుచున్నవి. వివిధ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ అణువుల మూలమున డి ఎన్‌ ఏ అణువులు ఈ కార్యములను సాధించు చున్నవి. డి ఎన్‌ ఏ అణువులు ఆనువంశిక లకణములను నియమించుచున్న వని ఇదివరకే చెప్పితిమి. దీనిని గురించి విపులముగ ముందు చే ప్పదము.

నెటోప్లాజమ్‌లో వ్యాపార స్థానిక నియమితి కలదు. సాధారణముగ (పతి కణాములోను నెటోప్తాజమునందు

అణువుల

20

దాదావుగ $500 మెటోకోేండియములు, 500,000 రిబో సోము రేణువులు, 500,000,000 ఎక్‌ జమ్‌ల అణువులు గలవు. పచ్చని మొక్కలలో ఇవిగాక 500 కోరోప్రాస్తులు ఉండును, ఈ వివిధ రేణువులను కణము నుండి (పత్యక పరచి వాటి నిర్మాణములను, రాసాయునీక స్వభావము లను పరిశీలించి, అందుమూలమున వాటి వ్యాపారములను నిర్ణయింప వీలెనది,

మైటోకోం[డియములు సూత్ళమైన తిత్తులవలె ఉండి, నివిధ ఎన్‌ జెమ్‌ల సమూహాముల పేటికలతో నిండి ఉండును, జీర్ణ మైన ఆవహారమునుండి సారము కణములచే (గహింప బడి అణువులలోని శ కిని విడదీయుటకు - అనగ శ కిని కలుగ జేయు రాసాయనిక కియలను సాధించుటకు - మెటోకోం|డియములలోని వివిధ ఎన్‌ జమ్‌లు ఉపయోగ పడుచున్నవి. ఇవి మెటాబొలిసమ్‌లో మూల సాధనములు. కోరోప్లాస్తులు కూడ ఎన్‌ _జెమ్‌ల పేటికలతో నిండి ఉన్నవి.

రిబోసోములు : ఇవి సగము [పోటిన్‌ లతోను, నగము ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ అణువులతోను ఏర్పడి ఉన్నవి. ఇవి [పోటీన్‌ ల నిర్మాణము జరుగు (పదేశ ములు ఎండో ఫ్లాసిక్‌ శెటికులము రెండు పొరలతో పవర్పడిన నిర్మాణము. జాలములవ లెను, గొలుసులవలెను బుడగలవలెను ఇది నె టోప్లాజమ్‌లో వ్యాపించి ఉండి, ఒక వెపు కణత్వచము తోను, మరియొక వెపు న్యూ క్లి యక్‌ మెం|బేనుతోను చేరి ఉన్నది. (పోటీన్‌లు తప్ప, కొన్ని ఇతర పదార్థముల నిర్యాణము దీని మీద జరుగుచున్నది. _తలెసోసోము రెణువులయందు తయకర ఎన్‌ జై ములు ఉన్నవి, కణము మృతి జెందిన తరువాత ఈ ఎన్‌ జెముల మూలమున అది కయింపబడుచున్న ది,

కణము సూక్ళుమగు ఒక శకి యం| తాలయము, దానిలో జరుగు వ్యాపారములు స్వయంనియామక

విధానమున జరుగుచున్నవి. ఈ వ్యాపారములు అణువుల సూచనలచేత నియమింపబడుచున్నవి. డి ఎన్‌ ఏ అణువుల నుండి వచ్చు సూచనలు ఆర్‌ ఎన్‌ వ అణువుల మూలమున రిభోసోముల -రెణువులందు [పోటిన నిర్భాణమును సాధించు సూచనలుగ వివృతింపబడుచున్న వి, సంయు కృ వీజమునుండి (భూణమేర్చ్పడి, దానినుండి (పాణి నియతసన్వరూపమునకు ఎదుగుటలొ* వివిధ కణము లలో వివిధ నిర్మాణములు = వివిధ కాలములలో ఏర్పడు చున్న వి. (భూ ణాభివృద్ధి కణములలో నిర్మాణ వె విధ్య్ధము వ్యతిరి కృములకల్పన స్థాన, కాల నియమితులతో సాగించు చున్నది. ఇదియును, కణమునందుండు వ్యాపార స్వయం నియామక మును నవీన జీవశా(స్త్రమున ముఖ్య సమస్యలు.

నఫీన జీవశాస్త్ర శాఖలలో ఆనువంశిక స్యభావ విజ్ఞానము, అణుజీ వ శాస్త్రము (మాలిక్యులర్‌ బయాలజీ) ఇతర శాఖలకన్న అధిక [పాముఖ్యమునకు వచ్చినవి. ఈ శాఖలందలి పరిశోధనల మూలమున అణువుల పరముగ [పాణ తత్త మును కొంత తెలిసికొన సాధ్యమైనది [|చూ. అణుజీవ శాస్త్రము - అకారాది |.

ఆనువంశికత (హౌరిడిటీ) 19 వ శ తాబ్రిలో మెండల్‌ చేసిన పరిశోధనలతో [పారంభమ య్యెను, కానీ, 1900 వరకు ఈ పరిశోధనలను ఎవరును గమనింపలేదు ; ఈ సంవత్సరములో డి|ఫీస్‌ (వోలెండ్‌), కాశెన్స్‌ (జర్మనీ), చెర్‌ మాక్‌ * (ఆస్ట్రియా) అను ముగ్గురును తమ పరి కోధనల సందర్భమున మెండల్‌ యొక్క [పచురణను (పత్యేక ముగ (పస్తావించిరి. ఇట్లు మెండల్‌ సిద్ధాంతము విజ్ఞాన లోకమునకు తెలియవచ్చెను; ఆనువంశిక పరిళోధ నలకు [బో తావహాము కలిగాను. ఆనువంశిక మార్పులు పరిణామమునకు సాధనములు అగుటవలన మెండలీయ విధానమున ఏర్పడు మార్పుల మూలమున కొత రకముల [పాణులు ఉత్పన్న ము కాగలనవా అను (పక్న విజ్ఞానులకు తో చెను, స్వల్ప మార్పులు - కాల|క మేణ = సమకూరుట వలన కొత్త జాతు (స్పీసీసు) లు ఏర్పడుచున్న వి, ఇనోతీరా లమార్కి యానా అను మొ,కలో కొత్త మార్పులు ఆకస్మిక ముగ కలుగుటను డిఫీస్‌ చూచెను. మెండలీయ ఆనువంశికముగ అగపడు మార్పులు స్వల్ప శేదముతో గాక పూర్ణ వ్యతిరిక లకణము లతో ఉండును. 1791లో యు నె బడ్‌ నేట్‌్‌లోని సెక్‌ రెట్‌ అను రైతుకు చెందిన గొ|రెల మందలో ఒక పొట్టికా ళ్ల గొ(కె పుును. చానినుండి పొట్టికాళ్ళ గొ|3 వంశము కాల|క మమున ఏర్పడెను. డార్విన్‌ (పతిపాదించిన స్వల్ప

డార్విన్‌ సరద్ధాంతమను [వపకారము

మయిన మార్చు ముఖ్యములా లేదా ఆకస్మిక మయిన మార్పు ముఖ్యములా కనుగొనుటకు-ఆనువంశిక యథార్గ మును కనుగొనుటకు ౬. పరిశోధన అవసరమ యను, ఇట్లుండగా, కలా ఏజ్జాన మూలమున కొన్నీ సూచనలు తెలియవచ్చెను. వీజకణములు ఏర్పడుటలోను, సంయు క ఖీజము ఏర్పడుటయందును కో మొసోముల సంఖ్య లందలి మార్పులు - |కో మొసోముల జతలు వేరుపడి మరల సమకూరు విధమునకును, మెండలీయ ఆనువంకశికము నందు మార్పులు, వ్యతిరి కమయిన మార్పులు వేరుపడి మరల సమకూరుటకును పోలికలు ఉన్న వని 1904 లో సట్లన్‌ (యు నె అడ్‌ స్టేట్స్‌) నిరూపించెను. ఇట్లు మెండల్‌ [పతిపా దించిన లతణములకును, [కో మొసోములకును సంబంధము

~~“ ¥*Tschermak.

21

ఇరువదన శ శతాబ్దిలో జీవశా(స్త్రము

ఉండవచ్చునని సందేవాము కలిగెను. 1907 లో యోహాోన్‌ నన్‌ మెండలీయ లతణములకు 'జీన్‌ *లు అనిపేరు వెలను, (పతిపాణియందు ఆనువంశికముగ ఉండు లక్షణములు అచేక ములు ఉండును, కొన్నీ [కో మొసోముల సంఖ్యలు అంత విశేషములు గావు, (కో మొసోములకు, జీన్‌ లకు సంబం ధము వానవమెనచోే, [కో మొసోములందు [పతియొక. టియు అనేక జీనులు ఉండవలెనను భావము కలి7ను. ఇట్లుండగా, ఆనువంశిక పరిశోధనలకు అతి అనుకూలముగ ఉండు [పాణి ఒకటి దొరశెను. ఇది [(డ*సఫిలా అను చిన్న ఈగ. సాధారణముగ ఈ ఈగలు తోలుతీసిక అరటి పండ్లమీద ముసనురుకొని ఉండును కనుక వీటికి “బనానా ఈగలు? అని పేరు గలిగినది, [డోసనఫిలా మెలానుగాస్టర్‌ అను రకమునందు నాలుగు జతల [& మొసోములు ఉన్నవి, (డోసనఫిలాకు ముఖ్య ఆహారము అరటిపండు. దానికి సంతాన వృద్ధి క్రీ ఘ కాలములో అపరిమితముగ గలుగ గలదు. ఇట్లు ఆనువంశిక పరిశోధనలకు యుక సాధనము లభించెను, (డోసఫిలా ఈగతో ెనిటిక్‌ పరిళోధనలు 1906 లో టి. ఎచ్‌, మార్గన్‌ (యు నె బడ్‌ నైట్స్‌) [పారం భించెను, EMRE 0 అతడు వేలకొలది పరిశోధ నలను [డోసనఫిలాతో సాధించి, ఆనువంశిక లకతణముల స్వ భావమును విళదీకరించెను, ఈతడు కనుగొన్న ముఖ్య అంశములను ఇచ్చట సం|గహింతము: 1, ఆనువంశిక లతణ ములు (జీనులు) |కో మొసోములందు వరుసగ సమకూరి ఉండును; 2, ఆనువంశిక మునందు వెరుపడక వచ్చు లశతణ ములు ఒకే [కో మొసోమునందు ఉండును ; లి. కోమొ సోములు జతలుగ ఉండును గాన, వాటియందు జీనులు వాటిని అనుసరించి జతలుగ ఉండును. ఒక (కో మొసోములో ఉండు [కో మొసోములు తల్లి నుండియు, రెండవ [కో మో సోమునందుండునవి తం|డనుండియు వచ్చును; అప్సు డప్పుడు = అరుదుగ . (క* మొసోముల జతలందలి భాగ ములు పరఠస్పరముగ ఒక చానిలోని భాగము వేరుపడి శెండవ దానితో చేరిపోవుట వలన ఆనువంశిక లక్షణము లందు కొత పొందికలు కలుగును, [డోనఫిలా ఈగలో సాధారణముగా బూడిద రంగు ఈగలకు పొడుగు రెక్కలు ఉండును. ఈ రెండు లకణములకు కారణమగు జీనులు ఒకే (కో మొసోమునందు ఉండునని ఊహింపవ లెను, శాని, అప్పుడప్పుడు పొడుగు రెక్కలు, నల్ల శరీరము, పొట్టి రెక్కలు, బూడిద రంగు శరీరముతో ఉండు ఈగలు. పొడుగు, బూడిద రక మునకు పొట్టి రెక్షల నల్ల శరీర రకము సంకరణము వలన పుట్టవచ్చును. ఇట్లు జీనులందు కొత్త కూర్చులు కలుగుటకు అవకాశములను గణించి, కోమొ

ఇరువదవ శ తాబ్లిలో జీవశా(స్త్రము

సోములందలి జీనులు ఉండు |కమమును జాపు - |కోమొ సోముల- పటములను మార్గన్‌ కల్పించెను. ఈ కృషి ఫలిత ముగ 1988 లో నోజెల్‌ బహుమానము మార్గన్‌ కు నొసగ బడెను, లింగభేదములకు - అనగా మగ, ఆడ అను భేద ములకు = జీనులు కారణములు అనియు, ఈ జీనులను కలిగి ఉండు కో మొసోములను (ప త్యేక ముగ గురి ంపవచ్చు ననియు మెక్‌ లంగ్‌ లింగ భేదనిర్ల య [కో మొసో ములను కనుగొ నెను. ఈ [కో మోసోములందు ఇతర లతణముల జీనులు కూడ ఉండవచ్చును. అప్పుడు ఆ లకణముల ఆను వంశికము లింగ లకణమును అనునరించును. హె మొ ఫీలియా అను వ్యాధి ఆనువంశికముగ మగ వారియందే వ్యకమగు చుండుట గమనించతగినది [చూ. నం. 10 = పు, 296 |.

a = ఇ——— a - mn — —————__ —— —

న్యూక్టి యక్‌

సం, 10 ౬ ర కృవర్గములు = పు, 687 |. ఇవిగాక, మరికొన్ని లకణములు కూడ మానవులందు ఆనువంశికముగ ఉండుట తెలియవచ్చును,

ఇంత వరకు చేసిన పరిశోధనలు జీనుల భౌతిక, రాసా యనిక తత్వములు తెలియజేయలేదు. 1941 లో ఆను వంశిక స్వభావ విజ్ఞానమునందు మరి యొక కొత్త అంకము [పారంభమ యను, వీడిల్‌ ,టాటుమ్‌ (యు నె అక్‌ నైట్స్‌) అను ఇద్దరు విజ్ఞానులు జీనుల రాసాయనిక తత మును కనుగొనుటకు న్యూరో స్పోరా (రొ"బ్రల మీద బూజుగ ఏర్పడునది) అను మొక్కతో పరిశోధనలు చేసిరి, వాటి మూలమున ఎన్‌ జెములు కణములో ఏర్పడుటకు జీనులు కారణములని తెలియ శేసిరి, (పతిజీను - ఒక ఎన్‌ -జె మును =

ఆసిడ్‌ రచన జేసు జేను బేను బేను - చక్కెర - ఫాస్ఫేట్‌ __ చక్కెర - ఫాస్ఫేట్‌ — చక్కెర - ఫాస్ఫేట్‌ — చక్కెర - ఫొస్ఫేట్‌ .... న్యూక్తి యక్‌ ఆసిడ్‌ జేను

చక్కెర - ఫా స్ఫేట్‌

జేసు

చ కె్మ_ర

జేను

చక్కర

మార్గన్‌ పరిశోధనలతో బాటు హపౌార్మన్‌ జో సెఫ్‌ ముల్లర్‌ అను విజ్ఞాని ఎక్స్‌ (౫) రే మొదలగు కిరణములు |క్రోమొ సోములందును, జినులందును మార్పులను కలుక జయు ననియు, అందుమూలమున ఆకస్మిక మయిన మార్పులు కొతవి ఏపర్పడుననియు నిరూపించెను 1948 లో ముల్లర్‌ నో జెల్‌ బహుమానమును పొందెను,

అయి తే, ఇంత వరకు జీనులను ఎవరును నూచి ఉండ లేదు, వాటి భౌతిక, రాసాయనిక తత్సపములు ఎట్లు ఉండునది తెలియలేదు, బఠాణి మొక్కలందరి ఆను వంశికత మానవునికి అన్వయించదగునా అని అడుగ వచ్చును,

మానవులలో రక, విభేదములు నాలుగు గలవనియు, వాటి ఆనువంశికత మెండలీయ విధానమున జరుగు ననియు లాండ్‌ స్రీనర్‌ 1902 లో నిరూపించెను [చూ.

అయి సే,

22

నూకి ఘమోటుడ్‌ el పొ

న్యూకి యోసైడ్‌ ప్యూరీన్‌ లేదా చెరిమిడీన్‌

రిబోస్‌ లేదా డి ఆక్సీరిబోస్‌

కణ పదార్థములో కల్పించుచున్నదని ఛావించిరి. ఇట్లు జీనునకును, ఎన్‌ జెమునకును అనుక రణమును (పతిపా దించిరి, అనగా జీనులు రాసాయనిక' (కియలను జరుపు చున్న వని తేలెను,

ఈ భావములకు ఆధారము మరి యొక విధమున కూడ తటస్థించెను. 1910 లో ఫెరిక్‌ అను విజ్ఞాని “సికిల్‌ నెల్‌ అనీమియా'ి' అను వార్టధి నీ గోలలో ఆనువంశికముగ కానవచ్చుటను తెలియ శేనెను. ఈ వ్యాధితో ఉండు మాన వుల రక ములో ఎ|రక ణములు మారగ్చుచెంది, పామో గ్లో బిన్‌ నందు లోపములు గలిగి ఉండును, 1949 లో లెనస్‌ పాలింగ్‌ అను సు[పసిద్ద రాసాయనిక విజ్ఞాని హె మోగ్లోబినులలోని లోపములు వాటి ఎమీనో ఆసిడ్‌ నిర్యాణమునందున్నదని నిరూ పించెను, సా మోగ్లోవిన్‌

ధాతు అణువుతో చేరి ఉండు [పోటీన్‌ లు ఎమీనో ఆసిడ్‌ లతో ఏర్పడినవి, వీటిలోని ఒక ఎమినో ఆసిడ్‌ బదులు మరియొకటి ఉండినచో హెమోగ్లోబిన్‌ మారుచున్న ది, డైసీన్‌ బదులు లె సీన్‌ ఉండినచో పాౌమో గోబిన్‌ స్వభావము మారుచున్న ది. చై సీన్‌ బదులు వాలీస్‌ ఉండినను సా మోగ్లోవబిన్‌ మారిపోవుచున్న ది. ఇట్లు ఆను వంశికముగ ఉండు సికిల్‌ సెల్‌ వ్యాధికి మార్చు జెందిన పెమోగ్ల్గోబినులకు వాటి [పోటీన్‌ నిర్మాణములందు ఎమీనో ఆసిడ్‌ లోపములకు కారణ ఫలితసంబంధములు తెలియవచ్చెను. ఆనువంశిక లకణము బీనులవలన కలుగు చున్నవి గనుక, జీనులు [పోటీన్‌ ల నిర్మాణమునకు కారణములని తెలియవచ్చెను.

అయి శే, జీనుల రాసాయనిక స్వభావ మేమిటి? దీనిని తెలియచేసిన పరిశోధనలు బోధపడుటకు ఇంతకు మునుపే జరిగిన రాసాయనిక పరికోధనలను గురించి కొంచెము చెప్పవ లెను,

మీషర్‌ 1869 లో కణగర్భమునందు ఛాస్వరవిశషము కలిగి ఉండు పచార్గము ఉన్నదని కనుగొని డానికి “న్యూ క్లియాన్‌ " అని పేరు సెళ్లైను. పిమ్మట ఈ చెరు “న్యూ క్లి యకొఆసిడ్‌ * అను పేరుగ మార్చబడెను. మీషర్‌, అతని గురువుచేసిన పరిశోధనలవలన న్యూ కి యక్‌ ఆసిడ్‌లు రెండు ఉన్నవని శెరిసెను. హాప్పిసాయిల్‌ , మరి యొక శిష్యుడు కోస్సల్‌ న్యూ క్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ లందు ఉండు కొన నె[టోజన్‌ సంబంధ మగు పదార్థములను కనుగొ నెను. కవి నాలుగు విధములు: అడినీన్‌, గు అనీన్‌ అను రెండు ప్యూరీన్‌ పదార్గములును, తెమీన్‌, సైటోసీన్‌ అను రెండు పె రిమిడీన్‌ పదార్గములును ఉన్నవి, పూరీనులకు,

స్య భావము

పె రిమిడినులకు అణు నిర్భ్మాణములందు భేదములు ఉన్న వి,

——r— = ————————————— హ— a — = wr

చకెు)_రలు Sa 0 O గ్ల MA

CH CH H=0-0OH H—C—H H—0-—OH B00 H-—_C—0H H—G—O0H

CH —OH CH:—0OH

రిబోస్‌ (చక్కెర) డి ఆక్సీ రిబోన్‌ (చక్కెర)

1911 లో లెవిన్‌ అను వె జ్ఞానికుడు న్యూ క్రి యక్‌ ఆసిడ్‌ లందు ఒక చక్కెర ఉన్నదనియు, రిబోసను అను చక్కెర ఒక న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ రకమునందు, డి ఆక్సీరిబోను చక్కెర

ఇరువదవ శ శతాబ్దిలో జీవశా(స్త్రము

రెండ వరక మునందు ఉన్నవని నిరూపించెను. ఇట్లు న్యూ్యక్లి యక్‌ ఆసిడులలోని రెండు విధములు గు రి ంపబడెను. ఒకటి రిబో న్ఫూూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ ; శెండవది డి ఆక్సీరిబో న్యూక్లియక్‌ ఆసిడ్‌. డి ఆక్సీ రిబో న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ లో రిబో న్యూ క్లియక్‌ ఆసిడ్‌లో ఉన్న చానికన్న ఒక ఆక్సిజన్‌ పరమాణువు తక్కువగ ఉండును. రిబో న్యూ క్రి యక్‌ ఆసిడ్‌ నకును, డి ఆక్సీ రిబో న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ నకును మరి యొక భేదము 1994 లో గురింపబడెను. [పోటీన్‌లు ఎమీనో ఆసిడ్‌లతో ఏర్పడి ఉండునటుల న్యూ క్టి యక్‌ ఆసిడ్‌లు న్యూక్సి యోశైడ్‌లతో పర్చడి ఉన్నవి. న్యూక్లి యోశైడ్‌లలో నాలుగు విధములు గు ర్తింపవచ్చును. డి ఆక్సీ రిబో న్యూూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ నందు అడినీన్‌ , గు అనీన్‌ , నె టోసీన్‌, తెమీన్‌ అను నాలుగు న్యూక్టి యోశమైడ్‌లు గలవు, రిజబో న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ నందు తె మీన్‌ బదులు యురాసిల్‌ ఉండును, న్యూ క్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ లలో న్యూక్లి యోశమైడ్‌లు సమకూరి ఉండునని రాబర్ట్‌ టాడ్‌ (ఇంగ్లండు) విశదపరశచెను. చక్కెర - ఫాస్సారిక్‌ ఆసిడ్‌ - చక్కెర = భాసర ము = చక్కర. ఇట్లు అణువులు గొలునుల వలె చేరి న్యూక్సియక్‌ ఆసిడినకు వెన్నెముకవలె ఏర్పడి ఉన్నది. దీనికి ఒక వెపున ప్యూరీన్‌ లు, పె రిమిడీన్‌లు ఒక చాని తరువాత మరియొకటి అంటుకొని ఇండును, (పతి న్యూక్ట్లి యోమై డ్‌ నందు ఇట్లు చక్కెర (రిబోసు లేదా డి ఆక్సీ రిబోసు) అణువు ఒకటి, ఫాస్ఫారిక్‌ ఆసిడ్‌ అణువు ఒకటి, ప్యూరీన్‌ అణువు ఒకొటి కాని లేదా పెరిమీ డీన్‌ అణువు కాని చేరి ఉండును. అనేక న్యూక్సి యో చుడ్‌లు చేరి న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ అణువు అగుచున్నవి. ఇట్లు ఒక వెపున న్యూక్లియక్‌ ఆసిడ్‌ యొక్క రాసాయనిక సంఘట్ల్టనము (కెమికల్‌ కాంపొజిషన్‌ ) విశదపరచుటకు పరిశోధనలు జకుగుచుండగా మరియొక .వెపున కణములందు న్యూ్యక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌లను గురిించు విధానములు పరిళోధింపబడుచుండెను, ఫాయిల్‌ గన్‌ 'డిఎన్‌ ఏను గురించుటకు నైయినింగ్‌ విధానమును కొనుగో నెను. ఆల్ట్రా” వె లెట్‌ కిరణములతో కణము లందు న్యూక్లి యక్‌ ఆసిడ్‌ లు, |పోటీన్‌ ల స్థానిక నియ మితులను శకాస్పర్శ్సన్‌ గురింపగలిగను. ఈ పరిళోధనల వలన న్యూ క్రియక్‌ ఆసిడ్‌ లు పాణులన్ని టియందును న్యూ క్రి యక్‌ ఆసిడ్‌ ల రచన ఉన్న దనియు, డి ఎన్‌ ఏ|కోమొ సోములందును, ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ కణపదార్థము (నెటో ప్లాజము) లోను ఉండుననియు కెలియవచ్చెను. ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ కొంచెముగ (కో మొసోములందు ఉండునని మిర్బీ_ అను వె జ్ఞానికుడు కనుగొ నెను. రూత్‌ సాగర్‌ అను వె జ్ఞానికుడు

23

తిరువదవ శ తాబ్లీలో జీవశా(స్త్రము

క్లోరో ప్రాసులో డిఎన్‌ ఏ ఉన్నదని కనుగొనెను, ఇట్లు రాసాయనిక (బ యో కెమి స్రీ) పరిశోధనలు, కణజీవశా స్త్ర (నై టాలజీ) పరిశోధనలు జీనుల స్వభావమును తెలిసి కొను టకు మార్గము చూపెను,

(కో మొనోములందు “డి ఎన్‌ ఏిగాక,[పోటీన్‌ పదార్థము ఉన్నది. అయితే, ఈ (పోటీనులు హిస్టోనులు అనబడు చున్నవి, పీటి నిర్మాణములోనుండు ఎమీనో ఆసిడ్‌ ల సంఖ్య స్వల్పము, అనగ, ఇవి స్వల్పనిర్యాణముతో ఉండు [పోటీన్‌లు. వివిధ [పోటిన్‌ లను ఎమీనో ఆసిడ్‌ లతో కల్పించు టకు సూచనలు స్వల్ప అణువులందు ఏర్పడ జాలవు, కావున, ఇట్టి సూచనలు (పోటీన్‌ నుండిగాక, జీనులనుండియే కలుగ వలెను,

ఇందుకు |(పమాణము [గిఫిత్‌, ఎవరీ, మెక్తి యాడ్‌ చేసిన పరిశోధనల మూలముగ శతెలియవచ్చినవి. |పాణుల

mn a rr mr హా — నా నాననా... వసత... దతం... వాడాక దా

ఉన్నది. (గిఫిత్‌ చేసిన (పయోగమునందు, ఆతడు మృదువుగ ఉండు న్యూమోకాక స్‌ లను చంపి, సనజీవముగ ఉండు గరకు న్యూూూమోశకాకస్‌ లతో గలిపి, ఆ మి|కణ మును చుంచు శరీరమునందలి కణజాలములలోనికి ఇం జెక్టు ఛసెము: చుంచు కణజాలములను పరీకింపగా న్యూ మో కాక స్‌ లు అన్ని యును మృదు వెన కోటుతో ఉండెను. ఇది ఎట్లు సంభవించెను? చచ్చిన న్యూమోశా కస్‌లు పునర్షివులయినవా ? ఎవరి, మె క్రియాడ్‌, మెకార్తీ ఇది కనుగొనుటకు పరిళోధనలు చేసిరి. మృదువుగ ఉండు సూత్ముజీవులనుండి డి ఎస్‌ వ (పత్యేకపరచి గరకు సూత్ముజీవులతో కలిపిరి, అందుమూలమున గరకు జీవులు మృదుజీవులుగ మారెను. దీనినిబట్టి మృదు కప్పు (కోటు) ఏర్పడుటకు డి ఎన్‌ ఏ కారణమని తెలియుచున్నది. లకణములను నిర్హయించునవి జీనులుగచదా ?

