€ VLOGLVLLO LOLI €

ABA

OINOHOL JO ALISHAAINN

e ae.

-

CORPVS

GLOSSARIORVM LATINORVM

A

GVSTAVO LOEWE

INCOHATVM

AVSPICIIS SOCIETATIS LITTERARVM REGIAE SAXONICAE COMPOSVIT RECENSVIT EDIDIT

σι GENS Gone? Z

VOL. ΠῚ

&s

LIPSIAE IN AEDIBVS B. G. TEVBNERI

MDCCCLXXXXII

HERMENEVMATA

PSEVDODOSITHEANA

EDIDIT:

GEORGIVS GOETZ

ACCEDVNT HERMENEVMATA MEDICOBOTANICA VETVSTIORA

LIPSIAE IN AEDIBVS B. G. TEVBNERI

MDCCCLXXXXII

TYPIS B. G. TEVBNERI

JS Eom , : 4 à E y a * ^ LI _— ES n E 2 e M , E - Yid . 21 b v νον y ᾿ "i E UE TE ar [4 La i M 4ca n (S Puebla fA mL

SYLLOGO : PHILOLOGICO : GRAECO CONSTANTINOPOLITANO

HAEC VETVSTISSIMA - GRAECORVM - ET- ROMANORVM - COMMERCII TESTIMONIA

D. D

GEORGIVS : GOETZ

PRAEFATIO

Tertii voluminis quod foras nunc emitto triplex est materia: praeter hermeneumata Pseudodositheana quae vulgo dicuntur glossaria aliquot exhibentur ex iisdem vel similibus libris herme- neumatieis excerpta: quibus quae subiecta sunt hermeneumata medico-botanica vetustiora a reliquis diversa sunt, nisi quod cum ills utriusque linguae usu continentur. Hermeneumatis Pseudo- dositheanis quam olim promiserat operam quod praestare non potuit Carolus Krumbacher nemo magis quam ego dolebit: sed cum aliis districtus laboribus hune se sustinere posse proximis annis praefracte negasset, invitus necessitati serviens ipse successi. Itaque apparatus quem ille collegerat, in meas manus transit. Quae nondum in promptu erant, cum Gundermanno meo composui: qua in re ut suum cuique religiose adsignaretur hac praefatione diligentissime cautum esse volui.

I

$ 1. Primum quae locum tenent hermeneumata Leidensia ex codice Leidensi Vossiano graeco Q. 7 saeculi X!) edita sunt: quo ' de codice praeter alios egerunt Boeckingius in praef Dosith. p. XIV—XXI et Krumbacherus (de codicibus quibus interpreta- menta Pseudodositheana nobis tradita sunt. Monachii 1883) p. 35.

1) Saeculo decimo codicem tribuit Gundermannus, undecimo Boeckin- gius duce Geelio; cf. Boeckingius p. XV. Ceterum apographon hufus libri exstat inter apographa Burmanniana: cf. Loewii Prodr. p. 170. 206; alterum apographon continet cod. Ruhnkenii 53 (Geel 189); marginibus aliquot emen- dationes Ruhnkenii et Valckenarii adscriptae sunt. Excerpta insunt in eod. Perizoniano quart. formae 49 (Geel 230) p. 273—281. — Apographon earundem glossarum Bigotii quoque liber continet quidam, h. e. cod. Paris. suppl. gr. 836 in fol. 21—40, ubi teste catalogo ‘Iulii Pollucis interpre- tamenta’ leguntur. Adiecta sunt in fol 40—41 quadraginta quinque glossae latino-graecae ex lexico quodam excerptae, quarum prima est κυβευτῆς stlac- tarius, ultima λόγος werbwm.

VII PRAEFATIO

Folia insunt membranacea 42 (22 >< 26 em.): quorum 1) 3'—39" oc- eupat Pseudodositheus; 2) 39"—42" antidota et tractatus me- dicinales; 3) 40" etiam carmen nautarum (cf. “Neues Archiv f. lt. deutsche Geschichte’ VI 190; XV 514 adn.); 4) 42 tractatus de avibus, bestiis, promunturiis ex Isidori libris excerpti. Sin- gulae paginae bifariam sunt divisae: im sinistrae columnae bipartitae parte sinistra lemmata graeca sunt uncialibus litteris seripta, in dextra interpretamenta latina minusculis litteris scripta: nec differt dextrae columnae bipertitae ratio. Omnia unius sunt manus, eiusdem cui etiam adnotationes quaedam debentur, velut R (h. e. Require; cf. p. 18, 51; 18, 56; alibi), inseriptiones capitulorum in marginibus iteratae (cf. p. 11, 28; 13, 30; alibi), additamenta glossematica ali- quot, quae ab archetypo afuisse ceterorum librorum dissensus demon- strat (cf. p. 12, 50; 51; 14, 41; 42; 21, 14), numeri denique librorum Homericorum in belli Troiani epitoma (p. 60 sqq.). Paucula quaedam correxit manus recens saeculi XVI vel XVII, fortasse Salmasii. Librarium ex Germania oriundum fuisse glossae germanieae quas adiecit indicio sunt (cf. exempli causa p. 20, 31). "Transeriptus liber videtur ex codice, cuius singulae paginae undevicenorum versuum fuerunt; nam quae est in folio 24" lacuna 2—3 versuum (p. 43, 10 sq.) ei similis respondet lacuna post 16 versus hians: quae lacunae quin eodem chartae nescio quo detrimento natae sint mihi vix dubium videtur. — Ad Isaacum Vossium venit codex ex bibliotheca Chri- stiani Rumpfii medici, sicut in primo folio scriptum est. Vsi sunt eo Salmasius, qui libri de modo usurarum p. 877 ed. Lugd. Batav. a. 1679 hoc diserte confirmat, Valekernarius Mise. observ. IX p. 418 sq, X p. 108 sqq., Oehlerus Mus. Rhen. 17 (a. 1862) p. 55, Keilius Gramm. lat. VII p. 371 sq., alii, de quibus infra dicetur. Huius igitur libri egregii partem Krumbacherus cum apographo suo codicis Sangallensis contulerat; integra hermeneumata transcripsit Gundermannus, cuius apographon typothetae traditum est: plagu- lae denique cum codice consueta liberalitate Ienam transmisso denuo conferri potuerunt.

Partem eorundem hermeneumaton (= p. 10, 5—40, 20) continet codex Sangallensis 902 membranaceus saeculi X a littera a me notatus: de quo cf. praeter Scherrerum catal. p. 316 Boeckingius p. VII sqq., Keilius Gramm. lat. VII p. 365 sq., Krumbacherus p. 35 sqq. Hermeneumata exstant pag. 43—59: de reliquis quae insunt cf. Seherrerus et Keilius. Hunc codicem Scaliger vidit apud Cuiacium: cf. Scaligerana (ed. Hagae Com. a. 1666) p. 94: * Dositheum vidi MS. apud Cujacium. C'est l'exemplaire de Sainet Gal,

PRAEFATIO IX

qui a esté chez Monsieur Cujas. Postea Goldastus ex eo edidit Sententias Divi Hadriani, quo de infra agendum erit. Goldastum excepit Niebuhrius, euius apographo usus est Boeckingius. Novum apographtn capitulorum confecit Krumbacherus; ego et hoc apo- graphon et ipsum codicem in apparatu componendo adhibui: plagulas denuo cum ipso codice contull.

Eadem fere hermeneumaton pars (= p. 10, 5—40, 6) est in codice Harleiano 5642 membranaceo foliorum 47 saeculi X (5), quem primus inspexit Franciscus Ruehl (cf. Fleckeiseni Annal. Supplem. VI a. 1872 p. 14 et Loewii Prodr. p. 207), postea accuratissime tractavit Krumbacherus cum in Actis acad. reg. bavar. 1883 II p. 193 sqq. tum Mus. Rhen. tom. 39 (a. 1884) p. 348 sqq. Qui codex continet haee hoc ordine: 1) fol. l'—4" glossarium coniugationum exemplis refertum, cuius hoc est initium: Jncipit de oratore | menneme | me auton memini me ipsum | keopete et aliquando | tria. biblia. tres. libros | tuto prota horum | priores | kalistos optime | ke epimelos et diligenter | ermeneukota | interpretatum | allepideoro sed quoniam wideo | enius epe- nuntas quosdam. laudantes | ke epithimuntas et cupientes | rimata anecta uerba quae pertinent | protesken ad artem | grammatiken grammaticam | en tuto biblio in hoc libro | proseteka adieci | apotu protu a prima | grammatos littera | mecriso usqueo | prasso ago | prassis | e. 4. s, kate- goresis accusabis | e. q. s., pimo bibo | e. q. s, ut alia mittam. Hxem- plorum minor pars concinit cum glossario Leidensi, maior ab eo discrepat: quae exempla non est cur typis repetamus. — 2) fol. 4'—9* nomina masculina primae declinationis secundum in ς΄. desinentia κυριος e.q.s. Da similia Maxapioc .. .. (uve mulier 'fuvoacoc mulieris e. q. s. (eadem codex Sangallensis p. 61—68 exhibet: ne haee quidem repe- tenda duxi). — 3) fol 9'—23" Dosith. p. 376, 1—387, 13 (praeter 379, 9—380, 2); 392, 4—401, 7; 402, 6—401, 13; 408, 25—411, 11; 412, 4—412, 28; 413, 14—414, 13; 417, 271—418, 23; 424, 10— 424, 12; 426, 12—427, 19 ed. Keil. — 4) fol. 24"—29* Pseudosith. p. 26, 49—40, 6 huius editionis. — 5) fol. 29'—33* Pseudodosith. p. 108, 1—116, 18. — 6) fol. 34* Dosithei p. 379, 9—380, 2 ed. Keil. fol 34" scripturam continet nullam. — 7) fol 35'— 39" Dosith. p. 430, 1—436, 14. — 8) fol. 39"—4'* Pseudodosith. p. 10, 5— 26, 48. — 9) fol 47" preces graeco sermone 'compositas, de quibus οἵ. Krumbacherus Mus. Rhen. tom. 39 (a. 1884) p. 358. Miro igitur modo singula confusa atque disiecta esse apparet. — Ceterum hunc codicem in coenobio Saneti Galli seriptum esse summus inter ipsum et Sangallensem consensus docet: tamen iam ante annum 1461 ab- latum fuisse catalogus hoc anno scriptus ostendit qui unum tantum-

Χ PRAEFATIO

modo librum Dosithei (seil. 902) enumerat: cf. Krumbacherus l.s. s. p. 349. — Huius igitur libri collationem mihi tradidit Krum- . baeherus, qui cum initio etiam minores discrepantias notavisset postea discrepantias mere orthographicas plerumque neglexit: ipse elus adnotata fideliter expressi, nisi quod compendia usitatiora imi- tari nolui.

Multo minorem hermeneumaton partem (= p. 26, 49—37, 55) servavit eodex Monacensis lat. 601 (c) membranaceus saeculi X, olim Schedelii, in quo praeter Dosithei grammaticam etiam Pseudo- dositheana hermeneumata messe post Ruehlium 1. s. s. docuit Loewius Prodr. p. 207. Accurate tractavit codicem Keilius praef. p. 366, cuius haee sunt verba: “δὰ eundem codicem" (h. e. qui Dositheum exhibet) 'pertimebat is quaternio qui nunc ante illos positus est fol. 59—66, qui in extrema pagina seriptum habet numerum VII. in hoe seripta est ultima pars glossarum, quae sunt in Sangallensi codice eum prima parte sententiarum et epistularum Hadriani, apoupa seges cracic spica — υδρεχοος aquarius ἀχθυες pisces. θαυμαέετον ecriv mirandum. est καὶ emowvitov e£ laudandum. — eme ouv wide igitur wataxiov ut celerius Dosith. ed. Boeck. p. 202 Hune quoque librum olim Sangallensem fuisse et saeculo XV in manum Schedelii patricii Norimbergensis venisse probabilis est Krumbacheri coniectura: cf. l s. s. p. 349. Partem. glossarum Krumbacherus cum apographo suo Sangallensis codicis contulerat: ego ipsum codicem adhibui.

De ratione quae inter hos libros intercedit egregie disputavit Krumbacherus primum dissertationis pag. 35 sqq. tum eis quas commemoravi commentationibus; quem in univérsum secutus hoe esse stemma moneo:

cod, Sang. cod, Harl. cod. Monac. cod. Leid. Voss.

Archetypus x utrum continuerit Dositheum necne incertum est; potuit in @ non minus omitti quam addi in y. De « non est quod addam: unde qui transcripsit Vossianum num etiam additamenta illa (cf. p. VIIT) petierit an aliunde habeat in medio relinquo. Ex codice y, in quo priorem loeum tenuit Dositheus, posteriorem Pseudodositheus,

PRAEFATIO XI

post iacturam haud parvam propagatus est Sangallensis; ex eodem fluxit 2, postea nescio quomodo turbatus pristina quaternionum com- page soluta: ex hoe denique exemplari codices Harleianus et Monacensis ducendi sunt. Glossarium codicis Harleiani (quod non edidi) et colloquium utrum iam in 4) vel y extiterit an in z demum pervenerit dubium est: at illud probabilius existimo.

8 2. Ad hermeneumata Leidensia proxime accedunt ea quorum par- tem servavit codex Amplonianus maximae formae 10 membranaceus saeculi IX, quo de conferatur accurata Schumii descriptio catalogi p. 11. Praeter alia multa quae ad rem grammaticam spectant hic liber etiam hermeneumata exhibet in fol. 125'—136": quorum prior pars ad ordinem alphabeti disposita est et multa coniugationis ex- empla praebet, altera capitulis discripta plerumque satis accurate respondet eis quae extant p. 7, 65—23, 24 huius editionis. Omnia latinis litteris seripta sunt. Apographon huius libri reliquit Loewius: plagulas denuo cum ipso codice contulit Gundermannus.

Persimilia ea fuerunt, ex quibus excerpta quaedam servavit codex Parisinus lat. 7683 (de la Mare 594. Regius 6116. 4) 49 foliorum chartaceorum Salmasii manu seriptus, de quo cf. Corp. gloss. vol. II praef. p. XIV sq. Continet praeter ea quae illic commemoravi 1) in fol. 24555". ρὲ varias lectiones in colloquium scholasticum (h. e. collo- quium Einsidlense); 2) in fol. 291"—39" *excerpta ex veteribus glossis Cl. Puteani' mere latinis; 3) in fol 40'—41" sime inscriptione herme- neumata latinograeca (in his etiam fragmentum eiusdem colloquii, quod in codice Harleiano est: 'praeductal παράγραφος in sermone quotidiano. surge puer quid sedes tolle libros omnes latinos membranas et pugillares et locellum et praeductalem in graeco? e. q. s: unde pendet Salmasius Exercit. Plin. p. 917); 4) i fol. 42'—4T"* excerpta, de quibus agere eoepimus. Pars excerptorum ad capitula spectat: de ferreis, ex tit. de fictilibus, de scorteis, de studiis, de artificibus, de arboribus, de militia, de nawigatione, de medicina. Ex capitulo de ferreis haec petita sunt:

Acmun ferramentum

Sfura incude

Mylocopon malleus

Scalis marelum

Ypetion sarculum 5

Smilion subla

Grafion grafiwm

Macherion cultellum Septimae glossae interpretamentum pro Scarcellam correctum est; in ol 1—6 interpretamerta ad antecedentia lemmata semper spectare

XII PRAEFATIO

Imeolis indieatur. Quas glossas qui comparaverit cum 94, 7 sqq. codicis Amploniani, non poterit non de persimili cogitare recen- -sione. Paulo post quaedam excerpuntur ‘ex capite de carnibus, ex tit. περι ἀρχοντων᾽, item sub finem libri ἐκ τοῦ περὶ θεῶν, de deabus, de aedibus, περὶ ἑορτῶν, de spectaculis, ex tit. de ciwitate, ex cap. de uestimento, de purpura, de coloribus, de aureis, de argenteis, de uentis, ex lib. de membris hwmanis, ex titulo de natura, ex titulo de escis, de potione, de secunda mensa, de oleribus, de piscibus, ex titulo de auibus, ex tit. de quadrupedibus, de serpentibus, ex tit. de habitatione. Capitulum de argenteis exscribo: Secbe tornéuta uasa tornata. Xistrota strigilata gegrymmena celata. fiale patena. mazonomos lanche. pinatio catillum. triblion parapsis. oxybafon acetabulum. cochlyoryx cocliarem. mystion ligula. libanotris turabolum. plitenchithes arecena. acratoforon mera- riolum: quae conferantur cum eis quae p. 93 edidi. Fol 44" in superiore parte inscriptio est: ‘Excerpta ex veteribus glossis. Haec excerpta ex lexico petita sunt, quod in Amploniano capitulis prae- missum est, velut: Chyrizo sero est χειριζω. Chimazo hyberno. Chor- . tazia saties. Charadra cancellum. one | auctoritas. Psylliro publico. Psepholoro pawimento e. q. s. In fol 40 haec leguntur: A musarum pro a musis-in colloquiis ἀρξώμεθα οὖν ἀπὸ uoucüv ncipiamus ergo a musarum e. q. 5.: quae si ex eodem codice sunt deprompta, similia | ibi extitisse censendum est atque p. 57, 41 sqq. Quod utut est, gemellus frater Amploniani fuit codex Salmasii, sed plenior quam ille. Cum tamen nihil ex illo servatum sit praeter excerpta cumque eadem materies in aliis exstet recensionibus, satis habui haec in praefatione tractavisse. ;

§ 3. Hermeneumaton similium, at diversae recensionis disiecta membra sunt 1) fragmentum Parisinum (p. 94—108), 2) herme- neumata Stephani (p. 347—379). Fragmentum Parismum quod pertinet ad fabulas Aesopias et notissimum illum tractatum de manumissionibus (p. 48, 46—56, 27 hermeneumaton Leidensium) extat in codice Parisino lat. 6503 (Reg. 4950) miscellaneo: quae hue spectant folia 1—4 (238 »« 338 mm.) membranacea sunt et bi- nionem efficiunt. Seriptura noni saeculi est. In fol 1" margine superiore scripsit manus recens: "Fragmentum glossarum gr. lat. (gr. lat. sup. ser.) veterum. optimae notae. Eadem manus in margine in- feriore scripsit: ‘Zac. Puteani. Cl. Fil’? In fol. 4" inferiore margine manus saeculi XVII scripsit: "Faits par moy. Omnia unius manus sunt: neque vocabula distineta sunt neque enuntiata. Aliquot correc- tiones adiecit manus 2 saeculi X/XI, sed paucas. Hoe fragmentum accurate edidit Boucherius ‘Notices et extraits XXIII 2’ p. 496 sqq.

PRAEFATIO XIII

doctis adnotationibus subiectis: hane editionem denuo cum ipso codice contulit Gundermannus, a qua collatione mea pendet editio.

Tractatum qui est de manumissionibus etiam codex Leidensis Sealigeri 61 continet in fol. 927—095" ac non modo eam partem quae est in codice Parisino (p. 102, 8—103, 7), sed etiam reliqua usque ad finem, quae illic imterciderunt (p. 103, 8—108, 4). Cf quae de hoe codice dixi vol. II praef. p. XVI. Inscriptio haee est: ‘Veteris cuiusdam iuris auctoris fragmentum. Scaligeri apographo iam Roeverus passim in editione sua usus est, multo tamen illo accuratius Boeckin- gius, a quo pendent recentiores viri docti. Novum apographon quod ego adhibui confecit Gundermannus.

Error est Boeckingii (p. XXIV) ‘ex cod. Scal. Latine sine in- seriptione' Petrum Pithoeum hoc fragmentum ad calcem fragmen- torum Papiniani, Pauli etc. (Lutetiae ex off. Rob. Stephani a. 1515) p. 113—115 edidisse: quem Scaligeri libro usum esse neque demon- strari potest neque probabile videtur. Neque sibi constat Boeckingius, qui quidem p. XXII dixerit: ‘Mihi persuasi hoc Scaligeranum apo- graphum aut ex eodem codice, ex quo Claud. Puteani exemplum (quod Pithoeus Latine edidit; cf. mf. p. XXIV) aut ex hoe ipso Puteano exemplo transcriptum esse’. Certe Pithoeus Cl@udii Puteani exemplum secutus est, ut ipse dicit in fine tractatus: ‘Visum est etiam Puteano nostro hie adiicere fragmentum illud Latinum toties a me laudatum, quod Graeculus magister Omeliis suis et graecae linguae exercitationibus inter alia quaedam ex aliis auctoribus initia librorum inseruerat. Graecam etiam interpretationem siquando usui esse posset, certis tantum locis in margine addere libuit satis per- suasis haec potius ex Latinis Graeca facta: quamquam sunt et quae- dam quae Graecismum magis referre videantur. Porro facile est deprehendere multa ab ipso interprete, plura fortasse a librario omissa, quorum nos vacuum locum notula indicare satis habuimus, interea dum ex aliquo integriore exemplari ea iactura sarciatur’ et in fine: “Hactenus vetus exemplar. Quae sequebantur alterius plane erant generis, nec ad ius Ro. quiequam pertmebant. In Pithoei igitur editione sola verba latina exhibentur; ex graeca versione paucula quaedam marginibus adiecta sunt omissis reliquis. Hac editione prin- cipe primus quantum scio accurate usus est Kruegerus in editione, ipse iterum inspexi adhibito exemplari Berolinensi. In priore parte, eadem quam etiam Parisinus exhibet, eas tantum lectiones adscripsi quae discedunt ab exemplari Scaligerano. — lam vero quaerentibus nobis quae ratio intercedat inter Scaligeri apographum et illud Puteani exemplar, primum artissimo vinculo contineri ambo inter

XIV PRAEFATIO

se certum est: conspirant lectiones plurimae!), conspirant fere lacu- narum signa. Haec signa Puteani esse, non Pithoei, huie argu- -mentationi credes: quamvis plerumque congruant lacunarum signa, tamen interdum discrepant ita, ut non eidem, sed magis minusve vicino loco sint adscripta; ef. p. 104, 9; 105, 19; 107, 39. Quod cum ita sit, neque Pithoei editione usus est Sealiger (quod insuper ex omissis apud Pithoeum interpretamentis Graecis elucet) neque Pi- thoeus exemplo Sealigeri: immo uterque eodem exemplari, in quo lacunarum signa iam erant notata, scilice apographo Puteani, non vetusto codice, quippe in quo illa signa fuisse non possint.

Nunc igitur eo pervenimus, ut quaeramus quae ratio inter codicem Parisinum ét hoe exemplar Puteanum intercedat. Qua in quaestione neminem fugere potest, quam arta sit amborum meces- situdo. lam vero cum Parisinus codex mutilus sit — quattuor folia intima videntur fuisse quaternionis — cumque constet olim eum fuisse Claudii Puteani, dubitari vix poterit, quin fragmentum Leidense et Puteani ex hoc ipso codice nondum mutilato profluxerint: itaque paene certum est, quod coniecit Boucherius |. s. s. p. 528. Of. etiam quae Kruegerus de hac re disputavit.

Eodemeanno quo Pithoeus ex apographo Puteani fragmentum de manumissionibus ex offieina Roberti Stephani edidit, Henricus Stephanus hermeneumata sua emisit, de quibus haee eius sunt verba in praefatione (p. 235): “Sequentes vocum quarundam inter- pretationes in antiquis pergamenis depravatissime scriptas libuit supe- rioribus adiicere: quod ex illis quoque nonnihil fructus percepturum te sperarem: praesertum quum ipse aliquem iam inde percepisse mihi viderer. Multa enim hie sunt (fateor) satis iam nota, atque adeo quae trivialia diei possint: sed non equidem omnia. Idemque in his interpretationibus quod in prioribus usuvenit alicubi, ut interdum qui- dem Latina vox Graecam non satis notam exponat, interdum vero Graeca Latinam vicissim explicet. Quin etiam quod variae ad eandem rem pertinentes appellationes in certa quaedam capita, velut in com- munes locos, redactae sint, eo gratius tibi glossarium istud fore putavi. Sed quum de una eademque re (verbi gratia de navigatione, de agricultura) in duobus eius locis agatur, et ita quidem ut in uno Latina, in altera Graeca vocabula praecedant, ego potius capita quibus eadem materia tractanda proposita est, simul ponenda, id est unum

1) Maxima discrepantia est p. 107, 17, ubi Pithoeus δὴ in margine adfeit, Sealiger autem μέντοι: sed facile est suspicari illud μέντοι Scaligeri ex v. 15 profluxisse.

PRAEFATIO XV

alteri subiungendum (apposita particula ITERVM) existimavi. Glossarium autem appellavi, quod unum exemplarium inscriptionem istam haberet, Glossarium beati Benedicti, abbatis Floriacensis. Quem titulum ex- cipit hic, Liber primus Glossarum Graecarum. Primaque sunt haec - verba, De conversatione, περὶ cuvavacrpogfic. Conversatio, cuvava- crpopn. Dies, ἡμέρα. Sol, ἥλιος. Ortus est, ἀνέτειλεν. Solis ortus, ἡλίου ἀνατολή. Eadem vero in alio quoque exemplari habentur, non in principio tamen, sed circa medium: verum ibi ista praefixa sunt, ᾿Αρχώμεθα γράφειν ὅλης τῆς ἡμέρας ἀναςτροφήν. Quibus subiunguntur eadem illa verba, ἡμέρα, ἥλιος, ἀνέτειλεν, ete. itidem praecedente ubi- que Latina interpretatione. Quin etiam in certum quendam librorum numerum haec vocum graecarum interpretamenta in exemplaribus illis dividuntur: cuius divisionis rationem minime habendam existi- mavi: ac ne habere quidem potui, quum nec omnia quae illis exem- plaribus continentur, ederem, nec eundem (propter illam quam paulo ante attuli rationem) ordinem servarem. lllis quae dixi capitibus eos subiunxi locos qui sub quadam dialogi forma multa vocabula habent ad res im quotidiano sermone occurrentes pertinentia: quorum tamen nonnulla nequaquam passim occurrunt, sed potius pene sunt incognita: undeeunque ab huius glossarii autore deprompta fuermt. Duobus igitur exemplaribus usus est Stephanus: alterum ex his similem quamvis minime eandem materiem exhibuit atque codex Leidensis, alterum plerumque proxime accedit ad fragmentum Bruxellense nisi quod ibi graeca praecedunt latinis (p. 394 sqq. quo de post agetur) De capitulis non habeo quod addam.

Quae post.capitula habentur ex eis prima homilia persimilis est eius quae in codice Leidensi ultimum locum occupavit, nisi quod posterior pars hic intercidisse videtur. Neque minus memorabile est, quod sententiae Hadriani et belli Troiani succincta narratio in utroque libro exstat. lam vero cum in codice quo usus est Ste- phanus latina vocabula pariter praecedant graeca atque in libro Puteano, eum porro liber Puteanus et fabularum et fragmenti de manumissionibus diversam recensionem exhibeat, sed eandem cum Leidensi rem, cumque codex Puteanus etiam alia continuerit teste Pithoeo, Stephanus vero non omnia quae in suo libro in- venit ediderit, cum denique eodem anno in eadem officina Pithoei | liber e& Stephani glossaria exeusa sint: me iudice mirum esset, 51 Stephanus et Puteanus eodem libro, ἢ. e. codice Parisino integriore quam nunc, non usi essent: quamvis Stephanum sua omnia ex ilio libro sumpsisse — non loquor nune de capitulis — minime adfirmaverim.

XVI PRAEFATIO

Notum est homiliam Leidensem numerari duodecimum librum (incipit. hermeneumata id est libri XII p. 69, 39. 40): qua de re sie disputat Keilius p. 374: "itaque si diversae partes, quae etiam prae- fationibus destinctae sunt, singulis libris tribuuntur, sententiae et epistulae Hadriani, fabulae Aesopi, commentarius de manumissionibus, Hygini genealogia, narratio de bello Troiano, cotidiana conversatio cum duobus libris.glossarum effierunt numerum octo librorum. inter genealogiam autem Hygini in codice lacuna est, in qua, nisi quid praeterea a librariis omissum est, quattuor libri, ^» ad summam ex- plendam desiderantur, perire potuerunt Quae recte disputata esse nemo negabit: quid si quattuor illos tractatus, quos Stephanus exhibet, id est Niciarii interrogationes et responsiones (mutilatas in fine), Carfilidis interrogationes et responsa, responsa sapientum, praecepta in Delphis ab Apolline in columna seripta, m hae lacuna olim exstitisse suspicamur?

S 4. Sed haee hactenus: restat ut editiones horum hermeneu- maton vel partium eorum hoe loco in uno conspectu ponamus.

1) Glossaria duo e situ vetustatis eruta e. q. s. Anno 1513 Parisiis ed. H. Stephanus p. 231—305; quae repetivit Vulcanius a. 1600 (a Vuleanio pendet Verweius Nov. Method. p. 317 sqq. ) Labbaeus (cuius liber prodit a. 1679) lexieis suis inseruit nota E usus: hune secuti sunt Londinenses a. 1816.

2) Tractatum de manumissionibus ex codice Puteano edidit primus P. Pithoeus ad calcem Fragmm. Papiniani, Pauli ete. (Lu- tetiae ex officina Rob. Stephani) a. 1513 p. 113—115: quod exemplum saepius repetitum est; cf Boeckingius p. XXIV sq.

