E
^
Due nescti,
$
HIFROGLYPHICA
SIVE DE SACRIS AEGY
PTIORVM LITERIS COMMENTARII,
IOANNIS PIERII VALERIANI BOLZANII B'EELVNENSIS.
ΕΞ Ὲ ΘΟ T.
Habes in hifce comentari non folam variarum listoriaru mnumifmatin, veterum, imfcriptionum explicationem, verumetiam prater heryptiaca eo alia p! eraq, my- fica, tum locorum comumum ingentem magna cum obleflatione foluam,tum facra- rum literarum, in quibus baud raro e Chriftum ipfum, e "dpostolos Prophetas, buiufrnodi locutionibus vfos fii] videmus, exqui[ttamm interpretationem: vt fant non temere Pythagoram,?latonern, aliosi, [nummos viros ad Ζεργρεῖος dotrine gratia. profectos nali : quippe cum bieroglyghice loqui mbil aliud frt, quam diuinarum
umanarum, rerum naturam aperire. C'ale,c boc periucund. 0 iam per Pierium oblato beneficio feliciter Her.
(um gratia e priuilegio Imp. JyCaeft.in Annos quinque.
BASILEAE. E 19:59 95
| "n
M.
i W
m
ΠῚ 5 ΠΕ ΙΔ Ομ ΘΜ O
MEDICI FLORENTINORVM DVCLh HE TRVRI£'QVE PRINCIPI, HEROI INCOMPARABILI, IOANNES PIERIVS VALERIANVS
SS HP.«a D. |
ἢ VM mecüreputo, C OSME Princeps IlIuftri(síme, re^ puto autem fzpiísime, quanta fuerít & σεηῇ & ingenij tuifelícítas ín laudati(simae uítze tue. negotíorumcpcle^ Ctionibus, cum omnes te unanimi totíus patria tuae con Íenfu,in tam tenera aetate, ditioni ampliísimae praepone: rent, & ín hanccelíam honoris fedem extolleret, tum cet CONS Z-£3»] tequonam modo tantam rerum molem in hactemporü de cer) perturbatione ferreacu(tínere po(Tes,fane quàm;pro eo ácdebui, folicitus effe ccepi, V erm cüm actionis admíini(trationiscg tuze pro» ereíIum, & quam uita ratíonem complexus es, confidero, gaudío plane maxi mo íta perfundor acexulto,ut etíam plane uídeam te Fortunz locum illum,fin^ gulari omnium beneuolentia & (umma uirtutis exi(tímatione non folüm tucrí potuiffe,(ed etíam eam uirtutis opínionem de te concitaui(Ie,ut uel maximis re enís gubernandis tedignum praebueris.Nam quí fructus abono uerodj princi pefoleatexpectari uel maximus,huíuíce iam no adumbratam imaginem, fed lu culentam expreffamdqpformà nobis exhibui(ti : atq; ut in(igne cómodum fubdi tis tuis adferre poíTes,ín prímis operam dediti, uttanquá agrum melioribus fe rendis fegetibus deftinatu, lolio zizaniáue, fic empub,tuam labe uitijscg con^ tagiofis perpurgares, dum corruptores coérces, externas diuini nominis contu melías, blaíphemías, periuría, € id genus extrema fcelera pro uirilí, iured tuo prohibes, emendas,tollis,ac punís : nihildg magise tua dignitate, necrem Deo (huius enim mini(ter & e(t & dicitur bonus quiuis Princeps) gratiore,nec ciui bus tuís falubríorem exi(tima(ti, quàm fiad huiufcemodi honeftatis ac pietatis Ícopum & metam in currículo tuo gnauiter € (irenue contendas:pro quo etíam labore & indefeffo (tudio certo noui(ti tibi diuinitus immortale praemium effe propofitum,cüm tam gloriofi conatus & curfus dux € magi(ter C HR I$ T V S
prolixe polliceatur illis rerum omniu f:licifsimos fuccefTus, qui religionem pu^ riorem ardenter amant, & ornare feduló coótendunt.(QQuamobrem Cofme Prín ceps ornatifsíme,fas mihi (it quaíomeo quodam more, & fingulari quadam er ga te gentemdá ue(trá pietate,liberíus quaedam ufurpare X adferre,quz ex offi cio przetermíttere non poffum : τες exhortari,& admonere;uel iam currentem, ut dici folet, incitare potíus, ut quem hactenus anímu ad publíca íuuanda com^ modaattuli(ti,eum non deponas,fed tibi etíam atqp etiam uigilandu,ac pro Re pub. confilio & labore excubandum exi(times : (tudíacs omnía,cogitationes|X curas ín íjsrebus ponendas , quibus clauum tantí domínij ín maximis flucti bus tenere, & amplas ditiones tuas ín íummís rerum difficultatibus tuerí ac gu^ bernare pofsís . Hocípfíum facile totum affequéris, (i Deum uerumín C HR I^ S T O uere,utfacis,agnofcens,fumma fide & obíeruantía colas,ames;uenereris,
& glotíz fanctifsimi nominis eius,doctrínz ccele(ti, Ecclefie tranquillitatí am^ pliticandze conferuandaedj díes noctesqs (tudeas:in dominio ad quod es adhibi tus,publícam, ut hactenus fecifti, falutem quaeras, fubditorum incolumitatem cures & tuearís, honeftam difciplinam in(tituas, uel iam in(titutam conferues,
»ἙῈ 2
Adilluftrifs. Cofmum Medicem
florentem dítíonemlegibus,iu(titia,cocordía ftabilire pereas. Vlagnir, inquies, efthoc& arduum munus, mole(tíarumdj plenum,& quod πὸ ni(i ab íjs praefta^ ri poteft,quibus díuínitus peculiare donum concefTum eft;mihi autem homíni fatis alto perfruenti otío hec prefcribere longt facilius, quàm inuenire quenqua quiad hücfcopum propius collimet. Recte fane,(ed quorfum haec V t teipfum, Clarifsime Princeps, refpicías, tec eum efTe firme credas, ín quem Deus Opt, lax. ímmenfa fua benignitate, tamampla conferre uoluitbeneficía, unumdg conftituere Ducem ac ueluti paftorem magnis & late difsitis populis,ut eos co^ mode prudenterdg regendo pafcendodg,ín hoc tuo príncipatu idea quaedam fan ctzc Reipub.eluceres: ideocp duos przclaros tibi comites addere uoluit, [αὐτί & Religionem: quarum altera fortunas, uitam & dignitatem ciuíum & populo rum conferuas € contínes : altera ad ueram falutem ueramdp felicitatem omnes conuocas, & proprio laudabilicgexemplo tantum nonadducis , R'efpiíce igítur COSME Princeps munustibiafsignattià Deo, talentüdp tam liberaliter tibi impertítum, acccelefte tuum illud nomen non fine diuíno numíne ideo tibí ob ueniffe, ut(quod olím deSparta prouerbium íactatum eft) quam nactus es He truríam , eam excolas, & omní uirtutum genere exornes , In prímís autem, ut decetuerz uírtutís amatorem, artes quibus doctrínzliberales continentur,ftu dio, liberalitate, & officijs tuis complectaris : infunt enim in artibus illis fontes δ cau(z fapientize,uirtutu,leeum,& honc(tz diíciplinze:que omnia quam prín cipatui € prouincijs tuís neceffaría (int,unus omnium Principum optime noui fti, qui nullís fumptibus, laboribus nullis peperciftí,ut prac(tantiores ingenua^ rum artíii doctores gymnafijs procficerentur, iuuentutemqp liberaliter ín(títue^ rent, Et (i quís tande inueníatur quí ab egregíaaliqua uirtute coómendatíonem ducít,hunctua beneuolentía dignu iudicas,ac benigne complecterís,autorítate defendis,foues,& dignis praemijs ornas:ut íam nemo mirari debeat,probos ho; mínes & doctifsimos quofqscertatim ingenij fuí partus libenter illi cómendare, euíus uel nomínís fplendore, eratiam & ornamentum fcriptis concilíant fuis. Quá quídem ob rem nec mihi, qui annos permultos ín ue(tra fum clíentela;co^ mittendum putaui, ut, cüm multi eam uoluptatem, quam incredibilem ex iíta magna dignitate animis fuis perciperent, fcriptis declararent, uellentdg te hunc fummum honorem ex tuo merito fplendore diutifsime admíniftrare, ego unus in tanta omníum lzetítía tacerem,nec fcripto teítíficarercommune omnium no^ ftrüm gaudium ex eo potí(simu natum efIe,quód te unum in hac duríoris tem porís propagatione díuínitus delectu uidemus, qui literas literatosq uiros fin^ gulari benignitate foues atcp illuftras, acadueríus intolerandam inícitiam & ím manem barbariem defendis. V t igit huiufce percepte meze Iztitiz aliquá fignifi cationem darem, comentaríos fatis multos diuerforu amicoru, quibus íd dene gare nec potuí nec debui, rogatu, de facrís A oyptiorum líterís hoctempore ín unum ueluti corpus có(trictos,in tuo nomíne apparere uoluí:ín quibus ucl dez fcribendis uel tractandís magnam operam & fedulum ftudium nos pofuiffe,bo níomnes quí no(tralegere dignabuntur, facile intelligent, C'uàm uero feliciter idà nobis tentatu fit, aliorum iudicium erít:labores certe incredibiles fuftinui mus, dum earum rerum explicationem adferre ftuduimus,quz natura obícuri tate uarictatecp inuolutzemultiscg obítructe dífficultatibus,plurimoru uel πῇ egníter erudítoru homínü ingenia exercere detínerecg potuerint: ut etíá eequío^ rem mihi forelectorem fperem;ubi uiderít me prímum ín tanta rerum uarietate
magni
Epiftola nuncupatoria.
magnitudine ac difficultatemaxiímo ftudio maximadsanimí cótentíone in hoc argumeto elaborare uoluifTe, & hone(to exeplo multorü (tudía excítare.QQuan quam hocloco extíterunt, quí ín ipfo operís ueftibuloà tam laboríofo me deter rere ita (tuduerunt ínccepto,ut etíà uel arrogantiz uel imprudentiz nota & cri míne me uerberarínt,quod unus ἃ multis exiftimarc alíquá abfolutà explícatio nem me nunctandem huictam obícuro argumento adferre, € tam ímmeníam reru abditarü feriem ex A eyptioru facerdotu arcanis eruere poffe confiderem, Quin potius rei difficultate ob oculos ueríata, inexhaufti operís labozem decli nandu ceníuerut,prefertím cm in huiufmodi enodandis nó pauci ex Girecís & Latinis barbaríscg fcriptoribus omne (tudiu & operá (ine fruge cofumplíerint, . quód opus talererum atcgartíum omníum propémodum rationem naturam d; comprehendat, Praeterea uetu(tis earum literaru monumentis partim tempo rum,partím homínu incuria deperditis,ea dicebant ícríiptoru ínopía laborandu effe, ut (i2etas, (i íngeníu,(ialía pleragp adeffent, uix tamen ad exitum perducere concederetur tantz molís argumentum, quod ídem adeó fit ex hominum me; moría fublatum, uel potíus abolitum,ut nulli unquam ufui fit hzc elucubratío futura, cüm prefertím hoc ipfo tepore nullus quantülibet profunda eruditione fit,qui uel obelifcos qui Roma autalibi adhucuifuntur, ueladmirandam illam Bembi menfam íntelligat;aut interpretari pofsitzuanucg efTe,ingeniu in eo perti nacíus intendere, quod te nundj omnino fperes affecuturü. His ego refponfum uolo,me non efTe neícíium plurima ex hís unà cum A eyptíorü reeno,docirína, in(titutione, acfereomni eorum nomine íta efe abolita, ut fiuel ipfe reuíuifcat Heraiícus;qui fertur olim omnia facerdotu corum monumenta literascs myfti cas uno ftatím obtutu íntellexi(Te, rerumcg (imul interpretatione cófecifTe, iam nunc laboret incaffum,(i quid taleagerediatur. Sed e(to nó poffe me,non pofTe - alium quempíam totum hoc facrum perluf(trare,idcircó ne preclaro &laboriofo incepto defi(tendum,quód uni omnia pre(tare negatü fitzIdcírcó ne ueterü nu miímata & ftatuas artíficiofius elaboratas, quas tanto ftudío perquírímus,tan^ ta diligentía effodímus, tanto fumptu re(arcire curamus, quacunqpfuerínt uel nare, uel manu,uel pede, uelalío quopià membro mutilz, ín fornacalem ionem ad ufum calcís contjcíemus?quomodo enim nobis uel uoluptati uel admiratio, ni effe poterunt,fi non undecung perfecta fuerint, quandó nihil ifti dien pu^ tant, preciofum níihil;nífi quod ett abíolutifsimu? Ao igitur C O S M E,fiborü fÍententii probas,monumenta aliquot tum uetera tum recentía ex amceniísímis tuis edibus abijce:(tatuas illas mira Mlichaélis Angeli Bonaroti ἐπα σία fabrez factas,e Diui Laurenti teplo eliminandas cura,nam & illis aliquid deeft, & hz extremá artificis defiderant manu:& ut de his tantiim loquamur quos ín noftre comentationís ferie duces libenter fuícipimus, Pliniü habere domi nemo uclit: profeíTus enim fe naturalis aut mundi hi(torie libros edituru, non omnia nouit, non omnía perquifiuit,in orbis defcríptione multa pratermifit,montes aliquot non recenfuit,lumina pleraq;non cómemorauit, urbes tunc celebres non agno uitomnes,quadrupedu,piícium,;auiu,(tírpium,acaliarü quarundá uím ac pro» príetaté parum accurate propofuítzQyuid Plutarchu,quid &líanu, quíd Athe nzum,quid Pau(aniaà memorem,cim horü nemo omnia, quz in fufceptoargu mento dici potuilTent, dixeritzCyuíd Paulum Iouíum, cuíus tanta ín fcribenda hiftorialaus eft,uteandem plerifqs ueterü eripuerit,&cum ucl primís parem ha beat? Huíus'ne incomparabilis uiri fcripta reijciemus, quód in ea temporü ferie
S43
Adilluftrifs.Cofmum Medicem
aliquotannorü hiftoría concifior (it? Id exiftíimo nemo,ni(i prorfus humanarü reru imperítus,approbauerit. Tu certe Cofme Prínceps domeftico idipfum im probas exemplo, quí quanto potes (tudío, quicquid repararí poteft, inftauras, & quoriü uirtutes ucl imitarís,uel etíam excellís, coru etíam ímagínes uel opera ftudiofe perquiris. Sed ne ín hoc multus (im, haru cómentationum labor nulli rci magis mihi uidetur aísimilandus,quàm illi de quo díxi ftatuaru effodienda; rum & ínftaurandarü (tudio:ut enim illae utcucg mutilze, grate effe folent,fic no ftra hzc(ni(i meín(tituti operis fallatamor) εἰ nó omnia complectent,habitue ra tame fpero aliquid, quo fefe humana ingenía oblectare pofsint. Nihil igit mb . hícumillis fit, quí quod defperét ínuicti membra Cilyconis,Nodofa corpus no; lint prohibere chiragra.Nouimus humanarü uiríu termínos círcumícriptos, c aliquíd efTe prodire tenus,fi non datur ultra.C)uamobré quís tandem íníquíore ín eum erítanimo qui mortalíu ingenía,indu(tría & laborib, fuís quocunq; mo doucl delectare, uel iuuare conetur? INam de prafentís argumenti uel oblecta tíone uel utilitate, quam earum rerum explicatio & cognitio aflert,fi uelim pro dignitate dicere,nullus unquam exítus reperíetur. Quod (i unícuiqz reí non exí gua nobilitas ex antiquitate comparatur, fcriptor opinio cftlíteras has quibus inde ufi funt /Égyptij,tunc primu excogitatas,cüm ucteres illiante diluuium αἱ ri,quirerum ccele(tíum ratíonem prími mortaliu indagaffe traduntur, duas di uería matería columnas con(títuerut,lateritià unam,alterà lapideam , in quibus totü de confummatíone mundiarcanu exícriberent:funt enim qui defcriptione huiuímodi,;animaliu cecterarumdprerum figuris conftitifTea(trueret, in quibus tamen philofophi,poétze,hiftorici, diuinarum etiam diíciplinaru fententias deli teícere uiderunt, Con(tantifsima enim fama celebratü fuit, facerdotes illos A: oy ptíos omnem naturz obfcuritatem adeó manifefte fibi cognitá profeffos,ut ean dem quafi per manus tradita, difciplina hereditaria pofsiderent , Fac ipfa prae clara fama cómotus admírandus ille Pythagoras, A eyptu (ibiadeundáluftran damd putauit, acab ijídem ibi facerdotibus talia cepitarcanarü reru documenz ta, ue nonab re de illo paísim dictu (itmente Deos adfjt,& qua natura negauit uifibus bumanís, oculis ea pecoris haufit. T'antacp huius uirí fuit admiratio, ut Crotoníatz & Mletapontini (apud quos etíà de uita decefsifIe fertur) ex eius domo templum facerét,ac uelutí numen colerent. Quid Plato,ut ingenij doctri nac princeps, & philofophoru Deus & haberetur & uocaretur,nónne id A gy ptíacz percgrinationi debet referre acceptucINónne Mofes ipíe,que Pharaonis filía adoptauit, τεσίο modo peritis /Egyptioruadbibitis przceptoribus edu; cauit ac erudiuit, maeni fapientiscg nomine honoratus e(t? Sed nein coquirenz dís multis laborare uidear, cu hac híeroglyphica in(tituendi ratione fimilitudi nem habere cóperio díuinas noftroruliteras,ita omnia my(tico quodà fenfu fcri ptaquacuncg Mofes, quae Dauid, quz Propheta reliqui ccelefti fpiritu afflati protulerüt.In noua uerolege nouoqpín(truméto cüm Affertor no(terait, Ape ríam ín parabolís os meu, ín enígmateantiqualoquar, quidaliud fibi uoluit, quàm,hieroglyphice fermone facíam,& alleoorícé uetu(ta reru proferam monu mentacEtillud, 1 E 5 V 8 in Parabolís loquebat ad turbas,nónne fermones fuos arcano quafi uclamíne quodam contegebat? Pari modo uidemus Apoftolos ab u(itato loquendi more recefsife,ut facra de Deo dictaà ceteris fcriptis, icut me^ rita dionitate, ita X forma quadam difcernerentur, ne cceleftiu my(teríoru ma íc(tas paísim & indifcreté patefceret,fanctudq; canibus, & margarita porcis expo
nerent, Demetrius certe Phalereus apud Philadelphu Alexàdriz rege pleriíog
Epiftola nuncupatoria.
audientibus affirmauit,nó licuifTe Giraecis Hebraici hiftorii attíngete:quin illu ftri fcriptor quofdà cam rem tractare aufos,aduería mentís ualetudine & lan; guore corporís tandíu conflictatos, donecab ínccepto de(títifTent;tanquá íd ar^ cani profanis efTet gentibus manifefta ira numinis interdictu , Ad quod ipfum finunc multirefpiceret,mode(tius aliquando fe gereret. V ides enim quede hu mana diuinads difciplina uetuftas illa fub reru uerborumdg quorundam inuolu cris occultauerat, & quód períti(simi quic interfe hocucluti enigmatü genere uti confueuerüt., Mihi igituruitio uerti non debet, (iomné operam & ftudiuad harum rerü explicatione contulerím,quas tanto ín precio à praeftantifsimis quiz buíq; femper habitas nouímus. Angelo Politíano,Petro Críníto, Philippo Be roaldo fummz laudi datu, quod prími unum uelalteru ex Π 5 locü interpretati fint. Mihi igit utidem attente cur negcic Etfi ís non fum,qui cum illis au(im eru^ ditione contendere: (fuerunteníim ex ijs quos equus amauít lupiter) (i quid ta^ men nó intermi(Tus labor,& in euoluendis remotioribus libris períeuerantía ua Jent,nó unu iamautalterü locum,íed ad multa uolumina de arcanis huiuímodi, aliqua pofteritatís gratulatione me cóícripfiffe grati , ni fallor, profitebuntur,ac oblectatione & utilitate ab harü reru tractatione nó difiunxiffe. Mlaximas certe cóomoditares & utilitates cofequemur, fi ex mutis expertibuscprationis animan tibus exempla fumere uoluerímus,& uirtutu quas fequamur,& uitiorü qua fu gíamus. INec deerit occafio recte fentientibus,quí accomodate ad relieione noz ftram hzcretulerínt & expofuerint. Nec etia arboru & herbarü confideratio no bís ocioía e(t, cüim B. Paulus & ante eum Dauid ex rerum creatarü cognitione, Dei magnitudine & dignitatem intelligi tradant. Quz cim íta (int,quis noftru tam torpefcentí,ac terrenis fxcibuscp immerfo eritanimo,qui fe non innumerís ob(trictu à Deo beneficijs fateatur, cüm fe homine creatü uideat, & omnia quae ccelo,aére,aqua, terracp continent, hominis cauía generata effe, fed nó folü reru cceleftiu contemplatoie effe,uerü etíam eoru omniu quz uniuerfum complexu fuo cótínet,dominu effe condituz Hac ἢ íta fuis uiribus & animo expenderent, atqpoculis quotídie cernunt, mírabiles excitarent ín nobis erga D'euamore. Ve rum íam tépus ut quz,coiuncti(simis efflagitantibus amicis, comentarijs (ingu lis comprehen(a fint;uno ueluti obtutu fpectanda exhibea:quos quide comenta rios,optime Prínceps,ad te mitto, ut quibus pofsim officíjs, meà in te fide, per^ petuamdp obíeruantiá declarare, uehementer etíaatepetía rogans, ut hos ipfos ad teuenientes,id e(t, munufculu Píertj tui,quo fe przftante uirtute τᾷ memo ria íempiterna colere uelle declarat, ne afpernere, libroscg ipfos unà cum autore tuendos conferuandoscq fufcipias. A Leoneanímantiu omniu praftantifsimo fortifsimocdpaufpicandu putauí, ín qué cim oculos attentius coiecifTem, (tatim ardentiísimus illeanimitui uigorafful(it : quare nemíni conuenientíus qj uni tí bieum etia peculiariter dedicari pofTe iudicaui: mecp ad id faciendü in primis in citauít,quod in tua ciuitate,quae femper fuitleonualtrix, magna fpes afferebat, ut Leo meus nuper ablactatus, educationis increméta opipare efIetapud te con fecuturus., Multo ením indiget cibo: nec quenquam hodie noui, qui liberalius aclibentíus uno te fitímpeníam hanc, qua tua eft humanitas,facturus, ci prz fertím largifsima tibi fit earü rerum copia,quibusL:eo meus paícendus e(t:mox uero ubi uíres indeptus idoneas fuerit,tuorum líteratoru ope curady faginatus, nulla no(tra uerecundia theatris exhibitus,fpectaculo quouis publico feliciísi mis tui nominisaufípicijs emíttatur, Vale, * 4
RERVM.QVAE!GO)CTO LESBIO VINO V A- GINTA HIS COMMENTARIIS CONTINEN» TVR, CATALOGVS.
RSV] Rmo comentario, ad Cornu JYte- dicem. Florentinors Ducem , de- feribetur Leo, cutus, vt reliquoru ommum, [ymbola [io loco 12 Indice coptofé notantur μι. 1 Secundo,ad Guidonem .Afranium Sfortiam (ard. Elephantus e&* Rhinoceros 17 Tértioad Laelium Taurellum luveconfultu, Taurus & Bubulum genus 22 Quarto, ad Petrum CAdorium,Equs 3 Quinto, ad Floriu 2yarefium Bellunenfem,
(anis 39 Sexto, ad Celium (Lalcagninum, Cynocepha- lus, Simia AS Septimo, ad Achillem Bochium Bononien- Jem, (erum, Cornua. 51 Ottauo,ad Romulum £ma[aum, Formica, Scarabeus, Echinus terreftris. 47 δου, αὐ Fabium CAgilem Spoletanum,Por cus [tue [acra Sus 63
"Decimo ad Latlantium TPtolemeum, grega lia quedam, nempe Capra , Hircus, Oryx, Quis, ,ries 71
Cndecimo , 4d Pro[berum. Sanclacruaum, Romanum, Lupus, Hyena, Lynx, Crus,
Panthera,T igris, Urus 79 SDuodecimo, ad Petrum ( ; urfium Romanu, eAfmus, ulus, Camelus 87
Decimitertio, ad loannem «Antonius Egre- guum, Lepus, Uulpes, Fiber, Talpa, Jytnste- la, JYtus, Felis vel Iaeluvus 95s Decimoquarto,ad Bernardinum Aaffeum Cardinalem Serpens in genere , Bafilifcus, Uhpera 102 Decmoquintoad Achillem αι fo- manum Serpens im [inis militaribus, Cadm CEus "nt "Deamofexto,ad Atavium Ataffeum Roma num». Aefculapius, Gorgon, Scorpius, Sala mandra, 2Dip[as, ρέμα, H^dra "n7 2Decimofeptimo , ad Aegidii CAterbienfem Card. Gcontay)Ytevops, (ucupha, Ibis, Da- gnis Gus, Yalutus 114
DDecimootlauo, ad Cornelium Jytufaum Epi
Jcopum Bitontinum L/ultur deer 2Decimonono,ad Paulum luslintanu Abba tem, "Lquila 137
ζ οοβηιο, κα Au Syncerum, Phoenix Pe lecanus U/ulpanfer /Nochua,Cornix,PalJer.
144 Cicefimoprimoyad lacobum Sadoletu, tecti piter 151 CAcefimofecundo,ad CAtloria Dauolam i- fcarte Dominam , Columba , Turtur, Ht, vundo 157 ζλοριροτεγεῖο, κά. Angelum ('olotium 84 Jum,Olor, Luféinia, P fittacus,Pica, Larus, Cepphus, Gryphs, Cortuus 164. CAcefrmoquarto,ad Nicolaum Cordatu Pa- uo, Gallus, Callina, Gallinago,. Atnfer, Per- dix, Coturnix 170 Uicefimoquinto, ad Thoma Jxaliaviu Belly nen[em,Struthiocamelus, Cesbertilio, Otis, -"Llcedo,Curuca, Cuculus, (apriceps, Cpu- p^ Florus Salus, Ardea, GÀnmamus, Lelia, fto , Inx , (aprimulgus , Turdus, Ery- thacus,Gnclus. 178 Cacefimofexto, ad Petru JYtelinu Romanus, pis, Gulex,Cfst, FüucusjUefba, ρα, E- phemerus, Gcada, ."franeus, Tippula 185 Cige[rmofeptimo, ad loannem ΟἹ yimani pa- triercham dtquilegienfém, Delphinus, Po lpus,ChamaleoyTaranda 194. CAcefrmootfauo,ad Liutit Podocatharu ( y- pri trchiepifcopu,Teftudo,Cancer, Pinna, Oflrea, Locusta, (ochlea, Sepia, Purpura, Echinus marinus, Conchyltum. 200 Ucefimonono, ad AYatthaum Jytacimgum, Crocodilus, Fluuiali equus, Phocas, JY(ure na, "nguilla,Rana 206 Trigefimo,ad Paulum louis Epifcopu Nuce γον, Pifces, Torpedo, Remora, ./4nthia, Gphalus, Scarus, ullus Sargus, Paslina- cayNebrias,Fuca, Rata, Scolopendra, Pho- lis, Squatina, (lupea, pua, Hirudo, Le- pus marinus δροσιά, GlanisSilurus,T bun- nut
Índex librorum.
»1u5. ol. 112 ied primo,ad Gfmam Gerium,e4 qua per Pifcemam vniuerfum. 18 drigefimofecundo, ad loannem lacobum ug gerum,(aput,Biaipitium, Tricipitiia, Qua- drifons, (oma, Semicrinitiu caput (amites, Barba, (eruix,Dorfum, Humeri 225 Trige[motertio , 4d Urbanum Zolxamum, Oculi, Aures, Nafus,Os et dentes, Lingua; Guflus 133 Zrigefimoquarto, ad Sebafltianu C orradum, Cor Qibanus,Sartago, Graticula, Spina dor fiPudenda/UmbilicusUenter Pellis: 34a Trigefimoquinto,ad lpannem Jyanardum, AGanus,Pedes,( alcaneum, Genua 250 Trigefimofexto,ad Francifeum Robortellum,
Zugiti eo AYtenfura 259 Zrigefrmofegumo , ad Bernardini Tomita- num, Digiti c? Numeri 2167
Trigefimo octauo, ad Herculem Gon agam (ard. Litera eco Difaplina, 276 Trigefimonono, ad JXC “ΖΦ φορεῖ Palferem. Patauinn, [fis, Circulus, Rota, Quadratii, JAKteta, inum 285 Quadragefimo, ad lanum CAitalem Vanor- mitanum U/eflimenta, Pileus,Indumenta atrata, Pera 293 Quadrage[imoprimo, ad loanne Ü ornelium Fantimi ΕΖ ποι, Bulla, d nulus Diade- ma, Titulus, Sceptru, Torques & Phalera, IHdamas,Sapphirus,Smaragdus, laps,U"- niones, Amethyflus, Pelden, Speculis 3o Quadragefimofecundo,ad Nicolaum Rodiui lum Olice ducem, eArmay Meus Sagitta, Hafla, Framea, Scutum, Gladius, Securis, Fálx, Serra, alea, T horax,Pugio ( aftra. folio 308 Quadragefimotertio,ad Nicolaus δι combergis (Card. Sedes feu fella, Currus, Fulmen — 310 Quadragefimoquarto,ad fpannem Baptista JAontanum ,5ol,Luna,Stella 326 Quadragefimoquinto, ad T homa (ampegtu Epifcopu Feltrenfém,Nauis & partes,nem f^ —"LInchora , Témo , Retia , Hamus , Tri- dens 334
423 Quadragefimofexto, ad Benedilum “Ζρηοὶ lum, rna Nili, Lucerna, Faces, Turibu- lumy?hiala, Tenis, Fiumnus 338 Quadragefimofeptimo, ad JXtarcum λα": toum lurecon[tltum, Lyra, Fistula, Tuba, Tibia, ympanumTintinnabulum, Coca les feptem, Liber NOST. Quadragefimootlauo, ad /rnoldum .Atrle mium, Incus, JYtalleus, Tridens,. Aratrum, Flagellum, Fran, (olus, ee fufus, Laaueus, (Catena, lugu, (lauus,GineusUncus,Plum bum,U/eélu, Claus 353 Quadragefimonono,ad Atloifrum (Lornelin, Lapis, tola, [tray edes, lam,Columna, Obelifzi, νει, Perpendiculu,Cardo 361 Quinquage[imo,ad Hieronymu Fraca[loriu, Palma,Laurus,(edrus,YGyrtus 268 Quinquage[moprimo,ad Hieronymum Fo- bereum, Quercus, Héedera ,5 milax,Amyr- dalaNux iuglans,(apparis 37$ Quinquagefrmofecundo, ad Laurentius Gra- nam, Funekla avbores, nempe Cupre]]us,Ps 115, Populus, ptum, Yóyrtus,Salix, Yos rus, Caprificus,Lotos 379 Quin quage[motertto, 4d Regindldu Polum (ard. Olea Uitas, Ficus 385 Quinquagefimaquarto, ad Aloifium Priul lum/Pomu lIalum,Per[icum,Punicu.39 A. Quinquage[mmoquinto, «d lulius 2eedicem, Zofa, Uepres , Cardui fcolymus , A4maran- thus, Ferula Quinquagefimo[exto,ad loannem «Jntoniié CPolhonem, Spica, Lolium; aliu, JAtodius fiue Calathus, (onu copie 404. Quinquage[mo[eptimo, ad Ludouicum ec cadellum .Archiepifcopum. Ragufimu, a pyrus, Faba, Greer, Arundo,Sinaps. 410 Quinquagefimootdauo,ad Franafeu Fanto- num, Hortenfia, (ape, liu, Rapum, Fun gus, Cacurbita, Papater , Uerbena, Filix ΡΖ Hhlfopus, "ffbaragus, ( appa- r5, Aytandragora,Bulbi, (cuta, Rutaoni za, Heliotropium, LupinumNyHleretum, litum , Beta, (apillum Ceneri , pias Tirum,Brafiica; 416
AVTORES, QVORVM TESTIMONIIS IN HIS COM; MENTARIIS VSVS EST- PFÉRIVS.
Aelíanus Aegyptij facerdotes Aeneas Platonícus Aeíchylus Africanus ín Georg. Agrículturelibrí Co Ítant.Imp. ínfcrípti Albertus Magnus Alcínous Platonícus Alexander Aphrod. D. Ambrofius. Ammíanus Vlarcell, Anacreon T'etus Apollodorus Apollonius πος . díus Apollonij Rhodi interpres Appianus Alexan. * drínus Apuleíus Aratus Arati ínterpres Axrí(tophanes Ariíftídes Adríanus Ariftophanís ínterp. Axiftoteles . Axríanus Artemídorus Athanafius Athenaus D.Auguftínus Auerroés Aufoníus Burdega^ ᾿ lenfis Bafilius Magnus Bedas V enerabílís D.Bernardus Biblía facra Boetius Seuerínus Callímachus Caísíodorus Catullus Cebes Thebanus Cenforínus Chari(ius Sofipater D.Chryfoftomus Cicero Claudianus Clemens Alexand. Clemens Pontifex Cleomedes Columella
πῇ Bfinis Rhe Cornelíus Celfus -.
Iamblíchus
Cornelíus Fronto Cornelíus T'acítus lanus Demetríus Tríclo — Ioan.Reuchlín Phor níus ceníis DemetríusPhale. —Ioan.Scholafticus reus Ioan.Stobzus " Demofthenes Ioàn,Scotus Dídymus Ioan.Gram.Z ezes DíodorusSículus lofephus lrenaus Dionyíius Halicar. líaacíusZezes Diogeníanus Iulius Capítolínus Dion Cocceíushifto Iulius Fírmícus rícus Iulíus Frontinus DíonPrufenfíis Chry Iulius Pollux foftomus ^ lulíus Nypfus Diofcorides Iuftinus hiftorícus Enníus Tuuenalís Erafmus Roterod. — Lactatíus Fírmíanus Eucheríus Lactantíus Statij ín- Eurípídes terpres Eufebius Lucas Mínorítanus Euftathiíus Lucíanus, Lucretius Euthymíus Lycophron Eutropíus Macrobíus FeftusPompeius | Manethon Flauíus Vopifcus ^ Martíalís Florétínus dereruft, Martíanus Capella Fortunatus Maximus Tyríus Frácifcus Petrarcha | Michael Byzantíus Fulgentíus ^ Mufoníus. INícader Galenus Nícandri ínterpres . A.Gellíus Nicephorus Greg. INazíanzenus INoníus Marcellus GregoriusPont. — INümeníus.Oppían. Hali Amberagel. — Oríg. A damantíus Halíabbas Arabs ^ Orpheus. Ouídíus Harpocratíon Pandectz Iurís Helíodorus Papíníus Statíus
HeraclídesPontícus Paulus Díaconus Hermes Aftronom» Paulus urifcofultus Hermes Trifmegift, Paulus Orofius | Hermol, Byzantíus Paufanías
Herodotus Herodíanus Heftiodus Hefíiodí ínterpres
Petroníus Arbiter Petrus Aponenfis Philo Iudaus Phíloftratus
Hefychíus Híerofol, Phocylídes
Hefychíus Gràmat. Phurnutus.Díndarus
Híerocles D.Híiíeronymus Hippocrates Homerus Homeri ínterpres Horatíus
Horus Apollo
Píndaríínterpres Plato — Plautus Plíníus ín Nat.hift, Plíníus tuníor Plotínus.Plutarchus Pontíus Paulínus Porphyrius philof.
Priífcíanus Grámat, .
' loan.Pícus Mírandu Probus Valeríus
Probus A emílíus Proclus Lycíus Procopíus Propertíus Prudentíus Pfellus Ptolemaeus Alexan, Quíntilíanus Quíntus Curtíus Quintus Calaber Rutfinus Aquile-
gíenfis
Salomon Trecenfis
Seneca
Seruius Honoratus Sextíus IMedícus Sextus Aurel.híftor, Sibyllinilibri
Sídonius Apollína-
SiliusItalícus (rís
Solínus Sophocles:
Spartíanus Speufippus
|. Stephanus de (ἐπ᾿. Strabo
Suetoníus
Símeon Antíoche- -
Synefius' "Tertullíanus "Themiftíus "Theocritus Theocriti ínterpres, "Theodorus Gaza "Theon Arati interp. "Theophilus Iurí(c. "Theophylactus Theophraftus D. Thomas Aquínas Thucydides Tiberius Donatus "Tibullus. T ít. Líutus Trogus Pompeíus Tryphon Grammat, Valeríus Flaccus Varro V ectíus Baffus Vegetíus V eterum uaría nu^ miímata Victorinus Rhetor Virgilius Maro Vitruuíus Vlpíanus Iureconf, Xenophon Zenodotus
(nus
lacobusZíeglerus Porphyríon Gram, Zezes Zoroaflres
(tibus
Locorum Scripture index.
ΕΟ G.O RC:V:M QVORVNDAM SACRAE feripture,qui bic paflim expo-
nuntur, Index. G E N.E. S. I.S
Cap. 1ττ.. Homo ipfe tuum obferuabit caput,c tu illius calcaneum 258.C Cap. v1. Non permancbit fpiritus meus - in bominib.istis, funt quia caro. 414-4 s. Anima illius in fangunceft — 154-4 23. Habitabat autcm Epbron in medio fi- liorum Hetbios n4 35. Reges de lumbis tuis egredictur.245.4 36. Tauri decor eius. 31.4 E X OD. 38. Et fecerunt ucflimentum poderem fub umbonc 7c. 195. f 35. Pofleriora mea uidebis,facié etc.190.€ LEVIT. 2. Quicquid obtuleris facrift cij fale condies,czc. 220. 2. Cum autcm obtuleris facrificih cocti in clibano de fimila 244.€ 6. Quetunq; illa attigerit [anctificabi- tur 253.4 8. Sacrificiu pro facerdoti cofecratione, pollices manuum «7 dexterorà pedum, bostie fanguine oblinuntur. — 257.d 8. Axymorum calatbus ab Aarone cz fi- lijs cius offerendus 277.ς τις Et quicunq; morticina eorum tctige- rit c7c. 283. τι. Vt adoretis talpas c7 uefpertilioncs. 179. f 15. Vertantur in lapides donec pertra[cat populus tuus Domine 365.4 37. ubimonemur fanguinem non e[Jc co medendum 154.C 19. Manus cius offerant bofliam Domi- no. 250. z1. Nonradent caput neq; barbam 232.4 22. Si fractit fi cicatricem babens. $8. b.c Si no poterat manus elus inuenire. 255.d. 23. Scpté diebus comedetis azyma. 162.f 3. anima que peccauerit, offerre donum fimilam cum oleo 385. 25. panes duo primitiarum dicti εχ dua- bus decimis fimile fermentate | 277.c 25. Saliccs de torrente fumi precipiun- tur 385.c 27. Omnis eflimatiofiloezc. — 145€ 27. Dc confecratione,pre[crtim Aaronis 238.4 28. ad imas tunice fimbrias aurca cur tin tinnabula;malaq; Punica 34.9.6 Pontifex bumeros primum ρΥΖοίποὶ iu-
beturmoxlogium a[Jumere 279.Ὁ DEVT .8, de Dipfade, ubi terrifica il- lam defcribit folitudinem.