పిమ్మట,

Eh యుల

పూంరీనులు సెన వరించిన |పయోగములందు డి ఎన్‌ ఏ అణువులు పూ ర. ta [> Nn జీనులవలె న్యూమోకాకస్‌ జీవియందు ఒక లశణమును Pa N ? నిర్గయించుచున్నవని విశద మైనది. దీని ఫలితముగ ఆను ff ba న € N వంశికము 'డి ఎన్‌ ఏ' అణువుల మూలమున జరుగుచుండ i CH a We y. వలెనని తెలియవ చ్చినది. MA FF xX a il i! Pal [పాణి యొక లకణాములకు [|పోటీన్‌లు మూల ఆధా N | Pa Hf se రములు., [పోటిన్‌ ల కల్పన కణపదార్థములో జరుగు H HN ON చున్న ది. జీనులు ఈ కల్పనను సాధించుచున్న వి. ఇది వీడిల్‌, అడినీన్‌ లి. గు అనీన్‌ టాటుమ్‌ చేసిన కూలంకష a ఏకళకదనవడెను. పై రిమిడీనులు 9 C Cc C FADS , Nyc AN Nn nr mw Ff Eg CH శ CH GG. CH FN A Es AF Pf x7 O O | O N H H H 1. నెటోసీన్‌ 2, తెమీన్‌ లి, యురానిల్‌

pars నిర్ణయించుటకు డి ఎన్‌ ఏ ముఖ్య మైన ఆధార |దవ్యమని ఆెలియ జేసిరి.

న్యూ మోకాక స్‌ (న్యూ మోనియా వ్యాధికి కారణ మగు సూత్ముజీవి)తో (గిఫితి పరిశోధనలు చేసెను. ఈ సూత్ముజీవిలో రెండు రకములు కలవు. ఒక రకమునందు సూక్ముజీవి మృదువయిన కప్పు(కోటు) తో ఉన్నది. రెండవ రకమునందు ఈ కప్పు లేదు. అందువలన ఇది గరకుగ అగపడును,. ఈ కప్పు(కోటు) కారో ా| డేట్‌ తో ఏర్పడి

— ర ద వ

— హర a Em m——

'పోటీన్‌ల నిర్మాణములు తరువది వరములుగ ఎమీనో ఆసిడ్‌లతో ఏర్పడి ఉన్నవి. ఛాషలోని వివిధ అకర ములు వివిధములుగ సమకూరుటవలన వివిధ అర్థ ములు గల భిన్న పదములు ఏర్పడుచున్నవి. అదేరీతిన వివిధ ఎమీనో ఆసిడ్‌లు వివిధములుగ సమకూరి వివిధము లెన [పోటీన్‌లు ఏర్పడుమున్నవి. |పోటీన్‌ లు ఏర్పడుటకు వివిధ ములగు ఎమీనో ఆసిడ్‌లు యుక అనుక మణలతో సమ కూర్చ్పబడవ లెను, దీనిని సాధించుటకు నూచనలు డి ఎన్‌ ఏ

24

అణువులందు ఉండవలెను, |పోటీన్‌ ల wg ans కల్పించ గలిగిన సూచనలు ఉండుటకు డి ఎన్‌ ఏ నిర్మాణ మెట్లు యు కృముగ ఉన్నదో ఇప్పుడు తెలిసికొన యత్నింతము,

న్యూ కి యక్‌ ఆసిడ్‌ ల నిర్మాణము మొదట తలంచిన దానికన్న మిగుల చిక్కుగ ఉన్నదని 1945 లో తెలియ వచ్చెను, వివిధ |పాణుల నుండి డి ఎన్‌ ఏ అణువులను [పళ్యేక పరచి, పరీకించిన వాటియందలి పూరరీన్‌ ల, 'వెరిమిడీన్‌ ల అనుపాతములు ఒకే విధముగ ఉండక, వివిధ జాతుల డి ఎన్‌ ఏ అణువులందు వివిధములుగ ఉండును, డి ఎన్‌ ఏ అణువులందలి ప్యూరీను, వె రిమిడీన్‌ ల అనుపాతములందు జాతులనుబట్టి వైవిధ్యము కనబడుచున్నది.

ఒక జాతికి చేరిన [పొణులందలి శ రీరకణములు అన్నిటిలోను డి ఎన్‌ ఏ అణువుల రాశి ఒకే విధమున

(స్పీసీసుల)

డి ఎన్‌ ఏ లోని బేసుల

ఫాస్ఫేట్‌

చక్కెర - తైెమీన్‌ 0

చ క్కుర an నసెటోసీ 5 (డ ఆక్సీరిబోన్‌) ఉండును. వీజకణమునందు శరీరకణమునందుండు డి ఎన్‌ ఏ రాశిలో సగము మాత మే ఉండును. ఎద్దు క నందు (పతి కణములో 8.0x 10-12 (గాముల డి ly ఉండును. చాని వీజకణము (స్పెరము) తో 8:0 x 10 [గాములు మాత మే ఉండును. జాతులను అనుసరించి కణములనందుండు డి ఎన్‌ ఏ మానములు వె విధ్యముల బూపును, ఒకే వంశమునకు చేరిన . అనగ ఆనువంశికము నందు సామ్యముతో ఉండు [పాణులన్ని టిలోని = కణాము లందు డి ఎన్‌ ఏ అణువుల రాళుల సామ్యము కనబడు చున్నది. XII]—4

ఇరువదవ శ తావిలో జీవశా(స్త్రము

చాశ్లాఫ్‌ చేసిన మరికొన్ని పరెళోధనలలో ఇంకొక విషయము తెలిసినది. (పతి జాతియందు - దాని డి ఎస్‌ వీ ఆణుివునందు = ప్యూరీన్‌ ల సంఖ్య బు సె రిమిడీన్‌ ల సంఖ్యకు సమానముగ ఉండును. ఇది కాక, అడినీన్‌ ల సంఖ్య ౩ మీన్‌ ల మొత్త సంఖ్యకును, గు అనీన్‌ ల సంఖ సె టోసీన్‌ లకును నమానముగ ఉండును. అనగ అడినీన్‌లు + గు అనీన్‌లు (సంఖ్యలు) = తెమీన్‌లు + నెటోసీన్‌లు. దీనిని బట్టి అడినీన్‌ లకు = శె మీన్‌ లును, గు అనీన్‌ లకు నె టోసీన్‌ లును జతలుగ సమకూరి ఉన్నవని |గహింపవచ్చును.

అడినీన్‌ = తెమీన్‌

గు అనీన్‌ = నెటోసీన్‌

అడినీన్‌ + గు అనీన్‌ = తెమీన్‌ 4 నె టోసీన్‌.

ఇంతవరకు వర్తించిన డి ఎస్‌ నిర్మాణము రాసా యనిక విధానములతో పరిళోధింపబడినది. వీటికి తోడుగ

I ద ద

జతలు చేరు విధము

టల ఆడినిస్‌ = చక్కెర

గు అనీన్‌ - చక్కెర

భౌతికశా(న్మ్ర) విధమగు (ఎక్స డి [ఫౌక్షన్‌ ) X - కిరణ వివ రన విధానము మిగుల ఉపయోగకరముగ ఉండినది. ఈ విధానముతో విల్కిన్‌, వాట్‌ నన్‌, కిక్‌, డి ఎన్‌ ఏ అణు స్వరూపమును, నిర్మాణమును ఐపులముగ విశద పరచిరి, వాట్‌ సన్‌, |క్రిక్‌్మొ డిఎన్‌ ఏ అణు నిర్మాణమును తెలియ జేయు [పతిమానమును ఒక చానిని [పతిపాదించిరి. ఇందు లకు వారికి 1968 లో నోబెల్‌ బహుమానము ఒసగ బడనది,

డి ఎన్‌ ఏ అణువునందు కుడి వెపునకు నొకదాని మీద మరియొకటి, మెలికలు తిరిగియుండు గొలుసులు

es

ఇరువదవ శతాబ్దిలో జీవశా(న్ర్రము రెండున్నవి. ఈ గొలుసులు డి రిబోస్‌ చక్కెర ఫాస్ఫేట్‌ అణువులతో పర్పడి ఉన్నవి. గొలుసుల రెంటికి మధ్య సోపానమునందలి మెట్లవలె ప్యూరీనులు, వైరిమిడిన్‌లు, వాటికి మధ్య పహై(డోజన్‌ బంధములు ఒక వెపున ఉన్న గెలుసునుండి పభూరీను మొలచి ఉండిన, అభిముఖముగ ఉండు గొలుసు నుండి సపెరిమిడీన్‌ మొలచి ఉండును. అంకేగాక,, అడినీన్‌ ఎప్పుడును తెమీన్‌ తోనే జత గట్లును ; గు అనీన్‌ ఎప్పుడును నె టోసీన్‌ తోనే జతగట్టును,

కణా విభజనము నందు (కో మొసోములు (పతియొక టియు సెండుగ చీలును. ఇట్టు జరుగుటకు కారణము డి ఎన్‌ ఏ అణువులు ఏర్పడుచున్నది. డి ఎన్‌ ఏ అణువునందలి మెలికలు వీడి గొలునులు శెండును వేరు పడుచున్నవి. పిమ్మట ఇవి కణపచార్గములో ఉండు |దవ్య ములతో వాటి |పతిరూవము లేర్పడుటకు అచ్చువలె ఉప యోగ పవడుచున్నవి. (కో మొసోమునందుండు డి ఎన్‌ 5 అణువులు అన్నియు ఈ విధముగ చీలుటవలన [కము సోము చలి, శెండు |కోమొసోములు వర్పడుచున్నమి, అరుదుగ, ఎప్బ్పుడెన ఒకప్పుడు, ఈ |పతిరూపములు ఏర్పడుటలో, అచ్చు పొరజాటువలె (లేఖనము నందు లోపమువలె) లోపములు కలుగవచ్చును. అట్లు జరిగినచో ఆకస్మిక మార్పులు (మ్యూచుషనులు) సంభవించి ఆనువంళిక

వ్యాపించి ఉన్నవి,

ముగ ఉండును . అనగ వంశములో పరంపరముగ అగపడును. ఎజటో బిక్ట ర్‌ వినిలాండె అను సూక్ముజీవినుండి

న్యూ క్రి యోశమైడ్‌ లతో ఆర్‌: ఎన్‌ వ కల్పనను సాధించ గలిగిన ఎన్‌ -జెమును ఒచోవా 19ికక్‌ లో (పశ్వ్యక పరచెను. ఇట్లు న్యూ క్షి యోశై డ్‌లతో ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ కల్పన బెస్ట్‌

ట్యూబులో జియుటకు సాధ్యమైనది. 1956 లో జచో'జా శిష్యుడగు కోరన్‌ బరు డి ఎన్‌ ఏ కల్పనను సాధించ గలిగిన ఎన్‌ -జె మును ఎమెరిషియా అను నూక్ముజీవి నుండి (పత్యేక పరచెను. ఇట్లు న్యూ క్రి యో శు డ లనుండి డిఎన్‌ ఏ కల్పనను యత్నించు [పయోగములు ఆరంభ మ యే్యను,

[పాణులకు పునరుత్సతి జరుగుట ముఖ్య లడతణమని ఇది వరకే చెప్పితిమి. ఇట్లు జరుగుటకు మూల కారణములు కణ విభజనములను అందు జరుగు [కో మొసోముల విభ జనములనియు మునుపే శలిసి ఉండెను. ఇపుడు అవి డిఎన్‌ ఏ అణువుల చీలికలయందు ఉన్నవని శెలిసినది, ఇట్లు [పాణులకు (పథాన లకణమగు పునరుత్స తిని అణు వుల పరముగ ఇప్పుడు వర్తి ంపగలము.

26

ఇట్లు [పాణి పునరుత్పతికి సాధనముగ ఉండుటరెే గాక, మరియొక విధమున కూడ డి ఎన్‌ ఏ అణువులు పనిచేయుచున్న వి. [పాణుల రాసాయనిక స్వభావమునకు [పధానము లె న (పోటీన్‌ లను డిఎన్‌ ఏ అణువులు కణ పచదార్థములో _కల్పించుచున్నవి. పోటీన్‌ లలో వేల కొలది రకములు కలవు. [పోటీన్‌ ల నిర్యాణము ఎమ్‌;నో ఆసిడలతో ఏర్పడి ఉన్నది, ఇంగ్లీషు భావ యందలి ఇరువదియారు అకరములతో ఆ భాషలోని పుస కములు అన్నియు ఏర్పడి ఉండునటుల ఇరువది ఎమీనో ఆసిడ్‌ త్రో (పపంచములోని [పాణులందుండు వివిధ (పోటీన్‌ లు ఏర్పడి ఉన్నవి, [పోటీనుల ఒనె విధ్యము లే - [పాణుల ౬న విధ్య్ధము - వ్య కి త్వములకు (పథాన కారణములు. ఇవి |పోటీన్‌ ల నిర్మాణమునందలి ఎమినో ఆసిడ్‌ ల అను[కమ ణము మీద ఆధారపడి ఉన్న వి. (పోటీన్‌లు ఏర్పడుటకు కణపచదార్థములో ఉండు ఎమీనో ఆసిడ్‌లు యుక అను కమణమున సమకూర్పబడవలెను. డి ఎన్‌ ఏ ఈ పనిని సాధించుచున్నది. ఎట్టు సాధించుచున్నదో ఇపుడు శెలిసి కొందము. డి ఎన్‌ ఏ అణువులో నాలుగు రకముల న్యూ క్రి యోశైడ్‌లు ఉన్నవి. [పోటీన్‌ ల నిర్మాణమును క ల్పించుటకు కణపచదార్థములోో ఉండు ఇరువది రకముల ఎమీనో ఆసిడ్‌ లనుండి ఒకొక్క టి ఏపరుకొనబడి, యుక అనుకమణముతో వందల కొలది కాని లేదా వేలకొలది సమకూర్చ్పవలెను. ఇట్లు జరుగుటకు సూచనలు డి ఎన్‌ ఏ అణువృనందలి నాలుగు న్యూక్ట్సి యోమైడ్‌ల అనుకమణము వలన కలుగవ లెను,

ఇది ఎట్లు సాధ్యమగునో ఇప్పుడు ెలిసికొందము, నాలుగు విధముల న్యూ కి యోశైడ్‌ల నుండి పర్యాయ మునకు వ శెండు న్యూ కి యోశమై డ్‌ లను ఏరుకొనిన 2xX2%X2%X2 పదునారు విధముల జతలను ఏర్పరుప వచ్చును, ఎమీనో ఆసిడ్‌లు ఇరువది; కనుక, రెండేసి వంతున ఏర్పడు అనుుకమణముతో ఎమీనో ఆసిడ్‌ల అన్నిటిని సూ చించుటకు సాధ్యము కాదు. పదునారు ఎమీనో ఆసిడ్‌లు మా(తమే సూచింపబడుచున్నవి. మూడు న్యూక్టియో టడ్‌లుఒక ఎమీనో ఆసిడ్‌ను సూచింపగలవని ఛావించిన, నాలుగు న్యూ క్లి యోశైడ్‌ ల నుండి తడవకు ఏ మూడింటి నెన డిఎన్‌ ఏ అణువునందలి రెండు గొలుసులలో ఒకే గొలును ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ గొలుసు ఏర్పడుటకు అచ్చుగ ఉపయోగించుచున్నది. ఇట్లు జరుగునపుడు డి ఎన్‌ ఏ అణువులోని అడినీన్‌తో ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ అణువునందలి యురాసిల్‌ అమరుచున్నది. ఇట్లు డి పెన్‌ అణువు గొలునులలో నొకదానికి (ఎప్పుడును ఒశే దానికి) |పతి

కాని

రూపముగ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ గొలును ఒకటి కణగర్భము (న్యూక్లియస్‌) లో పర్పడుచున్నది, దీనిని “* దూత ఆర్‌ ఎన్‌ ఏి అందురు. ఇది పిమ్మట నెటోప్లాజములోనికి పోయి చేరుచున్నది. సెటో ప్లాజములో “సంకమ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏి అనబడు మరియొక విధమెన ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ కలదు. ఈ [టాన్‌ స్ఫర్‌ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ అణువులలో పలు విధములు కలవు. ఇవి ఆకారమున తలపిన్ను (౧) వలె ఉండును. “(టాన్‌స్ఫర్‌ ఆర్‌ ఎన్‌ పీ”ను * సాల్ఫువిల్‌ ఆర్‌ ఎన్‌ ఎ* అనియు కూడ అందురు. “దూత ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ” యందలి న్యూ కి యోశైడల (తయముల అనుక మణ ములలో ఒక దానితో అమరుటకు యుకమగు చోటొకటి |పతి “సాల్యుబిల్‌ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ* అణువులో ఉండును, వనెటోప్లాజములో ఎమీనో ఆసిడ్‌లు తెలు చుండును, వీటిలో ఒకటి సాల్ఫుబిల్‌ ఆర్‌ ఎస్‌ ఏ నందు తెరచికొని ఉండు కొనకు నంటుకొనుచున్న ది. వంపుతో ఉండు కొన “దూత ఆర్‌ ఎన్‌ ఏి లోని ఒక న్యూ క్తి యోమ్లుడ్‌తో అమరుచున్నది. ఒక కొనయందు చేరి ఉండు న్యూ క్రి యోశమెడ్‌ల [తయ విధమునకును, రెండవ కొనయందు అమరి ఉండు ఎమీనో ఆసిడ్‌ విధ మునకును అనుసరణము కలదు, సాల్యుబిల్‌ ఆర్‌ ఎక్‌ బీ అణువులు రిబోసోములను చేరి, ఎమీనో ఆసిడ్‌ లను అచ్చట వదలి వేసి, నెటోప్లాజములోని మరికొన్ని టిని ఏరుకొనుటకు తగి ఉండును, |పోటీన్‌ (పోలీపెప్‌ మైడ్‌) నిర్మాణము ఏర్పడు నటుల ఈ ఎమీనో ఆసిడ్‌లు రిబో సోములందు సమకూర్చబడును. ఇట్లు డి ఎన్‌ ఏ న్యూ క్తి యోచుడ్‌ల అను|కమణ విధానముగ ఉండు సూచనల యొకు. [పతి రూపము ఏర్పడి, దానికి అనువాదము సాలు బిల్‌ ఆర్‌ ఎన్‌ ఏ అణువుల వలన జకేయబడి రిజోసోముల సవోయముతో [పోటీన్‌ ల కల్పన సాధింవబడుచున్న ది, ఏ న్యూ క్ల్సి యోశమ్మైడ్‌ ల [తయమునను ఏ ఎమీనో ఆసిడ్‌ అనుసరించును. నైరన్‌ బర్గ్‌ మా తేెఇ్షయి కృత్రిమ (సింతటిక్‌) న్యూక్లి యోశమైడ్‌ ల నిఘంటువును తెలియజేయుటకు సాఫల్యయత్న ములను కొన్ని చేసిన ఫలిత ముగ వీరికి 1968 న నోజెల్‌ బహుమానము ఒసగబడినది, డిఎన్‌ ఏ అణువులలోని న్యూకి యోశమైడ్‌ల అనుక మణము ఎమీనో ఆసిడ్‌ లను నూచించుటకు బలిగాఫులోని మోర్‌్స్‌కోడ్‌ వలె సంకిప్త సంజ్ఞారూపమని వచ్చును [| చూ. సర 12 = ఫీ, 976], మోర్‌్సకోడ్‌ లో చుక్క (*) గీత (-), అను శెండు సంఊి ప సంజ్ఞలు ఉన్నవి. డి ఎ 5 వ లో నాలుగు సంజ్ఞలు న్యూ కి యోశమైడ్‌ ల రూపమున ఉన్నవి.