3) Idem fragmentum ex codice Leidensi adhibito Scaligeri apographo edidit Matthias Roever: Fragmentum. veleris jurisconsulti de juris speciebus et de manumrissionibus quod servavit Dositheus magister in exercitationibus graeco-latinis nondum. editis ex codd. mss. bibliothecae Batavae edidit, notas, et emendationes adjecit. Matthias Roever (Lugd. Batav. a. 1139). A Roeveriano exemplo pendent Beckius (lus civ. anteiust. Berol. 1815 tom. I p. 251 sqq.) et Schillingius (in Dissert. crit. de fragm. iur. Rom. Dosith. Lips. 1819).

4) Hygini genealogiam tractavit Augustinus van Staveren in Mise. Observ. tom. IX p. 418 sqq.: οἵ. editio Sehmidtii p. IV sq.

5) Divi Hadriani sententias et epistolas ex codice San- gallensi edidit Melior Hamenvelto Goldastus a. 1601; eius exemplar repetierunt Schultingius (lur. prud. vet. L. B. 1717 p. 857 sqq.), Fabricius in bibl. Gr. (a. 1724) vol. XII p. 514 sqq.; Fabrieium repetierunt Londinenses in Labbaei glossariis denuo

PRAEFATIO XVII

editis (a. 1816) p. 491 sqq.: c£. etiam Divi Adriani sententias et epistolas ed. Nic. Catharinus, quem librum ipse non vidi.

6) Fabularum Aesopiarum primam cum duabus ultimis edidit Valekenarius in Misc. Obs. tom. X p. 120 sqq. ex codice Leidensi, particulam primae quae in libro Sangallensi est Goldastus l s. s.

1) Dosithei Magistri interpretamentorum liber tertius. ad fidem manu scriptorum Vossiani Sangallensis et Scaligerani atque editorum librorum ope nune primum integrum edidit commen- tariis indieibusque instruxit Eduardus Boecking. Bonnae 1832.!)

8) Corpus Iuris Romani Anteiustiniani consilio professorum Bonnensium E. Boeckingii, A. Bethmann-Hollwegii, E. Puggaei Bonnae 1831 (insunt sententiae et epistolae Adriani et disputatio forensis Boeckingio explicante et praefante).

9) A. Boucherie, ᾿Ἑρμηνεύματα xoi καθημερινὴ ὁμιλία de lulius Pollux’ .... accedunt ‘Fables d'Ésope et fragment de droit Romain’ in ‘Notices et Extraits! tom. XXIII 2 p. 309—521 (a. 1812).

10) Otto Jahn, Griechische Bilderchroniken. Bonn 1873 p. 102—111. 121—122. Inest belh Troiani enarratio et pars colloquii alterius ab H. Stephano editi.

11) Fragmenti de manumissionibus contextum latinum edide- runt Huschkius ‘lurisprud. anteiust. quae supers.’ Lips. 1819 p. 424sqq. et Kruegerus ‘Collectio libr. iur. anteiust vol. IT p. 151 sqq. llle Boeckingii apparatum exseripsit, Kruegerus etiam Boucherii edi- tione usus est; praeterea scripturas Pithoei adiecit.

12) Colloquium: Harleianum ipse emendatum edidi in Ind. aestiv. len. a. 1892 p. III—XVI.

I

§ 5. Secuntur hermeneumata Monacensia, quibus pro funda- mento est codex latinus Monacensis 13002 (Ratisbon. 2) mem- branaceus 229 foliorum formae maximae, scriptus in coenobio Pru- vingensi sub Erbone abbate ab H. Wolfgero et Swichero a. 1158. Post glossarium Salomonis, de quo cf. Deuerlingius ‘Blatter f. d. bayer. Gymnasial- und Realschulwesen’ tom. XIV (a. 1878) p. 287, in folus 209"—218' ea exstant de quibus agimus hermeneumata. Cf. Catal. eod. lat. Monac. tom. IV 2, 91. Quem librum cum iam Loewius inspexisset, id quod obiter tetigisse videtur Prodr. p. 207, accuratius tractavit Krumbacherus dissert. p. 20 sqq. et in dispu-

1) A Boeckingio pendet Lachmannus in disputatione de Dositheo scripta: cf. Opusc. vol. II p. 196 sqq. Cf. etiam Vlpiani fragm. ed. Boecking a. 1856. Corp. gloss. lat. tom. IIT, b

XVIII PRAEFATIO

tatione de colloquiis Monacensibus Commentationibus in honorem Guilelmi Christ seriptis inserta (p. 307 sqq.) Apographon mihi tradidit idem, quod per adulescentes duos faciendum curaverat: eum tamen liberalitate Laubmanni fieret, ut lenam transmitterentur Pseudodositheana Monacensia omnia, quo magis errores evita- rentur, integra hermeneumata transcripsit Gundermannus; idem schedulas cum codice denuo contulit.

Praeter hunc librum editioni adhibui codicem latinum Mona- censem 22201 (Windberg. 1000) membranaceum formae maximae anno 1165 ad finem perductum, qui post glossaria Salomonis (de quibus c£. Deuerlingius l. s. s) eadem continet hermeneumata in fol 2235'—235". De reliquis cf. catalogus tom. IV 4, 28. Huius quoque codicis collationem Krumbacherus mihi tradidit: tutius tamen visum est, librum ipsum adhibere, quod lenae fieri potuit.

De ratione quae inter hos libros intercedit optime egit Krum- bacherus l s.s. Vterque igitur codex ex eodem — vel persimili — pendet archetypo, minusculis eo litteris. seripto: unde maiore cura propagatus est codex 13002 ab homine quodam indocto, sed diligenti, qui oculorum vel calami lapsu saepius erravit, de industria vix quie- quam mutavit. Minore cura et maiore libertate librarius codicis 22201 usus formas vulgares saepius expulit, vocabula rara aut sibi quidem ignota usitatis tritisque commutavit, hie illic lectionem corruptam recte emendavit. Quod graeca latinis scripserunt librarii litteris, eius rei usum iam antiquiorem ipso horum librorum archetypo esse corruptelis qui- busdam efficitur, de quibus cf. Krumbacherus p. 21 sq. Codex 22201 saepius correctus est ab homine indocto, qui usus videtur esse codice 13002. Germanica quae occurrunt in utroque libro vocabula, de quibus consulendi sunt Steinmeyer et Sievers primo glossarum germaniearum volumine, indicio sunt in Germania iam archetypum esse confectum. Krrorum igitur genera principalia tria esse scito: ' primum natum est tempore quo et graeca et latina maiusculis litteris scripta erant; alterum accessit tempore quo graeca litteris maiusculis latinis transcribebantur: tertium denique cum maiusculis litteris mi- nusculae substituebantur.

8 6. Praeter eos quos in editione adhibui codices etiam alii noti sunt, quorum tamen lectionibus apparatum onerari nolui. Primus est codex latinus Monacensis 27317 chartaceus saeculi XV ex- euntis foliorum 21, quibus continetur hermeneumaton maior pars, seilicet ab initio ad Peritis dicis De causa, h. e. p. 211, 53. Hie codex — olim libro impresso adhaerebat, scilicet glossarii Salomonis editioni monasterii S. Afrae et Udalrici — quamquam ad neutrum

PRAEFATIO XIX

eorum quos tractavi librum revocari potest neque prorsus caret lectionibus quae illis praestant, tamen cum minus diligenter confectus sit et multa vocabula prorsus neglexerit, omitti potuit, im eis maxime capitulis, quorum praecipua materia toties m aliis recensionibus exhi- beatur. Cf. quae de hoc libro Krumbacherus 1. s. s. exposuit.

Alterum eorundem hermeneumaton codicem in monasterio St. Crucis Austriaco invenit Arthurus Goldmann, numero signa- tum 17 et duodecimo saeculo scriptum. Hermeneumata exstant in fol 17—22" ab initio ad haee: Ceeleonspanon et oleuspan, Congiloton Rapatum (h. e. p. 218, 55; 56). A fol. 23" ad 275" exhibentur glossae Salomonis. Ex eis partibus quas descripsit Goldmannus perspexi codicem tam prope ad Monacensem lat. 22201 accedere, ut ab apparatu potuerit excludi.

Tertium exemplar codex exhibet Neapolitanus graecus II D 35 chartaceus saeculi XV/XVI, quem Vseneri excerptis adhibitis Schoene- mannus tractavit (‘de lexicographis antiquis qui rerum ordinem secuti sunt quaestiones praecursoriae’. ed. Bonnae a. 1886) p. 11 sqq., post Vsenerum autem denuo inspexit Gundermannus. Codex est 240 foliorum, quorum ultima septem vacua relicta sunt. Insunt 1) m fol. 1—28 varia collectanea grammatica, partim capitulis diseripta, partim ad certas grammaticae partes, velut ad praepositiones, con- iunctiones, adverbia, declinationes spectantia; admixta sunt christiana; 2) in fol. 317—493" colloquium graecolatinum (ἢ. e. hermeneumaton Einsidlensium p. 223—235), de quo infra agetur; 3) in fol. 447—50* eapitula eadem quae sunt in codice Einsidlensi sex priora prae- misso indice LIX capitulorum (omissis igitur tribus ultimis chri- stianis); 4) in fol. 5'—81* lexicon graecolatinum (Apyn principium ατομος indiuuduus, apyouoi incipio, alwmnE uulpes, axouw audio, axo- . Aou8u sequor .. . ὥριμος matwrus wuoca ἡ αν, wxeavoc oceanus); 5) m fol. 827—120* lexicon latimograecum verba tantum continens CAbswum, Abstineo ... Voco, Vrgeo); 6) in fol 121*—167" lexicon latinograecum nomina continens; 1) in fol. 169 numeralia graece et latine; 8) m fol. 171'—235* capitula hermeneumaton Mona- censium quamvis non integra et retractata: id quod primus per- spexit Schoenemannus l. s. s. p. 94. Namque vir doctus decimi quinti vel sexti saeculi graeca graecis litteris transcripsit et tam graeca quam latina suo fretus ingenio correxit. Quod cum ita sit, neque capi- tulorum indicem neque capitula quae Schoenemannus exhibet repe- tere visum est. Cuius interest accuratiora nosse illius libellum adeat: ad emendationem hermeneumaton Monacensium hane recensionem adhiberi non posse mihi persuasum est.

b*

ΧΧ PRAEFATIO

Quartum exemplum est in codice Monacensi graeco 323 saeculi XVI, chartaceo, olim Elbersbergensi, qui fol. 202"—204* *prae- fatiuneulam et colloquium scholasticum quae interpretamentorum Mo- nacensium primum librum praecedunt’, fol. 205—201" ‘excerpta ex hoe ipso primo libro’, fol. 208"—214* ‘librum tertium Interpretationum Monacensium i. e. colloquium’ contimet. Graeca graecis litteris scripta sunt, interdum etiam Latina. Hune quoque librum lenae inspiciendi potestas fuit: neque tamen quicquam inveni, quo uti potuerim. Krum- bacheri de hac quaestione iudicium (cf. dissertationis appendicula) a meo discrepat.

Colloquia ex his hermeneumatis excerpta peculari editione tractavit Krumbacherus in Comment. in honorem Christii seriptis p. 901 sqq.

§ 7. Pergo nunc ad hermeneumata Einsidlensia: quae etsi cum Monacensibus arte cohaerent, tamen seorsum tractanda sunt. Einsidlensia haec hermeneumata inscripsi a codice Einsidlensi 19 (124), quem editioni fundamentum esse volui Accurate hunc librum descripsit Henricus Omont ‘Centralbl. f. Bibl” III p. 428. Seriptus est anno 1503 et contmet praeter alia 1) capitula Pseudo- dositheana in fol. 156'—245'; 2) colloquia Monacensia in unum coniuncta in fol. 285'—290*. Praecedunt graeca verba, sequitur versio latina; inter ipsos versus graecos denuo versio latina inserta est. Eadem colloquia, non capitula, etiam im codice Einsidlensi 683 exstant, sed graece tantum, latma versione aliquoties singulis vocabulis adiecta. Seriptus est haee libri pars a. 1518. De reliquis quae insunt cf. Henricus Omont l s. s. p. 428. Vtrumque librum lenae cum Gundermanno excussi.

Tertius colloquiorum codex est Parisinus latinus 3049 (Tel- leriano-Remensis 88; Regius 3396) chartaceus 116 foliorum, seriptus a Georgio Hermonymo Spartano (cf. H. Omont, Mém. d. 1. Soc. de l'Hist. de Paris XIIa a. 1885 p. 33). Pseudodositheana insunt fol. 80"— 116", unde edidit Boucherius 1. s. s. p. 478—494: quam edi- tionem Gundermannus denuo cum ipso codice contulit. Miram habet inseriptionem: TToAubeóUkouc περὶ καθημερινῆς ὁμιλίας Pollucis de quotidiana. locutione, qua abusus est Boucherius.

Quartum exemplar codex est Neapolitanus graecus II D 35 quem supra tractavi: qui liber praeter colloquia illa etiam capitu- lorum priora sex exhibet. Vsus sum partim Gundermanni excerptis, partim eis quae Schoenemannus 1. s. s. edidit.

Quintum denique exemplar codex est Florentinus Ashburn- hamensis 1439 chartaceus saeculi XV. In primo folio legitur hoe:

PRAEFATIO XXI

Vocabula excerpta ex Iulio polydeuca greca et latina; secuntur collo- quia. Post haec scriptum est: Πῆναξ τοῦ παρόντος λεξικοῦ e. q. s., dein inscriptiones capitulorum LIX eadem quae in Neapolitano sunt. Secuntur ipsa capitula, non LIX, sed etiam quattuor quae illis in Emsidlensi subiuncta sunt, in his capitula christiana tria. Denique etiam lexicon inest, quod concinere cum lexico Neapolitano suspicor. Feliciter accidit, ut post capitulum XXXII nomen suum posuerit scriptor; ibi enim legitur: Marsilius Ficinus scribebat Florentie. Ex hoc libro nihil habeo nisi excerpta quaedam Gundermanni.

Sextum exemplar illud erat quo usus est Beatus Rhenanus in edendo, cottidiani colloquii libello (Basileae Nonis Novembribus a. 1516), h. e. in eis quae tractamus colloquiis. In epistula dedica- toria ipsi opusculo praemissa haec dicit Beatus Rhenanus: ‘Porro cum loannes Frobenius Lovaniense exemplar suis typis esset imita- turus hoc familiaris colloquii cv(rpauuériov adiücendum putavi, quo tibi qui nuper Graecari coepisti, et tyrunculis quibusque Graecanicae literaturae studiosis gratificarer. Nam tale quippiam a me nuper exi- gere visus es cum istac iter facerem, nimirum quo possis cum socio studiorum tuorum Barptolomaeo Villingiacensi de rebus familiaribus graece eolloqui. Id quod hie libellus te nonnihil edocebit, iam olim a studioso quopiam Graece ac Latine mediocriter callente e dictiona- ris non infeliciter omnino coneimmatus. Atque, ut rem intelligas, is, quisquis fuit, opusculum consarcinavit tribus distinctum libris ceu praefatiuncula, quae huie libello praeponi solet, rectius in operis fron- tispieio collocanda, testatum reliquit. Primo uocabula complexus iuxta capita rerum instar luhi Pollucis, hune in modum, θεῶν ὀνόματα, hoe est, Deorum nomina. περὶ τῶν ἐν τῷ Gdn, hoc est, De hiis quae apud inferos, περὶ θεοςεβείας, hoe est, de religione. περὶ ναῶν ἱερῶν, hoe est, de aedibus sacris, et sic deinceps. qui liber etiamnum extat, utinam tam doctus quam certe posset esse studiosis ommibus utilis, si foret castigatus. Secundo dictiones iuxta seriem elementariam digessit. Tertio vocabulorum, usum docet, orationem ex illis con- texens, quem nune in publieum damus. Ex quibus verbis multa et utilia diseimus: 1) probabile fit Hermonymi inscriptionem, quae etiam in codice Florentino est et m Einsidlensi primo, ex prae- fatione illius anonymi, cui haec recensio debetur, natam esse affir- mantis sese ‘instar Iulii Pollucis’ verba capitibus distinxisse; 2) neque enim Julius Pollux haec hermeneumata composuit, sed studiosus quidam Graece ac Latine mediocriter callens'!); 3) huits exemplari

1) Opportune monuit Hauptius Opusc. Il p. 442 a Raphaele Volater- rano Commentariorum urbanorum libro IV p. 56 primae editionis inter libros

XXII PRAEFATIO

usus esse videtur Beatus Rhenanus; im eis libris qui nunc exstant nullus est, in quem verba Beati Rhenani apte conveniant; 4) triper- - (itum fuit illud exemplar primo loco capitula, altero lexicon, tertio colloquia complexum; 5) ‘e dictionariis’ illud exemplar ‘non infeliciter omnino concinnatum’ erat.

Septimo exemplari utrum Vulcanius usus sit qui eadem in Thesauri utriusque limguae ante Onomasticon edidit omissa praefa- tiuneula, an a Beato Rhenano pendeat incertum est. Nam quamvis diserepet contextus Vulcani a Beato Rhenano singulis quibusdam lectionibus, tamen per se non improbabile est, ex coniecturis has discre- pantias esse repetendas. Quas si dempseris, tanta est ceterarum lec- tionum coneordia, ut mirum videretur, si ex Beati Rhenani editione non penderet Vulcanius. Cf. Krumbacherus 1]. s. s. p. 53sqq.

$ 8. Ex his quos tractavi codicibus pessimus est Parisinus, quippe qui multa non e vetusto fonte, sed ex arbitrio Hermonymi ficta exhibeat et neglegenter insuper scriptus sit, id quod recte monuit Sehoenemannus p. 15. Codex Marsilii Ficini, qui quidem ceteris aetate praestat, satis prope ad Einsidlensem 19 accedere ex paucis quae mihi praesto sunt excerptis intellexisse mihi videor. Idem eadit in codicem Neapolitanum, quamquam in nonnullis discrepat. Contra Einsidlensis 683 tantopere cum Beato Rhenano concinit, ut ex eodem fonte repetendus sit; minus probabile est, ab ipso Beato Rhenano eum pendere.

Quam recte dixerit Beatus Rhenanus auctorem horum herme- neumaton e dictionariis sua concinnasse facile apparet. Nam etsi pro fundamento sunt hermeneumata Monacensia, quibus satis licenter usus est anonymus omissis eis quae non intellegeret, aliis audacter mutatis et adeo corruptis, tamen etiam aliunde exemplar suum ditavit, idque inprimis ex copiis Pseudocyrilli. Compara sis exempli causa capitulum quod est de diebus festis (p. 239, 23 sqq.) cum herme- neumatis Monacensibus (p. 171, 35 sqq.): quae non e Monacen- sibus petita sunt, eorum maior pars ex Pseudocyrillo pendet; alia ex utroque fonte sunt contaminata, unde dici nequit quam ridiculi errores procreati sint. Hinc corrigenda sunt quae de hoc lexico exponit Schoenemannus p. 41 sqq., 115; qui deceptus ordine capi- tulorum a vero iudicio ita aberravit, ut hoc opusculum pessimum reliquis eiusdem generis anteponeret, quippe quod a pristina forma propius abesset.

anno MCCCCLXXXXIII in monasterio Bobiensi repertos memorari librum persi- milem ‘Iulio Polluci de vocabulis rerum’, sed hoc ampliorem: Latina Graecis vocabulis respondisse.

PRAEFATIO XXIII

Quae cum ita se habere intellexissem, diu mecum meditatus sum, quid ilh anonymi operi facerem. Lexicon illud in solis codicibus Neapolitano et Florentino traditum facile excludi potuit: reliqua tamen omnino abicere non ausus sum, cum ad codicum Monacen- sium contextum emendandum non pauca inde peti possint haudqua- quam vilia. Iam vero dubitari potuit, quam editionis rationem sequerer. Potui librorum scripturam repraesentare emendatione adhibita nulla; potui emendatam formam cum apparatu proponere. Hoc quominus facerem eo impeditus sum, quod saepissime non modo ipsius anonymi seriptura corrigenda fuisset, sed etiam ipsorum fontium. 'Quid enim facerem eis mendis quae ex Pseudocyrillo vel ex fonte principali recepta sunt? Talia corrigere ars me vetuit. At non magis potul a me impetrare, ut omnes errores velut menda per pronuntiationem procreata, accentus male positos vel omissos, alia levidensia in hoc novicio opusculo propagarem. Qua diffieultate permotus mediam quandam viam ingressus sum: abstersi codicis Einsidlensis quem pro fundamento esse volui, maculas leviores plurimas nulla ad- notatione addita, omisi genetivos constanter vocabulis sub- ieetos, abieci haud paucas adnotationes marginales, correxi accentus. Vbi gravior discrepantia visa est, scripturam libri Einsidlensis apparatui iserui: saepius ubi propter fontium rationem correctione abstinui fontis locum indicavi.')

Quibus expositis restat, ut editiones quibus colloquia cum prae- fatione continentur paucis commemorem. Princeps igitur editio ea est, quam Beatus Rhenanus anno 1516 emisit (cf. p. XXI): quae saepius repetita est: 1) 'Colloquiorum familiarium incerto auctore libellus graece et latine, non pueris modo sed quibusvis, in cottidiano colloquio, graecum affectantibus sermonem, impendio futurus utilis. Lovanii apud Theodorieum Martinum. Mense april. MDXVII (ef. Massebieau ‘Notices et Extraits XXVII 2 p. 458: ipse editionem non vidi) — 2) ‘Familiarium colloquiorum formulae, graece et latine, Cebetis dialogus! e. q. s. Basileae. MDXLII. ed. Albanus Torinus (cf. Massebieau l. s. s. p. 461°. — 3) Familiarium colloquiorum formulae,

1) Paucula quaedam me invito relicta sunt quae ex ratione mea relinquere non debui: quae hoc loco addo. P. 235, 22 scr. ζῳδίων; ibid. 48 scr. κυνηγε- ciac; 236, 1 scr. ἀμπελῶνος; p. 241, 67 scr. ζῳδίων; p. 245, 64 εἴλιγξ; p. 248, 31 πλευρόν; quorum si quae similia invenientur, benevole lector corrigat. — Ceterum similia hermeneumata nescio an ante oculos habuerit qui colloquia novicia codicis Paris. gr. 2885 fol. 1637—1067" composuit: ᾿Αρχὴ cov θεῷ ἁγίῳ τῆς καθη- μερινῆς ὁμιλίας. Θεὲ aitie πάντων .... ἐγὼ ἐπιθυμῶ ἵνα μάθω τὴν τῶν Ἑλλήνων γλῶτταν κτλ.: quae colloquia mihi indicavit Krumbacherus.

XXIV PRAEFATIO

graece et latine. Cebetis Philosophi Thebani dialogus' e. q. s. Antverpiae, in aedibus Ioannis Steelsii. a. MDXLVII (cf. Boucherius l. s. s. p. 461). Praeter hane editionem commemorandus est Bonaventurae Vul- canii Thesaurus, quem colloquia omissa praefatiuncula continere supra dixi, repetita im Labbaei glossariorum editione Londinensi (a. 1816); porro Boucherii editio in ‘Notices et Extraits! tom. XXIII 2, p. 418 sqq. (cf. tom. XXVI I2, p. 457 sqq.); denique Hauptii recensio in indice lectionum hibernarum a. 1874 = Opusc. vol. II p. 508 sqq.

III

§ 9. Quae secuntur hermeneumata Montepessulana ex uno codice Montepessulano H 306 saeculi IX edita sunt. Codex est membranaceus 220 foliorum (165 >< 280 mm.), ex varus partibus eompositus. Continet haee opuscula: 1) fol 1" et 1", 2* recensum eorum quae insunt recenti manu scriptum; 2) fol 2" Ad te leuawi animam meam (saec. X); his subiecit manus saec. XIII: hune librum pro institutis in uadium habemus; 3) fol. 3* canticum latinum (deus meus in te confido) cum motis (saec. X); 4) fol 3"— 5" Incipit ordo ad iudicium faciendum e. q. s. (saec. X); 5) fol. 6'—6" Adbreuiatio chronicae per VI aetates (saec. IX); 6) fol. (* Ratio quomodo feria qua dns passus est inuenitur (saec. IX); 7) fol. 77—8" De hebdomadibus LXX propheticis (saec. IX); 8) fol. 8'—8" Cur XIIII luna paschalis intra ΧΙ] k? e. q. s. (saec. IX); 9) fol. 85. carmima duo de vita ho- nesta et de feliciore priore aetate (saec. IX); 10) fol. 9"—10* Theodulfi episcopi Aurelianensis versus elegiaci de libris veteris et noui testamenti (saec. IX); 11) fol 10"—11" versus Bedae de die iudici (saec. IX); 12) fol 11°—13" /neipiunt libri Catonis philosophi et versus de Filo- mela (saec. IX); 13) fol. 14°—14" Incipit praefatio Alchuini ad Karolum imperatorem. in uetus ct nouum. testamentum. (saec. IX, sed alius atque antea manus); 14) fol. 15'—19" Incipit Hortographia Capri (saec. IX; cf. Keilius Gr. L. VII 92 sqq.); 15) fol. 19"—21* In singularibus . . . manu recte (saec. IX; cf. Keilius Gr. L. VII 107 sqq.); 16) fol. 217—27" epistola, agroecii ad eucheriwm (saec. IX; cf. Keilius Gr. L. VII 113sqq.); 17) fol. 27° Incipit de orthografia Religio ideo .... a frigendo. Finit feliciter (saec. IX); 18) fol. 28'—32" Differentiae (saec. IX, sed alius manus quam antecedentia; cf. Hagen Anecd. Helv.275—290; Beck, Sulp. Apoll., appendix); 19) fol. 327—232" Incipit de posituris (saec. IX; cf. Keilius Gr. L. IV p. 312); Somnior dicendum ... non paupertate (cf. Keilius Gr. L. VII 95, 1—3); Baculum ... balineun (cf. Keilius Gr. L. VII 108, 7); Cludes hae non hài... coturnices non cotwrnices (cf. Keilius

PRAEFATIO XXV

Gr. L. VII 108, 17); Arbor... uenduntur (cf. Keilius Gr. L. VII 118, 14—20); Dilectum ... his sales pluraliter urbanitatis alicuius sin- gulariter; 20) fol. 32"—34* Differentia. sermonum ex epitomis uargilir (saec. IX); 21) fol. 34"X—35" Ex libro catonis. sunt aduerbia localia e. q. s. (saec. IX); 22) fol. 36'—58" Differentiae (cf. Beckii liber de differ. seriptoribus p. 28 sqq.; manus saec. IX quae haec scripsit similis est eius, eui Pseudodositheana debentur); 23) fol 58"—61" Inter auxilium ... stilla cadit (saec. IX; ed. Handius in ind. Ien. a. 1848); 24) fol. 61'—68* Incipiunt differentiae . . . pratum (saec. IX; cf. Reifferscheidius Suet. rel. p. 274 sqq.); 25) fol 68'—069" Incipiunt differentiae probi ualerii inter austrum ... amen (saec. IX); 26) fol. 69°—79" Nulla wnitas est in qua trinitas non inueniatur ... bonorum causa perscribit (saec. IX); 27) fol 80'—101" Incipit liber differentiarum. In dm et dnm ita quidam ... absque exemplo humilitatis christi (alia manus saec. IX); 28) fol. 102°—107" Me legat antiquas ... sabbati (alia manus saec. IX; ef. Keilius Gr. L. VII p. 295 sqq); 29) fol. 101"—109* De ortho- graphia . orthographia grece ... scribendum est (saec. IX); 30) fol. 109'—116" Zneipit liber de orthographia. A littera ... sermo inuenit (saee. IX; ef. Keilius Gr. L. VII p. 261 sqq.); 31) fol. 117—121. Incipiunt interpretationes nominum aebraicorum. Adam homo ... magister de babylone (saec. IX; ef. Beda, tom. III p. 371); 32) fol. 122"—123* De Nouo testamento. Abraham pater widens ... Zmyrne canticum eorum (saec. IX); 33) fol. 123'—128' Incipiunt glose in werbis grecorum. Absida lucida... Zozia signa (saec. IX; cf. ‘Der Liber Glossarum' p. 250); 34) fol. 128'— 138" Incipiunt glossae latinae. Abba pater... Zozia signa (saec. IX; “Der Liber Glossarum’ p. 251); 35) fol 138" Introitum in missa in greco e. q. s. (saec. IX, sed alius manus); 36) fol 138" Salarium est debite mercedis stipendium (saec. IX; cf. G. Haenel, codex Theodos. p. 1274); 37) fol 139'—211* Pseudo- dositheana (alia manus saec. IX); 38) fol. 211" Interrog a lingua confitentur ... (saec. IX); 39) fol. 212" Credo im unum deum e. q. s. (saec. IX); 40) fol. 913—222 lexicon quod edidi (saec. IX). In fine versus quattuordecim christiani.