32. übi fanguinem bo[liarum pro anima effet monet Mofes. 154. b 17. Quicung; rex fuerit coflitutus nó mul tiplicabit fibi equos 34-f
21. Simuliere quis ex boflico uiderit, ut uxorem ducere concupifcat. — z3vb 23. Loci babebis extra caftra c7 c. gerens paxillum in baltbeo 10r f a5, Pro menfura peccati erit ez plagarum modus c7c. 274.b 32. Comedit lacob ez: impletus eft c7 τες calcitrauit 31.4 3z.Funiculus bereditatis fue Yfracl.266.d 32. Sanguinem uus biberunt 390.C 33. Qui appropinquant pedibus cius, de doctrina cius e7c. 255.Ἀ 43. Et fanguinem uue biberet meracifsi- mum 390.C IV D. 6. Si rosin folo ucllerc fuerit,et ro go ut folum ucllus fict fit: 281.f. 282.4 7. Curuatis genibus biberunt. 46.d REG. 1.lib.cap.s.Arca Domini iuxta lo cata,no&u fractü difalijfJe,maneq; dor- fum 232. f I.Reg.24. Cané mortui perfequeris.4.s.b Rcgum i.cap.28. mulicrem que Pytbonc babeat, fibi fift cupit Saul. 109.C 2, Reg. 9.Ecquis ego fum feruus tuus C7 c 43. b 2. 22. Afcendit fumus de narib.cius. 257.d Reg. 3. cap. az. Minimus digitus meus có- pa&ior eft lumbis patris mei — 245.4 3. Reg.x. Ponite filii nicum Salomonem in mulam : 92.€ 4. Reg. 4. Mors in olla eft 281.4.Ὁ 4 Reg. 6. Elifeus uidit auxiliares equites in monte 3:6 IOB s. Si non cx uentre matris mee dux illis fai 249.b 19. Manus Domini tctigit me 253. 38. Decuius utero cgre[Ja cft glacics? 24-9.€ 39. Quis dimittet afinum liberum | So.f 39. Num derelinquet oua fua in terra, ut que puluis e7c. de berodio 126.6 Nunquid in fapientia tua plumefcit acci- pier Ibid. Strutbio in terra relinquit oua fua, c7. 1794. PSAL. Tanqua ligni quod plantatum eft fecus decurfus aquarum ege. 365.[ 7.Caligo fub pedibus eius 281.6 &. Vidcbo caos tuos,opera ἀϊρί ΟΥ̓ tuo-
Tun 159.6
το. Palpebre cius interrogant filios bomi num — 235b
Pfal. 17. Deus pofuit tenebras latibulum fium 207.€
18. Pes meus flectit in ula vecta 257.C
ao. Quoniam poneeosdorfum — z3zf 21. Ego fum uermis ez non bomo — 6o.c 21. Circundedcrunt me canes multi. 45.b 22. Circundederunt me uituli multiytau- ri pingues C7 c. 39. 26. Ne repellas me 169.b 26. Delinquentis bominis brachium con
teritur. 155€ 28. Dominus diluit inhabitare fa. 18 4... 29. Vox Domini que ceruos perficit. ss. QT 56.4 zi. Nolite fieri ficut equus cy mulus. 56.c CT 92.c 31. Conuerfus fum in erumna mca duin configitur [bina 400.€ 35. Homines c7 iumenta faluabis Domit- ne 724. F 38. Tabcfcere fecifli quafi arancam aui mam meant 19;.d 39. Ecce commenfurabiles pofuit dies meos 164.4 29. Seruafti me ne decidere in laci 254. 4o. In Idumeam extendam calccamcntit meum 300.C 41. Abyffusaby[fum inuocat — 384 44. Eructauit cor meum uerbum boni. χ4:.Ὁ 44. Cimnobis aderas inimicos no[lros cornu petebamus 3o.f 4-9. Peccatori autem dixit Deus,quare tu enarras iu[litias meas {7 c. 24.0.4 $7. Furor corum par cft anguium furori. 106.c. d 27. Alienati funt peccatores ab utero, iva εἰς fecundum [imilitudinem 107.b 58. Conuertentur ad uefpera,ez [ame con. ficientur ut canes 4.0 59. Moab lebes [bei mee. 408.c 65. Tenuifli manum dexterá tuam 254b 65. Super oues pafcuee tuse. 177.6 64.Quoniacalix in manu domiti. 4.09.5 65. Ignenos examinafti (7c. 344.€ 66. Impofuifti bomines fuper capita no- ra 257. 67. Etuirtus eius in nubibus 282: 67. Congregatio taurorum in uaccis po^ pulorum 3τά 67. Extimula feras ex arundineto 415.b 68. Lingua canum tuorum boftum,czc. 40.4 69.Fiat menfaeoruminlaqueum. 277.f 70. Quafi prodigium factus fum multis. 145.4 70. Donec annunciem brachium tuum ge nerationi omni que uenturaefE — 251.4 7:. Pene effufi funt grefJusmei 406. 73. Mei pene moti funt pedes 156.€ 73. Tu cofringes caput draconis in aquis, 115.C 77. Ego cofirmaui columnas eius 567.c 77. Calix in manu Domini uini meri ple nus mixto 390.€ 77. Exacerbauerunt altifimum in ina- quofo 281:.Ὁ 77. Et forte diuifit εἰς terram in funiculo diftributionis. 266. 78. Dei exquifiui manibus meis noctc co ram co zyo.f 79. Exterminauit cum aper de [lua 67.e
Locorum Ícripturz Index.
$o. Educto de petra melle faturauit cos. 285.C 8o. Vaflauit uinea tuam Domine fus 1 ucftris 65.d 8o. Manus cius ad copbinum feruierunt. 4.08.c $1. Et erit tempus eorüin feculi το Δ. ἃ 85. Inuenit turtur nidum ubi poneret pul los fuos 161.C 83. Inuenitfibi pafferdomum — 1sof 83. Deusmeusponeeosutrotáà z89.b.f so. Anni πο τὶ quafi aranca reputan- tur 195.d $1. Sicut cedrus libani multiplicabitur. Et, confringet Deus cedros libani 375.€ 92. Senectus meain oleo pingui 387.6 101, Factus fum ficut ny&licorax in domi cilio 14.3.6 192. Renouabitur ut aquile iuuentus ἐμά i44. b 165. Inter montes tranfibunt aque, pota bunt eas omnes beftie agri 285.b 105. Hcrodij domus dux corum — 126.d. 130. 4 166. Deferta reddidit flumina, ev 4qua- vum fluxus in [itin tranfmutauit. 235,€ 109. Ex utero ante luciferum genui te. 249.€ no. Dixit Dominus domino meo, fede à dextris meis 252.d 113. lordanis conucrfus retrorfum 220.f 115. Calicem falutaris accipiam — 4o». b 117. Laborcs manuit tuarit coimedes 155.Ὁ 125. Erepta anima no[lra ficut ρα ον de Eo σε πο f . Sicut torrens in auftro 283 τον Sicut fagitte in manu potétis. 309. 130. Impiorum concife ccruices — 232.d 134. Educit nubes ab extrema terra ful-
gura uertit in pluuiam 325.d 336. In falicibus, in medio eius fufbendi- mus organa noflra 385.c.d
158. Semitam mcam Co funiculum meum inueftigafti 266.C 145. Et pullis coruorum inuocantibus eum alimenta fubminiflrat Deus 168.d PROVERB. 1. Filimi, audidoctrina
patris ec. 13s.d s. Nonr eJpicies ad mulierem meretricem fauus enim defullans,czc. 187.d
6. Vade ad formica 0 pigcr,etc. 57.c.58.c 7. Doncc transfigat f4gittaiccur. 24.4.f 7. Quafi bos ductus ad uiam — 28.c 230. Lepufculus plebs inualida 95.d 3o. Effodiat cum corui de torréte. 169.b 3o. Lepufculus fapientib.f«pientior o6.e 3o. Ceruus amicitie,cg gratiarum pullus fabulentur tecum sc.b ECCLE S. o. Melior eft canis uiuus leo ne mortuo 42.€ a1. Florebit amygdalum c7 pinguefcct lo eufl4,q c. 379.4
21. Et difüipetur capparis 379.
CANTIC. ρα. 4. Oculitui co- lumbarum 160.€
Cap.z. Vox turturis audita efE in terra no ftra 161. f
2. Capite nobis uulpes paruas, que demo liuntur uineas 97.
5. Fratruelis meus albus ez rubicundus. 296. F
s. Similis es tu fratruelis meus damule, aut binnulo ceruorum s6.b
7. gana tua fimulis facta eft paliue. 371.
SAPI Ξ N. 12. Mififli anteceffores exer-
citus tui uefbas 190.b 12. Melior cjL iniquitas uiri quàm mulier benefaciens 24.6.C
ECCLESIASTICI 6. Cauendum nc animos ueluti taurus extollamus — so.f 10.Si momorderit ferpes in filentio.1o9.b ESALAE 1. Cauponces tui mifcent uinic aqua 282.C Cap.1. Quomodo facta eft merctrix ciui tas fidelis 95.d 2. Proijciet idola, «7c. ut adorarct talpas € ucfpertiliones 99.C s. Mandabo nubibus meis ne pluant fuper cam imbrem 282.6 s. Mandatum eft nubibus ne pluerent im- brem fuper uineam Soretb 282b 6. DeSerapbim duabus,qui fenis finguli alis prediti,esc. 225.Ὁ 34. Ertt cubile draconum c7 pafcua ftru thionum. 179.4 38. Sicut pullus birundinis,fic clamabo. 162.d 40. Quismenfus eft pugillo dquas 1 64.€ ss. Venite emite abfq; argento c7 abfque comutatione uinum c7 lac 188.c HIEREMLIAE 4. Ventrem meum uen trem meum doleo 24.2.5 149.€ 5. Vos igitur non timebitis me, qui pofui arenam terminum maris 25.6.6 8. Turtur cg birundo εἰ ciconia cufTodie- runt tépus aduentus fai — 161.d.176.4 17. Clamauit perdix,congregauit que no peperit 176.€ 4.6. Fugite ab occurfu gladij, qué colum- bauibrabit. - 158. EZECH. as. Vé ijs qui affuunt ceruica lia fub omni cubito manuum. — 265.a.b 16. Ef catena circa colli tuk 301.d. Et im pofui tibi armillas circa manus tuas 3 os.f 17. Aquila grandis magnari alarit 14.1.6 32. Etextrabam te in bamo meo,e7 exten dam te fuper terrá,cápos implcb. 558.4 34. Etcum purifsimá aqua biberctis,rcli quam pedibus ucftris turbabatis 177.c 37. Aperia fepulturas ueftras,cg educam uos de Babylone 284. 47. lofepb duplice funiculit babet 266.d O3 EAE 7. Cordacorum [icut clibanus
incaluerunt 241.d MICHEAE 7. Tu pcccatano[tra in profundum mare demerges 218. ABACVC s. Quia afcendes fuper c- quos tuos 31 130 3. Vbi dicit,in aquas falfas armentià Dco inducendum 281:.0 3. Fluminum terra fcindetur 285.€ 3. Venter meus turbatus [Lin me. 14.9.6 3. Pro iniquitate uidi tentoria Aetbiopie turbabuntur pelles terre Madian.250.4 3. Bouesnonafiiflunt ad prefepia 277.€ SOPHONIAE 1. Extendam manum meam fuper wudam,c7 fuper babitantes lfrael. 25;.b ZACHARIAE 9. Ecce rex tuus ue- niet tibi 88.Ὁ MATTH AEI το. Decalceamétis pedi bus no inducendis interpretatur. 413.4 13. Simile efl regnum coclorum reti miffo in mare 22;.b 15. Non decet panem filiorum. dare cani- bus 3s b 15. Quare uos tranfgrcdimini precepit Dci propter traditionem ueflram 282.c 17. Deiuuene lunatico, qui nonnunquam in ignem, nónunquá in aquá qg c. 329. d 17. Siquis babeat fidem quantum cft gra num finapis 4:15. 19. Facilius eft. camclit per foramen acus
intrare 93. as. Camelum deglutiunt, ex culicem li- quant 93.d
24. Vbi fuerit cadauer llic cz aquile com gregabuntur 141. 24. Orate ne fuga ucftra fiat byeme ucl fabbato 282.f MARCI το. Calix qué cgo bibo 4o9.b LVC. 24. Pifeesaffoscomeft — 225.4 ACT. APOST. 2. Difpertite lingue tanquam ignis 240.4 s. Vli aut ibantà confpectu concilij, quód digni babiti fent quiproezc.— 274.4 D. PAVLI. Rom. z. Qui oflendunt opus legis fcriptu in cordibus fuis 242.4 1. COR. 15. Onnes quidem refurgemus, fed non omnes immutabiur 4.93.ς EPHE S. 4. Sol non occidat fuper iram ucftram 408.b PHIL IP. s. Caucte catnescaucte malos operarios ;9f 4. Statein Domino 46.ς AD ΗΕΒ. 7. Adbuc enim in lumbis pa tris erat quando obuius ci factus cft Mel chifedccb. 24.5.4 ni. Circumierunt in mclotis 395. [ APOC. 16, Et uidi dc orc draconis [pi- ritus trcs immundos in ranarum fimili- tudinem zn 17. Aque quas uidifli, fuper quas mere- trix illa fcdet 283.ἃ FINIS.
IO. PLERPIVSSWATER IA NVS AD COSMVM MEDI-
CEM FLORENTINORVM DVCEM, DE IIS QVE TPER LEONEM-SIGNIFICANTVR EX SACRIS. &£GY. PTLORVM LITERIS.
- ] VLT Aquidem funt, que Leone fuper tam philofophi
"IE quam hiftorici,necs nó arufpices difTeruere: (ed neqgue
riora,neq;admiráda magís ab eoru ullo,quàm ab A gy
pttjs facerdotibus &obferuata,&pofteritati coómendata funt:totea fcilicet extat, quae uiri illi totíus aufim dicere arcanorum naturz conícij, fuper anímaliu ingenijs ma;
ἿΣ χίπιξ οπιπία diligenter explorauerunt, Eam ucró eíTe ín
AAA ; Leone pra ítantiam norint omnes, ut ucl fingula εἴτις membrano eorü tantiim facerdotü inuentione,fed & gentíu,zetatumdqgs pent o^ mniü cofenfu,myftici alicuíus (ignificati areumentü przbuerint.Totíuntuete rum monumenta,ín quibus L'eonina facies uaríjs hieroglyphícis expreffa nunc magnanimitatem,nuncanimi corporíscs uires,nuncSolem & terram,nuncna; torum erga parentes obíequiu,nuncaními domitort fignificat: alijs mox píctu
B rísamoris petulantia,oratoríz partem facultatis,uieilantiam, cuftodíam,terri ficum hominem,domínatorem;,Nili íncrementu,clementíam,uindictam,& ple racpalía comon(trabat. Nulla tame naturzeui admirabilior effe iudicatur, quam ipía qua egregie pollet magnanimitate, Ab ea igitur primiim omníü ordíemur, pe magnani quam AE gyptij facerdotes ea de caufa per Leonem pictu intelligi uolebát,quód "itte Leo- inter quadrupedes nullüaliud anímal preftare magis anímo exploratu habue "^ rc. Eam praterea Leonis effe ímaginem,ut magni X generofi aními fimulacrü pra fe ferat,utiín Phy(iognomoru obíeruationibus inuenitur.Caput ením ma gnum habet, pupillas ienitas,faciem obrotundam,& ad radíoru fimilitudinem iubas undecuqy diffufas,quibus colla armosdueftíat. Id enim Leonum genus anímofius efTe theatra R.omana fzpíus oftendere, Atcs hae quídem,quo diffufe magis, uulnerü eo magís cotemptum indicant. Eos Homerus ivjjvésc appellat: de quibus dicitur, leone nó terreri laruis,neqpà fubula excipi. Quare Diogenes cüm apud Xeniadem feruiret,amicis uolentibus eum redímere,negauit uelle fe:
c an neícitis,inquiens, Leones non ijs feruireà quibus aluntur;fed altores potíus Íeruire leonibus? Parí magnanimitate Antigonus Demetrij filius cim urgenti bus hoftibus olím retrocedere cogeretur,negabat fe fugere, fed utilitateà tergo fitam perfequi. Huiuímodi ucró faciem ποντίας iubatam in morem hi(tricis ir ritatz afípicias ín Antonini nummo, qualescpilli funt, quos throno Solís A ey, Antonini. ptij íubiecereaffinitaté demon(trantes, quam cum ipfo Deo iubarü ímítatione "fme. habere uíderentur. [Nam degeneres ac perínde pauidiores illi omnino funt, qui crifpiorib, breuioribusds funt iubis.INecs aliud fibi uult diuina lectio, cüm Dei populum ficut catulu Leonis exurgere, € ficut leonem exilire fcribit, Quanta ením illa funt indícía magnianimi,cim quís crucem fuam tollit, & Chri(tu fequi tur,cim Príncipu furias cotemnit, cim ferocía fuac uerberaafpernatur, ciim caíus denicp eladijs bídentís inftar nullá necp murmurc, neq; querímonia con^ fternatione oftendit, ciim uícto feculi terrore, fpretiscz; corporis pcenís,igni,be ftijs, tortoribusd traduntur: defpiciunt ením & contemnunt omnía qua funt
a
; Pierii Val. Leo,fiue
in poteft ate morta' τ, & imitantur eum;quí Leode tribu Iudanuncupatur:atqy p hicdemit ille illehomo eftímpauidus,qualem dari fibi Democritus poftulabat al(ummib onifpecimen, qui fcilícetanimum à terrore liberaffet, Iuntueroó Admetüleonem & aprum iun xiffe, ex quo illu aními corporiscpuirtu tes copulaffe intelligendu. Per leonem ením animiuim: peraprum,ut fuo loco dictum,ro bur corporis interpretantur. Addut eum eo: dem argumento Apollini atq Herculi acce ptíísimu fuiffe, quos medía fapientia SC inge: níte cuiufdam uirtutis índole fibi cociliaffer. Quinetiam Poétz feroces ín bello uiros ϑυμο λέοντας uocare confueuerunt, R O.B V R. St & illud hieroglyphicum, peranteriora lconís robur fignificare, propterea quod incoanimalí membra illa robu(tiora funt: ab excellenti enim αἱ quadam uniu(cuiuígp rei fignificata fua Αἰ eyptij defumebant, Exprefsit robur hoc L.ucret.Carus cim íta fcripfit; Principio genus acre leonum (zu, fecla
Tutata eit uirtus. — INeqgaliade :aufaleonem cceloadícriptum multi prodide^ re,nifi quod Sol co tempore quo fignu id permeat,maxime (it ualidus atqj robu ftus,moxd degeneret in poíteríora ἀφο] Πᾶς, Qyuía uero,ut Paufanias ait,decet bellatorem homínem in conflictu adueríus hoftem,omni pofthabita manfuetu dincatq; clementía,fzuire, Lacedaemonij Martem 39 appellauere:eocj fpe^ &are Homericum illud aítde Achille dictum, λέον δ᾽ ὡς ἄγριθ᾽ obw. Cuiufmodi fi^ enum in Símandij Zigypriorürcgís nominatifsimi (epulchro fpectari folítu au tores tradüt, quem leonis fpecie figuratit hoftes in fugam uertere uidiíTes, ut ex co Kanimum & robur &uigilantiam regis perfpicere liceret. V idere uero cft ín
Traiani mu- INeruze T'raianinummo fortitudine hanc ita higuratá, ut claualeoninoínfideat F mj" ^ capiti.perclauam fortítudige Gegnificari dicium in Roborís cómentario:per ca putueróleonínuanimigenerofitatem interpretamur:utrocg enim opus e(t,qui Ducis inuictí nome affectet fibi uedicare, Quod ueró pertinetad leonis robur, traduntautores Hyllum Herculis filium;eó quód uiribus praeftaret, Leone ΟἹ theronitücognomínatüu: quem ciim Euchemus Arcas interfeciffet, R ex à Μίερα renfibus falutatus eft,apud quos oraculu erat,eum fibi adícifcendum,quileoné interfecifTet, Quod fimilefuit Diocletiani facto, quí tuncad fererum fummam peruenturá acceperatab oraculís,cumprimu apru interemiflet:ob iddp cium plu rimos confeciffet apros,queri periocu olebat,fe quotidieapros interficere, nun quáaüt Imperatore declararí,donec uíra nomine Aprum íugulaffct.In nummo C.Pollicj a; quodam pulcherrimo C. POBLICII Q. F.cernere eft fortitudínis fimulacrum, wawa quodleoné fuffocatclaua à pedib.ftrata, pharetra cu fagittisantepofita. Hippo thoon Poéta robur hocleoninu pulcherrimo defcripfitfenaríolo, queapud lo, Stobzü inuenimus: γῆρας λέοντι’ κρᾶοσον ἀκμαίων νερῶν: cuiu fmodi uerba fenex ille di citapud Axiftophane, V efr pis, ἐγὼ τὐμόννομίφω γῆρας QVou. κρξῆον ἢ πολλῶν κοκκίνπονεανιῶν. Leonís fenectáà maxime florente hinulorü iuuentute meliore effe fcribit Hippo thoon;& fenex ílle Aríftophanicus fenectuté fuam pubefcenti multorii iuuenü
uirtu^
ANIMI CORPORISQYVE VIRES.
Liber primus. ; A uirtuti eloriabundus anteponit. Cicero uero Officijs,uim nonaliter leon: pe^ culiarem efle dicit,quàm uulpeculz fraudem, Δ τθβέδίδη εις perleonis caput gy pttj facerdotes uigilantia atq; cu(todíam oftendebant.Caufam addebant, quód (olum bocexanimalibus recuruos ungues habenti bus,(imulatqs natum e(t,cernit, atqg hinc Plu tarchus folare anímal leonem haberi putat.Sa ncillí nomen 7?4 τὸ A«o?3«oó índítum aiunt etymologíarum indagatores , Somni przcte rca parciísimi eft, oculosc habet inter dor; miendum fplendefcentes, ac quodámodo paz tcfactos,quod ín cuftodie fignum recepere:& x : PE vc fane multí crediderunt leones omníno info SXSANNNNDERERMÁ —— mnes effe, quod Manethon Zigyptius in ijs s quzícripfitad Herodotum tradit. Huíufcereiargumentiü nonnulli obferuaue re,quód caudam afsiduc inter quiefícendum motat. Caeterüm incredibile eft,ut utat Aríftoteles, animal ullum perpetua uti uíeilía : fed inde perfuafi funt qui talía fc obfcrua(Te profitentur, quod leo magnos habet oculos palpebrasdg per^ exiguas,ut non oculum pofísit penitus obtegere,intuentíq; fplendor ille fefe o£ fert,qui plurímus emícatab eius pupilla:quarefemper fomni expers effe uide; tur, Quapropter fienificanter admodum, non tantum Mycenarü portís,fed e; Portis sa? tiam reliquoru zdilicioru, praecípue uero fanorum ualuís, aediumcpfacrarum μὲ 41} ueftibulis leones, tanquam díuinorum cuftodes, ut eft paísim cernere, ftatue^ ,,,;;, affi bantur.Quíq fjs infomníam attribuunt.indeeos Soli dedicatos autumát, ean» gau. — dem cumleone condítíonem habentí,quíppe quí patenti igneocj oculo terram confpectu perpetuo atqj ínfatigabili tueatur.Cüm ueró conftet Alexandrü Ma — alecder gnum przteralia qua in homine przclara fuerunt, uigilantifsimu etíam fuiffe, Mgmain quodin exemploà grue fumpto alibi dixíimus,non miror, etíi aliae etiam huíus tendu rcicauífz efle poffunt, eum in nummis quibufdam ]leonino fpolío caput induti Ípecari;ab cuíusaltera facie fimulacrü Iouis eft fedens,Izcua baculo innixus,de; € xtera Aquilam praetendens,lítere A AEzAN APOY, nempe quódab Hercule per Caranu primu Mlacedonizregé duceret genus: nam Hercules INemei Leonis fpolio ubíq;ínfignis, uel quod eximie magnitudinis leone fpectate Spartanorü legato ftrauít, Cuanquá non fum neícíus Philippum regem poft Olympíz nu Ρτίας per quíetem fibi uí(um coniugis aluo infignem affixifTe bullam, cuius fcul ptura leonís ímagine haberet: quod & uxorem grauídam effe Scanímofum ἢ, lium paritura, coniectores periti reípondere, Hinc Alexander in matrís hono rem leonis fpolío maxime gauifus,& eadem de caufa cm fomnio monitus Ale Leontopolis, xandríi in Zeypto zdificaffet, eam Leontopolím appellauit : qu&uis eius fuc ceffores Alexandriàà coditore ipfo maluerintuocitari. Quod ueró pertinetad leonis fomnu, Phyfiologos ait Adamantius hzecde catulo leonis fcribere,eum quippe fimulac natus eít,tribus diebus &tribus noctibus dormire,tum deinde patrís rugitu tanquá tremefacto concuflodjcubilis loco catulum dormientem experoeficrí.eocptrahitdictu illudà Iacobe ín facra lectione: Catulus leonis πὰ daad praedam fili míafcendif(ti,requiefces accubuifti ut leo, & quafi lezena, quis fuícitabit eum? Atcpetíam illud ex fecundo Balaamís τείροπίο ; Recumbens ut a 2
VIGILANTIA CVSTODIAOQ.
| ται
n
j
4 Pierii Val.Leo,fiue
Ico requiefcet,S quafileaena, quà fufcitare quis audebit?quod dubio proculad Ὁ Chri(ti fepulturá pertinet, Sedenim intelligere etiam poffumus dormiíIe eum ficutleo, ob fplendefcentes inter dormiendum oculos, ut fcilicet diuinitate ip^ fam cum eo nihil quicquam fopitam intelligamus.(Q)uod autem de oculís inter dormíendum fplendefcentibus à nobis additu eft,ca de cauía factum,utaurem ijs uelleremus, quí uiríalíoqui doctrína magniatcp pij, ín eo tamen lapfi funt, quódanímà Chri(ti putarunt per tempus illud, quo cadauer eius fepulcro con ditum fuit, apud inferos paffam: quod humana ipfa natura piorum hominum audírereformídat. Anímaduerte aut& Origenis traductione latinam loco hoc, utfere pafsim,ualde corruptam efle, (EI SE, SRI. RS TISSBPNE 25 623V3: 1S: AL co quidem figno quo robur & uigilantiam indicabant,eodem & terri ficum hominem, qui reliquos afpectu folo con(ternaret, fienificabant:cu^ Agamemno- iufmodi fimulacrum ín Agamemnonis clypeo fuiffe Paufanias teftis eft;ad for^ "ebPU5. mídinemalíjs incutíendam. quod quidem fcutum in Olympiz templo perali quottempora pependerit,infcriptione etiam adiecta: E OUT G" μῶν Q06GY 651 Beo à δ᾽ ἔχὼν ἀγαμέμνων, Quod ítareddere poffumus: Térror hic eft homimum,quiq, humcgerit eft Agamemnon. E(t autem Leo etus natura, utetíam fi ferum nihil molíatur, intuentes tamen terreat:ea efLín oculís efus uis,ea maieftas, Vnde tam Grací quàm Latini Poé tz terrorem deícrípturi, comparationem ab huiufmodi anímalis ferocíaliben^ tiífsime defumpfere. Mlerító itaq Chabrías Athenienfiu dux, utalij, Philippus IVlacedo,dícere folebat, formidabilíoré effe ceruorü exercitu duce leone,djleo^ num duce ceruo, Átcptanta porró uis tantuscj; uigor anímalialioqui robuftifsi mo íta ín oculís confi(tere tota uidetur, ut eorum uel mínima offenfione fupra; quam credibile fit debilitari uideatur leuifsimicg obiectu amictus pecude igna; uior fiatquod et in theatris fepius R oma fpectauit,& Ly(imachi exemplo com Lyfinabi probatu eft,quem Alex.Vlagnus in idem clauftru cum ferociente leone ínclufe precari &- vatrilleuero hancingreffus uid; domita (traneulatad bellua, & R egi admiratio^ Faris nifuit,& uite cofuluit fue, meruitd; ut huíufmodi factu aeterna numifmatu me; Ε moría prorogaretur,()uín non ín oculis tantu eius terror,uerum etía íinrugítu coftat:ítaq; Píndarus eum &e/&uo Olymptjs; hoc e(t,late rugiente uocat, Agcfi damo,utín uulpe díixímus.ld ueró fittáta ferar omniu trepidatione,ut, quod Ambrofius cum Dafilio teftant;animantiu multa que ucl eíus ímpetu per celerí tate euaferint, horrenda tame eius indígnantis audíta uoce,ucluti ui quadá per^ culía atqpattoníta cofternentur,& plerucp íta deficíant pre metu perdíta;ut nul lo negocío capiantur, uínetiá qui per fomníit imagínatus fuerit habere feleo^ nínu caput, Onirocritz uolüt eum in aduerfarios terribile fore fienificarí, non^ nund ueró &príncipatus &domínatíoncs affecuturu. Ab huiufmodi ueró rugi Mard Est tus magnitudine Marcus ἃ quatuor Euanoelí(tís unus,leonis imaoine, ut cftà peu Daniele przuifus,itain hodiernü ufq; diem híeroglyphíce fieuratur,quod ipfo iis 5? (latím operis ínítio uocem in deferto clamanté ingenti orc tonat.Ita Eucheríus, D: Or M CE NIS ASGOTSTOJPJSRS S Ane Bafilius leoné pro dominatoreanimalii rationis experti: ponitzobfer uatumdpefít in oftentís,ut fiforte mulicraliqualeone pariat,fore utab exter^ nís gentibus uínceretur ca rcfpublica in qua id cotigiflet:quod non in humano tantum
Liber primus. ; A tantum genere, fed etiam in quocunqjalio díueríze formz animanti pollere tari tundem comperías apudarufpices , Obíeruatum e(t in Co iníula,cim ouís de erege INicippi cuiufdam priuati hominis leonem peperifTet, non fuiffe huíufce rei euentum írrítum,arrcpta inde ab eo domínatione.Hincilla focietas leonina, quz longe plura (ibiaffumit quàm relínquat,de qua Arifto lur.Conf,Cafsium rcípondiffe rcfert, focictatem talem coiri non pofle,ut alter lucrum tantüm, al^ ter damnum fentiret:& hancíocietatem leoninam folitum appellare L. ff. x v 11. T.proSocío.l. X1x. € Dion Chryfoftomus fermone c? βασιλέα, Homeruaít fapienterbouiaequiparaffe Agamemnonem eo ucríu; Hur: βδς ἀγέλκφι uy ox" emrAGe raro, Mlínime uero uelleoní;uelaquilz fimilem dixit; propterea quod dominationis ca funt exempla. SVMMA CALLIDITAS INGENITI. IN aee grauaborantiquá in argumentü huiufmodi fabulà fubíungere, raulide quae mortalibus utiliadmodu documento futura (it. D'iuulgata per orbe «is. » eratfamaoraculi quod ab loue Ammone prodierat, Alexandru IVlacedoné bré » uiadíeuenturuquem filiu effe confitebat fuu: folicitari hincead obfequiu terrae Reocs, Principemqs ut fibi conciliarent inter (e certare muneribus:przcipuedg Prolemzus A: eyptiR ex dei fui filiu ueneraturus magnam pecunie uím parat, quantu ícilicet uectigalis uno die ex INili oftijs & Memphiticz urbís portorijs colleeifTet. Erant uero cuiufqg generis pecuniae ex rebus omnibus hínc índe col lectead aliquot talentorum millía;id totu (ine dele&uxenij nomínead Alexan drum deferri curat. Obtulerunt fponte ueterínam opera,;mulus,equus,aíinus, & camclus,qui pecuniá cum fide conuectandá füfcepere.Hi uix biduuà Mem phi progrefsi facti funt obuiam leoni, qui & ipfe intellecto Herculis cultu, que Macedo fufcepiífet,dum rebus (tudet fuis; R ege falutaturus íter in Macedonia teridebat. Data ítacg & accepta hinc inde (alute,cim deftinatu, ut fitiomnes iter enartraffent;adícilcitur comesleo quafi cuftos atq; praefidiu aduerfus latrocinan tes affaturus . Hicde pecunijs certior factus;habere dixitfe quocp certam ἄτα, chmarum fummáà,quas pro comceatu ferret:fed efle illas ibi plurímu incommo^ ς das,quodoneribus eeítandis nequaquaaffuetus eflet:rogat itaqi onerís addita , mentum leue fingulis futurum inter fe dipartitu fufcipiantmagni hoc benefici loco habiturus: obfequuntur illi ofticiofifsime, ac paucas admoduiillas leonis drachmas ínter fe díuiías in facculos quifqs fuos admifcet, itercj mox cotínuant füu.uenerantin pingues Afiz cápos,cüim leo armentorü multitudine cofpcecta dies aliquot ibícommorarí ere fua fore defignauit; fimulataqj lafsitudine ali quot dieru quiete fibi opus necefle dixit, quascg depofuerat pecunías repofcít: illi adapertis cofeftim facculis,ipfum,quz fua effent,fibi defumere licere ínqui unt. Leocu plerafqsalias magno numero drachmas eade nota fignatas in uo quoqj facculo confpexiffet,Iaeto magnod; rugitu adito, drachmz,íinquítmeze multas admodu drachmas fingule peperere, atq; mox quotquot erant fuis fimí lesabftulitpro fuis. Quid quod Hannone Carthaginenfem przclaru uiru,cuz ius meminit Plinius,ín exilit actum ferunt, quía leonem ferundis oneribus at fuefecerat,areumen to inde capto,ut Plutarchus ait οὐ πολίζοοῖς Thy Aux ad Tra
ianum, quód quileonem cícurare potuiffer.ad longe maíora ctiam afpiraret, HOMO QVI VEE'SVAM VEL ALIENAM
T- 1 ferocitatem edomuerir. , Odem oftento mortalíu triumphis Icones iuctos à M, Antonio,atqpid qui
a 3
" Pierii Val. Leo,fiue
dem ciuifibello eenerofos fpiritus iugum fubituros portendere,id quod Cice. » ro Philippicis illi obijcit,dum curru eius leonibus iunctum,imperio(i homínís inuidiioltentare memorat.Et Epi(tolis ad Attici, qui auguriu id formidabar, ait: ἃ Antonijleones pertímefcas,caue;nihil eft illo homine íucundius:& que fcquunturreliqua.Sant homínem quíarte, íngenío ucl autoritate longe poten tiorem feaddicat fibiatq; fubtjciíat, perleone ab homine domitüu intellioimus, quippe quód ferz alioqui ferocifsimze ualídifsima« impetum ferocitatemqg Íopire mollireqg potuerit. Hacutítur comparatione INazíanzenus, ubi Bafiliu ait non modo fibi conciliaffe príus Eufebium, fed in fuam ita fententia attraxi fe, uteius confilijs & monitis ín omnibus paréreuideretur, INotum exhifto^ rijs quid Megarenfibus acciderit, apud quos Cafsíus leones,quos zdilibus lu^ dis przparaucrat,reliquiffet,Cüm ucró cíuítas per Calenum caperetur, Mega; renfes ferarü carceres effregerüt,earum uinculis relaxatís,ut irruentibus hoftiz bus obicctz, negotii eis tantifper facefTerent,dum fibi per mori aliquam con; fulere po(Tent: fedenimlongealiter euenit, quía leones in cíues ipfos truculentí fzuitía couer(i,tantam inermiu ftragem edídere,dum obuios quoíqgadoriunt, Ε fternuntatq; dilacerát, ut fpectaculum id fuerítuel ipfis hoftibus perquàm mi Íerabile.Atqsut huiufmodi multa practercamus,íam uero Pythagoricum prz ceptum eftanímalía curuunguía(ita mihi liceat γαμψώνυχα interpretari)nutrien danon cíIe,quippe rapacitatem € ciuitate fummouenda, Idem fentit A (chylus, cim leonis catulum ín Republicanonalendum effe dicit his uerbis:
Οὐ χεὴ λέοντ Θ᾽’ σκύμνον ey πόλει τρέφφν,
Μάλλισα pO λέοντοι ulio πόλει (ipe
H vd" ἐκῴαφῇ τις τοῖς Φόποις ὕπτηρετξῖν.