అయి సే,

భావింప

21

ఇరువదవ శ తాబ్దిలో జీవశా(స్త్రము గడచిన ఇరువది సంవత్సరములలో ఆనువంశిక మును గురించిన పచార్గపరిళోధనలు అత్యద్భుత ముగ నడచినవి. న్యూక్లి యక్‌ అవరోలకు గురించి, పిమ్మట నూూక్లి యో ముడ్‌లు, డి ఎన్‌ ఏ అణువుల నిరాషాణము అందు మూల మున జెనిటిక్‌ కోడ్‌ (ఆనువంశిక సంతి ప్త [కోడికరణము) ను గురించి పరిశోధనలు జయ|పదముగ జరిగినవి, డి ఎన్‌ ఏ అణువులు విరిగిన చాటి మరమ్మత్తుకు ఎన్‌ జె ముకనుగొనబడినది. డి ఎన్‌ ఏఅణువును న్యూ క్లి యో మైడ్‌లతో కల్పించు విధానము, కృతిమ డి ఎన్‌ ఏ సాధించుటకు సూచనలు ెలిసినవి, ఈ పరిళోధనలందు (పఖ్యాతి గాంచిన ,వె జ్ఞానికులలో హార గోవింద ఖరోనా * ముఖ్యుడు. బీ68 1968లో నేోజెల్‌ బహుమానము ఒసను, (భ్రూణ విజ్ఞానము (థూ ణవిజ్ఞానము ఇతర బీవ విజ్ఞాన ములతో చాటు 20 వ శ తాబియందు క్రొత్త మార్గములను అవలంవబించెను. [భూణ విజ్ఞాన విషయములు జీవశా(స్త్రము నందలి |ప స్తుత [పథాన సమన్యగ ఉన్న వి, బి0 వ శ తాబ్దికి మునుపు జరిగిన (భూణవిజ్ఞాన పరిశోధన (భూణముల వివిధ అవస్థలను వర్తించి, వాటియందు కలుగు మార్పులను పరిణామమునకు ఉదావారణములుగ విశద పరచుటయే ముఖోోరైేశముగ ఉండెను, ఇప్పుడట్లుగాక, వివిధ అవస్థలలోో (భూణములందు కలుగు మార్పుల కార్య కారణములను భౌతిక, రాసాయనిక ధర్మముల పర ముగ శెలిసికొనుట ముఖోోధేశముగ ఉన్నది, అందుల ౩ [పయోగ ములు ఆవశ్యకములె నవి, ఇట్లు (భూణవిజ్ఞాన మును (పా యోగిక (భ్రూణవిజ్ఞానముగను, రాసాయనిక (భూణవిజ్ఞానముగను పరిణమించినది,. (భూణమునందలి వివిధ అవయవములు వివిధ అవస్థలో జేయు [కియలు పరిళోధింపబడినవి. ఇట్లు వికాసాత్మక శరీరశ్యాస్త్రము “డవలప్‌ మెంటల్‌ ఫిజియాలజీ * అను (భూణపిజ్ఞాన శాఖ ఏర్పడినది. |భూణవృద్ధియందలి ఆనువంశిక విషయములు పరిశోధింపబడుచున్న వి, ఇట్లు * డెవలప్‌ ఏ మెంటల్‌ జెనిటిక్స్‌” అను మరియొక విఛాగము కూడ (థూణవిజ్ఞానమునందు పాొడసూపినది, (్రూణవిజ్ఞానమునకును, క ణవిజ్ఞానమునకును అన్యోన్యముగ సంబంధములు విశషముగ కలవు,

ప్త సంజ్ఞా సం (గహణ

పురుష వీజము (స్త్రీ వీజమును [పవెశించుటవలన సంయు క వీజము ఏర్పడుచున్న ది. అవ్య కృముగ ఉండు

వీజమునుండి వివిధములైన శరీరకణములు ఎట్టు వర్పడ గలవు? సంయుక కృ స్ర్రీవీజమునుండి ఏర్పడు కణములన్ని టి

x ఇఉయన యువ ఇక్‌ వే సేట్స్‌లో కొలో పరిశోధనలు ; సాగించుచున్న భారతీయ జీన శా న్ర్రజ్ఞుడు,

ఇరువదవ శ తాబ్లిలో జీవశా(స్త్రము

యందును జీనులు ఒకే విధమున ఉండునుగణా! అయికే, వివిధ నిర్మాణ వ్యాపారములతో ఉండు వివిధ కణములు ఎట్లు ఉత్పన్నము కాగలవు? అంతేగాక, ఒకే కణము నందును, ఒకే విధము లెన కణములందును, వివిధ సమ యములందు వివిధములగు మార్పులు, పదార్థములు కని కించును. కణములలోని (కణగర్భములోని) [కోమొ సోములందుండు జీనులు అన్నియును ఒకే వీధమునగాని, ఒకే సమయమునగాని పనిషయవు. జీనుల వ్యాపారముల కాలము, స్థలము ఎట్లు నిర్హయింపబడుచున్న ది. మానవ |భూణమునందు ముక్కు. పర్పడుచున్నది గదా! అది ఎప్పుడు అంకురించి, ఎంతవరకు ఏ విధముగ ఎదుగగలదో జీనులు ఎట్టు నిర్లయింపగలవు, (థూ ణాభివృద్ధియందు జీనుల వ్యాపారముల నియామకములు ఏవిభముగ సాధింపబడు చున్నవి, కౌమార, యవ్వన, జరావస్థలు ఎట్లు గలుగు చున్నవి* గాయములు ఎట్లు మానుచున్నవి. ఇవన్నియు (థ్రూణవిజ్ఞాన రంగమున (పథాన సమస్యలు,

(భూణ విజ్ఞాన పరిశోధనలను [పా యోగిక ముగ జరుపు టకు కొత సాధనములు, విధానములు కల్పింపబడినవి : la [పథ మములో జరిగిన పరిశోధనలలో [(భూణముల పరి సరములందు మార్పులను కలుగ జెసి, అందువలన (భూణాభివృరద్ధి ఎట్లు మారునో పరిథీలింపబడెను ; 2, |భూణములందు కొన్ని భాగములను కోసివేయుట వలనను, (పశ్యేకపరుచుటవలనను కలుగు మార్పులు పరి ోధింపబడినవి ; లి, [భూణమునందు ఒక భాగమును రోసి మరియొక ఛాగముతో అంటుగట్టుట, వివిధ |భూణము లను అంటుగట్టుట మొదలగు |పయోగములు చేయబడి నవి; :&. (భూణములను, |భూణభాగములను, (భూణ కణాములను గాజు పా(తలలో కల్పర్‌ చేయుటకు సాధ్య మెనది; ర్‌ (భూ ణాభి వృద్దిని సినీమా ఫోటోలు తీయుటకు సాధ్య మెనది ; 6, (భూణములను జీవ రాసాయనిక (బయోకెమికల్‌ ) విధానములతో పరిళోధించి, యందు వివిధ అవస్థలలో ఏర్పడు వివిధ పదార్థములను గుర్తించుటకు సాధ్యమైనది. |[భూణవిజ్ఞాన పరిశోధనలకు వివిధ విజ్ఞాన ముల భావములు సాధనములుగ సహాయపడు చున్నవి. ఇప్పుడు ఇన్‌ ఫర్‌ మేషన్‌ తియరీ, సెబర్నిటిక్స్‌ ధర్మముల పరముల కూడ (భూణ విజ్ఞాన పరిళోధనలు తీవమగ జరుగుచున్న వి.

(భూ ణవిజ్ఞానమంతయు ఎడ తెగనీ సమస్యలతో కూడి ఉన్నదని చెప్పవచ్చును. ఇచ్చట వీటిలోని ముఖ్యమైన వాటిని సం[గహించి, (వ స్తుత శ శతాబ్దములో అవి ఎంతవరకు ఫిడదీయుటకు సాధ్య మైనవో సూచించెదము. 1, (పథమ

వాటి

28

ములో (స్త్రీవీజ మెట్లు ఏర్పడి, ఏ మార్చులశెంది, దానినుండి |భూణమేర్పడుటకు సంభావ్యనీయతను పొందుచున్నది ? అను విషయములు కొంతవరకు తెలియవచ్చినవి. (భూ ణాధి వృద్ది జరుగుటకు కావలసిన (పోటీన్‌ లను (ఎన్‌ .జెములను) కల్చించుటకు అవసరమగు మూల[దవ్యములు (స్త్రీ వీజము నందు సమకూరవలెను; 2. నిశ్చేష్టముగ ఉండు (స్త్రీ వీజములో అభివృధ్ధి సూచనలు ఎట్లు (పారంభమగు చున్నవి ? (స్త్రీ) కీజములోనికి పురుష ఫీజము [పవేశించిన కక, (స్త్రీ బీజ న్యూక్లి యస్‌ యును, పురుష వనీజ న్యూ కి యస్‌ యును ఐక్యమగుచున్న వి, (స్త్రీ బీజమునకును, పురుష కీజమునకు ఇట్లు జరుగు సంసర్గమును ఫలదీకరణ సంపర్ర ము (ఫెరి ల జేవన్‌ ) అందురు. ఫలదీకరణ సంపర్కము అయిన పిదప, (స్త్రీ నీజమునుదు అభివృద్ధి నూచనలు కనబడు చున్నవి. ఫలదికరణ సంపర్కములో జరుగు ఛౌతిక, రాసాయనిక మార్పులును, (స్త్రీ వీజములో కలుగు మార్చులును పరిశోధింపబడినవి. నీటిలో నివసించు జంతువులలో అనేక ములు (చేపలు, బలపపు పురుగులు మొదలగునవి) నీజములను నీటిలోనికి విసర్షించును. అట్లు జరిగినపుడు పురుషవీజము స్వజాతి (స్త్రీ వీజమునే చేరు నటుల ఆకర్షి ంకపబడవ లెను ; అది ఎట్లు సాధ్యమగుచున్నది ? అనేక పురువవీజములు స్రీ కీజమును సమీపించినను, వాటిలో ఒకటి మాతమే ఫలదీకరణ సంపర్క |కియలో పాల్గొనుచున్నది. మిగత పురుష వీజములు ఈ కియనుండి నివారింపబడుచున్న వి. ఈ విషయములు కొంతవరకు పరిళోధింపబడినవి; లి. | భూణమేర్పడుటలో ముందు- వెనుక కొనలు, కుడి ఎడమ [పక్కలు, వీపు, ఉదర భాగము ఏర్పడు చున్న వి, స్రీ సంయుక వీజములో ఏ భాగము ఎట్లు ఎదుగ వలెనో ఏ కారణములు నిర్ల యించుచున్నవి ? సంపర్కము జరిగిన పిదప, నంయు క వీజములలోని వివిధభాగములందు మెటాభొలిసము ఒకే విధముగ ఉండదు. వివిధ భాగముల మెటాబొలిసము రేటుల వ్యత్యాసములను అనుసరించి, వివిధ లకణములు వ్యక మగును, వివిధ భాగములందు రసాయన సంఘట్టన ములు వివిధములుగ ఉండును, |భూణమేర్పడుటలో ఇట్లు వివిధ ఛాగములందు రాసాయనిక వ్యతిరి కత్వము (కమోడిఫెశెన్షి యేషన్‌ ) కలుగుచున్నది; 4. దీనికి తరువాత సంయుక కీజము రెండు కణములుగను, పిమ్మట నాలుగు కణములుగను, తుదకు బహుకణములుగను చీలు చున్నది. ఈ కణవిభజనమునకు * భేదనము (క్షీ వేజ్‌ )* అనిపేరు. దీని మూలమున సంయుక్ష వీజములో ఉండు వివిధ రాసాయ నిక మూల/[దవ్యములు వివిధ కణములకు పంచి పెట్టబడు చున్నవి. ఇట్లు వివిధకణముల సమూవాములు వివిధ అవ

యవములకు అస్థిభారములు స్థాపించుటకు యుకృముగ ఉండును; ర్‌. భేదనము (కీ వేజ్‌) ముగియునప్ప టికి |భూణ ఆకారము కణములతో ఏర్పడిన గోళమువలె సొధారణ ముగ ఉండును. ఈ గోళము బోలుగ ఉండును, దీనిని ' భాస్టులా? అందురు, ఈ భ్లాస్తులాయందలి వ భాగము ఏమగుచున్నదో కనుగొనుటకు ఫోగ్డ్‌ కొత పరిశోధన మార్గములను కల్పించెను. నెల్ల్బూ అను రంగుతో సూతక్ళమైన చుక్కను శ్లాస్టులా మీద ఒక చోట పెట్టి, పిమ్మట అది (భూణము ఎదుగునపుడు ఏభాగములు చేరునో కనుగొనెను, ఇట్టు అనేక [పయోగములు చేసి, జాసులా వివిధ భాగముల సంభావ్యత ములను నిర్ణ యించ గలిగాను. సక శేరుక (వెన్నెముక గల) జంతువుల బాస్టులాలు ఈ విధముగ పరిళోధింపబడి, వాటి పట్టికలు కల్చింపబడినవి ; 6 తరువాత అవస్థలో కణముల సమూవాములు, శ్లాస్టులాలో ఉండు చోటులనుండి కొత్త స్థలములకు జరుగుచున్నవి. ఇందువలన కణ సమూవహాములకు పరస్పర సంబంధములు కొత విధమున ఏర్పడుచున్నవి. ఇదిగాక, కణసమూవా ములు (భూణత్వచములుగ పఏర్పడుచున్నవి, ఇదివరకే చెప్పినటుల సాధారణముగ మూడు (భూణత్వచ ములు ఉండును, (భూణత్వ చ ములు ఏర్పడు [థూణావస్లకు గాస్ట్రు)లా ' అని పెరు. ఈ అవస్థ (భూ ణాభివృర్ధియందు నిర్మాణ నిరాయక అవస్థ, ఉభయచరములందు ఈ అవస్థ కొత విధానములను విశేషముగ పరిశోధింపబడినవి. ఇందు స్పీమాన్‌ మార్గదర్శకుడు. పీకును, వీరి సహాకారులును (థూణవిజ్ఞానమునందు కొత అవధులను అందుకొనిరి, ఉభయచర ములలో గాస్ట్ర)లా ఏర్పడుటలో దాస్టులా యందు వ భాగమున (పూర్వ[ధువమున) ఉండిన కణ ములు |కిందికి జరిగి ఒక చేట భ్రాస్తులా లోనికి నెట్టుకొని పోవును, దీనివలన ఇచ్చట నొక రం|ధము ఏర్పడును, ఈ రం|ధమును ' భ్ఞాస్టోఫోరు 2 అనగ భ్రాస్తులా నోరు”. అని అందురు. దిని పె పెదవియందుండు కణములకు కొన్ని విఇష లతణములు గలవు, ఇవి బ్ఞాస్తులా లోనికి జరిగి, వెన ఉండు ఉపరిచర్మమునకు [కింద చేరి, దానినుండి నాడీ మండల అంకురములు ఏర్పడుటకు |పెరణను కలుగ జేయుచున్న ది. శాసులా పై పెదవిని ద్రోపి ఉపరిచర్శము నకు అంటుగట్టినను అచ్చట నాడీమండల అంకురములు ఎదుగును. ఉదర భాగము మీది ఉపరిచర్మమునుండి కూడ మెదడు ఏర్పడునటుల చేయవచ్చును. సకశేరుక జంతువుల |భూణములందు కన్ను పర్పడునపుడు మెదడునందలి మధ్యభాగమునుండి ఒక కాడ బయలుదేరి (పక్క నుండు చర్మము ఎన వునకు మొలచును. ఈ కాడ

ఇరువదవ శ తాబిలో జీవశా(స్త్రము

ఉపరి చర్మమును శాకినపుడు దానినుండి కంటి కటకము ఏర్పడునటుల (పేరణ కలుగును. ఇట్లు |భూణమునందు వివిధములగు ఆర్ల్గ నె జరులు ఏర్పడి, యుక్క కణ సమూవా ములనుండ వివిధ అవయవములు అంకురించునటుల (వేరణను కలుగ జేయును. ఆర్ల నె జరుల పరిశోధనల ౩ స్పీమాన్‌ కు నోబెల్‌ బహుమతి (1౪కిక) ఒసగబడెను, వివిధ జంతుజాతుల [భూణములందు ఆర్ల నె జరులు కనుగొన బడినవి. ఆర్ష నె జరు లకణములతో ఉండు భాగములను కోసి చంపినపుడు కూడ ఆ లక్షణములు ఉండును ; లతణ ములు నళించవు, కొన్ని రంగు పచదార్హ ములు, [దవ్యములు ఆర్లనెజరులవ లె అవయవ నిర్మాణముల (బెరణను కలుగ చేయగలవు. స్పీమాన్‌ ఆర నెజరులను కనుగొనిన పిదప దాదాపుగ నలుబది సంవత్సరములు గడిచినవి. అయినను ఆర్గ్షనెజరుల యథార్థ స్వభావము ఇప్పటికిని (1971) తెలియలేదు.

ఏవిధ అవయవముల అంకుర ములు ఏర్పడిన పిదప, అవి యు క పరిమాణమునకు ఎదుగును, (థూ ణాభివృద్ధి అంత్యద శలలో - వివిధావయవములకును, వాటి వ్యాపార ములకును = అన్యోన్యత నాడీమండల మూలమున నేగాక హార్మోన్‌ ల మూలమున కూడ సాధింపబడుచున్న ది, హార్మోన్‌ లు ఎదుగును కూడ నిర్హ యించుచున్న వి. పీతా కోక ౨లుక మొదలగు షట్నాద జంతువులందును, కప్పలు మొదలగు ఉభయచరములందును జీవిత చరి|తలలో రూపూంతరములు సంభవించుచున్న వి. కంబళి పురుగు రెక్క. లతో ఉండు ఆకుపురుగు అగుచున్నది. తలకప్ప తోక లేని కప్ప అగుచున్నది, వోర్మోన్‌లు యుక, సనుయమున ఏర్పడి, ఈ మార్పులు కలుగుజేయుచున్నవి. అశ్టే ౧కా వగమున శరీరమునందు కలుగు మార్చు వోర్య్మోన్‌ల వలన కలుగుచున్నవి.

ఇట్లు భూణాభివృద్ధియందు - బీనులు [పోటీన్‌ (ఎన్‌ జెము) లను నిర్శించును _ ఆర్గనై జరులు అవయవ అంకుర ములను యు కృ న్థలములందు [పేరేపించును, వోర్మో న్‌లు వివిధ భాగముల అన్యోన్యత కును, ఎదుగులుకును తోడ్పడును. థ్రూణాభివృద్దియందలి ముఖాాంక ము రూన కల్పన ; [భూణములో అవయవములు పఏర్చడినను అవి యన్నియు [పాణియొక్క రూపమేర్పడుటకు యు క విధ మున అమరి ఉండును.

రూప పరిమాణముల నియమితి ఎట్లు సాధ్యమగుచున్న ది? ర్తిది వెద్ద సమన, గాయము మానునపుడును, కొన్ని జంతువులందు విరిగిపోయిన అంగముల పునరుత్సతి జరుగు

నపుడును రూప పరిమాణ నియతి స్పష్టముగా కాన

29

ఇరువదవ శ తాబిలో జీవశా(స్త్రము

వచ్చును. ఎదుగుట, ముసలితనము ఇవన్నియు కూడ (భూ ణవిజ్ఞాన సమస్య లే,

ఒక నీజ కణమునుండి నిర్మాణ వ్యాపార వె విధ్య ముతో కణ సముచాయములు అనేకములు ఉత్పన్న మగు చున్నవి. ఇది [పథాన సమస్య అని చెప్పితిమి, కరణాములు అన్ని టియందును న్యూ క్రి యస్‌ ల (కణగర్భముల) సంభఛావ నీయత ఒకే విధముగ ఉండునని అనగ కణములు అన్ని టి యందు జీనులు ఒక విధమున ఉండునని - నిరూపించు

(పయోగములు కొన్ని అతి నెపుణ్యముతో చేయబడినవి,

సంయుకృ వీజమునుండి (కప్పుయొక్క సంయుక వీజము నుండి) న్యూక్సియస్‌ను తీసివేసి, దాని బదులు తలకప్ప పేగులనందలి కణము ఒక చానినుండి న్యూక్లి యస్‌ను తీసి సంయు క కీజములో నాటినపుడు సంయు క' వీజము యశథా(పకారము అభివృద్ది జెంది, తల కప్ప కాగలదు, మరి యొక [పయోాగమునందు కారటుగడ్డలో ఒక కణము నుండి పూర్ణ ముగ మొక్క ఎదుగునటుల చేయుట కష్ట సాధ్య మైనది. ఈ (పయోగములో చుంకాయ (కొబ్బరి) పాలు కల్సర్‌ మీడియమ్‌గ ఉపయోగించిరి.

ఇటువంటి (పయోగముల వలన జీనులు వె విధ్యముగ పనిచేయుననియు, వివిధ కణములందలి వివిధ పరిసర ములను అనుసరించి వివిధ సమయములందు జీనులలో కొన్ని సకర్శకముగను, తక్కినవి నిశ్చష్టముగను ఉండునని శెలిసి నది. ఇట్లు నవీన |భూణవిజ్ఞానము కొత్త పుంతలు తొక్కినది.

శరీర వ్యాపార విజానము డో

ఇరువదవ శశాబ్రికి మునుపు శరీరములోని అవయవ ముల వ్యార ములు వాటి నిర్మాణములనుండి ఊ పొంపబడు చుండెను. క్లాడ్‌ బెర్నార్డ్‌ వంటి విజ్ఞానుల [పయోగముల మూలమున శరీర వ్యాపారములను పరిళోధించు విధాన ములు తెలియవచ్చెను, 20 వ శ తాబ్బమున భౌతికశాస్త్రము, రాసాయనిక శ్యాస్త్రము, జీవ రాసాయనిక శాస్త్రము, గణితశా(స్త్రము మొదలగు వాటిలోని విధానములు కిజియాలజీ పరిశోధనలకు తోడ్చడినవి, రెడియో ఐసో టోపులు, ఎలక్ట్రానిక్‌ విధానములు మొదలగు వాటితో [పయోగములు కణాజాలములను, అవయవములను పరచి, సజ్రీవస్థితిలో ఉంచుటకు (కల్చర్‌ చేయుటకు) సదుపాయములు, ఇతర కొత్త శుక్నికులు ఫిజియాలజీ అభ్రిద్ధికి తోడ్పడినవి.

ఇతర జీవశాస్త్ర శాఖలందువ లె ఫిజియాలబీయందు కొత్త దృక్పథము ఈ శతాబ్ది యందు కలిగినది. (పాలి యందలి 'వ్యాపారముల నోోన్యత, |పాణి ఏకత,

(పత్యేక

డె నామిక్‌ స్థితి (గతిక సామ్యము) ఎడతెగని మార్పులు కలిగియు సమతోలనతో ఉండుట = ఇవి నఫీన శ రీరవ్యాపార విజ్ఞానమునందలి కొన్ని ముఖ్య భావములు. ఒక (వాణి కాకియంచజేగాక, వివిధ జాతి |పాణులందు కూడ శరీర వ్యాపారములు వరిశోధింపబడినవి. ఇట్లు కం సెరిటివ్‌ ఫిజియాలజీ ఒక విజ్ఞాన శాఖ గ రూపుగొనినది. |పాణుల

వ్యాపారములు అన్ని టియందును కొత అంశములు కనుగొనబడినవి,

పాపిలాఫ్‌ (1849 1936): 20 వ శ తాబ్దియందలి ఫిజియాలజీయందు పావ్‌ లాఫ్‌ [పథాన మార్గదర్శి,

శరిరవ్యాపారముల అన్యోన్యత (వరస్పర సంబంధములు) తెలిసికొనుటకు కొత్త [పయోగ బధథానములను ఇతడు కల్పించెను; ముఖ్యముగ క్భతక (పతీస్పంద చర్యలను (కండిషన్స్‌ రిఖెక్స్‌) నిరూపించెను. కుక్క ఆవోరమును చూడగనే దాని నోరు ఊరును. అడే సమయమున ఒక గంట వాయించి, ఇట్లు కొన్ని దెనములు జకుపుచు వచ్చిన పిమ్మట ఆహారము జూడక యే శబ్దము వినిన మాతమున నోరూరును, [పథమములో నోరూరుట, ఆహారమును చూచుట వలన ( క ఆహారము వాసనవలన గాని) కలుగు (పతీకార చర్య, ఇప్పుడు గంట వినగనే నోరూరుచున్న ది. ఇది కండిషన్స్‌ రి ఫెక్‌ సనకు మరియొక ఉదడావహారణము. పాలను జూచి పరుగాతిపోయిన శెగనాలిరాముని కథలోని పిల్లి కూడ కృతక |పతిస్పందమునకు ఉచావహారణము | చూ. స. 10.- వు. 65, 805, 495 |. పావ్‌ లాఫ్‌ [పసయోగముల వలన ఒక విషయము తెలియవచ్చినది. ఆహారము జీర్లమగు టలో జీర్ణరసములవలన కలుగు రాసాయనిక మార్పులే గాక, ఇతర వ్యాపారములు గూడ అనోో్టన్యముగనుండి ఆహార జీర్లముతో సంబంధము కలిగియుండును, నోరు, వాస నేం ద్రియములు, కండ్లు, ఉదరము ఏటి అన్ని టియందుండి వచ్చు వపేరణల సమ|గమునకు [పతీ కారము శరీరమునందు కలుగుచున్నది, ఇట్లు కలుగుటకు కేంద నాడీమండలమును, సింపతిటీక్‌ నాడమండలమును తోడ్చడుచున్నవి. 19 వ శ తాబ్బమునందు క్లాడ్‌ బెర్నార్డ్‌ వలె, 20 వ శ శాబ్బ్దము నందు పావ్‌ లాఫ్‌ ఫిజియాలజీలో ఒక మార్గదర్శి.

చలన విధానములు : వివిధ జంతుజాతుల చలన విధాన ములు 20వ శశాబ్దమునందు పరిశోధింపబడి, యందలి భౌతిక, రాసాయనిక ధర్మములు విశదిీక రింపబడి నవి. సూక్ళుమైన వెండుకలవలె ఉండు సిలియములు సాధించు చలనము బోధపడినది. కండరముల నిర్మాణ వ్యాపారములు బహువిధములను అ నేక మంది విజ్ఞానుల చేతను పరిళోధింపబడినవి. కండరముల సూత్మనిర్మాణము,

వాని

30

అతీసూత్మనిర్మాణము, జీవరాసాయనిక స్వభావము, కండరము సంకుచితము అగుటలో సంభవించు భౌతిక,

రాసాయనిక మార్పులు మొదలగునవి పరిళోధింపబడినవి, కండరము ఒక అద్భుత మైన యం|తము (మెషీన్‌ ), యంత ములు అన్ని టియందు రెండు అంశ ములు గలవు: |l. యం|త నిర్యాణము; 2, శ కి నిచ్చు |కియ (సాధనము). కండరముల యందు రాసాయనిక శకి క్రి యాంతిక విధాన (మెకానికల్‌ ) శకి గ మార్చబడుచున్నది. కంకాళ కండరముల పరిళోధన విశేషముగ జరిగినది. కండరము పోచలతో ఏర్పడి ఉండును, ఈ పోచలందు ౩ ఖు |విలులు అనబడు అతి సూత్ముము లె న పోచలు కలవు, ఇని ఎలన్టా”న్‌ సూక్ముదర్భనితో పరిశో ధింపబడినవి. వీటియందు మె యోసీన్‌, ఆక్టి న్‌ అను రెండు విధములగు [పోటీన్‌ లు కలము, మెయోసీన్‌ అణువులు కడ్డి ఆకారమునను, ఎన్‌ జము లక్షణములను కలిగి సంయును. ఆక్టిన్‌ అణువులు ఒకచానితో చేర (పాలిమ రెస్‌) గలవు, పొడ వెన చారములవలె ఉండును, గొలూూ్యషన్‌ లో ఉన్న ప్పుడు ఆక్టి స్‌ = మెయోసీన్‌ రెండును ఒకటిగ చేరి ఆక్టో మై యోసీన్‌ గ అగుచున్నది. కండరపు ఫైబిల్‌ వజ రముగటకు కావలసిన శక్తి “ఏటి. నుండి వచ్చుచున్నది, ఆక్టోమై యోసీన్‌ స్‌ గ్ల ఒక ఎన్‌ జెముగ - sane

కండరముల పరిశోధన ఈ శతాబ్రి (పథమ దళకము నందే |పారంభ మైనది. 1907 లో ఫైచర్‌, హాఫ్‌ కిన్స్‌ చేసిన పరిశోధనలతో కండర వ్యాపార పరిశోధన |పారంభ మయ్యెను. కండరమును శరీరమునుండి [పత్యేకపర చి, ఆక్సిజను బొత్తుగ లేకున్నను అది సంకుచింపకలదనియు, సంకుచితము ఫలితముగ లాక్టి క ఆసిడ్‌ ఏర్పడి కండరము అలసిపోవుచున్న దనియు తెలియ జేసిరి. 1914 లో పార్నాస్‌, వాగ్నర్‌ చేసిన [పయోగములవలన కండరము లందలి గె కోజన్‌ నుండి లాక్టిక్‌ ఆసిడ్‌ ఏర్పడుచున్నదని తెలి పెను. 1920 లో ఈ విషయమును గూర్చి మేయర్‌ హాప్‌ అెసీన (పయోగములు రూఢిపర చినవి, ఏ ఏ.వి. హిల్‌ , ఆయన సహాచరులు కండర సంకోచమున కలుగు ఉప్లమును గురించి పరిశోధనలు చేసిరి. అటుషప్మిమట pr కెమిస్ట్రీ) వృద్ధిచెందుటవలన (క్రొత్త విషయములు కలియ వచ్చెను. ఎగ్గిల్‌ టన్‌. ఫిస్కే, సుబ్బారావు వీరు కండర ములో ఫాస్పోకి యేటిన్‌ ఉనికిని నిరూపించిరి. కండరమును ఉ|దేకపర చినపుడు |క్రియేటిన్‌ ఫాఫ్ఫెట్‌ విరిగిపోవుచున్న దనియు, ఆక్సిజన్‌ ఉండిన ఎడల మరల శీ/ఘముగ ఏర్పడు చున్న దనియు, సెంట్‌ జూ CEN జ, 1698) వరిశోశకలు కండర

అనుకు

అనగ

——_ — — — ————— —_ ————— r=.