Ea pars quae Pseudodositheana continet cum aliis partibus postea demum, sed antiquissima iam aetate coniuncta est; in folio 146" legitur numerus Í itaque in sequentibus; in fol 186" VI; sequitur ternio cuius in fine (1925) legitur VII; in fol. 200" ὙΠ], in fol. 208" VIII; sequitur binio (fol. 209—212) sine signis; fol. 213—220 quaternionem efficiunt; fol. 221 et 222 quae non cohaerent illis ad- iuneta sunt. Qui fol 139—211 seripsit, eiusdem sunt fol. 213—222; quae. intercedunt aliaymanu scripta sunt. Vtraque igitur pars iam nono

XXVI PRAEFATIO

saeculo coniuncta videtur esse; primum scripta sunt fol. 139—211; 211"—212" vacua relicta sunt, non praefationi reservata, quae est Boueherii suspicio, sed finalia; postea addita sunt folia 213—922; tum quae intercedunt sunt adiecta. Cum foliis 139—222 antiquissimo tempore folia 102—158 cohaerebant; nam aliquot enuntiata quae per- timent ad antecedentia in fol. 139" leguntur. Ceterum cf. de hoc codice. praeter Boucherium in ‘Notices et Extraits" tom. XXIII 2 p. 277 sqq., Baehrensius P. L. M. III p. 209, Beckius de differen- tiarum scriptoribus p. 24, Keilius Gr. L. VII p. 222.

Prima manus verba contextus continua plerumque esse voluerat: puncta quibus pleraque distincta sunt manus secunda eiusdem aetatis addidit, saepius in verbis graecis quam latinis. Eadem manus ali- quot glossas supplevit et saepius usa est notis tironianis: quas cum imitari non potuerim ne quid deesse videatur hoc saltem loco expli- cabo ex lectione Guilelmi Schmitz meis peres Tengo cedentis: p. 287 adn. 4 — Require vel Requiro; p. 295 adn. ὃ Generat vel Ge- neri; p. 308 adn. 2 non habet (scil. glossam); p. BIT adn. 1 non habet (5611. glossam); p. 317 adn. 8 non habet j (h. e. glossam); p. 318 adn. 7 non habet (scil. glossam); p. 322 adn. 7 non tironiana nota est, sed signum paragraphi vel simile; p. 323 adn. 5 non habet j (h. e. glossam); p. 330 adn. 4 non habet j; p. 336 adn. 5 non habet.

Codice Montepessulano primus usus est Fridericus Dueb- nerus in Mus. Rhen. Welckeri et Naekii tom. II (a. 1834) p. 599—608, qui nonnulla inde protulit. Integra hermeneumata inde edidit Bou- eherius |. s. s, sed omisso glossario. (Cf. ‘Note additionelle’ in ‘Notices et Extraits’ XXVII p. 457 sqq.) Ante Boucherium collo- quium edidit Mauricius Haupt in ind. hib. Berol. a. 1871 = Opusc. tom. II p. 441—450; post Boucherium denique Hermannus Hagen Frideriei Duebneri usus schedis in progr. Bern. a. 1877 (de Dosithei magistri quae feruntur glossis quaestiones criticae) multas lectiones edidit, qui simul conspectum eorum quae libro continentur proposuit. Boucherii editionem Gundermannus accurate cum codice denuo contulit, nisi quod vocabulorum divisiones non ubique notavit: idem glossarium transcripsit: a qua opera mea editio pendet.

Glossarium graecolatinum codicis Montepessulani H 143 saeculi XVI (cf. ‘Catalogue général tom. I p. 340 sqq.) apographon continere ex libro H 306 iam Boucherius p. 281 indicavit.

IV

8 10. Maioribus hermeneumaton collectionibus — de Stephaniana non habeo quod addam eis quae supra exposui — minora aliquot

*

PRAEFATIO XXVII

opuscula subieci quae varia cum ills ratione ceniuncta sunt. Ac primo quidem in loco posui fragmentum Bruxellense. Codex Bruxellensis 1828—1830 membranaceus saeculi X haec continet | glossaria (reliqua mitto): 1) fol. 36—46" Incipiunt hermeneumata (quibus m. 2 adiecit 7. interpretationes uel resolutiones nominum). De decem. speciebus medicamentorum. | Haec sunt de animalibus terrenis. et marinis wel seminibus wel lapidibus wel lacrimis atque metallis. de greco in latinum translatis. Asaru ἡ. bacca. siue wulgagine ... Ziret 1. artemisia; 2) fol. 4(—49* Abdixi destitui, Abnui abnegaui ... Femalis uoluptuosus masculinum. et femininum. facit nis ne. Sequitur glosa in epta lacobi apostoli et alia biblica; 3) fol. 50'—50* Nomina wolucrum Aquila carn... wel bugiwm: quae secuntur alae glossae latinae et saxonicae; 4) fol 51'— 68" Abba i. pater... Zizamia herba mala in messe quae facit witia (ef ‘Der Liber Glossarum’ p. 250); 5) fol. 68"°—77" Haec sunt greca uerba et aliqua eorum cum glossis suis. Abdomen i. pinguedo. carnium Absida e. 4. s. (ef. ‘der Liber Glossarum' p. 251); 6) fol. 77°—83" hebraica nomina. propria. Adam... Zamri; 7) fol. 83—89* De nouo testamento Abraham e. q. s.; 8) fol. 897—927 glossas graecolatinas Boleociuis cogitans. Balecinit cogitat e. q. s. (con- iugationum sunt exempla); 9) fol. 90'—93" Pseudodositheana her- meneumata; 10) fol 94'—95" glossas latino-saxonicas; 11) fol. 96—105 fragmentum grammaticum; 12) fol. 106'—107* glossas latinas: Auctoratum priorum auctoritate firmatum ... Caulem radicem; 13) fol. 118 catalogos aliquot saeculi X.

Capitula Pseudodositheana quae insunt i hoc codice proxime accedere ad alterum glossarium Stephani iam supra p. XV exposui: quod maxime de prioribus capitulis valere quivis videbit, qui utrumque opuseulum comparaverit. — Apographon quo usus sum roganti mihi conficiendum curavit humanissime Eduardus Fétis Bruxellensi biblio- thecae praefectus.

§ 11. Quod sequitur glossarium Leidense editum est ex codice Leidensi Vossiano latino maximae formae 26, de quo vol. IV praef. p. XXIX diximus. Apographon glossarii confecit Krumbacherus, quod typothetae tradidi, sed ut ipsas plagulas denuo cum codice lenam transmisso conferrem. Apographon huius libri est in codice Vossiano latino in octavo 44 fol. 3'—7" manu Fr. Nansii scriptum. De apographo Burmanniano cf. Loewius Prodr. p. 170 et p. 206.

De ipsis glossis docte disputavit Krumbacherus p. 41sqq.; sum- mam disputationis p. 46 ita complectitur: ‘Cod. Voss. latinus in folio 26 continet fol. 36'—4'7" librum primum cuiusdam Interpretamentorum Pseudodosithei recensionis, euius reliquae partes non iam exstant; huic

XXVIII PRAEFATIO

libro, vocabulario ad ordinem litterarum digesto, ludimagister uel libra- rius quidam multas glossas inseruit, quas ex elusdem Interpretamen- '" torum recensionis libro altero et tertio, i.e. e vocabulario certis generibus distributo et e colloquiis sumpsit. liber alter huius recensionis ab omnibus quas nos possidemus recensionibus diversus fuit, proxime autem accessit ad unam e duabus recensionibus Stephanianis. liber tertius eiusdem recensionis eandem colloquii Monacensis recognitionem antiquiorem et meliorem continuit quae nobis in solis codieibus Mona- censibus tradita est.’

$ 12. Singularem locum hermeneumata Vaticana obtinent, edita ex codice Vaticano 6925 saeculi X. Codex miscellaneus est et ex variorum librorum particulis compositus. Glossae m fol. 67— 18 exstant; in fol 67" in margine superiore legitur: Chhiffletu. Apo- grapho usus sum Christiani Huelsen; plagulas cum ipso exemplari denuo contulit Gundermannus. Ceterum earundem glossarum apo- graphon continet cod. Leidensis Gronovianus 114. Notas tiro- nianas solvit mihi Guilelmus Schmitz.

§ 13. Hermeneumatis Vaticanis subieci glossas Stephani, quas ille l. s. s. p. 505—359 exhibuit. In praefatione post ea quae supra attuli haec sunt: "hisce uocabulis uarias uoces attexui, ex diuersis exemplaribus collectas: sed quum 101 nullus certus ordo seruetur, ego alphabeticum seruaui. Qua in re nihil autoritati illorum. derogaui et lectorum utilitati consului? Vtilitati consuluisse Stephanum non nego; auctoritati tamen propterea derogavit multum, quod quales fontes fuerint hae ratione instituta oecultavit. Itaque percommode accidit, ut Petrus Daniel Loiselii veterem codicem excerperet; nam illis glossis usi rectius de Stephani farragime iudicare poterimus.

Codex igitur Bernensis chartaceus saeculi XVI, de quo con- feratur Hageni catalogus, loco tricesimo. folia aliquot continet, quorum sex priora hane habent inscriptionem: ‘Ex veteri lexico latino- graeco Ant. Loiselir. Excerpta igitur haec sunt et scripta anno 1564, ut subscriptio docet, manu Petri Danielis. Haec excerpta non eiusdem generis sunt omnia: pars enim fluxit ex primo et altero colloquio Stephani; 474, 2 = 376, 61; 474, 3 = 377, 14; 414, 4 — 378, 27; 414, 5 — 319, 4; 474, 6 = 319, 9; 414, — 319, 10; 474, 8 = 379, 14; 414, 9 = 379, 18; 474, 10 — 379, 43; 474, 11 = 379, 54; . 4(4, 12 = 380, 1; 474, 13 = 383, 37—39; 474, 14 — 384, 13; 414, 16 = 350, 19; 474, 17 = 350, 24; 474, 18 = 350, 35; 475, 1 — 350, 74; 475, 2 — 851, 2; 415, 3 — 351, 39; 415; 4 — 951; 42 475, 5 = 351, 45: eodem modo excerpta sunt 475, 6—8 ex capite de membris humanis, 415, 0—24 ex capite de moribus. Sed etiam

PRAEFATIO XXIX

in eis quae seeuntur saepius Pseudodositheana deprehenduntur; velut p. 477, 26 et 27; 478,17; 18 ut alia mittam. Ex his non multa discimus, cum nota sint ex alts libris. Sed insunt graviora. Series quae est p. 483, 59—67 glossarum nominum est, non latino-lati- narum, sed antiquissimarum, h. e. latinograecarum; respondet enim 59 = II 584, 3; 60 = 584, 8 (inmanis μέγιετος); 61 — 584, 10; 62 = 584, 16; 63 = 584, 21; 64—66 bene ordini post haec nomina conveniunt: accommodatae enim sunt terminationum legi; quae sequitur glossa 67 = 584, 34, est. Pro bilez scribendum inlex et pro ἄνεμος potius ἄνομος. Quae res forte accidisse nullo modo potest. Etiam quae secuntur grammatica ratione disposita sunt: cf. series quae est a Caenaclarius (p. 484, 7) ad Caelebs (p. 484, 72) us, a, wm, o, or, is, x, s (cf. Gl. Nom. ed. Loewe praef. p. X); item p. 485, 24—35 (us, a, 0, or); p. 485, 36—A47 (wm, o, as, or, is, z, 5); p. 485, 58—486, 2 (us, a, wm) ut alia mittam. Quae autem verba leguntur sub finem excerptorum (p. 486, 51—74), quattuor coniugationibus sunt accom- modata (are, ére, ére, Ire); quae excipiunt deponentia. Quae res non aliter explicari poterit, quam ut statuamus, excerpta haec esse ex glossis grammatica ratione dispositis; ex persimili autem collectione glossas nominum esse haustas. Haee qui reputabit, has glossis cum ceteris ex Loiselii libro petitis et vetustas esse et bonae notae censebit.

Nune vero quaeritur quae necessitudo intercedat inter has glossas et Stephanianas. Vt paucis rem complectar: quaecumque ex Loiselii libro exeerpsit Petrus Daniel ea paucissimis quibusdam omissis in- veniuntur apud Stephanum: quae utrum petierit ex Danielis exem- plari et alia aliunde adiecerit an ex ipso Loiselii libro cum reliquis quae non habet Daniel ipse hauserit non satis liquidum est: quam- quam illud veri esse similius iudico, siquidem recte contendit ille ex 'diversis exemplaribus! sua pendere. Hine facile intellegitur cur ne Stephani quidem excerpta ut excluderem a me impetrarim. Danielis excerpta descripsit Gundermannus: quo apographo usus sum.

. 8 14. Glossae Bernenses editae sunt ex codice Bernensi 688, membranaceo (148 »« 103 mm.) saeculi XIII. Continet duo glossaria 1) fol. 97—8' Abscida lucida, quas glossas edidi; 2) fol 10'r—51" glossas Abactus ab actu remotus (eaedem glossae insunt in codice Can- tabrigiensi de quo vol. II pag. XLIV egi, Paris. lat. 8048; pleraque ex Papia sunt excerpta) Apographo usus sum Gundermanni; plagulas cum ipso codice denuo conferre potui. |

Pars glossarum quae in hoc glossario leguntur ex eodem lexico petita est quod ex ‘libro glossarum" excerptum esse alibi docui (“Der

ΧΧΧ PRAEFATIO

Liber glossarum" p. 251), sed adiecta sunt hermeneumata Pseudo- dositheana non pauca eaque ex collectione petita, qualem exhibet codex Montepessulanus. Quod ita se habere intelleges vel ex una hae serie quae est p. 504, 26—35 = p. 290, 53—44.

$ 15. Pergo nune ad glossas Vaticanas, quas edidi ex codice Vaticano Palatino 1773 saeculi X adscito codice Vaticano Palatino 1774 saeculi XIII. De his codicibus ef. quae exposui in commentatione de libro glossarum scripta p. 228 et 233. Codicis Palatini 1773 lectionem secundum Gundermanni apographon exprimendam curavi: eidem lectiones Palatini 1773 debentur. Huius libri materia secundum hune ordinem disposita est: G, I, K, L, M, N, T, Z; initium igitur perit. Post N litteram haec leguntur: *Litteras alphabeti sequentes secundam grecam expositionem non invenimus in exemplaribus praeter t z et ideo t littera sequitur. Incipit littera t secundum grecam expositionem." Ex his patet, lexicon transcriptum esse ex exemplari litteras A—N contimente et secundum eundem qui est in 1773 ordinem disposito. In codice 1713 folia 15—21 unum effieiunt quaternionem, cuius ex- tremum folium excisum est: cum hoe finis L litterae et litterae M N perierunt.

Tertius earundem glossarum codex est Cantabrigiensis Gale ms. O. 5. 34 foliorum membranaceorum non numeratorum (25 >< 34 cm.) saec. XIL/XIII. Praemissa est scidula cum hae inscriptione: Collegium SS. et Indiuiduae Trinitatis in Academia Cantabrigiensi. In fol 11 leguntur hebraica usque ad fol. 29"; a fol. 29'—39* id ipsum exstat de quo agitur glossarium; in fol. 40' sqq. epitome libri glossarum, de qua alibi egimus; denique in fine Pauli glossae ad elementa dispositae, et elucidatio obscurarum partiwm in quinque libris moysi. Glossarium quod tractamus ita explicit: Nodios modius, Nanos situlus, Nipter pulwis, h. e. eodem fere modo atque glossae codicis Pala- tii 1774.

Quartus denique codex Oxoniensis est, cod. Balliol. 155 folio- rum 204 membranaceorum (295 »« 400 mm.) saeculi XIV, qui praeter ala (de quibus cf. commentatio de libro gloss. scripta p. 252) im fol 26"—37" idem glossarium continet et primum quidem litteras ABGDEZTIKLMN, deinde litteras OPRSTXYZ. Litterae A—M fere non discrepant a codice Cantabrigiensi; idem de initio litterae Ν dicendum est; reliqua pars huius litterae et eae quae seeuntur ex alio fonte adiectae sunt, scilicet ex glossario eiusdem generis quod ex codice Bernensi expressimus. Vnde cognoscimus, hoe glossarium in omnibus quos novimus libris mancum esse. Ceterum commemoro Cantabrigiensem inspexisse Gundermannum, codicem Oxoniensem

PRAEFATIO XXXI

quem aliquoties commemoravi Georgium Parkerum Oxoniensem in meum usum transcripsisse.

Glossae quae insunt in hoc glossario partim congruunt cum codice Bernensi; alteram partem ex hermeneumatis Montepessu- lanis transcriptam esse non est cur amplius demonstrem.

§ 16. Huius generis glossaria praeter ea quae tractavi etiam alia extiterunt: tale enim fuit, ut uno utar exemplo, ex quo glossae ‘abavus’ ditatae inveniuntur in codicibus Vossiano 24 in folio (cf. vol. IV praef. p. XXXVI) et Bernensi 290 saec. X (de quo cf. commentatio mea “Der Liber Gl. p. 248). Quod ita se habere his excerptis libri Vossiani credes: Periacteonos de acteone, Periaeulo decelo, Peribromaton de escis, -Pericreon de carne, Perichalceon dehencis (c pro s corr.); Peridoim actus pauli uel pytonicum g, Periendomenias desuppellectile Gg, Persideron eferreis, Periargion de argenteis, Perianemon deuentis, Pe- riantropon dehominibus, Peridendreon de arboribus, Periteszoes theorica idest de wita conplatiua et his: Theoeloei dii propitii gr, Theo ewramone (corr. ex euromane) dii celestis gr, Theoe epigioe dii terrestres gr, Theo catahoniae dii inferni, Theoiegtacnathoe dii inmortales, Theorica con- templatiua, et his glossis singularibus: Eme epemelia mea diligentia, Diatie bradines quare tardas. Multa ex eis quae in hoe libro exstant hermeneumatis petita sunt ex colloquio Harleiano, pauciora ex hermeneumatis Leidensibus. Exempla aliquot afferam: Periacteo- nos de acteone = 51, 15; Paragraphea = 108, 22; Paragrammatica = 108, 33; Inagrapses ut scribas = 109, 57 (55); Semeronde hodie autem = 110, 59 (= 81); Istonoetiam addomum = 115, 18; 19; Vdensu nihil tuum = 114, 24; Matontheum per deum = 115, 52; lindo excutio = 114, 51; Pedariom .thaceos puer cito =.115, 63; 64; Diatiebradines quare tardas = 115, 16; 77. Ex his igitur glossis probabile fit etiam in fonte ex quo haustae sunt colloquium Harleianum cum herme- neumatis Leidensibus coniunctum fuisse: quod iam supra ita se habere coniecimus. Has autem glossas ut ederem a me impetrare non potui: vix enim credibile, in ista farragine quicquam esse servatum quod quaestiones hermeneumaticas illustret. Itaque hoc paucis com- memorasse satis habeo.

Vv

§ 17. Quam in extremo volumine edidi glossarum latino-graecarum collectionem, ea ad artem medicam spectat. Selegi vetustiora glos- sarla, quae quomodo composita sint alio volumine exponetur: recen- tora, quae partim ab illis pendent partim referta sunt artis vocabulis scholarum medicimalium noviciarum, ab hac collectione excludenda esse censui.

XXXII PRAEFATIO

Ac primo quidem loco posui hermeneumata Cassinensia edita illa ex codice Cassinensi 69 saeculi IX, qui praeter alia de quibus cf. bibliotheca Cass. II p. 220sqq. hoe glossarium a p. 521—536 exhibet; exitus intercidit cum integra foliorum compage: quae secuntur verba integrum. dicebat et totum ipse aque nwmisma uocatur pro eo quod nominibus principum. effigüis que signetur e. q. s. ad tractatum de ponderibus et mensuris pertinent. Praecedunt pag. 524—527 antem- ballomena Galeni: INCIP ANTE - APOLLOMINAS GALIENI Pro aloen mittis licium aut centaurie sucum ... pro zingiber mittis piretru.

Hermeneumata Senensia (p. 542—548) petita sunt ex codice Senensi F V 8 saeculi X/XI, de quo egit loannes Schmidt Hermae vol. XVII (a. 1882) p. 239 sqq. et XVIII (a. 1883) p. 521-sqq.: idem ex suo apographo easdem glossas edidit p. 527 sqq., a qua editione mea pendet. Supplementa certa quae ille uncinis quadratis inclusit recipere nolui; spatia punctis indicavi.

Tertio loco edidi quattuor glossaria codicis Vaticani 1260. Liber est membranaceus 118 foliorum formae quartanae, scriptus de- cimo saeculo; continet praeter alia haec: 1) Hygini astronomiea in fol. 44 sqq.; 2) Aethicum Istrum in fol. 125 sqq.; 3) glossa- rium medicobotanicum in fol. 165'—1412"; 4) alterum glossarium 112"—114'; 5) in fol. 174" de anteboluminis Proaganta -i- linea calamo aromatico .... Proxilocasia. brateus expliciunt antebolumina galient; deinde post glossas aliquot tractatum de ponderibus et talentis; 6) tertium glossarium medicobotanicum in fol 175'—117; 1) quartum glossarium medicobotanicum in fol 177*— 118"; 8) in fol. 178": incipit ante balunia que galiemus auctor cum electis

filosoforum medicis .... adiutorio. Proaromatico ... Prosilbidio upela. Finit. ln fol 1* legitur: ‘Petri Danielis Aurel’ et m margine supe- riore numerum Danielis manu scriptus K. 51. — Quattuor quae

insunt glossaria accurate exprimenda curavi partim ex Loewii partim ex Gundermanni apographo.

Primum glossarium quod quomodo cum Pseudo-Apuleio reli- quisque medicis cohaereat, alio loco docebo, etiam in codice Pari- sino quodam legitur, nempe in cod. lat. 11219 (suppl. lat. 1319) saeculi noni. Qui liber praeter alia etiam glossaria medicobota- niea duo exhibet et id quidem de quo agitur in fol 179"—190": Incipiunt hermeneumata dedecim | speciebus ... Isauria idest caricas. Ingwinalis idest pionia. Kopros idest stercus; reliqua desunt. Partem huius glossariü descripsit; Gundermannus, integrum glossarium Omontio intercedente vir quidam doctus Parisinus; nolui tamen lec- tiones in apparatu ponere, utpote ex quibus non multa disci possint; in

PRAEFATIO XXXIII

universum enim conspirat liber cum Vaticano, nisi quod hic illic recentiorem linguae formam ostendit Parisinus. — Idem glossarium etiam in codice Bruxeliensi 1828— 1830 saeculi X exstat, de quo p. XXVII egi, in fol. 36sqq.: ex quo libro quae excerpsit Gundermannus, ea satis prope ad codicem Vaticanum accedunt. — Praeterea litterae B et C transierunt in Vaticanum 4417, de quo infra disputabitur.

Alterum codicis Vaticani glossarium, cuius initium est aarsi- con idest auro pigmentum, in eodem quem modo commemoravi libro Parisino fol 171'—179 legitur, sed conglutmatum cum glossis aliunde receptis: quarum longe maior pars etiam in primo glossario Vaticano exstat. Inter folium 114 et 175 aliquot folia cum maiore parte litterae G, integra littera H, maiore parte J litterae inter- ceciderunt. Hane contaminatarum glossarum farragmem cum emenda- tionem magis implicare quam adiuvare cognovissem omittendam esse censui.

Tertii glossarii (anesus herba folia eius coriandri simulant) praeter Vaticanum duo novi exemplaria, quorum lectiones cum fieri vix po- tuerit ut in apparatu respicerem, p. 607 sqq. exhibu. Codex Ber- nensis 337, cuius scripturam p. 607—616 dedi, scriptus est undecimo saeculo; insunt 14 folia membranacea (11 >< 26 em.), quibus haee continentur: 1) in fol 1*'—2" antidota quaedam; 2) m fol 3'—8" glossae ‘Anesus’; 3) m fol 8᾽.- 145 glossae ‘Antrix’, de quibus paulo post dicetur. Manus altera quae passim scripturam correxit eiusdem aetatis est cum priore. Vltima glossarü pars non exstat. Ceterum apographo usus cum Gundermanni. — Codex Vaticanus 4417 saeculi undecimi 127 folia continet membranacea (18 >< 31 em.); insunt varia opuscula medicinalia (antidota, antemballomena Ga- lieni, tractatus de ponderibus et mensuris); glossarium est in fol. 119—121". Litterae B et C ex alio glossario fluxerunt eoque persimil illus, quod primum locum in codice 1260 occupat. Vsus sum apographo A. Koehleri, quod ille Loewio olim donaverat, sed denuo eum codice a Gundermanno collato.) — Eiusdem glossarii excerpta ad severiorem litterarum ordinem disposita transierunt in codicem Oxoniensem Bodleianum Laud. miscell. 567 saeculi XII, insertis haud paucis glossis aliunde, uelut glossis saxonicis, quae miro modo cum illis congruunt quas ex codice Cantabrigiensi colleg. Corp. Christi edidit J. H. Hessels. Quod ita se habere vel ex

1) Compendia etiam huius libri plerumque solvi, nisi ubi ratio id dissua- serat: non solvi compendium ~, quod ut significare solet est, saepius pro idest videtur esse positum; ceterum pro idest legitur in plerisque glossis id.

Corp. gloss. lat. tom. 111, G

XXXIV PRAEFATIO

hae serie cognosces: acceptabulon idest scarphia de owo, acenuum idest acrior aceto, acdewis idest ortice semen, accitula idest hramse, accitelliwm - idest romsam crop, accitullium idest geaches sura, acinum idest hindberge: ex quibus tres priores ex eo quod tractamus glossario excerptas esse secundum ordinem (ac) facile apparet, posteriores quattuor eodem ordine in Cantabrigiensi exstant (p. 10, 129—132). Cuius rei ratione perspecta haec collectanea excludenda esse putavi. Litteras A, B, ἢ meo rogatu transcripsit Georgius Parker Oxoniensis.

Quartum glossarium quod indole et materie a tribus prioribus differt in eodem codice Bernensi exstat quem supra commemoravi: unde paucas easque potiores lectiones, haudquaquam omnes apparatui inserui. Quomodo cohaereat cum Oribasio latio aliisque libris nune quaerere nolo.

Glossariolum Parisinum quod subieci fluxit ex codice Parisino lat. 11218 (suppl lat. 212) saeculi IX: quo in libro praeter alia glossae medicobotanicae in fol 39"— 41" insunt. Apographon fecit Gundermannus. (Glossae extremae Pseudo-Apulei sunt.

Glossaria recentiora quae vetustiora numero multo superant, velut glossae Alphita, Sinonoma Bartholomei quae edidit Mowat in Anecdotis Oxoniensibus vol. I part. 1 et 2, corpus Matthaei Silva- tiei, quomodo cum illis cohaereant tum dicetur, cum de fontibus glossariorum medicobotanicorum disputabitur: cur ab hac collectione excluserim, supra iam indicavi.

VI

§ 18. Maior materiae quam hoc volumine contineri volui pars quamvis singulari sit indole, tamen merito ‘glossematica’ diei potest et una cum aliis glossis m glossario generali tractanda est: quo vero modo aut consilio colloquia, fabulas Aesopias, responsa Ha- driani, traetatum iuridicum, belli Troiani enarrationem, quaestiones mythologicas in lexico generali tractarem et ad pristi- nam formam revocarem, non inveni Nam etsi consentaneum est vocabula glossematica ipsa ubiubi leguntur adhibitum iri omnia, tamen reliquis vocabulis plerumque tritissimis cur domicilium praebeatur in indice esse non videtur. Accedit quod nemo in corpore glossariorum fabularum Aesopiarum recensionem quaeret, sed in editionibus harum fabularum ipsarum; Hadriani vero responsa et tractatus iuridicus in libris iureconsultorum aptum iam invenerunt locum; mythologicae deni- que partes a mythologis tractatae sunt: solis colloquiis nusquam quam in hoc ipso volumine commodiorem locum assignari posse putavi. Itaque colloquia quattuor, h. e. Leidense, Harleianum,

PRAEFATIO XXXV

Monacense, Montepessulanum mendis librariorum purgata sine apparatu critico exhibui, adnotationes aliquot quibus carere non potui huie praefationi inserturus. Exclusi Stephani colloquia duo (p. 316—390) ut ab ipso editore iam emendata.

Colloquium Leidense quod reliqua exilitate superat eiusdem prosapiae est cuius primum Stephani colloquium, sed in fine muti- latum. Qua re non dubitavi traiectionem Boeckingii 8 8 (ἦν γὰρ eic βαλανεῖον iréov) reicere: cf. p. 378, 21. 28. Formas quae sunt εμαθα § 7 et edpaua S 8 admittere nolui.

Colloquium Harleianum ex codice pessime habito refingendum fuit. Quae uncinis angularibus inclusi, ipse supplevi, quae quadratis, selungenda esse censeo, quae rotundis denique notavi uncis, ea ad orationem variandam pertinere puto. § 1. pro ἀναγκαῖον εἶναι (ne- cessarium esse) nunc posui ἀναγκαῖόν écriv (necessarium est); meque enim quomodo infinitivum expediam invenio. — Ibidem ante πρὸς ἧλι- κίαν (ad aetatem) mescio an ὅπως ἄν (ut) intercidisse statuam. — § 8. ἔπαιζες Gelzero debetur. — § 9. B littera quae post πραιτῶριν est teste Krumbachero nescio quo spectare dicam. — ὃ 21. ἀηδίαν ἐποίηςεν Gelzeri est. 8. 23. ἐκπλέκει idem valere quod ‘explicit’? conicio. De reliquis cf. ea quae in programmate meo p. XVII commemorato exposui.