αἰεί leonis alere im urbenon iuuat,
JAagis canendum ne leonem mutrias,
Quem qui educarit, etus C mores ferat. Euripidesueró nullo cos pacto cenfet admittendos,P ythagore preceptu fecu tus, in quo (apienter quidem Zfchylus hzccfuper Alabiade;impotentiores id genus homínes nonac-ipiendos,cxterüm fi accepti fuerint equo animo feren^ dos. At Euripides,ut Aríftophanicus clamat Dionyfius Ranis, ingenue maoís locutus, fiquidem utapud Homerum habetur, B
Οὐκ (51 A&sot καὶ ἀνδράσι ὅρκια 15. FVROR INDOMITYV S. {λυ περίοα itacpfurorem, quo quis impo:
tctíus exardeícat, fignificare fi collibuiffer, leonem cffingebant catulos fuos diícerpente, imo exoílàntem,ut Girzecum uocabulum ife- sicormt ínterpretemur,nonaute occorre (utin uuleatís Hori exemplaribus eode capite bis pofitum níhil fienificat) quo quidem furore correptum olím Herculem autores tradunt, coq infaniz prouectum, ut non hofpítís ταν tum filios enecarit, ueriim & in fuos ipfius fi lios ufqueadeo fxuire folitiuteos interfece: rit: quod no abfimile e(tà picturaleonis pro^ prios catulos difcerpentis, Sane Theocritus in Megara Herculis fcemína, de furore quem ís ín liberos exercuerit haec dici
Σχέτλι Θ᾽ ὃς τόξοισιν ἃ οἵ πόρων αὐτὸς ἀπόλλων
Hen/G*
Liber primus. 7
HZ Troc uec ἐριννύ aiv βέλεμνα
Παῖφας te κατέπεφνεκαὶ ἐκ Φίλον 4A Cj 3 voy
Μαινόμϑν Ὁ «7 οἶκον δδ᾽ qur A« ἔσκε φόνοιο
Tsc μῶν ἐγὼ d'ósluGY ἐμοῖς id'ov ὀφθαλμοῖσι Βχλλομῆνες ὑ τοὺ πατρί,
Infelix qu millibus de munere Phoebi
Site ea Parcarum, uel Erinnyos impia tela,
natis tpfe fats furis agitatus ademit
Charam ammam;ut domus ip[a cruore a[]evfa nataret,
4Hos ego confalJos mamibus cecidil]e paternis
Jua oculis JPectare meis miferabile τε. Poétz quoq; noftri leonem iracundu notant,unde illud apud Horatii: | Pro; methea infanileonis uim (tomacho appofuiffeno(tro, cüm de excandefcentía loqueret. Elegantifsime quoq; nega nó eruditifsime Lucretíus caufam furoris i(tius perquirit,cuíus carmina no i niucunda qua repetantur ponere no pigeat;
Sed calidi plus eit il, quibus acriacorda
lracundaa mensfacileefferuefeit im tra,
Quo genere in primus tus e$t utolenta leonum
Pectora qui fremitu rumpant plerunq, gementes,
Nec capereirartm fluttus i peltore po|]unt. Superíus ucró dixerat cüm dc uarietate anímiloqueretur:
CL etiam calor tlle animo quem [umit intra
Ó um feruefcit co ex octelis sn1cat acrius ardor, Eius ucro indicium excandelcentiz eft, cüm caudae uerberibus fefe excitare ui fus fuerit, quod íra Hefiodus tangit ín Herculis fcuto:
Πλῴραν τεκαὶ ὥμες
Οὐρῇ μασηχόων τσοὶ γραφᾳ SJ Cre αὐτὴν
Ετλκ ἐς au τοι ἰδὼν 3,6307 ἐλθὲν Ed t μάχεοϑ αἱ. Qiem Catullus fecutus Gialliambico fuper Attí dixit:
Le cade terga cauda, tua uerbera pateant
Face cenétamugientiffemituloca vetonent. Etquzadfuroris incitamentum & indicium fequuntur:nam & corrugate fron tem pugnaturus cernitur, quod exit Cirzeci dixere: & fuperciliorü contractio nem ἐπισκίκύιον uocant. Index autem praecipuus e(tleoníni aními cauda, perinde acequorumaurcs,eaqj proprie inleonc dicitur alcea, quód pracipuum ín ea ro burcon(ter:ucl quod incítamentu quoddam (itadaffumendas uíresanímumdg commouendum:initío irarum terra Blagellatur,increícente uero excandefcentía terga etia fua uerberant;id ea de caufa heri putat Alexander Aphrodifeus, quód corum anima uchementíus moucatur,fitq; ultionis admodum appetens:cauda uero utaturucluti homines manu,;quailli fe plerücp ín excandefcentia complo^ dere folent: itaanímalía hzecira cómota, cim íd quod fefe lxdít ulcifci nequeuüt, eo fibí modo folatíum folent excogitare. Eft itaq; furor leoni familiaris, undea pud Maronem,lrzcj leonum,legitur.&O uidius:Iram uultus habet,de cífdem ait.quare Poétz leonem peculíariter feram dícunt,ita Callimachus:
Εᾳρὸς aset ζων δέρμα κατωμάδιον. (Δυὸ 4 πετὸ catulosab eo exoffarí píngerent,caufa eft, quód medulla leoni uel nulla,uel perexigua eft, utomniumanimaliam folidis omníno ofsibus conftaz re uideantur,quafi inde accreícat furor,quód labor his confríngendis (it merce:
à 4
. .Φ. * 8 — Pierii Val.L.eo,fiue de mínor, ciim minimüíd fit quod fu&ui pofsit inferuire,Sunt praeterea offa il, τὸ la dura adeo, utex collifis ienís ueluti ex filice excutíatur,Hincanimal eft maxi mt febri obnoxíü, Febre uero nihil aliud effe, quàm füperante totíus corporís calorem, medicori omniü cofenfu manifeítum eft. Febri denícg nome ab igne eraecum πυρετὸς, aferuorclatínu eft: quo morbo leones toto uitae tempore cruz ciari feruntur: eacj de caufa Lucretius trifteleonum femínitim appellauít,Sane Prouer- prouerbiu híncemanauit ἐγέλασω δλέων, quotiens rarualíquod hilarítatis exem b. plumintueamur, Thucydidis id dí&u in Cylonio celere fubnotando,cim fci licet índoluiffet demu Athenienfis populus Cylonem per factiofifsimas factio^ ncs quietum Reipub. ftatum interturbare, quafi poft díuturnam mceftítíam ad hilarítatem demum refpexiffet, utimpetu in hominem facto,eum ucl ín in» üíolabilis Dez templumaufugientem perfecuti fint pleriqp,diíftractumdp inde magno totius cíuitatís audio trucidarínt, Ὑ O itaqzincómodo uexantur Ieones:tam^ REMEDIVM IN FE- NE: unus Albertus negat effe eos febricu, Drm REUR lofos, cui ín Crermanía nato, alíto atcp educa; ES ΞΞΞ to,ubitotum fere uitz fpatiu confumpfit , u^ -( i| fes ttum deleoneloquenti potíor fitadhibenda || | 7 x8 7} MIT es fides, quàm A! eyptijs interleones quodam ἐς πὶ Ὁ modo genitis, cumd ipfis totu uitae tempus ueríatis, alij uíderint.Ego fane difciplinas eo^ | 32 s rum in huiufmodire fecutus, compertu effe |E—5 ^ / 7775 inquam,leonem febri correptum ucl fiad fu: ZEN rorem ufcgexaeftuet,unius paftione fimizeli berari, Quapropter Αἱ σγρτῆ facerdotes (ife. bricitantem hominem,&(ibimetauxilia com parantem fignificare uellent,leonís fimiam ueícentis hieroglyphicum ponere folití funt: tantaenim indignatione fimíam fertleo, ut nullum anímalauidius perdere de(ideret.Cau(a eft animalis petulan tia.leonem indignilsimis modis exagitantis.Nam fimulacucl ex arborealíqua ucl ex alío tuto latentícs loco nacta fueritocca(ionem ín leonem infiliendi, pro Ε magno habet negotio caudafefe eius applicare, natibusdaffigere, atcpíta qui, buícuncp pote(t ludibrijs Regi fuoilludere: quod ciim impatíenter ferat leo, impotenter admodum ín huiufmodi animal efferafcit:quze plenius in Cynoce phalí commentario diícufsímus. Sed ut mirari definamus animaladeó ignobi le generofifsimo omnium infeftum efle, fcímus etiam culices ín leonum gre ees petulanter adeo ferocire,uteos magna interdum clade ad internecionéadiz eant, Intereníimarundineta Mefopotamiz leones ínnumerí iuxta luminum ripas X fruteta uagantur,eo tempore quo hyemis clementia ibi molliísíma eft, femper ínnocuí: uerüm ubi per aetatem ccelum exaríerít,reoionibus ijs acítu candefactis ambuftiscó propémodum, ipfi tam uapore fyderís quàm multituz díne culicumagitantur, quorum denfifsimis examinibus per eas terras omnía rcferta funt, quí quidem ad fplendotem oculoru tanquam ad humídíora mem bra couolantes eos appetut,palpebrarülibramentis mordicus infidentes.Hínc leones crucíati diutius,aut lumíinibus,ad quae remedi caufa confugiunt;abfor bentur,autamifsis oculís ímmanius efferafcunt;quod ni Reret,omnis ea quead Oriente late diffunditur plaga; huiufmodi beftijs oppleretur, Id fibi rope €lie
|
εἴη ῇ
ng [5 En
| Tet d
Liber primus. 9 A effete(tatur Ammianus Marcellínus rerum geftarum libro decimo octauo, SIWPER XEGNESSOLLCIT YS. e hocquidem anímal, quod ignem ingenitum, & ín ipfis ofsibus ab^ ftrufum ge(tat;ignem tamen przcipue formídat;adeó ut nibil eque ucrea turatqj przetentas faces, quibus ad ferocíam eíus domítandam nihil efficacius: quod & Homerus teftatur eo carmine: Καιόμϑναί τε d rou. τούς τε (o ἐασύμϑνός πέρ. «“Ἵγάρρτετή, Jacesquas quamuis [auiat horret. EcPindarus INemeis: Πῦρ πανκρατὲς ϑρασυμαχαῦ τε λεόντων ὄνυχας ὀξυτα τες Ακμαϑ c deo miror cows ὀδόντων. — In cuius trepidationis admiratione adducti /Eeyptij (acer; dotes, hominem fuper igne formídolofe folicitum & qua(i uefanientem, often; dere ἢ uellent,leonis (imulacru,& faculam píngebant.ld nos uix autoribus cre; debamus;antequa & Florentiae, & demum R ome leones hac potifsimu ratione domari cofpiceremus.Simulacri hocín marmore ceíum Roma uidi uía Leo; níana, quz ad Popularem eedem ducit;erutum fru(tum ex Auguítorü maufo^ 3 leo.Leo erat humi feísitás capite fublato, & in tergus uerío: ín tranfuerfum ad; fculpta erat fax pinea cum nuce in fummo capulo,tzníadjà face in leonis tereus porrigebatur.()uamuis ueró apudautores Ícríptu repererím, níhilaliud ex hie roolyphico huíufmodi (ignificari,quam,;uti dícebamus,eum qui fuperiene pa^ uidus effet:fi tamen líceat mihi fententià his mei admifcere, rei i(tíus interpreta tionem effe dixerim,edomitü furorem. Caufam cur ítaigne expauefcatleo, Pez ripatetici eam afferunt,quód eius animalis uis przecípua in oculis cofi(tat: quids oculos ficciores calidioresds habent, ij maxime omniu ignem aueríant, In idem uero fignificatu adduci pofísit ilicis folium Ieonino pedi fubiectu: fiquidem Mla giferunt leonem iligneo folio calcato torpeícere: eandem uim effe folio fcil!ae traditum à Zoroa(tre,non illo ínquam antiquo, fed qui poft Plutarchum fuit, Tnelongíusàleonina formidine digredía RELIGIOSA FORMIDO. mur, eallu ís identíde,et precipue albinut Ambroí.aít,à quo etíá Pythagoras ab(tinen; dum íubet, mírü ín modu perhorreícit:quod € proífymbolo colende diuinitatis accipi quida prodidere, Síquide gallus,de quo Lucretius, — 'Quemnequeunt rabidi contra con[lare leones Ind, tHertta continuo meminerefugar. diuínü quiddam prz fe fert,uti latíus in com métarío de uolucre ca perícripto differuimus. Diuinitaté uero omnis terrena pote(tas refor midat, acreueretur. Leones porro cüm Deu 1 matri (int dedicati Terrz, ip(i addicti intelli I euntur:X fuperius bonáleonis partem,quippe quodà iubís cít reliqui terram preíeferre dicebamus, Sedenim alia huíus formidinis caufam adducit Proclus libello de Mlagia:ait enim,gallum & Ieoné preciput folaría effe animalia: fed cur ealluleones uereantur,nó poffe nos à matería;fenfüue ratione afsignare,fed àfu pernitantü ordínis cotemplatione, quia fcilicet pravfentía utsue folaris uirtutis magis gallo ínfufa fit,quàm leoní conceffa.quod ex co coíectare uidet,quod ex; ploratt omnibus eft,applaudere illum hymnis furgenti Soli,quafiqp iubar eius aduocare, eo pracfertím tépore, quo ex medío Antipodu ccelo digreffus ad nos
1o Pierii Val. Leo,fiue
deflectitur. Affirmat etia folares quofda angelos in galli eff&eie nónunquáappa D ruiffe,qui cm in fe fineforma fint;nobís tamen,qui íumus in certà effioie infor mati,forma fe preditos ea uidendos exhibuere, Contrà uero Daentones nónun u&leonína fronte uifos, qui obiecto gallo repente in auras cuanuerínt: quare folent etíamnu diebus his,fuperftitionis eius (tudiofi,eallinaceu pullü ín pelli ciendis εἰς concilij caufa praemactare, Ad hzctradunt Grazcoru nonnullí,qui doctriná Αἰ σγρείοτα fequuntur, απ πᾷ Cecropis, qué ín leonem tranfmutatu credebant, immolatís eallís gallínaceis,characteribus quibufdam fubícriptis e^ uocari, fec illam eís oftenderesquod tamen effeludibrium A neius Euxitheus affirmat, Daemones ita nos pra(tietjs fallere contendit, Quóoduero Dzmo nes, quileonína fronte apparuerínt, obiecto euanefcant gallo, índe procedere dicit Proclus, quód ín eodem ordíne conftituta, quz inferiora funt, fuperiora femper uereri coguntur.C)uemadmodu modefti pleriq; uírí,dum uíroru díuiz norü imagines intuentur, hocípío afpectu uereri folent turpealiquid perpetra re, Lucretius ueró ex fectg (uz praeceptis ait efTe gallorum ín corpore quzedam Semina,que ciim (unt oculis smmi[[a leonum E Pupilas iaterfodumt, acrem, dolorem Prabent,ut nequeant contra duvareferoces. Mirum uero quód ueteres obferuaruntleonem εἰ herbá ita nuncupata, quze furculis fefe cirrumplicando plurímu nocet, gallu ita abhorrere, ut fi puella ad^ hucintacta, men(truatamé,nuda páfsis crínibus leguminu fegetem círcumeat, allum ín manibus habens,exarefcat rame id, prorfuscp deficiat. Id qualecucz e(tà Democrito tame traditu e(t,utafferítSotion, Sed quialieniores à fuperfti^ tione funt,arcanidj naturae uim quandá cótemplant,femiínaaiut galli fanguine contíngi debere,haecdp ita fataab Leone herba nulla poftmodum iníuria affici, IN: ΝΑ E40. ; πὰ uero ΝΗῚ, qué N v M A gyptiacalingua nuncupant, quodapud nos fignificat nouumatqjrecens,oftendere cüm ucllent,leonis identidem hie roglyphícum faciebát:quippe ciim Sol Herculei terga leonis adit, INili diluuíur excitat, duplumd;recentís aqua Sole in eo figno cómorante fzpius exundat: quz uís aque per fpatíofam Αἱ eypti planitiem late diffufa, folu ca fertilítate era uidum reddit, qua nó ipfi tantüm indigenz fibialimenta collieunt, fed magná Ε orbís partem fameleuant, Propteream uero aquarü redundantia, quam Leo; nís beneficio confequi fe quotannis experiuntur, inftitutum eft,& apud gentes Leonit4 «4- omnes unoíam confenfu receptum,utcanales,tubic; € (iphones,quíaquam e pit quit€- ru ctant, per terebrata foramína in leonína capita ad id locis opportunis adícuL/ vuHasup pifolitaaquam immittant, quz inde ex leoninis rictibus euomí uideatur. Cua rationeautem capita ealeonum in fimís praecipue con(tituenda fint, quoq or^ dine di(ponenda, atq; utea tantüim qua cotra columnas fuerint perterebrarí de beant ad canalem ufq,qui cccleftem aquam ex tegulis excipit; reliquis inter hec |. folidis,uti quz cadit uis aqua per tegulas ín canalem, ne defjcíatur per interco» lumnía,né ue tranfeuntes perfundat, fed ea tantiim qua funt contra columnas, ex oreructusaquarü emittere debeat, V itruuíus late docet. Obferuauerat fiqui dem ís, aquarum redundantíam per leonem apud A gyptios fignificari, atque hocínomnibus antiquorum zdificijs fierí pafsím uiderat. Etut femel dicam, fontes &aquarum ταδί, quiabaquzductibus quibufcung; prominebant, eo- ninis figuris ornabantur; ut qui fons admirabili opere V iterbij antiquam hanc
. difci
Liber primus. n
ἃ difciplinam oftentat. Et ut alia difsimulem, Romz in Area Lateranenfi leones duo funt nigrílapidis antezzneam M. Aurclíj (tatuam pofiti,qui dubío procul fontibus inleruiebant. Indicio funtota perterebrata ín adaperto rictu, & infer. πὲ foramína ín guttur ufq; immiffa,& inter pedes pro pectore canaliculus exci^ piunde aque,dimíttidaedp intercauatus. Tale aliquíd obferuaui ín agro Brixia noextrà porta Orientalemad fecundum lapidem,ubi íuxta uíam, qua tota ma enís aquaruriuis atqj diuortijs inftructa eft, leo marmoreus antíquiísimi ope ris, utrís ínftar inflatus, rídtum eodem modo ad aquaru effluuiu patefacicbat, Sed πες ín ijs tantüm quaead aqua cuomendam pertinent,leonum eflioies ap^ poni confueuerüt,uerüm etíam propterea quód leo, cccleftís ílle inquam, aperi re claudered uideturaquarum cataractas. Atqy in hecuíqs tempora nunquam antiquata eft ueterum confuetudo, ut oftíorum claufurze,claues, annulicpforí^ busaffixileonínís rí£cibusornentur,quod apud Aegyptios factitari folitum aít Theon in Arati cómentarijs:quamuis quod ad oftía pertinet;ad eam,qua de fu perius dictum eft, cu(todíam potíus relpícere,quam ad aquarum fluctus,crcdí
"$ derím. Illud non omittam quod Horus Apollo tradit,in fupplicationibus plu: uías expofcentibus plerifcs ín locis leonum orauíno proluí fuiffe morem, Sed aduertendum eft uuleatos Hori codices hocloco deprauatos efle,
SEMEL TANTVM ENIXA.
CS uero perfuafum haberent ZEeyptij leznas femel tantum in uita páre
rejid quod cum Herodoto pleríq;altj prodidere:mulíere itidem que unius tantüm filij mater fuiffet; perleaenam Ículptá fignificare confuerunt, Eft ín hanc fententiam A fopi fabella ueteribusfcriptoribusapprobata.Cum uulpeslecng «dopife- fcecunditatem fuam obijceret in generofitatís commendationem: illam uero in. δεῖμα. cefferet, quod & femelin uita, & unum tantüm páreret: lee nam refpondiffe, fe quidem femel δ unum párere, fed eum leonem . Huius rarítatís caufam pleríqg rcddere commenti funt, eamcj potifsimu adinuenere, quód catuli ín utero íam unguibus obortís matricem difcindant, edic partum, eaunguíum acie ín eni xu lacerata, uel quod unà cum primo partu locos amittat,quam deliram efTe fa
c bulam Ariftoteles affcuerat,easqg uel quinquies uita párere,quod exploraucrit in terraSyría, demon(trat, Primu enim quinq, ac perannos fingulos uno fub; inde paucíores, donecad unicum, & mox ad (terilitatém declinauerínt, in qua reliquum uitz fpatium degant. Aliàs magna ex parte geminos, quod perlongá annorum feríem Florentíz experimento compertum eft: fed cüm plurímu fex, nonnunquáctíam unti, Philo(tratus affirmaríaità reru peritis, ter eas tota uita párere:prímó quidem treis,mox duos, inde unu : uífam tamealíquando lezná, qua octo utero ge(larít. Sedenim quam Philofophi rationem rarítatís huiufce in pariundo conati funtínuenire, Dafilius Mlagnus ad prouidentià Dei refert, cuius imperío factum fit, utanímalíum ea quae facile capi poflent, longe effent czterís fcecundíora:quocirca tam lepores,quàm damz,quàm etii oucs,fert fce, pius & geminos pluresdp paríuntfcctus, ne genus deficíat feris ijs, qua fangui^ ne gaudent,carniuorzdy funt, Ac ea quibus pro cibatu cetera funt,certu eftlon
. gemínus fcecunda effc : quapropterait, Leonis uíx unius Lezena mater euadit, que quidem rarítas paríundi,cüim non alij animalium generi certius contingat,
merito &'eyptíj,quod in pluribus accidit obferuantes, femclipaz ram per Leznz hieroglyphicum o^
(tendebant,
Seueri Pij Aug.nune nus,
Camb»fes.
12 Pierii Val. Leo,fiue Cc
L- EIMjE NOT.
Rzter hzcalía quoq, Icone fuper ; híeroglyphica inueniuntur, quae quo: Pn apudeos non reperi qui literas hieroglyphícas interpretati funt, fed potíus obíeruatione inuenta mihi uidentur, breuiter attinga, Ex fjs clementia c(t,qui perleonem & fubítratu hominem, ita tamen utleo fit íncolumis,figni ficetur,propterea quod infe(tifsime folícítatus ab homíneleo,dummodo fitín^ tactus,no unguibus eum lacerat;nec ulla íniuría afficit,(ed quatit folüm;atq; u^ biita perterrucrit,dimittit:quod ita Ouid.fcribit;
Corpora magnanimo [atis efl profhra[Je leon.
Adhuíu(modi ignificatum non fru(tra uidimus in Seucri Pij Aug.nummo fi mulacrü mulíerís quod leoni exporrecto infidet, manu quidem una ha(tam ter xzaffixam tenens, altera fulmen quafiabijciens, non autem in íaculandi geftu, cum íinfcríptíone huiufmodi, INDVLGENTIA AVG. IN CAR. nego quic quam alíudlegi poteft,
C UAWIS Ise d Gu. ΟΣ
Rater clementíam ineffe Leoni caftigationis etiam iudicium, ex eo didici
mus, quod tradítu ab Eudemo cítat A líanus,leonem,uríam,&canem co« dem cótubernío à magi(tro quodam alítos &educatos,fine ulla iniuríaaliquan díu pacatifsime conuixiffe, ac fi domeftica & eiufdem generis animalia fuiflen:: ueriim cim urfa quodam impetu percita cotubernalem canem dilaceraffet,cor motum leonem uíolati hofpítij fcelere in urfam proruifTe, ead; pariter dilacera^
ta merítas pro cane pcenas excgifle. V Cp NODIS («m A.
Ongtueró diuerfumà fuperiori fignificato eft, quod ulcifcendi ftudiu per ΤΠ 8} telo confoffum plericp pingere inftituerunt, V ulneratus ením Ico obferuatíone míra percufIorem nouít,& ín quantalibet multítudíne unum ap^ petit, & ἢ detur copía, fccdifsime lacerat & difcerpit. Ferunt Iubze Mauroru i. gi pre(tantís animi iuuenem fuiffe comitem, dum per deferta Africe rerum Íus^ rum componendaru (tudío rex cum exercitu proficifceretur,ex itínere ueró leo nem obui& factumà iuuene illo ipfo fagitta percuffum in fyluà recefsiffe: anno uero poft ciim Iuba rebus ex uoto cópofitis eàdem copias traduceret, eundem illumIconem obferuato iuueneà quo uulnus acceperat, unum illum € tam ma: enomilitum numero uiolentifsímo curfu hoftiliter agereffum nullaui cohibe: ri potuiíTe, quin correptum iuuenem miferabiliter dilaceraret,nemínedj aliori Ια :ἴο ultíone eacontentum decefsiffe. Pythagorici porro animam Cambyfíz re οἷς Aieyptiínleone fe deprehendiffe aicbant,unde illianimus imperij cupidifsi mus fuerít,& maxima qua qp femper appetíerit. Caeterum haec quoq; poteft a fignarí caufa, quod illis temporibus, quibus claruít,neminem in ultionc eo ma^ ois propenfum fuiffe notum eft,qui nunqu& Αἰ eyptios perfequi odíjs armisqr, & omni uexatíonis íncomodo affligere def(titit, eis femper infenfus,donec in o^ mni Aceypto rerum potitus,facrís omnibus profanatís, populos totíus regio nís male tractádo,defeffus potíus quàm fatíatus eft.Facitad hocillud, quod ui^ fileonís oftentum, belli príncípium coniectoresatq; augures tradunt indicare, quod quidem eleganti trímetro apud Girzecos exprimitur: Λίέοντοις id v δυομνῶν δηλοῖ μάχας. CAfg leonum imagines notlu indicant occidionem ab boflibus.
R E ΘΟ Αναν Ἐν M. A Lioquiregibus augurium dareleones folíti funt;ut is qui Iuliano Imperz torí
ge
Liber primus. T & tori Gordiani tumulum cum exercitu pratergrefTo (cfe obtulit immanifsiimo corpore cíus acíem inuafurus, à qua multíplíci telorum í&u confoffus e(t." Obi tus ením regis ex hoc portendebatur, ínquít Ammíanus. V erimantea Maxi mino Carfari cum lNarfeo Perfarum rege íam congrefluro,itidem leo & aper ín; gentes trucidati (imul oblati funt:tamen euenit utís eaferaadmodum gente fu^ perata, incolumís & (ine damno difcefTerit, Et Sandrocottus Indus obícuro ge^ nere, ciim Alexandri furorem pedum pernícitate declinaffet, fe(Iuscg (omnu ín fylua captaret, à lambente leone fudorem fibi fenfit abfterei : quocp pacto inde, setrocoti prafectis Alexandri opprefsis,Indíae regnum inuaferit,à l' rogo traditur, EUGHTHMMR A:N N.V.-S ΜΕΝ USUESi^Q9'"V''E. ἘΠ quoníam íncidimus ínauguría, nonab re fuerítíd cómemorare, quod lezena,quaze catulos octo utero geftabat, à uenatoribus in Mefopotamia cae fa exenteratadg,quo tempore Apolloníus T yaneus cà iter faciebat, índicauit co ínterprctante annum unum & menfes octo illum apud Barfanem Babyloniae moraturum.[Interrogantibusdj comitibus, cur non potíus annos 1X. ínterpre; B. taretur, cm ex paffere & pullis octoà ferpente deuoratís apud Homerum an nos identidem noue Calchas intellexiffet:editi am illi fuerant,refpondit ApoU loníus, hí uero adhuc ín utero nondum fceturam compleucrant, quare menfi bus potíus quàm annis aísimilantur, ΟΥΑΙ ΟΝ ΤΟ TAZ Ἐπεὶ etíam qui hominem ad fatietatem uíq; crapulatü,per leonem frufta cat níum depafcentem indicari uelínt, Animal (iquídem hoccibo íncontínenter admodi utítur,multacg deuorat folida fine ullo difTectu quaecunqs poteft:mox à faturítate nihil biduo aut triduo edit, quá fcilicet uoracitate luuenalis tangit, ubi multa paícendum carneleonem dixit: atq; índe ficut grauis illi ob crudita/ tem exhaletaníima,qua terrímini femper odorís eft: quocirca nonnulli erauem animam fignificantes, leonis os híans facere confueuerunt, Huíus fcetorís crgo Martialis uidetur muliebre pudendum leonem appellaffe co uerfu: Quare 7] pudor eit Ligella noli Zarbam uellere mortuo leoni. Taxat enim eam,qua cüm uetula effet, pilos uellere pertentaret. & alij lupanar € olídum dixere. Quanquam nondefint, quilocí huius interpretatione longius accerfitam ad Cenchrenas,quas leones Nicander appellauit,referant:huiufmo^ di enim ferpentes moríu fanguinem exorbent, & genítale femen ex preciofifsi ma fanguinis decoctione fierí Medici confen MERETRIX. tiunt,unde dixit Iuuenalis: ΞΞΞΞΞΞΞΞ- captat fane mercedem fanguinas. ede meretríces per leznae nomen intelli oí, multís ueteru fententijs & monumenz τίς co(tat, Talealiquid habes apud Ari(toph. L yi(trate ín íuramento fceminaru: INon fta bolezena ín T yrocne(ti. Huiufmodi petulanz tíz caufa Ezechiel Hierofolymam lez nam uo cat, & Helíachim catulü eius, qui ductus eft in ZG eyptu, Alíum rurfus catulum lIoachím, quem ín cauea, ut L X X.ediderunt,|Nabucho donofor Babylona traduxit, Michael Byzan
14 Pierii Val.Leo,fiue
tius meretrices quafdam ex Megara Sphinges appellatas aít, quod humano ca; Ὁ pite manfuetudiné prac fe ferrent, caeterü corpore reliquo leoníno rapacitatem, & imperium quod in amatores exercent, indicaret, Et Megarícae Sphinges in opprobrium dici folitum de meretricibus,ob ímpuros Ícilicet mores Megaren fium,quos ueterum fcriptores omnes damnant, Facitad hancrem ueterís Poe τα fenaríolus admodum uenu(tus:
iv λεαίνης καὶ γυναικὸς ὠμότας.
Par efl leena co femine crudelitas. : Sed & ante urbem Corinthum Veneris erat templum, iuxtadp Laidis tumw lus,cuilezne (imulacru appofitum uidebatur, ariete inter príores pedes appre henfo:quod nimirum petulantíam eam indicabat, qua przcipuelaíciuíunt aríe tes,de quibus loco fuo diximus.
QT. AV. COT TS VASDEENDSBESIUASUS: ip uero elínguis fimulacrum ex xre quod Athenienfes ftatuére Iphícra tís opus,ex effigie quidem lezene, meretricis nomen,ex lingue uero defectu tacíturnitatem eius indicabant, Cüm enim Armodius & Arittogiton de libe randaà tyrannis patría confilium infjffent,coniuratiocp delata effet, comprehen fam illi leenam fcortum eorum utríqzadmodum familiare, ad mortem ufq;tor 8 mentis uaríjs excruciarunt: ea tamen conítantiísime omnia pertulit, necquenz quam prodidit, fupra fcemíneam imbecillitate fortitudinis admírandae memo randum exemplum: quam Athenienfes ut honoribus hone(larent,ne íÍcortum tamen celebrare uiderentur, eiufdem nominis anímal ob taciturnítaté elingue, erigendum decreuere,— Con(tantifsimu meretrícis huius exemplum citat T er tullianus,quó no(tríanimofiores ficrent,cüm leuiadeó de cauía repertz fint uel mulieres quz tamfortíanimo proamícoru falute n6 folüm tormenta paruifece rint íntolerabilia,fed fponte fuu ip(e cruciatüauxerint. Nam hzc eadem, ut ille ait,carnificeíam fatigato,poftremó línguá fuam comeftà in facie tyranni fzcuíen tis expuit,utexpueret € uocé,ne cóíuratos cófiteri pofsit, fi etía uicia uoluiffet, C Y«z. I| CENE Cice S. quís ueró'íncídat ín monetam, quz leonis imaginem ex una parte habeat, pecunia. ex altera ueróCybelem deorü matrem, ciat eam εἴς Cyzicenoru pecuniam, quz celebris admodum εἰς ob id, quod pulcherrime fcalpti erant. Er quia pro xxv 11L.drachmís Attícis imputabantur,qua fungma ducales aureos duos red v dit, & aliquantulum plus:una enim argenti drachma, Marcelli V enetí pondus zquat. Atgphi funt Cyziceni ftateres, quirem egregicfactam indicabant. Magorum porro fuperftitio, con(iderata leonis alacritate pernicifsímodg curíu, muf(telae dentem leoníno corio adalligatum, ad pedum tumorem atque adeo imbecillitatem adhibere cómenta e(t;id quod apud Lucianum T ychíades ridet,orta inter Cleodemu & Dinomachum medicos contentíone, uno eorum leonínum,altero ceruinum corium pracferente, ut períncantamenta Eucrati la^ borantiamuletum alíquod apponerent.Controuerfíia uero omnis inter eos elt, dum illefomentum aliquod mifcrabiliter implorat, utrum ceruusan leo magis pedibus ualcat, atqj eorum ütef álacriori feratur curfu. Merito igitur V írgilia^ nus neas, tergum Getulí immane leonis dat Salío,uelocítatis premíum,quí primam ín (tadio coronam meruerat,nifi dolo INi(ifuifTet interturbatus, HERCVLANVS LEO QVID. Vid ueró fibi uelit Herculanus leo, magis díuulgatum eft, quàm ullo fit opus
Liber primus. I
A opus comento latius declarare.Illud tamen non omiferim; Hercule ilum A cy ptíum,quí cum Ofiride,utantiquítatum fcriptores tradunt, Italiam ab amari fimo Grigantu íugo liberauit,perieonem íntellioi, neqs quenquam alium, Plu res enim Hercules fuiffe, & Arrianus & Diodorus hiítorici prodídere:huncau tem omnium prímum leonís infignia ge(tafIe tradunt. Cavterü Heraclitus Pon tícus fuperatuab Hercule leone ídeo fingi dicit,quia Argíuus ille,de quo Girz ci plurima fcripferüt, Hercules, furorem illum, quo ex atra bili plurimum labo rauit,tandem edomucerít.Satís ením exploratum eft ex ijs quz antea dicta funt, animalíd per femetipfum immoderatis animis excitari.Sunttamé qui per Herz culem myf(ticeSolis lumen intelligát: leo ueró clim Soli dícatus fit, manifeftum e(t quid ibi uelit Hercules, & leo. Nam & hínc Iubari ftellaa nomen, qui Pho Ífphorus eít,quód fplendor eíus in modum leoninz iuba diffunditur,
VOU TES MEUM uero, leonínum fpolium uirtutis hieroglyphicü eft, ead; de caufa Herculí dicatur, quem pro uirtute ueteres poíuere :ideocs Diogenes con;
5 Ípicatus quendam eo ornatu fibí gloríofe placentem, exclamauit, ecquid uírtu: tis indumentum uituperas ? Sedením non leonis tantum, uerüm alteríus etíam animantis geftare pellem,heroícum fuifTe morem didicimus ex Apollontj com mentarijs,ubi Poeta fcribit: τ
Δέρμα δ' ὅμῆν ταύροιοποδινεκὲς ἀμφ᾽ ἔχετ᾽ Quse, VIRES CEDERE SA- Etapud Virgilium Euandrus: TUR HIMÓ
2Demi[Ja ab leua Pantheraterga vetorquet. IS Antiochi nummo uídeas leonem quen: |
dam propémodum humi procumbentem, & fuperuolantem noctuam, quod nonnulli [E—* ueípertínum crepufculum índicarearbitrati 1/— funt: quippe cadente Sole,noctem,quam per |F auem eam intelligi uolunt,exurgere, Egoue {ἢ τὸ perhuiuímodi hieroglyphici figmentum iE fignificare crediderím, uires cedere fapientie.
c INamperleonemrobur,per noctuam Miner uam intellioí;fuis locis comentaria hecoften
- qe . Eiffdem argumenti εἴς puto leonem
᾿ EOD τὴν Κρ VIRESCEPDERE-RIÓ in nummo, cuíus inícriptio eft M IAH TON, quentia.
qui anterioribus pedibus inclinatad humu, fuperne ueró caduceus exporrigitur, ut Ícili/ cct id oftendat,uires quantumlibet feroces (a
"pientum eloquentiz cedere, [Nummum ui, dí apud Maffeos Romx. (δά uero fi, |; gnum lunonis Argis fpectabatur palmite re^ |- dímítum, fubíecto pedibus eíus corio leoni, no, id habebat híeroglyphici, quód nouercá utriufque príuigni exuutjs infultante often. deret, Callimachi id inuentum tradunt, qui lunoniuitem induxit. Rem huiufmodi tan: git Tertullianus,
Pierii Val.Leo. ΟΝ ΒᾺΝ
Nrditosterin Olympix templo Díanz fimulacrum alatum, dextera panthe: ram,fini(traleonem contínens.P'eralas uolucrem Lunz curfum ínterprez temur,qug feptem uiginti díerü fpatio totum permeat Signiferu,quem Sol uíx annuo temporis fpatio perluftrat. Panthera uaríetates eius índícat, quas uno πος menfe x11.fuis nominibus defignatas alibi recenfuimus.L eo Solis uim,
qua fplendore fibi comparat, ea tantüm parte lucés,qua eíus radijs illuftratur.
S DL TOR RURA A.
—— ^ νὴ T — ANN A
NU Y
ἡ PC [———oh IE—— ee
Es etiam folita erantapud ucteres fimulacra quzdam radíata, ita tamen ut unius (imulacrí radtj omnes furfum ueríus tenderent, alteríus ad inferiora demitterentur,atqg ea ita coformata, uectanda leonibus cómendarentur.Scien, dum autem ex V ectij cómentatione,Solem & Terrá ex eo figmento ueteres in^ tellexi(fe, quippe quos Aílyrij 4p AD, & aADAGAR TINuocabant: AD AD quidem Solem,qui radijs deorfum ínclinatis inferiora uiuificat,mulcet,educat, omniüquippeterra naícentiuautor: A D A GA R TI N uero Terram,qua conce ptam àfolaribus radijs uirtute, eandem,quá licer,furfum uerfus erigit. [τὰ πεῖν ti Íponfa uiri appetens, ut Platonicu dictum interim ufurpemus, rerum omniu fuarum (tipata fcetu, fee habendam exporrigit, Sedenim ipfaleonis effigies u irunggreferre uidetur hieroglyphicu, quippe queanterioribus partibus Solem excribit, pofterioribus uero Terram. Quuód tamen Adaegartín pro tellure pofi tum putat V ectius Daffus in comentario Germanici, qui Phaenomena fcripfit, ubi de Erigoneagitur, uirgine, inquit, dici Cererem arbitrati funt pleríqs, fpícaz rum quas tenet indícío:alij Adagartín ma; ANIMI DOMITOR. lunt.Sunt qui € Fortunam,quoniam fine ca pítea(tris inferitur, Nígidio Figulo placet iu ftítíam, uel equiraté,quo nomine etíam T'er ram ip(am dici alibi comprobauimus: & legi fcram ubíq Cererem apud Poetas appellari comperías,utab íuftítíae nuncupatione,neg | A zu hocquidem alienum uideatur, & cum Tellu || z— Es ADU y "qty , re iultifsima confenfum habeat. Hinc apud A : Maronem profpero terra fubiugandz omi, ne /Encíapuppis Primatenetroftro Phry cios fubiunctaleones, V eluti etíàhominem infidenté leoni nonnunquá uídeas, quem is (tímulo
ἐφ
Liber primus. 1 & (tímulo regat, quod effe animi regem omníno uídetur Gignificare: neque ením Aineium illudad facra tantüm patría refertur, quz in Cybeles honorem fieri folíta:neqg (olum refpicitbeneficium,quod;ut additum e(t,fuerit Áda profugis evatifma Teucris. Subijciuntur ueró leones Magnae Dez uehículo, identídemds trahunt & curz rum Solís: atq; tam uarie à ueteribus tradita, ad unum eundemdg demum intel lectum tendut. Demum hazcduplex ínleone natura, qua quidem anterioribus partibus ccele(tía refert,po(teríoribus ueró terram, quac(tionem illam facile po teft foluere, qua nonnulli mirantur,cur leonís effigies indíufnis noftrorum li^ teris modó Chrifto, modo Daemoníiattribuat: pro Chrí(to quippe apud Pro; phetas non femel pofitus, ut (uprà diximus: pro maligno uero, Petrus epi(tola prima rugientem leonem dixit: € Dauid, liberaàleonibus unicam meam da^ mat , Quibus refponfum facio;anteriora qua funtleonis fortitudinis, & regice uirtutis haberc fignificatum, atqp ita pro Chrifto poní.INam Ireneus ubi my(te rium Deiin rebus (trenue gerendiís,in domínando, ín regendo uím & autoríta H tem oftendi diíputat, leonís imagíné aít id prazmon(tra(le, qua uniex quatuor Euanegeliftis fueritattributa : inferiora autem, partem quíppe terream, fugaci tatis & infidiarum : caudam ením fubter uterum cüm fugit fubijcit: cauda ferít ex obliquo per infidias: que omnía Dzemone excribunt, quo nihilà bono fuga cius,nihil ín mortales infidiofius, C XH UR) θα : NS, H OM O IX OEC VUSS: Enígs, ut etíam aliter philofophemur, cccle(tis e(t anteríore parte leo, idco I3 anda Chrifti opera ueram nobis ante oculos proponunt díuinitate, INemo enim quià Deonó fit, ait Nicodemus, opera ea facere poísit qua ipfe fa ciebat. Pofteriore terram fapere uídetur:ea frigida eft,índe ad minima quedam, gilli quippe cantum, pratentam facem,leuis obiectum amictus,quínad fimía, & ilicis folia, atqp etiam fcillae, leo tímidus eft, & ad fugam promptifsimus . Et humanus Chriftus mortem tímet, perpetuz nó ignarus,quz (tatím fubfecutu ra effetjimmorcralitatis : effueere crucíatü tentat, patremcporat,utacerbifsimus à e calix auferatur:& inde íta debilitatus, ut pra trepidatione genibus infiftere 1 non poffet. Quod (iutraqg natura ín Chrittoe(t;leo cüm fit eiufmodi, recte in diuinis literis modó D'eo,modó mortalibus accomodatur. E A uero precipue de caufa eorum fentenz IVSTITIAE — tiam approbarim, qui ferociores quoq; sulcus. animos iultitie (εἰς (ubijcere per hierogl yphi cum huiufmodiarbitrátur:quia nuper in Ca uartiano agri Bellunenfis uico fuburbano re perti funt magno numero nummí, ab quorü una facie mulier corona ín(ignís longaq in: duta palla fedet, manu ad enfis inuerfi capu; lum extendens, íta utapex ipfius capuli uolà Vp impleat: litere circunfcrípte, rvs T1214.Àb [Sce s. x LS altera facie, eadem mulíerís effigies pene nu- | P, online da, amíctu quídem toto in exporrecià retro ||? dexrrà appenfo, laua fupra leonis caput po- ftremis pedibus refidentis íniecta: literze ad Ículptefunt, LE Oo N 1$ HVMILITA S
Pierii Val.Leo,fiue
Eones autem domítos, & Magna ες NATORVM OPBSEQVIVM KX
crga parentes.
currui fuccedentes, Lucretius alíter inter pretatur, quí uclít figmentum id fignificare,li beros quantumlibet feroces obfequentes effe debere parentibus:ait ením, ALdiunxere feras, quod quamuss effera pro les Officis debet molliri uicta parentum. ASESOR: E60 VEDESTEnNM ROMA b e tamen ín Cybeleio curru duo con pr fideraffe uidetur,leonem utíqgterre fym bolü,utí paulo ante dícebamus:mox quía ge; nus idanímaliuín longinquis, & anobisre motiísimis regionibus inuenitur, nullam ait |: e(Ie terze párté tam remotà quá coli fubigiq; ἔξεστι τσ ---------ς nó oportcat:ita omnes,quz uel hieroglyphíca funt, uel quoquo modo myf(tíca, in fuam quifcpartem,uel difciplínà quam profitentur, trahunt. Díodorusaute, t uti fuus eft mos, híftorías fibi confingit ex cómodo fuo,leonesdpídeo Cybeles currum trahere cofictumaít,quódab hís ea educata fuerit. V trü ueró curru ue hatur Dea, an fella fedeat,quantum ad fignificatü pertinet, parui refert : nam ín guine Fau(tinaez nummo Cybelem Turrítam lconínaz fellae infidentem uideas,qua or nami. bem íntramanum X genu tenet: infcríptio, MATRI MAGNAE, M OR X CT λον ν᾿ «Ὁ. V od ueró pluribus inantiquoru monumentis, przcipueds fepulchralibus D e(tjleones alíquod animalapprehendifle, quippe uel ouem,uel tau rum,uclangue,uel huiufmodi quippia,ex eo conijcere potes,fepultíanimuraut narurá talem fuiffe, cuiufmodi eftillud,quod apprehenfum fuerit: quippe fi o^ uem, uel agni, ut ín fepulero quodam Romz fub Aículapij pronao habetur, intelligas homine ferocitate demolíta manfuetudineamplexatum: fi Taurum, temperantía: fíanguem, prudentia, ucl quid huiufmodi, proutanimalis quod detentum fuerit (ignificatu exiget, interpretaberís , Si ueró hoftiliter captu uel diícerptum,eíus nature ho(tem male habítum.INam ín nummo quodamargen &uewfiCe tco Augufti Cacfarís ualídifsimze formae leone uídeas, quí ceruu fuperat denti, 1& faris ni- bus ín armos affixís:quod forte referri poteft ad ἃ ctíacam uictorii;quam ís A;
mus. FEROGITATPE POSITA A'CCOLI-ACGIAT,VIER GT ΘΕ ἊΣ affumpta manfuetudo.
pollinis
Liber primus. ἰδ ἃ pollinis fauore confecutus eft,in qua,utapud Maronem:
Omnis Arabs,omnes uerterunt terga Saba.