* Albert Szent Gyorgyi.

dl

ఇరువదవ శ తాబ్లీలో జీవశా(స్త్రము

ముల సంకుచితమును గురించి విశదపరచినవి, జూర్తీ కి 1997 లో నోబెల్‌ బహుమతి లభించెను,

ఉచ్చా ౪న నిశ్యాసములు (కెస్పిరేవన్‌ ): ఊపిరి వివ యచమె అనేక పరిశోధనలు చేయబడినవి. గనులందును, ఉన్నత పర్వతశళిఖరములందును, రోదసీ (పయాణ ములను నలుపునపుడును, సము[దము అడుగునను ఉండు పరిస్థితులను కనుగొనుట ఆవశ్యక మెనది. గనులలోను, సబ్‌'మె 3 న్‌లలోను ఉండు పరిస్థితులను (గహించుటకు జే. వేస్‌, . హాల్లేన్‌, ఆయన కుమారుడు శె. బి. ఎస్‌, హాల్తేన్‌ 143 గంటల సెపు ఒక చిన్న ఉక్కు గదిలో కూర్చొని తమ మీద తామే (పయోగ ములు కాసికౌన్రీరి, (పతికూల పరిస్థితులను మానవుడు ఎంత వరకు సహింపగలడో ఈ ([పయోగ ఫలితములవలన కొంత తెలియవచ్చను.

ఉచ్చా స నిశ్యాసములందు మూడు అంశములు గలవు ; bh ఆక్సిజన్‌ తో ఉండు గాలి శకాని, నీటిలో కరగి ఉండు (అనేక జల ఛరములలో) శ్వా సెం|దియములు, అచ్చటినుండి కారన్‌ డై ఆకెడుతోనుండు గాలి శాని (లేదా నీరు) వెలుపలికి వచ్చుట = దీనిని గాలి సంచారము ' (వెంటిలేషన్‌ మె కానిజమ్‌) అనవచ్చును ; FM శ్వా సెందియ ములనుండి కణజాలములకు (పాణవాయువు గొనిపోబడు బిధానము; లి. కణసంహాతు (టిన్యూ) లలో ఆక్సిజన్‌ ఉపయోగింపబకు విధానము. ఈ మూడు అంశములను గురించి అనేక పరిళోధనలు [ప నుత శ శతాబ్దములో జరిగినవి, ఆక్సిజన్‌ ((పాణవా యువు) ను గొనిపోవుటకు సహాయపడు ర కములోని శెస్పిరేటరీ పిగ్మెంటులు పరిశోధింపబడినవి, కణసంహాతులనుండి ౦౦ శ్వా సెం దియములకు గొనిపోబడు విధానము, ర కృమునకు గల బఫ్‌ రింగు సామర్గ గత - అనగ రకము యొక్క ఆమన్లుత, జారత విశషముగ మార కుండుట - కణములలో ఆక్సిజన్‌ వినియోగములో సెటో [కోముల పాత్ర వంటివి పరిశోధింపబడినవి,

ఉచ్చ్వాస నిణ్వాసమును గురించిన అభిపాయములు (పస్తుత శ తాబ్లిలో మారిపోయినవి. జీర్ణ మైన ఆహార ములో ఉండు శకి విడదీయబకి “ఏ టిపి*” అణువులలో ఎత్తి వెట్రబడుచున్నది. శః [కియ కణములలో జరుగును. కణములలో ఇట్లు శక్తిని |గహించుటకు గూకోస్‌ ముఖ్యమైన పదార్థము, ఎన్‌ (జె ముల సహాయముతో గ్లూకోస్‌ కొంచెము కొంచెముగ విరిగి, చానిలోని హై|డోజన్‌ అణువులు కొన్ని వేరుబడు చున్న వి. శ్ర క్రి కొంత వీడి *ఏటిపి” అణువుల నిర్మాణములకు ఉపయోగ బడుచున్నది. కణములో గూకోన్‌ ఉప యోగపడుటలో ముఖ్య |కియ హై|డోజన్‌ అణువులను వేరు శేయుట,

ఇ్రరువదవ శ తాబ్రీలో జ్రీవశళా(న్త్రము

ఓక పదార్థము ఆక్సిజన్‌ తో చేరినపుకే ఆక్సీక రణము జరుగుచున్నదని ముందు అభి|పాయము ఉండెను. వేరు విధముల కూడ ఆక్సీకరణము జరుగగలదని ఇప్పుడు తెలియవచ్చినది, ఒక పదార్గమునుండి హైడ్రోజన్‌ వేరు పడినపుడు ఒక పదార్థమునుండి మరియొక పదార్థమునకు ఎలక్ట్రాన్‌ మార్పబడినపుడు కూడ ఆక్సీక రణము జరుగు చున్న దని చెప్పుదుము, కణములలో జరుగు ఆక్సీక రణము ఈ రెండు విధముల ద్యారా జరుగును.

మటాబౌలినము : వివిధ [పాణులలో జరుగు శకి రూపాంతరీక రణములు, కార్బొహా[డేట్‌ లు, (కొవ్వు పదార్థ ములు ( లె పిడ్‌ లు), [పోటీన్‌లు విరిగి మరల

నిర్మితమగు విధానములు, ఇట్లు జరుగుటలో ఏర్పడు నిరుపయోగ (శరీరమునకు అనవసరమగు) పదార్థము మొదలగువాటిని గురించి విశెషముగా పరికళోధనలు జరిగి నవి. సూత్మజీవులతో పరిశోధనలు ఇందుకు ముఖ్యముగ తోడ్చడినవి. మెటాబొొలిసము పరిళోధనవలన ఒక ముఖ్య భావము శెలియవచ్చినది. [పాణి శరేరములోని పతి అణువు మారిపోవుచున్న ది. అణువులు విరిగి gra అణువులు పఏర్పడుచున్న వి, అణువులకు స్థిరత్వము లేదు. వివిధ జంతువులలో ఆవోర [గవాణమున ౩ ఉండు సదుపాయములును, ఆవహోరములను జీర్లించుటకు ఉండు ఎన్‌ -జె ములును పరిశోధింపబడినవి.

మూ|[తపిండము (కిడ్ని) లలో మూ(తము (సవించు విధానము, | పాణులందు నీరు, లవణముల తుల్యత, అయన్‌ నియంత్రణ ఆస్మోనియం[తణ మొదలగు వ్యాపారములను wag అనేక పరిశోధనలు చేయబడినవి, హోమాయోా సే

5; |పాణవ్యాపారముల గతిక సామ్యము మొదలగునవి

aan తెలియడేయబడినవి. గతిక సామ్యము న్వయం నియామకముగా సాధింపబడుచున్నది. దీనిని శరీరము యొక జ్ఞానము అని వాల్టర్‌ కానన్‌ చెప్పెను, హార్మోనుల, 'వెటమిన్‌ ల ఉనికి ఇరువదవ శ తాబ్బములోనే కనుగొనబడి, పరిశోధింపబడినవి. వీటినిగురించి (పత్యేక ముగ మరి యొక చోట చెప్పబడును. పచ్చని మొక్కలలలో జరుగు కిరణా జన్యసంయోగ |కియ (ఫోటో సింతసిస్‌) లో జరుగు మార్పులు విళదీకరింపబడినవి, ఎఫెక్షార్‌ అవయవములను గురించియు, జ్ఞానెం దియములను సంవుంు. జ్ఞూనవార్త్య లకు [పతీ కారముగ పనిచేయు జాకీజా కలు మెదడు వీటిని గురించియు చేయబడిన పరిశోధనలు కొ త విషయము లను, భావములను అనేకములను తెలియ చేసినవి. క్షా నేం [దియములు వివిధ శక్తి రూపములను తుదకు ఎల కి ఇకల్‌ ఇంపల్ఫొలుగ మార్చి, నాడులద్వారా పంపుచున్న వి.

నాడీకణములు - పనిచేయు విధానము: నాడీవారల స్వభావము, నాడుల కొనలందు ఒక నాడీకణమునుండి మరియొక నాడీకణమునకు వార చేరు విధము, మెదడు నందు సంభవించు విద్యుత్తు మార్పులు మొదలగు విషయ ములు ఈ శశతాబ్దమున కనుగొనబడినవి.

నాడులలో నాడీవార లు పోవు విధమును, వారలను సమాకల్పన చేయు విధమును మెరింగ్‌ టన్‌, ఎ డియన్‌ తెలియ షిసిరి. వీరికి 1932 లో నోజెల్‌ బహుమానము ఒసగబడెను, నాడీతంతువులలో నాడీగమన వేగము, బలము, కాలము మొదలగునవి ఆసిలోస్కోోపుతో పరి శోధించుటకు సాధ్యమైనది. ఈ విషయమె చేయబడిన పరిశోధనలకు 1944 లో నోజెల్‌ బహుమానము ఎర్హాంగర్‌ , గాస్సర్‌ అను ఇద్దరికి నొసగబడెను, నాడుల కొనలందు ఆసిటిత్‌ కోలీన్‌ అను రాసాయనిక [దవ్యము వర్పడునని తెలియ జేసినందులకు హౌ|నీ డేల్‌ , ఓటో లెవీ అనుబారలకు 1930లో నోజెల్‌ బహుమాన మొసగబడిను. నాడీకణములో వార్త వారంభ మె, నాడ ద్యారా [పయాణ మగు రీతిని మతాబు రంగులు విధమునకు బోల్చ్పవచ్చును. నాడీకణములు రగుల_నునపుడు కలుగు రాసాయనికపు మార్పులు - నాడికణము లోవల ఉండు పొటాసియమ్‌ అయన్‌ ల సాం|దతయందును, వెలుపలనుండు సోడియమ్‌ అయనుల సాం[దతయందును కనబడును. నాడికణత్యచ మునకు లోపలను, వెలుపలను అయనుల సాం[దత భేదించి ఉండుటవలన ఏద్యుచ్చక @ (ఎల క్రి "క ల్‌ పొణుంషియల్‌ ) భేదము కలుగుచున్నది. నాడీకణము రగులొ_నునవుడు ఇట్లి |కియ జరుగుచున్నది, కణము రగులుకొన్న పిమ్మట నాడీవార నాడీతంతువులలో ఒకచోటు వెంబడి మరి ఒకటి రగులుకొనుచు [పయాణమగుచున్న ది. ఈ విష యము పరిశోధనల ౩ నోజెల్‌ బహుమాన స్వీకారము 1968 లో హోడ్ట్‌ కిన్‌, వోక్సీ, ఎక్టీస్‌ అనువారికి సంభవించి నది. మెదడులోని విద్యుత్తు మార్పులు ెర్లర్‌ కనుగాచెను, వీటి విషయ మె పరిశోధనలు జరుగుచున్న వి. జె. జడ్‌. యంగ్‌ ఆక్టోపస్‌ మెదడు, ఆక్టోపస్‌ చర్యలు పరిళోధించెను. బోలు విచి(త మైన . ఎలక్ట్రానిక్‌ బొమ్మను కల్ప్చించెను. ఇదియొక ఆటోమోటాన్‌. దీనికి మపి న్చెక్యులాటిక్స ' అని పెరు, ఇది [పాణముతో ఉండు జంతువువలె నడవగలదు; ఆటంకముల నుండి తొలగిపోగలదు ; వివిధము లెన చర్యలను సాధింప గలదు.

పాపులేషన్‌ విజ్ఞానము (పాణులు ఒంటరిగ ఉండవు; సంఖ్యలుగ, నసనమూవాము

లుగ (పకృతిలో నివసించుచుండును. గొ[శెలదాటు,

౮2

పశువుల మందలు; చెట్టపొదలు కవి పరిచయముగి ఉండు ఉదావారణలు, (పక్ళతిలో జీవించు సమూహవా ములను పాపులేషన్‌ లు అందుము, పాపులేషన్‌ ఒక అధి(పాణి (సూపర్‌ ఆశర్లానిజము) గ ఛావించ వచ్చును. పాపులేషన్‌ పుట్టుకు, ఎదుగును, చని పోవును, శరీరనిర్యాణము, వ్యాపారముల వలె పాప్యు లేషన్‌ కు పరిమాణము, నిర్మాణములు, a ahaa కలవు, పాసు లేషన్‌ లోని వ్య కుల వయస్సు - (స్రీ = పురుష వ్యక్తుల సంఖ్యలు = = వీటిని అనుసరించి పాపులేషన్‌ యొక నిర్మాణము ఉండును,జనన సంఖ్యమానము,మృతించుసంఖ్య్థ మానము, సంతానవృద్ది సంభావ్యము ఇప పాపులేషన్‌ యొక్క వ్యాపారములు. పాపులేషన్‌ లు పరిసరములకు అనుగుణములుగ ఉండును. వివిధ పరిస్థితులలో నివసించు పాపులేషన్‌ లు ఒకే జాతికి చేరిన వెనను వివిధ లక్షణ ములను చూపును. అవి ఎదుగు రీతి, సంతానవృద్ధిని పొందు కాలము వివిధ పాపులేషన్‌ లకు వివిధములుగ ఉండవచ్చును. మానవజాతియందు వివిధ [పదేశ ములలో నివసించు పాపులేషన్‌ లు వివిధ లకణములను చూపును,

(పకతియందుండు |[పాణులు పాపులేషన్‌ సంఖ్య నియతిని సాధింప గలవు. అతి విఇష నృద్ధి, అతి స్వల్ప

వృద్ది లేకుండ సంఖ్యలు నియతిని సాధించుచుండును. దీనిని స్వయంనియతి అనవచ్చును, పాపులేషన్‌ ల పరి

శోధనలు (పక్భతియందును, పరిశోధ నాలయములందును [పయోగముల మూలమున చేయబడుచున్న వి. [పాణము వ్యకృ క మగుటకు క ణనిర్మాణము ఎ ఎట్లు ఏ కాంక నిర్మాణ మో, అ పరిణామము FM పాపులేషన్‌ ఏ కాంక నిర్మాణము. పరిణామము వ్య క్షు కులందు కాదు పాపు్యు లేషన్‌ లలో నే జరుగగలదు, నవీన జీవశా(స్త్రమునందు పాప్యులేషన్‌ విజ్ఞాన పరిశోధనలు అతి ముఖ్యము .లెనవిగ గణింపబడుచున్నవి. పాపులేషన్‌ పరిశోధనలు జరుపుటకు గణితశాస్త్ర విధానములు, భావములు మిగుల ఆవశ్యకము, మానవజాతి సంఖ్యల సమస్యలు భోధపడుటకు జంతుసంఖ్య (పావ్యులెషన్‌ ) ల పరికోధనలు తోడ్పడును ; ం అవసరమని కూడ చెప్పవచ్చును. పాపులేషన్‌ లకును, సరిణామమునకును గల సంబంధములు ముందు తెలియును.

ఎదుగుట (పా? ణులు అన్ని టియందును జీవపదార్థము వృద్ధిచెంది, శరీర వృద్ధి కలుగుచున్నది, వివిధ (పొణులు వివిధ ములుగ ఎదుగును. అందువలన రూప పరిమాణములు వివిధములుగ సంభవించును. రూప పరిమాణములు జాతి

XxI1—5 33

త్రరువదవ శ కాలిలో జీవశాన్రము అకణములు. అనగ - [వతి పాణియు స్వజాతి రూపమును దాల్చును; సజాతి పరిమితికే ఎదుగును. ఇదిగాక, (పొణుల శరీరములందు వివిధ భాగములు వివిధ అవస్థ లందు వివిధ ములుగ ఎదుగును; వృద్ధిగతి ఒకే విధముగ ఉండదు. ఎదుగు విధము ఆనువంశికముగ వచ్చు జీనులచే నిర్ణయింవ బడుచున్నది. అయినను శరీరములోని హార్మోన్‌లు ఆవో రము, పోవణ, పరిసరముల భౌెరిక, రఇాసాయనిక లఠణ ములను, వృద్దిగతిని, విధానమును మార్చ గలవు,

[ప సుత శ తాబిలో [పాణుల ఎదుగు (|గోత్‌ )పలు తెరగుల పరిశోధింపబడినది. వర్గనవిధానముననే గాక, |పయోగముల తోను, గణితశా(స్త్ర ధర్మములు, భావములతోను [పొణుల ఎదుగుట = పొదుపులు పరిళోధింపబడినవి. [పాణుల శరీరము లను, వివిధ భాగములను వివిధ అవస్థల యందు కొౌలిచియు, భారమును(బరువును)క నుగొనియు తారతమ్య వృద్ధిని గణిత్ర శాస్త్ర ధర్మముల పరములుగ నిర్భయింపవచ్చును. డార్బీ తామ్‌సన్‌ , జూలియన్‌ వా కీ, మేడవర్‌ మొదలగు వారు |పాణుల వృద్దిధర్శ్మముల పరిశోధనలలో ముఖ్యమార్గ దర్శ కులు. పెంపుడు మొక్కుల, జంతువుల యొక్క_యు, మానవ జాతియందు, చేపలందును వృద్దిని నిర్ణయించు ధర్మముల పరి శోధనలు విశేషయు క ములని తెలియవచ్చినది. ఇదివరకే వృద్ధినియమితి నప్వీనజీవశా(స్త్ర సమస్యలలో ముఖ్య మెనది,

(పాణుల చ ర్యలు

[పాణులు అన్నియును పలు విధములగు చర్యలను సాధించుచున్నవి. తీగాలతో ఉండు మొక్కలు ఆధార ములను పట్టుకొని వె వె కి ఎక్కును, అతిపత్తి మొక్కును మనము ఈాకినే దాని ఆకులు ముడుచుకొనును, జంతు వుల చర్యలు విశష లకణములు కలిగి ఉన్నవి, సాలీడు, చీమ, ేనెటీగ, చెదపురుగు, కందిరీగ వీటి అద్భుతముగ ఉండును. చేపలలో కొన్ని రకములు తమ (గుడ్డను, పిల్ల లను కాపాడును; పఠ్ని, కుక్క, ఏనుగు, గు[రము, కోతి, డాల్ఫిన్‌ మొదలగువాటి చర్యలు పలు తెర గులుగను, విచితములుగను ఉన్నవి. జంతువులు అన్ని టియందును వివిధ చరాలు సాధించు లకణ ములు కొంచెముగనో, అధికముగనో కనబడుచున్న వి. జంతువులకు మనస్స్ఫుగలచదా ? కోరికలు, ఉధేశములు, రాగ ద్వేషములు, ట్రావక క్ల కి గలవా ? పంచతం|తము వంటి కథలలో జంతువులకు వివిధ గుణములు ఆరోపించబడి ఉన్నవి. ఇవి యథార్థమా ! నప్‌న జీవశ్యాన్త్రమునందు జంతు చర్యలను గురించి అనేక పరిశోధనలు చేయబడినవి |చూ, సం 10. వు. 886; 888 ; 889 |. బి0 వ శ తాబ్ద్బ్దమునకు

చర్యలు

ఇ్రరువదవ శ తాబ్దిలో జీవశా(స్త్రము పూర్వము జంతువుల చర్యలను కొంత |కమముగ పరిశి లించిన నె జ్లానికులలో ఫాబర్‌ (పథధానుడు, ఈతడు పురుగుల సాంఘిక చర్యలను పరికీలించెను. మానవుడును, జంతువులును భావములను (సంతోషము, కోపము, విసుగు, సంత్ఫ ప్తి మొదలగు వానిని) ముఖమునందు తెలియజేయు విధములను గురించి ఒక పుసకముళను డార్విన్‌ 19వ శ తాబ్బములో [వాసెను, ఇట్లు జంతువుల చర్యల పరిశోధన లకు కూడ డార్విన్‌ ఒక మార్గదర్శి. జంతువుల చర్యలను [పయోగపూరముగ పరిశోధించిన [పథమ వెజ్బానికుడు లాయిడ్‌ మార్గన్‌ (1852. 1986). వాట్‌ సన్‌ (యు నె బడ్‌ సెట్స్‌) జంతువుల చర్యలన్ని యును ఉ|దేక ములకు [పతీ కార చర్యలే అనియు, మనస్సు అనునది లేదనియు భావించెను. కాయిలర్‌ (జ, 1887) (జర్మనీ) గెస్టాల్ట్‌ సిద్ధాంతమును (పతిపాదించెను [చూ. సం, 10.పు, 292], ఈ సిద్ధాంతము (వకారము జంతువుల చర్యలు పరిసరము లందలి మార్పుల సమగమునకే (పతీ కారము చూపుచున్న దనియు, (పత్యేక ఉ[దేకములను (ఒకొక్క. దానిని) పరిళోధించుట యు క విధానగను గాదనియు తలచెను.

అధ్యయనమును సాధించుటకు జ్ఞాపకము ఆవశ్యకము [చూ.సం.10 - అధ్యయన నియములు పు, 146; అధ్యయనము పు. 148 |. (పస్తుతపు ఎలక్ట్రానిక్‌ సాధనములతో అనుభవ ములను సంచయము చేసి, పోలికలు- భేదములను నిర యించి కొన్ని అనుభవములనే ఉపయోగించి . జంతువులు నేర్చు కొను విధమున నడుచు యం తములు చేయబడినవి. (వాల్టర్‌ అను నతడు “మెషీనా స్పెక్యులా|టిక్స్‌” అను పేరుతో తాబేలును బోలిన యం|త మును చేసెను, ఇది స్వయముగ నడువగలదు. ఆటంకములు ఉండిన వాటిని తప్పుకొని మరియొక మార్గమునకు బోగలదు, వెలుతురు అధికముగ చాని మీదబడిన వెలుతురు తక్కువగ ఉండు చేటునకు పోవును.

జంతువుల ఛాషలను గురించి పరిశోధనలు చేయబడినవి. టిన్‌ జెర్గన్‌ అను వె జ్ఞానికుడు పతులపాటల స్వ భావమును గురించి పరిశోధనలు చేసి, వాటి అర్థములు తెలియ సెను, ఫాన్‌ (ఫిష్‌ తేనెటీగల ఛాషను విళదీకరించెను. అవి నృత్యము మూలమున తేనె ఎచ్చట, ఏ దిశయందు, ఎంత దూరమున ఉండునది ఇతర మధుపములకు తెలియజేయ గలవు, డాల్ఫిన్‌ అను జంతువు తిమింగలమునకు సంబం ధించిన జంతువు. దీని తెలివి కేటలు విశేషము. దీని భాషను తెలిసికొనుటకు పరిళోధనలు జరుగుచున్నవి, (జర్మనీ) వివిధ జంతువుల చర్యలను ఆవ్లాదకరముగ ఉండు

లా రెం ia

———— ల. ద ——— —

Sal = J f th tions in man and animals. xpressions 0! te emotions in man an Is.

విధమున (వా సెను*, [పాణుల చర్యల పరిశోధనల మూలమున జీవశాస్త్రమునకును, మనశ్ళా(స్త్రమునకును సంబంధములు వర్పడుచున్న ది. వరీకరణ వికానము n దః

ఇదియు కూడ నపీన వర్గీకరణ విజ్ఞానముగ ఇరువదవ శ తాబ్దియందు మారినది, లిన్నేయస్‌ అనుసరించిన వర్లీ కరణము పరిణామ సిధ్ధాంత మునలన ముదట మారినది, ఇందు, [పాణుల పరిణామ సంబంధములు, వంళ (జన్య) సంబంధములు తెలియజేయు నటుల వర్గీకరణ ధర్శములు మారెను. ఈ వర్గీ కరణములు, వర్గీకరణ పరిశోధనలు మూూజియములలో జరుగుచుండెను, (పకృ్ళతిలో ఒక జంతు నమూనాగాని, మొక్క. నమూనగాగాని దొరికిన, దానిని వర్దించి, ఆ నమూనా యొక్క వర్ణ నాధారముతో దాని పోలికలు ెలిసిక్రొని, వర్లీ కరణము చేయబడుచుండెను, దానిని పోలిన నమూనాలను ఇదివరకు ఎవరును జూచి - కేటలాగు చేసి ఉండని ఎడల, దానికి కొ త పేరు పెట్టబడు చుండెను. నవీన వర్తీక రణమునందటులగాక - అనగా, ఒకే నమూనాతో గాక,ఆ నమూనాల పావ్యులేషనస్‌ నుపరీతించి, అందలి వికారిత్వమును (వెరియబిలిటే) నిర్ణయించి, సాధ్య మెనంత వరకు దానీ విషయ మె, ఆనువంకిక లక్షణములు, ఆ [పాణి చర్యలను = మొదలగు వాని జ్ఞానము సాధించి వర్గీ కరణము జేయబడుచున్నది. ఒకే జాతికి (స్పీసీసు) చేరిన [పాణులన్నియు ఒక దానిని మరొకటి సంపూర్ణ ముగ పోలి ఉండక, కొంతవరకు భేదములను కలిగి ఉండును.