Duo quae secuntur colloquia Monacensia egregie tractavit Krumbacherus l. s. s, a cuius editione mea pendet, nisi quod errores aliquot leviores correxi et paucis quibusdam locis meam viam secutus sum. Vt tamen suum cuique tribuam, notabiliores Krumbacheri et aliorum coniecturas (non meas) hoc loco enumero. § 1. ᾿Αγαθῇ τύχῃ [xoi εὐτυχῶς] Krumbacherus. — δύναςθαι] cf. p. 654 § 1 et p. 421, 11. — μᾶλλον dubitanter add. Kr. — τοῦτο add. Kr. — S 2. ἐγκοίμητραν Kr. —

λευκόν Vulcanius. — scriniarius Kr. — praeductorium Kr. — mopa- γράφω Kr. — § 3. sermo, conuersatio e£ quoniam Kr. — ὑποδεομίδας Kr. — § 4. κατεφίληςεν Kr. — κριτήριον et iudicium. seclusit. Kr. —

εἰδῇς et Beatus Rhenanus voluit et Christus im epistula ad Krum- bacherum data: nihil tamen mutavi: neque enim primariam formam colloquii tractamus. — có seclusit Kr. — ἐρούμενοι et dicturi Kr. — 8 5. ἐξέπληςα àv Boucherius. am ἐξεπλεξάμην av? — § 6. (ἔδωκας) Kr. — εἰ θέλεις Kr. — § 8. olerarium Kr. — 8 9. {προένεγκε à ἀναγκαῖά eiav> Kr. — ἐπιτήδειον Kr. Pro apparatum exspectes aptum: cf. II p. 20, 21. — Aoróbac Kr. — εὐθύς Bursianus teste Krwmbachero. — <sed> Kr. — ὕδωρ traiecit Kr. — 8 10. ὅεον Kr. — τῶν ὑπαίθρων Christius 1. s. s. διὰ τοῦ πτεροῦ Kr. — per pteroma Kr. — τὸ πάλαι Kr. — introeamus J'raube teste Kr. — ἄλειψαι. “Aderwa Christius l. 8. s. — «καὶ» ὀξυκυάμια Kr. — et» fabas Kr. — § 11. De νερόν cf. Kr. —

e*

XXXVI PRAEFATIO

aqualiculum Kr. — μύκας Kr. — siliquas Gundermannus. — (δὸς πρόεφατον Kr. — (da» temetum Kr. — bibere Bursianus teste Kr. — § 12. <émomcate>) Kr. — ἐκτρέψῃ eb. ineptiat Kr.: quode valde dubito. ἢ «τρεφθῇ aut reptet Traube teste Kr. — ἐξυπνίςατέ ue Kr. —

Colloquium Montepessulanum Hauptius et Boucherius trac- taverunt: quos ubi potui secutus sum. Ceterum hoc colloquium multo minus deformatum est quam reliqua. Notabiliores aliorum coniecturas etiam hoc loco enumero. ὃ 2. duae Hauptius: quamquam duo pro duae non inauditum. — § 7. {ἀπ᾽ ἀρχαιογονίας Hauptius coll. Philox. p. 4, 26. — obuia Hauptius. obuiam ito Boucherius. — § 8. TiBoup- τῖνον Hauptius. — § 9. (ufytep». οὐ mater» Hauptius. — ὃ 13. ζυγή Hauptius. — <p>x& Hauptius. — ἐπικάρεια Hauptius. — 8 16. saluum lotum Hauptius. — $ 17. εἰλιγνίτας Hauptius. — placentam Hauptius: at cf. p. 653: dulcia placenta.

Vt in eis voluminibus, quae antea emisi, ita ne in hoc quidem reticere possum quanta undique liberalitate adiutus sim: copias suas Ienam miserunt praefecti bibhothecarum Bernensis, Einsidlensis, Leidensis, Monacensis: alio modo non minus benevolo mihi ad- fuerunt reliqui quos commemoravi. Nec magis taceo, etiam in hoc volumine laboris socium fidelem mihi fuisse Gundermannum. Quibus omnibus debitam gratiam et verbis reddo et opus ipsum persoluturum esse spero.

HERMENEVMATA LEIDENSIA

Corp. gloss. lat. tom. III. 1

ne

A E 4 n é P VASE re - n re $ x

so “ye ja 4 2-0 tw d a. 2^ — ' AY ACTU bd Ns $^. Mf D

bcn - | ^ * ᾿ ? I í » r Ὗ = H. i

ἊΝ 15 is

a 1

m

E ae ry

ase em a}: i ; ^

cod. Sangallensis 902 saec. X cod. Harleianus 5642 saec, X

p*

a

A » : b 1 c = cod. Monae. 601 saec. X δ. In contextu exhibetur scriptura codicis Leidensis Voss. gr. formae quart. 7

6^

‘

-—

c fn "t »

PEN

- ^N

2 " = | / . a M d > -— "ἦν "T e 4 ἂν d i-e rh: e

Lj

*

r

᾿

aw ὦ n

[37] ετιπλεον autamplius

10

μι οι

20

25

90

καιμιζον etmaius

καιελευοεριώτερον etliberius καιπληρεετερον etplenius καιυπερμεετον eteumulatium δαψιλεετερονγαρ largitusenim Kavrpo ἡλκυςμενος etprolixius

aAÀuc aliter evdewc statimmox εξαυτης continuo Tapaxpnu protinus πάραυτα confestim

ecroubacuevuc properantius

ὠριμὼς mature!)

5 θιξει tactu

στιγμή punctus ταχύτερον celerius T1ÀÀu cito

ταλινι iterum

i100ev denuo

eukocuia decor podicia ueneratim ποινθανεται interrogat mAÀoucioc diues

TeVnc pauper

omobucuouv reddamergo

ταάλυπα cetera Katactuxiov perlitteras TpQcco ago

TIpaccic ages

Tpacci aget

1) e ex ae rasura corr. | 2) age pro egi corr. m. 1 || 3) super τ alteram τ

add. m. 1 |

Tpa£ov age

empaccov agebam empaccec agebas empaccev agebat empaccoav agebant Tpazw agam

πράξις agas

TIPGEL agat

mpa£ocv agant empo£auev agebamus?) erpaccerai?) agebatis empaccov agebam empa£ouev agebamus mpacceroat agetes Tpaccouciv agunt πράξωμεν agamus πραξαται agite mpa£raTUCav agant karm[ropmcu accusabo κατηγορήςις accusabis κατηγορήςει accusabit πειννὼ bibo

πειννις bibes

πιννι bibet

mivvuciv. bibant πιεται bibete

επιννον bibebam etivvec bibebas etivvev bibebat emvvouev. bibebamus memuxeiv. biberam

1*

50

Ox σι

[35]

60

σι

bo Co

or

4

πεπώκις biberas πεπώκει biberat menuxicav!) bibebant πῖοόμεν bibamus meta bibetes πιονται bibent aou canto

adic cantas

ad. cantat adouciv cantant adov canta ndov cantabam noec cantabas ndev cantabat

5 ndcav cantabant

nceauev cantabimus necator cantastis ncav cantarunt xapiZuoi dono xapiz donas χαριζεται donat χαριζονται donant xapce dona exapiZunv donabam

5 exapizou donabas

εὐκοπὼς facile epactnc amator

εἐπιθυμι concupiscit - desiderat

emiuehwe diligenter emóec inpone εἰκὼν imago εἰκοτιως facile Cui damnum Zuyov iugum Cev(m paria Ceu£ov iunge ζητημα questio ζωγραφια pictura Cucv uuibent

HERMENEVMATA LEIDENSIA

Zwuoc ius

Cuvr simicintium ζηλοτυπος zelotypus ζητιται quaeritur Cgecov etextingue nyropaca emi ηθεληςα uolui n8eAncev uoluit ntoimaca parabs nyepenv surrexi npo sustuli ἡμέτερον nostrum non iam

ἤτηςεν poposcit nA0ev uenit ἤνεγκεν attulit npracev rapuit ncrocaro salutabit nkoucev audiit nwat tetigit

θελις uis

θινρανι tangit θορυβται turbatur 0cupi spectat Oepameuei curat : θερμενι calfaeit θεος deus

θορυβος tumultus θωμεν ponamus θυρουρος ostiarius Ouuavrixoc animosus θαλλουειῖιν florent θηλυκον femininum θαυμαζὼ miror?) ivan utquid ixavobornc satisdatus i£eurc aucupator ixveurnc uestigato iZoc uiscum

1) 1 pro € corr. m. 1| 2) secuntur 4 versus vacua |

40

45

[4]

56

60

10

e

10

1

e

20

30

[4"]

35

HERMENEVMATA LEIDENSIA

ixvoc uestigium ibpuc sudor

ixecia. supplicatio - praefatio

ibw uidere

icoc aequalis

ide uide

ἴδιον suum - proprium κατῶως bene

Kakwc male

κρατι tene

κραζι clamat KAoiet. plorat kAavvi frangit kvn8e scalpit KAeiei. claudit KuJhuei uetat KAewrgnc fur κοιμαται dormit Kepdoc lucrum Kufeurnc stlactarius κερδαινι lueratur κατεδιψεν reliquit καινον nobum hahw loquor hauBavw accipio λαώμεν micemus Aoucoue0a labemus Aucov solbe

λεγι dicit

hoyoc uerbum λοιδορι maledicit λαιν ualde

λαμπρον limpidum - clarum

ληςται latrones Mi80c lapis μανθανι discet

μελλις incipet - futurum

μολυνι inquinat uevt habitat - manet

ueverot insanit

uci odet

μιυθος fabula unvucov nuntiat Mevouev anemus uvnuov monumentum μαγιρος cocus

vuE nox

VIKU uinco

vika üincit

voe intellexit vavaroc!) naufragus vekpoc mortuus vupoc infirmus vouvexnc sensatus vouoc lex

ξενος ospis ξενιζεται ospitatur ξενια ospitum

ξυλα ligna

Eucov rade

£evot ospites

ξενι carminat ξυλοκοπει defustat οὐκ,οιδαὰ nescio ovdev nihil ουδεποται numquam omiw debeo

opO0ov rectum ovoua nomen OUKOUV ergo ouóemu necdum ouou pariter oukakouw nonaudio oloxAnpon integrum ouke£ecriv. nonlicet περιπατι ambulat mpacci agit

more facit

1) a posteriorem sup. lin. add. m. 1 |

40

60

10

-1

or

[511

10

[5]

30

6 HERMENEVMATA LEIDENSIA

Tokar luctatu παιζι ludet tAuvit) labat πειραζι temptat TCC pix

TiCcO» picat

προεὶ mane mictoc fidelis πολις cibitas

Tat. caleat προαγι antecedet πολλα multa Tpovoia prouidentia προβλεπι prouidet ρίπτω proicio pri algeo

pevw spargo pnccw adlido pomTU cuso

puqu sorbeo puZoc ictus perxu sterto ρυομαι exuo

pnua uerbum cima tace

cyncov cerne

cicov moue cupicov sibila crpucov sterne cupov trahe") cpivEov. stringe cuvoouAloc conseruus cuveA^eu0epoc conlibertus cuvkAnroc senatus cuuguvi conuenit

cuvKOlvoc communis uictor

cTodoc cinis ευνετρατιώτης conmilito

1) mÀu ex to corr. m. 1 | 2) h add. postea m. 1 || 3) 2n margine m. 1 scripsit

ayn silentium cuxopavrnc calumniator Tnpt seruat

Tpura pertundit

τριβι fricat

tumt foedit

τορυνη tudicula

τρεφι pascit

Topwy. manducat

TUKTL parit

Tpogrn cybus τοιουτοτροποὸν hocmodis Tourouevroi hoctamen Tocoutw tanto

Tiectiv quid est

Tote tunc

ταῦτα icta

TeOyTW ponatur

umore ducte

uyiaye integer

v[ievi ualet

υλακτι latat upotvouciv. texuent umnperouciv ministrant umoóncov calcia urQucov exculcia umeproóeov superfluum UpiC uos

uroka6icov subsede umecrpeyev rediuit ὑπήκοος. dicta obaudiens umkaru subter uroreO0n?) supponatur uynhov altum uTomepw suffero (poviuoc sapiens φρονι sapit

qiÀloc amicus

gio. sexmilia. quae antecedebant, abscisa sunt ||

40

50

60

65

[ 5"]

1

or

c

σι

20

3

3

σι

0

οι

φιλη amica

mit amat

φιλήςον basia φεονι inuidet φροντιζει curat @povtictync curator φευτγι fugit φοβιται timet φυςα sufflat φθιριζει peduculat qpicci. horret φιδεται parcet Qnun fama qQiAomovia studium Xap. gaudet xuAevi. clodicat xpator utitur xpnvvuer commodat xpovider tardat χυλος sucus

xurov fusile

xwua rudera Xapitec gratiae Xpncroc suauis xpnciuov utile χώρι capet

xpncov commodat wor caleuli wygictync calculator ψηφιζι computat weuctnc mendax ψευδεται mentitur yogi crepat

wert uituperat wordt nabegat!) wuahhoc pulix ψαλλιζι pulicat Ψυχή anima

HERMENEVMATA LEIDENSIA "i

ψώμος buccilla

Uixnc mice

wpa. ore

woe hic

wcOepuovecriv dum calidum. est

ὠφελι prodest |

wucapribuvajat quomodo modo pos- sum

ucóokt quomodo putat

weavKadicn quomodo sederit

witAicuevoc armatus

wuov crudum

wuocev 1urabit

ewcwde usque hic

wAicOncev lapsus est

woiver parturit

wrpicón indignatus est

wuvncaro?) emit

wcautwe identidem

ὠπλιςεν armauit

wvouacoón nominatus est

wuocav lurauerunt

ἐπληρώθητο impletumestprimum

ueraruvepum imterpretamen *)

VLWYV

eunemimedta*) meadiligentia?)

καιφιλοπονα etstudio

μετεγραψα transscripsi

τουτοτοβιβχιον hunclibrum

TacivElohoywtatw omnibusdignissi- mum

εντωπρώτω Inprimo

γαρβιβλιὼ enimlibro

τωνερμηνευμάτων interpretamento- rum

wempwta quomodo priora

1) b ex ἃ corr. m. 1 | 2) v ex u corr. m. 1| 3) post men una littera velut .t incepta inter seribendum deleta || 4) antecedunt duo versus vacui | 5) mea pro media wt vid. corr. m. 1|

40

i or

60

65

10

μ᾿ ι

2

20

8 HERMENEVMATA LEIDENSIA

cuvnvepykauev contulimus pnuata uerba

καιτουτῶν eteorum ekuepouc exparte

avar(kaio,eickA civ; necessariaindecli-

natione pnuoruv uerborum ouruceukoAuc uti facilius τηςομιλιας sermoni Twvavepwrwv hominum euxpnciaectar proderit VUV, ouv nune ergo

εντωδευτερωβιβλιὼ insecundo libro

epouuev dicimus ὠνκαιθελήςι quorum etuult Tpovoia prouidentia

ἡμειεγαροιανθρώποι nos enimhomi-

nes

omnes uiuimus παντεεζωμεν ádeo

aro θεου dediis

περιθεὼν deorum - nomina θεωνονοματα di propiti 0couAeot celestis terrestris oupaviorer(i00 marii θαλαςεῖοι deinferni θεοικαταχθονιοι demones óoiuovec umbra

σκιὰ saturnus

Kpovoc iouis

Zeuc iouis tonans

crpogioc. bulturnus ποειδὼν neptunus ἥλιος sol

Xapov orcus πλουτῶν ditis pater ςερατῆς serapis diovucoc liber pater αἀπολλὼν apollo αςκλήπιος aesculapius npakAnc herculis epunc mercurius παν siluanus ói0ckopor castores πριήπος priapus apnc mars

βαιπυλος abaldir epuc cupido καρποφορος frugifer εφιαλτήῆς incibus (1v aeternus boiuuv genius ciknvoc ingenis!)

θεαωνονοματα dearumnomina

pea opis

npa 1uno

a0nva minefua αφροδιτη 5) uenus Yn terra

tuxn?) fortuna apreuic diana ςεληνη luna

40

45

50

60

65

30 Zeuc βροντῶν louis coruscans Zeucactpanmtw iouis fulminans

onunrpa ceres Anyw latona Ceuckepauvioc iouis maximus icic isis Zeuc uepicroc iouis specularius Zeuc KTNCloc lanus geminus 35 πυλαϊος [61] opOucioc. stator

Kope proserpina μοιςαι musae exatn tribia uvnun memoria

1) inuus add. manus recens || 2) post v deleta est x inter scribendum || 3) post ἡ deleta est a inter scribendwm |

1

e

[I

οι

HERMENEVMATA LEIDENSIA

quc aurora vix] uietoria Xapitec gratiae μυραι fata

epuvuec furiae av0ogopoc flora etic spes

evuw bellona

ectia uesta

eucefia. pietas eutuxia felicitas ouovoia concordia υγιὰ salus

nuepa dies

dinuepac interdies νυξ nox

χθὼν tellus epotecw ἴληθυΐα 1) nixa avapia uirtus

[17] περεεφονῆ proserpina

21 utqpOeuv mater de um

R-ougvrpirm solatia?) δικαιοευνη iustitia ynpeioec ueneriae

25 πραξιδικη taberna

λευκοθεα mater matita πολυςτηφανος feronia mictic fides

o£ dignitas

30 rpovoia prouidentia

35 eyrpomr] reuerentià; reuerentià

nuc aurora nbn iubentas

ued, mea cw@pocivn pudititia

Kapa gaudium qnun fama; insapientia TTepioupavoi?). Decaelo

Ipsius

oupavoc caelum actypec stellae axduc caligo

vnoe nubes erivepelov nubilum εὐδια serenum ομιχλη nebula dpococ rós

8poxeroc pluuia χάλαζα grando ma[eroc gelu

χιὼν nix

ctaywvec gutte wuxoc frigus

kai aestus

eap uer

0epoc aestus φθινοπίυρον autumnum χιμὼν iemps €vidUTOC annus unvec menses

nuepar pl; dies

wpat horae*)

Bpovtn tonitruum actpatn choruseum Kepauvoc fulmen TpWwi mane

Owe sero

dike uesper ΤΤεριναων 3) de aedibus vauv aedis templa iepov sacrum

βωμος ara

Oucia. sacrificium uua hostia θυμιατήριον turibulum cTnMavor coronae

salomonis £oava la res

templis

^1) v ex 1 corr. m. 1| 2) salacia corr. m. recens | 3) De caelo etiam margo 4) h postea, add. m. 1|| 5) Deedibus etiam margo ||

40

45

00

70

[1]

1

1

3

σι

0

5

σι

[-

10 HERMENEVMATA LEIDENSIA

eikovec. imagines

avoOecuoara dona

iepeuc sacerdos

θυτης R poponarius aruspex uocxotouoc uictimarius uavric diuinus

Tpomytnc ariolus

vewkopoc aedituus

λιβανος thus

olwvockoToc augur

mupic flamines

iepouvnuov pontifex ςπωνδοφορος fetiales xopuBavrnc soli palatini xouppnrec collini ΤΠΠεριεορτῶν Dediebus festis eopr dies festus eux] uotum

apii feriae oratio κρονιαι saturnalia diovucia liberalia παναθηναια circuatria

rocibuvia. ulganalia - neptunalia

NPECTIA caracognatio oporncia. terminalia yncria ieiunium Tüpackeuv cena pura vekucia. parentalia aictiam uestalia evveuc nundine

γενεθλια natalitia Περιθεωριὼν 1) Despectaculis θεώριαι spectacula

θεώρηται spectatores θεατρον theatrum

ovdiov odium

cknvn scena

ςαλπιῖεται tubicines

Knpikec curiones

πυθαυλαι puthaula

χοραυλαι charaule

κωμώδοι comedi

τραγώδοι tragidi

κιθαρωδοι citharedi

opxicrnc. saltator

xopoc chorus

acta. cantores

cupictyc fisculator vdpavAnact organarius yngorektnc prestigiator κρότος lusus - manibulus cupicuor sibilis

ctadia stadia

ὄρομις cursores

παλεεται luctatores πανκρατιαεται pangratiastae πικται pugiles immoóponoc circus Ἱπποδρομια πωμπη pompa

circenses

1) Despectaculis e¢ despet etiem margines ||

5. ab hac gl. accedunt codex Sangallensis = a et Harleiamus = b, qui hanc capituli inscriptionem servaverunt: de officiis | uocxtouoc a. wocxttomoc D || 9. tus

e : ab | 11. mpic ὁ | flamineis a. flamineus ὦ || 12. iepouvquuv ὦ || 13. crovóogopoc

feciales ab || 15. κουρρητῆς ab || 16. Dedibus ὁ | 17. eopn a | 19. aptio b | oratio om. ab || 21. diovica αὖ | 23. uulcanalia ab | neptunalia om. ab [| 24. nqecna ab | 27. mapackev ab || 28. vkucia. ᾧ || 29. διετιαια b | uestialia «b || 30. nundinae ab | 31. γενεολια ab | natalicia ab | 34. 6wpnro ab || 36. ovótovo Dium ab | 39. cu- nones αὖ | 42. κωλλωδοι ab || 44. κυθαροδοι αὖ || 48. cumicrnc ab | 51. manibulus

om. ab || 52. sibilus αὖ || 56. πανκραπαςται αὖ || 60. πομπὴ αὖ |

40

59

[81]

Or

10

1

e

c

σι

HERMENEVMATA LEIDENSIA

wrmOQurhc carceres καμπτηρες metae

λευκη creta

€ucodol area

βαθμοι gradus

nvioxot agitatores

diirmv uiga

To. immiv triga

apua quadriga

εξα - ἵππον sexiuges αμφυθεατρον amfitheatrum Onpia bestias - fere

κυνεγοι uenatores

uovouaxor gladiatores - ξιφήρεις TUKTEVOUCLY pugnant Tlepiaveuwv Deuentis

ἄνεμος uentus

πνον βορεας aquilo

Auy africus

voroc auster omapxiac septentrio atmoyioc aterra oupioc. bulturnus αἀφηλιώτης desolarius xopoc aequalis!) TMyE turbor

aura

11

TTept - μελων 5) Demembris avOporivuvy humanus

avO0purmoc?) homo - mocíc - maritus 30 γινῆ mulier - ἀλώχος - uxor

Toc infans - puer - γαμετῆς - uxor veavickoc luuenis

qepuv senex

γραῦς anicula 35 ηλυκια aetas

θνητος mortalis

Cwtikoc uitalis

Cun uita

ψυχῆ anima 40 πνευμα spiritus

acOua alitus

φώνη uox

cua corpus

ue] membra 45 aui sanguis

χολη fel

ciehoc medulla!)

uvedoc saliba

μυξαι muccei 50 veupa nerul

qAeBec beene

Kepoer caput

τριχες capilli

1) aqualis adscr. man. recens | 2) Demembris οὐ demb etiam margines ||

3) ὦ pro o corr. m. 1 || 4) numeris 1 et

iwssib man. recens ||

2 adscriptis saliba et medulla £ranspon

n : : 1. magic ab || 3. λευκε a || 5. βδθμοι ὃ || 6. ἡνιοχαῖι ὃ || 7. uti Dira ( biga b)

ξ h 0 «b | 10. eZavrmov a | 11. augitnatpov ab | amfiteatrum «|| 12. enpia a | fere a || 13. κινεγοι. a. κινετοι ὦ | 14. uovouayut ab | ξιφηρεις om. ab | 18. πνοὴ a |

9 9 94 0

21. votoc a. voOoc b | 23. ἀποτιος b || 29. avtpotivwy a. ἀνθροπινον ὦ || 30. avOpo- πος ab | mocic: maritus om. ab || 31. akwxoc-uxor om. «b | 32. puer-rapernc: uxor om. «b || 33. veaickoc ab | 34. τερων b | 35. ypaic ab | annicula ab || 38. Zovixoc a |

: n : : 39. Cwv a. Zov b | 49. saliua ab || 50. μυξαιπώςει ὦ | μυξαι πωςεινειρα nerui ὦ ||

τι, 51. gl. om.-b: ef. 50 | nerbi a || 52. φιλεβες ὃ | uenae b. bene a || 53. 54. κεφαλει caput capilli b e£ (capilli s. v.) & | τριχες crispi ab ||

[8:]

σι

15

12

ουλαι crispl μελαιναι nigri Toa cani πυρραι rufi Kpaviov caluaria erkepaloc cerebrum Bpeyua ocipitium κορυφῇ uertix uunv membranum uerumov frons ogpuec supercilia οφθαλμοι oculi!) κανθοι palpebre Kopar pupillae παριᾶιϊ genae owic facies puribec rugae ρώτων nasus [va001?) buccae ciayovec maxillae Yevuov mentum xvouc lanugo πώγων barba xiu labra?) CTOUA OS

odovtec dentes μυλαι molae ουλαι gingibae

HERMENEVMATA LEIDENSIA

yAwceca lingua oupavickoc palatum kiovic columella τράχηλος collum μοι umeri vuroc dorsum uacxoÀoi alae karokAeic iugulum qapuryrec fauces λαρυγξ gurgulio Bpaxiovec brachia arkuvec cubiti uuec lacerti ap0pa articuli χεῖρες manus oonkruAoi*) digiti avtixeip polix ovixec ungues δεξια dextra apucrepa sinistra «τήθος pectus

uacroí mamme - Zeicw- dida πλευραι latera - QiZiv- ubera

ocpuec lumbi λαγονες ilia κερκιδες costae poxic spina κοιλιὰ uenter

1) oculi in ras. pro palpebre | 2) ante 0 wna littera inter scribendum de- leta | 3) x ex i postea facta a m. 1|| 4) v ex 1 corr. an. 1 ||

1. om. ab || 3. 4. πολιαι rufi b | 5. κρανιὼν a. kpavuv 5 || 7. βρειμαος cipi- tium ab | 8. κοριφη ab || 9. viv a, un. b || 12. οφθαλιοι a | 13. palpebrae ab || 15. παρᾶι «a | gene b | 16. οφις ab || 17. πιτιδες ab | ruge b | 18. mwrov ab ||

: me ea: 19. γηαθοι αὖ || 20. σιαγόνες a. ciatovec b | maxille b | 28. gingibae a. gingiuae 5 | 33. humeri αὖ | 37. papryyec ab || 38. λαριυγξ ab | 39. brachium ab || 40. ατκω-

vec b || 42. apOpa b || 43. xeipec ab || 44. δακτιλοι a. δαιτιλοι b || 45. αἥτιχειρ a | pollex ab | 46. οἤυχες a. ovuxec b || 48. apictepa ab || 49. cre8oc ab. || 50. mamae b |

ζειζιν - dida om. «b | 51. βιζιν ubera om. ab | 52. l///bhi b | 53. Aarovec 5 | 56. κουλια ab |

90

35

40

45

50

On

[9]

1

1

bo σι

[-

oO

HERMENEVMATA LEIDENSIA

evtepa intestina εἐπιπλους omentum σπλὴν liens

nmap iecor

καρδιὰ cor

nÀeuuov pulmo ougaloc!) umbilicus YÀouroi clunes Tpocbecua”) natura axpoBucria. preputium πυγαι nates

mpoctoc culus

apxoc stalis

opxic colei

capkec pulpae

KUCTIC uessica vegpor renes

μήροι foemora yovata genua

αγκυλαι concabe - poples

cknAn crura αντικνημια “) tibiae γαςτροκνημιῖα surae ποδες pedes αςτραγαλοι tali πτερναι calcania Tapco. plantae ixvoc uestigium

puecobakruAa interdigitos

Tlepipucewc*) Denatura Qucic natura

unkoc status

τυπος forma

wpaioc tempestibus καλος bonus kouyoc?) bellus κακος malus

uakpoc longus uukpoc pusillus vavoc humilis adpoc grossus λέπτος gracilis καθαριος “) mundus λιπᾶρος pinguis ακαθαρτος immundus wxpoc pallidus κυλλος macus xuAoc clodus TUQÀoc caecus προς orbus γλαυκος 511 R cluoc Caesius qaAoxpoc caluus κωμητης comatus avarpi£. reburrus euvouxoc spadon Moc lebes Twywviatnc barbatus

13

1) ou ex ow corr. m. 1|| 2) 0 ex τ corr. m. 1| 3) n pro € corr. m. 1 || 4) De- natura et denat etiam margines | Ὁ) w ex 1 corr. m. 1||6) 9 pro τ corr. m. 1 |

2. επιπλοις a. θπιπλοις b || 3. emAev «| len ab | 6. πλειμον pulmon αὖ || 8. γλοιτοι clunes ab | 9. mpocrecua ὦ || 10. axpoBucma ante corr. ὦ | 11. πι- yar b | 12. mpokroc ab | 15. καρχκες ab || 16. xicric αὖ | 18. femora ab |

20. poples om. ab || 95. actpayohor αὖ | 26. πτερῆαι a | caleanea ab | in margine: uuinigerus yy Deest quaternio b || 28. ιχηος ab | 29. μεςοδακτιλα αὖ || 30. περι

qicic b. om. a || 34. tempestibus a. tempestiuus b | 40. uavoc b || 42. gratilis 5 |

0 : ae 45. axadaptoc a | 47. κιλλος a. κιλος b | maneus αὖ || 51. yAaipoc ab | R om. ab |

u 53. puaxpoc b | carbus ab || ὅδ. rebursus αὖ || 56. ewouxoc ab || 57. lebes a. leues b |

58, πογωνιατῆς a. πογονιάτης D ||

to σι

40

14 HERMENEVMATA LEIDENSIA

ψελλος balbus κωφος surdus κυρτος gibberosus πτιλλος lippus

5 δραπητῆς fugitiuus!)