Pauorem ením ex ceruoloco fuo fignificare díximus. AOIMDPOXRETIUSS POTES CESPVESEZ- LAUENO TV: AT
V ac(ierít hicalíquís,quíd fibi uelíntleonis anteriora, que in Chímzra fuifTe ead n figuram Homerus íta defcripfit: πρόςε λέων, ὄπιθένδιεε δράκων, μεοσήδε χί μαιρὰ. Eamautem amoris petulantíam,que fuerítà Bellerophonte coércita,(ienificare clari plerícgautores uolunt. Huiufmodi ením funtamoris ínítía, quí primo fta; tím infultu leonina feritate nos ageredi uídetur;dictumdg Epicharmi Comici: cdhmora mollitiem leonis vobore domitandam. Δομιτὰρ ἔρως λεοντέᾳ δαυχμειθαλερός, ἘΠοφ refpexiffe uidetur Horatíus,cüm de iuuene perdíto amore capto ait: Cx illigatum te triformi Pegafus expediet chimara. Capra procacitatem atqplaíciuiam, cuí anímofus idem Heros fortiter ob(títít, 5 Draco;in(ultusd;pugnam adeo periculofam.quz omnía ex peculiaribus com^ mentarijs toto hocopere fuís quzq locis explicantur,
ΠΕ ἜΡΟΝ ΘΙ ΘΒ ΑΕ ΒΑ ΕΣ τι Azianzenus ueró,neqg nó interpres Hefiodi,per chímacrá treísR πετοσίςος partes íntelligunt, Iudicíale quippe per leone, ob terrore qué reis incutitz
Demon(tratiuà per capram, quód ín eo genere díctio plurímü foleatlafciuire: Deliberatíuam demum per draconem,ob uarictatem argumentorum, lonpío^ rescp circunductus,& fpíras quibus in perfuadendo opus eft: unde etíam mon; (trimater fiagíturab Hefiodo, Echídna nomíne,per quam wohuAoriei καὶ oA vici,
intellíoi contendunt,quippe mentem multis & uarijs przedítam difciplinis, STA ΘΟ ΘΜ ΤΟΝ ONE qo: ἊΝ
NIS praetereunda eft leonis facies illa, quae omníum príma uia eft Ezechie li per quam eíus diícipline períti aunt initíandorum facrorum admonitío nem nobis oblatam, Eam ucro ín prímís uifam, quoódà príncipii uíta foleat to» tius populí confeníus legem (ibi conftituere, Ad ualuas igítur templorum,fu(tí .mendís modo poftibus, modó hyperthyris,modó pronaís locori ubíq;lcones c fubijciuntur,ut cum Maronis dicto,ucl praecipuo potíus fummi Dci precepto, Deos primüm uenerarí meminerímus, Ecnullam effe gentem tam effera ne que animi tam índomítum, quí non poísit religionis cicuratione, beneficiocg mollíri,atcg ita mítefícere,ut nullum inde (it onus detreciaturus. IE SEZSOCXNOCERBSMS OCTO OASUOROOV ἜΝ NS OE Q.V. hal: Eones duo pro foribus, ut fere pafsim ínfigniora templa habent, Taruifij bs quiíín pronao cathedralis à dextera draconé alatum unguibus ímpa^ &ís coprimít,draco retorto collo leonis pectus admordet:praua quídem cogita tio cor íncefsit, fortis uero animus eam actutüm clídit;à laualeo leunculum ap^ prehenfum pectorífubijcit íuo:generofus quippeanimus feipfum uincit, cus ps ET STO UN SG. Ἐΐ᾿ 19 QU VI D Vasueró fphingas humaníicipítes, reliquo corpore leoníno pro t&plís pro» Q ftarelocorum ubiíqgcernere eft, funt qui figmentum omníno híeroglyphiz cum ínterpretentur ea intelligentia, ut humanam naturam pra'(tare cxteirís ani mantibus admoneamur, NNamalibi principatu ex capite intelligi díflcruimus,
b 4
Pierii Val.Elepbantus.
Leonem autem brutorum omnium príncipem effe, manifeftum, qui humano p fubicctus imperio reliqua fecum trahit.In diuinis uero líterís iÀmperíum ínbru^ taomnía homíni datum legímus, Sphinga fane monftrum ex parte dímidía uír oinís formam prz fe tuliffe, figmento Gracorum tradit Adamantius, Alij ín^ terpretantur,totíus terrz dominium religioni cedere,cuiferocía quantumlibet animalia fefe fubijcíant;imperiumcy fufcipíant,
LIBRI PRIMI FINIS
AD CLARISSIMVM ET REVERENDISSI- MVM GVIDONEM ASCANIVM SFORTIAM CARDI- NALEM S FLORE, DE IIS QV PER ELE. PHANTVM ET RHINOCERONTA SI-
gnificantur ex facris JAcgoptiorum literis. B
ERRESTRIU Jt 4mmalium bierogbyphica publico [pe&laculo emi 1 ferus, Leonem, n primisquippe eorum dominum ;auspicis imcbyifsmi Cifmi Cs Jxtedicet Florentinort Ducis exire procuraur, c quod [ludium clarifsme eius cutatis femper feat Leones publice alere, c quodam Aeryptiorum more hono rifice tueri,et quod genero[à eorum magnammitas tm ipfo Duce laudabilibus tot effulget exem plis;vt non alij cuipiam argumentum buinfrnodidedicari deberetur.Sequebatur Glephasami- mal quippe quo neq, vaflius,ne, portento[ius natura verum tulit: Jed deformitatem. beflia tot dotibus, ip[rsq tam praeclaris infigniut, vt in omni vitetenore human genus (quod [anttius animal Poéte canunt )ab co bruto fi mon fuperatit, certe lacefsitum efje videatur , aut pari con- ditione decertare. [In eo autem excellit £lephas,quod à f€ matura [ng gerente c morum ,egsvir- tutum documenta prabeat:quod homines mifi doceantur, vix a|Jequi po[]e fateantur:fed mul- ta [unt que ab eo tanquam à mori idea bomines defumere eg imitari coathifuerint . eiemm δ lephas ingenita munifa centia nobilis, temperantia im[isnis,equitate fumma con[hicuus,pra- eipuus declinatar in[ante, vamloquentie hoflis, pietatis ΩΣ Gta celebris man[netudine, Y vt alienam etiam crudelitatem abhorreat,contra minus validasferas pugnare dedignetur,, in. "ram autem nunquam efferatur nifi acerbitate miqua,enormta, aliqua imturia cocitatus: de- "uq, regalem c ipfe anmmum,ne omma hic accumulem, in ommbus veferre videatur. Que quidem euerendifsime Domine tibiynon vt te doceam,non enim [is Zyneruam aiunt fed vt qn memoriam redigantur poc comentario enarrabuntur exemplis, citatis comprobabuntur. "Nec ad quenquam ex veitro ordine hic comentarius muti potuit vel aptius vel comuemtentius, quam di eum qui humanitate, fide, pietate ce multarum virtutum, que [npra «ta- tem.in te cop[piciuntur, commendatione longe clavifsinus e ΧΩ haberetur. | "le.
Liber fecundus. 17 A νἀ θεν eI Re LUBIMSS s sPíODL. EE NS. DA z| T igitur ab ijs ordiamur qua fuper Elephanto Aegypti tra
Zl diderunt: homíné,in prímís opulentum, fuis quippe uiribus δ᾿ pollente, aliorü nihil indígu, qui dicere tutó pofsit, ín me eft 3 omnis fpes mihi, quí fibi conducentía olfactu quafi quodam dc wj enancifcatur, per anímal hoc, imó perunam tantüm eíus pro» dat mufcidem,hieroglyphice fignificabant, ín eam fcilicet admira; tioncadducti,quód talem,tantádg habeat, ut ea una officijs fert omnibus illi op pidó fufficiat:ea uíce manus utatur, unde etíá nomen:ea bibat, ea cibu ad os ad; moucat,eam rectori, cuius omnib.imperijs fe przbet obíequentifsímü, eríeat, offeratdp, fiue ís ín ceruíceanimalís fumma fu(tolli uoluerit, fiuead terrà deícen dere: quin arbores eade pro(ternit, inacíetela de manibus dimicantíu detrahit, cquítes ab equo deripit;pedites correptos quoquo libuerit proijcít,& quotiens immeríus peraquas íngreditur, ea ipfa edita in fublime reflat atcprefpirat. Pro, príoitags& eleganti uocabulo Lucretius hac de caufa elephantos aneuímanos 5 dixit,quod promufcidem ipfam inftaranguis quoquo uerfum flectat,reflectat, cótrahat,porrigat,lubricet,& incuruet, Sunt qui uifos zetate noftra affirmarint oladíu longitudine duoru cubitüm ad promufcidealligatu geftantes;atrociísi mas ín bello cedes edidiffe.Sane quantu ad uires pertinetjnunquá fe Cato apud Ciceroncait cur adolefces effet,uires tauri aut elephanti defideraífe: quod dubio procul indícat,inter bruta tauros & elephantos uiribus alíaomnía antecedere, RUEUX AE haec A eyptíj regem hominem per elephanti (imulacrum intelligebant, nonca tantüm de cauía, quód cüm gregatim femper íngredíantur, ís qui maximus cítnatu gregem ducit, quod in regibus eligendis multarum natíonü & gentium mos fuit, utid muneris fenioribus demandaretur: hínc apud He brzos Seniores, apud Athenieníes Palzcologi, apud Romanos Senatores reri habenas moderare foliti : uer propterea quod habet hocanimíiregíj peculíare, utgenuanon flectatadeó notabiliter ucanimalía relíqua, calcaneu uero leuiter incuruec, INam genua non fle&ere, dubio procul oftendit fupplicabundum nó ς eile: lectere uero calcaneum, humanitatem, qua maxime praeditus eft, indícat, Namapud Philofophos morüinftitutores,pes indicium eft affectus illius qui humilioribus applicatur.Penes ueró quem fit reru pote(tas,decet quidem eum humanum effe, humaniscz; rebus commouerí:genua uero flectere non oportez rc manife(tue(t, Habitus & in oftentis elephantus regiz fublimitatis fionum, quí Aurcliano,multó ante cíus imperium donatus eft, folus; tunc omniu pri uatus elephanti dominus fuit,utlegere e(tapud FI V opifcu.'Nam & Scandro» cotto Indo homini humili genere nato,qué Alexander Magnus ob lingue pro; cacitate interfici iufferat;pernici fuga elapfo, cüm mox latronib.cotractís aduer fus Alexandri Pracfectos bellum moliretur, Indíam ab eorit dominatione libe; raturus,uilende magnitudinis elephátus ferus ultro fe obtulít, X uclut domíta manfuetudine eum ín tereu fuftulit:quod eum rege futuru portento fuit,nec fe fellit euentus. Siquidem opprefsis Alexandri pracfectis, Indiz fibi regnuaffe^ ruit,eacpautorítate polluit, ut Seleucus Alexandri fucceflor in Perfide ciim In^ díam affectaret, regno illi relicto res cum eo cóponere fatis habuerit , Praeterea fcriptores rerum,aísiduum cum ferpentibus certamen gerere tradunt elephanz tos;erpentes inter alía fignificata loco fuo difpofita;terraru orbem,prouincías,
Pierii Val. Elephantus. & regiones pro uario pícturz oeftu fignifi, care oítendímus : eas uero qui domítari uo» | - luerit, uiribus ín prímis effe praeditum opor |. tet,abundare opibus,ut qua bello necefTaría NINE funt;facile comparet, &€ cum ipfis prouincijs arma femper exercere, Quapropter , ut mi hiuídetur, Naturaipía rerum humanarü co» | gnítionem hoc exemplo defcripfit, quippe que elephantum fuis uiribus optíme praemu nierít, & qua rcgem addeceantadiecerit or^ namenta,moresc; X uirtutes etíam regías u^ niillí ante omnia bruta, ut pauló infrà doce bimus, elargíta fit. Quod uero pertínet ad prouíncíarum fubíugationem , uidere eft ín C.Céfiris C, Caefaris nummo elephantum promufci, n" defurrectaaduerfus quem ferpens quati con certaturus infurgít: in altero uideas ferpente ipfius elephanti pedibus obtritu, in quo in: Ícriptio cít C AESAR. Potes ex illo,lacefsitu bello, & hoc,confectum í ntelligere.INeqs ue: ro mefugitelephantü Maurorülingua Cz fam appellari folitu, quod Spartíanus ín AL lio V'ero tradít,primumc Caffaris coenomí ne nuncupatum, qui elephantum occíderat, Bed inepta haec íinícriptionis caufa mihí uíde tur: credíderím autem potíusad munificen:
tíam fpectare, qua Cacfar elephantos exhibuerit.
ACUE ARE 364A. Q.C.Muri (CY V em uero elephantüín Q. C. MARI nummo compereris,ibídibus adíe darin (ἐς, hieroglyphicum id Afrícam prouincíaab eo domitam, ditionem; Im perij ín A'eyptuufcqs propagati, fienificare crediderím.Elephanti porro Pom: peij Magnicurrüfubiere Afríco triumpho: & ín nummoargenteo adimodum Sdpionisar- pulchro Scipionis Imp. infcriptio, cuíus galea elephantíni capitis fpecie habet, Pu. 4" infernearatrum,ante fpica pofita eft:quae omníaad Aphríce tríiumphum,& a
nonam inde largiter aduectam fpectant.Infcriptio, o. ΜῈ TELLYv s. V. DL o E GUIDE E militaribus ueró fignis,elephanti leeionis quinta uexillis adpingebantur, propterea quod C. Cefare aduerfus Lucium Scipionem ciuili bello decertan te, calegio negotíum fibícontra elephantos dari poítulauit, recp (ürenuc gefta reliqua uíctoría occafionem przbuit. ORCI UETUND SS:
E Augufto currum ex quatuor elephantis s. P. o. Romanus ín nummís decreuit,quód;ut puto,fpolíjs Orientís onuftus Imperatoríum indetrium^ phum duxerit, Id honorís Tí, Caefar poft adeptum ímperíi patri deferendum curauít,quod ipfa te(tatur infcriptio,qua fichabet: ri. cassa R Divi Ava. ESUY'GVET. POOMDOTRIOPOO X XIIXS DIVO AVGVSTO $ B2Qqk D.vep4fia- Eundem honoré Claudius Auie Líuiae Circenfi pompa, currü quippe clephan "imm". tori Aueuftzo fimilé decernendücurauit.Sed & p1vo ava. Vefpafianocur rus ex
TX
p d
Liber fecundus. 18
Α rusex quatuorelephantis in nummo eft, cuíuslatus alterum infcriptionem ha: bet ad reliquos honores tertíj confulatus: nam qui fua uirtute ad Imperatori; fa (tigij culmen euectus erat, re in Oríente bene ge(ta, paribus cum Augufto ho; noribus honeftandus fuit: ita Elephas iunctus,prouíncíam patríam fubiugatá hicroglyphice fignificabit, Eft & Philippi Imperatoris numus,ín quo elephan^ riilippi m. tus gradiens fub magiítro cum infcriptione AETERNITAS AVG. aee MOON. E GBQISÁSCQEUN- ΤΟ ΕΑΝ Ἵ Stautem inter uirtutes regías illa, quz foletante alias populorum Βεπεπον ᾿ ἔσει: τῷ cocilíare, muníficentía: hac oftentanda magni principes elephanto plurimü ufi funt. Híncuideas ín Antonini Pij nummo elephanté promufcide in femicirculu furfum uerfus lunata:inícriptío et MvNIFICENTIA AVG.Àt que ítidem in nummo L. Septímij Seueri Pertinacis Aug. Imp.v 111.elephas Antonini vj eít promuícidein eundem modum curuata,cum eadé ipía infcríptíone, m v Np. "mec ος FICENTIA AVG. 5.6. Nangjhoceos fpectaculís exhibitos oftendit;atqghinc 5, ΉΜΗΣ corum Imperatorü intelligenda munificentía, qui eos modó ín certamen com; mifere, modo ín faltatíionem, modó utfunes fcanderent & inambulatent,edide rc, Quod ἢ δ eorum quoqganimalium liberalitatem trahere uolueris, fane mu nificos hos & liberales inuenias, fiue ij curatoribus fuis, fiue etiam puellis, qua .5 rumamorcefe captos oftendére, munera elargiri foliti funt: quandam enim ad; mirandam eorum in homines beneuolentíam,gratumdp in educatores animü fcribit &lianus, exemplo illius quí pro domino multü díuds pugnauit, eumdg fagittis interfectum; promufcide fublatum ad prafepe fuum afportauit, ΜΕ ΣΡ ESOB.DASGINSST S b OA: EXE quíd illud,quod etiam in temperantíz fignificatum, aut eíus quí feruare modum ín rebus norit, per elephantu qui cibum caperet exprimebantz? AC fuetus ením certz pabuli menfurze, (i quid largius opulentiusqpappofuerís,tan tumafTumit quantü quotidiana cofuetudine paícere fit in(titutus.In Syría cám domi quidam educaretur, magifteraccepta hordei menfura dímidium Gingulis dicbus interuertebat, cumcpaliquando praefente domino totam illi menfuram - appofuiflet, fimulatqy animaduertit elepharitus duplicatam effe pabuli portío- nem,hordeu idin partes duas promuícide diferegauit, tam aequas;ac (i uel mo^ dio quis demeníus effet,unadg magiftro portione derelicta,confuctam fibi par^ tem abíumpfit:cuius facti memínit Plutarchus. c AES Qe LÍ CE DA 0s Ni quidem exemplüaliud preterceumj/ DECLINATOR INSANIAar. dum, ex quo zquiítatis etiam idem hoc animal feruantifsimum effe fateamur , Qui. dam meníurz que magiftro impendebatur, & lapillos, € puluerem immiícebat, quó de pondere aliquid fraudaret : animaduertit e. lephas apud illum carnes elíxari, accedenscs cinerem € foco ín ollà paría facturus iníecit. EZ illud uere regium, infanos & demen: tes homines euitare. Quapropter A gy- pttj homíne tali prudentia przdiítu, ut nihil fibi cum (tultis & fatuis e(Te uellet,oftendere cüm (tuderent, elephantum & caprum hye
Pierii Val. Leo,fiue
roolyphice ponere foliti funt:acde capro quidem fuo comentario queufuiuene p runt perícripta funt.Caufam pictura huius effe dicunt, quod elephantus infpe cto capro quamprimu fugit, tantum eft inter eos naturae morumd diísidium, ut uirtus αἰτία πὶ nullo poísit pacto tolerare, Facitad hoc etíam antiquifsimum IVlofaicz legis in(títutum,quo príncipes ubi deliquerint, (acra facereadmonen tur ex hírco,cüm alioquí priuati homines capram uel agnum ímmolarent, αι: uerb uaniloquum genushomínum — vANILOQVENTIA regi cuipiam defpectuí habítum, acfedu ridi lo euítatum oftendere curaffent,elephantum & porcum adpingebant: Elephas ením porci audito erunnitu, in fugam fe proripít euefti 9ió, nó fecus ac generofiores equi praefertim Scythici, afinoru ruditum íimpotenteradmo dum exhorrefcut,quod exemploDartj explo ratu e(t. Nihil porró quícquà tam coueníens Reoi, quàm dicacitate uaniloquentíamqs ab zedibus fuis procul fummouere, eamdy inimi cam fibi conftítuere, utadagio receptum fit, Fidem regià affcuerando ín ijs quz omníno credi uolumus atteftarí, De porcís aut, quos píceoblítos,&mox igne flammatos Mlegarenfes in Antipatri elephantos ímmi ferint,eosdp ita fugarint,in Porci ipfius commentario hiftoria recitata. 7X Vía ueró cornuaanímalium nulli maio; REX VILIVM ASSE. AS necp fpeciofiora quàm elephanto,hac Gator ipíactiam de caufaregem oftendit: cornua e nim, utin Cerui comentario declaratum eft, dignitatis & fublimium honorum fignifica; tum habent, Homine igitur Αἰ σγρτῆ amplio rialiqua dignitate títuloc5 hone(tatu,qui taz men nulla uel maie(tatís uel decori ratione habita uilifsima quzeque fectaretur,fordescg omnes perícrutaret, fignificare (i uellent,hie: roglyphícum elephanti quí mures uenaretur * proponebant,índignus quídé tam uafta mo^ lelabor, Eademdp nota inurendum facinus, quo Domitianum íam Imperatore ftylo mu Ícas perfodientem derifum accepimus: uel patrem cius V efpafianu de lotio ue ctigal exieentem, quanquá eiuslucelli odor ei bonus uideretur, V erüm fuper muresnegli- hacre notum adagium , Mures negligit elephantus , Ac ne quis cauilletur ele^ τ Fb phantí dentes infignes effe,non cornua, Paufanias omnino efTe cornua conten; UPS" din tumaliquorüanimalium exemplo, quibusautin fupercilioaut ín naribus cornua nafcantur, tum quód per aliquotannorü períodos corrupta decídant, & noua fuppullulent, ignedg mollíantur, quod in dentibus haudquaquam fit, & quód ín cranco oríantur, ΜΈ ἘΣ ΕΚ το M $I42008Sc. Vs. ER & illud regum fert omníum propríum,utipfiad fuam(quodaiunt)um^
bram expaucícant,íta potentiae comes additus uniu(cuiufcq rei metus. Ele: ! pham
Liberíecundus. | 19
A phantumautem confternationis hieroglyphicu effe, manifeftum,fi prefertím ij ad ftagnalimpidae aqua, unde fefe tanquá in fpeculo contemplari queant, dedu Ci píngantur:quam fpeciem fupra modum reformídant, aut certe abhorrent et aueríantur,eac de caufa turbidam omnino bibunt. AtcshincIndorum populi, apud quos magnus earum belluaru prouentus eft, fi quos fluuíos cum hís tra nare parent,illunes nubilascp noctes obferuare confuerunt.
PEIONGO J3EMIPOJRCE,QJAILED.EFEEC. VM.
nt quí pullum elephanti pineant, quippe cuí nondum dentes enafci ccepé
ríat, (ilongo quid temporis interuallo factum fignificare uoluerint: hunc ez nim utero geítari l'eophra(tus decennium fcribit: quanquam Ariftoteles, AL lianus &alrj annos longe pauciores ponant: utcunqg, uuleatum índe di&teríi, Citius elephantos párere,quotiens tarditatem negotij alícuíus incefTere ποία εν rimus. De fjs uero que minime Rerí poffe fperemus, Enníus dixit, príus locu(ta pepererít Lucam bouem.Ita ením prius Romani uocauerüt elephantos, quod
; àno(tris ín Lucanía primüm uifi,
M ULOC MDC SEUDOREQIUVALSS L0: Sc& illudapud Horum celebre hieroglyphicum fuper elephanto, ut fi ho minem frugi & de uictus ratione folicitum indicare uellent, elephantu pin; gerent dentes fuos terra condentem,Eum fiquidem aiunt fimulaccaducos der; tes fuos intellexerit, fponteauellere, & terra infodere, V erü cgocrediderim po» tíus uítz fuz profpícientem, quàm uictui legendum, Philippumq; ipfum dece prumalíqua forfitan &'eyptij uocabuli aquiuocatione, Manifeftu enim e(t ex receprorum autorum probatione,elephantos dentes fuos nonnunquá ín uenaz tuallifos arboribus excutere, fcientes fe eorum caufa petí,ut íta praeda derelicta uitzíp(i fuae profpícíant. Etne indicio fint uenatoribus, quotiens pra fenecta decíderint, eos etiam tum humo condunt, unícuicp tamen fit íntcgrum quam maluerit fententíam fequi. CONCORDIAE DISCORDIAEQ. EFFECTVS. Hs ucro fignificato fubijcíemus illud,quo nonnulli Salluftí fententiam, quz eft, Concordia paruz res creícunt,difcordía maxímze dilabuntur,no^
c uo comento píngere, non tamen infeliciter excogitarunt. In illo Formica in E. lephantucrelcítappofito caduceo, ín hoc Elephantus in Formícà definit, aqua & igni pro rebus maxíme cótraríjs adiectis, V er ex huiufmodi figmento fi ca duceum Kaquá Kigné íummoueas,perfcctus ctia intellectus fignificari poteft, quippe qui minímoru aequ? ac maxímorir cognitionem fit optime confecutus, omniumdq, unam quafi cientià coniunxerit. Sedenim interpretamentü hoc pe rindeacillud arbitraríu effe nó inficior. Sed dicetaliquis,quorfum Elephantus ad Formicam?Plutarchus porro de formíca multa magnifice locutus,quod ani maleítomníum mínímum,ita de maxímo non difsimilia fe dicturü profitetur,
SJ HE AVBILIOLSK.
Το hicqui mentis tot exhibuitexperímenta, quo uel Cicerone id afferen - Xtelibro de natura D'eorum primo, belluarum nulla prudentior, (tuporis tamen nota proper unam ua(títatem nonnullis habítus,ut legere eftapud Dio^ genianum, cui Philo(tratus etíam fubícribere uídetur,dum neq; elephanto,nez que dentibus eius quicqua e(Te cum lyra dixit, neqs quidem cum peritis uiris, cuius hzc Amphione uerba funt, quz quidem ideo orecé ponere libuit, quía in ímprefsís exemplaribus corrupta leguntur; ἐλέφας Pops τῆς λύρας οὔπω οἱ ἄνθρωνρι
; c
Pierii Val.Elephantus.
ἀϑότες Er αὐτῷ Ὧν θεσίῳ, 88 ὅτι ζῖς κέρασι αὐτῷ χρήσοντρ. quod ρετίπάε effet, atqj illud quod n dea(ino fertur,níhil illí culyra, Quin & Plautus in hanc fententia; Meus herus elephanticorío tectus non fuo e(t,neqp plus habet fapientiae, quàm lapís.In quà fententiam Ciraeci dicunt ἐλέφαντθ᾽ διαφέρφς 8o. Et Tertullianus eum beftíam uo cat inful(i(sima,et(i quam ín diuinis literis pra fe ferat imaginem,Eucheríus ho miné eum figno huius dícit indicari, qui magna & enormía fcelera perpctrarit, citato ad hocSolomonísloco: Etadducebantad Solomonem fimías & elephan tos. Ettame Indicí,cim omniu (int ferocifsimi,adeó ut difficulter cicurari pot fint, ad in(trumenti mufici pulíatíonem cantilenarumd; modulationes animu intendunt, aurescpad audiendum arrigunt, atcp híncita demulcentur,ut nullo alio cómento efficacius comprímant ferocitatem , Sane tría elephantorum 9e nera autores ponunt, paluítres, montanos, & campe(tres . Paluftres omnino dementes leuesdj εἴς, montanos prauos & infidiofos , campe(tres manfuefieri facilius, & longe dociliores effezquos nequaquá ftupidos exi(timantilli qui cos in theatris figurarum notas & mutationes uarietatescpcallere multorü teftímo nio compertu aflerunt.R omze illud accidifIe proditu e(t, cüm eoru grex & falta. & tioncs,Xorbiu lubricationes edoceretur, indociliore fuiffe unu:qui cüm à magí (tris increpitus & ca(tieatus eflet,noctu uifus eft ad umbrá Lunz in(títutionis documentailla per femetipíum attentare, meditari,& exercere, V eru haec nó íta fort uídeantur admiranda, quz fame magiftra difcere cogantur : ilia potíusad m:remur,qua faciut ferí nullis unquá legibus inftituti, probitate,prudentia,& aequitate, nullis fereanímantibus inferiores, ppp TR eS
Vid quód fponte fua naturze quadá fub. Mo pra diti,pietatem colunt, & reli, gionem obferuii£ INoua enim apparente Lu na,fponte,ubi iure íuo degunt; uíuo fe lumi ne purificant:fi morbis infeftantur, Deorum auxilium implorát, herbas ccelum uerfus ia ciunt, earum internuncio có preces allegan: tes:qui quidem ge(tus excipiendus e(tab ijs, qui pietate ex elephanto picto exprimere uo: luerint. Idem humanis proximi fenfibus fer. monem patriu intelligur,.oloriam & honores ambiunt,ignomínía notati morte infamae ui: tz pracferunt,quà interdusalia fibi confcifcen da mortis occa(ione necata,inedia finierunt, Quoties uero in theatris opprefsi, amifTa fu oc pe uulgi mifericordià fupplicarut,& qua dam fefe lamentatione complorantes, totu ca uez confeffum ín lachrymas concizarunt, I tamen tanta ipfi (int aequitate man;
fuetudinedg, ut crudelitatis alienze mini (terio fungi minime cogi pofsint, quod irri, |7 to olím Bocchi conatu apparuit,cotra minus i5). ualídas feras pugnare prorfus negant: cum dg maioribus non nifi lacefsití: & ín grege pecu» dum ambulantes , occurrentía manu dimo
uent,
Liberfecundus. 20 “ἃ uent,ne quid obterant imprudentes,tantaqp illi imbecilliorís huius orcois τες, rentía,ut uel ferí; ex aríetis cofpectu mirifice cícurentur, lenesdj atqptractabiles fiant.autor Plutarchus Sympofiacón X 11, uíd quódaberrantem hominem ín folítudíne factum obuíam non modo nó trucídant;aut alía afficiunt íniuría, fed clementer X placide fefe duces prebent,& uíam illi commonftrant£Ouod uero defermone dicebamus,quem patríum intelligant,at etíá certum eos inter fe haz bere tradít Oppianus, uerüm non nifià magittris fuis íntellectum,Tam illud a tati noítrz claro ínnotuít experimento, cos magiftri fui dicto audientes effe, (i^ ue progredíendum,f(iue regrediendum fit:que feríant,quibus abftineant, quos inuadant,ubi tem perandum írze,ex ipfius maoif(tri Íermone cognofcere:ut non immerito confirmata fit opinio, huiufmodi efle quanda illi belluze cum genere humano focietaté,ut M. Tullij dictum ea re fuper identidem ufurpemus , Cüm igitur elephas íufti & moderati imperij fpecies quodammodo cffe uideatur,me rito Regis nomé,tum ob uirtutes,quas fuperíus in co recenfuimus,tum ob μᾶς ipíam manfuetudinem atqs clementia adeptus e(t. Ml, Antonius cognomento s Philofophus, nihil quicquam effe dicebat quod Imperatorem Romanu magís commendaret gentibus,quàm clementia, eacp de caufa neq; quidem ín rebelles fuos fzcuitum uoluit. Fac Caefarem Deorum adícripfit numero,hzc Auguftü coníecrauit, hzc Pío cognomentum dedit, haceadem de caufa Senatus R.o.ti morc eoliberatus,qué ex IVlaximini [Imp. immanitate contraxerat,clementifsi mis Impp.IVlaximo Balbino et Gordiano fta IRA LACESSIT A. tuas cu clephantís decreuit, C)uamuísalíade ἸΕΞΞΞΞΞΞΞ-- - -ς----- caufa Gordiano tertio quadrigz elephanto: rum decretefunt, quippeut quí Perías uicit? [{ξξΞ fcc triumpho Perfico triumpharet, Sed qua lis cain antmalí bruto manfuetudo fuit, qui | recitat Plutarchus . Romz cüm pueri quidà perlaíciuíam elephanti promufcidé ítylis pu |— pugiffent, íratus ille unum cx illis arripuit, f eum ín fublime íaculaturus,fublatods ad hoc E prz metu pucroru ingenti clamore;focij mo: | C rituri uicem deplorantiu, tanto omnii mce: | rore elephas intellecto, arreptu puerum hu, E————Á— m mi molliter depo(uit,fatís habens metu illo puerilem audacíam caftígaffe, Vamuis ueró τα natura manfucti fint, in iras tamen acríter incítantur, pet» δ aeuum irrítationealiqua acerbiore immaniter efferafcunt ( iuftus enim, ut in diuínís habet literis, cu irafcítur, peior e(t) co cafu tam hoftibus quàm du^ toribus fuis perniciofi.() ui in eo animali naturá cüm non ignoraret Annibal, cam in ufum fuum cóuertit: quippe cüm ín prealti fluminis tranfitu elephantos copellere non poffet, necs materize qua naues conficeret copi haberet,ferocifsi mum elephanté fub aure uulnerari iufsit, percufforemdp tranfnatato ftatim flu mine procurrere: elephas exafperatusad perfequendum fuíidolorís autorem tranfiuít amnem, & ita reliquis idem audendi exemplum fecit, ut Stratazema; tàn libro primo apud Iulíum Frontinum habetur: íddj in traíjciendo R'hoda2 nofactu Liuius tradit: quamuis uaríatam actae reí memoríam effe confiteatur, Sane Mlauriaffirmant cor duplex elephanto effe;altero quidem íraíci, altero ad lenitatem índuci;atcg hoc illud eftquod horum utrunq; munus fupra modum e a
Pierii Val. Elephantus:
exequitur. Sanz elephas ad hecuícgs temporalonga feculorum ferie ín Italía fa Ὁ bulofus habítus,necphomínu quifquam adduci poterat tam deformem imma; nem belluam,qualem quantamqp ín picturis afpicicbàt, ijs dotibus excellere, quibusapud rerum fcriptores infignís habebatur.[Nam quamuis trecentefimo abhinc anno Friderícus 11. Imp. clephantumad nos ex Idumza tranfuexcrit, & fuperiori ztatealter ín Iralía uifus fuerit,nihil tamen prater corporis uaftíta^ tem,quod celebratione dignu cenferetur, fuper illis memorize prodítü extabat, Czterüm omne hiftoria antiqua fidem adimpleuit Hanno elephas, que ínitío dixímusab Emanucle Lufitaniz rege Indízdg tríumphatore,L eoni x. Pont. Mlaximo dono miffum,ac Romz uidimus,R euerendiísíme Domine:tanta in^ eeníj,intelligetic atqp docilitatis exempla praeftítít ea zetatula, quadrímus ením hucaduectus erat,utnon modó queà fcriptoribus tradita fuerant credamus;ue rim autorcs ipfos in hocanímantiu genus quafi ínuídos,cleuaffe plurima,quae long? magnificétíus illu(tranda fuerant,fufpicio fit. Híncfactu,utad εἴτις (igni ficata, & eorü caufas recenfendas eftufioracceflerím, qui príufqu& animal infpi/ cerem,ne proanilibus fabulis eoru bona pars acciperetur,uerítus fuiffem.lllud x autem profiteri poffumus,de relíquís animantibus quacüqs fidem excedere ui deantur,fcriptorumautoritati nos acquíefcere:fuper elephanto ueró quzecungg admiranda traduntur,nos ín Hannone,;ucl paría, uel ueteribus illís longe maio ra, oculata fide deprchendiffe, cuius rei Romá ipfam frequentifsimü totíus or^ bis theatrü teítem appellamus. Sed míniméloco hoc difsimulandum, quod fi per ciufdem Hannonís ingenio MichaélSyluius, regis fuiad íummu Pontifice orator,fummcz, ut no(li, uir intcerítatis fideícsfanctifsimz, atqgalij narrauere, DcElcphan- remi; multorü teftíimoniío comprobauere. — Cümdef(tinaffet Emanuel Rex Mee cum Romam Pontifici Maximo dontüríre, naui quam infcenderet íam ínítruz €ta paratacjad profectionem,nullo unquam pacto per aliquot dies fieri potui ἔς, ut Hanno uel duci fead nauim, ucl (i quo modo adductus fuiffet;cam uellet infcendere,ufqueadeo auerfabundus profectionem huiufmodi reformidabat, Cumdqrrex eare fuper folicitus admodum eflet, magnisdy pollicitationibus wu numquencpinuitaret, qui deducendiafportandiq; Hannonís negotium fuíce^ píifent,neqs quifquam nomen profiteretur fuum,infufurratudemum e(tregijs * auribus, cius belluz magi(tri dolo hzc fierí,quippe qui puelle cuíufdam amore perditus,xere ferret fe in tam longinquas regiones ablegarí;proínded; Hanno ni perfuafifTet ne fe abduci patereturabuehendum : quippe eum ín loca fterilía, inamcena & barbara, ubi ludibrio contumelijsc; omnibus tanquam hoftíce ter rx animal afficeretur, necpuictui necp ornatui cius uel neceffaría, uel cómoda fuffectura:longum ad heciter & incoómodum,& ua(tum marís zquorarandu, ut fatíus efTet ín qua tuncerat terra quamprimi contrucidari,quàm per tot uía rum difficultates ad erumnofifsimà deniqs uità peruenire. Rex hacre cognita magiftri Hannonís ad fc quamprimüzaccerfiri iubet. fes dolos eius comperifle dicit, ageret itaq;utíntra triduum Hanno ín nauim imponeretur, idc ní prope τὲ fieret, íntermínatus e(tactutüm fe homínem extremo fupplicio affecuri, ut alíjs exemplo effet, qui mandatis regijs fucum facereaufi eflent. Hacregís afpe^ ritate terrítus elephanti magif(ter,cum nullàin cunctatione falute intueretur,dtz Ícipulam belluiaggreditur,docetfe maleuolorü quorundam fraude fubornari, qui € felicitati utriufqs inuíderent, & regi optímo male obtemperantes cfTent: longeautem fecus rem habere,quàm illi mentiti efIent.Siquidem non ad inima nía
Liber fecundus. 2 A nia& efferaloca profecturi erant,fed ad urbem orbis terrarum dominam,amce noloco fitam, ubi rerum delícíarumd; omníu quotquot uel auidifsími cuíufqs cupiditate expeti pofsint, copiafertilifsima redundaret, Ibi efTe Principem, cuí totus pent terraru orbísaffureeret : apud quem ís ín delícijs habendus effer, ὃς tanquam Luícíníz pullus;lautítíarum blandítíarumdp affluentía nutricandus: proindebono anímo eflet, fecum prímo quoque tempore latus & alacer nz uem infcenderct,affuturos nauigationi Deos,& curfum omnem incredibili feli citate profecuturos.Ita Hannonem ab eodem magi(tro in alíam fententiam de^ ductum,ubi figna data funt,ultro nauem confcendifTe,necg ulla unquam impe: pería toto itínere detrectaffe,
v DE RHINOCERONTE.
v] Vi Rhinoceronta ín Domitiani nummis ínfpexere,quíd íd fignum nbinoceros a (ibi uelít quaerítare folent. Ego factu id ad Príncipis adulationem dí " Domitiani (34 xerim,qai animalia huiufmodi fpectaculis obtulerit,cuiufmodi mu "^"^ |3— 5-3 nus illud fuit, quodà Valerio Vlartíale celebratur: B Treshttexhibitustotatibi Cear arena IRACVNDIA EX TARDI Quenon promifit prelia Rlanoceros. Eucierocian O quam terribiles exar[it pronus im iras, Quantus erat COYPAL,CUL pila Taurus δ Δ. Vntením quilentitudine irafcendi;ac nul lum mox adhibítu modum excandefcen; tíze, per huíus anímalis híeroglyphicu intelli eant, INamiin eo conueníuntautores, magna ||..: id indigere irritatione: fed ubi irafci ceperit, |: εἴτ fcrocifsimu:quod & altero Martialis ex preísit epigrammate: Sollicitant pautdi dum Rhinoceronta magiftri
Sed, diu magne colligit ia ferae 2Defpevabantur promi prelia Martis rug cNA ὙΞΕΞΕΕΣ
Sed tamen is redit COgnitHs 418 furor. lioris artificio petitus.