పరికామ విజ్ఞానము

ఈ శ తాబ్దములో డార్విన్‌ సిద్ధాంతము నవీన డార్విన్‌ సిద్ధాంతముగ మారినది. డార్విన్‌ కాలములో బోధపడని జీవత త్త్వ సమస్యలు కొన్ని ఇపుడు విళదీకరింపబడినవి ; (a) మార్పులు (వెరియేషనులు) [పాణులందు ఎట్లు ఏర్పడు నది ఇప్పుడు విశద మెనది, ఆనువంశికముగ ఉండు మార్పులు (హౌరిడిటరి వెరి యేషనులు) జీనులందు సంభవించు మభ్యూశే షనులవలనను, |కోమొసోములందు సంభవించు మార్పుల వలనను కలుగును. పరిసరముల ఫలితముగ [పాణులందు సంభవించు మార్పులు ఆనువంశికములు గావు; (b) పరి ఇణామ గతిని నిరూపించుటకు (పశ్యక [సయోగములు చేయ బడినవి. (పయోగముల మూలమున [పాక్ళతిక వరణాము నిరూపించబడినది, పరిణామ పరికోధనలు ఇట్లు [పాయో గిక పరిశోధనలుగ కూడ ఉన్నవి; (c) పరిణామ సిధ్థాంతము

త er rm em

rm

౫ | King Solomon's Ring. |

34

గణితశాస్త్ర ధర్మముల | ముఖ్యముగ యాద్భచ్చిక (ఫ్రోకా స్టీక్‌స)|] పరముగ చర్చింపబడి రూఢి పరువబడినది, ఇట్లు జరుగుటలో ఆర్‌ .ఏ,ఫిషర్‌ ,౩ె.వి.ఎస్‌, వోల్లీన్‌, సీవాల్‌ రెట్‌ మార్గదర్శకులు ; ; (d ) (పొణులందుండు' ఆనుగుణ్యములు, రంగుల పొందికలు మొదలగునవి [పాక్ళతిక వరణ మూల ముననే నంభవించినవని నిరూపించు [పమాణములు తెలియ చయబడినవి ; (౭) పరిణామము [పత్యేక వ్యక్తుల యందు సంభవించదు (వ్యకి కాదు పరిణమించునది). లితములందే పరిణామము సంభ వింపగలదు. [పాక్ళతిక వర ణము అనయించునది ఒక వ్యక్తికి కాదు. ఒక క ప్పయందు యు కృమయిన మార్పులు కొన్ని కనబడిన మా(తముననే పరిణామము సంభవింపదు. కప్పల పాప్యులేషనులో యు క్ష నుయిన మార్పులు ఏర్పడవ లెను, పరిణామ నాటకము జరుగుటకు పాపుంలేషనులు రంగసలములు ; (ff |పాక తిక వరణము, an Eh Fad సాఫల్యము మొదలగు వచనములు ఉపలకణ వచనములు, సంతానవృద్ధి సాఫల్యమగుటకు తోడ్చడు

(పజా సంక

సంఘుర్హ ణము,

నంతాన [పా పి,

సందర్భముల కే ఈ వచనములు అన్యయించును,. ఒకే విధ మైన పరిస్థితులలో అనేక జాతు (స్పీసీను) ల |పాణులు ఉన్న ర థి

వనుకొనుడు. వీటిలో ఒకటి వఏిశవమముగ అభివృద్ది చెంద గలిగిన - అనగ సంతానాథివృద్ది నిరంతరము అధికముగ కలుగుటకు యు క మయిన మార్పులచె ఏర్పడిన ఆను గుణ్యములు, అము ఉండిన ఎడల అది జీవనార్ధ సంభఘర్గ ణములో జీవిత సాఫల్యమును సాధించుచున్న దనియు (కృశార్థియగుచున్నదనియు), (పాక్ళతిక వరణ ముచే అను|గహింపబడుచున్న దనియు ఉపలకణములుగ చెప్పుదుము ; (౯) పరిణామత త్రము బోధపడుట ౩ = పాప్యు లేషనులు (|పజాసంకలిత ములు) ఏశేవముగ పరిశో ధింపబడినవి. కొ త భావములు గలిగినవి: !, స్థానిక పాప్యు లేషన్‌ లేదా డీములు, Il, ఆనువంళిక పాపు్యు లేషనులు (౩ెనిటికల్‌ ); Il, బీనుల సరస! IV. జీనుల సమశాస్థితి (కెనిటిక్‌ ఈక్విలిబియమ్‌), జెనిటిక్‌ |డిఫ్ట్‌ = పాప్యులేవనులు మిగుల చిన్న వెన * ఇనిటిక్‌ నిక రనము* సంభవించును; పరిణామము నాధ్యముగాదు- మొదలగు (ె తృ భావములు ఏర్పడినవి. వీటిని గురించి కొంత సం|గహముగ ఇచ్చట చెప్పెదము,

మెటాబభొెలిసము, సంశతానోత్సతి, జీవిత చరి[త, (భూ ణాభివృద్ధి ఇఏ అన్నియు వ్య కులకు అన్యయించు లకణములు, అయిశే, ఇదివశే చెప్పినటుల [పకృ్ళతిలో వ్య కులు (వపత్యేకముగ ఉండక |పజా సంకలితములు (పావ్యులేషనులు) గ ఉండును, పాప్యులేషనులలో స్థానిక

ఇరువదవ గ తాబ్రిలో జీవశా(స్త్రము పాపఫ్యులేషనులను గుర్తింపవచ్చును. ఒక ఊరిలో ఉండు తుమ్మశచెట్టన్నియు ఒక తుమ్మశచెట్ల పాప్యులేవన్‌ అను కొనుడు, [పకక స్థలములందు తుమ్మశచెట్లు పొదలుగనో (తోపులుగనో) ఉండవచ్చును, వీటిని స్థానిక పాప్యులేష నులు అనవచ్చును, అశ్లు [పతిచీమల పుటను, చెదలుపుట్లను ఒక స్థానిక పాప్యు లేషనుగ భావింపవచ్చును. మడుగులోని లేదా ఒక కొలనులోని కప్పలన్నియు ఒక స్థానిక పాప్యు లేషను, స్థానిక పాప్యులేవనులను డీములు అనికూడ అందరు. జెనిటికల్‌ (ఆనువంగిక) పాపులేషన్‌ : ఒక *ఢడీము' తోని (స్థానిక పాప్యులేషనులోని) వ్యక్తులకు సంతానము అన్ఫో్యన్య జనే త్రికము (ఇంటర్‌ |వీడింగ్‌ ) 1x కలుగుచుండిన, దానిని జెనిటికల్‌ పాపులేషన్‌ అని గుర్తింపవచ్చును. ఇందులోని వివిధ స్రీ = పురుషుల -వ్య కులకు సంయోగము యాద్భచ్చికముగ కలిగి సంతాన [పొప్పి సంభ వింపగలదు. ఇట్లు జరుగుటకు ఆటంకములు ఉండవు, జాతులు (స్పీసీసు) : సాధారణముగ మడుగులలోను, కొలనులలోను ఉండు కప్పను “శానా పహాక్ఞాడాక్టి లా' అని అందరు. (పతి మడుగులో ఈ కప్పల స్థానిక పావు లేషను(డీము) ఉండును, వివిధ (పదేశములందుండు ఈ కీము లన్నియు చేరి ఒక జాతి (స్పీసీసు) అగుచున్న వి, ఒకజాతి డీముల సమ|గము. దీనికి ఉదావారణముగ మానవజాతిని చెప్పవచ్చును, వివిధ చేశములందలి [పజలను వివిధ డీములుగ భావింపవచ్చును, అన్ని చేశములలోని |పజలుచేరి “ హోమోసెపియన్స్‌ * అను మానవ జాతి ఏర్పడుచున్న ది. పాప్యులేసన్‌ జెనిటిక్‌ జీనుల సంస్థ : (పతి డీము.* నిరంతరముగ ఉండును, తరతరమునకు ఒకే విధమెన (కో మొసోముల కూర్పులు పూర్వజులనుండి సంతతికి వచ్చు చుండుటవలన డీములోని ఆనువంశికత తము మార్పులు లేక నిరంతరముగ ఉండును. పరిసరముల వలన కాన్ని మార్పులు కలుగవచ్చునుగాని అవి తాతా లికముగ ఉండును, వ్యక్తుల జీవిత కాలమునందు మాత మే అగపడి, సంతతికి చెరక ఉండును, ఈ మార్పులు ఆనువంశిక ములు కావున ఉములో నెరంతర్యము ఉండును, |పాణులందు సంతానము మూడు విధముల కలుగ వచ్చును. తల్లిదం|డులందు స్రీ - పురుష భీజముల సంయోగమువలన ఏర్పడు సంయు క వీజములనుండి సంతతి కలుగును, ఇట్లు జరుగుటవలన ఏర్పడు పాప్యు లేషనులను

నా

Pm a _——_—— p=

1pక్ట చిన్న పాప్యు € లేషన్‌ వ్యవస్థలో అన గా దగ్గరసంబంధము గల వ్య కులమధ్య-లై ౦గిక సంబంధము వర్చొడి, నం శానోత్స త్రిని ఫలింపజేయుట,

2Deme - అవయమవు (ఆ గానిజము) లకు స్థానిక (జన) సంఖ్య.

సంబంధించిన

39

నాంఖఫంకావరః

9 A అ v2 . a [ ఖభావముఆూ౮: a౭ 3 nn A a దర్శనములు, మతములు | 9 (1) % [= a 3 ™ | జనసంఖా్యాశా(స్త్రము | | 3 2 (డమోగఫీ) 3 శకము సాంఘీక ఇ 3 a — త్ర ప ya Ye కాదాత్మ ర్ట జన 3 f | సంఖ్యాశా(స్త్రములు “ E) hn Ds క os శ వ్నఊడ, జంతు సంబంధ జ సంఖ లః : సంబంధ పురాజీవ ఛి స్త్ర|ము ఫీ Ane | జంతువు (a అ జననమూవాములు | నుయిన పరిసర | శాసనము జిన oo (ర్త EEE] £ a gee భావములు : |e జం ంగ్గొట్ధ పరో — 9 స భూ గో శాస్త్రము శా |న్ర్రములు స్వయం నియ ee RR ఆనుగుణ్యము జీవశాస్త్రీయ సము|ద EE ™ శ్యాన్తము

నిగా ఏనరణవ

భావముః

గ౭ితశాస్త్రము : అ, భావములు

అము: మాసనవరంగము

wD భావు, సం|పదాయ సంస్కృతి అ Mm న Eu | S ర 7 | gE 229 సంస్కృతి 0. = = ol 3 we) _— మనశ్ళా,స్త్రము కళలు G 3 a bs E) 3) it MO: ANC bp : ve 2 A 2 a Ye 2 భాష థె జె 6 ణి నము - 3 pe © తాదాత్శన మన Pere 2 Ro తక : | తానా " 6 0 qf r= ఇ బయానిక్ఫ్‌ * (= F 2 fb l2 | ve. EG య ye దా p= #) 5 | lin ) సంఘ జంతువ ర న జంతువులలో సం దేళ స్త : ము (ఎతాలజీ) వ్యవహారములు గ

౩ జీవకోటిరంగము

2 3

ము, [పతిరచన (రెప్లి కేషన్‌ ), ce

p Pe Fe EO)

గామకము, పరిగామము, 7 a

, వరన మొదలగునవి. yp a De gn ' Ya ట్రా

ఖు: ఛాతికకౌన రంగపు భౌతిక శా|స్త్రము

” రాసాయనిక శా(స్త్రము

లక [దవ్యము ర్‌ శకి 5

భో చన, శాస్త్రీయ కి రానముల: భాష

* కలము, బేశము, సంఖ్యలు '

* మానవుడు, జంతువులు నిర్య్వహాంచు పనుల విధానములను ఆయా సమస్యా పరిషూూ-ర విధానములను పరి ఫీలించుటను బయానిక్స్‌ [బయా (లజీ 4 ఎలన్టా9) నిక్స్‌ |, అందురు. ఇట్లు లభించిన ఫలితములను కంప్యూటర్‌ వంటి ఎలక్ట్రానిక్‌ సాధనములను సిద్ధ పరుచుటలో వినియోగింతురు,

ఇరునదవ శ తాబ్రిలో జీవశ్యాన్ర్రము

ఉభయ పిత్ఫకము (జ పెరంటల్‌ ) గ ఉండు పాప్యు లేవషనులు అందురు. ఇవిగాక, పారినో జెనిసిస్‌ వలనను అయోనిజ విధానమున కూడ సంతాన |పాప్తి వర్పడగలదు. వీటి అన్నిటిని పరిణామ విధానములు, |పాక్ళతిక వరణములు వంటి భావములద్వారా |[పయోగరూవమున పరిళోధింప బడినవి,

,బె పెరంటల్‌ పాపులేషన్‌ లోని వ్య క్తులందు ఆనువంశి కములుగ ఉండు మార్పులు నిరంతరముగ ఉండును, నిరంతరముగ వె విధమును తెలుపు ఈ మార్పులు జీనుల వలనను, |కో మొసోముల మార్పుల వలనను కలుగును.

జీనుల సంస్థ : పాప్ఫు లేషనులో ఉండు ఆనువంళిక మార్పులు పరిణామమునకు మూలములు, పాప్యులేషనులో ఉండు అన్ని జీనులయొక్క_ అన్ని అరకీల్‌ * (వ్యతిరి క జీనుల) ను సంఖ్య జే సిన పాపులేషన్‌ లోని బజీనుల సంస్థ బొధపడును. పావ్యులేషన్‌ అంతటిలోని అనీల్‌ ల (వ్యతిరి క జీనుల) నివ్పత్తులను కనుగొని పాపులేషన్‌ యొక్క పరిణామ అవకాశములను |[గహింపవచ్చును. |పాక్ళతిక వరణము సవాయముతో జీనుల సంస్థ పరిణమించగలదు. పలురక ముల ఇటుకల కూర్చులతో వివిధ సౌధ నిర్మిత ములు సాధ్యమగునటుల, వివిధ జీనుల సంస్థలతో వఐవిధములగు పరిణామములును (పాకృతిక వరణము మూలమున సాధ్య మగుచున్న ది.

జౌనిటిక్‌ సమతాస్థితి : సాధారణ సందర్భములలో ఉభయ పితృక (జ పేరంటల్‌ ) పాప్యులేషనులందు "ెని టిక్‌ సమతోలన ఉండును. అనగ జీనులు తరచుదనము (పౌనఃపున్యము), వివిధ జీను కూర్చుల నిష్పుతుులును తర తరమునకు ఒకే విధముగ ఉండును, ఇది మరియొక చోట (పత్యేక ముగ విశదపరుపబడును. ఈ సమతాస్థితి ఉండుటకు పాపులేషన్‌ నిర్మాణ లక ణములు యుకృ విధమున ఉండవలెను, పాపులేషన్‌ పెద్దదిగ _ అనగ సంఖ్యాధిక ముతో ఉండవలయును; మ్యూ కేషనులు కలుగ కుండ ఉండవలయును లేచా అవి సమశాస్థితిని పొంది ఉండవలెను. సంశానోత్సత్తి యాదృచ్చిక (రాండమ్‌) సంయోగ విధానమువలన కలుగుచుండవలెను, అనగా = కొన్ని [పత్యేక [పాణులకే గాక, పాపులేషన్‌ అంతటిలో స్త్ర - పురువ జత ౩ న సంతానము కలుగుటకు అవకాశము ఉండవలయును. పాపులేషన్‌ చిన్నదిగ ఉండిన దానిలో పరిణామము కలుగజాలదు. అందు సెనిటిక్‌ డిఫ కలుగు ననియు, అది |పొక్ళతిక వరణమునకు అనుకూలముగ ఉండ

* అలీల్‌ (211౭185) = ఆనువంశిక నంబంధమైన మార్పులకు శారణమగు (మ్యూచుషన్‌ వంటి) జీనుల భిన్న స్వరూపములు.

దనియు సీవాల్‌ కైట్‌ శెలియషేసెను, పరిణామము జరుగుటకు పాపులేషన్‌ పరిమాణము మితముగ ఉండ వలయును. సంతానోత్పత్తి (చాన్‌ రాండమ్‌) రీతిన - అన గా యాద్భచ్చికముగాక ఉండ వలయును = [పాణులందు ఒనే విధ్యములు, ఐవిధ పరిసరములకు ఆనుగుణ్యము కలిగి ఉండు పాపులేషనుల వె_విధ్ధముల వలన కలుగు చున్నది. పాప్యులేషన్‌ వై విధ్యమునకు జాలి యూనిట్‌, పరిణామము జరుగుటలో ఒక జాతి (పాపులేషన్‌) రెండు జాతు (స్పీసీను) ల పాపులేవనులుగ చీలి [పత్యేక వడ వచ్చును, అప్పుడు వాటికి ఇంటర్‌ |బీడింగు (సంకరము) సాధ్యము కాదు. లేదా ఒక జాతి (స్పీసీను) మరి యొక జాతిగ [కమేణ మారవచ్చును.

హ్ఫ్యునగో డీ|ఫీన్‌ 1900లో * ఇనోతీరా లమార్కి_యా నాి అను మొక,-.లందు ఆక స్మీక మైన మార్పులు సంభ వించుట చూచెను. ఈ మొక్కలతో ఆతడు జేసిన [పయోగములను బట్టి పరిణామము ఆకస్మక మెన మార్పుల (మూ్యూ బవ నుల) వలననే జరుగుచున్న దని వాదించెను, ఇట్లు మభ్యూశువను వాదమును పతిపాదించెను. ఆను[క మిక మార్పులు సాధారణముగ [పాణులన్ని టి యందును, అన్ని భాగములందును ఉండుననియు, వాటితో (పాక్ళతికవరణము మూలమున పరిణామము |కమేణ సంభ వించుచున్న దనియు డార్సిన్‌ వాదించెను,

డి ఫీస్‌ వర్ణించిన మ్యూ కుషనులు (కో మొసోములలోని జీనులందు కలుగు మార్పులు కావు, [కో మొసోములు విరిగి, వేరు విధములుగ ఒకదానితో మరియొకటి అతుకు కొనుట మొదలగు |కోమొసోములందు కలుగు మార్పు లను డి(ఫీస్‌ మ్యూళుషనులుగ వర్లించెను. అయితే, డి|ఫిస్‌ వర్హి ంచిన మ్యూ కేషనులు కొత్త రకముల |పాణు లను (వ్య కులను) కలుగ జేయునుగాని, క్రొత్త పాపు లేషన్‌ లను కల్పించలేవు. జాతులు (పజాసంకలిత ములు (పాప్యులేషనులు) ఆక స్మి కానుగతముగ మార్పులతో ఉండు వ్య కులుగావు, ఆకన్న్మీ కానుగతముగ ఉండు మార్పులు పుట్టుటవలన పాప్ఫు లేషనులు మారజాలవు; కొత్త జాతు (స్పీసీసు) లు ఏపర్పడజాలవు,

పరిణామము డార్విన్‌ చెప్పినటుల ఆను|కమిక మార్చు లతో (క మెణా జరుగుచున్న దని (పస్తుత అభి పాయము. అయి తే, ఈ మార్పులు జీనులందలి మార్చులవలన కలుగు మార్పులుగాని పరిసరములవలన కలుగు మార్పులు ఆనువంశికములు గావు,

జీనులలో కలుగు మార్పులు (జీన్‌ న్యూ శువనులు), [కో మొసోములందు కలుగు మార్పులు ఇవన్నియు

డీ|ఫీస్‌

38

యాద్భశ్బీ* సంభవములు; నిర్లీతములు గావు. ఏది ఎపుడు ఆరుగనలయుషో నిర్గ యింపబడ దు, అశ్లే స్రీ) నీజము లకు, పురువవీజములకు కలుగు ఫలిదీకరణ సంయోగము (ఫెర్టి లె జేషన్‌ ) యాదృ్భచ్చిక సంభవము, ఏ ఒక్క పురువ వీజము ఏ స్వజాతి (స్త్రీవీజముతో సంయోగము చెందునో నిర్గ యింపబడదు, [పాక్ఫతికవరణమువలన ఆనుగుణ్యము [పాణులందు కలుగుచున్నది, పరిసరముల సంద ర్భములు [పాక్ళతిక వరణళక్తిగ (పయోగమగుచున్నది. ఇవి పరిగణామవాద మున (పస్తుత భావములు. పరిణామము యాదృ్భచ్చిక విధానమున జరుగుచున్న దనియు, నిర్దీత విధానమున కాదనియు డార్విన్‌ కూడ పతిపాదించెను. (పక్ఫతియందలి సంభ వములు యాద్భచ్చిక (ప[కియలుగ భావించుట బి0వ శ తాబద్దిలోని వె జ్లానిక దృక్పథము; 17, 18 శ తాబ్దములలో యాం|తిక ఐధాన దక్సుశయు ఉండెనని జూచితిమి | చూ. పు. 9, 10].

అయితే, బీవలోక మున అద్భుత మైన ఆనుగుణ్యములు, నిర్మాణములు యాద్భ చ్చిక సంభ వములనుండి ఎట్లు ఫొలింప గలవు. తామరపువ్వు, సీతాకోకచిలుక, నెమలి సృష్టి యందలి సౌందర్యము, సామ్యము, సౌష్టత యయాద్భచ్చిక సంఛావితములుగ ఎటుల భావింపగలము,. జీవలోక పరి ఇణామమున కలుగు కొత్త సృష్టియంశ ములు యాదృచ్చిక ముగ సంభవింపగలవా - ఇది విజ్ఞానమున, త త్స్వశా(న్ర్రము నందు గల ముఖ్య సమన,

ఆనుగుణ్యముల వ్యవస్థ మొదలగునవి సె జెర్నిటిక్‌ ధర్మము పరముగ బోధపడగలవని కొందరి విజ్ఞానుల అభిపాయము, పరినరములు కూడ మారుచుండును. [పాణులకు ఉనికిపట్టు గ ఉండుటకు యు కపరిసరములు ఏర్పడవ లెను ౬ అనగ పరిసర ములందు ఆనుగుణ్యము కలుగ వలెను; జలచరములకు మునుపు జలము ఏర్పడ వ లెను, పరిసరములవలన కలుగు [పాకృ్ళతిక వరణశళ కి [పాణుల మీద [పసయోగమగుటకు మునుపు నివసించుటకు యుక మగు పరిసరములను |పాణులు కనుగొనును (వరించును), కుందేలు, సీమకుందేలు ఈ రెండును ఒకే జాతికి చరినని. కాని, వీటి చర్యలు వేరు. సీమకుంచేలు పొదలలో నివసించును; అడవి కుందేలు బొొరియలలో నివసించును. ఈ రెంటిని ఒక బయలు (పదేశములో వదలిన సీమ కుందేలు కంచెలనుగాని, గట్టులనుగాని చేరును. అడవి కుందేలు బయలు నేలలో బొరియ చేసికొనును, ఇట్లు ఒకే జూాతియందు కూడ చర్యలందు ఆనువంశికముగ భేద ములు ఉండును. ఈ భేదములను అనుసరించి, పరిసరముల వలన కలుగు [బాక్భ్ళతిక వరణ

ఇట్లు గాక

స్యభావము ఉండును,

39

ఉ్రరువదవ శశాబ్దీలో జీవశా(స్త్రము

ఆనువంశిక స్వభావము (పాక్ళతిక వరణ విధానమును నియమించును. పిమ్మట [పాక్ళతిక వరణము వ విధమైన ఆనువంశిక లకణములు తరతరములకు బోవచ్చునని నిర్గ యించును, ఇది సెబర్నెటిక్‌ సిస్టమ్‌ ; ఇందు కార్యకారణ ములు లేవు, వివిధ సంభవములు అన్యోన్య నియామక ముతో ఉండును, ఇది (పస్తుత వెజ్దానిక భావము,

పరిసరములు

మానవుని పరిణామము : మానవజాతి పరిణామములో కొత అంశములు కలిగినవి, భాష, సాహితి, సంపదా యము, చరిత మొదలగునవి వర్చ్పడినవి, ఇవి తరతరము నకు ఆనువంశిక లక్షణములవలె వచ్చుచున్నవి. వంశపారం పర్యము నిరంతరముగ ఉండుటవలన ఇవి మానవ పరిణా మమునందు కారణముగ ఏర్పడినవి, మానవ పరిణామ విధానమునందు కొత్త అంశములు కలిగినవి, |పాక్ళతిక వరణమునకు అవకాశములు డ&ణించినవి. విద్యావ్యా ప్తి, వ్యాధి చికిత్స, వ్యాధి నివారణ సాధనలు, అసమర్థుల పోషణ = వీటి మూలమున [పాక్ళతిక వరణముసేకు అవకా శము లేదు. మానవునికి తన పరిణామమును తానే మార్చు కొను శ కి ఉన్నది, దానిని దుర్వినియోగించిన మానవజాతి నిర్మూలము సంభవించును | చూ. సంపుటములు . |, 10|.