[9"] ueO0ucoc ebriacus

1

2

oo o

κλεπτής fur

dikaioc iustus acoevnc inbecillis Kpauyacoc clamosus Tporacrop uentrosus aicxpoc turpis dacuc”) pilosus mÀoucioc diues μέτριος modicus πήνης pauper emern]c mendicus TlepiBpwuatwv Deescis?) φαγεῖν manducare επιμήνια cybaria Tpoqua. alimenta

e

σι

e

akpaticua iantaculum apicrov prandium διπνον caena

c

αρτος panes cr[viov. siligium καθαρον candidum κιβαριον eybarium yuxec micae aAeupov farina |

αλφιτὰ pulenta popnua sorbitium npruuevov conditum Zwuoc ius

Cuur fermentum Kpeac carne

ὠμόν crudum

εφτόν coctum

OTTOV assum ümoracrpiov abdomen

ÜrOTÀecupiov armum - ἀκρώμιον yilomAeupov ofella οφλαριν

εἰμικεφαλιον semipitium xuAeoc colusium κοπαδια copadia ckehuc perna

ovixiv ungella

xopón corda

κοιλιδιν uentricellu uerpa. bulba

o0a0p sumen αλλαντιὰα locanicla mocxia botellius περιφώρα mattia εγκεφαλος cerebellus TUDOC caseum

ελεαι olibae

wa oua

βοαλβοι bolbi κοχλιοι cochliae

35

40

45

50

60

1) uus pro bus corr. m. 1 || 2) ὃ ex 1 corr. m. 1 || 3) deescis etiam margo |

τ 5. fugitibus a || 6. ibriacus ab | 10. κραϊκαςος (et v sup. ser.) a. κραυκαςος b ||

u 11. mporacrup a. mpo[acruc ὦ | bentrosus a || 18. ΤΤεριβρωματὼν a bis | Deeescis

om. b | 19. mandurae a || 20. επιμινια b | cibaria ab | 21. tpogia ab || 22. iantà- culü a. lanticulum 6 | 28. cibarium ab || 29. ψιχες ab || 37. wuwv αὖ || 39. ὠβτων ab | 41. vromAeipiov b | ἀκρώμιον om. ab | 42. ψιλοπλειρον a. vXomAeipov b | οφλαριν om. ab || 43. εἰμικεφμιον b || 44. xoAeoc ab | colosium αὖ || 46. penna 5 ||

n 49. uentricaelum b. bentricelum a || 52. ad\Aavtta a. apavria b | locanida b || 53. bo- tellus ab | 58. ua «b | 59. βολβοι αὖ || 60. cocliae ab |

HERMENEVMATA LEIDENSIA T5

eheov oleum αφρον afrum yapoc liquamen aypowKov rusticum o£oc acetum eynuo?) defritum [107] adac sale TTepibeurepac?) - τραπηζης - Deseeun- 5 yaha lacte da mensa un mel TAakouc placuntaria ottoc lasar evxutouc libus cqguov lasaris radicem εντυριτής simitillus Tlept ποτοι ) Depotione μελιτώμα melitomata 10 TOTOV potio τηγανιτής iucunculus πεῖν bibere κοπτή copta mie bibe oTWwpa poma ὕδορ aquam crapuXAnQ uba wuxpov frigidum cTa@uc uuapassa 15 XMapov tepidum crpofiia. nuclei veapov recentem axa fieus cuvkepacrov temperatum cxadnc caricae Zectov feruentem φοινικες palmae ovvov uinum Tpaynuata bellaria 20 πάλλιον uetus Kapota nuces aypatov merum λοπιμα castaneae ὕδαρες aquatum εἰκαμινα more yAixu dulce κοκκυμηλα pruna Xpncrov suaue amo. pyra 25 [Aeuxoc mustum μηλα mala γαλακτώδες egelidum poo granata καμπᾶάνον campanum κυδώνια cotonea βιθυνον bithinum axhadec mespila cixehov siculum Tlepixpewc decarne 30 KpeTikov creticum Kpeac caro

1) de potione etiam in marg. | 2) ante ἡ deleta est o incepta || 3) De se- cunda mensa etiam margo ||

di : : 5. tada α || 7. laser ὁ. las&r « || 8. lassaris ab || 9. Depotione om. b || 14. φυχρον

ab || 11. cuyKepactov b. cuvkepacroc a | temperamentum ab || 19. oov b. οὗνον a || 24. cpncrov b | 25. «Aewoc αὖ || 26. γαλακτοδες αὖ | 28. BuOvvov ab | 32. axpoi- xov ὦ 34. περι δευτερας desaecda tpannZec mensa a et, nisi quod τραπηζης, ὃ | 35. placuncaria a || 36. evkutoic ὃ | 39. lucunculus αὖ | 41. opwpa ab | roma αὖ ||

49. crapnAn ὃ || 43. crapuc αὖ | uba « || 45. cuxa b || 49. Kapaa a || 50. λοπομα a ante corr. | 53. pira αὖ | 56. xiówvia «b || 58. xpeoc ab | decarne om. 5 ||

[105]

σι

10

- or

20

τῷ οι

10 HERMENEVMATA LEIDENSIA

xoipiov. porcina γόνγιλαι rape δελφακιον porcellina craguAivot. pastinace αἴγιον 1) caprina μαραθρον apetillum aipimiov aedina TPAC porri προβατιον uerbecina κρομια cepe

apviov agnina ckopóa aleum

βοιον bubula αναραφαξ atriplex pgocyiov. uitellina θρωξιμα escariole cuakploy apruna εὐζωμα 3) eruca €Aagiov ceruina πεγανον ruta λαγιον leporimma ebvocuov menta Xeviov anserina cehivov apium Tlepthaxavwv*) Deoleribus?) μινθε nepete λαχανα olera ἱπποςέλινον olysatrum καυλια colicula ανινθον anethum uahaxe malbe qy^exuv poleium ceutha beta θρυμβα satureia €ov asparagum kvibec urticae κιναραι cardi TTepiix0vov?) Depiscibus wBia fasioli ix0uc pisces atwpivov lappa ckapoc scarus κολοκινθαι cucurbitae τριγλαι mulli

cikidia, cucumeres καριδες scuillae TETWV pepo Kepador mugiles θριδακες lactucae omickoc aselli

εθερις intiba λαβραξ luppus*) papavor radices Bouyhwecov solea ραφανιδες armoratia xpucogpoi aurata Bouviadec napi cuvodoic dentix

1) Y im rasura pro c m. 1 | 2) De oleribus et deot etiam margines || 3) r in ras. pro b m. 1 corr. | 4) v ex 1 corr. m. 1 || 5) Depiscibus etiam margo || 6) priorem b superscr. m. 1 ||

2. deapaxiov «b || 3. atiov a. amov ὦ || 4. διριφιον αὖ [| 8. μοςκιον ab | 13. De- holeribus a. om. b | 16. malbae ab | 17. ceitha αὖ || 19. κιναπαι ὃ || 20. fasiola ab | 22. κολοκινφιὰα b | cocorbitae «b | 25. θριλλκης 5 || 26. intibia «b || 27. padices ὃ |

28. aromatia b | 29. papi ὃ I 30. γόνγιλαι rapae a. γονγιαλι rapae b | 31. justi

nacae ab | 32. uapa0pov apitillum « || 35. al a. alium b | 36. ανδραφαξ ab | 37. escariolae ab || 39. πετανον «b || 40. edvocuov b | 43. olisatrum ab || 44. anaethum ab || 45. Aexov a b || 46. θριμβα αὖ | 48. Depiscibus om. b || 49. 1xduc

Y ante corr. a | 51. puoi a || 52. καριλες b || 57. xpicopor ab ||

40

45

50

c e

εριθρινος rubellio μελανουρος oculata [111] cadtrer salpa

καραβος locusta

5 ἐνχελις anguilla Caupeva!) murena γόνγρος gongrus βελονη acus Tplywv pastina

10 παλαμις palamis κωλαιοι lacerte 0pncce sardine τευθις lolligo πολυποις polipus

15 CHT sepia

agudiv mel marinum

tedAtvor mituli δελφις urtica ckia umbra

20 δελφιν delfinus θυννος thynnus Batic reza vapka turpedo κωβες gubio

25 μένιδες maenae γάλεοι catelli φυκιδες saxatiles oOpakwv araneus

xoMbec?) gerriculae

30 Qukoc alga

HERMENEVMATA LEIDENSIA

TTepiopveuv?) Deauibus opvea habes aXekrup gallus opwé gallina

xnv ansera

κυκνος ansar olor TOOC pao

aeroc aquila

ixriv miluus mepói£ acceptor κορώνη cornicula kuAvoc graulus crpou80c passer BaciAickoc gregnariolus κανθαρος zimzario cmivvoc fringuillus cukaAdoc ficetulas αἰγιθάλλος parra χελιδων erundo cicomtyic motacilla acca columbus Tepictepa columba τρυγὼν turtur vixrepic. uespertilio ολολιγὼν ulueeus KokkuE cuculus vrcca anates αἰθυΐα mergulus ἀηδὼν querquedula koccupoc mergulus

1) up ex w corr. m. 1 || 2) € pro Ἢ corr. m. 1 | 3) Deauibus etiam margo

1. bubellio ὃ || 5. ἐνκελις ab || 6. ζαψρενα ab || 7. gungrus ante corr. a | 9. τριγον

«b || 11. κωλαοι b | lacertae «a || 12. Opecce ab || 14. πολιπους ab || 21. θιννος ab | thin-

nus «b | 22. peza b | 24. gübio a. gobio 5 | 25. μαεῆιδες a. uaevibec b | menae a. mene b | 28. quae post a ante r in b extiterunt legi nequeunt || 29. χλακιδες b | RB om. ab || 31. ΤΤερι opveov ab | Nomina auium b || 32. aues αὖ | 33. adextop ab | 35. xnn ab || 36. om. ab || 37. aoc b || 40. περαιξ ὃ | 42. κωλιος ὃ | 43. ετρουδος

ante corr. a | 44. gregnariolus a || 48. αἴγιθλλος D | 49. κελιδωὼν ὃ | érundo a.

arando b | 50, cucomvric ab || 53. tprkwv αὖ || 55. ολολιγον ulucus αὖ ab | 58. διθυια αὖ || 59. avOov ab || Corp. gloss. lat. tom. III.

5] κ᾿

| 56. κοκκιξ

e

40

45

50

55

60

[115]

σι

1

ς

1:

e

ho =)

25

30

18 HERMENEVMATA LETDENSIA

κιχλα turdus προβτον ouis - auvoc - agnus

νυκτικοραξ bubo κοριδαλλος parrumla δρυοκολαψ picus

apviwy agnus προβαταγριον obifera avyaypiov cappifera

Anwv leo

aypioc fegrus iuepoc mansuetus Aneva lea παρδαλις pardus

μυῖα musca wehicca apis

cpni uespa

ψυχή paeellio!) axpic locusta oictpoc tabanus kwvwy culex κανθαρος scarabeus cgn blatta

Kopic cimex

qepeip. peduculus wuddoc pulex TTepirerpamrobuv?) Dequadrupedibus ἵππος equus?) oAkac mula ἡμίονος mulus ÓVOC asinus

Bouc bouis

qopBac equa - Popadia - eque δαμαλις uacca γρονφας scrofa uocyoc uitulus

Tiypic tygris ἄρκος ursus cuaypoc aper €Aagoc ceruus KUWV canis ἀλώπηξ uulpis ὕενα belba veBpoc aenuli dopKac caprea αἴλουρος gattus acpahaz salpa €X1VOC ericius λαγος lepus TiÓnkoc semius ελεφας elefantus καμήλος camelus Boutpayoc boisos yakn mustela μυοξος gliris μυς mus Barpaxoc rana

kampóc uerrus rparoc hyrcus az capra

aipipoc aedus

1) papilio adser. man. recens | 2) Dequadrupedibus etiam margo | 3) e ex ae corr. m. 1 |

2. νικτικοραξ a. vixrikopa£ b || 10. tubanos αὖ | 11. κωνοψ αὖ | 14. κοριὰ a.

copie ὃ | 16. pulix ab || 21. ovoc ab || 22. bobis ab || 23. mopadia - eque om. ab || 27. καπρος ab | uerres ab | 28. ypapoc b | hircus ab || 31. προβατον ab | auvoc

τι agnus om. ab | 32. apviov ab || 33. obifera a. ouifera b | 34. cappifera a. capri-

λ fera ὁ || 35. leon ab | 36. fegrus a || 38. Xenva αὖ | 39. παρδαδις a || 40. tigris ab ||

41. apkoc d. apkroc b | 45. aAurmi£ a. αλωνιξ b || 50. αλφαλαξ ab || 53. sémius q.

simius b | 54. eAagac ab || 56. βοιτραγος b | R om. ab || 60. βατραγος a. βατρογος 5 ||

35

40

45

50

55

[127] 60

HERMENEVMATA LEIDENSIA

qpivoc ranarobeta χελώνη testudo caupa lacerta αςκαλαβώτης stilio μυρμηξ formica CKOpT0C scorpio Tlepiepreruv. deserpentibus ερπετῶν serpens Baciickoc. regnariolus ópakuv draco

ücmiC aspis

Kepactync cornuta

σι

1

ς

ogic anguis

€yic uipera

akov Tiac iaculus

wiokoyoc muraria

vapxn boa

vópoc aquatica

diwac siticula

20 τιφλις caecilia ckwan= bermis ελμιγξ lumbricus βδελλα sanguisuga apaxvn araneus

25 ΠΠεριοικηςεως 1) Dehabitatione oma domus πιῖλη atrium παραθιρος 5) posticium θεμελιος fundamentum

1

Oo

1) Dehabitatione etiam margo; ὦ pro o corr. m. 1 || 2) 0 pro c corr. m. 1 ||

3) testae adser. man. recens ||

TOlXOC paries opopn camara εδαφος pauimentum φατνωμα laeunaria acpecroc calx

Yn terra

αμμος arena

χαλυξ lateres octpaxa cimentum φυραμα terte?) πηλος lutum

axupa palea

doKor materie CTPWTNPEC assares cavidec tabulae καμακες pertice pimac cannae xepauoc tectum κεραμιδες tegulae καλυπτήρες imbrices 0upa ostium

ovdoc limen crpogeuc cardo θυρις fenestra koiuakec scalae καπνοδοχή fumarium οἴκημα cella

γώνιαι anguli qarvr presepium

i9

1. rebeta 5 || 2. xeu a || 4. ἀαεκαλαβωτις b || 5. μιρμηξ ab || 7. deserpenti-

30

40

45

σι [zn

bus om. b | 12. κεραςτις b | 14. anguis uipera αὖ || 15. axovtiac αὖ || 17. vapKer ab |

ET u : Ρ .8 : 20. cecilia «b | 21. εκωλιξ ὃ | bermis a. uermis b | 23. sanguituga a. sanguis- suga b || 25. Dehabitatione] De edificiis b alio atramento || 26. owa ab || 27. vn b.

28. παραθυρος postitium ab | 31. opogv ὦ || 32. εθαφος ab || 33. Πα μα a. οαγνωμα b | lueunaria ab | 34. acgecrec ab | calix ab || 85. γε ab || 39. tertae 5 |

τ 40. πειλος αὖ || 41. αχιρα ab || 43. erpwpec a | assares ex asseres a || 45. καμλκες a | 46. canne b || 49. imbrices «b || 50. hostium 5 || 51. limea 5 || 52. crpoeqic «b |

54. κάιμακες a. κλιμακες b | 55. καπνοδοχι ὦ || 56. oma 5 ||

9k

20 HERMENEVMATA LEIDENSIA

uecauMov conplubium epyactnpiov taberna 30 ümepuov caenaculum πανδοχιον stabulum Koitwv cubiculum καταλιμα deborsorium ndiactnpiov solarium Topviov fornix

5 CTOa porticus ΤΤεριενδομενιας 5) Desupellectile ctoho. columnae evdounvia supellex 35 avopiavrec statuae καινή lectus ümovopuoc cloaca ονήλατον sponda - bettibret auquoov bieus Tapadena pluteum

10 κρήνη lacus qupiov lectica Koviaua tectorium διφρος sella 40 μαγιριον cocinatorium ὑποπωδιον ὅ) scabellum ταμιεῖον cellarium βαθρον scamnum ageopuv conclabis Y^uccoxouov loculum

15 τάφος sepulchrum καμπτρα capsa Tlepitohewv!) Deciuitatibus τράπεζα mensa 45 πώλις ciuitas αβαξ caliclare «uuo castellum TupyicKoc armarium vncoc insula kuBuroc arca

20 TUAN porta ictoc tela τιχος murus cromoóec peditelae 50 περιβολος moenia cxagn albeum mUproc turres akatpipavoc pistillus αγορα fa tus R τορινη tudicula R

25 βασιλικὴ basilica Zwuadictpoc trulla nua tribunal μυλη mola . 55 βαλανιον balneum oAuoc pila Koupiov tonsorium oiccoc pilus [137] καπήλιον cauponium Kockwvov toriblum

1) deciuitatibus etiam margo | 2) Desupellectili etam margo || 3) w pro o corr. qm. 1}

1. conclubium ab | 2. cenaculum ab | 9. auquboc b || 10. κρινη ὃ || 12. coci- natorum a. cocianorum b | 14. apedpov ab | 16. Deciuitatibus om. b | 21. τιχοος

ab | 23. turris ab | 24. fatus ab | R om. ab | 26. βηλιια b. βηλια α || 29. xa- meUuov ab | 30. epracrepiov a, epracripiov b | 31. stabulum ex stubulum a | 32. deborsorium a. diuorsorium 5 [| 34. supellectili a | De reliquis supellectilibus inscribit alia m. in b | 35. evsoueviac ab | suppellex ab || 36. κλινὴ ὃ. wn a || 31. bettibret om. ab || 38. παρθεμα b || 39. lética a || 48. yhoccoxouov ab || 44. kapsa 5 ||

2 4 u 46. calidare b | 47. mipackoc ab | 48. archa b || 50. peditele ab |] 51. albeum a.

—

alueum 5| 53. R om. ab | 58. turibulum αὖ |j

es malilibuni

σι

i)

σι

σι

HERMENEVMATA LEIDENSIA 21

qavoc lanterna crpavuciuov angusti clabium icpupic sporta χυτῶν tunica

καλαθος castillum παλλιν paliolum

pimic flabellum qelovnc paenula

capoc scopa epecrpic. lacerna

ψιαθος seges cnuiweic clabatura atpaxtoc fusum ctoAn stola

cpovdihoc berticellum πήπλος palla

Kepkic radium φουνδα bentrales

KTeViOV pectinis mackia fascia

ακώνη 1) coticula ζωνη simicinthium

ctia focus KapTrodecuoc fasciolie - articlare ἡλεκατή colus Kpoccot fimbiriae

χώνη infidibulum - treiectorium apmedovec pedani xapadpa cancellum περιβολεον copertorium ΤΤεριϊματιον 5) Deueste uToctpwua substratorium iuatia uestimenta ctp pata®) stragula καινὰ noua εριον lana

παλαιὰ trita axatic globus

paxkkoc pannum μιτος licium

καθαρὰ munda Teviov panucula

pitapa sordida pouua acia

ἀκναφα rudia crquov stame πλατιπορφυρον lati clabius ροδανη trame

Cucroc sub armale o0ovia. lenteamina Tervauueva. polita emipkaciy amiclum mAaruceuov lati clabium κολοβαξ colobium

1) pro ε corr. i. 1 | 2) deueste etiam margo | 3) «nte u lacuna wnius litterae relieta || ᾿ ! 1, lanterna a. laterna b | 3. castellum ab || 6. ψιαδος ab | seies b || 8. cpvàt- uc : : s hoc a. cqnóuoc b | berticellum a. uerticellum b | 12. cma ab | 14. treiectorium

om. «b | 15. xapópa ab || 16. περιτματίον a. περιτιμαάτιον b | de uestimentis a. om. b || 20. πακκος ab | 22. ρπαρα b | 24. πλατιποφρυρον (nis? quod vu ex 1) a | lati-

. L Ὥς clauius b | 25. Zoctoc ab || 26. τευναμμενα b | 27. πλατιςεμον αὖ | laticlabium a. . . Li πὶ . L laticlauuium b | 28. cripavwuov b | angusticlabium a. angusticlauium b || 29. χιτῶν 3 u : ab | 30. palliolum αὖ | 33. clabatura a. clauatura 5 | 34. croM 5 || 35. pallium

ab || 36. φουνλα b | bentrales a. uentrales b || 39. articlare om. ab || 40. fimbriae ab | 41. ameóovec a || 44. ετραματα b. ετῥματα a | 40. glouus ὃ || 47. licinium «b | 50. crigov b | stamé αὖ || 51. trame ab || 52. οθνια a. οφνια b | linteamina α || 53, emapctv a. emikapcic ὦ || 54. cabania b ||

30

[22 e

40

50

22 HERMENEVMATA LEIDENSIA

capavia sabana epuayiov mantile [13"] χειρεκμάγιον mappa

τυλη culcita

5 Tpockemadaio pulbinum uroixeviov cerbical γναφαλλα tomentum uvouc pluma ενιλεμα inbuluclum

10 Περιχρώματων 1) decoloribus xpwua color Toppupa purpora TOpQupouv purporeum λεικον 5) album

15 MehaV nigrum ποικιλοὸν uarium id1oxpwuov sui coloris ελαιΐνον olearineum quAipov porticatum ἢ

20 Ἰξοϊδες uiscineum Kpoxuc fucus Tlepixpucewv®) Deaureis xpucolv aureum xpucouc aureus

25 daKTUALOC anulus κοςμιὰ ornamenta ctemavoc corona

διακριμα discriminale aducidiov catena acmbiv^) clippeum μανιακή torques πομφολιξ bulla

€vuria inaures mepiguxeviov lilialium - liliocatena mepicmupa pedis celides Tepixepia dextralia Khavia beria

καθετηρ redimiculum ΤΤεριαργιρεον 5) Deargenteis apyipoc argentum

cxeun®) bascella

Topeura tornata

Euctpwta strigeles yYerhuugeva. celata

ckugpoc scifus

παζώνομος lanx

πινάκιον catillum τρουβλιον parabsis οξυβαφον 7) acitabulum κοχλιοριξ ligula - linguella καθοπτρον speculum Kovxn concha

ci9uoc colum

MBavurpic. turibulum

1) de coloribus etam margo | 2) o ex ὦ corr. m. 1 | 3) Deaureis etiam margo | 4) c superscr. m. 1| 5) Deargenteis etiam margo | 6) v ex 1 corr. m. 1 | 7) ante v deleta est v a m. 1|

2. ekuatiov mantile ab || 5. bulbinum αὖ || 6. ceruieal ab || 7. τναφαλλα

ab | 9. incubiculum ab || 10. tepixwuatwv a. om. b | 12. πορφιρα purpura ab || τι 13. purpureum οὖ || 14. λευκον a || 16. πουκιλον αὖ | barium a || 17. d10xpouov αὖ |

19. φυλιρινον ab | R om. ab | 20. τξιδες ab | 21. xpoxic ab || 22. yucewy a || 24. xpucoic a. xpucoww b || 29. adiadiov αὖ || 30. clipeum a || 31. μανιακης a. μα- viakic ὦ || 34. περιαιχενιον ab | liliocatena om. ab | 37. benia ab || 39. Tlepiapyeov ὃ. περι ap yeov a | 40. argenteum a || 41. xceur ab | uascella ὃ || 43. strigilis a. ste- rilis b || 44. γαγλυμμενα ab || 45. εκυθος sciphus ὃ || 46. παζονομος a. παξονομος b || 47. catillum ex cutellum corr. ὦ | 49. οξυιβαφον ab | 50. linguella om. ab | 51. καθοντρον b || 52. conca b || 53. διθμος αὖ || 54. Mfovorpic ab |

30

40

45

HERMENEVMATA LEIDENSIA

ατωτενχυτήῆς arugene axpatomopoy mergulum Tlepixakxewv') Deaereis χαλκώματα eramenta

5 χαλκὼς aes hexavn pelues

[147] kouKKouuouc cucumma

Zectync ortiolum λιχνια candelabrum

10 Mxvoc lucerna kwowy tintinnabulum κρικελλος circellus aykictpov hamus apic amula

15 τήγανον sartago Zuctpa strigele Tlepicidnapov Deferro ciónapov ferrum adnpia ferramenta

20 ἀκμὼς Incude cpupa malleum cpupiov martellum μυλώκοπον acisclum ümemov subla

25 Cuudtov scalpellum γράφιον grafium Tapaypapoc producta uaxaipiov cultellum wtoyhigiov aurescalpium

καρκινος forfex wahidec*) forfices

pivn lima

CKETTAPVOV ascla

azivn securis

πέλεκυς bipennis πρυον serra

TpuTavov ierebra dperravov falx - runcilio aun utrum?) - marra δικελλον uidens

uv] uomer

πέδαι compedes

cxapa graticula uupictatoyv tripes uoxAoc bestis - serratorium ἥλως clabus

κλιδιον clidion

κλιθρον clostrum adicic catena

BeAove aeus

oBedicxoc beru - subula ξιφος gladium

craOn spatha

λογχη lancea

oicroc sagitta περικεφαλαιὰ galea acmic scutum knvubec^) ocreae — tibiales

29

1) Deereis etiam margo | 2) € pro vj corr. m. 1 | 3) ante ut lacuna unius litterae relicta | 4) € pro ἡ corr. m. 1 |

1. αυωτενχυθης ab || 2. om. ὃ || 3. ereis de ab || 4. eramenta αὖ || 5. xaAkw «b || 6. belbes ab | 11. κοδων αὖ | 12. κρικεμος 5 | urcellus ab || 16. strigile ab || 17. de ferreis αὖ | 18. cuónapov αὖ || 19. cuónpia a. cuóqapov b || 20. axuoc ab | 23. μιλώκοπον subtla ab, nisi quod subula b || 24. om. ab || 25. ἐμιλιον ὃ. ἐμιλυον ὦ | scalbellum a | 26. rpavov b || 29. ὠτογλυφιον ab || 31. υαλιδες αὖ | 35. πελεκις b | 37. tpitavov

ab | terebra ab || 38. δρεπῶνον a | flax ὃ | runcilio om. ab | 39. ἀλαμη αὖ | marra om. ab || 40. Bidens a. bidens b | 43. craticula ab || 45. serratorium om. ab |

u 47. κλυδιον a. Kavdiov b | 48. xAuOpov a. kavOpov b || 51. beru a. ueru b | subula om. αὖ || 54. λογχι b || 56. gelea a || 58. κνηδες 5 | ocree ὦ | tibiales om. ab ||

90

40

50

[141] λαγυνος laguna

1

15

24 HERMENEVMATA LEIDENSIA

Kpeatpa carnaplum διφθεραι membrane - pelles

Περι - ocrpaivu v!) defictilibus τιμπάνον eampanum octpaxiva. fictilia Mica uesicae πιθον doleum Zwetnp balteum

5 ἐπιπιθον seria cxitoc habena

o

ῷ

20

τῷ σι

κεράμιον anfora φορβεα capistrum Περιφιλοπονον ὅ) - destudiis pntwp*) orator?)