C Nanq, grauem gemino cornu (fic extulit uvfum, latlat ut mpofitas taurus in afra pilas. ΞΞΞ ς Μηεσαί uolentes potentéaliquem regem || - imbecilliorís alicuius artibus ucxatü intel | ligere,elephantu pingunt in certamen à R.hi [cm noceronte lacefsitu,Naícitur híc iquidem na | tura hoftis elephanto, longítudine ei pen pa ri,fed cruribus multó breuíoribus, colorebu xeo,ut Plínius, Cornu is ad faxalimato fe pu ene przeparat;ín dímicatione aluum maxime petit, quá effe mollior intelligit, eac5 perfot? faactutüm fuperat elephantum. ἘΠ ΟΣ αν 5 CU fortem atq;robuftum díuinz líterze,ut Eucheríus tradit; per R.hinoce- rontís imaginem accipiunt, illudcj Iobís ex Hebrzo fertur: INunquíd uult rhínoceros feruíre tibi ? 'erribilis,ait is,fera rhínoceros, cui gemina in naribus ' cornua;atqpíta in Domitiani numis obferuauimus, ín quibus Rhinoceros fpe- ς 3
Dierii Val.Rhinoceros.
tatur nares gemíno cornu infignis, qualem celebrat Martíalís, Przeterea qui D nuper allatus e(t ex India inferiori ad Lufitaníz regem, cuius imagine ad Leo: nem X. P. M. tranfmifTam uidimus, unum quidem ín nare cornu habet, alte; rum fuperne prorumpit,nó adeó magni, fed praeualidum εἴς Lufitani omnes quianimaluiderunt atte(tantur, Atlong? curíofius hocuidendu: in diuinis fi quidem líterís μονοκέρωτα, ὃζ ῥινοκέρωτα, V nicorne fcilicet & INaricorne plerifqylo^ cis confufim acceptum fuifTe, nímirürà nouís & ueteribus Theologis, qui cüm hiítorii ignorarent, duo hzcunum eundemdqp cffe crediderut, ita ubicgab alijs unicorne,ab alijs narícornem uno eodemdploco pofitum inuenias , Id quod ac cidiífe puto,quód,uti dixímus,pleríqs horu idem effe animalarbitrati fant R hí noceronta & Monoceronta, cüm alíoqui longe diuería fint, feparatimdpà PIU nío utruncj pofitum, qui libro octauo,capite poft uigefimum prímo, IMonoce rotem afperrimam ait feram,reliquo corpore equo fimilem,capite ceruíno,pedi bus elephanto fimilis, cauda apro, mugitu grauí, uno cornu nígro medía fron^ te cubitorum duüm emínente.Q)ue quidem defcriptio eum fignat, que uulgus Halicornu uocat , quem aíunt pudicitíz ita amantem efle,ut nó nifi puellae uír E ginis ope capi posit, quam uenatores ibi (tatuerint fedentem quó animal id po tum pabulatüm ue fe conferre anímaduerterint. Accurrere enim unicornem ad pucllam huíiufcemodi,ínclínatumdp caput in eius gremiu collocare, altifsimod; mox occupari íomno:fienodj uenatoribusà puella dato approperare eos,& fe^ ram nullo negotio capere, atq; hocuníus tantu cornu przmío,quod contra uez nena pollere przdícantzramenta quippe eius efficacifsime fanare, & toris ftratís partem cíus impofitam,fi quíd ueneno uítíatum apponatur,fudorem emittere, BR. hínoceronta ueró eodemlibro Plinius capite X X.ponit,qui cornu nó in fron te habeat, fed ín naribus:alterum eum à Dracone hoftem oenítum elephanto,& quz fuperíus allata funt de utriufc; pugna, Sane alibi in diuinis literis Rhino^ ceronta híeroglyphícu effe fortís & robu(ti uiri, uti fuperius dictum, notat Fw cheríus cítato ex lobeloco:Nunquid uolet Rhínoceros feruíre tibizEtapud Ba laam fcripti ínuenías, Cuíus fortitudo quafi Rhinocerontis, ut latínze plerzeqg omncs habent interpretationes,quamuis Sanctes unicornis reddiderit.Ioitur fi quidariolandum,cüm pfalmo hocuigefimo prímo comparatio referatur ad aní Y malía robuftifsima € indomita, díiuinumdauxiliü contra corum ímpetü atqg uím implorctur,quippeut Chaldei & Arabes expofuerüt,Salua meà feroci for tifsimo ficutleone,& à rcge potéte,cuius potetía (it icut INarícornis,camqp ple^ ricplectionem probent;non dubitarim aflerere loco hoc Rhínocerontisleoere, Vbiueroó pfalmo XXv111,mentio fítamabiliorís animalis,dícat quippe Baríon apud Hebraos, quod Girzci reddidere ἡγαπημένος ὡς ὑὸς μονοκερώτων, L'atíní uerbum uerboreddentes,dilectus quemadmodum filius Vnicorníum : uetus etíam tra ductio Vnicorniu habeat;nulli dubium effe crediderim,quin ca(tíor í(tius loci lectio fit μονοκερώτων. το hecmi Domiíne,funt que fuper Elephanto, qui R híno ceronta fecum traxit,colli»ere per occupationes licuit. Tu quí aetatem omnem, horasi; omnes afsiduzlectionifoles impendere, longc illuftríora, reconditio: raj forfitan inuenerís,que fiad manus meas peruenire nó potuerüt,indulgen^ dum e(t mihi: non ením ienarus es quantum mihi Príncípü obfcquía,negotio^ rumcjpturbationes de (tudijs líterarum fubtrahant, crebrísds me ínterpellatioz nibusauocent. Qyuare tu atqpalíj,quí uitae meze ratíonem íinfpicitis,mihi e(tote zquíores,cüm praefertim admoneat Maro,neminem effe quí pofsít Sis d
Liber tertius. 22
AD ERVDITISSIMVM LAELIVM TAVREL LVM ILLVSTRISS. COSMI DVCIS FLORENTINORVM IVRI PRUSFECTVM 'DE IIS ΟΕ τὰν R VM ET BVBVLVM OMNE GENVS Jguificantur ex facris «Iepypti- vum literis.
i zefcuo quos Seremifümo Duci (ofmo meo,imo tuo, mo proborum omnium patro- | 20, dedicare non erubuerim. Nam quamuts non im ne[cius eum ffudioforu com. ! M modus applaudere, matori fuorum exemplo,qui omnes [umma c eam eternam. laudem coparauere,dum fcilicet literas eo virtutes, c bonos omnes mores in Italia,atqueadeo e ipía clarifma ciuitate Florentia florere, eo in honore e[je, omm [hudio, ΩΣ omni Citra. Here:negotia tamen,quibus Itenis ornatifsimus nuncinm tanto rerum Jtalicarii motu ez per- tirbatione detinetur, non permittunt, vt mnportunus accedam, tametfi [apientifsime € ma- gnacum εἰμ: fuorum comendatione omnta temperet ee moderetur ita vt omnes curam.[u dium, (nile tm etate tam viridi admirentur. Quare Taurello potius amico bemigni[stmo eum alendum curandum, dedi,cui cibus i5, quo 7 auris nofler pafeuur, (Ποῖ abunde, vt ciem op- portum fuerit,resá, ipfa monuerit fuo tempore e loco Taurellus de Tauro, que m eo funt lau- dabiliayatq, magne etia admirationis, proferat,et ratiocinetur Principemq, mgento praflan- tem,quibus dotibus animal polleat, e fi dicere licet quibus virtutibus infignis habeatur ,mter- dum comonefaciat Nam quee homines recte lasdabilitera, faciunt,cum ili ad bac agendana ufmt,e vnu[aufa, ab ammo fro, quratione pollet, pofst exempla defumeve, quia tamen do- tes hab humananatura demanant non yfqueadeo funt im nobis admiranda:fed qua fera f cium animalia,quibus [muli fere ^ fmgulis motus fümt impertiti fi vltra nature fue fines proue hantur, eo precioftora indicantur, quo magis interdum humanum genus in certamen prouo- carecompertuntur:cumfmodi multa admiranda fiiper Elephanto proximo commen tario ad Reuerendifsimum Sfortiam commemoraumus, quibus non inferiora forfitan de tauro velbowillo omm gene-
re dicturi fumus.
b | N publica peccare commoda videar, doclifime Taurelle, fr Tauri mei mugitus
Pierii Val. laurus.
d UE ΡΟ Εν UOA PNIS ὙΠ Ἂς £ Dmirabilem quandam in Tauro continentiam ciim animad; 54 3 uertifTent Αἰ eyptij Sacerdotes, temperantía praeditum homi / 9| nem, ab humanarü quippe rerum affectu non alienum, czcte^ | rum modef(tiz (eruantifsimum, fignificare fiuellent, Taurum 5 naturz admodum robuftz ac ualidze faciebát: cuiufmodi fpe - Ἢ ciem Philoftratus Pafiphaédefcripfiffe mihi uidetur,cüm du^ corem illum gregis pugnacem,fuperbum,exultantem,fpeciofum cornibus,co lore niueo,lato gutture, ceruice craífa, palearibus late longeds pendentibus;ar- mís adafpectum inhorrefcentibus effingit: qualem quippe faciem habemus ín nummo quodam argenteo,cuius ínícriptio eft, M. L, T H O R 1 v s. Caufam hu ius hieroelyphici eam Philofophi tradut, quód anímal hoc (it calídifsímu,atqg inguine praecipue potens, itaut uno tantüm ínítu citra motu impleat effícaciísi me.quód (i cotingat utab naturali aberrarítloco, uaccam ea ín quam occurfarít parte,qua przeditus eft ínguinis firmítate,uulnerat,non fecus ac fitelo eam acu toimpetijíIet. Víqueadeo ueró femen illi promptuaríum eft,ut exectu taurum impleífe tradat Ariftoteles : atcp hinc pleríqg ueteres fcriptores, uirí pudenda "Taurüappellauere,ut muliebria βυξάλιον. Animal tame hocín libidinem ufque adeo concítatu & furens nó fxpius quàm bis die infcendit, à conceptu ueró ip; fius uaccze modeftus caftuscp, nihil ulteríus tentat, Huius reí caufam ín uacca multi ponunt, quz taurü propterríoorem genítalís nimíamdg tentígiínem, ue luti ceruzeetiam,neqgnon teftudines faciunt, raro patíatur, V nde dixerit Hora tíus defugitiua puella: Nondum [ubatlaferre iugum ualet equareynec tauri ruentis ('erticeynondum mumia comparis In uenerem tolerare pondus. Sedenim fpectandum hocexemplum contínentíze habere caufam in tauro maz nifeftum εἰξ εχ eo,quód fponte taurus à conceptu díuortio quafi facto fecubat, acutín Epíro maxime uidere e(t, tríum plerunqs menfium fpatío non apparet, fed errabundus, utapud Virgiliumeft, | Latus níueum molli fultus hyacin^ tho, Πίος fub nigra pallentes ruminat herbas: &,quod ait Ariftoteles, ἀτιμαγιλ, quod nó infeliciter quidam abarmentat dixere, hoc e(t, feorfum à uaccaru con; fortio,grege,conuictucp paícitur. Quod di&um uolui,ut unufquifqsfciret quo geítu taurus píngendus fit ín cotínentíz fienificatum. V t uero ad uerbum ἀτιμα ye, & ex híftoria prouerbium reuertamur, hzc εὸ fpectant, utimpofitu petu^ lantie modu, & probatilsímá ex ea pictura continentia intelligamus: atqp ita for tt accipiendu illud apud T heocrítu, ἐξα καὶ ταῦρος ἀν᾽ ὕλαν, fylua abfcefsit taurus, (τ haec tame, quía copiofe & feliciter funtab eruditifsmis plerifcg uiris pracfer^ tím Erafmo R.oterodamo tractata, nos non ulteríus profequemur. INeqsueró me latet ín Epiro Pyrrhícas boues fuiffe mírze magnitudinis, quae quía uenerís expertes efTent,Scomnino intacte cuftodírentur,£wweu dícebantur:fed hocillis homínucura,nó natura dabat, Exdem necqj iungebantur;ídeodp iniuges dictar, quód intaminatze pudicitiz fymbolum prz fe ferrent. Mineruze ín primis ma^ cabantur,uírginitatís,quae iugum nefciat,indicium.Ex íjs autem fatís manife^ ftum eft nos in libidinis teperantia dubío proculab eo genere uínci, quodalío^ quí procacifsimiu, & in ríuales pugnacifsimu effe conftat. πᾶτε haudquaquá leui de caufa ccele(tis ille laurus Veneri dedicatus:neqg V enus temere à fapien tiísimus Poétís auree uocitata,qu quide fyncera,cafta & purà generandi cupi ditatem
Liber tertius. 23
Ἃ ditatem ccelitus infpirat;nó lafciuías petulantiores,adulteria turpia, & impudi cam humaní generis contumclíam , quam uoluptatibus dediítí mortales, dum appetentius zequo per fummam incontinentíam cofectantur,cogi fe ui fiderum altirmare audent,quo fue uelum impudentia praetendant,cüm tam à coclo ni hilnon undecung fanctifsimum emanare ueriísíme dicat Plato. Sedenim fi no ex ciuilis uitae moribus, fi non ex diíciplinis, & fapientum praeceptis, fi non dez niqjlegum mínis ad honeftatem in(títuí potuímus;age age íam à brutís rectam uiuendi ratione indipiícamur, & íngenium eorum fecuti,noftre opem feramus imbecillitati , l'aliautem continentia fuifTe praeditum Drufum fama canit, qui fc uxori,quandiu ín expeditione Giermanica fuit;conferuauít.Et quod de Tau ri fecubitu dicebamus, Pefceniu quoq; INigrum ferunt ignarum rei uenereze fuiffe, nifi quantum procreandis liberis impenderetur.Inuenies huiufmodi ex emplain hi(torijs etíam recentioribus,ut de Pemone Bellunenfi,quem V tinen fes ob íntegritatem, iu(titíam, fummamqs prudentíam, Principem fibi delege: re. Neq; fua ín hocfraudandum laude fcemíneum genus, cim Z:enobiailla Au
s relianiImp.etiam hoftís epiftola commendetur,quz, Gallieno remp.negligen
ter admini(trante,ímperium fibi comparauit, Eam ferunt ciim femel coócubuit
fct,expectatis menf(truis fe contínere folitam (i praegnans eflet:(in minus,pote^ ftatem querendis líberis uiro cocefsiffe. Vulgo tame apud Seras nefas eftà con ceptu foeminam adiri, Eíus contínentiz atcy modeftiz caufa,qua boues íta, utí oftenfum eft,cómendantur, M ycerínus A& eypti rex Cleopis filius, filiam quae fcfufpenderat, quód (tupratam (εἰς ἃ patre ferret indignifsime, lignea boueau^ ro folido fuperínducto condiderat, Erantiquiísímis Hebraorum facrís offerre uítulum ,eí(tcarnís impotentiáperuiciffe, ut Origenes Leuitico interpretatur,
Exempla ucro huiufmodi ea de caufa nonnunquá interíerimus, quía totus híc
no(terlaborad eorum uíum fufceptus e(t;quí pictura delectantur,ut preter AL, nierogbphi
gyptíaca,& alia pleraqs my(tica, hiftoriam etíam habeant,quam ad id quod ele, «s
gerintargumentum accommodare pofsint,
Nri TE. 283 TE; SE es
NE alia de caufa credíderím ego mulieres Elíenfes,cüm Baccho, quem cole
bant, preces fundere, orare folítas, ut £o ποδὶ, tauríno quippe pede ad fe ueniret,ni(iut íuam ita mode(tíam oftentarent;nihil ením mínus fcemínam de cet quam przecipitantía, uelardor audaciz. Quare Dido V irgilíana cum mode fta inducitur,breuiter,& uult demifTi profatur. Fígurabant uero Girzeci Díoz nyfium taurí (pecie, quód eunde & O firím intelligebàt : de cuius probitate atqg iu(titíafummisd in humanu genus bencficijs,multa multis in locis hoc cómen tandi genere dícenda funt.Porró Diony(ius apud Argíuos 2sj«*s, quafi boui genam autex bouillo genere dícere uellent, coenominabatur, Qyuód uero fupe rius díctü e(t, ccelefte Tl'aurü pios € honeftosatqslegítimos amores afflare, no fum nefcius,Iulium Maternum ijs impudiícitià mínari, qui Taurum habuerint in horoícopo:maluiffem eum prolificum;aut fccundum dicere, ne notam eam ccelo inufsiffet ímmeriító.Huíus fane fertilítatis, & praefentanec feminis faculta tis ergo inftítutum aiunt boni ominis caufa, ut in condendis oppídis fulco illo primigenio tmprimendo, bos mas non caftratus, & uacca iungerentur, & cüm facrificabant círcum moenía, quínto quoqpanno integra animalía mactabant,
Sant Orpheus menfem μονοκέρωτα μόρον appellat;unicorné quippe uitulü.Et Eu
(tathíus vuc2.«, menfem ait bouem dici, utpote qui (it generationis effcctor,
Pierii Val. laurus
D hxc INifiaci illi facrorum cuftodes, PETVLANTIAE Ὁ
frenum.
cüm homínéà priori petulantia (ibi mo dcftius confulentem fignificare uellent, non ΞΞΞ fimplici forma tauru, (ed caprifico caput, col la, armos redimitum pro i(ítiufmodi uirtu τίς hieroglyphico proponebant. Caprifico e ním ca uis eít, utlafciuientium taurorum, & ἃ quantumuis ferocientium naturam uíque; [- adeó cópefcat eorum collo circundata,ut im mobiles propémodu eos reddat: cuíufmodi | auris αν taurü ab Hercule compreffum domítumdq; L7 Bercile/4 ty(ticofabulamento Gracía cofinxit, perin pra deac reliqua etíam monftra fuperata,cefsiffe q Ρ 5 uírtuti uitium hieroelyphice fignificant:tam et(i non fum ignarus, quz de tauro Herculeo traduntur , referri à plerifags ad Acheloumamnem, cuíus fabula quía omnibus eft fcholis trítifsima, mihinunc m fuerit difsimulanda. Origenes Adamantius taurorum immolationem, quz in diuini numinís tabernaculo fierííuffa e(t per Hebraeorum legem, fignificare di cítapud nos fuperbíz rumorem & infolentiam efTe mactandam, De uitulo ue ro in holocauftum offerendo copiofifsime fcribitur ab eodem, Leuitico ho^ milia fccunda. GUUBuIObVaUED VAS ΑἸ ΤΑῚ ΘΟ RS S: Eqs tamen illud omítti debet, obtutumamatorium, qui modeftia feruata fiat,ad Tauri oculos referri folitu à peritifsimis, V nde illud, βλέπν τω ειδὸν, quod tum in Platonis,tum in Xenophontis Couíuijs,& Phaedone,& alibi, ea^ dem fere fententía pofitum animaducertas: tametfi nonnulli rem ad indíonatío; nís fienificatum retraxere, toruumd tucrí ínterpretantur:quo fignificatoapud Ariitophané fuper Zi(chylo dictum ἔδλεψε γδν ταυοιδὸν ἐγκύψας νοίτω. Afpexitioi^ tur tauricead humum luminadeiectus. Hac ením facic iratus A fchylus induci turab Ari(tophane, INeq; fum nefcius toruitatemà taurori ferocia dictam, ut etymologiarum autores tradunt, qui toruítatem taurí acerbitatem interpretan tur. Huiclongt difsimile eft βοῶπις, quo quídem oculoru pulchritudoatq; gra; * tía (ienificatur. In js tamen quos fuperius cítauí nimirum deamatorio obtutu intellieitur,ín quo mode(tia príimasobtínet, BoONORVM OPsrQvivM. iss plurímum fieri foletin obliquum, & id Fecczcz————— toruum eft. ἊΝ p^ πίοι porró pícturz fpecie, hominem ea modef(tia praediti, ut facile eum queas à perperà factis auertere, indicare fi ucllent, | taurum genu dextcroilligatum píngebant: hunc enim fi dexteroalligaueris genu, man: fuetu & uincula confequenté inuenies. Hoc ci Romz Clementis v 11.príncipatu Gireecu lus quidà effeciflet, ducto fepius ferocifsimo | tauro per uniuerfam urbem,qué tenui admo dum funiculo ita religaratà genu,peritifsimi ἢ zi Magi nomen apud ímperítos affecutus e(t, Edomite aut ferociz híerog!yphicu apud
E & B
Y ᾿
TT
3
Liber tertius. 24
A apud Georg. Anfelmü uidi, impreffum nummo taurum, cauda furrecta,capíte cernuo, anteriore crure luo genuflexu, fub querno ftipítejà quo laurea pende bar:ab altero latere caputleonino fpolio armatu, Infcriptio Μ11 Ὁ cRoTON.
PROOU ES MASCVUVEA PROLES"FOEMINEA.
Eeyptij ijdem facerdotes,ubi maículà prolem myftice defcríbere uellent,
taurumab infcen(ione in dextram fe partem demittentem figurabant:fi ue ro fcemineum fcecum exprímere uoluifIent, eundem in luam auertente fe pín gebant. Compertum fiquidem eft taurum à conceptu difcedentem fi deflexerit in dextram, marem effe genitum:fi ab leua abícefferit,fcemineum effc feet. Ad hzc Parmenídes, foetu tunceffe patri fimilem afferít, cümà dextralocorü par^ τε editurzmatri uero,cüm ab Izeua. Hippocrates tradit finiftro tefte oblíoato ma rem generari, dextro uero foemínam: rantíc effe dextraru (iniftrarumq; partit in maribus fceminisqs cognofcendis ob(eruationem,ut fi mammarü pregnan^ τίς mulíerís dextra flaccelcat, macráue repente fiat, (i gemellos parítura fuerat, marem abortu fierí dícant:(i uero finiftra macrefcat, fcemínam deperdi , Quiía
s &Onirocritz hzc eadem intelligunt, ciim imaginari dextra parte dentes amit fos, marium confanguineorüu obitum ariolantur,ex fini(tra uero fcemínarü , In dextra autem parte uteri materni (zpius moueri mares, inlzua uero fcemínas coftat. Albertus fibí compertuaít,mulierem quandam fceminas tantü párere fo liam ea de caufa, quodà conceptu femper in leuü latus decumberet: admonitá ucro ccepiffe in dextrà conquiefcere, ac folos deínde mares genuifle, INecg uero diísimulandum quod ad &eyptioru commentü facit, Septentrioni uim mafcu lam ineffe, quod neqsquidem Ariftoteles difsimulauít: docet ením ís,fi mafcu^ los plures creari uolumus, admiflurz tempore dics ficcos, & halitu Septentrío nis clipendir, & contra eum uentu greges pafcendum:fin uero fcemínas genera; τί uclimus, Auftrí captandos flatus, & in eum paícua dirigenda, quód uis in eo uento mulíebris ínfit. Africanus quoqgrem hanc tangit in Georg. Ait enim: fi marem uclis, Aquilone fpirante admifTurá facienda: ἢ foemina, Auftro , Sed^
c enim de luís,dexteríscg müdi partibus magnü eft interautores dífsiditi. V πὰ enim cum /Egyptíjs dexteras mundi partes fol(titíales, (iniftras brumales intel ligit Empedodles:de quo íta (Τα! επιις, ἐμπεδοκλῆς δὲ δεξιὰ C1 τοὶ I. TY θερινῶν “ροπικὼν, ἀ- esq 5 R2 TR χἀμεσινῶν. INeqs defunt qui prímas olím fcemínas ad ortu & meridie terra genítas,mares uero ad Septentrioné & occafum fabulentur. Plato tamen Ariftotelesdy alia ratione orbem diuidentes, Orientales effe dextras, à quibus inítiu motus:Izuas aute occiduas tradidere,ut idem Cialenus recitat. πυϑα γόρας Ὁ πλάτων M) &ersoT Aue δεξιὰ T8 κόσμο paura εἶν T ac, ὧν agx lo er 4 κινάσεως, erste: TX EXC Contrà Varro Latínelinguz lib.vI.ccclum aít díctü templum:eíus cceli partes quatuor conf(tituí: (ini(tram ab Oriente,dexterá ab occafu,antícam ad merídie, poftícam ad feptentrione. Cui Plinius fubfcribit dicens, errantía fidera contra rium mundo curíum agere, quippelzuu femper illo in dexterá praecipiti, qua uís Feftus Antícam eam cceli partem,quac ad merídiem fole illuftratur,dexterà uocat;íta enim antica interpretatur:pofticam uero ad feptentrione, finiftra. AL cinous inGirecorii monumentis adnotatum aít morem facrificandi feruatu díu, utcircumcurrerentaras, curfum aufpicati ab lauo dextroríum Zodiaci quadà imagine, cuíus motus fit mundo díuerfus ad exortum uergens : mox uero ab dexteris leuorfum procurrerent,quo motu ccelum rotarí manifeftum.Contrà A gyptiorü pofitione T, Liuius libroab V rbe codíta prímo,dexteras ad meri
Pierii Val. Taurus, πὰς
diem partes Augurü in(tituto, ad feptentrionem (iniftras ftatutasait, Ad hanc fententiam facit quod Palmo apud Hebr. $9. legitur, Aquilonem & dextrum tu crea(tí; quod nonnulli Au(trum interpretantur,alij mare, Cum Hebrzis ue τὸ confentiunt & Chaldzí,qui Auftrum ponunt, Sedením & Aufter pro marí nó inepte accipitur,(i phaera recta ftatuatur polis ad finitorem ínclínatís, [Nam Alayptij,quos Cleomedes non poftremi nominis autor fecutus eft;ípfam mun di totíus figura aliter deícripfere, utpote quí Aurorá εἴς caput, Borealía dexte^ ra, Auftralia (ini(tra con(tituere:marítímiscg pifcibus tum ob alías caufas,quas loco fuo recenfuimus,tum ob íd przciputab(tinebát,quod Nilum à finí(tra or tum,quippe fcemínea fcecundaqp parte, ín dexteram quippe uirilem fterilemdg (ita enim crant eorum comenta) illapfum, quippe ubí mare fit, corrumpi dice: rent, Nam de maris ipfius fterilitate fuoloco diximus: atq íta dexteram oram, hoc e(t;maritimam,cofiderato A eypti fitu, perditionis frYmbolum ftatuebant. Neq; hic di(simulandum quód apud Eucherium, ubíde Aquilone loquítur, qui pro Daemone accipíatur, ínueníes eum uocari dexterum, & (τὰ ipfum quoe ue (ibi dexteri nomenadícifcere, Nam € Hieronymus quartís Hebrzorum s ca(trís Aquilonem dexterum appellari tradit,fed falfum aitnomen ciim de Dae mone eius uenti domíno intelligatur,qui undecucp fini(ter, fini(ira omnía mor talibus oggeratappetenda, Caufam tamen Eucherius fuper dexteri nomine az liam ab hacarbítratur, quippe quód perperàm agere πο] ἐπεί dexter adit obfe^ cundando, fuadendo, procliuiter attrahendo, INam illud palàm eft;ait,ín facrís liters diabolum geftare Aquilonis nomen,eadj locutione quicquid bonis cona tibus aduerfatur accipi:ís enim bonorum operum ardorem extinguit, atcp om. nia frigefacit:& ob id & infideles & impij, cotumaces fceleratíq; homines,eo no tantur híeroelyphíco. V nde illud:Ab Aquilone pandetur omne malu. Et quía flatus uchemens quo frigidior, eó magis ignem ín quem ínciderit exufcitat, di, cum, Ab Aquilone exardefcent mala fuper terrà, Tetigere € Poétz noftrí de xteras lguascj ccclí partes.Sedením Maro & Nafo, nullius addicti iurare ín uer ba magi(tri, cas nondíftínxere. Lucanus A eyptioru adharfit factioni, & fenz tentíam ip(e fuam declarauít eo loco: [notum uobis Arabes uemilis in orbem, f Umbras mirati nemorum non ire [mistras. hoce(t,ín Au(trales partes non porrígí, In hocautem ídíntere(t, ubí quis uni uerfi (tatuatcaput:quofuperargumentoplu |^ AVDITVS PROMPTVS. ra dicere noftri non eft in(tituti, quaread ip^ fas rerum (ienificatíones reuertamur, L- ἐν MEE enim duoex quadrupedum ge ΕΞ nere maxime pollent, Ceruus & Bos: quamuís,utín Afino dictum, Ariftophanis interpres VMurem & Afinum pracferat:quod alij uíderínt. Sedením Ceruus quamuísacer rími fit auditus, tanti(per tamen eo excellit, quandiu arrectas auriculas tenet, quas ubi demiferit,non folüm non przftatauditu,ue: | rumetíà laborat furdítate.In Tauro aurcs ad AC Oe audiendum prompta femper, atcp eo prefer ἘΞ: tím tempore, quo fcemína prurítu exagítata mugierit, quo nonamplíus quàm
perho-
Liber tertius. 2$
4 perhorasad (ummum treísafficitur, co tempufculi fpationi(i taurus accefferit, naturam collieít, neqsantea quam uigefimo po(tdie masà fcemina repetitur, quod raró tame accidit, quía taurus quantumlibet longe abfuerit, accepta uoce ítatim accurrit.Eacp de caufa A gyptr) facerdotes perauriculam tauri pictam, & auditum & obfequij fedulitatem iíndicabant. Pari modo iuuenca quoq; taure fe moríigera praebet. Sane Vaccam A gyptij V enerí dedicarüt, quam cccle(tem uocant;X Ifidis fuae frontem cornibus infignitam oftentabant,quippe ob obíe; quium quo ipía quoq; tauro parct,(imulac incítarí eíus ad uenerem mugiturauz dierit. Licet ueró (ingulis animantibus uoces propria ad inítum (int,ut (uibus, & capris, & ouibus,nulli tam€ grauior quàm bubus fcemínis, In reliquis porro animaliu generibus mares grauíus fonant quàm fcemínae: ín bubus e contrario e(t,ait Ari(toteles:nam boum fcemina erauíorem quàm mas uocem habet,
NUE :PushóVa^NOIVasS. T cüm mugitus pelagi taurino fit no ab(imilis, & ipfi INeptuno taurcs im molabant, X cumab eodem mugitu μυκυταὺ appellabant:quía idem Deus
B àfacerdotibusnonnunquá «z^ nuncupatus e(t. (δος uero tauros Nepiu no facros efTe uolebát, undecunggnigros deligi iufIerunt, ut ita pelagi colorem exhiberent. Atram ením,nigram,oblcurámue maris aquá dicere mos ubíqp c(t: unde etíam Aquilam ab aquz colore, quippe fufco, dictam uolunt, deumqy ip fum cxrulicomi,& cxruleo indumento ueftitu palsim inuenímus, Ad haec pe &tus illi przcualidum;,armic taurorü in morem carno(iores attribuuntur. Hinc ia pulcherrímo Syracufanoru nummo latum confpícías portu, in cuíus medio Sraufano- ea membrorü habitudine taurus procumbit,delphinis circiim colludertibus, γε πέσε, Quiueró ludi Τ αυτή nuncupati fueruntapud Romanos,haudquaquà INeptu Lud rani. no, fed inferis dijs in(tituti erantad (edandam pe(tilentíam quz Tarquinio Su perbo R ege ín mulieres grauídas fxuiebat:inde fcilicet ortam, qued caro tauri
na populo diuendita fuerat. De Neptuno ueró qui »wa&, ut apud Hefiodum Scuto Herculis .uocaretur;alij dicunt propter undarum fonum quaz,uti dícel.a mus,boum inftar mugt: alij, quía Neptunus taurina induebat galea: ucl quia ita eum Bccotij uocitabàtà ταυτὶ facrificio quod illi erat inftitutu,de quo Maro: C Taurum Neptunotaurum tibi pulcher pollo. Eis Voce TI. Vin & fluuios ipfos cornigeros uel ταυροκρωΐος, hoc eft, tauricipetes, & tau^ rítuos, utluculentà apud Girzecos locutionem interpretemur, paísim cflin^ gunt, Hínc Tybris Maroni, Cormiger Hesberidum fluuius regnator aquarum, Et gemina auratus taurino cornua utltu érdanss. | N apud Ouídiü ín Mletam,Granico nata bicorni, non ut uulea ta habent exemplaría,Grracili cognata Ciraníco,Sictauriformis Aufidus Hora; tío. Nam & rauru à Perilao Phalaridi dono datum, Gelonis fluuij fuiffe imagi^ nem,apud P indaru P ythijs legas.Et Tímaus taurü eum quamuis ita dicatum, 2b Aerigentinis ín mare proicctum aílerit,ne qua tam fzui tyranni memoria fu pereflet.Compluribusq; demu in locis lumina taurína fpecie fingi folita cóperí mus,;ut Eurotas apud Lacedaemonios,Cephifus apud Argiucs, Aíopusapud Sicyonios & Phliafios fucrexquem tamen Athenienfes humana facie igurabát, cornibus tantu à fronte prominentibus : (iue propter mugitü, quem, uti dictu, ciere lumina taurorum inftar uidentur, & taurorum in(tar atrocia funt, ut Fe
d
Pierii να]. Taurus.
ftus ait:fiue quód cornua fluminibus ab flexuofis corülapfibusattribuuntur, Ὁ AUF OQUINOGIEASR1:2MANS:.
V'odueró pertínetad mugitum, mythologi philofophi abactas Geryonis pem impulíu Herculís, tonítrus hieroglyphico fignificato intellígi debe; reautumant : quz quidem fententía corum e(t, qui Hefiodi philofophíam in^ terpretantur, ea Ícilicet de caufa quod Poétz plerunq; tonítrus audítos mugire dixerint. Abígi uero ab Hercule dicuntur,quía Solem per Herculem intellige: bant.Soliís igitur calor ín nubes illapfus,earumcf rígore coarctatus,(imulac de^ fractis nubibus erumpít, mugitus eos ciere confueuit,
LUE Wu XE p A.
1t uero diffufum eft hieroglyphicum illud, ut peruituli gnum latiítía fi^
gnificetur:undeetíamV itulari uerbum,hoc eft, laetítíae fignum przbere,& exultando geítire, apud ueteres uitulantes,gaudentes,laetabundosdg dici com^ perías:ut non temere apud coníectores Hebrzos legas,lafciuiente currentemds taurum per íomníum imaginari, futurz latítiz fignum effe: addi ueró lucrí ad. uentantis fignificatum,(i per huiufmodi quietem pafcentes ufi fuerint.Eíusue. & τὸ laíciuize caufa Pfalmographus clamat círcundatü feà uítulis multis,& à pin guibus tauris obíeffum.
ANNONA FELICITAS ET PENVRIA.