పరిసరశాస్త్రము (ఎకాలజీ) : జీవలోక స్వభావము బోధ పడుటకు |పాణులను, వాటి పరిసరములను (పత్యేక అంశ ములుగ ఛావింపక, సమ|గ దృష్టితో (గహింపవలయును, పరిసరములకును, [పాణులకును ఉండు అనోన్యత, దాన (పతిదాన [కియలు, [పొణులలో జీవితార్థమున కై ఉండు పరస్సర సంబంధములు, సమగ వీవలోక చ[కము తిరుగు నటుల జేయు శకి రూపాంతరీకరణములు ఇవన్ని యు (పస్తుత శ తాబ్బమున జరలోధండతుకన. ఈ విజ్ఞాన శాఖను “ప పరిసర (ఏకాలజీ) శాస్త్రము” అందురు. ఈ పరిశో ధనలు గుణాత్మక విధానముననే గాక పరిమాణాత్మక విధానమున కూడ విశేషముగ జరుగుచున్నవి, వకాలజిీ పరిశోధనలలో ఒక ముఖ్యసమస్య |పజా సంఖ్యల నియా మకమును గురించి ఉన్నది. [పక్ళతిలో వివిధ [పాణుల సంఖ్య లెట్లు నియత ములుగ ఉండును ? శోధన మానవ (పజా సంఖ్యా భివృద్ది సమన సహాయపడును.

సము(ద శాస్త్రము: ఈ శ తాబ్రియందు ముఖ్యముగ గత రెండు కకక ములలో సాగర విద్య అతివేగముగ విజృం భించినది. భూమిమ్‌ద ఉండు |పాణుల జీవితము బహు విధముల సము[దము మీద ఆధారపడి ఉన్నది.

(వపాణులు :

చ సమస్య పరి ౧ బోధపడుటకు

ఈ విష

ఇరువదవ శ తాద్దీలో జీవశాస్త్రము యము [పత్యక (పకరణమునందు ఇరియజయబడును. సము|ద జీ వవిజ్ఞానము మానవ ఆవారసమస్యను తొలిగించు టకు నేపోయవేక గలదు. కోట్ల కొలరి చేపలు, రొయ్యలు, పీతలు నిరంతరముగ కొఠకగఆనే సము|దమునందు ఎంత జీవపదార్గము ఉత్పత్తియగుచున్నదో శెలిసికొనుటకు పరిశోధనలు విశేషముగ అనేక సము|ద తీరపు' చేశ ములలో జరుగుచున్న వి [చూ. భం, 12 = వ్రు. 118, 780 |.

జీవ విజ్ఞానమునందు నేడు వివిధ విజ్ఞానములు సంగ మించుచున్నవి. వూ ర్వపు పత్యేక వృకు, జంతుశాన్ర్రము లకు బదులు ఇప్పుడు సంప్ఫ క్త జీవి విజ్ఞానము (కైఫ్‌ నెన్చెస్‌ 1) పరిణమించుచున్న ది. పొణుల వివిధ అంశ ముల పరిశోధనలలో వృ, జంతుశాొ(స్త్రములందలి (పవీణులే గాక, గణిత ణా(స్త్రజ్ఞు లు, సాంఖ్యకీయ విదురులు, భాతిక, రాసాయనిక విజ్ఞానులు, మనశ్ళా(న్త్రవెత్తలు, ఇంజ నీరులు _పాల్గొనుచున్నారు. ఆల్‌్‌ఫెడ్‌ _ఎలోట్కా 'గణితాత్మక జీవవిజ్ఞాన తత్త్వములు? అను అమూల్య [గంథమును రచి ఏంచిరి. వోడ[శా * గణి తాత్మక ఎకాలజీ * స్థాపించెను, గణి తాత్భక బయోఫిజిక్‌్‌* వాసిరి. సుపసిద్ధ భౌతిక విజ్ఞాని (పాడింగర్‌ ' వాట్‌ ఈజ్‌ లెఫ్‌*?” అను భావగర్శితమగు పుస కములో (పాణ తత్స్వమును చర్చించారు. బీవవిజ్ఞాన అంత క్హాతీయ సమితి నైగ్ధాంతిక _జీవవిజ్ఞాన నిర్శ్భితికె ప్రతిసంవత్సరము విద్వదోప్టి (సింపోసియము) ని జరుపుచున్నారు. ఆర్‌, చ్‌, ఫిషర్‌, సేవాల్‌ శెట్‌ చేసిన జీ వవిజ్ఞా నాంళ పరిశోధ నలు గణితశా(స్త్రమునకు కొన్ని కొ త్త తళాడములను ఇచ్చినవి. అణుజీవశా(స్త్రము (మాలిక్యులర్‌ బయాలజీ) స్థాపనలో పాల్గొనినవారు భౌతిక, రాసాయనిక విజ్ఞాన (పవీణులు. బయానిక్స్‌ పరిళోధనలందు ఇంజనీరులు పాల్గొనుచున్నారు | చూ. పట్టిక పు. 86 817 |, ఇట్లు, సకల విజ్ఞాన సంగమము వల నను, మానవ శే యార్థము జరుగు అను |వయుక్స పరిశోధ నలతోను, టె క్నా లజీవలన జనించిన అహిత పరిసరముల కీడు నివారించుట కె జరుగు పరిశోధనలతోను జీవ విజ్ఞాన (పవబావహాము పొంగుచున్న ది, ఛావి ఎట్టుండును ¢ (పొణులు [పథమములో అణువులనుండి పరిణమించినవి. కప్పుడు ఉండు పరిణామ అంతమునందు ఛావరచన, విచార సంకల్ప శీలములు గల మనస్సు వ్యక మెనది, 4 [పారంభ ములో కూడ లేనిది, అంతము నందుండజాలదు'” అని ఆరిస్టాటిల్‌ చెప్పెను. ఈ వరిణామ సంభావ్యత అణువు లు గర్భో ముగ ఉండినచదా *

రేషవిస్కీ_

1 Life Sciences ; 2 What is life ? The Physical Aspect

of Living Cell (1945).

40

సము(దములో మత్స్య సంపద: యునెస్కో. ఆధ్వర్య వమున 1960 . 64 లో అంతర్హాతీయ హిందూ మహో సము|ద పరిశోధన యాత జరిగినది, ఇందు ఇరువది నలుబది పరిశోధక నౌకలు పాల్గొ నెను, పొందూమవో సము|దము యొక. బహు కమం పరిశోధింపబడెను. వీటిలో సము|దమునందలి |పాథమిక ఉత్పత్తి (వె మరీ (పొడక్షన్‌) మత్సర సంపద పరిళోధనలు (పథధానములు, సము|ద జలమునందు అన్ని రకముల రాసాయనిక మూల|దవ్యములు ఉండును, ఇప్పటికి ఏబది (దవ్యములు నిరూపింపబడినవఏ, లవణములు గాక, వృకపోషణ [దవ్యములు అనబడు నె[శుట్‌ లు, ఫాస్ఫేట్‌ లు, సిలికేట్‌లు, అన్వేషక మూల|దవ్యములు (|శుస్‌) కలవు ; వెండి కూడ కలవు, వివిధ ఆశ్ల్షానిక్‌ [దవ్యములు, వెపిశ్రుడ్‌లు, ఎమినో ఆసిడ్‌లు, న్యూక్రియోమెడిలు, విటమిన్‌లు (B,,), ఎన్‌ జైములు, హార్మోన్‌ రకములు, ఆంటిబయాటిక్‌ పదార్థములు మొద లగు వాటి ఉనికి సము|దపు నీటిలో ఉన్నట్లు శెలిసికొనిరి, సము|దపు నీరు రకమువలె పోవణ (దవము; సము(దపు సీటెతో తెలుచుండు సూక్కు|పాణులు ప్లాంక్లాన్‌ (పవ బవులు) కలవని ఇదివర కే చెప్పితిమి. వీటిలో వృకు వర్గము నకు చేరినవి “ఫెటో ఫ్రాంశ్లాన్‌ ; జంతువర్గమునకు చేరినవి ' జూప్రాంక్టాన్‌ ఆ శెటోఫ్టాంక్లాన్‌ లో ‘BR ఆటములు* [పథధానములు. కొన్ని (పదేశములందు ఒక చదరపు మీటరు సము|దపు నీటిలో ఏడు లేదా ఎనిమిది వందల కోట 2 అటములు ఉండును. ఇవి నీటిని, పోషణ పదార్థములను, నసూర్యరళ్ళిని (గహించి, శకార్బొపై(డేట లు, పిమ్మట (పోటీన్‌లు మొదలగు పదార్థములను సంశ్లేషించును. ఫె టో ప్లాంక్షాన్‌ అనునవి [పాథమిక ఉత్పత్తి కారకములు (ప్రైమరీ [పొడ్యూసరులు). అవి సము|దమునండు గల “వచ్చిక బయళ్లు "* అని చెప్పవచ్చును. వీటిని జూపఫ్లాంనక్షాన్‌ మెయును, సము|దములోని అన్ని జంతువులు తుదకు ప్లాంక్లాన్‌ మీద ఆధారపడి ఉండును. చ్రై మరీ [పొడక్ష న్‌ శేదా (పొడక్ట విటీ ఎస్టి మేనన్‌ (పథాన కము. బహు విభఛానములు అదేతంతంము తననే. గడచిన పదునెదు సంవత్సరములలో స్ట్రీమాన్‌ నీల్సన్‌ = నిర్మించిన ౦ విధానము విశేషముగ ఉపయోగింవబడుచున్నది,. దీనితో వివిధ సముదముల యొక్క పై మరీ (పొడక్షన్‌ కను గొన బడుచున్నది, మత్స్యసంపద ప్లాంక్లాన్‌ మీద ఆధార పడి ఉండును, మత్స్యసంపద బదిధ బుతువులందును, సంవత్సరములందును ఒకటిగా ఉండక, వ్యత్యసించు చుండును. మత్స ్యిసంపడ పూర్వనిర్చేశము సముద పరి

నాలుగు దేశములు,

బంగారం,

శోధనలలో ఒక ముఖ్య ఉర్దేళము. సముదపు వీటిలో “బా క్తీ రియములు* కోట్ల కొలది గలవు. ఇవి అరోగ కరములుగ ఉండును, రోగకరములుగ ఉండు బా క్రీ రియా సాధారణముగ సము|దపు నీటిలో నశించును. ఇవిగాక, జీవవిజ్ఞాన మునకు మూలములుగ ఉండు పరిశోధనలు అనేకములు సము|ద [పాణులతో జరుగుచున్న వి |చూ. సము|దభూశా(స్త్రము ౬ నం, 12-5 7801.

ప్పక్షశాస్త్ర రంగమున జెనిటిక్స్‌ - దాని (పభావము: ఫిలిప్పీన్‌ దీవులలో నెలకొని ఉన్న అంతర్హాతీయ వరి పరి శోధన సంస్థ సిద్ధపర చిన LL Rb వరి వంగడము హె కరుకు సుమారు 6 వెల కిలో గాములు పంట దిగుబడిని ఇచ్చును, (వస్తుతము పండింపబడుచున్న సం|పదాయ వరి వంగడములు హెశ్ట్లేరుకు 1,500 కిలో|గాముల దిగుబడికంశు ఎక్కువ ఇచ్చుటలేదు. ఆధునిక ఆనువంశిక శాస్త్రమునకు చెందిన గ ణాభివృద్ధి సూ[తములను [పయోగించి LR ad ముద లగునవి రూపొందించబడినవి. అంతకుముందే నొర్మన్‌ ఎర్నెస్ట్‌ బోర్లాగ్‌ (జ. 1914) అను శాస్త్రజ్ఞుడు అధిక రాలు బడిని ఇచ్చు మెక్సికన్‌ పొట్టిరకము గరుమలను సృష్టించగా, మెక్సికోలో గోధుమపంట అంతకు ముందున్న దెనికి న్నా ఆరు రెట్లు బరిగినది, ఈ ఫలితములను ఆధార ముగా గొని ఇండియా, పాకిసాన్‌ మొదలగు దేశములలో ' శారమల విప్పవము' అవతరించుటతో గోధుమ, వరి, జొన్న, మొక్కు.జొొన్న, సజ్జ (బ|జా) వంట్‌ తిండి గింజల పంట దిగుబడి ఇతోధిక మయ్య్యను, ఇందులకుగాను బోర్లాగ్‌ కు నో జెల్‌ శాంతి బహుమానము (1970) కూడ లభించినది.

రోదసీ శీవశాస్త్రము : ఇది 20 వ శతాబ్రమున కొతగ అంకురించిన జవశా(స్త్రళాఖ = రతన్‌ బీవశా(స్త్రము (చ్చున్‌ బయాలజీ) యే కాదు, విశ్వ జీవశాస్త్రమునకు కుండ

X]lI—6 4

ఇరువదవ శ తాబిలో జీవశ్యాస్త్రము

బీజములు ఏర్పడినవి. రోదసీకువారమున |పయాణించి నపుడు తారసిల్లు శారీరక, జీవరాసాయనిక, సూత్ముజవిక, జీవ భౌతిక, వైద్యము వగయిరా వంటి విషయములు ఈ శాస్త్ర శాఖంుందు చర్చింపబడును, (గహాంతర ౦యరానము లకు ఎక్కువ కాలము పట్టును. అప్పుడు ఆహారసమన్య ఉదయించును. ఎక్కువ ఆహారము తీసికొని వెళ్లుటకు ఏలుతక్కు వ. అందుచేత చిక్క_బర చిన తిండిని, విటమిసులను తీసికొని వెళ్లుదురు, నీటి సమస్య మరింత గడ్డు అయినది. రోదసీ యా తికుడు నివించిన: సీరు మూత పిండ ముల ద్యారా బహిషప్కరించబడినపుడు, చానిని మరల సం|గ పించి పునః వినియోగమునకు వీలుగా శుద్దిచేయు ఏర్చాట్లు కలుగ జేయుదురు.

నలుబది ఏండ్ల కిందట [పాణము (|పాణులు) భూ(పపంచ మునందు మాత మె ఉన్నదనియు, తక్కిన విశ్వమంతయు నిర్హీ వమనియు వెట్లానికులు_ చెప్పుచుండిరి. ఈ అభి [పొయము ఇప్పుడు మారిపోయినది. ఇతర (గవాములలో కొన్ని టియందు |పణములు ఉండవచ్చునని [ప స్తుతము విజ్ఞానులు నమ్ముచున్నారు. ఈ శ తాబ్దము ముగియుటకు మునుపే వెక్టూనికులు దీనిని పమాణములతో నిరూపింప వచ్చును |చూ, సం, 12 = ఫు, 668 |.

ఇంత వరకు చెప్పిన చానిని బట్టి ఆరిస్లాటిల్‌ కాలము నాటి జీవశాస్త్ర కీజను ఎంత మహావృక్షముగ నెదిగినదో బోధపడును,. ఇక ముందేమి జరుగనున్నది ? ఎదుగుట, ముసలితనము, మరణము, స్వయంనియామక విధానము, థూ ణాభీవృద్దియందు గలుగు

ఒనే. ఏధ్యరము ఇప (ఏ స్తుత సమన్యలు,

నీర్మాణ వ్యాపార క్స్‌ క్ర అన్ని టిని సం|గహించు సిద్ధాంత సూ(తమును జవశా(స్త్రుము కను గొనవ లెను: శెషయ్య,

వృక్షశాస్త స మీక a య

ప్భె గ్షశా స్త్ర స రరాపము

మానవునకు రోగనివారణయందు ఓషధుల |పయోగ మునకే ఉపయోగములగు వృతశముల సేకరణ, ఆహోర [పయోజనమునకు పంట మొక్కల సేద్యము = ఈ రెంటితో వృజానుశీలన [బారంభ మెనది, మానవ నాగరకణతా చరితతో వృకశా(స్త్రచరిత్ర సమశకాలికము అని చెప్ప నగును. ఆదిమానవులు ఒక చోట స్థిరనివాసము ఏర్పరచు కొనక, దేశ దేశములు తిరుగుచు, నిలుకడలేని జీవనమును నాగించుచుండిరి. తరువాత చాలకాలమునకు వారకి ఉపయోగ్యములగు మొక్కలు పెరుగుచుండెడి [పదెశము లను వెతకి, అచట నివాసములను కల్పించుకొని, ఆ మొక్కల సెద్యమును |పారంభించిరి [| చూ. వ్యవసాయ, పశుపాలన, అటవీ శాస్త్రములు, పు. 7; సాంఘికశాస్త్ర ములు - పు, 18; చరిత రాజనీతి = పు, 6]. అశన, ఆచ్చాదనలకు, నివాసమునకు, ఆరోగ్య సంరక్షణకు, తన నిత్య్వజీవితావసరములకు వలయు వృకసంపదను మానవుడు సమకూర్పుకొను పయత్న ములో వృక్షశాస్త్రము (క్రమ ముగ అభివృద్దిని అందుకొనినది. ఈ (పయత్నముల రూపమున వృక్షముల వ ర్గన, వ రీకరణము (శ్లాసిఫి కేషన్‌ ), వాటి ఆర్థిక (పయోజనముల పరిగణన మొదలగు అంశ ములు గల వృకుశా(స్త్రము సెంపొందినది. 1590 లో సంయుకృ సూత్ముదర్శని (కాంపౌండ్‌ మెకోస్కోపు) వెలుగు చూచుటతో, సువిశాల మెన అన్వేషణ ఊతములు వృకశా(స్త్రజ్ఞానికి లభించినవి, వీటి సహాయమున జీవ కణము (సెల్‌ ) వృకబవకణ సంహాతుల నిర్మా ణాంక ముగ గురించబడినది [చూ. పు. 19]. సూక్షుజీవులతో పొటు సూ జ్యాతి సూత్ముజీవుల ఉనికి గురి ంచబడినది.

అనేక భూభాగములందు లభించు వృతముల ఉనికిని అన్వేపించుటకు [పయత్న ములు జరిగినవి. దీనితో వృత వర్గీక రణము వృద్ధిని అందుకొనినది. వృక్షములు భూ గోళ ముపె విస్తరించి ఉన్న విధములు, వాటి పరినసరములతో జంజంనించినే ఉనికి = ఈ మొదలగు విషయముల చర్చ 18, 19 శ తాబ్బ్దములలో (పారంభ మైనది. ఆనువంశికత (వారిడిటీ) జ్లానము, ఆనువంశిక gigs జీన్‌ సిద్ధాంత ము కల్పించిన వివరణ, డి ఎన్‌ ఏ యొక్క. పృథక్కరణ, శోధన నాళములలో వృక్షముల, ఫలముల,

42

బజముల సృష్టి - ఇవి బ్రిువదవ శ తాబ్దసు వృకశా(స్త్ర ఊే|తమున ఆశ్చర్యకర విజయములు. ఎలస్రా9న్‌ సూక్ళు దర్శని, అవస్థాభడ | ఫేజ్‌ కాం టాస్‌ ) సూక్ముదర్శని, నమస్థానీయ ఆకల (ఐసో టాపిక్‌ [చుసర్‌్స) మొద, లెన నూతన శాస్త్రీయ పరిశోధన పరికరముల ఆవిష్కురణతోను, రసాయనశ్వాస్త్రము, భౌతిక శ స్త్రము, భూశా(స్త్రము, గణిత శా(స్త్రము, సాంఖిరిక శా(స్త్రము మొద లగు పరస్పర సంబద్ద విజ్ఞాన ఊ[తమ.ల దృక్పిథము.ల విని యోాగముశకేతను వృతశా(స్ర్రవిషయ పరిధి ఇటీవల అమిత ముగా పెరిగినది [|చూ. సంపుటములు - 2, 9. 12]. ఇట్లు వృక్షశాస్త్ర అనుకిలన బహుళముగ వృద్దినందుకొనినది, ఈ శాస్త్రము యొక్క. వివిధ శాఖలు, అవి ఎట్టు నేడు వృద్ది చెందుచున్నవో అను విషయములు కింద సూచించ బడినవి, స్యరూప శాస్త్రము (మాశ్శ్ళాలజీ) : ఇది వృజశా(స్త్రము యొక్క |(ప్రాచన శాఖలలో ఒకటి. వృకనిర్మాణము యొక్క బాహ్యా, ఆంతరవర్లన వృకశరీరము యొక్క సంవిధానము | దినియందు వృతశారీరక విజ్ఞానము (ఫిజియా లజ) ఇమిడి ఉన్నది], ఇది ముఖ్యముగా వృతుము యొక్క ఆంతరర చనను పరిశిలించును [చూ. పు. 88].

వర్గీకరణ శాస్త్రము (టాక్సానమీ) : డీనికి మరొక పేరు వ్యవస్థిత వృకువిజ్ఞానము,. ఒక పద్ధతిని అనుసరించి చేయ

బడిన వృకశ్యాస్త్ర నిరూపణ, వృతముల వర్గీకరణము చర్చించునది వర్గికరణశా(న్త్రము, దినియందు ఇటీవల జీవకణవ రీకరణము ( టో టాక్సానమీ), జీవిపద్ధతి శాస్త్రము (బయో సిస్థ మేటిక్స్‌), వృక్షముల రాసాయని కాత్మక వ ర్రీకరణము (కెమో టాశక్సానమీ,, వర్గ్షీకరణము (న్యూమరికల్‌ టాక్సానమీ) మొదలగు ఉప శాఖలు చేర్చబడినవి | చూ. పు, 84 |.

పరిసరశాస్త్రము (ఎకాలజీ): వృకములకను, చాటి పరిసరములకును గల సంబంధము యొక్క._ అనుశీలన ఈ ఇటీవల ఈ శాస్త్రము

డై

౧) ర

సంఖ్యాత్మక

శా(స్త్రళాఖ పరిశీలన విషయము, యొక్క. (బా ధాన్యము వెరుగుచున్నది, వాతావరణము, నీరు, ఇంకను భూమి "పె ఉన్న బవావరణము, వీటికి కలుగు కాలుప్వ్యుమును తొలగించుట ఎట్లు అను సమస్వ్యాపరి పరము ఇందు చేర్చబడినది |చూ. పు. ౪9].

వృక్ష భూగోళ శాస్త్రము: భూతలముపై వృతముల వ్యాప విధ మును, ఆ వ్యా ప్పికి అనుగుణములగు పరిస్థితు లను పరిశీలించునది వ్భకు భూ గోళశా(స్ప శాఖ, దిీనికిని, మ చూపిన రెండు శాఖలకును చాల దగ్గర సంబంధము కలదు a అర్థ, వాణిజ్య, భూగోళ శా(న్ర్రములు - పు. 821].

bn వృక్షశాస్త్రము (పేలియో బాటనీ) : వృక్షముల కిలావశేషములు, వాటి చరిత, భూమిపె వ్యాప్తి - ఇవి ఈ శాస్త్రము పరికీలించు విషయములు. ఈ శే(తమందు అనుశీలనకు భూశా(స్త్రపరిచయము ఆవశళ్య కము. భూతలమును మార్చిన భూశా స్త్రీయయుగము లందు వృద్ధిహాందిన వృకుజాతుల పరికీలన ఈ శాఖకు ముఖ్య విషయము |చూ. సర. 1లి = పు. 121 |

గారీరకశాస్త్ర్రము (ఫిజియాలజీ) : _వృకుశరీరమందు మనకు తరసిల్లు బవ[ప|కియల, వ్యాపారముల భౌతిక, రాసాయనిక దృక్పథములలో వివరించ పూనుకొనును, ఇందులో జీవరాసాయనికశా స్త్రము కూడ చేరి ఉన్నది.

కణశాస్త్రము (సెటాలజీ): బీవకణము, అందలి [దవ్యముల సూక్ష్ళుర చన, వాటి [పవర్శన, అందుండు [కో మొసోముల రచన, ధర్మములు, [పవ ర్తన - జీవకణ ఘటకముల జీవరాసాయనికశా(స్త్ర [పవృత్తి = ఆను వంశిక |దవ్యవహులగు (క మొసోముల (పాముఖ్యము - ఇవి ఈ శ్యాస్ర్రశాఖ చర్చించు [పథాన విషయములు. ఈశాఖ

సలి, 'వీ 2

బాల్‌

ఆనువంశికశా(స్త్రళాఖతో అత్యంత సంబంధము కలది, ఆనువంగిక శాస్త్రము ("జెనిటిక్స్‌) : తల్లిదం[డుల నుండి పిల్లలకు సం|కమించు గుణములను పరిశీ లించు శాస్త్రము “ఆనువంశిక శాస్త్రము? [చూ, పు. లికి, 87]. మొక్కల ఉత్వాదన కార్యమందు ఈ శాఖయొక్ళ_ వినియోగము కననగును. ఈ ఉత్పాదన (పక్రియ నహాయమున కృషి లభ్య మెన వృక్షములను వృద్ధి నాందించుటకు వినియు క

వృక్షములు, సజీవ “సలు ఆ “నొటి విశిష్ట స్య భావము

మైన శాఖ, ఈ ఆనువంశికశ్యాస్త్ర్మము |పపంచమున ముఖ్య ముగ భారత దేశమందు Mh. విప్ల వము ((AS రివల్యూ షన్‌) ను శెచ్చివెట్టినది |చూ. పు, 41 |. ఈ శా స్త్రశాఖ వృకు వైవిధ్యము (వేరియేషన్‌ ), వృక్షపరిణామము అను అనుకీలన శాఖలను ఇమిడ్చుకొనినది,

వృక్షరోగ నిదాన శాస్త్రము (ప్లాంట్‌ పాతాలజీ) : ఈ శాస్త్రము వృక్షములను కిడించు రోగములు, నిదానము, నియం[తణ, చికిత్స మొదలగు విషయములను చర్చించును, లః శా(స్త్రశాఖలో రోగకారక శి లీం| ధములు సూజ్యుజీవులు, వై_రసులు- విటి అనుశిలన ఇమిడి ఉన్నది! చూ, పు, 86, 87 |.