κυθρα olla γραμματεος grammaticus λοπας patena αναφώνηςεις declamatio πῶμα coperculum βικος fidellia - doliolum

Tlept cxutivwv*) Depellibus

tydic mortarium

απόφαεις sententia- quae reisdatur διηγήςις enarratio αναγνώεις lectio

depua pellis μυθος fabula

Bupca corium διάλεκτος disputatio iwavtnpic corrigiae ακροατήριον auditorium uoAcoc culleus axpoarai auditores αςκος - pucoOic. uter - inflat ovoua nomen

θυλακος follis προςήηγορικον appellatibum KWPIKIC pera ποςοτήῆς quantitas cpaipia pile eiboc species Umodnuata calciamenta τυπος forma

KaAM ya caligas TTUXIC Casus

κρηπιδες crepides xpovoc tempus

kaccuua solum athouc simplex

q^occióec lingulae ομοιοτήῆς similitudo

ckuadiv umbralae apiOuoc numerus

μαςτιξ flagellum pnua uerbum καταγαςτρα cmgla cüvóecuoc coniunctio

nviat habene + retinacula evikov singulare

1) defictilibus efiam margo | 2) Depellibus etiam margo | 3) Destudiis etiam margo | 4) Ἢ pro € corr. m. 1| 5) horator ante corr. m. 1 |

4n peor pa a. Kpearpa b | 2. ocrpakivov ab | defietilibus om. b || 6. amfora ab | 7. λαγινος ab | lagaina ab || 10. Xovac ab | 12. doliolum om. ab | 13. ckvrivov ab | Depellibus om. «b | 16. corrigia b | 18. ackoc uter qicàic inflat wb | 22. vro- δεματα ab || 23. τλαλιγια b | 25. καςειμα ὁ || 26. γαοςειδες lingule 5 | 27. «κιαδιν ab | umbrale ab | 29. ungla ab | 30. ἡνιλι ὃ | retinacula om. ab | 31. pelles om. ab || 32. tuumavov wh | 33. φυςαι ab | 37. φιλοπονὼν ab | destudiis om. ab | 38. pntw horator αὖ | 39. γραμματιγος ab | 41. quae reisdatur om. ab | 49. appella- tiuuum ὦ. appellatiuum 6 | 51. ei8oc «b | 53. mocc ab || 56. ολλοιοτης 5 ||

40

60

[157]

e

10

μ᾿ or

bo I

τῷ or

30

HERMENEVMATA LEIDENSIA

auMuBoAov anceps ςήμυον signum βιβλιον librum τεύχος uolumen cT1XOV uersum ἅμιλλα dictatum ςαιλιδες paginae ehAnvikov grecum ρωμαῖκον 1) latinum ορθον rectum μεταφορά translatio δικὴ causa

Kpicic iudicium

opoc terminum dtadecic dispositio totroc locus

μνημῆ memoria yeucic gustum

akov auditus καθηγητής praeceptor διδαςκαλος magister μαθηται discentes - discipuli cu μαθηται ?) condiseipuli διδαχη doctrina δυδαςκαλια eruditio επιςτήμη diseiplina

διορθώεις mendatio - correptio

«τοιχία elementa unà] membra πύξον buxum

éAerxoc titulus

λογος ratio Tlepitexvitwv deartificibus τεχνίται artifices γραφεύς scriptor κολλήτης gluttinator κοπεὺς malleator - incisor óipOepapic membranarius ζωγράφος pictor

i:01p0Cc. medicus xpucoxóoc aurifex cxiteuc lorarius?)

textwc faber

Bageuc tinctor

ποικιλτήῆς plomarius pamtync sartor

Koupeuc tonsor

uayipoc cocus κρεοπώλης lanio ςτεφανήπλοκος coronarius iZeuTNC auceps

ixvnutTnc uestigator akieuc piscator

θηρευτής uenator τραπεξιτῆς numolarius immoiarpoc mulomedicus

αἀκονήτης cocliarius - samniator

cnuioypagoc notarius Tlepidevdpwv*) Dearboribus devdpwv’) arbor

to

1) v pro c corr. m. 1| 2) v ex 1 corr. m. 1 || 3) lor pro lol corr. m. 1 | 4) De-

arboribus etiam margo; w pro o corr. in. 1 | 5) devdp 2n rasura pro 6aqvn corr. m. 1 1. auqifoAov ab | 2. cnmov αὖ || 4. τευχον b || 8. ελλινικον αὖ | gregum a ||

12. dike ὦ [ 18. yercic a. tevaic b | gustus b | 20. preceptor ab | 21. διδαςκαλος a || 22. discipuli om. ab || 24. δυδαχη ab | 26. επηςτημὴη b || 27. διορθοεις ab | emendatio ab | correptio om. ab | 28. «τοιλια ab || 33. de artificis ab || 34. τεχνηται b || 36. clutinator a. glutinator b | 37. incisor om. ab | 38. διφθεραεις ab | membre- narius b || 42. ckureuc ab | 43. textoc αὖ | 44. tinctoris b et ante corr. a

45. plumarius «b | 48. kocus b | 49. κρεοπωλις ὁ || 51. euric a || 52. ιχνητης ὃ 55. τραπεζιτης b | nummularius ab || 57. cocliariarius @ | samniator om. «b | 59. περι bevópuv a. mepibevapov b || 60. devdpov ab ||

40

50

60

20 HERMENEVMATA LEIDENSIA

δαφνήη laurus κλαδοι rami

[15"] papdor uirgae

φυλλα folia

5 oCcut nodi

10

2

οι

ς.

σι

c

ριζαι radices

upciv] myrta κληθρη libanotis - rósmarinum kopuoc lelisfacos R veadec nobellae κυπάριςςος cypressum πιτις pynus

TEUKN Sappinus πλάτανος platanus cpevoóouvoc aceru @udupa tilia

cr ficus

oua sorba

uehavopuc robus Kepaciov cerasium μεληαν malum ecmepuc citreum φοινιξ palma

πτεληὰ ulmus

πρινος ilex

aumeAoc uites

κλημὰ sarmentum avadevopac arbustum akavOor spinae Aeukea spartum εἴχινος lentiscum

orripoc pupulum

wupike grammaritium - larice ελαται abies

Kopuoc trunco

cikoüuivea morum

Batoc sentis rubus Tleptyewpyiact) Deagricultura aypwe ager ürewoc salubris δρυμοι saltus ὕαν silua πληθρὰα iugerum mepac fines Bouvoc acerbus αλεος lucus Kpeuvoc praeceps κοιλαδες ualles apoupa seges CTOXIC spica πυρος frumentum citoc”) triticum Kpitn ordeum xuauoc faba solida epeyuoc faba fracta TTicavyn tesana waxy lenticla

colles

TiCOC pisum xovópoc alica epefivOoc cicer 0epuot lupini φαειολι fasioli

1) Deagricultura etiam margo || 2) 1 ex v corr. m. 1|

1. Aapvyn b||3. papdov a. ραπδον b | uirge ὦ || 7. mirta ὃ | 8. κληθρι 5 | ros- marinum om. ab | 9. R om. ab | 11. xumapicroc αὖ | cupressum ab | 12. pinus ab || 13. mex αὖ | 15. acerra ab | 16. tila ab || 20. cesarium ab || 22. ecmepic 5 || 26. uitis ab || 31. cywoc αὖ | 32. armpoc b | populum ab || 33. larice om. ab || 37. rubus om. ab | 38. Deagricultura om. a || 39. αγρος ab || 41. δρυμου ab || 42. υλὴ αὖ || 45. aceruus ab | colles om. ab || 48. κοιλεθες αὖ || 49. ab hac glossa accedit codex Monae. 601 = c || 50. craac abe || 53. kpic ὃ | hordeum be || 55. epecuoc abe || 56. tisana abc || 57. 58. φακε pisum abc || 60. epepivooc ab || 62. φαειλοι abc ||

40

50

55

60 [1601]

HERMENEVMATA LEIDENSIA

kevxpoc!) milium unkuv?) papaber τηλις foenogrecum κορτος foenum 5 O€CUGL mannae Qu area αἀλώητος tritura Tpuyntoc uindemia ὥριμον maturum 10 pw= acinum creupuAa uinacia Trroprov tittiri - granillum ληνος torcolare citoBokov granarium 15 Κῆπος ortus Tapaducoc pomarium otkovouoc uilieus akpotkot rustici εἐργαται operarii 20 Ckapeic. fossores κλαδευται putatores τρυγεται umdemiatores μιεθωται mercennaril ποιμὴν pastor. πύννη - grex 25 ἀγέλη grex?) καρποι fructus *) mirupa?) furfures®) aypwetic gramen

ctiByn stipa bolumaca καλυβη casa

@paxuoc sepis apotpov aratrum‘) aypovouoc uilicus αγροφυλαξ saltuarius κυκλευτής circitor

Tlepictpatiac®) Demilitia

παρεμβολή castra «τρατιώτης miles nyeuov dux

erapxoc pfectus χιλιαρχος tribunus ekarovrapyou centurio ταξιαρχος euocatus TIPWTOCTATHC princeps cnuiopopoc. signifer vavapxoc?) nauarchus dexadapKnc decurion πεζοι pedites

ἵππεις equites τοξοται sagittarii quAaknc custodes καθοπται speculatores πολέμιοι hostes aixuahwtor captiui πολήμος pugna

ipnv] pax

1) ante x lacuna wnius litterae relicta | 2) ante « lacuna wnius litterae relicta | 3) post grex erasum est fructus || 4) fructus 2» ras. pro furfures | 5) mv- tipa ante corr. m. 1| 6) furfures im ras. pro gramen | 7) tr in ras. pro tl m. 1 || 8) Demilitia etiam margo | 9) vavapxoc in raswra pro δεκαδαρκης m. 1 ||

2. papauer abc || 3. fenogrecum abc || 4. fenum abc || 5. manae b | 8. τρυγε-

τος abe | uéndemia a || 9. ὡριμὼν c || 10. poz abe || 11. uinatia abc || 12. granillum om. abc || 13. torculare abe | 18. rustiti a || 20. ckepoiwc abe || 21. κλαδειται abe || 22. τρυγηται abe || 24. πύννη - grex om. abc || 28. aypoctic abe || 29. bolumaca om.

abe | 32. apatpov abc || 34. αγροφιλαξ abe || 35. κὔκλευ τες € | 36. ετραπας ab |

Demilitia om. ab || 38. «τὰτιωτης a | 39. 40. nyeuov praefectus (perfectus 5) abe | 41. tribunus om. a | 42. exatovtapxoc abe || 43. ebecatus abc || 47. δεκα- bacpxnc abe || 51. puAaxec abe ||

20

40

45

50

[108]

οι

10

τῷ or

28 HERMENEVMATA LEIDENSIA

Taya legio adehpoc frater ein turma!) αδελφῆ soror erÀa arma vioc filius dopu hasta : θυγατηρ filia γραμματεὺς tesserarius πατροςαδελφη amita ctohoc classis τιθθη matertera λαφυρα spolia πάππος auus qpoupiov praesidium Tpogpoc nutrix TTepiapkovruv?) Demagistratibus tpognuc nutritor Bacikeuc rex TeVOEpOC socer auToKpatwp imperator -avaz-impe- yauBpoc gener rator mTpoyovoc priuignus cepacroc augustus qiÀoc amicus dnuapxoc tribunus - plebis Min amica cuvk\ntoc senatus €xrpoc inimicus 5 ὕπατοι consules unrpuia noberca ςτρατήγος praetor θρεπτος alumnus πρεςβευτης legatus aveyioc consubrinus ταμιας quaestor πατροςαδελφός patruus ayopavouoc aedilis θυγατριδους neptis

Üiomoivroc adoptiuus cuvrpogoc conlactaneus

ümarikuc consularis avtimatoc proconsul

eTapxia prouintia xnpa uidua ευνκαθεδροι assessores ctipa sterelis Tlepicuvreviac?) Decognatione aurox0uv patricius 5 cuprevia. cognatio oppavoc pupillus yoveic parentes kupioc^) dominus texva liberi κυρια domina πατήρ pater εὐγενής ingenuus μήτηρ mater ehevdepoc liber

1) ἃ ex ae corr. m. 1 | 2) Demagistratibus etiam margo | 3) Decognatione etiam margo | 4) k im rasura pro o m. 1 |

0 : : 7 2. turmae abe || 3. emda c. omÀa b | 5. tessaranus abe | 6. calassis c | . 7" . . TE

8. presidium « | 9. apkovrov c | Demagistratibus om. abe | 11. avyoxpatwp a |

αναξ imperator om. «bc | 13. óewapxoc abe | plebis om. abe | 14. cuvxAecoc abe | 15. om. abe | 16. preceptor abe || 17. mpecBeuctnc abe | legatus abe || 18. questor «b | 19. edilis b || 20. vrarikuc abe || 22. prouincia ὦ | 24. Decogna-

lione om. abe | 27. hber abe || 31. abel « || 41. προτονος b || 43. φυλὴ a || 44. ex8poc

1 * abe || 45. uqrpua b. untpva a | nouerca abe || 47. ανάψιος a | consobrinus abe 50. υἱοποιητος abe || 53. cyipa abe | sterilis ac | 57. κιρια αὖ || 58. evrevnc abc |

90

40

ou or

[177]

i A EIPMSUUmgER

I

τῷ

HERMENEVMATA LEIDENSIA | 20

δουλος seruus eropor mercatores

dovAn ancilla οχθαι ripae

πάρθενος uirgo kMouv unda - dilutio

παλλακη concubina βυθος profundum 35 5 voOoc spurius youoc onus

ayxicteuc adfinis κυβέρνητης gubernator

διδυμοι gemini Tleptiatpixnc Demedicina

προςφυξ cliens latpoc medicus

ΤΤεριναυτιλιας Denauigatione ') κλινικος clinicus 40

0gAacca mare οφθαλμικος. oculariis

γαληνη tranquillum βοτανικος herbarius

κυματα fluctus - unde uaa obsetrix

αφρος spuma appwetwe eger

λιμὴν portus mupetoc febris 45 5 avpiadoc . litus kaOeuepivoc. cottidiana

διαπεραμα traiectus. auxueiv. squalidam

πλοῖον nauls cuvrovov ualidum - nonremissum Tpomic carina τριτεον tertiana

icroc arbor Terapreov quartana 50

kepac antemna?*) ikrepoc aurugo

εχοινιον funes . tovoc dolor

κωπαι remi οἴδημα tumorexaqua ?)

ictia uela κεφαλαλγια capitisdolor

Κολπος sinus ελκος ulcus 55 5 OPUOC accessus Tpoiua uulnus

cxedia rates wr@ - μος perstrictio ἢ)

mpuuva puppis αἀκονή cotis [17]

Tpupa prora cmovroc spungia -

avra sentina qaopuoakov medicamentum - 60

πηδαλιὰα gubernacula καλον bonum

επιβαται uectores ὕγεινον - salubrae

1) denauigatione etiam margo | 2) an ex am corr. m. 1 || 3) κλεκμονὴ - tumor margo | 4) cpipouevoc - constipatus margo ||

2. 3. inverso ordine abe || 1. δυδυμοι abe | 8. npocqi£ abe | 9. Denauigatione om. abc || 10. 0 Aacca a | 12. unde om. abe | 15. avriMoc be || 18. τροπος abe |

21. funtis ac. funeus b | 22. Kwpat a, κωτιαι b || 30. πεδαλια abc || 32. ἐποποι abc |

34. dilutio om. abe || 37. κυβεῤνητης a. κυβερνηγής e || 38. περιιάτρικες abc | De- medicina om. abe || 41. οφδαλμικος abe | ocularius abe | 43. ostetrix a. obstetrix be || 44. appwetoc abe | aeger abe | 48. nonremissum om. abe || 57. wrpuoc abe 62. salubre abe ||

οι

10

LT CQ

no φ

τ σι

90

HERMENEVMATA LEIDENSIA

TlepiZwdiwv - 18 - Designis xir: Tapa- vroAauavo arbitror ἡ

TAnciov*) KplOC aries Taupoc taurus óibuuor gemini καρκῖνος cancer λεὼν leo mapOevoc uirgo ζυγος libra CkOpTiOC scorpio τοξοτής Capricornus arrokepuc sagittarius üópnxooc aquarius ix0uec pisces θαυμαετόν : ecriv Mirandumest?) καὶ : eraviróv. etlaudandum TocauTH - euguera tanto ingenio TOUTU) - TU) * βιβλίω hoc. inlibro

καὶ - όλως et omnino

oca - w@edt quaeprosunt avrpumoic omnibus φιληταίς amatoribus

τῆς - λαλίας loquellae ρωμαΐκης latinae

οὐκ - edictaca non dubitaui kat - evtoutw etinhoc

TU - βιβλιω libro

mTpoctivar adicere

iva, έχης ut habeas omuce,aurov ubiteipsum Tuuvacnc?) exerceas aÀAa,koneuruxux sed et feliciter texvoic - coic liberistuis καταλίπης relinquas uvnuócivov memoriam

epyov opus και, ὑπόδιγμα etexemplum μαθήςει doctrinae διερμενηυμενο interpretatum προτούτου - yap ante hoe enim δυείν - BiBAiocic duobus libris cuveypaya conscripsi

παντατα - ρηματὰ omniauerba a;nouvnOnv quaepotui

TH; ἡμετέρα nostra

epunvia interpretatione

oca - avayKdia quae necessaria

φιλοπονιώνειυ studiorumtuorum; nonouv lamergo

ἀρξώμεθα incipiamus

epumveueiv. interpretari καθώς,διναμεθα sicutpossimus διδάς xiv. docere

κάλλιετα optima

ahhata + κεφάλαια sed capitula τῶν - ονομάτων nominum KaLpnudtwv et uerborum

1) Designis XII etiam margo | 2) n pro ri corr. «m. 1 || 3) yuupacec ante m. 1|

1. περι Zwdwyv inseribunt abe omissis reliquis | 4. δυδιμοι abe || 6. Aeov abc || 9. scorpia abe | 11. sagitarius b | 12. vbpekooc € | 13. axOvec abe || 15. emavitov

be et ex corr. ὦ | 17. to abc | in om. abc | 19. μαθέζει a || 20. διερμενῆυμενδ α. διερ- μενευμενον be || 22. διεῖν ὃ. dicuv ac | βιβλιοις abe || 24. peiora abe | 30. om- nid? a | 32. av porroic a. ἀνθροποις be | Donlhibus a. hominibus bc | 34. loquelae abe | 35. ρωμαικὴ ae | 38. to abe | βιβλιοὼ abe | 39. προεθιναι abe || 41. omwee- aurov abe || 43. KOEUTUXWV a. καὶ euruXuv be || 44. cwic be || 45. καταλιπεῖ € ||

48. cov be. cw a | 52. καθαως abe | possumus abe || 55. ta om. be || 56. ovouarov ac | 57. peuarwv abe |

30

40

45

50

1

οι

0

οι

HERMENEVMATA LEIDENSIA

UCkacror unius cuiusque Tauta,ecovtar hae erunt θεου - αδριανού diui adriani atomaceic sententiae και,επιςτολάς etepistolae εξών - uiZuv exquibusmaior euxpncria. utilitas

αἀκολουθι sequitur avTpwroic omnibus amo,rourou abeo TOU,APXOVTOC principi erévero fuit

και - ἀαλλιότης etloquella

διό propter ea αναγκαιώς,ειςιν necessario sunt αναγνωετάια legenda

. xauuvnun?) etmemoriae

c

οι

παραδοτάια tradenda

εἰμεντοι,ιθέλωμεν mus

ρωμαϊςετί,λαλειν - latina eloquia

n - ελληνιςετί uel grecae

χώρις αἰτίας sine uitio

ουτωςαρξώμεθα sicincipiamus

αἴτωυντος - τινος petente quodam

iva - «τρατεύηται utmilitaret

Αδριανός,ειπεν Adrianus dixit

ποι - θελις ubi uis

ctpatev,ecbor militare

sitamen uolu-

1) uvque ante corr. m. 1 | 2) 1 ?n αἵ superscr. m.

al

exeivou - λεγοντος illo dicente

ELCTO - TPGITWPIWV inpretorio

adpiavoc - ceEntaze - Adrianusinter- rogauit

ποΐον - unkoc - exer quamstaturam- habet

90

'

πέντε,πόδες quinque pedes καὶ - nuicu etsemis αδριανός,ειπεν Adrianus dixit 35 €vTo cou TU) interim

ειἰςτηνπολιτική inurbanam ctpatevou milita

και,εαν,καλος etsibonus

ctpatiwtnc - ec] miles fueris τριτω,οψωνίω tertio stipendio δυνήςη poteris

ELCTO πραϊιτωριό inpretorium μεταβήναι transire

διεπιςτολιδιου perlibellum αἰτουντος τινος petente quodam ἵνα,τον, ἴδιον utsuum

απελεύθερον libertum

ἀπολεςε perderet

ον - προχρόνοι quem ante tempus κελέυςι,επαρχου 1ussa praefecti γαζοφυλακιοῦυ aerari

kara,vouov secundum legem oiMov,cevriov?) aeliam sententiam?) εἰςλιθοτομίαν imlautumias

σι

40

45

en I

[18"]

1 || 3) ltterae ten ex-

punctae alio atramento (a man. recenti?) ||

2. taita abe | haec abe || 7. evxyp abe || 8. ἀκολοιθι abe || 9. avOpomoic be.

dtpororc a | hominibus be et ex omnibus corr. a || 12. eteto 5 || 13. λαλιοτης abe | loquela abe | 14. preterea be || 16. avayvwetia a. avayvoctica c. avatvoctica D |

17. memorie ὃ || 18. mapadotataa abe || 19. cuevTou € | θελομεν abe | 20. ρομαιετι abe | latine eloquia abc | 21. ελλενιςτι abe | grece c || 22. xopic abc || 24. avrovv- Toc abc | 28. ς«τρατευεεθαι abe | 31. αδρνο - ceEntaze ac. ααρνοςεξηταζε b || 32. futuram abe | 34. καϊεμιευ ac | 36. evro coutw ac || 37. inurbananam ὁ ||

46. avtouvtoc ac | 48. liberium ac || 51. emapxox a | iussu ὃ | prefecti ac || 52. γαζοφυλδκυου 5 | aerarii ὦ || 55. λιθοτομιας ab ||

ex

10

Im c

or

2

c2

βεβληκι miserat

καί νυν et modo

τὴν - emibociv. congiarium

αυτού - rri huiuspeteret

adpiavoc - ermev - Adrianus. dixit

τιζητις - amolecot - quidquerisper- dere

avrpumov hominem

καὶ - τὴν - eribociy. eteongiarium

agaipicbar auferre

agou - nón - exquo iam

εξεδικηθης uindicatus és

avoiónc - εἰ inprobus és

aitouvtoc - τινος petente quodam

περι - ὕδιο - ὕϊου desuo filio

5 OTL: QUTOV quoniam eum

nue negle ret?)

acbevn ovra ualetudinarium

καὶ - TEVOMEVOV etpauperem

Kat - τρεφιν - μηθελοι etpascerenollet

εν - μα - Tacac en- quo omnes

τας - ouciac - aurov - facultatessuas

δεδαπανήκι expenderat

aóptiavoc - εἰπὴν - Adrianus. dixit

TU) - V€eQVICKU) 1uueni

quAacce - COU - rovrarepa - eustodi- patremtuum

δια - TOUTO - Yapce - ideo enimte

erevvncev genuit

Qpovricov - ouv + Cura ergo

HERMENEVMATA LEIDENSIA

μηπαλιν neiterum

περι cou dete

προς + με apudme

μεμψηται quaeratur

κωδικιλλους codicellos

τιςποτε - αδριανω- aliquis - quiadriano

TapedwKev tradidit

πλιονας - εἰναι plures esse

davictac feneratores

οἱ - τινες - QTOKOUC quiimusuras

TOKOUC uUsuras

e£&empa£eov exhigebant

εἰς - xpucivouc- p+ 1ndenariis centum

€ZQUTNC - exipsis

nuepuv p dierum centum

ónvapiuv p denarios centum

ümocrihe subducere

καὶ - παρεκτας etextrinsecus

εκατοςτας centecimas

λαμβανιν accipere

καὶ - TO - QUTO - παλιν eteadem . ite- rum

δανιζιν faenerari 50

αδριανος - εἶπεν Adrianus - dixit

Bo σι

40

o-emicquorarac uir clarissimus emapxoc uou- praefectus meus

περι - TOU - TOU - πραγματος - deea re εκτιναςει excutiet

καὶ - ἀναγγελι - μοι etrenuntiaté mi δι - ἐπιςτολι - διοῦυ perlibellum

55

1) ante ret lacuna 2 litterarum relicta ||

- ες n - - UJ 5. Adrianus dixit om. abe || 6. τιζετις ὦ | quid queris ac || 7. avrpomov a ||

10. apu ac | 11. εξεδικηθες € | 12. avaówc be | improbus es abe | 14. περι iwu abe | 15. quoniam enim be | 16. neglegeret abe | 17. ualetudinarum

«€ | 19. μηθελαι be | 20. evwa macac ac. ev w amacac b || 21. αὐτᾶυ a || 22. δεδπα- vnkt € || 23. εἰπεν abe | 24. iubeni a | 27. erevncev c || 32. μεμφηται abe | quera-

tur abe | 33. codicillos abe | 34. adpiavo’ a || 37. feneratores abc || 40. exigebant

abe | 41. p om. abe

| 43. p om. abe || 44. p om. abe || 50. fenerari «c | 51. adra-

anos ὁ ante corr. || 53. prefectus ac. perfectus b | 54. rovrov ac. του b | mpacua- toc be || 56. ἀπαγγελι abe | uou abe | 57. επιςτολιδιου € ||

E E

HERMENEVMATA LEIDENSIA 33

[197] aitouvtoctivoc petente quodam adpiavoc - εἶπεν Adrianus - dixit

Elva - αὑτῷ esse’ sibi αφες - οψομαι sine uideam περιουειαν facultatem τὰ - Ürouvnuara^) commentarios immuknc - a£iac equestris dignitatis coi- 6eppovrico. tu - tamen cura

5 ἄλλοτε - vrOV sed cum equum eraveAOiv. reuerti 35 δημοεῖον - nriro- publicum peteret ^ mpocue adme παρα - λελιμμενον preteritum Aerovroc?) - τινος dicente quodam QUTOV - εἰναι eum fuisse €QUTOV - ὑυπονοθευθηναι sé cireum προ - διετιας antebiennium uentum

10 aTTOMaci - eropxou decreto praefecti ὕπο - ἴδιων asuis €Vi- €Vi- QUTU UNO anno αἀπελευθερὼν alibertis 40 TOAibpuu municipio kar: exiv ἴδια ethaberesuas εχχωρηςαι es cedere epyactnpia tabernas emión - 6148031!) quoniam ermen Εν - oic inquibus

15 Tapic - εληλυθι inter uenerant πραγματευονται negotiantur ἡνδουλοι quodemerui EKTWV - aurov desuis 45 παροξυνκιςα 5) concitauerant Xpnuoruv pecuniis adpiavoc - εἰπεν Adrianus. dixit καὶ - μηδεν - amexivuv etnihil abillis ocric - ἵππον - arri quiequumpetit AauBaviv accipere

20 ónuociov. publicum O-0UV cuvnfopoc ergo aduocatus εξημαρτηςθαι emendatus τῶν - ameAeuOepuv libertorum 50 eivai - Οφιλι esse debet amexpi0n?) respondit ταλοιπα - δε cetera autem ἐπι - πολλω - χρώνω multotempore ζωηςη Ὕ uitaetuae QUTOUC - TU) - πατρωνι eos patrono

25 6okiuacenc. probabis αὐτῶν SUO

αἴτουντος - τινος petente quodam eve xacrov unum quem que 55 εἐπιτραπηναι - αὑτῷ permitti sé ibi παρεςχήκεναι praestare

παάτερα -eaurou patremsuum εἰ - QUTOIC Se els amu e£uwpiac ab exilio πραγματευεεθαι negotiari 30 μετακαλεςαςθαι reuoeari Adpiavoc - εἶπεν Adrianus dixit [19]

-

1) dyn pro le corr. m. 1 || 2) ante € deleta est x incepta | 3) prior ἢ pro € corr. m. 1 | 4) uv ex μὲν corr. rasura | 5) Ὑ ex m rasura corr. | 6) ἢ pro € corr. m. 1}

2. aware | auto a | 4. ummxKec ac | 5. ecum ace || 6. e1tiTo ae || 7. preteri- tum ὦ || 10. aroac abe | prefecti a || 11. eviavrw ac || 12. πολιδριὼ bc || 13. esce- dere ac || 14. embdei ac | 15. παριςεληαυθι ac || 16. nvbouAou ae || 17. παρωξυνκιςαμ abe || 18. adpiavoc - emev adrianus —30 μετακαλεςαςθαι reuocari om. b || 19. petet ac | 20. buiociov ae || 25. probabilis ac | 27. permittit se sibi ae | 29. ato ac | 32. cogat ac || 40. ἀπελευδερὼν ac || 42. epyactepia ac || 45. αὐτῶν ac || 46. xpn- uaru ac || 47. ἀπεκινον ac || 49. avnropoc 5 || 53. πατρῦνι € || 55. evekacrov ae ||

56. prestare ac || 57. evautoic ac | Corp. gloss. lat. tom. III. e

1

E

0

σι

te ce

τῷ σι

ς

94

(povricarai- οὐ curate ergo

un - μέμψεται ne quaeratur

ἀλλα - καὶ - ouToc sed et ipse

vouv sensum:

KOlVOV - exei communem habet

διαβιβλιδιου per libellum

Aerovroc - τινος dicente quodam

πατερα - ἴδιον patrem suum

amomegickucOai confiscatum esse

καὶ + QUTW - δικουρια etsibidecuriam

oagnpnc θαι ablatam esse

nv: amu quam petebat

καὶ - εἰ - τινααλλα etsi quaalia

Terovicav fuissent!)

δικαια iusta

αἰτοῦντος - τινος petente quodam

αδριανος - εζητήςε adrianus - inqui- siuit

ποτε -O- TaTNP- cou quando pater tuus

αποπεφιςκώμενος confiscatus

eu] esset?)

λεγοντος - exivou dicente illo

προ - ετων - δεκα ante annos decem

αν - ἀρξώμεθα sique perimus

πραγματα res

n: καλως aut bene

n-xoÀuc autmale

Kekpiueva. iudicatas

μετακαλιν reuocare

ovdev nihil

Terelecuevov consummatum

HERMENEVMATA LEIDENSIA

ecto erit

QUTOC - eautU) ipsesibi

oupBikou - λεγοντος urbico dicente

npuuriBov primitiuum?)