V'oníam ueró & ín fomnía,& ín id bouís (ignificatum incidimus, quo latà E) dt omnía proponuntur; quaratione quóue modo bouillum pecusanz nona feracitatem,atq; itidem penuríam fienificet, ex diuinis noftroru literis hí ftoríam repetere mínime fuerítímportunum. Satis ením conftat,quemadmo; dum lofippus ille fomníator Iacobís filius ob inuidia fuerit à fratribus uenunz datus,atqj in A eyptüadductus,ubilongam feruierit feruitutem,utdg poftmo^ dum primas apud regem obtinuerit, po(teaquá nocturnam eam imaginé, quae (εἴς Pharaonialtius dormienti obtulerat, interpretatus eft. Imagínatus enim ez rat illefeptem boues,pulchro,hilarí, & pínguiafpectu ab ripa INiliad paludem aberrantes,quas feptealiae deformi macie palu(tri eo loco emergentes exceptas conficerent:mox uero exiftimabat feptenas fe fpicas cernere multa fruge confpi cuas,X quz iam fecarí poterant: eas totídem numero fpicz fterilitateinfieni ex proxímo occupare uidebantur ( hocueró uifum fecundoloco, quod ex Hetru. v Íca difciplina in oftentís expetitur, prímo additum, atteftatum facít,ut etíam in Giedeonis uellere dixímus.)Hic iuuenis rerum prudentifsimus,eximiam quan dam feptem annorum feracitatem ex eo portendi pollicitus eft,quam optima il I2: boues cum frugiferis fpicis infpecte denuncíarent: quippe quód fitanímal a^ ororum cultuí praecípue idoneu, telluris felicitatem pereas interpretari opor tere:cuíus latítíae caufa futura effet INili ínundatio, unde uifz effent illae boues emergere:idds per fpicas,quz hilari effentafpectu manifeftíus fignificari,anno^ rum quippe feptem lzcetifsimu prouentum: caetera qua hís auería apparuiffent, totídem annoru famem demonftrare, que ubertatem illam eueftigio fubíecutu ra eflet , Eft nimirü palus (terilitatís índiciu, fteriliscs pafsím tum à poétís,tum aboratoribus appellatur.Cüm autem interpretationem huiufmodi euentus ap probafífet, Rex lofippiconfilío fretus nó modó famem ab Aeypto depulit, fed finítímos etíam populos abundt faturauít. Aiunt itaqp A σγρτῆ, cius beneficij memores, homini gratíà ita relatà uoluiffe, ut (imulacru Serapidis cu modio in capite)huíus rei monumenti effe decreuerint.Sedenimalibi de Serapi,Vliru au
teni
Liber tertius. 26
A tem memoratu eft, quantu honoris uetuftas ijs attribuerit, qui humano uictui ucl induftría, uel cura, uel ope príuata confuluiffent , Liuius autoreft;auratam bouem extra portam T'rígeminam Mlinutio Aucuri pofitam à populo collata ftipe,quód farris preciü ííntímís nundinis ad afTem redeoifTet. Farre enim uicti taffc populu Rom.per c C c. annosab Vrbe códíta, V erríus Flaccus prodidit,
PudPerfíàas barbara cerimonia bos fron TERRA FRVGIFER Á. teín leonína faciem conformata, ex ar, pz tro cornibus arreptus educebaturad facrifi cíum:;de quo Papinius:
Indignata (equi torquentem cornua mitram. quippe cum taurus plurímüm terrenum ani, mal (it, terre & inferis poteftatibus damna; tum, Solí tamenab ea gente dediícatus , uim eam oftendere uidebatur, quá Sol in uniuer: fam terrà exercet, Quodautem extraheretur | ἦς
Β exantro,delitefcere uim eíus ín terrae uifceri, |. ΠΑ bus indicabat, quam uteuocarét, & frugum | feracitati confulerent,facrificij genus id infti/ tuerunt.de quo etítín Leone, INecg quidem alía de cau Areototluminibus przedíto cuftodítam fabulantur, nifi ut terram ipfam often derent noctuab ipío ccelo tot ftellarum luminibus in(ignito non indiligenter obferuarí,donecà Mercurio,quippe à Sole cóoficiatur, cuíus oríente iubare ftel/ larum lumina paísim extínguí uideantur. Quuídautemaliud portendere uifus e(tbos illearator,qui decufTo iugo tríclinium,in quo ccenabat V efpafianus,ir^ Bouispor- rupit, ac fugatís míni(trís quafi repente defeffus procídítad ipfos accumbentís ("m pedes,ceruicemdg fummifit, nifi terraru orbem amariísímo V itellianze domina tionis iugo preffum, opemà gente Flauía depofcere, quae íam rerum effet poti tura? Terram itaq bos eo oftento pra fe tulit,
OsvPemImSrs PIE ΟΡ ΘΟ ΒΑ 5350. H$s autem opís imploratío per bouem facta,adducit ín memoria alterani Scytharu more bouillo ínterueniente corío factam : apud eos enim opis &
c auxilij ímploratio fieri folebat mactato boue,in corío cuius,qui opem fibi affer^ riab amicis pofceret, reíectís ín tereum manibus fefsitabat : qui ueró auxilium pollicerentur, dextero pede coríum calcabant;profati quantü praeftare poflent: quem morem late fcribit Lrucíanus díalogo de amicitia, cui titulus Toxarís.Et
quodad hoc fertur de Homolottorum facríficio, qui fcedera fancientes bouem
in mínutiísimas partes diflecabant,etiamnum durat apud eofdem Scythas, quí
oram inter Tanaím & Phafimaccolunt, nunc Cercaísios appellatos:eos nónul
li Ziccos effe uolunt:hiautem fi grauemaliquam íníuríam acceperint, implora
turíamicorum auxilium bouem mactant, pellecg detracta & humi di(tenta, ín
eacp fedentes,carnibus bouis ín mínutifsima fru(ta diuifis, partem unicuíq; ad^
ueníentí porrieunt:quicg accipiunt;itafe eo fcedere deuinctos intellieunt,ut fe,
fortunasdy fuas omnes parati fint exponere pro amici, quí uifcerationem hanc
fecerít,íniuría uíndícanda, j
BIRU/V.GUY MoublO-Pa V. LoEÉONOTOEP OA n. Viueró boues iunctíin nummo V efpafiani iam Imperatorís & Cos. v.ha DICTU bentur;atcpalij fimiliter iugatiín C, Marij C. T, nummo, nímírum aratío" mo.
d 3
Pierii Val. Taurus:
nis partes procuratas, rei frumentarize cómoda declarant:nam & apudconie/ Ὁ &tores,utí fuperius dictum, arantes boues imaginari,lacti[simà prenunciant fru gem, & opulentam rerum felicitate, Quin & nomen bouí à nutriendo factum, 8&3 quippenutrio: laboreením fuo ín exercenda terra continuó nos paícit. Hinc Graci 2592» felicem agriculturam uocant,quibus 949" agricultura eft, δί bo uís ctíam epitheton. Τν SITSEDIDSCRUDADS
V'oniam ueró ipfa frueu opulentía fzpe fub iu(titiae uocabulum cadit,eacg Qi caufa Gentes Legiferam Cererem appellarunt: longe conuenientíus di uinz líterae per boue cos intelliguntqui iuftítia íueum trahunt, bonisc & fru galibus operibus labore fuum intendunt. De quibus Paulus citat illud ex ἴον fe:INonalligabis os boui tríturanti. quod mox ita declarat: Nunquid de bubus cura e(t [Deo?an propter nos uticp dixit? quia debetín fpe quiaratarare,& quí tríturat in fpe fructus percipiendi, Et Hierofolymitanus Hefychius plerifq; di uinarülíterarulocís bouem poni pro homíneait,qui iuftítíz fit operibus inten tus : iddp e(t boue offerre in facrís:ut ouem,à malís abftinere, Alibi ueró Aaron. s uitulum pro fe X pro domo fua tanquam íu(tus, hírcum ucró pro peccato iube tur ímmolare, Sed quod obíeruat Hefychius memoría repetendum, Leuitico, Pontificem, hoce(t, doCtores prohiberíad Arcam te(tímontj quocunq; tempo rc ingredi, neutiq; curíofius inquirant, quemadmodum uerbum caro factum e(t: quomodo quíforma Dei erat, in forma Dei factus e(t: quomodo exínani uitfemetipfum,& ín ccelis manfit.Horum enim fides falutem affert, perículum inqui(itio , Sed tuncdemu indulget ut ingrediatur, cim pro peccato arietem ín holocau(tu obtulerit, tunicálinteam induerit,femoralibus linteis pudenda cela rit,zona líntea fuccinctus fuerit,linteà cydarím impofuerit capití;hoc e(t,quan- do Deo concilíatus erít, perpurgatus mentem corpus, nitidus,ca(tus,iu(tus,
& intellectum díuíni munerís gratía,decoredp,hoc eft;fapientia redimitus, PESGOCINON)UA
Bouis effigies Thenienfes autem quo frugali adeo labori eratíam referrent, Bouis effi m ciem numiímatís honeftarut:zid autem didrachmu erat, ut nono libro Pol Athenien]iu.
lux:unde prouerbium, 55ài γλώσσῃ Bs, per linguam bos inambulat:de ijs qui accepta ab adueríaríjs pecunia,mox przuarícati fufceptas caufas deferuere,utí r fecifle Demofthenes fertur, qui etiam id fibi elorize uertit, quód ut taceret plus accepiffet, quàm qui diu orauerat, Hinc apud Homerum X alios tot numero boum precium rebus prze(títum inuenias,ut iliud ΠΠ4(4,.8.ἑκατόμξοιο ἕκα 5 Θ᾽, quor finguli fcilicet flocci centu aureis nummis zftimabantur. Id ením honoris boui ueteres habuerut,ob multas,quas ex eo confequimur utilítates,ut ínaureorum nummuir parte una bouis effigies, inaltera principis facies cuderet, INam quod pecunia aliquando fuerit ex corío bubulo,eodj fpectare Didüs mercaturam,at Íeuerare non aufim:tametfi Tib. Donato cómentum placet.& Cirzcorum non Scoti. nulliante [Numam fcorteas & oftracinas pecunías in ufu fuiffe dicunt: quod & "immi. "l'riquillus literís mandauit. & illud fama tenet; affes ligneos & fcorteos ab co^ dem Numa,qui poftea ferrum admixto zre fignarit, in cogíario populo datos. Apudrerum fcriptores inuenias fxpe Imperatores exercituum rei pecuníaríae inopía, fcortea perfoluifTe (tipendia, mox illatis pecuntjs iuftu unicuigs preciur re(títutum, Proclara Venetijs eft Michaélium familia, quz aureos inículptos cypeís ge(tat,quod illi honori,utaiunt,datü:quía bello quod contra Saracenos pro
. Liber tertius. 43 4 pro Hiíerofolymis Balduino Rege fufceptu fuerat;duce dlafsis & V enetisro ον
Dominíco Michaéle,deficiente (tipendiorum co6meatu,qui remigibus & (^c5s naualibus exolueret, excogitauerít ís coríu ignare mínutioribus fru(tis, idc; pro ftipendio,alijs proargenteoru,alijs pro aureorum precio numeratis,ímpe^ rauít promuleatione folenni, ut pro certi precij denarijsà lixis € cauponibus, & cuiuíqs mercis inftítoribus acciperentur, multa indicta recufantibus: íta oc curíum exercitus necefsitatí; cumqg domu reueríus eflet; publica fidem perfolu turus, conuocatis omnibus quí pecunias fcorteas eas haberent, totidem argen; teas ijs,alijs aureas reprzefentauit. Sed nummus hic fcorteus,quià INuma di(trí butus,teílere potius uicem gefsit,quam pecunie:temporarius enim fuit. Num mum tamen fcorteum D.etíam Hieronymus agnofcit. ['Nam quod deboue pre εἥ nomine pronuncíato dicebamus, apud Homeru Hecatomben &itxcio: infti tutam egimus, quod interpretes nonnullí nouem boum precio comparatá in; telligunt.Erat in Draconis legibus irrogata multa quaedam δεκαξοῖον, In fpectacu lis, quac Deli celebrabantur, przco pronunciare folitus erat tot boues datu irí:
8 undeputarunt quidam,bouem Deliorum potius fuiffe nummu, quàm Athe nienfium. Caeterü Plutarchus bouís figurá ín nummis cudere in(títutüà The? Beuis fev (το tradit,ucl ob Taurum Marathonium, quem ipfe edomuerit:ucl ob Mínois 77777
2 É T à ? mo infculpfe ducem,quem fingulari certamine deuicit: uel ut hoc honore bobus prac(títo ci, ri zrefeus.
ues ad agrículturà alliceret. Sane utídem Plutarchus Publicola uita;beuis pre cium centü obolis imputabatur:quamuis Pollux;uti fuperius dictum,dídrach mum tradat: pecudis uero decem, Prius enim quàm nummorum ufus e(fet. pe cudibus atq; iumentis plectebantur fontes, Quare bouis, pecudis, fuiscp eciam figna plerungp ín nummís íncifa funt, να A'GEBHAUS C P-SOERÀSIOMURS Ed utad rem no(trá reuertamur;à Phoenícibus etia eft honos habitus bouf, quiliterari,ut fama e(t;inuentores,primze uocalis nomine bouem appellita bant,cim animal fit humano ufuí maxime necefTaríum , Quod ucró ncceffariu e(t, uti dicit Hefiodus, neq; fecundum, neq; tertium efTe debet,fed prímum ili co:prima uero litera e(t A,que fuapte natura ex imo barathri,nullius ueluti relí c quz ín(trumenti indíga,utputa linguze,dentíum autlabioru, libera pronuncia tur, prímaqpin infantibusarticulata dignofcitur. At & terra,cuius fymbolü eft bos,prima omnium humane confuluit infirmitati,príma alimenta fubmíni(tra uit,prímarerum omníum ufus, utilitatem, ab ea pofcentibus clargita eft. Liebe 7i Sz tnu. usd porro tantum honoris boui tribuerunt, ut Italiam ipfam ab olim Italis nuncupatis Bobus appellatam predicent: quamuis Girzcorum fi emento Eratofthenisc; ín primis cofictum fit Italiam ab Italo rege dictam, qui Emorgeti fuccefferit. [Non temere tamen Varro boues czteris pecudibus ho; nore przc(tare praefertim ín Italía, & propter utilitatem, & propter cognomen exiftimauit. Neqsdedignati (unt Romani,quod memorat Plutarchus, Bubul ci nomen ín familias admittere, perinde ac etíam & Porcios,& Caprarios dici ἰς alij non erubuerunt, on ebarer olim ín Argiuorum forotaurus àlupo fuperatus : hieroolyphiz cum id pugnam indicabat, quae ínter Danaum & Gielanorem de regno fuit. Horum fiquidem anímaliü portento, dum comitia procraftínantur,obla: to,uictorecs lupo, omnium fuffragia ad Danaum declinarunt, quem utpote
3
Hori locus emendatus,
Dierii Val. Taurus.
externü lupum effe dicebant, cum Gelanor CIVIS OPPRESSVS A inter cos ucríatus ciuilia eorum negocía tra^ SU ctafTer, ideocp ciuis, utí bos humanz confue tudinís confortíanó reformidat, haberetur. Argiui itaq;figuram cam rei monumentum efTe uoluerunt, quod ín lupi comentario la; tius explícauímus,Antiquifsimá porrolege Ez——— fuilTe memorie proditu eft, eum qui bouem occídifTet,non alíter capite damnari,quàm fi ciuem interfeciffec. V nde apud Athenienfes Erechtheo imperante;cüm facro quodà Bo. E9 uem mactare neceffe effet, ut facrü rite per: ageretur , neq; legi fraus fieret, inftítutu ut ἐξ Popa,quem illi βυφόνον appellabant,(imulac bouem percufsiffet,rclicta ad aram fecuri, arrepta (latim fuga folum uerteret,& ex Attíca prorfusaufugeret: quod facinus ne impunitum relinqueretur,decre tum fit fecurim ipíam in iudicio ream con(tituere:ex quo illa iudicandi quotanz nis confuetudo poftmodum ínoleuit, Apud Prifcos ettam Romanos inuenías capitale fuiffe,(i quis bouem ínteremiffct. O S PESVATS EST δ᾽ ΘΒ: Dx opere demu & labore híeroglyphica pafsím uuleata funt, defcripta qui dem cornua, capütue bouis, maris opus : foemina ueró, laborem anxietaz temdp (ienificare: quamuis ín imprefísis Hori codicibus βοὸς dictio utrogzlem^ mate defideratur:fcribendu ením eft ex uetu(tis codicibus manufcriptis, βοὸς ἄῤῥε VO" κίας: GC inferius, βοός δεθηλέας κέρας. Di(tinguuntur uero à cornuum fpecie mas & fcemina, quippe quód marium & maiora & tortuofiora fint,fceminaru uero & minora & uno flexu confpicua,cuíufmodi fere íunt nouz Lun cornua: fed ín hoc fignificato nonnulli farcula, lígones,R,(i Deo placet,ra(tra etiam ad cor^ nuareligarut. Sunt qui nulla marís fceminzeg differentia, bouillum caput exer tum pellepurgatumdj carne, pro labore & tolerantia proponant, ESRSVIGUI. SSH ESEGSUPETAUBIOURSE BSVIS! D fructü ex laboribus perceptu indícare uelint,caput huiufmodi floribus &corollis redímitü faciant,corymbosdp & ferta híncindeà cornibus fuípen dant:cuíufmodi fafcía molem A liaambibat,ut fru(ta quzedá que adhuc integra operis parte permanferüt,o(tendüt: fiue íd facrificioru uidelicet T'auroboliaut quid huiuímodi fit índiciu, cim iuxtà uícifsíim & patina adículpi foleat, quod przciput ín templorü parietibus, inter triglyphos ubíq; pectamus, eadj de cau fa capita illa coronata plurímu habentur: fiuelargalaboru praemía interpretarí malímus,ut Romz ín eade Adríani mole patína,munificentia,bouillo capite la bores,(iue res fortiter ge(tas oftentátibus.Nam poftuitz praclare acte curfus, laborescj fuperatos, apotheofis ipfa premium Imperatorijs familtjs decerncba tur;:autea excitabantur maufolea, uel pyramides,uel columnze,quz ibi coditos fupra mortales euectos gloría cómon(trarent, ApudPetrum Mcdinu Rome uidimus ahenü bouis caput antíquifsimi operis fcite fatum & uenu(te, quod olím fuit ad trabís alícuius f(imam,aut mutilum,aut coroná, pro fultura accom modatu, eo omnino ee(tu factum, utlaboriofo níxu fu(tentaife aliquid uidea: tur:eít enim caput gutturiappreffum,crifpantibusdy palearibus conatus fpecie DONENS. often.
Ζ AMD. J ΄ - S i72 -- “:
à ! j|
z (re s. e [-
Libertertius. — 28
A oftentat, quod dubio proculad tolerantiz, laboriscp fienificatum referendum e(t. Memorabile fane ueterum Crermanorü inftitutum fuit, uxori ducenda bo. Gema ucs iunctos,franatü equum, & ícutu cum framea gladiods mittere dotís nomi, oliv mos iz ne, ut uxor (aít Tacitus) uenire felaboruperículorumqgfocíam his íncipientis bs Bis matrímonij aufpicijs admoneretur: ídem ín pace,idem ín pradlijs fe pa(furam, Ὁ aufuramd.Laborem ením functi boues, bellum paratus equus & dataarma de nunciabant, Apudautores Cirzecos ínuenias bouem, quód terre laboribus exer cendís (it de(tinatus, yi» appellarí, Apud Mlathematicos Tauro afcedente geni tos, laboriofos;atcy perpetuae dedítos feruitutí, propterea quód animaladiugtt praecipue natü eft. C)ua de cauía T yríjs Carthaginem edificare agorefsis inter milTum opus eftbouillo capite adinuento, alíods urbis mcenia translata: uide batur ením oftentum íd nil níi laborem & anxietate mínítari, donec equi mox adínuento capite, laetí alacrescp belli fienum excepere. Horum alterum Viroi líus difsimulauit,qui fabulam fcribebar,nó híftoriam,rem tamen agnouiffe ui^ fus,quódbello genus intractabile futuru dixit, fed facilem uictu per fecula gen;
& tem,quippequz uel iugum acceptura effet;uel freno coércenda: quamuis non po(treminomiínis interpretes facilem uicu interpretari malínt ad uictum com parandum,qua ín fententía Seruius eft.
A ES V'R'D'A; R £& ἢ
DA neàboue& equolonoíus difcedamus,eft illud ex horüalterutro híe; roglyphicum,ut cüm abíurde € imperite factum quid o(tendere uolueri; mus,bouem cum citella,uel equum aratro adiunctu figuremus:quam quidem rem & abíurdam fane, & ab cuiuslibet ingenío ucl uiribus alienam prouinciam
innuere uoclumus:quod luculenter uno uerfu complexus e(t Horazius:
Optat ephippia bos piger optat arare caballus. Quod etíam Quintil. ex Epi(tolis ad Atticum tangit, ubilibro quinto inquit: INon noftrum onus,bos dlitellas, Dixerat enim Cicero quínto ad Attículibro, Ciítelle boui funtimpofitz, illá ne, non eft noftrum onus, fed feramus, Sed ad noftra redeamus,
ΤῊ ΛΈΕΙ; : IN diuinis literis Iudzí;ut Gvpe dictum,hieroglyphice perbouem intelligun^
c Atur.Nam Hiíerofolymitanus Hefychius bouem eumaccipit quí mandata tan tumlegis fimpliciter obferuat, utpote quód bos fit laboris fignum. Eucheríus fignificationem ad omnes trahít, quí uitam laboribus exercent: & Mlofaícumil lud, Non alligabis os bouitríturantí, interpretatur, ut neminem mercede (fua fraudandum intelligat,
A PRIOUUSLÍELO: ἘᾺΝ
prts quocp per boues accípit,qui fuíceptoChri(ti iugo uniuerfum ter
rarum orbem euangcelíco uomere perarauerunt.lllud uero, Quafi bosdu ctus ad uíctimam, quod pro uecordía nonnulli dictum accipiunt, de Domino omníno intelligit, quí pro falute noftra eam quafi ftultítíam fufcepit. Ante fo^ res templiad abluendas ínoredíentíum manus lauacrum aheneum boues X11. fuftinebant, quí quidem frontibus tantàm extabant, terga & pofteriora occu tabant.Perboues eoge(tu híeroglyphice factos, Giregorius Paftores Ecclefia2 rum intelligit,quoruaperta & ín propatulo propofita opera cernimus, (cd quae ipfi clàm faciant fentiántue, Dei iudicium, non noftrum effe debet : id enim ait fibi uelle, quod eorum lateant pofteríora, | 4
: 4
Pierii Val. Taurus.
M GEAUE: Mit O. SUV 05:
V od ueró pertínet ad uaccá, per hieroglyphicu eius diuinzeliterze, ut idem Q tradít Eucherius, homínem uitíjs, qua corporis funt;plenu indicant, cítato loco ex Píalmo,Inter uaccas populoru.Sed illud de uaccis fcetis quas Palac(tini ad irahendam Arcam Domini fine rectore iunxerunt, uítulis carum íntra cau las domi detentis,ita interpretatur:fideles quide intellioi, qui tame foris huma^ nis affectibus torqueantur, illi alligatià recto tamen itinere non declinent, quía Arcam domini portát,mandata quippe eius menti firmiter infidentia. Etidem alibíad Valeríanu: Tucuere Bethfamis tedíimus,cum ui& rectitudinis eradien^ τεσ, uicína erroris latera, etiáfi affectus pignori auocét, minime declinamus,
Pic O. ΟΊ GCRUOOTE SIUVEONE
S quid illud,quo ex bouillo pede podagrofum hominem fignificabátz Bos
enim przcipue ungulis cum dolore artículorum laborat, quo quamuis non intereat, ungulas tamen interdum amíttit, & pedes uehementer intumcícunt: unde fictum ab JE eyptijs, Tauri cccleftís pedem extraregione [uam in A:thio^ pasexporrigi, quorum & pedes, & artículos effe tumori egregie obnoxios ex ploratum eít:& in Italíam tranfereffos, paucifsimos inuenias qui nonartículoz rum uitio laborent.
NE vcSEBSSHEUER.OG0 "Rara gy s QrWw f E S
S porro bos,& przfepi redditus, partáà laboribus quietem oftendit:
quodantiquiísimum AZ eyptiorum hieroglyphicum Graci adagio profecu ti funt, £3c3i QXrm dicentes, cüm exautoratu hominem, & donatum iam rude, otiocp & rranquillíorí uitzere(titutum fignificare uoluerint, quía fcilicet morís e(tab laboribus boues ad prefepe fi(tere;atcp illis pabulum fumminiftrare.quàz quam funt quí prouerbium ad molliorís uitz fignificatum detorqueant, & in; ecníumàlabore proclíue ad libidinem ex hocintelligi contendant. Sane quide Hebrzi coniectores,cefTationis & ignauie fignu effe dicunt, cüm quis dormien tes tauros uíderefc per fomnium uifus fuerit, Vtcungsautem, X 11. illi maiores quiregnum àSabaco A eyptiorü regerelictum fponte moderandu fufcepere, utoneri magis quàm honoritantá regni curá fibi fuiffe te(tarentur, in celebri illa pyramide,quam comune collegaru omniu fepulcru con(truxere,contígna tione tecti, que uno conftabat lapide, praefepib us adículptis infigniuere;ad que fcilicet tot laboribus exantlatís, totcurís abiectis X ablegatis,requíeturi demu effent. Huic contrarium c(tbos fub iugo,de ijs qui perpetuo labore fatigantur. Qued ueró nos ab [εἴτι afferti in libertate cenfemur,id ita íntelligendu, ludaeis impofitum fuiffelegis iugum tanquam feruis, ut quafi per uínculum ad praece ptorum obedientia traherentur, atcpita Deo feruire difcerent, & affucfierent: precipit ením lex, Non mcechaberis,nó occides. An ueró nos,quia fumus libe ri,mcechandilicentiaabutemur,& ficariàá fine metu faciemus?nequaquam:imo nobis neq; quide concupiícere,neqs uel irafci pracceptu eft. Arctiora igitur funt iugi noftri uincula: at non íta, fi rem recte perpendamus. INam lex ímperatorie mandat,nequid perperàm agamus: Aflertor nofter przcídendas monet uitío^ rum caufas,ut neq; quidem facere quicquam prater ius & fas inanímuinducaz mus. Hacením eftuera libertas, cüm nofmetipfi ponte abíjcímus uítioru íuz gum,cüm libidinum erga(tula confringimus,& € malarum cogitatíonum uora gínibus emergentes,uinculis omnibus expediti, in fynceritatis liberos campos cuadímus, abítinemusq non tang ferui à flagitijs metu flagri,fed tanquà inge^
nui,
F
Liber tertius: 29 A nui,pit πες educati, fponte probi πιο είς filij, & quia patrem dilioimus, omni (tudio,mediítatione,conatucp monitis eius ita obtemperare cótendímus, utne cogitare quídem ullum uelimus fcelus.Boni ením qui funt, ni(i ponte bo ni (int, nulli ex bonitate fua praemiuaffequuntur, INam & Abraam & Enoch, INoé, & patrum plerícpalij,(inelecis feruitute Deo placuerunt, Lex uero tunc data e(t, cum feruilí contumacía non modo Mofi nonaudire, fed ip(ius etíam Dei, qui uídentes eos atqy fentíientes inlibertatem ex /Egyptiorum opprefsio^ neaíleruerat, mandata detrectare pertínacifsime cceperunt : X quz pluríma ín hancfententià difputat Irenzus.Sed íam ad diuerforum deorum, quos fub bo^ uillaímagine fuperítitío antiqua coluít,conuertemur. BOWCCL.E PH A OL E Ratereundumautem no e(t, etíamfi κατὰ ποίρεργον, bouilli capitís notà equis Puicam. illis ex figno dediffe nomen apud Theffalos, quippe uc Bucephali appellarentur: íta ením Gens eos uocabat equos ea nota infignitos, cuiufmodi fuit nomínatifsimus ille Bucephalus qui Alexádro Macedoni tam charus fuit, , Falluntur autem quí putant equum eum à bouillo capite, uel à cornibus qui^ 8 busanimalid przditu fuiffe dicitur, ita nuncupatu . Nam quód equí nonnulli apud T heffalos Bucephali uocétur,o(tendit Aríftophanes ἀναγύρῳ, Quante ue τὸ commendationis effentequí T heffalici,uel Delphico probatur oraculo: 7 helalicus praftat fompesmu lera, Lacena. & qus profequiítur Strabo, D XE P. T.E. KR. NE uero Graci tantüm mutatü inbouem louem confinxerut, uerumetià A eyptij louem illum fuu,qui & Ofirís,& Pater, & luftus,& Dux, & Rex & Coníultorin facris corü líterís appellatur,per boue índícabant, eumd; Apím cognomínauerunt,()uem quídem tanto profecutifunt cultu,ut íngentía fuper co uolumina fcripta fueríntà plerifcg : eodj uanitatís progreffum, uteum boue alioqui fterili venítum praedícarent, Bouem nang fulgure afflatam fieri eraut dam, eod conceptu Apím nafci perfuafum habuere: de quo quidem cim nulla fit magís decantata fabula, confulto ego illam preteríbo,fi modo figna tantüm, quibus Apis infignitus effet, indícauero . T otoís corporeníger erat, ín fronte C candore quadrze pra fe ferebat, ín teroo effieciem aquila, cantharum ín palato, duplices in cauda pilos: qui uero multislocis fculptus uiífitur, L'unz etíam fpe: ciem in latere ge(tat, ut ín palatío quodam Romz apud D. Marcelli edem. A t que hícille eft Apis quem Hebrzi, Vloyfein monte morá trahente, fibi Deum conflauere,cam fecuti confuetudínem,quam in A gypto efle confpexerant, D D CADENA: uus ctiam Dianam, quam Tauri Scythica gens colunt, l'aurionem ap^ pellari : Taurís ením eam opitulari putant. Eadem etíam ταυροπόλος dicitur, utapud Apollodorum;& à cornuum figura ταυροπὸς, ταυρὼ uero apud Tauríos. Cur ueró ταυροπόλος uocarctur,uaría eft opínío: dicunt ením altj, δὰ ὡς ταῦρος περί, dei πάντα: alíj, quía taurum à Neptuno ín Hippolytum íimmiffum cc(tro affixo peruniuerfíam terram exagítauerit, Alij dicunt Iphígenea cüm ἃ Scythíaín ^ fricamaufugiffer , Dezecg limulacrum dicaflet, τωυροπόλον Dianam appellatam, propterea quód & Taurís populis có allata effet. Alij nomen ex hi(toría ea de^ fumptum putant,quod INícanderait taurum à Díana fuppofitum loco Iphige^ niíz,cim eamin Aulide Graci effent immolaturí; quamuis Phanodemus ur»
3
Pierii Val. Taurus.
fam eam fuiffe dicat, pleríque uero ceruam, tanta fuit inca fuperftitione uarie^ Ὁ
tas, X inconí(tantía, P. IAS VULOASS
V ín & Pallas ταυροπόλα dícta,&apud Andríos ταυροπόλος. Nam cüm Anthro os taurum Agamemnoni & Menclao dediflet,iufsítut ubítaurus € naui profilijffet;ibi Mineruz fimulacrum erígerent: ítaením numen concilíarí pof fc,profperamqy; illis nauigationem futura. Accidítautem ut taurus is in Andrü infulam exiliretzmemores ergo przceptireges, (tatuá erígendam curauere,qug
poíteaid coonomenti Míneruz dederit; B A.C C Ἔν 5:
EI Bacchus,ut fuperius dictu,in taurí nuncupatíone uenit, quem ταυροφάγον ueteres appellauere;propterea quód;,utSophocles autor eft,qui Díthyram bum uicifIet, bouem affequebatur prazmíum, uelutitragicís olim hírcus debe^ batur. Arí(tophanes tamen nome id ín Cratíní cotumelíam detorquet, quafi e^ brium infimularet. Apud Athenzum legeree(ft Bacchum tauro & pardali effe fimilem, ob ebrioforum uíolentíam:uinofam enim effe pardalim locofuo pofi, 8 tum.Lycophron eum omníno taurum uocat, Poéta Draconem Tauri patrem canüt,per illum louem,per hunc Bacchum intellígentes.Sed utad Apím τεμεῖν tamur,ís in ciuitate Vlemphi Solis inftar excipiebatur, X apud Helíopolim tau rus Soli facererat,que INeritonappellabat, Illud uero fabulofum iudico, quod Hermiti oppido traduntfuifIe taurum, qui maculas per fingulas dici horas per mutaret;de quo Macrobius.uerüm hocnihil ad híeroglyphica, BÀ T IIO ANGLOS URCOSgB.VUR.
Viuetó taurus humanis humeris geftatus Argis uifebatur, Bithonis factu Oda (uo fretus robore,dum Argiui loui facrificarent,tauru in huz meros fuftulifTe fertur: fummum ením uiríum experímentu apud ueteres erat taurís robore proe(tare. Hinc Milo apud Theocritum celebratus, quí tauru pe^ dearreptum ad amicam traxerit, Hínc Bufirídís nomé,quód duos folus boues quaqua uellet traheret, Fuit uero ís /gypti rex, quem Poéte crudelítatís in Πὰν manum genus atrocifsimze notauerunt . In Seleuciautem nummís & taurus € alibi tantüm cornua fpectantur, quippe quod 15 Alexandro facrificaturo,fylue^ ueítrem taurü t uinculis elapfum ambabus tenuit,In εἴτι ftatuís uideas nonun Ε
quam cornua fuperaddíta, D. IE d ALS. ΤΙ antíquís operibus iuuenes duo fubiecti iugo, currum trahere confpicie bantur:erant hí Bichon & Cleobes fratres. Híeroglyphícum íd corum indica bat píetatem, quí matrem currui impofitam ad lunonis templum uexcerínt, hi^ ftoríam & Paufanías & alij tradidere, V. EUTONO WC I d ADS CUN B, τὰ dT O. RUE TEE Ia uero taurí ínterfe pugnare per nocturnam imaginem uifi;negotíori uelocitatem pravfagire dicuntur, ut Hebraicae quaedam fomníorum inter pretatíones prodiderunt. Aftronomí eum furtjs agitandum dicut, cui decimus octauus tauri gradus nafcentíaffulferít: ead de caufa locu eum taurís duobus
(είς cornu petentibus fignatum ueteres uoluere. ΓΕ ΤᾺ ΡΘΕ δὲ
[ εἴ ποτὸ iuniores cornupetam taurum per omnium imaginari,indiciu effe dicunt difertifsimze prolis fufcipiendee:quo forte fpectat V irgilianum
illud,taurum Pollioni pafcendum: lam
Ἁ
Libertertius. — 20
dam corn petat e pedibus qui fpargat arenam. ; propterea quód noua ille carmina facíat, qui quidem funt ingeniorum fcetus, κατὸ πάρεργον 8C hocaddam (quamuis nó fum neícius,quid Girammatíci fuper lo cutione quz noua eft, diífputent) díci tamen poffe Virgilium ad Pindaricum illud refpexiffe,quod Olympijs habetur Epharmo(to:
αἴνά δὲ παλαιὸν μῶν οἶνον, ἄνθεα δ᾽ ὕμνων νεωτέρων. Vinum quippe àuetuftate cómendare congruum effe: ἃ nouítate autem poé&
mata, lores ením pro recenti re pofitum aiunt interpretes, OCCVLTVM CONSILIVM.
PudRomanos figna militaría;alía uocalía, alia muta dicebantur . V ocalía
quz Imperator tribunis,tribuni mox ordinibus dabanr,ut fcilicet aut no^ ciu, aut ín peragendis uígilijs, aut exploratíonibus obeundis, acin ip(a quogg interdum acie,ciim tumultu omnía cofufa effent, ipfi (e uicifsim nofcitarec. Mu ta uatijs animalium figuris elaborata przcferebantur, fed (uum quazeq; fienifica^ tum habebant.quippe utunum exempli caufa ponam,Mlinotauri effigies tunc extollebatur, cüm fecretóo & tacite rem gerendam admonebantur: oftendebat ením hieroglyphicum íd, confilia ducum non mínus occulta efTe debere,quàm fuerit Mlinorauri fedes, quippe Labyrinthus.Hincille fapiens uidelicet eorum Imperator . Cecilíus Vletellus Mlacedonicus, percontantibus tribunis quo^ nam exercitum hucillucagitaret: (i putarem, refpondit, tunícam meam meorü efTe confiliorum conícíam,eam actutum abícinderem, combureremp. T utifsi
mum enim(ait V cectius)íin expeditionibus creditur,facienda nefciri, MFG: IOVRUTH ΤΑΣ
NL autem bos, quales ubicglocorum confpicíuntur,uictoriz pluri; müm,partids triumphi (ignum erat; prafertím apud Romanes, unde Iu; uenalis huiufmodi fignificato, 2Duc in (Lapitoliamagnum,cretatuma, bouem. Id uero obíeruatione dignum eft, quód Spartíatz in hoc facrificij genere, diuer fam à Romanis rationem fecuti funt, Nam cüm Romani, uictoría per hoftium cades parta,bouem facrificare confueflent:cüm ueró fine pugna & fanguine re^ rum potiti effent,ouem immolare;hi contrà in uictoria pacata taurum facrifica^ bant: fi uero pugnando uiciffent, gallum : quandoquidem ampliora, magíscg homine digna, quz ratíoneatc prudentia, quàm quz uiatqp corporís tantum
fortitudine confecta efTent,iudicabant. PESWGAS' EWVANIG EXE FS-T? A.
EI quoniam multa funt qua de pietatis noftra inftítutis ad hanc faciut do» &rinam,quz Chri(tianoru couentus fanctionibus fuis perímagines exprí menda cóceffere, ea nequaquá difsimulanda funt: cuiufmodi ea eft quae per ala^ tum boué Lucá Euangelij Ícriptore oftendit, fiue propter eam ipfam tauri con» tínentiamatcg temperantia,qua de facta eft íuperíus mentio, cüm Lucas ipfe ca ftifsimus ab ineunte ztate,utfertur,fuerit,omnéc αἱτᾷ egerit incorruptus,ím^ maculatus, (ine uxore,(ine liberis, ín ccelibatu perfeuerás, nullu unquà uenerís uíum nouerít:(iue propterea quód per uituli myfticir uultu, Chri(tu nobís prae dícatímmolatu,que Dauid fuperaltare przdicítimponendum:atqs manfuetu: dínem, quá prz fe tulit Deus homo factus, teftimonio fuo literart monumen^ tis illuftratam pofteritati commendauit: fiue quodà facrificijs, uelà facerdotío fumat,utait Eucheríus,operís exordíirita ením fcribít: Fuit ín dicbus Herodis facerdos nomine Zacharías:quam ínterpretatíonem admíttít etíam Irenaeus.
Dierii Val. Taurus.
“ΑΝ 5. VES VAUDIO Vantum uero pertínetadanimalis iftíus manfuctudinem, Lucretius po&
()»: {τὰ caufas eius reddidit:
LI natura boum placido magts a£ve uit
"Nec mimis irat fax unquam fubdita perat,
Fumida [uffundens caca caliginis umbras,
"Nec gelidi torpet telis perfixapauoris,
Inter utrofo, fita qfi, CEOs feos leones. Pauló ueroante,cüim de uarietate anímiloqueretur, manfuetudine hancinae rcís corporibus eíIe contenderat:& quía caufas reddíderat,cur leo indignabun, dus e(fet,cur ceruus tímiídus, nonimmemor naturam humanam rerum omniü Ípecies amplexarií,(ic fubdit:
&ic hominum Benus efflquamuts dottrina politos
Cop[iituat pariter "Δ, dietam illavelinquit
Nature citi(aqy animi uefhigia prima,
Necvadicitus euelli mala poffe putandum e[f,
Qua pro chus hiciras decurrat im acres,
Ille metu citius paulo tentetur,at ille
Tertius accipiat quadam clementius equo:
“μή͵ alis rebus multum differre nece[Je ei
Naturas hominum HATLAS maresa, Jéquaces. Prout ucró uaríjs affectibus mouetur homo, ad eíusanímalis bruti naturam comparatur cuí per eam fitafísimilís; nam in brutis (implices plurimum funtna ture, ut ínítio diximus.
ERJETRUUSQUI GNU IS OTESASUS EVO TRE ΑΝ ΤΑΣ Vàmdiuerfumautem illud eft,quód manfuetudínem ex boue pícto figni ficantes,ferocitate itidem & furibundam petulantíá per taurum indicabat,
ubi fceni fafciculum cornibus alligaffent:recepta funt hzecíam apud omnes, un de dixerít Horatius: Fienum babet in cornu, longe fuge. Píalmographus nofter eodem utitur dicterio,dum Pfalmo 44.dicit: Cim no^ bis aderas,ínímicos noftros cornupetebamus: κερατιδμὴν enim habet Graecus coz dex, proqp ualida € uictríci pugna Theologi comentantur. Et v 1. Ecclefiaftici capitelegas:Cauendum neanimos ueluti Taurus extollamus.Q uod uero atti net ad fcentid ideo factitari folítu aít Plutarchus, ut ferocitate lafcíuiag ex ni mía pabuli ubertate refultare admoneremur. Dicteriuueró celebritatem acce piffe à Sicínio quoda proditur, qui cm effufifsima dícacitate omnes carperet, uni M. Craffo parcere compertus eft:curd uni illi parceret interrogatus, fcenu eum in cornu geftare refpondit, Sane Romanis mos fuit cornupetarubou cor^ nuafceno círcumlieare, quo obuíam prodeuntes admonerentab illo cauendir. Eo fiemento Hefiodus populiuoros(liceat íta mihi ϑημοφάγος erecum uocabulu latínu facere)nuncupauit,qui quidem diuitiaru opulentia laíciuientes reliquos impeterent,ac proculcarent, E(t& tale aliquid apud Sophoclem, & Solonis ad hocdicum haudquaquá afpernandum. Sed illud potius afferamus,quod Pfal moXX1Lfcriptum,Circundederunt meuituli multi,tauri pingues obfederunt me: ubi interpretes per uítulos plebeá ludzorü multitudinem intelligut, lafci uíentem quippe, folutamqpiuuentutem omní prorfus reeula carentem:per tau ros
Liber tcrtius. 21
& τοβποτὸ Pontifices,Scribas, & Seniores, propter zetatem nimirum, & ργωσοοα tíuam,qua ceterís ante(tabant,píneues appellati;quia multis Dei donís acd líos omnes fruebant, Nam & alibi Moyfes in hancfententià futura long ρτα dens:Comedit,inquit, Iacob, S impletus εἰ, δ recalcitrauit dilecus:pinguedi^ ne & carne diítentus eft & obductus, & dereliquit Deum factorem (uum, Eo^ dem modo accipiunt Theologi dictum Pfalmo t x viri, Taurorum congrega; tionem, Pontífices &Scribas €reliquos Iudzcorum Principes intelligendo,qui & temeraríj, € cornupetz effent, Chriftumcg& Apoftolos ferociter inceffuri forent, Mínimé uero loco hoc przetereundü εἰς, quód Theologi no(tri Iacobís predíuinatíonem delofippo, Tauri decor eíus,transferuntad Chriftum: Tau^ rus quídem ob utranq; difpo(itionem, alius ferus utiudex, alius manfuetus ut aífertor, qui generihumano falutem dedit, cuíus cornua effent crucis extrema, INam & de parte nauís antenna,dictum inuenimus,
Cornua velatarum obuertimus antennarum. Hacauté uirtute crucís,& hoc more cornutus, aít T'ertullíanus, uniuer(as gen^ 5 tesctíamniruentilat,per fidem auferens terra in ccelum, & tunc uentilabit per iudicíum,deijciens de ccelo ín terra. V bí etíam de Simeone € Leuiloquitur:In concupifcentía fua (ubneruauerunttaurum, de Chrifto identidem intelligi uo^ lunt,cuíus neruos facerdotes przcipue,clauis fuffigendos curauerunt.
PIERIVS VALERIANVS AD PETRVM VI-
CTORIVM:'BEHHIS QV. PER EOVVM SIGNIFI. CANTVR EX SACRIS /&£GYPTIO. "AOVMUDLIYTERIS.
y U/peres Petre Uitlori,vt ex amicis monnulla intellexi, qua ratione modos, hiera- ENS glyphica Leonis, &lephanti, cid genus animalium plurimorum explicuife me
ere acceptéin, qua fuerit &qui quoq, figmificata apud eodem M »ptios tibi defcribi. See Uerum Οἱ,’ pAWCA δά 6} qu« [uper equo Sacerdotes illi tradiderint : quippe qua apimalidyti profanum ajpernabantur: neq, enim Sacerdoti licebat equo yelii. Sedeuizm Gra- e Latina, neq, non Hebret, multa fuper eo [citu dignifsima memurte prodiderunt, que hoc explicabimus commentario . Prater enim id quüd ob(eaui tibi iucundifimum exiflimabam, anuitauit me ad huifmodilucubrationem animalis mus dignitas, vigor, c nature eus [2e- Gatifuma quadam excellentia . "Non enim ex eo genere est, quod parui fecere debeamus,cun τὸ ex equo humano generi commaditates obuentant.fiue dome[Hcis, fiue publicis fat fibus ad-
lhibendus.Sed fruftra hic equum laudare aggredior, cum Jper eotammulta,tam p clara toto pafsum commentario VeperiAntur:qua qualia nam fint, lbinciam, vt im[lituimus dicere incipiamus.