ఆర్థిక ప్ఫ క్షశాస్త్రము : ఇది మానవసంఘమునకు ఆర్థిక తయన చేకూర్చు (పథాన వృక్షముల తనుకీలన, మానవునికి ఉపయోగ్యములగు ఉత్పత్పుల, వాటినుంచి సికురణ * అమి ఈ శాస్త్రపు (పథాన పరిశీలన విషయ ములు. మానవ ఉపయోగములకు ఆవశ్యకమైన చెట్ల చెంపకము తక్కిన శాస్తాభ్యాసముల కన్న (ప్రాచీన తర మైనది అయినను ఆధునిక వ్యవసాయశా(స్త్రము, వృత శాస్త్రము, ఇతర సంబంధిశా(స్త్రములు పటి సూ[తముల పె ఈ ఆర్థిక వృక్షశాస్త్రము ఆధారపడి ఉన్నది [చూ సం, ర. స లి].

కీషధి విజ్ఞానము (ఫార్మకోగ్ననసీ): సాధారణముగా వృకములనుండి (పత్యకుముగ సంపాద్యము లె న రిషధుల అనుశీలనను ఈ శాఖయందు [పస్తావింతురు,

ఇంకను పుప్పోత్చాదన విద్య (ఫ్లోరీకల్చర్‌ ), ఉద్యాన విద్య (హోరీ కల్చర్‌ ), కృషి శ్యాస్త్రము (అ|గానమీ), అటవీ శాస్త్రము, చి తద్భశోగ్ట ద్యాన రచన - ఈ క్భృషి [పవృత్తులు అన్నియు చేట్ల వెంపకముతో సంబంధము కలవియే. అందువలన ఈ శా(స్త్రభాగములు పనియు కృ వృకశా(స్త్ర) భాగములుగా గు ర్తించబడినవి [చూ. సం. రీ = పు, 65]. జె మి సి, ఎన్‌, రను,

వృక్షముల్కు సజీవ వస్తువులు వాటి నిగిష్ట స్యభావముం

వృక్షములు అన్నియు నజ్లీవ వసువులు; తక్కిన జీవ ద్వ సువులతో పాటు వీటికి కొన్ని విశిష్ట గుణములు కలవు, రః గుణముళే పీటిని నిర్‌ వ వ సువులనుండి ఖిన్న ములు అని గు రి ంచుటకు పీలిచ్చును. శీవవ స సువులు నిర్జీవ వస్తువుల నుండి భిన్న గుణములు కలవిగ సులభముగ గు రించుటకు వీలున్నను, సజీవ, నిర్‌ వ వస్తువులను వెరు వేరుగా గుర్తించు టకు నిర పె లక్షణసామ।గిని సులభముగా సాధించ లేము, కాని, వృద్ధి (గోల్‌), శ క్రి పరివ రనము, సంతానోత్స త్తి,

43

(పత్తికియ, అవయవసంఘట్లనము వంటి ఈ (కింది లక్షణ గుణమును ఉపయోగించి వాటి మధ్య గల భేదమును నిరూపించవచ్చును,

పృద్ది (M68. ): సజీవ వ సువుల విశిష్ట లశణము వాటి వృద్ది లేదా వృద్దిని సీ(కరించగల నాట సామర్థ రాము, ద్భషాంత మునకు పీ్జైని వృకువీజము సబజీవమె ఉండును కాని, అది వృద్ది కారణములగు పరిస్థితుల = అనగా నీరు, ఆక్సిజన్‌ , ఉచిత తావ|కమము, వాశావరణము సమకూరు

వృక్షములు, సజీవ వస్తువులు వాటి విశిప్ల స్వభావము

నవుడ ఆ వృద్ధి మనకు గోచరించును సాొధారణముగ వృక్షము యొక్క 'థౌతిక పరిమాణము ఎక్కు వగుట యందే దాని వృద్ధి మనకు తెలియనగును. కాని, ఈ పరిమాణవృద్ది మంచు ఉండ యొక్క. భౌతిక వృద్ధి వంటిది కాని, సంత్భ ప్త|దావణములో సృటికము యొక్క వృద్ది వంటిది కాని కాదు. ఇచ్చట మనకు కనుపించు పరిమాణ వృద్ధి బావ్యామునుండి |దవ్యము అంటుటచే కలుగును, ఇట్టి వృద్ధి సం|గహుణము లేదా సంచయము అగును. నిజ మైన వృద్ది లోపలనుండి జరుగును లది పచన।కియా పరిపాకము (అస్సిమి లేషన్‌ ) - అనగా వృక్షము ఆహార (దవ్యములను ఇ ముఖ్యముగా (పోటనులను చక్కి_రలను (గహించి వృద్ధినందుకొనును, వృద్ది వాస్తవికముగా లోపలనుంచి బయటకు జరుగును. దీనికి అంత ర్వ ద్ధి * (ఇంటూస్సశెప్ప న్‌ ) అని పేరు, పచన్నక్రియ అనగా నిర్జీవ వ సువుల నుండి సజీవ వ సువుల సం యోజనము.,

శక్తి పరివర్తనము: వృజుములు (పత్యకముగానో, అ(పత్యక్షముగానో నూర్యునినుండి రళ్ళి రూపమున ఉన్న శక్షిని (గహించి ఆవాోరద [దవ్యములను నిర్మించి నిల్వలు గా ఉంచుకొనును, నూర్య కాంతిని ఉపయోగించి చాని ఆహార [దవ్యములను అదియే నిరించుకొను సామర్థ్యము వృక్షము నకు కలదు. ఈ సంరోజన (షృక్రియకు కిరణ జన్య సంయోగ।|కియ అని గాని, కాంతి నసంయోజనము (ఫోటో సింతసిస్‌) అని గాని అందురు, ఈ (పక్రియ ఫలముగా వృత ములు వాటి ఆహారములను అవియే స్వతం|తముగ తయారు చేసికొన గలవు. ఈ గుణములో జంతువులు వృక్షముల నుండి భిన్న స్వభావము గలవి. అనగా ఆవోర [దవ్య సంపాదనలో జంతువులు వృకములకన్నను భిన్న స్వథా వము కలవి, ఆహారమందు నిల్వచేయబడిన శకి నిశ్వాన (వ కియలో విడుదల చె్హుబడును. జీవి శరీరముయొక జీవితమునకు, వృద్ధికి కావలసిన కొన్ని రాసాయనిక [పృక్రియల మొ త మునకు పచన క్రియ (మెటాబొ6సమ్‌! అ పెరు. ఇందు కొన్ని (పష్మకియలు ఆవోర[దవ్యములను ఘటక ములుగ విడదీయును; మరికొన్ని జీవికి కావలసిన ఆహార (దవ్యములను నిర్శించును, రచన, విశ్లేషణ అను ఈ రెండు (పకి ప: మీ -చెనపుడు వృద్ధి గో చరించును,

సంతానొత్స త్తి (ర [పొడక్షని): * నజాతీయ జీవులనుండి నూతన వ్యకుుల ఆవిర్భావము జీవద్వసువుల మరియొక విశిప్ల లక్షణము, ఈ పునరుత్వాదన మూడు విధములుగ జరగవచు. ను: శాకియ మైన అంకురోద్గమనము (Ba

mr క rr re mr

5

ఈ శకలములముండి

ఇళ

౧) చేయి

* Intussusception.

44

టిప్‌ ), అలింగము (నాన్‌ సెక్సుయల్‌ ), సలింగము (సెక్సు యల్‌ '. ఉన్నత శాఖకు చెందిన వృజకములలో మనకు కన పడు శాకీయ విధానము వృకములనుండి జంతువులను థిన్నముగా గురెంచుటకు సాధనము. ఏలన, జంతువుల సంతానోత్సతిలో ఈ శాకీయ విధానము కానరాదు. (పతిక్రియ (శెస్పాంన్‌) : జీవద్వసువులు, వాటి వరి సరములు వాటి వె నెరపు [పభావమునకు (వతి (కియను

కనపరచును . అనగా కాంతి, తావక మము, భూమా కర్లణ, నేలయందు ఉండు వీటి రాశి, బాతావరణము

మొదలగు జావో తేెజనములకు అనుగుణములగు (పతి |కియలను అవి కనపరచునుు జంతువులలో ఈ (పతి[కియ వృద్ది రూపమును కాక చలన రూపమును ధరించును వ్భకు ముల (పతి కియ దీనికి భిన్నముగా ఉండును, ఇచ్చట కొన్ని చలన కశీలములగు (మొజెల్‌) సూజ్ళు పరిమాణము గల వృక్షములు (పతికయను చలన రూపమున కనపరచును. వృక్షములు (పతి కియలను బావ్యా ఉ తెజముల .వెపుగాని లేదా వాటికి బిరుద్ద దిశలోగాని చూపును. కాని, ఉన్నత జూతులు నేలలో లగ్నము లె ఉండుటచే, |పతి|కియ అమిత చలన రూపమున -కాననగును. ద్భషూంతములు : పుష్పము యొక్క_ వికాసము, సంకోచము, తీగలు పెన వేసికొనుట, ఆకుల చలన నము వృకములకు, జంతువులకు గల భేదములలో ముఖ్యమైనది జాహ్యా ఉ తేజక ముల విషయమె పరిణామ స్థితిలో జంతువులు అర్జించెన నాడీమండల వో వూ్యవాము వృక్షములు పెంపొందెంచుకొన లేక పోవుట,

అవరువ సంఘట్టనము (ఆరానిక్‌ కాంపోజిషన్‌ ): వృజావయవములు 'కార్భనోయాగికములనుండి నిర్మించ బడినవి. ఈ సంఘట్లన సజివావయవుల సామాన్య లక్షణము, వృకళరీర ఘటక ములందు కార్బన్‌, హౌ|డిోజన్‌, హౌ|డో కార్బన్‌ లు మొదలగు సరళ యౌగికములు కలవు. అంత కన్న క్లిషమైన యౌగికములలో కొన్నిటిలో నె[టోజన్‌, భాస్వరము, ఆక్సిజన్‌, తరచుగ గంధకము కూడ ఘటక ములుగ చేరి ఉండును. శకార్చన్‌ యహౌగికములకు కొన్ని ద్భషబూంత ములు గంజి పఠార్లములు (సార్చి), పంచ చారలు, క[తగుజ్ఞా ( సెల్యులోస్‌ ), కవ్వః [పోటీన్‌ లు, ఆల్క. హాల్‌ లు మొద లె నవి | చూ. 2రలి |. రః కార్భన్‌ లకౌగిక శాస్త్రమునకు * ఆరాని్‌ yy అని పెరు చాల పాత కాలపునాటి తప్పుడు ఢీరు. ఏదెన సజివావ యవి తెనికే కార్భన్‌ యౌగిక సాధన సాధ్యము కాదను కొన్న రోజులలో కార్బన్‌ యా గిక ములకు ఆరానిక్‌ (సజీ వావయవి) నుండి గాని సంపాద్యములు కానివి అను సమాఖ్య ఉంచబడినది, జె. వ. ; పి, ఎన్‌, రౌోవు,

జల్‌

సం ౫ పు

వృక్షములు సెరుగు చెట్లు . విధములు

వృశములు జంతువులకన్న ఎక్కు_వ [పతికూల పరిస్థితు లను సాధారణముగ తట్టుకొనగలవు. జీవులు మనగల ఏ పరిసర పరిస్థితులలో (నె న వృక ములు జీవించగలవు, తేమ, అనావృష్టి, తావము, శెత్యము మొద్భ్శలెన పరిస్థితులకు అనుగుణముగ వృక్షములు తమ్ము'తాము ర&ంచుకొొన గలవు ఉదావహారణమునకు: కొన్ని పూల మొక్కలు మిక్కిలి ఉప్ల, శుమ్మ్క [పదేశములగు ఎడారి భాగములందు

[పచురముగ పెరుగును, శిలాపుష్పకము, పాచులు (మాసెస్‌) అంటార్కటిక్‌ భూథాగములందు రాళ్లపె సెరుగును ,ఇవిగాక,టం| డాలు అనబడు ఆర్హ టిక్‌ భూ భాగ ములందు ఇంచుమించు సంవత్సర మంతయు మంచుచే కప్ప బడి ఉండు (పదేశములందును వృక్షములు శీవించును. వృత ములు నూతన పరిసరములను ఆక మించి (బతుకుటయందు మిక్కిలి సమర్గములు, పసిఫిక్‌ మవహాసము[ద మధ్యమున

బరీరిక

——————— ద ———— ద న. ద

—_—_— —_————

నంబంధపు విధము

స్వోపజీవి (ఆటో (టాఫ్‌) ఆహారమును

వృక్షములు - ఇతర జీవములు : పరస్పర స సంబంధ స్యభావము

సాంతముగ కూర్చుకొనుచు

ల్‌ ంబంధములు

అ mm. rr em — ——— ——————— re = — — EI = — —_—_

దృషపారితములు 62

— mm - ————— —_ క Te ద ద క

వృతములలో చాల నంఖ్య,

స్వంతం|[త్రముగా (బతుకును.

శవోవజీవి (శా|పోఛెట్‌

యందుండు కుళుచున్న

' జీవము పోయిన క శేబరముల నుండి, చేల

బూజులు, గోళాకార

శిసీం|ధములు,

అవయవుల %ినీం|ధములు, కొన్ని సూత్మజీవులు.

(ఆ రానిజమ్‌) నుండి, (బతికి ఉన్న చెట్ల

నిర్తీవ భాగముల సంపాదించుకొనును

పరో వజీవి (పారాసైెట్‌)

జీవులనుండి ఆవోరమును (గహెొంచుచు, కొనకు ఆ(శయమును చంపునవి,

వనోవజీవి (ఎపీ సైట్‌) ఒక వృతమునకు

లెదా

వక జీవకణ గంహాలతిె [బతుకుచు, ఆ[క య €&) hl

ఆధారముగనో

నుండి ఆహారమును

అనేక మగు సూక్ముజీవులు, శితీం|ధ ములు, వెరసులు, లొరాంతస్‌, కునక్యుటా, బేజెలోనోఫొరా, ఆరాశన్మే., Co

అంటి పెటికొనియో | కొన్ని ఆలె (-* వాలములు), ఆర్మిడు, ౬) గ a ౧m

ఆవోర మును

నస్వతం|తముగ సనం|గహించుకొను జీవి,

శిలీం|[ధములు, పప్పుజాతి మొక్కుల

సవాజీవనము (సింబయోనిస్‌) లేదా | ఇంకొక వృకముతో కలిసి (బ్రతుకచు పర ' ఆగి, పరస్పరోప జీవనము _ స్వ్పరోవ కారముగ జీవించుట, వేళ్ళ |గ్రంథులలో ఉండు సూశ్ముజీవులు. (మూ్యూచుయలిస్‌ క్‌ ) a బట

ల TE ra = వ < క అ a =m క = అ ————————— _— --——

కూడ [బతుక గలవు. ఇవిగాక, అనేక జాతుల శిలాపుష్పక ములు (.కెకెన్స్‌) కొద్దిపాటి వర్షములచే సికృమగు ఎణారులయందు రాళ్ల పె పెరుగును, దీనికి [పతిగ సముద ములు, సరస్సులు, నదులు = వీటియందు వకు జీవులు

నాకా = rr ద ల. ల mm cm ద pa అ _ a =

అగ్ని పర్వత ఉ|దేకముచ పర్పడన దీవులయందు ఒక ఏడాది దాటకుండ గనే వాటి వె మొదటి వృ ఖీనములు [పొదుర్భవించి, ఒకటి, రెండు దశలలో చిన్న అడవులుగా సెంపొందిన సందర్భములు కూడ కొలవు.

45

వృకరూపము = దానీ మార్పులు

అన్నిరకముల వృకములకును నేల, నీరు గల వరిసర'

ములు ఆవశ్యక ములు కావు. వీటిలో చాలరకములు ఇతర swat పె గాని, జంతువుల పె పె గాని పెరుగును, పోటో కోకని అను శె వాలజాతి కొన్ని వృక్షముల పట్టె సిరుగును. సెసే ల్యూరాస్‌ అను మరియొక ౫ వాలము చెట్ల పెరుగును. (బంటిపో హ్లై యా అను రకపు శెవా లము ులిఫోను సంభములపె పెరిగి, వాటివె చిక్కని నారింజపండు రంగు గల పొరలుగా ఏర్పడును, టాంగ్లింగ్‌,

ఆకుల వె (=

పచ్చ కస్యూ్యటా, కాస్ని తొ వంటి కాన్ని పరో వపజీవులు వాటి ee వృక్షములనుండి ఆవారమును తీసికొనును. వులలో చాల రకములు పరోపజీవ వ్యాపారము సాగించుచు, తక్కిన చెట్లకు, జంతువులకు చారుణ రోగము లను అంకురింపచేయును. శకాని, చాల రకములు ఉప కారక ములుగ కూడ పనిచేయును. మానవుల, క్రతర జంతువుల ఆం|త ములు సూజ్ముబజీవుల ఆ|శయమునకు అత్యంతోప కారక ములుగ ఆచరించును, కొన్ని మొక-లు [కుళ్లుచున్న నెం దియ పదార్థముల పె ఏ (దితుకును, ఇంకను మరికొన్ని రకములు దంపతు? జివించుచు ఆ|శయములగు వ్భతు ములకు గాని, జంతువులకుగాని జీవనమునకు ఉపకరించును.

సూత

వృక్షముల, జంతువుల మధ్య సరస్పరో కారక సంబంధమును |పదర్శించు జీవులకు కొన్ని కటక

ల (వీటిల్‌ ) డింభ (శూక) ములు (లా ర్వే) దృష్టాంతము లుగ ఆచరించును. ఇవి “బి? వర్గమునకు చెందిన విటమి వలు లోపించి ఉన్న ఆహారమును |గహించి, నిష్పషీమాదముగ జీవించగలవు. ఈ డింభముల ఆం(తములలో జీవనమును సాగించగల యీాస్టు జీవులనుండి వాటికి కావలసిన విటమిన్‌ లను తయారుచెసికొనగలవు. యీస్టు కణములు ఈ డింభము లకు వరినరములనుండి |గహించబడిన ఆహారమునుండి అంద జేయబడును. ఇంతకన్న వింత పరిస్టితి అమెరి కా ఉష్ణ మండలమందు జీవించు ఆకులను క త్రిరించు చీమకును, ఒక కిలీం ధమునకు మధ్య గల పరస్పరోపకారక సంబంధము నందు మనకు కాననగును. ఆ చీమలు పెద్ద గూళ్లలో నివ సించును. ఆ గూళ్లలో అవి ఈ శిలీంధమును ఆకుముక్క- లను ఆహారముగా ఇచ్చి పెంచును. ఆ శిలీంధము ఈ ఆకు ముక్కలను తిని [బతుకును. ఈ శిలీం[ధములను ముక్కలు చేసి చీమలు ఆహారముగా ఉపయోగించుకొనును. వృత ములకును, ఇతర జీవములకును గల సంబింధములను పట్టిక పు. 45 లోని రీతిని సం| గ హించవచ్చును, జెే,వి., పి,ఎన్‌. ర రావు,

పకార్య ఉప

ప్భృ క్ర రరాపము = డౌన్‌ పూర్సులు

en మనకు గోచరించు వె విధ్యము, భేదము అతి వి సీ సృీర్గము లె నవి, రూపములో పరస్పరము భిన్నము.లెనను, వృక్షములు వాటి మౌలిక [పవృ త్తిలో ఎంేని సాొద్భశ్యమును కనపరచును. వాటి రచనయందు అత్యంత భిన్నత కన్పట్లినను వాటి నిర్మాణములో గణనీయ మెన సనాద్భశసము మునకు తార సిల్లును, వివిధ వృణావ యవములు, భాగములు పరస్పర సంబదింధథములను కలిగి ఉండును, వేరు, కాండము, పుష్పము, ఫలము, బీజము మాత మె కావు వృజకము, ఏలన, పీట వివిధ (పవృత్తులను |కోడీక రించి వృక్షము ఒక ఏక ముగ జీవించుటకు, పెరుగు టకు సమర్ధ్గమగును,

వృక్ష es న: వృకళరిరమందు ముఖ్యముగ ఒక అతము ఉండును. అది [కింది చివర వెరు (మూలము) గను, ఫీది చివర అంకురముగను రూపొందును. అంకుర మందు కాండము, దానిని అంటి పెట్టుకొని షతము ఉండును, మూలము చెట్టును నేలయందు స్థిరముగ ఉంచుటకును, నీటిని, ఖనిజ లవణములను సేలనుండి పీల్పుకొనుఓకు సాధనముగను ఉపయోగించును. అంకురము సాధారణ ముగ వృతమునకు ముఖ్యముగ ఆభారనుగను, [దవ

46

వహానమునకు ఆవోర రచనకు కూర్పును. వృత కాండము నకు పృత్రములను అంటి ఉన్న సంధులకు “పర్ల|గంథు* లని చెరు. వరుసగా ఉన్న శెండు పర్ల|గంథుల మధ్యభాగము లకు అంతర |గంథులని పెరు. ముదుర జారిన ఆకులు మూలమునకు దగ్గరగను, లేతవి కాండా[గమునకు చేరువ గను ఉండును. _™—™— మధ్యగల కోణమునకు పర్ల క కము (ఆక్సిల్‌ ) అని పెరు. షృత ముకుళ ములు (బడ్‌ ) తరుచుగ ఈ పర్గ్లక కములందే ఆవిర్భవించును, ఈ పత ముకుళములు శాఖలుగనో లేదా పుష్పములుగనో రూపొందును, లేత మొక్క బల మెన వృద్దిని స్వీ సింకరించు కాల ఖండ మునకు * వర్హనదళ ' అని పెరు. దీని తరువాత పుష్ప, ఫల, wh prem పేరు వేరుగా ఉండును. ఈ వెనుకటి దశకు 'సలింగ సంతానోత్పత్తి అవస్థ* అనిపెరు. వార్షిక ముల ఒకే బుతువులో ఈ చెప్పిన దళ లన్ని టిని గహించును. ద్వివార్డి కములు రెండేళ్లలో ఈ దశా పరిపాక మును అందు కొనును. బవహువార్షి కములందు సలింగ సంతానోత్పత్తి దశ సాధారణముగ (పతి సంవత్సరము సంభ వించును, వృకరూపములలో డిషది, మొక్కు. (గుల్మము), లత, చెట్లు, వృతము అను వివిధ భేదములను సాధారణముగ

కాండ మునకు,

గురీించవచు ను వృక్షము, గుల్మము చాల వరకు బీవించు అంకురములను కలిగ ఉండును, కాండము, మూలము వ్యాసములోను, పొడవులోను (పతి సంవత్సర నును సెరకువను చూపి, తమ వితానములను ఊర్థ ప్రముఖముగను, తమ మూలములను నేలలోనికిని విస రింపజేయును. ఓహషధులలో గాలిలోనికి “పెరిగిన భాగము అల్పజీవి ; కణసంవాతులు తక్కిన మొక్కలతో పోల్చినచే మెత గా ఉండును. లతలలో కాష్టమయ రూప ములు, ఓషధి శరీరరూపములు సెండును కలవు, [దాత లతకు కాష్రమయ కాండము ఉండును, చిక్కుడు, దోసజాతులలో ఓప.ధీయ, ఆరోవాణ కాండములు ఉండును. కావ్టమయ శరీరములు గల వెద్ద చెట్లు ఒకే ఒక నిటా రుగా నిలచి ఉన్న కాండములు కలిగి ఉండును. కాష్ట మయము లెన చిన్న మొక్కలకు నేలనుండి చెరిగిన అనేక కాండములు ఉండును. వృకములలో

వీండ య

సరాసరి

వృజావయవములు

స్వరూపమందు * అనగా వాటి సాధారణ ఆకారమందు - భేదము ఎక్కు_వగా ఉండును,

ఊర్ణ కాండములు (ఎక్స్‌ కశైంట్‌): (పథాన కాండ దండమును అంటి పెట్టుకొని [పక్కను పెరిగిన చిన్న శాఖలున్న వృక్షములు, ఉదాహారణకు: శంకుభరము (కోనిఫెరా) లు, నరమామిడి, సరుగుడు,

బహుశాఖారుహములు (zజెలిక్వెసెంట్‌ ): అతి వినరణ రీలములగు వృతములు - (పధాన స్మ_.౦ధ ము (పక్కనుండి ఇంచుమించు స్కంధపరిమాణను గల శాఖలను పెంచు కొను చెట్లు. ఉదావారణకు : మరి, రావి, వేప,

సమూల స్కంధములు : ఈ వృక్షముల స్కంధములు పొడవుగ, శాఖభారహితములుగ ఉండుము తల మట్టల వంటి శాఖలతో నింకి ఉండును. ఉదా: కొబ్బరి, బోపాసాయి, పోక

తృణకాండము : గడ్డి మొక్కల జాతులు, ఉదా: ఎర చెంగలి, చీపురు గడ్డి, ఊదగడ్డి, జే, వ.; పి. ఎన్‌, రావు,

ఒకే ఒక్‌

వృక్షా నయవములు

వరు, కాండము-ప| తము, స్యరూపశా స్రము :వృకనిర్మా ణము యొక. యోజన పథాన మైన వృణాంగముల వర్గన; ఇవి వృత భాగముల సవివర మెన వర్గనను కూర్పును. ఆ వృకరూపములో సంభవించు మార్పులు, వీటి అనుశీలన మొదలయిన విషయములు వృతా కార జ్ఞూ నాంగ ములు, ఇదివరకు ఉన్న అవయవములు మార్పు చెందుటయే శాక, క్రొత్త అవయవములు.అనగా నామాన్యముగ ఒక వృతము నుండి మరియొక వృక్షమునకు మార్చు చెందుచున్న అవ యవములు కూడ ఉద్భవించును, it ఉద్భవించిన కొత్త అవయవములకు *“ఆగంతుక అవయవములు* అని పేరు. ఇవి ఒకప్పుడు వృక్షముల పె అసాధారణ స్థానములను స్పీక రించును _ అనగా ఆగంతుకమూలములు కాండము పె వృద్ధినొందును లేదా మూలముల ప అంకురములు జనించును. ఈ ఆగంతుక అవయవములకు [ప యోజనము లేకపోలేదు. ఇవి కొన్ని (పత్యేక మెన కార్యములను నిర్వహించుచుండును,

మూలము ఓక వృకము యొకు. [(పధాన మూల వ్యవస్థ దాని తల్లి వేరు చుట్టూ పెరుగును. ఈ స్థితి ద్వివీజ పృతవృతుము లలో పారారసయున కంతవంచును. నిషా ప్ల బహు ఓషధ్ధులలో = ముఖ్యముగ తల్లివేరు ఉండదు,

దీనికి బదులు వేరుల గుత్తి ఒకటి తరు. రీ 638 వెళ్ళు? అని పేరు. మొక్కలలో

నారుక o్మ

“నార

అనేకములు అఆగంతుక

మూలములను ఉత్వాదించును. ఇవి నేలనుండి గాలిలోనికి లేచిన కాండమంతట వెరుగును, ఇవి భూగత (గంథుల నుండి, కోత అంట్లనుండి కూడ జనించును. ఇవి అన్నియు ఆగంతుక అవయవముల జాతికి చెందినవి₹మే,

నిల్వవళ్ళు : ఇవి ద్వివార్లుకములు, బిహువార్లుకము లలో కననగును, ఈ వేళ్ళలో ఆహారపు నిల్వ ఉండుటచే అవి వెద్దగా పెరుగును, ఉదా: చిలుగడ దుంప, కారెట్‌, ముల్లంగి (రెడిష్‌ ); వీట్‌ రూట్‌.