€AeuOepucoi manumittere

θελοντος uolentem

δουλον - ἴδιον seruum suum

απο - pec TOUTNC are stuta

unrpoc matre

opgpavnc pupillae

εἰς - αδικιαν - γὰρ infraudem enim

THC - oppavnc. pupillae

O- πραγματευτήῆς actor

QUTOV eum elus

καὶ - διαυτον et per eum

τὰ - πραγματα res omnes

τῆς - oppovmc pupillae —

d101 xouueva administratas

αδριανος - eZnrncev. Adrianus - inqui- siuit

ποιὰ - eÀixiac. cuius. aetatis 50

ἢ - oppavnc - em pupilla esset

heyovtoc dicente

TOU - εὐνήηήγορου aduocato

δεκα - εἰναι - eru) decem esse anno- rum :

adpiavoc - emrev. Adrianus - dixit

TICOV - τους - KpiTac suade iudices

un - οφιλιν - Tovro non debere eum

περι - τῆν - αὑτὴν Circaeam

προςηγοριᾶν appellationem

ελευθερουεθαι manumitti

es ou

40

55

60

1) 1 superscr. m. 1 || 2) ante esset eraswm est est | 3) primimitiuum ante ras. ||

2. μεμψηται ac | queratur ac | 3. avtoc abe || 9. amomeqicku8o: c || 10. δικωυ-

ριαμ abc | 14. tetovicav b || 17. εξητηςε c | adrianós c | 18. πατερ ac | suus ac || 19. amotepickwuevoc abe || 20. em ac || 23. apxupe0a bc | 26. ἡ - καλως autmale om. abc || 33. ουρβυκου a || 35. eAeuGepucca: c || 38. arefurta ὃ | 41. 42. eic... in — opga- vnc pupillae om. abc 48. auctor abe | 48. διοικουμενα ac || 49. e&erecev abc | adrian a |

n 7 50. ποιᾶς abe || 51. oppavec c || 56. κρυτας a | suu uade abc || 59. meee popu € ||

60. ελέθερουεθαι a ||

[207]

HERMENEVMATA LEIDENSIA

Aerouvroc - τινα dicente quodam τὴν - emibociy. congiarium

TOU - ἰδιοῦ - Üiou sul filii

aqnpncoc ablatum esse

WTO- TiVOC anescio quo

καὶ - Aerovroc etdicente

Üiov - ἴδιον - εἰναι filium. suum esse καὶ - προς - eaurov et adse

avn Knv pertinere

τὴν emioociv congiarium

αἀπεκριθη - n* ruvi. responditmulier pwua - ἵκην - αὐτῇ latinum se Yerovevai fuisse

Kot - δελτους - uovo et tabulas solum cuvrerpagevoi Conscripsisse γάμους - δε nuptias autem μηγεγονεναι nonfuisse

μη - δινηθεντος - ouv nonpotenti ergo Tépiou - nyeto') dequo agebatur adpiavoc - εἰπεν adrianus dixit

OTE -OUV- u]- cumergo nonerit üioc coc filius tuus

τὴν - €rribocty - ütrou congiarium eius

ὧι

10

T or

20

ὕπο + τινος anescio quo

ἀφαιριςθαι auferri

octic - eheyev quisedicebat

TUTNPA . αὐτου - Elval patremerus esse

adpiavoc adrianus

exeheucev iussit

προς + εαὐὑτον apudse

TOV: TOA puerum

καὶ - ἐπηρώτηςεν etinterrogauit

25

30

1) n pro e corr. m. 1 |

1. Aerovroc abe | 2. emdocuv ac || 12. ρωμαικηλι - αὐτὴ abe || 13. γεγοναι

95

παρα - τινι apud. quem

διατριβοι moraretur

αδριανος - Tw - avtpwrw Adrianus homini

eimev dixit

avaidectate inprobissime

attodoc redde

τὴν - ἀαλλοτριᾶν alienum

emibociv congiarium 40

αἴτουντος τινος petente quodam

Yuvaikoc- πέρι: ppovricrou. mulieris decuratore -

viou - αὐτῆς filiisui

OC- QUTU qui ei

τρι - erigv. triennium

ov- rapncyn« non praestiterat

tTpomia alimenta

καὶ - «ἥμερον ethodie

τὴν - embociv. congiarium

αὐτοῦ eius 50

45

agpnpnxev abstulit

αδριανος adrianus

TOV - φροντιςτὴν curator

εξηταςεν interrogauit

ποτε - εἰῇ quando esset 55 emirpomoc procurator dedouevoc datus

καὶ eit. etsiquid

παρεεχήκει praestitisset

το - oppavu) pupillo

0+ ppovricrc curator

OTIO - KOLVWVOC quoniamsotius

60

QUTOU elus

3. τοι ac || 4. ablatam ac | 5. vmo ac | ac | tetova b | 15. cuvrerpagevat b |

19. myeto abe | 23. amu abe || 27. εναι ac || 36. post ewev adscripsit m c abpiavoc

alia manus || 37. improbissime ac || 38. reddae ae || 39. tev ae || 43. vtov -

αὐτῆς

filii sui — 37, 54 wvarayvov ut celerius om. b || 46. prestiterit ac || 48. odie ae |

59. prestitisset ac || 62. socius ac ||

Tos

[201]

.10

τῷ e

36 HERMENEVMATA LEIDENSIA

amwv - €1n absens esset adpiavoc - eimev adrianus dixit

καὶ - undeduvyncbar etnonpotuisset μηδεν - εἰλαβου ne quidtimeas

τιποτε - μονος aliquid solus εν ἴρηλιη - yap inpace enim

mOpecxerv. praestare ctpatevovta militant

TU) - αδριανος - εἶπεν adrianus dixit. ὦ - o - πατήρ - evrev cui pater dixit

TU Qpovriicry curatori επιτρεψον - ouv - uou remitte ergo

δια - τοῦτο - ouv propter hoe ergo me

εδοθες datus és kupie - aurokparUp?) domime impe-

ρἴαλιμω - πνξης utfame neces rator

Tovoppavov pupillum κανῦ meper] uelmmistrum

κατα - διναμιν + ouv promodo ergo αὑτῶν - Elval eorum esse

Tncümocraceuc!) facultatis iva aurouc - emexw uteos ad tendam

Tpomia αὐτῷ alimenta el αδριανος - εἶπεν adrianus . dixit

πάρεχε praesta μηποτηειαν - oi - Geo. nedeficiantdu 5 €VTOC - OUTU) - δε interea autem ἵνα - ce ut té

εν - etuxev interpellauit üroóoulov obsequentem

adpiavou - Aeyw adriano dicens τοις - Texvoic - cou filiis tuis

οιὔϊοι - μου - κυριε fili mei domine ποιής faciam εςτρατολογεθηςαν ) militiae. eapti- αλλα - κλημα - AaBov sed uitae ae-

sunt cepte αδριανος eimev adrianus dixit εκατον Tüapync centurio εἐπαγαάτω feliciter - inbono αὐτῶν yevou eorum esto αἀπεκριθή respondit adpiavoc*)-emdociv Adriano con- αλλα - ἴδιωται - εἰσιν sed inscientes — giarium

sunt didovtoc dantes καὶ - φοβουμαι ettimeo yuvntic mulier. quaedam

ὅ μη - τι ne quid εξεβοηςεν exclamauit

παρα - το - καθηκον extra ordinem δεομαίῖςζου - κυριε rogoté domine ποιή cou cv faciant aurokparup imperator καὶ - ἐρῆμον - ue etmiserum me ἵνα - «eAeucnc ut 1ubeas καταλιπώςιν relinquant TOU - ὕϊου - uou filiomeo

1) ὦ pro o corr. m. 1|| 2) n pro € corr. m. 1| 3) w pro o corr. m. 1 || 4) ov pro oc postea corr. m. 1 ||

2. buvnc6c ac || 3. πιποτε ac | uovwoc ac || 4. Tapexerv ac | prestare ac || 5. eure ac | adrianus dixit om. ac || 8. εδοθης ac || 9. wa - λιμωτινξὴς ac | necesses ac || 14. presta ac || 15. ev - roc ac || 16. evetwyev € ante corr. | 17. adpiavoc heyw ac |

1 adrianos ὦ - adrianus c | 18. filii c | 20. dixt a || 21. enayato ac || 25. nequit ac || 27. moicovav ac || 29. καταλιποεῖιν ac || 30. εἰπε a || 31. nequit ac || 32. evipium a.

evipu c || 33. «τατευονται ac || 35. ego a || 36. Kipie « | 37. xavmepern ac || 39. atten- dam ae || 47. εκατονταρχες c || 51. quedam a || 55. keAeucec a. keAucec c || 56. vov - ov + uou ac ||

30

35

40

45

50

[217]

[^r

1

e

2

—

bo [2

30

HERMENEVMATA LEIDENSIA

δοθηναι - uou - τι daremihi aliquid emi + αὑτος - uou!) quoniam ipseme

εμελι neglegit

καὶ - ὕϊος - autnc etfilius eius rapecruc - λεγι adstans dicit εγὼ kupie Ego domine auToKpatwp imperator

οὐκ - εἐπιγιγνωςκὼ Nonagnosco TOUTHV - μητηρα eam matrem

adpiavoc - εἰπεν Adrianus dixit

εἰ - (οι - ταυτὴην situ eam

οὐκ - ETTLYIYVWCKW nOD Cognoscis

untynpa matrem

οὐδε εγὼ ce πολιτῆ nec egoté ciuem 5 ρώμηον romanum

xoaupe unrnp gaude mater kaüMMcr] optima

καὶ - τιμιωτάτη etcarissima ocayap - cor quantum enimtt θεοις - εἰχε deos oras

ὕπερ - euou prome

καγω - τὰ - aura. etego eadem ὑπερ) - cou. prote

εὐχομαι Oro

1| - yap : ce - eucepia. Tuaenim pietas

και + ceuvornc. etcastitas πανταποιῖει omnia facit

καὶ pu - δε gaudeo tamen vnrovnpaxAea per herculem

OTi * τὰ - UTE - μου quoniam quae ame γινεται - vouoc. fitquidemlex 1) verba μου — v. 6 kupie in rasura pro v. 4 αὐτῆς — v. 8 emyryvweKw

m. 1 | 2) m pro x corr. m. 1 || 3) ante coi deleta est x | 4) r ex s corr. m. 1 |

5) BAqme ante corr. m. 1 |

1. mi ac | 3. aue ac | 4. καὶ - oc ac || 10. emmv ac | 1t. εἰ cou ac || 12. agnoscis ac | 14. πολιτὴ ac | 16. koipe ac | 19. qantum a || 27. fecit ac | 28. καιρὼ ac || 29. erculem ac || 30. vreuou ac || 32. cou ac || 40. commune om.

ac | 41. burvecot ac | caenare ac | 45. ἀδελφὸν € || 48. sauina enim ac || 49. in billa a. inuillam e | 52. ipsa "'sit « | ὅδ. ab ελθης ueniatis deficit c, exstat b ||

56. va a |

yivoueva fiunt

ravra - coi?) omniatibi apecra - εἰσιν gratasunt καὶ - eraivera. etlaudabilia

oibec- ouv- untnp scis ergo mater 35

τὴν - cnuepov diem

γένεθλιον - μου natalem meum

εἰναι esse

καὶ - οφιλομεν etdebemus

Κοινῆ inuicem - commune

διπνήςαι cenare

εαν - θελις - ovv siuis ergo

evopwtepov tempore

μετα - τῶν cum

adehQwy - uou sororibus meis

Aelouuevn lota

epxou ueni

caBivayap sabma enim

eic - aypov inuilla

wpuncev profecta - est

αλλαςφυριδα sed sportellam *)

αὐτῇ emeuyev ipsa misit

BAeme?) - ouv uide ergo

ἵναταχιον utcelerius

ehOnc ueniatis

ἵναδινηςομεθα utpossimus

τὴν euxraiav optabilem

eicev inunum

Opnckeicai. celebrare

- nuepav hodiernum

40

45

50

[21"]

vo

60

σι

10

1

2

σι

—

σι

38

TOL+ OUTO - τροπος eiusmodi

rac - avOpumoic!) omnibus homi- nibus

omwe - octic uti qui

TaTpoKtoviay patricidium

πεποιήκι fecisset

ónuocioc. publice

εἰς - uoÀcov inculleum

meugOeic missus

cuvtTpagnvat eonseriberetur - Hi

uera exyibvnc cum uipera

καὶ - Ti0nkouv etsimiam

καὶ - ἀλεκτορας etgallu

καὶ - κυνας et cane

aceBicZwic impiis animalibus

acnpec - avOopumoc impius homo

καὶ - εἰς - auo£av. etinplaustrum

eCevruevnv?) iunctum

ueAavov - Bowv nigris bouis?)

katevexOnvai*) deportari

προςθαλαςςαν admare

kaieicpu8ovi. etinprofundum

βληθηναι mitti

ebi£av ostenderunt

uroórrua exemplum

TIUWPIAC poene

ἵναμαλλον utmagis

qopn8uciv. timeant

ouTwc - avociov siccrudelem

εργον - eroieciv. opus fecit

HERMENEVMATA LEIDENSIA

VUV - OUV nunc ergo

0 - €av - επιβαλε quod conatus fueris

emi - περας - αξις adfinem addueis

010 propterea

ἐνπάαντι - TPAYUATL inomniré

φιλοπονιν - de1 studere oportet

omo - ruv?) θελωντον auolentibus

πλεον - τι - cibevai plus aliquid scire

o -euxpncrov - ecriv quod utile est

avOpurivu - Biuu humane uitae

τουτου μαλιει huius praecipuae

απεγορια - kupieuci. oratio. domma- bitur

o0ev de: unde oportet

γραμματῶν - texvnv litterarum

εκμαθιν 9). perdiscere

καὶ - γὰρ - ecriv et enim est

opoua uisus

amnyopiac orationis

€v0ev - rapravra hine enim omnia

karavraZovroi?) mnluminantur

οὐκ - ἀματῶς - rop non mdocte enim 50

0 - eibevat - θελὼν quiscire uelit

30

35

40

45

ρωμαϊςτιλαλειν latinaeloquia [227]

καὶ eAAevicri. etgrecae

emiueAuc - mpocexe diligenter | ad- tendat

toutwyap hoe enim?) 55

ὑπαδιγματοςχαριν exempli gratia προς Oncouev. adponemus

1) ὦ pro o corr. m. 1| 2) vy pro w corr. m. 1 || 3) bones ante corr. m. 1 ||

4) n pro € corr. m. 1 || 5) ὦ pro o corr.

m. 1 || 6) 9 pro τ corr. m 1 | 7) v pro

yop corr. m. 1|| 8) post enim eraswm est exempl gra ||

2. avOporóc a Ι 8. omw a | utique ὁ | 6. ónuoauc ab || 9. cuvrpaqnvot a.

avrpapnvoi b | R om. a | 14. Zwoic ab || 15. acegnc a. acepic b | av6porroc b ||

17. εζειγμήνην a || 18. ueAavuv a || 19. deportant ὃ || 21. βυθνι a. βυεονι ὁ || 24. πο- διγμα a || 25. poenae a | 26. va a | 29. eptov a | εἐποιηςεν a || 84. ἐπαντι a || 36. θε- Aovruv @ | 37. aliquit a | 40. toutu b | μαλιειὰ ab | precipue ὦ | 43. γραμμα- tov a | litterarum artem b | 48. yap - vavra «a || 50. en b. eum a || 52. latina eloqui a. latine loqui b | 53. grece a || 54. attende ab || 56. παδιγματος a ||

1

1

τῷ or

3

[^1

e

or

c

ce

HERMENEVMATA LEIDENSIA

ἀπεγοριαν orationem

n: tic - ecriv. quiest ‘

aO0nvac χαριν minerue gratia

ἡ - διδουτααπαςειν quaedat omnibus

τὴν - μαθηςειν doctrinam

Kau - τυχην etfortunam

πρῶτον primum

enira - εἰδεναὺ 1) demde serre

ποῖὼν yap faciens enim

ποιῖει facit

ανθιν - Toutouc florere eos

τους - μὴ - ἀμελουντὰας quinonnegle- xerunt

και - ποιοειν etfaciunt

a- euadov quae didicerunt

τέχνη - γὰρ - μετατιθεται transfertur

απο - ἀνθρώπου abhomine

eic - avOpumov mhominem

καὶ - διάτουτο - τεχνὴ etpropter ea ars

οὐκ * ἀαποθνηςκι nonmoritur

emiroi denique

ποιὰ - NVXapic quae erat gratia

μαθιν discere

εἰ -Ὁ - bibackuv si qui docet

nv: adavatoc eras etinmortalis

ταῦτα - yap - εἰναι haec enim esse

θεοι - nOnAecav dii uoluerunt

avauiuuvnckovrec admonentes

πρῶτον - πάντων primum omnium

θεους - ceBecOar deos colere

ou: λιβάνῳ non turae

αλλα - εὐνειδηςι sed eonscientia

arsenim-

39

Tuv - yap - ecriv plus enim est

καλως - £v?) bene uiuere

TauTa - ποιουντὰα haee facientem

γονις - ria. potentes diligere 35

τεκνοις - evyhukaiviv natis indulgere

φιλους - φιλιν amicos amare

καὶ - ἀπλιυς - ὕὑποδικνυειῖν etsimpli- citerdemonstrare

καὶ - ανύποπτως etsine suspitione

πάντα - ποιεῖν omnia facere 40

καὶ - μὴ - παντιπραγματι etnonma- ligne

Wo: €V - παντι - πραγματι utinom- niré

eixpncroc - nc utilis sis

karavra - τα - εθιμα et omnia quae solet

Cun - cy: παρατηρης uitaetuae ob- 4 serues

καὶ - θαυμαςης etmiraberis

OTL: TOV: KAAWC - TOLOUVTa quoniam-

Hee

benefacientem kahwe - ἀκολουθι bene sequitur vuv - ouv - ἀρξωμε Nuncergo inci- piam μυθους - γραφιν fabulas scribere OiCUTIOUC aesopias και - ürora£u et subiciam Umodiyua exemplum δια - TOUTOV - γὰρ per eum enim. αι. ζωγραφιδες - cuvecrnkav picture constant eiciv - γάρλιαν sunt enim ualde

ανακαιϊαϊ necessarie

55

c

1) at pro αὖ postea corr. m. 1| 2) Ἢ pro € corr. m. 1 ||

3. minerbe a || 4. ηδιδυελαπαειν b | 6. καὶ « || 8. evoev b. eibevay ὦ | scire ab | 13. vormioav ὃ | 16. απο + ἀνθρωι a || 19. ovv ὃ | 24. erat inmortalis b | 26. ηθεληςαν a | 35. γιμα a || 36. ενγαυκαινιν ab || 38. ἀπαως a | 39. ἀνποπτως ὦ | suspicione a | 41. maligne a || 42. παντι om. a || 43. euxpncroc a | sit b | 45. Zwv a |

49. apxwue ὃ. ἀαρξωμε a || 51. ateumiouc a || 52. rrora£w a | subitiam a || 53. ποδιγμα

ante corr. a |

[29]

1

τῷ x

σι

0

σι

40

προς - ὠφελιαν adutilitatem

TOU + βιου - μον uitaenostrae

πρώτῳ - ouvTwrw primo ergo loco

μυθου - ἀρξομαι fabulam incipiam

deceruo

απο - ἐλάφου deceruo

ελαφος - εὐμεγεθήῆς ceruus bone ma- enitudinis

wpa - 6epouc aestiuo tempore

διψη - Autouevoc siti deficiens

παραγινεται aduenit

emitiva - πηήγην adquendam fontem

διαυγη - καὶ Badiav limpidum et altum

καὶ - πιὼν etcumbibisset

ocov - ἤθελεν quantum uoluerat

npoceuxev adtendebat

τῇ TOU - «ματος acorporie

καὶ - uoicra - uevepnvt quid laudabat

τὴν - φυεῖν - τῶν - κεράτων naturam cornuorum

etmaxime

avarerauevuvre excelsissimam

eic - πολυν aepa inmulto aere

καὶ - UC - κως - μοςειη etquodorna- mentum esset

TQVTI - TU) - CWLHATL OMNI corporis

eyerev - δε culpabat autem

τὴν - τῶν * kcÀu)v erurum

λεπτετητα exilitatem

ὡς - OUXOLWVTE - OVTU)V quas nonesset

epiv - το - Bapoc ferre pondus

εν - οἷς - dE - TPPC+ TOUTOUC : nv sed- cum inhis esset

ὕλαχητε - kivwv latratus canum

epvidiwe - ἀκου - ται subito audiit

HERMENEVMATA LEIDENSIA

καὶ - Κυνήγετε - πλεειον etuenatores proximo

0 - 6e - rpocpurnv - ὥρμα atilleinfu- cam ibat

καὶ - uexpic - orrou etquandiu quidem

δια - πεδιὼν percampos

ἐποιεῖτο - τονδρομον faciebat cursum

ecwZeto liberabatur

ὕπο - THC - οκιτήτος auelocitate

τῶν - ckeAWy crurum

επιδε - εἰς - πυκνὴν sedubi mspissam

καὶ - daciav etcondensam

udev - ἐπεςεν siluamincidit ;

evrAakevruv - autw obligatisef; in- plicatus

τῶν - KEpaTWY cornibus

eakw captus est

Teipa - μαθὼν modo perdiscens

OTL: ἀρὰ - adikoucev quod iniustus esset

τῶν - ἴδιων - KpITHC suorum iudex

yeruv - uevi culpas quidem - uitu- perans

Ta - coZovra - avrov quaesaluabant eum |]

eraivuy - oe laudans autem

ὕφων - προδεδοται aquibus deceptus esset

de mure

Muc - eravu Mus super

Aeovroc - κοιμωμένου leonem dor- mientem

epnharo insiluit

και - TOV- UTVOV- αὑτοῦ etsomnum eius

e£umvikev. excitauit

3. ToTW qa || 4. ἀρχομαι ὃ || 5. deceruo om. ab || 6. post amocAagpou de ceruo deficit b | decerbo «| 7. bone «| 8. aestibo «a || 10. παρατινεται a || 12. δγαυτη a |

linpidü « | 14. quintum uoluerit a | 16. acorpore «a || 17. uevepnàu a || 20. post

aepa ... aere deficit a ||

35

40

45

50

55

[23°]

or

10

μ οι

τῷ 2

30

HERMENEVMATA LEIDENSIA

OV * 0 - λεὼν - ópa£apevoc quem leo amplexus

αναιριν - nBouAero interficere uolebat

exivoc - δε ille autem

currvupmv - nrncaro ueniam petit

ὑπερ - του - Znv pro uita

και - OUKeÀaccova etnon minorem

kapira - ἐπεγγελλετο gratiam repro- mittebat

ode - λεὼν - YeÀuv etleo ridens

καὶ - croxaZouevoc!) etexistimans

Aeuvri - xapitac leoni. gratiam

avromobuciv restituere

emeyyihkato repromisit

ameAucev - aurov dimisit eum

ue8ou - πολιδε Sedmulto post

auTOC- OÀeuv ipseleo

ümokuvnfuv - λήῆφθις auenatoribus captus

και - εἰς - óecua - βλεθις etinuinculis- missus

€KETTO lacebat

TOTE - O - nuc - μνηεθις Tunemus?)

ανταποδουναι restituere

TU) - Aeuvti * τὴν - xapiv leoni gra- tiam

n6eAncev. uoluit

και - διὰ - νυκτος etpernoctem

τρώγων - τα - CXOtvia. rudens funes?)

5 rAeuOepucev - τον - Aheuvra*) libera-

uitleonem eZavehtictov siedisperatis βοηθια adiutorium amo - nrrovuv abinferioribus γίνεται - wiZociv fit maioribus de muribus et mustelis Muec - opyiZouevov - Mures indignati oti . ato - yakwv quod amustelis

4]

€QUTOUC - avoic - κεεθαι sé consumi

εβλεπον uidebant

upicav statuerunt

μεταυτων 5) - rukreucai?) eumeis pu- gnare

τοιγὰρ - ouv itaque

eroncav - eaurouc fecerunt sibi

nreuovoc duces

OUC - προς - erionuov quos adnobili- tatem

Xptceoic - «epaciv. aureis. cornibus

€koc uecav ornauerunt

καὶ - εξαπινης etde subito

uaxnc - εὐμβληθιςης pugna commissa

uvec - epuyov mures fugerunt

οἱ - nreuovec - ouv duces ergo

κωλυο μένοι proibitisunt

δια - τα - κερατὰ propter cornua

εςφαγηςαν 7) occisisunt

OUTWC - εἰς - τιμὴν sie inhonorem?)

τοις - δοθιειν - exarpov dati gaude- bant

aÜüTmQUTUV - ἐεπατον exels passisunt

depatre familia

Τιςποται - oixobecrornc Nescio qui- paterfamilias

Thewv + eic - 9oÀaccav nauigans in- mare

εκοπιαῦπο - χιμωνος laborabat in- tempestatem

καὶ - οἱ * ναιται etnaute

acOevectepov inbecillius

Umnpetouv ministrabant

δια - τον - χιμονα propter tempesta- tem

οἷς o- avOpurmoc - εἶπεν quibus homo dixit

ὑμεῖς - gncv uos inquit

1) Zo pro Cw corr. m. 1|| 2) praecedit in margine v et uvnceic lineola, videtur deletwm m. 1| 3) ante nes erasa est d | 4) λεὼ pro Xo corr. m. 1 || 5) w pro o corr. m. 1||6) posterior v superscr. | V) Ἢ pro € corr. m. 1| 8) hononorem ante corr. |

45

50

[285]

60

1

σι

Φ

σι

ND e

σι

42

HERMENEVMATA LEIDENSIA

€uun - τοῦτο - τοπλοιον nisihane na- τα - ἐναντιὰ - mücyouciv. contrariam 30

uem

TAXUTEPOV - αγηται celerius. ducitis

λιθοις - ὕμας : καταλὼ lapidibus uos deiciam

TOTE - εἰς - εξ - QuTWV - εἶπεν Tunce- unus ex eis - dixit

omedov: yop utinam enim

EKLVW + TW - TOTTW - uev ineoloco es- semus

orou - λιτοῖ ubi lapides

ευλλεγηναι - δυνανται colligi possint

TOITW OUY - ομοια huic ergo similia

τασψυχας - quuv animas nostras

BactaZiv - οφιλομεν baiulare debe- mus

τας - κουποτερας - Znutac iacturas

leuiores

ivatac - Bapurepac grauiores expuywuev effugiamus decattuna

Athoupoc - προςποιουμενος Cattuna fingens

γένεθλιον - αγεῖν natalem. agere

eri - διπνον - opvea. adeaenam - gal- linas

εκάλεςεν muitat

enira. demde

raparnpnkuc obseruans

eicehOovtac introeuntes

εκλιςεν - Tac - θυρας clusit ostia

καὶ - καθ - nva. etsingillatim

ἤρξατο εεθιεῖν quicoepit manducare

outoc - o - uuOoc haecfabula

npuocrot - eic - ineos

εκινους apta - est - 01 - προςελπιδα - ἵλαραν quiadspemi- litarem |

πορευομένου proficiscentes

1) ὧν pro ov corr. m. 1 ||

patiuntur deleone

Aeuv - Muu - εκλιπον Leo fame de- ficiens

vociv - eautov langueresé

προςεποιειτο simulabat

καὶ - δια - ταυτής - THC - πλανης et- propter eam fallaciam

ταλοιπὰα Onpia cetere bestie

emickemTOUueva. uisitantes

eic ἤρχοντο introibant

ouc - oheuv quos leo

evdewc - εδαπανα continuo consum- mebat

αλωπηξ - δε uulpis autem

εξωθεν + τουςπηλαιου - ecraüOn. extra speluncam stetit

καὶ - ecrracao - aurov etsalutauit eum

επερώτηθις - δε interrogata ergo

im - αὑτοῦ abeo

διατι - OUKEICI)pXero quarenonintraret

αἀπεκριθή respondit

eribe - opu quoniamuideo

elcepyouevwy - ixnv intrantiumuesti- gla :

e&epxouevuv-oe-ou exeuntiumautem non

outwe - τινῶν 1) sicaliquorum

οὐκινδυνοι pericula

διδαχη - ἡμῖν doetrinanobis

εἰναι οφιλι essedebet

της - nuerepac - εὠντηριας nostre sa- lutis

deinfirmo

Αεθενης : tic Quidam infirmus

απο - ατεχνού - ivrpou abindocto me- dico

αφελπιςθίς desperatus

35

40

45

50

55

[247]

or

10

20

bo or

30

HERMENEVMATA LEIDENSIA

ecu0n?) conualuit

και - ευναντήςςας - αὐτὼ etobuiatusel TU - iatpw medico

δια - χρόνου post tempus

εξηταζεν interrogauit

ει - αὑτος - en] Si ipse sit

ον - αφλαπίκει quem disperauit οδέ - ἀπεκρίθη is respondit

TOU - χάροντος - χάριν orci gra QUTOV - ἀνεπεμπεν

εξαδου

πάρεκτος - δε praeter ea autem XOPOVTOC - ecrakevat orcum statuisse πανταετους - iarpóuc omnes medicos

5 EVTOC + ολιγων - nuepuv intrapaucos

dies

πάρεαυτον + ayerv apudse duci

ἵνα - aurouc: Bacavice uteos torque- ant

εἐπιδη - TWUTWV - ἀμελια eorum neglegentia

πολλοι- ἀπεθνήςκον multi moriuntur

αλλα - cot sedtu

un - φοβηθης nontimeas

€vU) - γὰρ - εἰπὸν - auTW ego enim dixi ei

ceiatpov témedicum

μηδέποτε: γεγονέναι numquam fuisse

προτα - γὰρ primum enim

quoniam

'ce- ἀποςπαςαι té adduci

cecquikei?). adnotauerat haecfabula potest adeos pertinere octic - O - οὐκοιδεν quiquodnescit ἐπαγγέλλεται promittit de cornice Κορώνη - óupuca Cornix sitiens

43

προςῆλθεν - ett - ὕδριαν accessitad- 35

hidryam?)