Pierii Val.Equus.
278 RIMVM uero omnii equihiero.
3 elyphícu eft, belli fignü effe;clari
5,3 limo Viirgilij teftimonio,dicentis,
3 Zell armantur equi, bellum hac ar- menta minantur.
b a Btrduellicam equorum prolem Lu cretíus appellat, Idem hoc intellexifTe Αἰ eyptíos dídicímus ex Plutarcho, quod & ín Leone tetigi mus:Horum quippe poft obítum apparuiffe Ofiri di,quem multarum rerum ufum edocuerit, przecipued; quod anímal bello uti2 líus effet fcifcitanti, equum ei negotio maxíme comodum refponderit, Cumdg Ofiris Leonem pra'(tare arbitraretur, refpondiffe Horum: Pofle quidem eum auxilio effe, uerüm ubi femel fugam arripuiflet, irreuocabilem abíre, ciim alío^ qui bellatori neceffe cfTec nonnunquam cedere, nonnunquam cx inclínata iam acie rurfum hoftes ageredií,prodo loco € tempore Fortunze fcíeimperijs accom modare : idcircoqg equum omnibus hís offícijs omníno magis officiofum efle. Vnde Xenophon tertío de Grecorürediítu: V.na;ait,equites re preftant,quod in fuga certius e(t illis fub(idiu. Ari(toteles Ethicís,uirtutem ín equo eam prae^ cipue laudat, qua (itad currendum portandumdj homínem idoneus, & ad in uadendum, expectandumq hoftem minime formídolofus. Galenus de Parti2 bus,przeualidumaitanímal & generofum,cüm ix vii dicit, μάτε ἄθυμον, Hinc illud apud iVlaronem,
Generofas pullus inavuss. Pprwr(G NOSXO ον ἘΠῚ. 5: Ecptemere V efpas ἱερογλυφικῶς ex equino cada ΝΕ P AE. INA Genificari tradiderunt A gyptij: ímó non 2
temere effe dixerunt,quód ex corrupto eíus cadaue. re uefpe progenerentur.Hocením tantüm apud Ho rum fuper equo reperías, X peruulgatusapud om fz nes ueríus fertur: | ἵπποι μὰν σφηκῶν yo cie ταυροίδεμελιοσῶν. Nam culices αὖ equi fed dpes ab originetauri. Diligentes ením rerü naturaliu obferuatores ex bo; —€— uillo occipitis cerebro apes eíieni tradidere : ex afiní cerebro crabrones, uti ex ez quo uefpas;atcp ex humano cadauere ferpentem . INon tamen hic fimpliciter ue Ípzeintelligendum, fed quod per uefpam identidem (ΟΠ τί effent (ignificare: per cuíus hieroglyphicum pugnacítatem & infeftum aduerfus hoftes ingenium o^ ftendebant,de qua ínter ínfecta Ioco fuo differuimus., (GG GE CSS SERM ERSSIOSCDIPOAM S: A hzc celerítatís índícíum eft equus : quodegapud Lucretíu Fortis equi uis legit, Marcellus celeris exponit:eocg fpectare uolunt Vireilíanu illud, | Quidnam egregiumfi feminaforti Fids equo? ubi Arruns Camillam equi pernicitate fretam, non uirtute fua ftrenuà íncufat. IVlulta ueró inuenías apud rerum fcriptores fuperequorum pernícitate, fed id cgotantüm memorabo, quód Alanísà Probo Imper. deuictis,equus in prada repertus e(t, qui, ut captiuiatteftabantur, centum ad díem paffuu millia decur reret;perqpocto uel decem díes uigore minímé fracto perduraret.Sedenim eam in mi^
Liber quartus. 32
A in militaribus equis fugacitatem imperator ipfe contempfit, repudiatumdg; fu. giítíuo militi potíus quam forti conueníre íudicauit , vrzotólu INympham apud Hefiodum inuenias,quod nomen ob uclocítatem effi&tum autumantínterpre: tes uim quíppeaquaru eam íntelligentes, qua nauígía curfu celerrímo rapíunz tur,Quid; Neptuno adpínguntur equí,pernícis eíufdem curfus indices habenz tur, qui maritima fit nauígatíone. INaues ením equorum curruumd ufum affa tím fugceruntiunde € equos & currum Neptuno uidemus attributos; nam ís apud Maronem, |
Fledlit equos currud, uolans dat lora fecundo. | Jam & prouerbiuà Cicerone ufurpatü füper celeritate, tum equis tum uclis,ad Quint, Frat.Sícego te fepe excitante curíu,corrigam tardítate tuam tum equís tum uclís, De omní ueró conatu adhibito,O fficijs:Cum his uelis equísc decer tandum eft. Atronomi undecimo Virginis gradu equum admouent ad homi nis uclocítate índícandà, quí cum eo fit graduí lucem aufpicatus. Adpingebat uero Neptuno equus anteriore parte figura fua, pofteríore uero cffioie pifcis, » quicaudiinfpíramreplícaret:quod & ueteres fculpturz pafsim & plerícg Gal lieninummií palàm faciunt,in quibus infcriptioeft, NEPTVNO CONS AVG. INota praterea eft fabula;in Deorum concilio proímponendo Athenis nomi nc,percuffaà Neptuno petra exilíjffe ferum,.INam & interpres Pindari rem tan git huiuímodi.Paísim uero apud ueteres Neptunus Equeftrís dictus. Aíut ín; fuper,primo illi equo quem INeptunus protulit Scyphio nomen fuiffe: adeo fi bíconcors in nugis tota Gracía femper fuit,utnulla fit tam abfurda fabula;que aliquo aflertionis teftimonio careat . Quod fictum à Poétis e(t, Saturnum ín equum uerfum,quem tuncetíam pernicitate infignem canunt,uti lVlaro, Pernix Saturnus Gr altum. — Pelion binnitu fugiens empleuit equino. quidam ex A(tronomis ad a(tri uelocitatem figmentum referunt, ciim ampli fima cceli fpatía díurno motu uelocifsime tranícurrat, fi quanto diftetinterua lo, quamdj; magno círcuitu fupra planetas relíquos feratur confiderauerimus: quamuís altero motu, quem hí naturalem dicunt,tatdifsíimus planetarum om níum uideatur. Ab huiufmodi pernicitate Abacuntis prophetz dictum, QQuía afcendes fuper equos tuos, Theologi deApoftolís predictum uolunt,unde re € peütinafalus efIetomnibus pijs prouentura,Et unius fane celeritatis ergo V ir^ ogílíanus Zneas praemia príma proponit,equum ínfignem phaleris,eí quí pedu curíu primus metáattigerit.Et in numifmatis, nuncequus curres,nuncipfe Pe cafus alís adiectis cufus,fumma rem alacritate geftam oftendit. | Sid d
piis uero alatus equus Soli etíamattribuitur.INam in Galieni numis afa^ calieni nie 4 X.tus cquus eft cü ínfcriptéionesoLI CONS AvG. Innumouero Q. T1TI "fne. án quoPceafus,quafi nó fatís ex eo expreffa effet celerítas,quain obeundis Rei pub.negotíjs ufus fuerat, barbato cíus capiti ex altero latere cufo additae alae,cu. fufmodi fpecieVlercuríus aliquot ín ueteri monumentis cófpicítur in(ignitus, INondefuntueró qui Pegafum ín monctís etíam Corinthiorum fuiffe tradant, quem Eubolus, Απομίίς, τ᾽ παλλάϑος mA» appellarít, Porro Pindarus Bellero phontem eo inuectum Pegafo,fraini aureum donoà Pallade per fomniu acce piffe commemorat,unde poftea infrenandorüm equorum ufus ad pofteros e manarít: coc5 monumento uoluerínt Corinthij rei memoríam teftatam. IVlaro
autem nofter frena Lapitharü inuentum tradit eo Gieorgicán loco, s ἢ ; : co
Pierii Val.Equus. Frana'Pelethroni Lapithe,gyrosq, dedere Impofiti dorfo,ata, equitem docuere [ub armis :
Jnfultare folo,co gre[]us glomerare fnperbos. Vnt&quiCentauros inhoceodemaccipíantfi, ἮΝ MANAE VITAE ;
lubricitas.
enificato: quoddp illi pubetenus humana forma, rcliquu equina fingant, uitae noftra termínu perni: ci curíu occupari fignificare putent, propterea quod miíra lapfi lubricitate incauti femper arrípímur.Nul lus ením tam fenex, qui feannum adhucnon Íperet fuperaturü.Sedenim Centauroalibieritlocus fuus. ΕΞ ΝΕ fum ueró neícius autores effe, qui Pega; fum, qualem quippe pafísím ín Hadríani& 1. Pap.Curforis & aliorum quorundam nummis afpi cimus, famz potíus quàm celeritatis indicium effe contendant.INafcitur is ex Medufz cde: (iquidem uirtus cüm terrorem amputauerit, famam generat, T'erroris & admirationis hieroglyphicum efTe Νῖς, duíz caputoftendimus in Serpente, cüm de Domi; tiani geítamine loqueremur. Famaautem ubi pri: | mim genita perhomínum ora incipit uolitare,Vlu | farum excitat fontem in Parnaffo, quippe quód illu | ftríum uírorum przclara facinora uatibus fcribenz di íuggeruntargumentum. δά ueró ín Papirioàre ipfaetíiam cognomento Curíoris hone(tato, ex Peeafo alacritatem & fe(tinantià hominis fignificari di xeramus,caprez infuper fugacis fpolium & fulmen & fagitta,que ín eodem fpe €tantur nummo,ad no(trum faciunt intellectum, * PUDRSUOUIBERVZIGOIVAUS Ὧι quoniam effe uideo qui Períea quoq; Pegafo ínuectu putent, examinan dus e(tapud Hefiodulocus,Scuto Herculis, ubi imrér« τεέρσυς à poéta dictü: quoloco COmentatores aíunt,animaduertendum ἱππόταν profugum fignifica/ rc; camp effe oloflographorum interpretationem , Auus enim Acri(ius Per fca domo expulít, quem minime moris eft ufquam equitem inducere, fed talari busà Mercuríioacceptís praedítumaéra perfulcare,de quo fic Ouidius; -
Penis ligat illevefumptis
Parte ab vtrAd, pedes,teloq, accimgitur vnco,
Et liquidum motis o aera fidit.
Vnde etíam Catullo pínnipes appellatur.Eodem modoapud Homerum inue nies Hippotam Neftorem,pro profugo,utuetu(tiores erammatici interpretan turco “' βοιωτίας loco:
Τοῖς 5 xoi μετέειπε γερίεύ 5} ἱππτότοα Ntsae.
His inde Gerenius exul Neflor ait. "Talemeprecitant fabulam : Herculem P ylo bellum íntuliffe, propterea quód INeleus eumà cde Iphiti purgare recufaflet, Tum etiam propter filíorü eius infolentíam,qui cüm x11 effent, eo freti nume ro preclara omnía fibi pollicebantur. Diu ueró bellum protractu, neq; quan^ diu Periclymenus,unus ex ipfius INclei filijs uixit,urbs unquá capi potuit: po^ ftea uero quàm 15 mutatus in Apem Herculano currui explorator infedit,fum^ monente prodentedj Pallade extínctus e(tab Hercule ; capta itíde euerfacg P y^
E los
F
Liber quartus. 23
& foseft,undecimds INeftoris fratres interempti. Sedenim INeftor prius emifTus fuerat ad Ciereníos ubi educaretur, qui folus fuperítes in patrià inde re(titutus e(t,&ab educationísloco Gerenius:ab effugio ueró,quo faluatus eft; Hi ppota,
F .RXUAE NA TA ἘΦ ΕΗ ΟΕ S
δ μόραν 5 Ὲ illud eft areumentum, hominem feroci inuictod; animo,
imperío tamen &rationi obfequentem,híeroglyphíce per frzenatum equi fignificari. Hínc Panztíus apud Cic, Afrícanum folitum ait dicere, ut equos proptercrebras contentiones przliorum ferocitate exultantes domitoribus tra dere foleant, ut his facilioribus uti pofsint: fichomines fecundis rebus effrzna; tos fibics prafidentes, tanquam in gyrumrationis & doctrinze duci oportere, Animal nimirum ferox atcp magnanimi, quod leges tamen fubijtnecfrzenum depulítore, utaít Horatíus,de equo qui hominis opem implorauit, fed fraena ri fit pafTus.Et Maro:
Sed tamen gdem olim curru fcedere feti
nadrupedes c frana tgo concordia ferre.
x Inhuiuímodi fententiam e(t Scipionis ditum non incelebre. Cüuum Rcmaní contra Antiochum iam in Afiam traieciffent,isdlegatos demum de pace mifi fetad Scipionem, refpondit ís: Id prius factum oportuit, non po(tquam & fra num & fefforem accepiflet,Sed illud quocqsanimaduertendum eft, de Carthagi nis portento,quod murorum fundamenta fodientibus oblatum eft: quippe ut apud Maronem,caputacris equi,hínc gentem fore bello egregiam praemonftra tum, Quod uero fubiungit,Facilem uictu, nó de bouillo capite, ut Seruius, fed deipío eodem equíno intelligendu, cuius oftenti ea fit interpretatio, ut facilem uictu per fecula gentem,facilem quae tandem uinceretur,exponamus: hocením magis ad V irgilíana acceditfententíam, quamuis in Tauri comentario Seruía: num íntellectuillu(trare conatífumus, ^ Coniectoresuero, uteó redeam, eos quiíecaput equínum,;ucl caninum,;uelafinínum habere fomníarunt,in feruítu^ tem uclid genus erumnas dedendos efle fufpicantur. Suntenim tria hecant malía feruituti mírum in modum obnoxia, Addam & illud eorundem Oníro^ crítarum ínterpretamentum, quo uifum aiuntín fomnis equum qui fe portet,
c polliceri, ut amícaamantis imperío facile fit fubíjcienda, morigeradp in pofterü futura. [Nam depullo indomito pro puellaadhuc intacta, Anacreontís carmina paulo ínferíus loco fuo recitabuntur.In díuinis literis ubi Elífeus montem auxi líaribus equitibus plenum per adapertos pueri oculos conípexit, quosc uates Abachus Domini equos, X equitatus nomínat;animas intellíoít Adamantius, quz frzenu diíciplinze fanctioris accipiunt;iugumdy fuauitatis, quac ab ipfo Do míno pro£ciícitur,portant,eiuscp fpiritu regi patiuntur.Deatascy illas appellat, qua dorfum curuauere fuum, ut dorío uerbum Dei fefforéaccipíant:cuius fra na patiantur, & quoquouerfíum ille impulerít iter arripiant:eius deniqg habenis moderati,nó ex libídine fua,fed tanti fefToris arbitrio flectantur,curfum íneant, & confiftant. Eucherius fane inueniri aítín diuinis literis equum pro uiro fan^ &itate praedíto poní:eodj fpectare Abachuntis illudalibi dictum, Ὁ αἱ afcendes fuper equos tuos. Sane Girzcí Palladi nomen ab equo domito índiti tradunt: & uti fuprà diximus,apud Píndarülegas frznum Corinthiab ea ínuentum, & Pelopi dono datum:& in Ilij captura inftar montis equum Greci Palladi dedi carunt, Hocuero fignificat , ferocítatem omnem doctrina mollirí atqj cícurari, quod ita luculenter Horatíus exprefsít;
€ 3
Equi i1 Ner- ue nummis.
Pierii Val.Equus. "Nemo adeo ferus esl vt mom mite[cere pofat.
Simodo culturepatientem commodet aurem. ΕΣ ΒΕ OVEM:
IN augurali ueró difciplina, equos ἱπιρεγῆ gnificatum fxpe fuiffe comperi^ 13 utquiapud C.Iulium Carfarem natus eft, humanís prope pedibus, unz culis fcilicet in dictorum modum fubícifsis . Ei ením orbis terrae imperium portendi Arufpices reípondere, apud qué equus huiufmodi effet editus, Eum itaq; Cac(ar magna aluít cura, nec patientem leíToris alteríus prímus afcendit. Cuius etíam in(tar prozede V eneris genitricis dedicauit: quamuis prodigía rez liqua ita defpectui emper habuerit,utab ínccepto nunquá ullo,prodigijs quan tumlibet aduerfis ab(terrítus aut retardatus fit. Sedenim eadem animalis ἔραν cies quz imperii illi prafagíuerat, cadem inquam & mortem praemon(trauit; Siquidem equorum greges,quos in traijcíendo Rubícone confecrauerat;ac ua 90s (inecu(tode dimilerat,pauló antea quàm occifus effet cóperijt pertinacifsi/ me pabulo abftinere, ubertimqpflere,. Eo porro affectu equi pleriqsín domi nos funt,uteos interemptos lugeant, inquit Plinius, lachrymascp ínterdü defi derio fundant. V nde non infcite de Pallante Virgilius:
Pofl bellatov equus pofitis mfigmbus -Aethon 1 lachrymans,guttisq, bumetlat grandibus ova. Adhuius imitationem non minori forfiran affectu alterius equiamorem in do; minum Sillius Italicus ita decantat: eAAgmouit foni esarreclisa, auyibus acrem Hinnitum effundens Slernit tellure C'agefum, Quem tunc Captito portabat imn agmina dorfo: Hincrapidim glomerans curfum per lubrica pingui Srante cruore foli ej mutilata cadauera cade Euolatac domimi con[ifut in ora tacentu: Jade inclinatus colum [umm[[ns co armos, De more inflexzs prabebat fcandere terga Cruribus,ac proprio quodam trepidabat amore. Sed utad portenta reucrtamur, illud memoríz prodit eft,quemadmodü Ne ro afturconé,quo maxime delectabatur,pof(teriore corporis parte in (imize fpe^ ciem abijffe per quiete uidere uifus, ac tantüm capite integro hinnítus edere ca noros, oftento fuit quód illaequi ferocitas in fimiae ludibriu effetabitura: De dit δ πο Pertinaci feroci uíro,qui poft fublatu Cómodum,imperitrarripuit, inuadendiregni fignum equus , INam ea qua natus e(t hora, equus pullus ín te^ gulas aícendit,atqpibi breui temporis fpacío comoratus;fimul & decidít&expi rauit, Quod quidem huic in V illa Vlartis genito, & ad bellica negotia nato, fu turz fublimitatís,quamuis breui duraturz, augurium fuit, A rbs Io OB. nO: Ro obCB NS 082 50,5 Vi BUROS. Vid ueró foluti, pafcentesdp in INeruze nummis equiffibi uelint, cufze ibi demliterz declarant, inhuncícilicetmodü: vEHICvLATIONE ITAL; REMISSA, quod nonnulli referuntad argumentum illud quod in Boue ad pracfepe tractauimus . Sedaccipiendum potíus de tributo quod talia omnis in uchiculationes exoluebat, ut & Magiftratuum farcinze , & exercítuum, & alía huiufmodi publica tranfportarentur: quod tributi genus Neruauti onerofum nímis Italie remiferit uniuerí2e : quade fententia plura dicerem, nifi doctiísi mus
B!
F
Liber quartus. 24
A musplantuir Fab, Vigil Spoletanus rem exactífsime pertractaffet; IY TU ORe6p A es qui putentequos in hoc nummo Italiam fignificare, cod adducuntur argumento, quod ín argenteo niimo & aliquot zreís obferuatur caput equí franatí cüinferiptíone & o M 4. Ab eíus occipitio fceptrü,in cuius (umma par te caput itide equi uídcatur: ab altera parte, Roma ipfa ealeata,uti mos eft. Alij nummi funtcum equínis capitibus ab utra parte fingulís, cum infcriptione ROMA. Sedenim ciim equum ipfum multifariam in Latínorum & Gracorum nummis obíeruauerim, necp Italiam neq; aliam quampíam prouíncíam, τεσίον némuc;aut cíuitate (ienificare corenderim, fed aut bellum, aut ítíneratione, aut decur(ionem, ut in INeroníanís plerifq;: aut uelocitatem, ut ín P apiríanis; & a^ lía proutlocis fuis explicantur. ΜΑΙ ν ΚΕ ΝΙΚΑ͂Ν NÉ qui (fi uídeant ín Hadríani nummo equumà pedíte rectum cum inferi ptione MAVRETANIA, itaenimícríptu per E fecunda fyllaba) intellige 5 rcuclint prouincíam eam in deditíonem acceptam, uel quid huiufmodi , Sane aliquot ex huiufmodi nummis una ín parte caput habent Hadriani, ab altera e^ quum;quem mulíer duobus armata íaculis ductat: quod nímírü índícat genus id bellandí,quo plurímum utitur ea prouíncía, MAVRI. EEROGES Vin pofteríoribus etíam feculís militares quidam ordines, qui fub equiti Q magi(tro milítabant, dímidíos rutili coloris equos duos ínalba parma fefe quodammodo laceflentes, orbe uírídi;cuíus luteus erat umbilícus,interpofito, praferebant, jg ΜΑΨ ΚΙ rEROCEs appellabantur. Quod ueróalíqui ex nummis Italià per equum fignificari crediderint,forte fufpicati funt ex eo num mo qui equum exultantem habet, lore quodam fupernt fito:ab cuíus altero la^ tero infcriptioeft, Ro MA No R. BO. aV I aT Re Ape A (t uero potíus non putemus nummum huncin reí σείξα monumentum effe cufum?quiía bello Puníco, quod cum Hannibale eeftum e(t, cccperínt aliquando Romani ctiá equis fuperiores efTe,cüm prius robur eorii omne ín e^ c gionibus confi(teret:flos ením ille fuperne additus,principium atq; fpem bonze frugis indicat.Sane Virgilius rem tantam haudquaquá xelíquit índictam,cüm de Marcelli laudibus ita cecinit: Hicrem Romanam magno trepidante tumultu Siflet,equis flernet Penos. Atin Cephaleniorum etíam nummis equus fienari folitus, cuius rei mentio a^ pud Plutarchum. Apud $myrnzos Fortunz fimulacrü fuítà Bupalo quodam probo fane uiro factu, in cuius capite pullus equinus ínfidebat, & Amaltheze cornu manum implebat,de quo apud Paufaníam Mleffenicis, SY R&.ACV.SAN:L
7 l'ebantur & Syracufani equí nota. INam Athenienfibus ilis quiapud Sy^
V racuías capti Niciana clade pro feruís ueniere fub hafta, frons equí charaz
éére inu(ta eft. Inaliquot eorum nummís equus & fefTor habetur cum infcri
ptione IEPONOZ, quod nímírum eíusin eque(tri militia, fed pracípuam ín
certaminibus 9gloríam oftendit, quem eade caufa tot laudibus Pindarus po&
ta immortalitati confecrauit , Aliae quoque Refpub, atque alij plerique Prínci^ € 4
An. Pierii Val.Equus. pes equi figno ufi funt,utnihil deniq; priuatum uideam,quodad Itali&fpectet, Ὁ T. ARS E NT IN E
Viinetíam in nummo,cuíus infcriptio TAPAZ,eques etíam íaculator infpicí eu equeftrem fcilicet militíam,quam egregie Tarentíni funt exercere fo lití:undeapud Grecos, Tarentínos ordines inuenías ex equitibus huiufmodi con(ftítutos;& ταραυζονίφᾳν uerbum,eo fe milítize genere exercere.
SAGITTAÁRII SENIORES ORIENTALES. lu
Quiueró duo dímidíati coloris lutei, in czeruleo clypeo, quem ruber circu^ HS ambibat, aueríi profilientesà centro, quod luteum ín medio rubra pel^ tz pro umbilíco appofitü erat, ita utab ipfa pelta trames colorís eiufdem ad ru^ brumuíq; ambitum protenderetur, eius ordínis erat infione,qui saGrTTA RII SENIORES ORIENTALE Sappcllabantur, Militabantij íub magi(tro militum Prazfentíalí nuncupato.
SECVNDI THEODOSIANI.
E ctíam equus erat ín imo parmze ferruginez coloratioris, cuius um.
bilicus albus rubro continebatur círculo,quemalter colorís lutei circuibat, s SECVNDORVM THEODOSIANORVYN hic eratclypeus , qui fub eodem militum maeiftro ftipendíafaciebant, Hi nimirum Theodofij principatu in mí ilicam adlecti,
C. 50 ΝΘ δι ΝΎ ΤΑ:
m & alíalegio, quae rutilum equum ín cerulea parma geftabat : in medio uirídís orbís conítitutus, cui quadrupes toto inníti pectore uidebatur: ea CONSTANTIA nuncupabatur, quz fub magiftro peditü merebat, Conftan tio quippe Príncipe in(títuta. IMMODERATVS IMPETVS. IRE ipfaadhortari uídetur,ut & hiftorie acre myfterium,quantum ad equi pertínet,reucle,Nam pro ímmoderato & rationis experte impetu equu po niapudlegislatore Mofem ex eo manifeftum eft, quod non defignarí príncipe equorum educatorem dicit:quod íta capíundu eft ex Philonis fententia, ut ine^ ptum eum ad príncipatü exiftímemus,quí uoluptatib,cupíditatibusd; &nequi tiz deditus ftareloco neíciat,& fraena ferox fpumátia mandat,L ex ipfa eft Deu^ κα ter.cap.17, Quidprex fuerit coftítutus, no multiplícabit fibi equos, necreducet populi ín Zgyptü,equítatus numero fubleuatus;prefertím cümDomínus pre ceperít uobís, ut nequaquá amplíus per eandé uii reuertamini , Nam qui talía mente cócipit, effraeno illi & feroci equo fimilis eft,de quo uulgatum adagiu,Se cede equínísà pedibus procul,ab equo inquam illo, qui femper ZEeyptum,;hoc cít; uoluptatum & illecebrarum planítíem appetít infultare,quocirca frznís ca^ tcnísás compefcendus, nifi uelímus in pernícié rapi, & nofmetipfos unà εἴ for? tunís dare pracipites, Nam ut optime ait Euripides, ἀχαλίνων σομάτων às T ἀφρο, συύας τίλος ϑδυουχία, Infreenís orís exlegiscg dementiz finis infortunium, Szpeau^ tem ín díuínis literis equus aberrantem & uagum hominem indicat, qui (ine ra tione ulla feratur:ut;Fallax equus ad falutem,&, Nolite fieri ficutequus & mu^ lus,quibus non eft íntelle&tus.Callidum ueró Antifthenis dicterium,cium PIa^ to uehementerlaudaret equü ín pompa quadam equef(tri, hínnitu crebro fero^ ciap excelfos fpiritus prac fe ferente, is qui hominis iactantíam libenter inceffe^ bat, Ettu, inquit,uíderis bonus equus euafurus. At Themiftocles, cüóm muta; tos cíus mores ex procaciísimo in maxime temperantem plerícg ER. n
Liberquartus. — 3
A Annójnquitille, uidetis afperos & indomítos pullos ín optimos equos euade
rezINon imprudenter itaq; Prudentius elationem aními defcribens ait; Forteper effufas inflata faperbia turbas Infrani uclitabat equo. - NEÉQVITIA IN TEMPERANTIAM VERSA.
V odueró fuper A gypti ἀε! τῆς dictu, D, Ambrofius ex Apoftoli dictatis M temporeait Paícha celebrari,quo líraélítici Αἰ eyptu reliquere, folenníta temd; eam,animarum tranfitum ínterpretarí;à uítijs ad uirtutem,à corporís a£ fectibus, ad animi conftantíam atcp fobríetatem, à malitiae nequítízd fermén2 to, ad ueritatem & ftabilem fynceri propofiti firmitatem. Mollitiem quippe ín ZEgyptijs Xalia multacarpít Hadríanus, maxímedj optare uidet ut melius εἰν fet morata ciuitas, Alexandream notans.Legíturinlibris Sibyllinis, ΜΙΙῈ ς ROMANE AEGYPTVM CAVE. Quodlicetde Pompeio Magno dictum ín, terpretati fint multi, folícitiqgaliquando Romani fuerint, ne Ptolemaeü armís
ánregnuin re(tituerent,hac religione deterríti:alia tamen eacj longe ueríor eius
oraculí uidetur interpretatio, praeceptum fcilícet efle illis hocuclamento,ut quí bus datum effet imperio populos regere, Αἰ eyptum cauerent: quippe delítías & mollitie, eac;omnía quz mox fortifsimum id geuus hominum, ut prímüm lafciuire ccepit, turpiter adeó effceminauit, ut:peffum penitus ierit, imperío ín eos translato, quos utomníum deípícatifsimos expucbant, &Comnicontume; liarum genere inícctabantur, Sed quanto erat omínofior &:gyptus Pop.R oma no,fucceffum tanto profperíorem AJ gyptijsex Romanorumaduentu in regío^ nem eam oracula pollicebant , Apud Mlemphím ením in aurea columna líterís A eyptijs fcriptuerattum demum Αἰ gyptuliberam fore,cüm in eam ueníffent Romaní faíces, corum praetexta: quod apud Proclum grammaticu fe legíffe teftatur Pollio. INímirum quí uirtutem € rerum diíciplinam admittit, uítijs liberatur. Sedením Romani pace íam terra marídj parta,molles A eyptioru de litías fufcepere: illi, delítijs amotis, priftínà Romanoruuirtutem induftríiamd; fibi mox uendicauere.Sed alío loco de fafcibus dícendum erít. Quod ueró facit ad rem, Adamantíus ad dictum illud de loippo;Ettotíus AK eyptí príncípatum obtínet,ita philofophatur:L'ibídinem quippe calcauit;nequitíam euítauít,om^ nescp corporis uoluptates edomuitatcg frzenauit.Hocením eft totum Αἰ eypti principatum gerere, V íde uero Chryfoftomum oratione quam habuítín uígi lia Epiphaniz,de Aegypto multa in hancfententiam differentem. HUOUHDEMEO .E-E C VUXPC ROD'UET A S.
EX talealiquíd apud Platonem,P hzedro, qui rationem atqj cupiditatem per 1 Z7 dexterum & fini(trum bigarum equos intelligendum proponít;ímprobidg acimpuri ora lupatis frangenda ad cruoris uícpillilum praecipit; « - onec humi [omipes temeraria crura fuperbus
Imprimat e tellus clunibus ifla tremat, . Mox e des loramanu, paritera, feratur Et, ?fequio parens nanus uterq, tu.
εν PO E.R.B I. X PERTINACIHAR G ENS PDEIT A ΤΠ Ὁ, EUN. S OL. E, IN CTI 1:45
NTÀm & in Mofaico illo quadrupede uitía quatuor deprehendit Philo, quae unacum feíorein mare proijcienda deperdendadj fint, Elatum in primis
Pierii Val.Equus: pedem iffum, quem fuperbiam illi uocauere: quam pes alter comitatur, qui fe^ ἢ cum trahít uelocemad uitz perniciem procliuitatem , ín quam frequenter ad^ modum cefpitat, cernuusdj canteríj more ín foffam lapfabundus corruit.Ex po fticis pes alter malae perfeuerantiae fubfequentem pertinaciam oftendit, alter perperàm factorum exultationem: quz omnia effrenum & exultantem Plato; nis equum mira fimilitudíne defcribunt, locofe uero Teius Anacreon ciim mu liebrem fa(tum,arrogantemdjanímu incefferet;puellam quandam equínó com parauitpullo,íin quem nemo adhuc ínfcendiffet, atcp íta a(fultim nullo cohibita freno temere uagaretur:cuius fententia uerfus hi fuperfuere:
EA θρνϊκίη 7i δήμε Στρέφοιμ᾽ ἀμφὶ τῤμα To eflodug,
Λοξὸν ὄμμασι BA ert Nu25 λφμῶνας τε βύσκεαις
Νηλέως QU ydg od 3 Κῦφα τὸ σκιρτῶσοα παίζᾳς
Μαφοὺ éd'orou Οφόν.ἴοϑει Δεξιὸν yop ἱππτοπερίω
Το] καλῶς μῦν αὖ τοι “ὃν χαλινὸν Οὐχ ξξᾳ erue rl,
Εμζαλλοιμι, lioc δ᾽ ἔχων
Quos quidem utcunq; potuí, candore haudquaquam pari latinos feci,
WA m δ δ
Zulle T hraicia ecquid,ome JAKteta in ambitum ,atq, finem.
Zorue luminibus petitum, et tu amena prata p afcus,
Impie fgis? viderá tolle fed lafciuienti
Nil quidem [apeve:at perita Non erit magisler víauam
Pulchre eri tibi f P Seffor infultare quite
DHligauero, mox habenas JTpmodum probe inflruat.
Sump[ero,atq circumuertero Adhocfacitlepidifsima Ode illa Horatianade indomita uitulaz Nondum [ubatfa ferre usum valet (: eruice, nondum munia comparé c"Lequare,nec tauri ruentis In venerem tolerare pondus: Grca virentes et animus tue Ü ampos iuuenca nunc fluuijs avauem olantis eflum,nuncin vdo Ludere cum vitulis [alitfo Pregeitients. — Etaltera,ubihzcfuntfuperequa: Que uelut latis equatrima campis Ludit exultim, metuità, tangi Nuptiarum expers c adhuc proteruo Gruda marito.
Quódueró Anacreon mulierem equini pulli coonomine uocitarit, facit idem INicander,metaphoram eandem fcíte profecutus;ubi de ijs agit, quac contra ue nenum utilía funt: puellare quippelIac adhiberi commodum. Is enim lac pulli, prolacpuellare, Anacreontio uocabulo pofuit,eo ueríu; Θηλυτόνης πεώλϑιο χέας ὁπὸν No τενύμφαις. quod ca(tigatius in manufícriptis codicibus νύμφας Ιεοίτιτ, Feeminei quippe puf lilac,G ἢ fieri pofsit uirginis, uiridifsimo fcilicetzeratís flore uigentis, balfamo (utuulgata obiter corrigantur exemplaría,in quibus βλασάμοιο Ícriptum eft)in^ ftillandu monuit. Hic interpretes non de equíni pullilacte dictum uolunt, fed de muliebri, quod Erafiftratiautoritate confirmant dicentis ci GJ moi θανασίμων, utile efTe lac muliebre, ROB Mere
Liber quartus. 36 MERETRICIA PROCAGITAS Iomedis ueró filize ( illius inquam T hracij Regis infanifsimi ) libidinis fu. EL famofifsimze,equis,que aduentantes deuorarent, comparanturà Poe τίς, Vndeortum prouerbíü tradunt autores Giraecci, διομιδέα ài yon. Atq itain» terpres Arí(tophanis ἐκκλισιαζύσαις interpretaturquanquá Euftathius hofpites à patre (ΟἹ τος interími, & equís ín pabulum apponitradít fabulam fcilicet fecu tus, quam à Poétís fictam uno omnium coníeníu repererat, ΘΟ πὸ uero haeceo accipi intellectu debere, quem ex clarifsimis autoribus excerpfim us,unícuique magis confict, à perítís ufurpatum inuenias hippobinon appellarí bominem, ui fitlibidíni uenereisci negotijs íntemperanter deditus: quod nomé ab equi natura deductum ignorat nemo , Adde quód hippopornon ad extremam dici mus contumeliam, cüm fupremam cuíuípíam nequítíam, & ímmoderatam la; fciuiam exprobramus . In diuinis quoqp literis diétum ín hancfententíam, infa^ nientes quofdam factos ín fceminas, quód unufquifcqp fuperuxorem proximi fui hinniebat.Equíná uates ille dedit homini uocem, ut equina ín co petulantia areueret, INo enim e(tomnis homo,homo,diíceret Adamantius,fed ea quís ne^ quitía praedítus, homoequus εἴτε homo ín honore pofitus, nulla tame praedí£ tus fapientía, homoiumentu eftiíumétis ením ínfipientibus is perquàm (imilís habetur.Et generatío uiperaru,de quaDomínus;homouipera appellari pote(t, INeqsaliud quippiam hieroglyphice per duplicem centauri formá íntellioi uult Maximus Tyrius, quàm uoluptatis uínculum. Qyuotiefcuqg enim accidit,ut fe rinze partes tyrannidem ín nobís occupent, ardord cupiditatis nobilitatem aní micorripíat, opprímat, feruítioqaddicat fuo, propter turpitudínum obfequía homo ín belluam uertítur, Rídicule uero facetedjadmodum Ariftophanes, Xe : VI ; x : nophantis,rufticori morum hominem, & furibundum à Nebulis fub Centau ri pecie repraefentarí dicit.]pfumcg Chíronís nomen ex ca fignificatione, quod & deteriorem fignificat,íoco anfam dedit, cim Centauros duos ínter fc pugnan tes in tabula peísíme pictos Diogenes confpexiflet, ínterrogauítením uter co^ rum Chiron eflet, uifus de nomine quarere,cüm fen(u uter peior effet intellige ret, Etquonià in díuinis literis, quiturpibus & immundis offícijs detínentur, iumenta funt,pecorads prona & uentri obedientía, fornicatores Hierofolymita nus Hefychius admiílaríos equos uocat hieroglyphico admodü proprio.Idem Pfalmo xx x LNolite fieri ficutequus & mulus: quod itaexponut interpretes, INoliteamore mulierü furere,(icut infr nes equí.Notum ením e(t eos fuam ad uoluptates intemperantíam hinnítu fubinde prodere,utpote quí omníno quid bonum,quíd malum,quid honeftum, quid turpe fit prorfus ignorat, Sedením meretrícíam hancpetulantíam à tam multís per equina imaginis híeroelyphi^ cum índicatam,nemo Virgilio melius & pleníus exprefsit;ubi Gicorg.ita canit; Scilicet ante omnesfuror efl infignis equarum, : Ex mentem Cenus ipfa dedit quo tempore Glauci « Potntades malis membra. abjumpfeve quadriga: ᾿ Mas ducit amor trans Gargarastransa, fonantem dfcamum.;fuperant montes,e flumina tranant, Continua ,autdis uli febdita flamma medullis, Cere magis,quia Cere calor redit ofsibus;tlle Oreomnes uer[e im xephyrum flant rupibus altis, EXceptanta, leues auras o fepe Προ ullis
Pierii Val.Equus.
Coniugi/s tento gramidse mirabile dictu,
Saxa per &fcopulos, co depre[Tus conualles
Diffusiuntynon Eure tuosnon. folis ad ortus
In Boream,Corumá ,aut unde mgerrimus /dtuflev
ANa[aitur en luuio contri[lat rdere celum.