విచూషక మూలములు : కొన్ని మొక్క_లు దళసరి ఎక్కిన స్పంజివంటి గాలి వెళ్ళును, ఓక విలడణమైన కణ సంహతులను . అనగా ఒక జలపోషక త్య్వచమును = కలిగి ఉండును. ఉదావారణకు : ఆర్కిడ్డు (ఎపిఫై టిక్‌.

ఆరొహక, (గాహక మూలములు : [పాకు లతలకు ఇవి ఊతలుగ, ఆధారములుగ ఆచరించును. ఉదా: హైాడ్రీర హౌలిక్‌్స, బిగ్నోనియేసియే, పిపరేసియే మొదలగునవి.

ఊత వరులు; అసలు చేలలో ఉన్న వేళ్ళతో చాటు

ఇఐి కూడ వృకమునకు ఆధార చార ర రామును ఒసగును, ఉదాహారణకు : మ।రిచెటు ఊడలు, మె లు వీటిని ఊత వేళ్ళు J. Shas

ఇవిగాక, ఉప్పునీటి నేలలలో పెరుగు కొన్ని వృతములు. అనగా నుడ చెట్లు (మెంగోప్‌్స్‌) = వూరి Fel పరిసరము లలో ఉన్న నీటిని గాలితో వినిమయము చేనిక్రాొనగలిగిన వెళ్ళను సెంచుకొనును, ఈ iy : ఊపిరివెళ్ళు * లేచా “శసన మూలములు? అని పేరు,

47

వృజావయవములు కాండము

ఆరోహ - భూశయ కాండములు: చెట్టు సాధారణముగా నిటారుగా పెరుగును. శాని, ఆరోహాక, భూతలలీన కాండములు కూడ తరుచుగ తారసిల్లును. ఆరోపహాక జాతు లలో అనేక రూపములు కలవు, అడ్లతీగలు, తిప్పతీగ, (దాక వ వో రాలు, కౌన్ని మొక-లు (పక్క వృకముల పె ఆనుకొనియో లేడా కంచెల పె వె (పాకియో లేదా రాళ్ళను ఉ[శయించి యో వెరుగును. మరికొన్ని ల శా వృక్షములు ఆధారముపె (పధాన తంతువులతో అల్లుకొని ఎదుగును, వీర, పొట్ల, కాకర, తీగాగులాబి, చమ్మ కాయ, చాల ఉపజాతులు తిన్న7* పెరుగు అంకురములనుండి సన్నగా ఉండి, నేలకు సమానాంతరముగ ఉండెడు శాఖలను పర్య [గంథులనుండి పెకి ఉద్భవింప జేయును. ఇట్టివి గాలిలో గాని, నేల అతునునగావి చవెరుగును. వీటికి "సేంకర్వయులు (స్టో లాన్‌ ), స్థూలవృంతములు (ఆఫ్‌ సెట్స్‌), ఇావనులు (రన్నర్‌) అని “పరు, అనేక జాతుల కలుపు మొక్కలు; అనేక విధములగు త్ఫణములు,

సరసకాండములు : అనేక రకము లెన మొక్కలలో కిరణజన్య నంయోగ [కయ కాండములందే జరుగును, ఆకులు పొలుసువలళె లేదా ముండ్లవ లె చెట్టునకు అంటుకొని పోవును. ఇవియే శుష్క_పతక ములు (జీరో ఫెట్స్‌). ఇటువంటి కాండములకు పర్లకోపములు (శ్లాడోడ్డు) అని (ఫెలోక్లాడోడ్తు) అనిగాని పేరు, ఈ చెట్ల కాండములో నీరు ఎక్కువగా చేరును. అందువలన అవి రనసమయములుగ ఉండును. ఇట్టి మొక్కలనే సరసన కాండములు అందురు. ఉదా; బీమ్మచేముడు, నాగ వటెముడు, కలబంద,

భూగత కాండములు : ఈ కాండములు చెటకు ఆహారపు నిల్వలుగా ఆచరించును. నీటిలో కొన్ని దునుష్యుల ఆహో రము కొరకు కూడ ఉపసపయోగపడుచతు చున్నవి. ఉదా: దుంపలు, భూగత కాండములు, (గంథి కోప్షములు, క ౦ద. భూగత కాండ ములకు (గంథులు, ఆంత ర (గంధులు ఉండును, ఇవి వేరులని (భమపడుదురు. అవి బవహువార్షి కములు ; నేలమట్టమునకు సమానాంతరముగ ఉండును. ముకుళ ములు (గంధథులవద్ద వె కుబుకును, ఉదా: మెట్లతామర, పసుపుకొమ్ము, అల్ల ము.

కందములు (ట్యూబర్‌ ):

ఉదొ ;

గాని, కాషపత్రములు ©

కమ యొక ఆక ర్లాదాతు ము రౌ

భూగతశాఖలో ఉబ్బిన భాగము కందము. ఉదా: బంగాళాదుంపలు ; దుంపల అత లమున ఉండు కండ్లు *

పర్యముల స్థానములను చూ వును.

శల్రిత కందము (బల్బు) : పొట్టిది అగు కాండము, కండగల శల్కషతములచే _ అనగా కొంత మార్పునుగన్న ప|తముల క్‌ కప్పబడి ఉండునవి శలి త కందములు, ఉదా: ఉల్లి పాయలు, ఆల్ల్తి పాయ పొరలు పొరలుగా ఉన్న శల్మ పతములచే ఆవరించి ఉండును, పాయను అడ్డముగా కోసినపుడు కందము చుట్టు ఓక ఏక కేం[దీయ pa పరంపర మన కటెతతును. శల్క_ములు కాండమును ఆవరించి ఉండక అవి చిన్నవి, కండగలవి, కాండమునకు వదులుగా అంటి సె పట్టికొని ఉన్న ప్పుడు ఆ “కందము' నకు శల్క కందము అనిపేరు,

సత్రము (లీఫ్‌): ఆదర్శ పతమున రెండు భాగములు ఉండును. పల్చటి, విశాలమైన భాగమునకు పతదళము (డ్‌) అని పేరు, రెండవది పషత్రవృంతము (పిటియోల్‌ ). పతవృంతము లేనిచో పతము దండహీనము అగును, పొలుసులు వంటి పృతపుచ్చ (సి ప్యూల్‌ ) నిర్మాణములు

' ఒకొక్క_ప్పుడు పతవృంతము పృష భాగమున అగ

పడును, వర్ణసిరారచన యన సిరల (వెనేషన్‌) సన్ని వేళము. ఈ సిరలు జబజీవకణఘటితములు. ఆవారము.ను,నీటిని పత మునకు అంద జేయటకు సాధనములుగను, కొంత వరకు ఆధారములుగను ఆచరించును. ద్విదళ వీజవృకశము లలో జూలమయ సిరారచనయును, ఏకదళ వీజవృతము అలో సమానాంతర రచనయు గోచరించును. విన్యాస భేదమును బట్టి వాటికి కరతలాకార (పామేట్‌) విన్యాసములు అనియు, పశాకార (పిన్నేట్‌) విన్యాస ములు అనియు పేర్గు, సరళము లనియుు, సంయు కము లనియు పత ములను రెందు వర్గ్షములుగ విభ జించ వచ్చును, సరళ ప|తము యొక్క. పష(త్రదళము అవిభ కముగ ఉందును, అంచు అనేక విధముల రంపపు పళ్లవలె కత్తిరింపబడి ఉండును, సంయుక్క షతముల పర్ల తలము అచేక ఖండములుగ విభ క మె ఉండును. పీ టికి వ పర్ల క ములు (కీఫ్‌ లెట్‌) అని పెరు. పర్హకము అనగా చిన్న పర్లములు, ఇచ్చట “కి అనే |పత్యయము అల్బార్థమందు వాడబడినది. ఈ పర్జక ములు చేతి (వెళ్ళ్లవలె అమరి ఉన్నప్పుడు ఆ పతమును వాసాకార సంయు క కృవృతము అందుము లేదా ఒక పశజా కారమును సీక క రించిన ప|తమును పజా'కార సంయు కృ పృతము అఆందుము, ముకుళ ములు, శాఖలు కూడ పత ముల యొక్క_ అకములలో అగపడును సంయు క పతము యొక్క. పర్ల కముల కక్షములలో అవి పెరగవు, అనేక వృకజూతులలో పతముల ఆకారము చాల మార్పులందికొనినది. ఆహారపు నిల్వల పడిలపరచు అవ

సురల

కాని,

48

యవములుగా- ఉల్లి పాయ, క్యా బేజీ యందువలె-ప[త ములు ఆచరించును. వ/తములు నీటిని నిల్వచేసికొని కండగలిగి, రసయు కములుగ మారును, ఉదా: కలబంద, కిత్త నార, ఈ మొక్కలు |క్రీణా, శై లోద్యానములందు, తోటలందు ఆచ రించును, పూర్ణ ముగా మంతయు లేచా పర్ల దండము లేదా ఉపవర్ల ము లేదా షతా(గము తం|త్యాకారమును |గహించి, సమీపములందు ఉన్న ఆధారముల పె వ్యాపించుటకు సహాయపడును.

కంటకములు : ఆకులు చాటి ఆకుపచ్చ రంగును, చిపిటా కారమును పోగొట్టుకొని కృళములె, శంకా కారమును దార్చి, కాఠిన్యము పొందిన వాటినే కంటక ములు అందురు. వీటిని ముండ్లు అని కూడ అందురు. కొన్ని మొక్కలలో పర్ల పుచ్చము కూడ ఆకారము మారి కంటక రూపమును స్వీకరించును. కొన్ని మొక్కలలో వత వృంతము చదునుగా ఉండి, ఫలక భాగము తగ్గి, బాప్యో చ్చాసనమును తగ్గించును. అటి పతవృంతము లే పర్జ దండ ములు. ఉదా: అశేసియా మెలనో జెలాన్‌, ఎ. ఆరిక్యు లేరియా, ఎ. కన్ఫూసా, ఎ. లాంగిఫోలియా.

సాధారణముగ కాండములో ఉండెడు అనేక విధము లగు జీవకణములు, కణసంవాతులు పతర చనలో ఉండును, కాని, పత్రము ఒక విశిష్ట మెన విభదమును చూపును. కాండము అపరిమిత మెన సవెరుకువను చూపుచు, వృద్ది మార్గమును పట్టును. ప|తము యొక. చబరుకువ పెరి మితము. కొంత కాలమైన తరువాత పషతము పెరుగుట మాని, పరిణతి నందుకొని, ఒకటి రెండు బుతువులలో కిరణజన్యసంయోగ |కియ, ఉత్‌ స్వేదనము, శ్వాన|కియ, వాయు వినిమయము మొదలగు (పవృత్తులను ఊొాపి, కొనకు చెట్టునుండి రాలిపోవును.

పుష్పములు, ఫలములు, వీజములు

కింజల్క_ ములు, వీజాండ కేసరములు పుష్పము యొక్క. (పథాన భాగములు. తంతువు, పరాగకోళశము అను శెండు అంగములుగ కింజల్క_ ము విభక్కమె ఉండును. వీజాండ కేనరము మరల స్త్రీ కేసరా[గము, (స్త్రీ కేసరదండము, అండకోశము అను మూడు భాగములుగ విభకమె ఉండును, బీజాండ కేసరము సరళ రచన కలది, అందు ఓక ఫలదళము (కాశ్చెల్‌ ) గాని, రెండు ఫలదళములు సంయుకృములె గాని ఉండును. పుప్పపుటము( పెరియా న్స్‌) అనునది వృంతదళము (సెపల్ఫ్స్‌) లతో కూడి ఉండును. ఇది కింజల్కు_ములను, బీజాండ కేసరములను ఆవరించి ఉండును, కాని, ఇది వుమ్పము యొక (పథాన లకణము

XII]—7

అలం కారములుగ షత

వృ శావయవములు

కానవసరము లేదు, ఏకదళ బీజవృతములను గాని, ద్విదళ వీజవృకములను గాని [పత్యేక ముగా గు రించుటకు పుప్పాంగముల సంఖ్య సవాోయశకారి అగును. అతకము, డాని అనుబంధ అవయవములు కలిసి పుష్పము అగును. డీనిని వృతము యొక్ళ_ శాఖాకము అనబడు కాడ, దానిచుట్లు ఉండు పషతములతోను పోల్పనగును, కింజల్క_ ములను, స్రీ కేినరథళ ములను సిద్ధవీజద (స్పోరోశెట్‌ ) దళములతో పోల్చ్పవచ్చును. ఏలన, ఇవి సిద్ధ బీజదములను కలిగి ఉండును, పుష్పము యొక. ఆదెరూపముఉభయలింగముగా ఉండును. బందు విధిగా ఒక (శిష్ట మైన అండకోశళము ఉండును, పుష్పపుటము కలిగి కింజల్కములు, (స్త్రీ శేనరదళ ములు సర్పిలాకారముగ అమరి ఉండును, పుష్పభాగ ములు ఒకటి కలిసిపోయి ఉండవు. పరిణామ దశలో పుష్పములు అనేకమగు మార్పులకు లోనైనట్లు చెప్పవచ్చును. సంనక్తి (కోహిషన్‌), సంశ్లేషణము (అడ్‌ పాషన్‌), అణచివేయుట (సపెషన్‌ ), విస్తరణము (ఆంప్ర్లి ఫి కేషన్‌ ), చకాకార సన్ని వేళ ము, మ బ్ధసౌష్టవను అనునవి పరిణామము అనుసరించిన మార్గములలో కొన్ని. పువ్పరూప పరిణామము మొతము మీద అవయవముల వకీకరణ [పషృక్రియా ఫలముగా చాటి సంఖ్యలో తగ్గింపు వే పు జరిగినది.

ఉభయ లింగకములు - అనగా కొన్ని పుష్పములు కింజల్క- ము (పుంకోశము) లను, వీజాండ కేసరము (స్రీ కోశము) లను కూడ కలిగి ఉండును. మరికొన్ని ఏక లింగములు = అనగా ఇందు పుంకోళ మో, స్ర్రకోళ మో ఏదో ఒకటియే ఉండును. స్రీ, పురుష రకముల పుష్ప ములు ఒకే చెట్లువె సంభవించినపుడు ఆ విజాలిని ఏకాకము (మోనోషి యస్‌) అందురు. ఒక విజాతిలో (స్రీ = పురుష పుష్పములు భిన్నవృకముల పై సంభవించినపుడు వాటిని ద్వౌకము (డయోషియస్‌) అందురు. పుష్పము యొక్క. సర్వసాధారణ నసూత|పాయముగ వర్తి ంచ వచ్చును, చ సూత మందు పుష్పము యొక. సౌష్టవము లింగము, వృంత షృతముల సంఖ్య, పుప్పదళ ముల, కింజల్మ ముల, స్త్రీ కేసరదళ ముల సంఖ్య, రట అన్నిటి సాపేక్ష నన్ని వేశము, పర్భ మండల సంఖ్య ఇవి అన్నియు వర్ణన సూ[తమందు చేర్చవ లెను,

వీజము రూపుగొనుటకు పూర్యము అనేక వృద్ధిదశలు కాననగును. ఈ |కమము పుంజనన కోళరచన (గే మెట్‌), పరాగ యోగము (పాలినేమన్‌), ఫలదీకరణము (ఫెరి ఆ జేషన్‌ ) అను [పత్యేక దశల కొనసాగును [చూ.న్భకములు. సంకానోత్స తి = పు, ర్‌1],

ఒక చానిలో

నిర్మాణాకృ్భతిని

49

పృజశావయవములు

ఫలము : ఫలదీకరణ (పక్రియ జరిగిన తరువాత అండ కోశము = వీజములతోసవహా _ ఫలముగా పరిణమించును, పరిణత మైన అండకోళ కవచము (పెరికార్చు) (దీనికి ఫల కవచమని పేరు) కుసుమభర వృతముల వీజములను ఆవ రించి ఉండును. అందుకనియే ఈ జాతి వృకములకు ఆవృత వీజ (ఆంజి యో స్పెర్‌ ) వృతములని పేరు వచ్చినది, ఫలము ఒక పరిణత అండకోశము. దీనితో [పక్కన ఉన్న భాగములు క లిసిపోవచ్చును, ఫలవృద్ధి ఆక్సీన్‌ లు అను జాతికి చెందిన రాసాయనిక (దవ్యములచే నియం|తించ బడును, (పేరక రాసాయనిక యోౌగికముల సంభవమును, ఫలదీకరణ (పకియను ఈ వృద్ధి అనుసరించును, తరువాత మరల వృద్ధిని అందుకొనుచున్న వీజముల చేతను, ఫలము యొక్క_ ఇతర కణసంవాతులచేతను వీటి ఉత్పత్తి కొన సాగును.

పరాగయోగము, ఫలదీకరణము అనునవి లేకుండనే వృద్ధిని గాంచిన ఫలములను నిసంగ మోశ్చాదిత ఫల దళములు (పార్తెనో కార్చిక్‌ ) అందురు, కొన్ని వృత ములు సహాజముగ ఇట్టి నిస్ఫంగ మో త్చాదిత ఫలములను ఉత్పతిని చేయును. ఇట్టి ఫలములను కృతిమ విధానము లచే = అనగా వోర్మోనులవంటి రాసాయనిక సంయోజన జన్యములగు [దవ్యములచే - ఉత్పాదించవచ్చును. కొన్ని విధముల వీజర హిత ఫలములు ఇట్లు ఉత్సాదితము లె నవియే. కొన్ని ఫలములు పండిన దశలో శుష్కుములుగా ఉండును ; మరికొన్ని కండ గలవిగా ఉండును. కొన్ని రకముల శుష్మ్కములు పండిన దశలో విప్పారుటకు విశిష్టసాధనము లను ఉపయోగించుకొనును ; కొన్ని విప్పార వు, (పొద్దు తిరుగుడు పుపష్పమువంటి పఏకభీజ ఫలములను వీజములు అందురు. సంయుక లేచా విడిఫలదళములు గల ఒక పుప్పమునుండిగాని లేదా పువ్పవ్యూవామునుండి గాని పుట్టిన విధమును పట్టి సరళములు, సామూహికములు, బహుళ ములు అని పండ్లను అనేక వర్గములుగ విభ జింతురు, ఈ వర్గ ములు మరల అనేక ఉపవర్గములలోనికి విభ జింపబడినవి.

ఓజములు : వీజము వృద్ధిచెందుకొలది అంకురగర్భ రూపమున ఒక కొత తరము దానిలో (పారంభమగును, ఈ |పారంభము పరిమిత మైనది. ఏలన, అంకుర గర్భవృద్ధి అఆగిపోవును. ఏలన, వీజము జనక వృతమునుండి వేరె, వీజములు నలుదిక్కుల వ్యాపన(కియకు గురి అగుటకు ఆరంధించును. తరువాత, ఎప్పుడో వీజము పక్యదశళను పొందిన తరువాత అంకురణము సంభవించును. ఈ మధ్య కాలమందు వీజములు వేడి, చలి, శుష్కు_త్వము మొదలగు (పమాద పరిస్థితులను తట్టుకొని సజ్లీవము లె ఉండును,

50

బీజవ్యాపనము : బహూ సంఖ్యాక ములగు వృకములి వీజములలోను, ఫలములలోను ఆ జాతుల వీజవ్యాపనము నకు ఆవశ్యకము లైన సాధనములు ఉండును. ఈ వ్యాప నము ఒకప్పుడు మిక్కిలి విశాల (పదేశములను ఆక మించును. ఈ రకపు వ్యాపనమును పండ్లు, ఏీజములు కూడ స్వీకరించుచుండును, ఏలన, ఈ రెండింటియందు ఒకే రకపు వ్యాపన అంగ ములు కన్పట్లును. అదిగాక, ఒక ప్పుడు పండ్ల, బీజముల మధ్య ఉండు విభేదమును గురించుట కష్టము, ఏలన, అనేక ఫలములు ఏక వీజములు ; ఫలము, శీజము కూడ ఏకవ సువుగ వెదజల్ల బడును. ఇట్టి విసరణ మునకు కారకములగునవి గాలి, నీరు, ప&ి, కీటకము. మానవులు కూడ ఇట్టి వ్యా పికి కారణముగా ఆచరింతురు.

కొన్ని వీజములు ెలికగాను, చిన్నవిగాను ఉండుట చేత గాలి వాటిని విసరింప చేయగలదు, వీజములు అతి సూత్ముపరిమాణములు అగుటచే, ఒక వీజ కోశములో (వీజ పేటికలో) పది లక్షల గింజల కన్న ఎక్కువ ఉండవచ్చును. మరికొన్ని వీజములకు శేశగుచ్చ ములు ఉండును. ఈ రచనలు బవీజకవచము యొక్క. స్వరూపములు. ఉదాహరణకు జిల్లేడు కాయలోవలె, లేదా పుప్పావయవ స్యరూపములు కంపోసి"లు జాతిలోవ లె, రెక్కలు గల వీజములు, ఫలములు కూడ సాధారణములే. గాలిచేనగు విస్తృతి, సంపూర్ణముగ మొక్కనె మరియొక చోటికి తరలించును, (పకృతి విక టించినపుడు నేల గుల్ల జారి పరిణత మెన మొక్క నేలనుండి విడివడి, గారి సహాయమున దొర్గి, మరి యొక చోటికి మోసికొనిపోబడును.

వీజవ్యా పికి గాలి ఎంత సహాయళకారియో, నీరు కూడ అంతటిదే. చిన్నవి, పెద్దవి వీజములు, పండ్లు కొద్ది దూరములకు చాననీటిచే కొట్టుకొనిపోబడును, పెద్ద దూరములకు (పవాహాములు, వరదలచే కొట్టుకొని పోబడును,. నీటివలన అగు విసరణకార్యమందు సహాయ కర సాధనములు కొన్ని గాలి సంచులు, కాంతి, ఫలములో స్పంజివంటి ఫల రూపములు, నీరు చొర వీలులేని ఫలకవచ ములు. సముద జల|పవావాములచే కొబ్బరికాయ బహు దూరము కొట్టుకొనిపోబడి కొత్త (పదేశ ములందు స్థిర పడుట గమనించతగినది,

జంతువుల ద్వార వీజవ్యాపనము అనేక విధముల జరుగును. పండ్ల లోని వీజములు సస నములు, పతులు వంటి జంతువులు తినినప్పుడు వాటి శరీరముచ్యారా.= వాటి వీజశ కి ఏ మా(తము చెడిపోకుండా = ఆం[తములనుండి విత్తనములు ఆపళముగనే విసర్దింపబడును,. ఇది మిక్కిలి (పధాన మైన బీజ వ్యాపన బిగానము,. చాల