Hic demum ippomanes,uero quod nomine dicunt
2Pafloreslentum de['illat abimguime uius
Jhppomanes, quod fepe mala legere nouerce,
Aüfcuerunta, herbas eo non innoxia uerba. Sedneq; minor e(t equorum furor, qui zelotypía etíam ita laborant, ut riuales acerrime caftigent , Vílum ením aíunt ín Syria,ubifylueftriu equarum armen ta uulgo pafcuntur, przire ducem, qui, fi iuníoralíquís libidinis caufa equam inícenderíteam íníturus, itaíndignetur, ut eum nulla ínteríecta mora perfequa tur,doneccompreheníum uerendís mordicus príuet, In hocautem animalium genere fccminze maribus contínentiores funt, Abíyrtus ením aít equam ubi fe concepifTe nouít, mare ulterius no admittere, Neq; uero loco hocpretereundi, quod & ad hippomanis uim,& ad ímmodícam equoru impotentia, & fubitam ín uencré concitationé pertinet, uenenu illud,quod fzpe malz, uti dícebamus, Ieoére nouercae, à furore, ín quem agit equos, appellatu, tantí efTe roborís & c£ ficacizz,utciim Phormís quídam Manalíus equos duos à Díony(io Argíuo fa brefactos ín Olympía dicaffet,abdito in eorumaltero,ut Elei arbitrabantur, eo uíru, utalij,inliquatum metallum immíxto,coftiterit allectos íta effe equos ad initum fui, ut non nifi flagellis amoueríi potuerint.Hi(toríam ponit Paufanias, Varíaautem eftantiquorü fuper hippomane uiru fententia , INam Theocritus Hefiodum fecutus,plantam eíTe uidetur exiftimafle,qui φαρμακθυφίᾳ dicat:
Ἱππτομανὲς Qvrov 6s JI. ἀρκάσι, τῷδ᾽ ὡδὶ πᾶσαι
Καὶ πώλϑι μαίνοντοιι ἀν᾽ ὥρεα, καὶ θοαὶ 17r el.
idi periti, diligentescg agnofcunt uiri, Alij Theocrito pertinaciter aduerfanz tur,neq; plantam effe hippomanes, necj talealiquid in Arcadía nafcí affeueranz tes:iddg unum uerifsíimuirautumant, quod de caruncula fici inftar ín pulli fron. te recens editi inharente traditum eftà Theophrafto.Aegnofcittamen & Crate uas plantam,eamcp fructum habere fici fylueftrís inftar, folium uero fufcum do cet, quemadmodü papauer : quín & fpinofum effe, idi ueneficijs amatorijs im míxtum mírifice pollerethincnonnulli φυτὸν illud T heocrítianum pro φύμα, hoc e(t; cuberculum, fronti quippe huiufmodi pulliadnatum,interpretantur.Nam . & Archilochus φυτὸν pro φύμα pofuitatqpita facile de caruncula poffe intelliei; Sedením quod Theocrítus ait idapud Arcadas ínuenírí, nimirum ad plant referri debet:non enim dícendu, pullos in Arcadíatantum editos, hippomanes in fronte geftare, quod omnibus ferc accidit ubicungylocoru genítís. De plan; tís uero uerifsímum eft, alias alio loco nafci,uel pollere magís hoc quàm illo lo^ co proueníentes: fed ambicuitas hzc omnis ex locutionis huius que efthíippo manes, zsquíuoco orta cft, cüm tría (int uocís huius fignificata: unum uirus il lud,quod equa in libidinem concítata emittere foleat e natura:de quo Maro,
Lentum deffillat ab inguine uirus. ἰός tantus autor;ínre fcría uero dici no minc hippomancs autumat. Dixerat & Tibullus:
ἘΣ quod, ubiindomitis gregibus C/enus afflat «mores,
d'ippomanes cupide fallat ab imauime equa. μὴ
ani
^. Liberquartus. 37 4 Manifeftum enim eft ex horum deícriptione, hippomanes hicneq pro planta, necp pro caruncula poni, In Arcadia autem efTe plantam, etíam furoribus ama^ torijs damnatam, cur inficíari pofsít quifpíam,nó uideo;antiquís tot autoribus rem ipfam agnofcentibus.Inueniri demum carunculam, inftar carícz, ín fronte pulliapplicitam, quam matet nifi mordícus decerpferit deuoraueritds, Ὁ ἀπιὸν recuracj educandi filij abalienetur, T heophrafto,Plinio,& alijs íd tradentibus; Qua dereídem Maro: Quaritur & na[centis equi defronte veuulfas €t matri praveptus amar. Caufàm nullam uideo cur quifpiam aduerfetur.. INeqs audiendi funt qui ni hilaliud hippomanes apud Maronem & Theocrítum, addam & Tibullum, fi gnificare contendunt, fcholijs in Diofcoridem, nifi furorem erandem, uteorü uerbis utar, X ubiqgadiectíui nominis modo poni, cüm íam uoce eam {ὙΠ effe rerum, qua quidem & cerni, € manibus attrectarí poffunt, uocabuli fub(tanz tíuumd uerum índícauerimus,INeqs tamen negamus ἵππον locutionem plerifqs » nominibus applicatam, magnitudinem procerítatemdp fignificare,ut hippofeli non,hippomarathru,& multa huiufmodi, quz fuperfluum eft enumerare: fcd haec nó funt tantí;ut negare pofsint hippomanes ueram efle ín Arcadia plant, cuius fiouri necnon uim amatoríjs ueneficijs peculíare,Crateuas apud Theo; crítum defcripferit:necp carunculam auferant,qua fit omnibus manifefta: neq; deftillationem amoueant, quz Tibulli, V ireilij, Probi, Ariftotelis deníqs ip^ fius autorítate contínctur:ín eandem ením furorís cfticacíiam conueniunt uírus illud, planta Arcadica, & ficulneus ille tuber à maleficís propinata, Hzc forte nos morofius profecuti íumus, quàm fufceptí operis ratío poftulaflet: (ed οἵα, uiísimo uíro,zetate noftra pracftanti, qui tría haec de rerum natura tollere cona^ tur,refpondendum fuit,(i Veneti Poetae noftrí,fi Romani,(i Siculi dignitatem iníuo cuiufqsgenere fummorum tueri concedatur, ; POROOFOARON ν ἃ SA quidem Αἰ σγρεή facerdotes animal hocalíoqui tam generofum,tam ii tileXtam dome(ticum,repudiauere;ac per hieroglyphicum eius profanum ín c telligi decreuere:cuíus reí caufam eam fuiffe (ufpicor, quae maiores etiá noftros in Italíaab eo abftinere tam religiofc iufferit, utà facrorum flamíne minime tan geretur,propterea quod damnatum ínter uenena fel habere proditum eft, Alij rem fimplicius interpretantes, dícut inde factum, ne fi longíus dierederentur, fraus interdum ex negligentia fieret facris . Ea enim de caufa facerdotum etíam noftrorü familijs data otía, ne profanis occupationibus, aut curis di(traherene tur, Íed in precibus tantüm Deo allegandis occupati effent, & laudes illi feptíes in die dicerent. Perfeuerauitautem in noftra ufqs tempora, ut primores Antio ftites equo per urbem uchi, folennibus prafertím diebus,contra morem & dez corum haberetur, praeterquam uno maxime omniu fefto die, quo nouus Pon tifex Maximus ad Lateranum deducitur: tuncením ín albis equís omnes Prae; fules conuchi motis eft, ον ΤΙ ΟΣ ἘΣ 0S: ; (ym apud Romanos ueteres Díctatoría dienítasadmodum facrofancta effet;uetufta quadam lege nefas Díctatori erat equitare, Caufas alías atqpaz lias memorat Plutarchus,uita Fabij : fiue quód maíores uíres pedeftribus inet Íc copijs arbitrarentur, proptereacj oportere Imperatorem ín phalange perma:
Pierii Val.Equus.
nere, nequelocum deferere: fiue quód eius príncípatus autoritas & magna et; D fet,ct quodammodo tyrannica in reliquarum omníum rerum admini(tratione, uoluerint tamen ín hoc Dictatorem inferiorem populo uideri, |. Fabio tamen Maximo Dictatori defignato,poft cladem ad T hrafymenum acceptá, primüm equus conceffus ín tanto rerum difcrímíne, quó principatus magnitudo ac moles oftenderetur, maíorísd5 apud omnes autoritatís haberetur , E(tenim e quus anímal omníno fuperbum, & equítare magnificum habetur, Vnde Ari ftippusapud Horatium, cim Díogenís uilítatem argueret, fplendídíus multo effe dicit, equus ut me portet, alat Rex, Id uero Díogenes, ac plerícp alij, philo^ fopho mínus dígnü arbitrabantur. Quare Plato cüm ín equumaliquando con ÍcendifTet, (tatím defilijt ad terram, fe uererí dícens μὴ ἱπποτυφίᾳ λειφθῇ, ne equino quopiam faftu contamínaretur. FABII CONTATORIS VIRTVTES. s utad ímagines noftras reuertamur: ínlapillo Onyceargumentum multi plex uidi artificiofe admodum fcalptum: Equino ením capite eft,humana fa cic ín pectus barbata, gruinís pedibus, cauda eallínaccí:líterze funt, FAB. Ex Ε quo quidem figmento uirtutes eas facilt coniectes, quibus Fabius Contator infienis fuit, Nam principatum in bello ex equino capite;prudentíam ex huma no pectore barbato, prouidentíam & contationem , atc etíam fpeculattonem ex pedibus gruínís,uictoríam ex pullí gallinacei cauda ínterpretamur; quorum omnium caufz ín fuís quaecg commentarijs funt explícatze, ANIMI DESPONSIO.
NE forte ingratum fuerit hieroglyphicu, quo defperatio, autrei quá quit
píam agereffus fuerit, inaufpicatus ingreflus (ignificetur, ubi quis equum ccfpitantem, aut prioribus prolapfum pedibus adpingeret, cim ipfa pracfertim xes X prouerbío & auguríjs ueterum confirmetur. Nam quodad prouerbium attínet,quodfertur, R ideo,inquit Gralba,canterie;Sifinníus Capito itaínterpre tatur,quií príncipio rei alicuius inchoatz deficiunt anímo, INam cüm Sulpítíus Gialba ín prouíncíam exiens,ad portam ipfam canteríum fuum anímaduertiflct cecidiffe, Rideo, inquit, canteríe te iam lapfum effe, cüm tam longu íter iturus, uix id (is ingreffus.Ex oftentís uero unum fufficíat cómemoraffe,quod Flami nío confuli feroci uiro Arretíj fertur obtigifle, ciim is indigne ferens per medià x íam Italíam uagarí Pcenum, atq; ob(iftente nullo czdibus & incendijs omnía uaftantem ad ipfa Romana mocenía oppugnanda proficici,(iena ocyus conuelli iufsiffec, cüm prímüm in equum infilijt, equus repente corruit, ConfulemqgTa; pfum fuper caput effuditzinaufpicati nimirum ínccepti fignum,quo pauló poft ἱρίς cum exercítu concidit,fcedifsima ad Thrafymenum clade fuperatus.
D|L.F.F/f Q.V. LUPA S
ΝΠ indecenter inter picturas huiuímodi referetur, equus in foffam prola
pfus, autín uoraginemaliquam demerfus, ubilutí tenacítate pertínaciísí me detíneatur,necy fefe ualeat ex pedire, (i negotij alicuíus difficultatem,aut ín^ commodum exprimere uoluerímus:quippe quod plurímüm ita eft canterioru natura,quos oneribus comportandis addícimus,ut Π aliqua ín uoraginem decí derint,tam ob onus quo grauantur,quàm ob líuída paludis ccenum,ín quo re^ cumbant, fupra modu implicentur, unde eere attollí queant, Hínc íllud apud L iuit à lubellío Taurea Campano obiecti, Minime fis canterius in foffa, cüm longo certamine cu Claudio Afellio R o. delaffatus fe fubducere meditaretur:
cuíus
Γαβορ αιίαὐειι35-. 38
(4 cuius reino apparente ratione, ad dolos coueríus hofti fuafit, utequo dimifTo incauá uiam defcenderet, ubi fecu pedes congreffurus effet,Qyuod cüm Roma nus intrepíde,nulla ínterpofita cunctatione,feciffet, T aurea eo iactato dicterio, admiílo (tatíim equo profugit: quafi dicere uoluerit;nolle fe e demittere,unde difficillima futura effet emerfio,
: ΘΑ a Es S S Ed ut nihil quodad equi imaginem faciat, quantü indu(tría confcqui poffu
mus,omíttamus: fui(le lecimus apud Phigalenfes fimulacrü Cereris in an^ tro confecratum, habitu fedentis in petra, equinis capite comaq,caterà mulíez bri fimile, adnexís draconum & ferarum pluríum imagínibus, quae circa caput illadebant, palla nígraad talos demiíTa, in cuíus manu una delphinus, in altera columba fu(tineretur. Sedením quamuis huiufmodi fimulacrum Cererís non^ nulli fuiffe dícant,ego tamen V enerís potius crediderim : nifi dicamus pabuli &opulentíam,quz per Cererem fienificatur,incitamentum efle ad illecebras & petulantíam. Equinum enim caput non efleab laíciuia alieni, ex ijs quae paulo
» autedixímus manifeftum eft, Draconu fpíras amatoríos nodos, uoluptaríascg ímplicatíones fignificare Serpente fuper indicat comentarium, Delphinum a^ morís fimulacrum efle, tam ex hi(toria,quàm ex tot Veneris fignis, quibus id genus pifcis admouctur,;alibi comprobauímus,.Columbam deníqs referre Ve; nerem,fuo capite difputatum eft. Acquíefcendum tamen Paufaniz, Cerere eam εἴς dícenti.Sedenim,utin Sue difTeruímus, eandem efTe Cerere & V ener Pto Iemzi Affertorís tempore declaratu eft. Carterü pote(t huiufmodi picturz fpe cies ipfius etíam rerum natura hicroglyphicu effe: Equinum quippe caputob infitam animali pernicitatem innuere uelocifsimos ccele(tíum orbium motus: Columbam tractus aéríos, ut íuo loco dictum: Mare Delphinu, ut ín nummis pafsim: Anguíum ínuolucra finuofos omnium toto terraru orbelapfus,de qui bus apud Platonem Socrates,ut ín Serpente teftatum fecimus.Ferz reliqua ui tas animantium omnes oftendere uidentur. Saxum terre firmam & (tabilem fe^ dem πα ἔς folíditate cotinentem , Antrum deniqgac nigram pallam ea pluríma,
ς qua dererum caufis € originibus mínus adhuc comperta delitefcunt, ut in fi,
. mulacrís (idis caput pedesqp ex nigro lapide,de qua dictum alibi,
j Ὁ ΡΒ ΠΕ ΘΟΣΝ ΟΕ
Vóodueró Marti prímüm omniu facer equus effet,ex eo conftat,quód De C ἐν 5! illiequus, qui ἃ dextrauictorfuiffet;immolabatur.Dextera ením mafculína cenferi diximus ín Tauro: & mares animos Martí pafsim uide mus attributos: de quolatíus in pudendí uirilís interpretatione, necg nó ín Sca rabzo . Sacríficij uero huíus caufam nónulli putant,ut Martem ho(tia, quz illí plurimi effetaccepta, cócilíarent, Nam & Paufanías ait T'yndarum raptae filíae iniurias ulturu,cum Menclao marito procis alijs ín loci unu couocatis,ímmo^ lato príus equo,ut bellum aduerfus T roianos fufciperent, íuramento adegifle, INeqsdefunt quífacrum quod Decemb.ldibus fierí (olitum dicebamus, Octo^ brimenfe fa&um autument, eacj de caufa equum eum Octobrem itidem ap; pellatu: fuiffecg nonleué Romz de capite eius contentione ínter Suburranenz Íes &'Sacrauienfes;ut id (cilicet ij in Regiz paricte,illiad Turrím Maniliam affi 9erent, V tcunqg ueró,equus panibus caput redímitu habens, Octobribus Idi2 bus pro frugibus íncampo IMlartío mactabatur. Ideo ueró equü potíus quàm
bouem immolabant;quia equus anímal bello dícatum,;ad frugum potius perni ; f az
Pierii Val.Equus.
ciem,quàm auctum, fpectare uidebatur.Bos ueró ad frugum prouentü& com Ὁ moditatem natus, Ὁ uín etíam autores funt, equos à Romanís non ídeo mactaz ri folitos,utVlartem fibi concilíarent,fed ut fupplíciu ex eo fumerent;per quem conftat Troíam fuifTe capta, unde fe oriundos illi profitebantur . Sedením per^ frigida & ieiuna admodum calumnía hzec mihí uidetur in Romanu nomen, uf populus tot uirtutibus infignis, immerítum animal quotannis ita multarent: quic erauifsímas iníurías hoftibus (pe condonare (οἸ τί effent, uni huic im» mortali in equos odío tam pertinaciter inhzererent, Lacedzemonij ueró,ut Fe; ftus afferít, equi uentís in monte Taygeto folíti funtimmolare, eundemd; ibi dem adolere,ut cínís uentorü flatu per fines quamlatifsime dífpargeretur. Cae^ terim Paufanías Soli equi ín eo monte tradità Lacedamonijs mactarí folitu Per(arü more. Hinc Curíoni Xenophon equü donat, quem Soli facrificet, cüm eam apud Perías effe Solis uictimá non ignoraret. Idem autor eft apud Sauro^ matas equos ad facra, S ad cibos alíi:undeapud Epigrammatariíum noftrum,
Unit ab epoto Sarmata pasius equo.
Sarmatas enim Romani dicunt,quos Girrzci Sauromatas,;ut Plinius quarto. A. pud Stephanum díuer(i populi, quamuis utracp gens Scythíca. Apud Salenz tínos louidícatus equus uíuus in ignem conijciebatur: perínde ac R'hodij quo^ tannís quadrigas Soli confecratas in mare íaciebant, quód uulgatu eft eum tali uehículo círcumuehi mundum. V tí etiam ín Illyríco,ea de caufa quod Tridenz tis ictu terra equu excíerít,quatuor equos nono quocpanno marinis fluctibus habendos íaciebant, Apud Philo(tratum, Heroicis,leoas pullum equinum co loris albi, & fraeni fefToriscg adhuc ignarum,Soli facrificandum pro uictoría at fequenda,ídds fuafu Palamedis perterrefactis aliquando Girzecís,quód Solís de líquium dum círcunfident Troíam infpexiffent, — Has quafdam ueluti phaz leras equo libuít addere,quas íumptu noftro comparatas fi quis approbaz τε, ἢ uteretur: qui uero ornatum alium expetiuerit, uel ex alijs quzrat,uel ímpenía fibi com^ paret fua,
PIERIVS VALERIANVS AD FLORIVM MARESIVM BELLVNENSEM DE IIS Qy& PER
CANEM SIGNIFICANTVR EX διε ἘΠῚ Θὲ AEG Y-PoIS EQ rum literis,
E EES En UI ver potius (Canem meum m facris quidem eIegyptiorum adytiseducatum, 1 "eov. fed mea huc aduettum diligentia, dono dare debuera,quam tibimi Floriiucun- ; Ἐς difsimet Quatiefcunq, enim ea confiderabam, quse Japientiféimt ili viri per canis ze reroglyphica [egmificari tradiderunt, dum dina mentis interpretern, dum fa- cerdotem, dum tutelares Deos eo pofito Jübinntebant, dum grati animi fignum,dum memo- vie co amicitie [imulacrum,dum vatem dum philofophum, ac ipfüm literaru autorem ΤΥ curium, fidem, obfequium Q6 leraque alia per idem animal imtelligebant ,toties mili tut, qui alumnus meus es, [eates Yüsore cuins Fudium n ΤΩ Δ mores,imfr-
2527»
Liber quintus. 39
A. gnem pietatem.liberrimi beneuolentifémió, animi candorem e fynceritatemgam longa mul tortim annorum experientia perfpexil]em. Sed parum exismabam bac me cogitationis bila- ritate perfefem, nifi rem ipfam feriptis etiam mandare Fuduifem, atq, tta longe affiuentio- ri voluptate commemorando perfunderer. Hunc igttur ex ommum ammantium grege dele- um tibi dedicautmi vt quae Camis fuerint fismificata, docere temihi confrliu e[fet:fed vt fapius inter JJeribendum relegendum, obueniret, vnde ego bonitatistue t frequentius memor hac pla diuturniusiucunditate perfruerer. Reliquum eit, yt ex beneuolentifmo elus Ingenio meam erga te beneuolentiam cotemplere,perinde ac comendabiles ego mores tuos praclaru, que cant antribuuntur dotibus equiparare "oleo : quippe qui exifimem.[beremá ,velut illead Heroum, deorum, [gmulacra contemplanda natura ipa promptifámus inuenitur, tu quoq, qttod non. sgnauiter facis, canem vite quoddam exemplar tibi [is propofeurus. Uerum age iam ex ipa Commentario cand "fius mngenium explo remus.
ἜΝ PRIMISautemrerum diuina, | $^CRARVM LITERÁ-
rum profeffor.
5-; rum profeffore per canis effigiem στε ínterpretabantur, propterea quód | Σ 3 eum, qui facras literas profeffurus à itid omnium plurímum meditari xiriec ed oportet, ut canis inftar afsidue Ia; tret: hominum uitíanunquam inceflere defi(tat, ani mum ferum gerat,nullíus profani gratia ineat,quod & canes faciunt in eos, quos herilis non effe familiz, ucl uifu;uel olfactu deprehenderint, Tales apud He brzos habet Elías, Hieremías, Ezechiel, Ofce, ac pleríqsalij, Talís apud Grae cos cumprimis Diogenes,cui noméà cane uulgo ctíam dictitatum, & ab eo C nicafamilía perpetua uite aufterítate celebris. Cui quidem haud multu abfimi. lisaltera peromnem peneorbem ín no(tram ufqsdiem propagata: quanquam ca íanctioribus apud nos ín(títutis, & uerioris difciplina profeísione, laudabi^ liored; profanzecuíufqg reí contemptu, fub eodem duplici panno, & perpetua pedum nuditate confpícua. INon defuerunt enim unoquoq; tempore, quí lu^ C xum & delitías afpernarentur, paruocg &€ minimo contenti, cüm uítam ipfi à τῆς liberam profiterentur, Ímpuros omnes reprehenfionibus arguerent, ca; ftigarentcp. Atcg huc deniq; progredi debet facerdos optimus, ut dum nullum flagitiofum hominem uerbís incaftigatum preterit, uel ipfam impudentiae no^ tam míníme pertíimefcat, ESRLOXPELIUQE. I Ἂς
Ant propter íncrepandi libertate Prophetà adfimilauimus cani, eidj latrari τί, Huius fignificati ratío alíaapud Horum eft, quia fcilicet praeter reliquo^ rum animalium morem fimulacris Deorum cu(todiendis canes apponuntur, eacpíp(i identidem intuendo uidentur admirari, non fecus ac propheta meditaz tioni deditus, omnem cogitationis fuzc conatum dirigitin Deum. Sane fanorü antiftites,facrorumdj & oraculorü ínterpretes, Liuius Adrafto, Prophetas uo cat;de quibus íta:
Gum capita viridi lauro velavi imperant
Propheta, [antlaita cafle qui purant facra. Animaduertendum e(tautem, omnem canís ufum aut à latratu, autà dentibus
3
'
Y T^ , Pierii Val.Canis. expeti, Ac de mordacitate quidem fatis, C uod ueró ad latratum facitjnon igno Ὁ. remus efTe os interpres eorum, qua mens ín penetralibus meditatur : fane Pro pheta uates ítíde e(t;perdp os ipfa mens ex imís arcaníscp adytís oracula fua pro» mulgat: frater ením mentis eítos,mens uero uerborum fons: atcp ita per os ex. cogitata omnía ucluti Ruenta de fonte profluunt, Sedenim quia parum effet a; liorum uitia damnare,deterrere,dilacerare;nifiad rectam uiuendi rationem om nía conuerterentur, ad ipfius inquam díuinítatís contemplationem dirigeren; tur, cim Αἰ eyptij (acerdotes animad uertiffent canem,uti ex fragmentisHori di cebamus,practeraliorum anímantíum morem,ad fimulacra Deorum adípecta, re, firmodea lumine contueri, quafi Propheta idem factitare foleat medítatio^ nitantüm deditus,unde per arcana Dei penetralía referentur,atqpís híncfuturo rum fcientiam aucupctur,hieroglyphiícum huiufmodi congruenteradmodum excogitarunt,quiarté hanc diuinandi tefteT'ullio putantur longinquítate tem^ orum innumerabilibus pent feculís confecuti : & ab hís acceptum crediderim,
quod Thrafybulo cuidam inter Iamidas, ítaab lamo,cuius meminit Pindarus, appellatos, celeberrimo, ftatua eft in Olympia pofita, percuíus humerumde^ 8 xtrum muftela obreperet,&diflectus canis exerto iecinore iuxtà íaceret, (Quod uaticinij fignum interpretor, cim nonnulli tradant Thrafybulum àcane uatici nium excogitaffe , Nam & muftelzecorlinguzieiunze fuppofitum, fatidicam mentem excítare ferunt Vlagi, Paufanías tamen íncompertum fibi effe profite tur, quís prímus ecane uatícinía defumpferit, tametfi Thrafybulum fcripfit fo^ lum hocarufpicinze genere ufum, eíuscprei coniecturam ex (tatua, quam in O2 Iympia illi pofitam cómemorauímus, defumi . Vt ucro ad Prophetam rcuerta mur,Gregoríus Pont,cum profeffores legü facerdotes appellari dicat, eofdem ait & Prophetas nonnunquam appellari confuetum effe, quod talem animum gerere debeant, qualem fuperius ín cane defcripfimus: id quodà plerifque mi nime przeftari idem hís uerbís lamentatur : Sepe nanggrectores improuidi huz manam amittere gratíam formídantes, loqui libere recta pertímefcunt, & iu^ xta ueritatis uocem,nequaquam gregís cuftodiz, paftorum ftudio, fed merce; naríorum uíce deferuíunt, quía lupo ueniente fugiunt, dum fe fub filentio ab^ fcondunt. Hos itaque per Prophetam Dominus increpat,Efaíam,canes mutos eos appellans, qui latrare nequeant, INe ueró quis in uates & facerdotescalum Ε nízanfam ex eo capiat, quod D. Paulusaít, Cauete canes, cauete malos opera; ríos , Ambrofius de marínis eo loco intelligendum aít, quorum omnino mu nus tantüm eft, utrelíquum anímantíum genus deprzedentur. Sed quàm horz renda funt quaead Efaiz increpationem addidit Ezechiel? Fili hominis fpecula torem dedi te domui Ifrael, & audies de ore meo uerbir,& anunciabis eis ex me: Si dicente mead impium, morte morieris, non annuncíaueris eí,neq; locutus fueris, utauertaturà uia fuaimpía, Sc uiuat, ipfe in impietate fua morietur,fanz euínemautem eíus de manu tua requiram , (Q)uod quídem có perículofius eft, αἷς Hefychius , quod ignauía haec pluribus eft nocumento: facerdos ením ne oligens, aut ipfe peccans, aut nó uíndícans ín peccatoribus, illícít eos quí rudes
Leit.4 funtad fimilía:ideocplegislator, Leuitico, peccatum ipfius facerdotis, peccatur populíappellauit.
CQ WS TO, DEUM we quod etíam ex Ambrofij fententia ad excubias profalute dominorü refer; tur; deberedgnos,ait is,promptuarium tenere uerbum, ne quafi mutze canes comiffaim
Liber quintus. 40 A cómifTam nobis fidei cu(todiam, quodam prauaricationis filentio deferuiffe ui deamur.Hoceodem fignificato theolopiaccipiut illud ex 1 x v 111, Pfalmo:L ín guacanum tuoriü hoftium intínguetur fanguíne:;ubi per canes, Chrifti dium facrarum anti(tites interpretantur; hi (iquidem parandi funt ín aduerfarios, quí gregibus ínfidías meditantur, ut oues ab omní hoftium iniuria tutz cu(todían tur.CQuam propémodum fententíam fecutus Plato libro de Repub.tr.ubi mili tem ciuitatis cuftodem informat: INaturam,ait, eenerofi adolefcentis quíaddi fciplinam huiufmodi educetur, nihil differre à generofi canis íngenio: utrungg iplorum fagacem efle oportere, manfuetum erga fuos, adueríusautem ho(tes immitem,lNam ea eft generofi canis natura,ut erga familiares & notos fit miti fimus, adueríus uero alienos & ígnotos ferocifsimus, quos fimulac uiderit, ae^ gre ferre fe indicat, etíam fi nihil quícqua mali fit ab eis perpeffus:fuffícerecjad inímícitías fatis habet, fi, qui recens uenerit, non fuerít e domeftícis. Non abre igitur,qui D,Bernardi uiri de pietate Chri(tíana optíme meríti uitam fcribunt, matrem eíus aíunt praeenantem imaginatam in fomnijs efe, catulum fe candí B dum,dorío rutilum,& latrante ín utero geftare : unde ΠΙᾺ fapiente uiro refpon fum, futuram eam optimi catulí matrem, quí diuínarum zedíum cuftodíam fu^ fciperet,latratumdgafsiduum contra profanos & impios exerceret, Híncetíam canís comes , & uíator angelum comitatur , quem Raphaélín libro Propheti2 co non otiofe fibi & Tobiae filio adiungendum putauit, 225 ζ ἘΠ ratione canes apud ethnícos Laribus pre DILEIARES (ides fui(Te dicunt, Deoscp ipfos Romani ídeo ca ninis pellibus induerát, quód ficuti canes mites man fuetidg funtín domeftícos,in alienos uero feri, formi doloficg:íta € Lares,quibus totíus familize cura στε, [τ dita efTet, haberentur, Proditum fane memoríz eft, |
canes alerentur, quí Girzcís tantiim aduentantibus [7 Íe mites,manfuetos acludibundos offerrent: ín bar baros uero feri, atroces ac índignabundi femper ir. c ruerent, Neqg defunt hodie barbarorü nationes aliquot, qua canes hoftium ca daueribus quoquo modo cóquifitís alant, eoscp in przclía mox ducant, quibus in hoftem immíf[sis,fcedifsime interdum (tragís fpectaculo perfruantur. JD fcu^ lapij (imulacro,quod Epídauri fuít,à Thrafymede Pario Arignotí filío elabora tum, canís adículptus adfiftebat, cüm Deus ín throno fedens dextera baculum teneret,[zeuam fupra draconis caput porrígeret:cuius meminit Pau fanías, Eíus argumenti eamait hí(toria fuiffe, quod A (culapius in folitudine Titthei mon^ tís expofitus ab auo Phlegya, cuíus filiam Apollo clam compreflerat, à capella alítus,& à cane cuftoditus fuerit. ARBITER GENIVS'VE, S aliam Chryfippus rationem cur Lares caninis tergoribus uelarenturat^ tuliffe dícitur:quíppe quód ipfi genios prac fe ferüt, qui cuftodíe noftre ídeo tanquá arbitri fint delegatí, ut improb£ factorum dictorumds poenam à nobís exicant;ícelerad; &ímpíetatem omnem ulcifcantur,quotiens humanitate poft habita ín brutorü uítam declinauerímus,quam ípfi geníj, non fecus ac fagaciísi mí canes,ínfequantur,& ad meríta fupplícía pertrahát.Hocipfum Cenforínus; multís aliorum opinionibus allatís demum affirmat, effecj geníos íta afsiduos
f
Pierii Val.Canis.
nobis o bferuatores appofitos,utne puncto quide temporis longius abfcedant, Ὁ Atq; hífunt qui nos nonunquá impellunt,fzepe reuocant,prout nunc falutaría, nunc perníciofa appetierimus. Sed noftrae píetatísautor, ne abalijs haec quera; Matibas, mus, Geníos cuftodia noftra appofitos, & affirmauit, & Dei patrís faciem eos quotídie cotueri cómonuit.Mleritó ítacy Laribus(quandó ijdem &Genij funt, nos Angelos dicere maluímus) canís utpote tutelare anímal híeroelyphice de dicabatur, Sed non fine piaculo uideor mihi praeterire poffe quod apud ueteres fcriptores legi, Vulcani templum apud A&:tnam Siícilíze montem fuiffe, cuíus lu cum íncolerent canes,qui cafte pied; adeuntibus adblandirentur,impuros uero
pollutosdj rem quafi díuinitus przcfaeíentes míferabiliterlacerarent, Xa E SEP SL ΠΥ ΤΟΥ
ES hís itaque fa&um ut Αἰσγρτεῆ uefpillonem, facrorumdjtutelarem, xdi» tuumcplibitínarium per canis effigiem indicarent, obferuato firmo illo im^ mobilid; obtutu,quo animal id ipfa Deoru homi numd fimulacra cuftodíz fuzecreditacotempla, Ὁ. IVLIO VRBANO tur,.Nam cüm apud E eyptios cadauera uitro co^ AB ἊΜ s H y à Ἢ A dita, non adipe fuillo, ut nonnulli funt interpre LL ET C. IVLIO VR tando decepti, inlongum tempusafleruarentur, BANO PECVLIARI erantcs& libitínarij quibus curze erat ca cuftodiz FILIO τε, co fpectare crediderím canem apud MlafEeos Rome, ín pulcherrími operís cippo humí íacenz tem, furrecto uero capite infcríiptionem,quae hu iu(modi cftjintuentem, GRATVS ANIMV S.
NE tamen ignoro effe aliquos, qui huiufmodi hieroelyphicum,quo fcili^
cetcanís uel fimulacrum aliquod uel condítum cadauer íntueretur,homie nem beneficij acceptí memorem fignificare cotendant. Canís porro illos qui de ἔς benemeriti fuerínt nunquá oblíuíoni tradít,cuíus rei paulo poft mirifica que dam exempla fubijciemus.
ΜῈ ΜΒ. ΓΑ:
ἌΣ & memoriz fimulacrum Canís e(t, qua fcilicet círca praeteríta uería^ tur:& in prudentíz trícipítio, id fibi uult canínum caput,cum Leonínum, x intelligentíam,& prgfentium confiderationem: lupi uero caput prouídentíam, ac perinde futura índícet, quodalibi diffufius explícauímus. Socrates quoque tunc per canem iurat ín Phedro, cüm illam L y(ize oratíone memorie tradidifIe firmíter arbitratur.
EOD ΓΕ 8:
ll: Phadone ueró per canem iurat, ciim putatfidem & obfequium praftan; dum ijs, qui reri habenas in cíuítatibus moderantur.Sane C. Mamilij num^ cManiljj mus e(t,qui limitibus metandis S.C, pravfectus aliquandíu fuít, ín quo canís εἰ mami. videturallatrare:eo quippe fignificato, ut fidem praítandà ín prímís admonea^
turis, quineeotio eiufmodi praeficitur,
AUM LO Op'mTU?A,
Ei uero fidei ratione habita;hieroglyphicu proamícitía pleruncg canis po nítur, in qua quídem primu fides expetit ex Ciceronis & omníü fententia: mox anímus,f(i ufu ueniat,ad promerendum promptifsimus.Mirifice uero fpe &atur ín canibus illa officiofa adeo dominoru adulatio, At hic mihi temperare ne^
Liber quintus. 41 A nequeo,quin amoris ὃζ fidei exempla σα coómemorem, que ín ipfis canibus elucefcere plerunqs cóperíunt, INam Leutrícas puellas treis à Spartanis iuueni bus quibufdam cóftupratas,mox occiías,& ín puteu deíectas,indicio canis Sce dafo patri peregre aduenienti,& latratu & curfítatíone ad puteum fuiffe prodi^ tas nuncdí(simulabo,alía quedá maioris forfan admirationis repetiturus.Con foffo ením inteftínís bellis ciue Romano,aiunt nó potuifle quempíà caput eius abícindere,ufquequo canem qui domínu cu(todicbat,procs eo ferociter pugna bat, ab in(tantibus interemptu fummotüqy uidiffent, Ambrofius refert, occifo Antíochíz milite canem cadaueri comitem ad(titiffe : quí dum eiulatu mocfto rapti domini defideriu díu te(taretur,ingente hominu corona ad fidelitatis fpe^ ctaculum cótraxerít,doneceo infpecto qui cedem patrauerat, in eum ínfilierit, tamd diu prehenfum continuerit , donecre patefacta percuflor fit ín fuppliciu raptus.lllud ueró precipua eftadmiratione díignu,quod ab AX liano traditüu cft, Colophoniü quendam unà cum feruo & cane,mercatum ín loníam conceísiffe ad urbem Theon: cumdg feruus, qui pecunias ferebat, natura fatisfacturus ali 5 quantulu àuía deflexiffet,loculo humi depofito ímmemore abijfle:cané ad eius cu(todíam per(titiffe, donec illi re infecta,quod pecuniz nó aderant, redijffent, canem ín eodem loco apud marfupium offendiffent, qui quod abícqs potu, ci^ bodj diu perfeueraucrat,íta reddito depofito expirauerít. Sed quid illud quod apud Plutarchü de Pyrrho ferturzeum aliquando factum obuiam cani, quí ca^ dauer herile cu(todicbat, ubi tríduu abfq; cibo permáferat:quod cim P yrrhus fcpelirí iuísiffet, canem fibi diligenter curandum imperauit; euenítut haud ita multo poft Pyrrhus exercitum lu(traret;afsidebat regi canis, tacíituscj quiefce^ bat,cüm ínterim imterfectores heri nomina daturi praftó fuerüt : exilijt (tatím canis ubi eos adeffe uidit,magnods hoftes latratu inceffens ad Pyrrhum ídenti dem refpectabat,utnon illi foliim,uerüm omnibus qui aderant factifufpicione concítarít ingentem. Correpti igitur illijminimisd quibufdam indicijs conqui fiti/ícelus cofe(si funt,atqr ita pcenas iufsi pendere.Fuit &alter Pyrrhus ab rege illo,qui tante fidelitatis canem habuit,ut cüm mortuus,& ín rogo pofitus effct, fubfecutus ítíde canís ín pyram fefe coniecerit, & concremarípertínaciísimc uo c luerit.Fuít & Polo hí(tríoni apud Grecos celeberrímo canís,quí poft ímpofitu rogo dominum in eafdem fpontéfe coníecerit lammas, & alius codem quo fal tator Theodorus fepulchro codítus fuerat, catellus includi uoluit. lamp & Eu polidis Poétze comíci canis Augeas nomíne celebratur, quí mortuo fepultodg domíno prz macrore & ipfe cotabuit, erepti domíni defiderío tandé extínctus, PHILOSOPHIA COMMVNICATA, ΗΠ οεἰγριίσαπι & Cerberus argumentum habet:Graccorum ením nónuL linoníncongrue forfan exiftimarunt;ab(tractum Herculís opera ex obícu τίς Erebi penetralibus trícipitem Cerberum, patefactà ab Heroé philofophía, que príus ín arcanís delitefcebat,indicare.Ea uero una ceruice cótenta,tribus dí ftínguítur ca pitibus,quoru unu Rationi, Naturzalteru,tertíu Vloribus ínfer- uit. Vnde prater edomíta tot mon(tra, Hercule ipfum ferut fagittas in lunoné iaculatum,&Plutonem etíam telo,ut Homerus inquit,trifulco fauciaffe.P hilo fophus enim uir, dum folertí indagine fublimia quaqg perueftieat,nactus ali quid captu díonum, mente ueluti pennato quodam utitur telo,quo quicquid if lud fuerítaffequatur , INeque quidem locus ullus eft, necp abfceffus tam remo» tus,tam abdítus,tam ínaccefíTus,quo nó peruenerit philofophía:terra fiquidem
Pierii Val.Canis. hecpenctralía perfcrutatur,quod e(t Plutonem ipfum telo impetere;atcp etiam p ferire; hocínquam e(t rerum naturá enanciíci: totin orbe terrarum mon(tra do mitat,ferínos quippe mores componit,X cíuilibus;honce(tis & utilibus legibus addíciít, Miox ut de Poeta Flaccaus etíam, Petlus preceptis fo Ymat Amayctis,
e"lheritatis co inuidia corrector c tra. Coelum demum ínfcendít,& inde quicquid rationi obnoxiüu effe poteftaucupa tur, cunctad; profpectat, & ad amuísim omnía num recta fint explorat. Herz culísad hzecclauam,qua heros is fuerítin domitandis monftrís ufus, philofo^ phíam, monf(tra uero aními uítía fignificare interpretatur Florídis Apuleius, Atcqs utad Cerberüreuertar, funt qui rem fimpliciter accipiant caninis eum ca^ pitibus effictürà Poétis,propterea quod Tartareus is cuftos habeatur, Híftoría tamen Hecatzus Mlilefius fuper co tradít,ferpentem in Taenaro fuiffe, quem ea de caufa canem appellarínt,quód morfu effetadmodu letifero,hominesdp,quos iciffet, ftatim ínterficeret, eumd; ab Hercule deductu ad Eury(tea. Sed hecfcri ptorum femper fuitlícentía,ut ex cómodo quif fuo fabulas confingeret.Mihí E autem magis arrídet figmentu príus pofitum,quí tam przeclaros uiros,tam eru^ ditérem ipfam interpretari uídeam.
Ans NB us
Ddemus & Anubín Deum per canis effigiemab eifdem A eyptijs figuraz IA ride quo ueteres quídam hiftoríci prodidere,unà eum cum Ofiríde gi gantes ex Italía pepuliffe , Caníno uero capite fuiffe eum, ex co cómentu, quod Itidís & Ofiridis corpora cuftodierit,quod uti díctum fuperius, canibus eft ad^ modum peculíare, ead de caufa canem galeis infculpi morem effe, quod ín uete rum nummis complufculís obferuaut.,
Qi cR ΘΝ,
Edenim fuperAnubi Plutarchus Ionge eruditius rem perfcrutatus,remotio E difciplinara penetralia recludit, ac</