καὶ - ταυτὴν - eBiaZero et eam cona- batur

avatpewat conuertere

αλλο - τι - ἴεχυρως - «τηκι sed quia fortiter. stabat

oukndivato nonpoterat

αὐτὴν - καταβαλιν eam deicere

αλλαμεθοῦδῳ - optenuit

o - ἤθεληςεν quoduoluit

emeuue - γὰρ - ψηφους misit. enim calculos

ἐπέτυχεν sedremedio

eic - τὴν - υδριαν in. hydriam

και - TOUTWV - TO - multitudo

απο - κατωθην - τω - ubup*) de imo aquam

avw umepexeev susum effudit

καὶ - OUTWC - ἡκορώνη etsiccornix

τήν - ἴδιαν - διψαν - karerraucev sitem- suam reparauit

OUTWC - OUY - ppovncic. sicergo?) sa- ὅ

pientia

avdpitnta - πλανα uirtututem fallit

decoruo

Kopa£ - tupov - aptacac Coruus - ca- seum - rapuit

καὶ - ἐπάνω - devdpou etsuper arbo- rem

πεταεθις - εκαθιςεν uolans sedit

idouca - oe eum

aÀwme£ uulpis

προςήῆλθεν accessit

και - erotveiv -ρξατο etlaudare coe-

pit

«αὐτὸν speculata ergo

1) ante 0 erasa est v | 2) n pro e corr. m. 1|| 3) adidriam ante corr. m. 1 | 4) ὦ pro o corr. m. 1|| 5) c superscr. m. 1 ||

mav0oc eteorum 45

[24"]

44

QUTOU: τὴν - ανδριᾶν eius uirtutem eyerev - oe arguebatautem

oTt - τοιουτοζωον quodtale animal quvnv - oukexer. uocem. nonhaberet πλανηθις - ovv : o - κωραξ fallatiaergo

σι

coruus

ἤνοιξεν + το - croua aperuit!) ro- strum

τινι - TOV * τυρον - TECOVTA quicaseum cadentem

αλωπεξ - aptracaca uulpis raptum κατεφαγεν comedit OUTUX - οἱ - TOAAOL Sicconplures ornoóuvaut - ουὐδινανται quod uirtu- tibus non possunt (povnc - exTthekoiciv sapientia ex- plicant depuero ΤΤαιδιον - eic - ὕλην puer insiluam akpidac θηρευον 5) lucustas capiens επεεταθη - λιθωτινι adstetit lapidi cuidam errov inquo ckuprmioc- expupero scorpio latebat ον - Ortüic - eBiaZero quempuer com- pellabatur 20 a VTL - ἀκριδος * εξελθιν contra lucu- stam exire U-0-ckUpmiOC* Aevi qui scorpio dicit οραταλας uide miser μη - uc - ελλεθηρευεις 5 ne dum me capis €atTov - ἀπολεςης téperdas 25 OUTOC - O - μυθος haec fabula παραγγέλλει praedicit μηδεν - τοι - OUTOV + τολμᾶν nihiltale audere

1

y

1

[27

HERMENEVMATA LEIDENSIA

0 - ECTIV: επικινδινον quod - est - peri-

culosum decane

Kpeac - κυον Carne canis 80

amtpacac raptam

ποταμον - διεβαινεν flumentransie- bat

καιθεαςαμενος etutuidens uidit

του - Κρεος ’ τὴν - ckidV carnis um- bram

ὕπωπταςεν suspicatus est 35

μιζονα - εἰναι - NC- epepev maiorem - esse quam ferebat

καὶ - ὡς - giper etdum tollit

αἀπεβαλεν - nv - expori. amisit quam

OUTU) - πολλοι - avOpwror Sicmulti homines

τα - αἀδηλα incerta 40

ὡς - Onpevouciv dum captant

ἀποβαλλουειντα - ἴδια amittunt sua

derana

Batpaxoc: μιν Rana murem

ericev - κολυμβαν suasit natare 45

OUTOV - ποδαπροετονιδιοννοδα culus pede adpedemsuum

edecev - ligauit

eia - ore deindecum

εἰς - TO - υδωρ : QUTOV + ATELOXEL im- aquaeum adduxerat |

καθως - ev - ὕδρονζωον sicutaquatile 50 animal

μεταχαρας - κατεδυνεν cumgaudio- mergebat

ouuc:óe mus autem

ὡςεν - acuvnür: roru tamquam in- consueto loco

quceuc-1i0iac nature suae

κολιμβων - ἀπώλετο) natans perit 55

1) i ex t corr. m. 1| 2) v pro o corr. m. 1|| 3) pe superscr. m. 1 || 4) ὦ pro

o corr. m. 1 ||

5

HERMENEVMATA LEIDENSIA

uera - δε - τρις - nuepac. post autem tres dies

acxkoc uter

0 - μὺυς - pucoOic - εκολιμβα musinfla- tus natabat

ονκολιμβωντα - νεκρον quemnatan- tem mortuum

ἵκτινος - πετόμενος miluus uolans

[25"] ἡπαςεν rapuit

1

c

20

τῷ σι

καιτὼ αὐτῷ Awwu) eteodem lino

oBarpaxoc nkoAouOncev rana secuta est

ονευθεως - o - ixrivoc quam continu- omiluus

κατέπιεν deuorauit

OUTWC - OUVOC - ἀλλοτις Sicergo qui- alicui

κινδινον - κινέι periculum. mouent

€QUTOV - ἀπομειῖ se perdit

deasino et lupo

Ovov - appucróv Asmum egrum

Auxoc - ereckeirrero lupus uisitabat

Kaimzato') et coepit

TO COMA QUTOU τινγανιῖν Corpus eius tangere

καὶ - e&ereZeiv. et interrogare

ποιὰ - μάλλον - WENN quaemagis par- tes : ἷ

αὐτου - erovouv eidolerent

απεκριθη - 0 - ovoc responditasinus

α - Cot - θινγανις quaetutangis

OUTUJC - ἀνθρωποι - κακοι Sichomines mah

εἰ - καὶ - WHEAIV - ookouciv. siet. pro- desseuidentur

μαλλον - gAarrouciv magis nocent

de tauro

Taupoc gevruv : Aeovra Taurus fu-

ciens leonem

1) ἡ pro e corr. m. 1 || 2) γε ex ya

45

€QUTOV - εἰς : ςπήλαιον - εβαλεν se- inspeluncamisit

οπο -uncov- τραγοι -Υ ubierant- 30 hyrei - tres

οἱ - τινες - eupakav qui ut uiderunt

TOUTOV - poBouuevov eum timentem

κατεγέλων - αὐτούς deridebanteum

kaxivoc - aurouc etilleillis

omekpi0n respondit. abintellegentes 35

U - ἀπονενονμενοι odesperati

Εἰ - γὰρ - ἤδιτε sienim sciretis

τι - ὧδε - κατεφυγον quare hicrefu- gerim

μου - κατεγελαται") nonme

deridebatis

OUKQV -

OUTWC - OUV- EvioTe Sicergo seplui 40

TadivaTa - Tpocwma potentes perso- nae

ὕπο - αδυνατῶν - υβριζονται abinfe- rioribus miuriantur

deesopo

o1cuJmoc - ἐπεροτήθις Aesopus inter- rogaturus

διατι : YUVOIKEC: AVOPACIV quare mu- 45 lieres. uiris

προικαδιδοαςιν dotem. dant

και - ουκανδρεεγιναιξιν et non uiri mulieribus

np£oro - τοιουτους - ui0ovUc?). incepi- tabilem fabulam

de homme et leone

Ανθροπως - kaihkewv Homo etleo

OTE: εἰς eatrouc cum interse

ἤριζον certarentur

TIC - EIN: ETTAVWTEPOC quis esset su- perior

καὶ - εζητουν etquaerebant

TAVTNC - THC - apqgicBnrnceuc — eius 55 altercationis

50

corr. m. 1| 3) 9 pro τ corr. m. 1. ||

σι

10

[255]

t -

to cr

46

uaprupiav testimonium

καὶ - ὡς - λθον etutuenerunt

omou - ἣν - μνημῖον ubierat moni- mentum

εν -U - nv - €Zu - γραφημενον inquo eratpictura

πὼς - λεὼν - υπο - ἀνθρώπου modo leo abhomine

emviyeto suffoeabatur

εδικνυεν - ouv - auTW ostendebat ergo ei

o - avOpuroc homo

τὴν - gaprupiav testimonium

ev - τηζωγραφια iInpictura

ahhaohewy - ἀπεκριθη sedleo respon- dit

αὐτῇ : ηζωγραφια haec. pictura

ὕπο - ανθρωπουεζωγραφηθη abho- minepicta est

εἰ - δε : καὶ - λεὼν - eCowppagm 1) si autem leo pingeret

wpaxic- av uidisses quidem

πως - O0 - λεὼν quo modum leo

quo-

evviyevavOpwrov suffocaret homi- nem

ahha - kaTw + epndwew - cor sedego inquit. dabotibi

ἀληθινὴν uaprupiav uerum testimo- nium

ἤγαγεν - aurov adduxiteum

eic - αμφιθεατρον imnamfitheatro

και - εδιξεναυτω etostenditei

πος - avOpwroc quomodum?) homo

ὕπο - eovroc - emviyeto ableone suf- focabatur

kat - eurev. οὗ - dixit

Woe - xpuuaruv - uaprupia. hie. co- lorum testimonium

HERMENEVMATA LEIDENSIA

Xpla + OUKECTIV opus nonest

ahha - ἀλεθιας sed ueritatis

καὶ - 0- avOpwroc - ateKpiOn ethomo respondit

vevikrnknicav uiceras

εἰ - uebebeuevov por sinonalligatum mihi

τον - ἀνθρωπον - εδικνυες hominem ostenderes

πιετευςον - OUV crede ergo

λελιμενον - ce uinetum té

εν - TOUTW - Mavepoc ineo euiden- ter

καὶ - ETOIUACW - ce etparate

€vroic - ἀλλοιῖς malis ceteris

omexecoi?) - ce abstinereté

καὶ - εἰδεναι- λεοντὰ et scire leonem

ὕπο - ανθρωποιχαλινοιςθαι abhomine infrenari

wvaumn - κακος unde malus

adauactoc - nc et indomitus suis

de culice

Kwvwy - emitac Culex sedit - adue- niens

κεπατι: καμπυλώταυρος eornuo euruo tauri !

μικρον - δε - ericyov etpostpaululum

eurev - raura - βομβηςας dixit. hae- fritiniens

εἰ - του Bapuvw site grauo

TOV + τεναντα - καὶ - KAIVwW*) cerui-

και -

cem + eteamso incuruo dormio

καθευδομαι - n+ κατελθὼ ibisedebo autdiscedo , EC rorapuocic?) - vor ipoic fluminalibus

popaulis

n

1) Tpa superscr. m. 1 | 2) um pro o corr. m. 1 || 3) a ex ae corr. m. 1 || 4) À pro | corr. m. 1|| Ὁ) posterior 1 ex c corr. m. 1 ||

30

40

zx -

HERMENEVMATA LEIDENSIA

οδε - οὐμελι - μοι - φησιν adnos per- timet inquit OUTQY - μινῆς neesimaneas ourav - ameAOnc nec site ducas OUTE-OT€ -NAONC: ervuxiv nec quando ueneris ego sciri χιμωνος - ὥρη iemis intempore de formica ciTov - ekuuxoucipov Frumentum ex- cabotrahens εψυχεμυρμηξ siccabat formica ον - θεροις- cecupeuxi quod perestum colligerat 10 TETTIE-D€-TOUTOV cicada autem eam ikeTeuce - λιμωττον rogabat esuriens δουναι - τικαι - αὐτὼ dare illi!) ali- quid sibi τῆς - τροφῆς excibo omwe - Zncn unde et uiuat 15 τι - OUV - €roieic - φήςειν quidergo fa- clebas inquit τω - θερι - TouTW aeper aestate hac οὐκ - ecyohaZov nonmiuacabit αλλα - dintnAouv - αδὼν quiaperse- ueraui cantando γέλαςας - δε - o - μυρμηξ ridens ergo autem formica 20 TOV + τεπυρον - EvKAiwy et frumen- tum includens χιμωνος - opxou - Mnciv iberno salta dixit €t - θερους - ncac siperaestu cantasti de mure ucapoupaioc Mus . siluester 25 ekaAecev - ETTECTIACIV uocauit adcena μὺυν - acrixov murem urbanum καὶ + παρειχεν - auTW etpraestabatei εἰτειςθαι uescl τὰ - εν - αγρὼ quae imrure

οι

41

εὐκωντε - καιετταφυλὼν ficus etuuas 30

και - τῶν - GAAWV - aKpOdpOIWV etce- terapoma

06€ - πολλὴν - aurou atille multa eius

πενιαν - KOTEyIVWCKEV paupertatem agnoscebat

εκελευεν - τε iubebat ei

τῇ - GupLOV incrastinum

ageikvicbaimpocauTov uenire adse

καὶ - oc - etille

eic - TAOUCLOU - ταμιον 5) indiuitis cel- larium

QUTOV - Elcayaywv eum induxit

παρεῖχεν - euuxeic0ai praestabat epu- lari

TOU - το: μεν hac et quidem

Kpeuv - παντοδαπὼν carnium om- nium diuersitatem

TOUTO - δεϊχθυων etiam et piscium

ετι - δε - καιπλακουντὼν super et placuntarium duleiorum

εν + UJ - δεπροετουτοις - NCaV in quo autem ádeos - erant

1|: ταμιουχος - ἐπιςηλθεν cellaria in- troiuit

e ὧι

A

0

καὶ - TOUTOUC et eos

beocre - καυφυγή necessitas et fuga

καταλαμβανι conprehendit

καὶ - 0+ apoupatoc etsiluester 50

προς - Tov - acrixov adurbanum

coi - μενεφη tuinquit

ταύτης - ἀπολαὺε - THC: τροφῆς eas fruere epulationes

μετα - TOCOUTOV - aibecuaruv?) cum- tantiscibis

eyw dexaupw ego autem gaudeo

τή uera adiac soluto

KoieAeuOepiacrpogm etlibero cybo*)

TToÀÀAu - xor Multo labore

on σι

1) illi sup. ser. | 2) τὸν ex wov corr. m. 1 || 3) w pro o corr. m. 1 || 4) sequi-

iur unus versus vacwus ||

or

10

- c

20

[26"]

3

-

48

καιφιλοπώνια 1) etstudio

outu - πληρη tam plene

TourUTU) - BiBAiw hoclibro

TQüVTQ - τα: ονομάατὰ Omniano- mina

emueAuc?) diligenter

διερμηνευμενα interpretata

ἀνεγράψαμεν descripsimus

T€eXvnc- yap artis enim

γραμματικῆς grammaticae

χαριν gratia

εν - τοις - Aouroic. inceteris

προ + rourou ante hunc

ameóuxauev reddidimus

moÀÀauevro: multatamen

5 Towa uaria

α “εἰς - epueviav. queinterpretatione

μεταφραζεεθαι trans ferri

ουδυναται nonpotest

οὔτε - ἀπο * eAÀevixou neque exgre- cum

eic - ρωματκην inlatinum

διάλεκτον sermonem

OUTE - ἀπὸ neque ex

puuocixnc latino

εἰς - TO - EAANVIKOV ingrecum

δυνανται possunt

εἰς - TO - ECXATOV innouissimum

μάλλον magis

προς - pnua aduerbum

tALovac plurimus

λᾶλινα - kouw loqui audio

Ty: πολυπληθιὰα multitudini

κρυβι - celate

α - ouduvatov queinpossibile non- potest

cuvkatavevelv adsentire

αλλα + Toutov sedhuius

TOU - TPQAYUATOC rel

HERMENEVMATA LEIDENSIA

eupeOnceroi inuenietur ue00boc emolumentum

αλχ - ἤδη - vuv sed nunc iam α - ὑπεεχομὴν quae promisi 40 τα - α - Vjkovra. quaepertinent Tpoc- τὴν - ayopav adforum

ἢ - ενβουλευτηριὼ autincuriam ovdevi - evrroóio. nullompedimento nón - ἀρξωμαι iamnune incipiam παν - γαρδικαῖον omne enim iustum ἡ - πολιτικον eum iure aut ciuile Tpocaropeuerai appellatur

n: Qucixov aut naturale

λεγεται dieitur

ἢ - εθνικον uel nationisautgentile δικαῖον iustum

απο - τουτου - γὰρ abeo enim ὠνομαςθη nominatur

45

καὶ - παντα - τὰ - εθνη et omnes na- 55 tiones ——

ouoiwc similiter

TOU - TOU - εἰειν eosunt

K€X peueva usae

0 - γὰρ - καλον quodenimbonum

kat - dikaiov - ecriv etiustum est

TOVTUV Omnium

euxpncmia. utilitati

cuuqguvi conuenit

TO - δε - bixüiov. se quod autem iustum

πολιτικὸν ciuilem

κυριον - ecriv. proprium est

pwuaiov romanorum?)

καὶ - amo - TourUV etabeis

eipnuevov. dictum

emdn - nuerepa. quoniam nostra

πολις ciuitas

Tav τητη : ἀληθια eaueritate

χραται utitur

60

65

10

1) w pro o corr. m. 1 | 2) w pro o corr. m. 1 | 3) es romanis ante corr. m. 1 ||

HERMENEVMATA LEIDENSIA 49

aX - eviot!) sed quidam τῶν - απο - κριμάτων responsorum τοῦτο - εἰναι hoe esse και - κεφαλεώδως etsummatim α - πάντες quod omnes ἴωθαμεν solemus πολιταῖς - διοῖς ciuibus suis Taura - λεγιν, haee. etdicere 5 Tpodeyouciv predicent vouoc - yap - ἴουλιος lex enim tiulia 40 n-juZovi- wept autmaiore paris και - παπιος etpapia [277] εὐμφερι expedit τα - λοιπα - μερὴ cetere partes eicivrap sunt enim Tw - dikaw iustititiae ouar- Tapedocav quiettradiderunt mpocayopevovta appellantur 10 ὕποςταειν - δικαιοουνης quantitam- τοὺς - γαρκανονας regulas enim —— 45 iustitie ὕπεξιοντι - μοι exequenti mihi eivai - πλιονα esse plurima Tpoctauta adea Toutovóe hane autem τα - μαθηματα studia τον - apopicuov. definitionem αἀναγκαιϊον necessarium aAn8ecrepov ueriorem προ - TavTwv ante omnia 50 15 €1VOL - esse eibeval scire mapebocav tradiderunt οὐδε - γὰρ nec enim oca - ev. THAPXN quae initio?) €voc- εἰσιν unius sunt eimauev diximus epeceuc conditionis δικαίου iuris αλλα - ποικιλης sed uarie 55 20 πολιτικοῦ ciuilis ατινα - καθεκαςτον quaepersingule προςαγορευεται appellatur τα - avnkovra. quaepertinent we - εκπλιονὼν quiexpluribus TpoctaouTny adeam uepuv - cuvecrykev partibus con- τὴν - eZeynciv*) enarrationem stant ανενεκταῖια - ectiv referendasunt — 60 ahha - διαταξις sed edicta τηταξι per ordinem 25 QUTOKPATOPIKaL imperatoria TOVTEC γὰρ omnes enim ομοιως ) - τιμεταῖον similiter hono- ἢ - evrevnc - eiav. uelingenuisunt rantur ἡ - ἀπελευθεροι uelliberti o-ectiv quodest ahha - ἵνα - μάλλον sed utmagis ἰ 27"| καὶ - TOU - πριτορος etpraetoris δυνηθώειν possint 66 διαταγμα edictum exacta singula 30 ouotw)c similiter βελτιον - δοκι melius. uideri ἢ - ανθύπατου uel proconsulis ἀρξαςθαι incipere εκ - TOUTOU - γὰρ exea enim απο - ἀπελευθερον alibertis τὸ cuvkare0evro consenserunt avagepi adferre TV: ενπιριᾶν prudentiam. —— καιπρώτον etprimum

35 καὶ - παριλήμπται et receptum est περι - pu - μαΐκον delatinis romanis

-

1) ewot ante corr. | 2) post initio eraswm est diximus | 3) ὦ pro o corr. m. 1| 4) Ἢ pro € corr. m. 1} Corp. gloss. lat. tom. III. 4

50 HERMENEVMATA LEIDENSIA

γράφιν seribere

or

10

15

ΟῚ 9

to

ς

unmAeovaxic ne saepius

TauTa eadem

διερμηνευειν interpretari

avarpacoue0a cogamur

TPWTOV - OUV primum ergo

ἴδωμεν uideamus

ποταπον - ectiv quale est

ολεγεται quod dieitur

μη - εἰναι - eAeuOepouc non esse li- beros

αλλα tou δεεποτου sed domini

θεληςι uoluntate

εἰς - ελευθεριαν inlibertatem

διὰ - TQiBetv. morari

καὶ - μονον et tantum

TOU - δουλικοῦ seruitutis

qoBou timore

απολυεςθαι dimitti

TpoTepov γὰρ ante enim

μια - eAeuOepia - ἣν unalibertas erat

καὶ - ἢ * eÀeuOepia. etlibertas

eyiveto fiebat

εκ * προςταγωγής exuindictis

ἡ - κατα - διαθεκὴην uelextestamentor

25 ἢ - εν - ἀποτιμήςι uel incensu

και - πολιτια etadministratio

pupouv romana

euva[oi competat

ἡλευθερώμενοις manu missis

ric: προςαγορευεται quae appellatur

vouiuoc iusta legitima

ελευθερια libertas

οὔτοι - δε hitamen

οἱ - becrorou quidomini

θεληςι uoluntate

επελευθεριαν - ncoav mlibertate erant!) - fuerant

ειμεναν - δουλοι manebant serui

καὶ - Ot - ἐελευθερωντε etmanumis- sores

€TOAMOUV ausi erant

εἰς - δουλιαν inseruitutem 40

παλιν - OUTOUC denuo eos

κατα - Biav per aduim

ayiv perducere

Tapeyivovto inter ueniebant

καὶ - θυκηφιεν etnon patieba tur?) 45

€AeuOepuOevra manu missum

δουλεύειν seruire

ravra + uevroi?) omnia tamen

καθὼς δουλος quasi seruus

mpocemopicev adquirebat [287]

€AeuOepukori manumissori 51

ἢ - εἴτι - ἐπηρώτα uelsiqui - stipula- bantur?)

KaTaypapiv mancupationi

eingi - ἢ - εἰ accipiebat uelis εξοιαςδηποται ex quibus cumque δῦ δικῆς - oÀAnc calisis alus προςεκεκτήτο adquisierat

του - becrorou domini

τοῦτο - eyiveto hoc fiebat

TOUT - ectiv idest 60 €AeuOepouuevou manumissi

παντα + τα - Urapxovra omniabona προς - Tov - πατρωνα adpatronum διεφερεν pertinebant

αἀλλανυν sednune 65 exouciv - ἴδιαν habentpropriam ελευθεριαν libertatem

εις - τους - QiÀouc inter amicos ἡλευθερώμενοι manu missi

καὶ - γινονται etfiunt 70 Aativor latini

iouviavor 1uliani

1) ἢ swperser. m. 1 || 2) ante tur lacuna unius litterae relicta | 3) 1 ex v corr.

m. 1 || 4) la superscr. m. 1 ||

10

bo σι

90

HERMENEVMATA LEIDENSIA

emib] quoniam

vopoct - ουλιος lex iuliani OcrQv quae

ελευθεριαν libertatem

autoic - εδωκεν eis dedit e£icocev - aurouc. exequabit eos hativouc') latinis

κολωναριους colanariis

οἱ - οτε - cav quicum essent πολιται - ρωμαϊὼν ciues romani ἀπελεὺυ 0epoi liberti

ονομα - ἴδιον 5) nomen suum eic - τηνκολώνιαν incoloniam dedwkicav dedissent

εν - τούτοις inels

οἱ - μεταξὺ quiinter

φιλὼν amicos

ελευθερουνται manu mittuntur θελεςει uoluntatem

dectrotou domini

ckomirQi spectant

vouoc - yap lex enim

τουλιος iulia

TOUTOUC - γινεεθαι eos fieri λατινους latinos

KeAeuei iubet - OUC-O-becmorhc quo dominus €Aeu 0epouc liberos

eivai - nOedecev esse uoluit

τοῦτο - bn hoctamen - autem?)

outUX - exyov sichabens

οφιλι + προαιρεειν tem

€AeuOepouvroc manu mittentis

exiv habere

35 δεςποτής dominus

[38]

οθεν - ever unde si karapiav per uim

Litt pro m corr. um. 1 | 23) ὁ ὁ; ὦ corr. m. 1 || 3) autem in margine est ||

4) ὦ pro o corr. m. 1|

debet - uolunta-

αναγκαςεθις coactus hoyw - xapiv. uerbi gratiarum

ὕπο - τινος - 6euou ab aliquo po- 40

pulo

ἡ - apevoc + exacrou uel asingulis

avépwrwy hominibus €AeuOepuci manu miserit oukeAeucerai nonpotuerit 0 - 60UÀOC seruus

προς - τῆν - ελευθεριαν adlibertatem ETL - οὐ - νοεῖται quianon intellegi-

tur ἡ θεληκεναι uoluisse o - avayKachic qui coactus est ovowc*) similiter ivabuvnOn ut possit εχιν habere οδουλος seruus τὴν - ελευθεριαν libertatem τοι - OUTOC - εἰναι tales esse οφιλι debet Elva - omparrup utpre tor αὐτοῦ eius eire - ἀνθύπατος siuero consul ελευθεριαν etlibertatem cuvrnpi tueatur καιγὰρ - τοῦτο nam ethoc vouw + toukiw lege iulia ncpalicroi tutatum est €ictv - uev - TOL Sunt autem πλιονες + αἴτιαι plures causae

εν - οἷς - οὐ - φυλαξι imquibus non-

tueatur o - ἀνθύπατος proconsul TnveAeuOepiav manu missionem περιὼν dequibus rpoBevovrec procedentes emibi£ouev ostendemus

D —

4*

50

60

10

M

20

[291]

ND on

Bit

Ξ

HI σι

52 HERMENEVMATA LEIDENSIA

αλλα - καὶ - exivo sed utillud δουλος Mev seruus manebit παρατηρήτεον - iva. obseruandum - δικαῖον - yap iustum enim

uti ourrpoc - αὐξεεθαι nonaderescere 40 0 -€AeuOepouuevoc quimanumitti tur ev- ταύτη inhae evroicumapxouciv. inbonis Ty - €heuOepia. manumissionem €Aeu Oepouvroc manumittentis ενηςτρεφεται inqua uertitur καὶ + διάτουτο et ideo εἰ - καὶ - προκουλος sed quam pro- εις - TOCOUTOV. sitantum culus εκδικαιίοῦ ex iure δοκιμαςαι estimauerit - probauerit 40 πολιτικοῦ - ἢ quiritium sit προςαυξιν adcrescere ελευθερουντος manumittentis uera - KOVWYWY cum sotio οὐκ - ectat nonerit οὐ TH γνώμη qua sententia λατινυος latinus χρώμεθα utimur αἀναγκῆ - ecriv - ouv necesse est ergo κυριώτατος proprietarius 50 δουλον seruum TOUTOV - TOV: δουλον eum seruum

5 οὐ - uovov nontantum OU-TXpncic uius usus

EKOIKQIOU exiure καὶ -Ο- καρπος etfructus πολιτικοῦ quiritium προς - αλλον adalium αἀλλακαῖι - ev sed etiam avnkev pertinet 55 τοις - Urapxouciv. inbonis ov - δυναται nonpotest εἰναι - KOlVOC esse - communis εκ - tpoca func exuindictas δουλος - eiümO - ενος seruusmanu- eAeuOepucai manumittere

missus emickoroucnc?) obstantis γένηται - eAeuOepoc fitliber Xpnceuc usus 60 οὔτε neque καὶ kapmou etfructu επιτὴν - ελευθεριαν adlibertatem καὶ - εἰ etsi ερχεται peruenit €AeuOepuci manu miserit και - TOU - erepou etalterius TOUTOV eum δεσπότου domini εκ + προεαγώγης exuindicta 65 oAoc- γινεται totus fit tome faciet δουλος - νομοῦ seruus lure δουλον seruum αὐξομένου crescente ou - δυναται nonpotest αλλα- μεταξὺ - φιλῶν sedinter amieos mpockativov- ayiv adlatinum - per- δουλος seruus ducere απο + evoc abuno em - 0 - vouoc - ἴουλιος quialex 1ulia τὸ απο : κοινωνων ex sotis ucruv - Aarivuv?) quilatinorum ελευθερώθις manumissus γένος genus exatepw utrique εἰςεγαγεν introduxit Kupueucouciv dominabunt . οὐκανήκεν non pertinet

1) ot pro ὦ corr. m. 1| 2) λατινον ante corr. m. 1 ||

HERMENEVMATA LEIDENSIA 53

προςελληνας adperegrinus παλιν - δυνητή iterum possit €AeuOepurac manu missores ') exmpoca - Turc exuindicta καθὼς sicut ηδιαθηκη ὅ) ueltestamento και - οκταβιανος etoctauianus καιπολιθης etciuis 5 δοκιμαζι probat ρωμαϊιὼν romanorum 40 [29"] o - πραιτὼρ praetor γένεεθαι fieri ouum - ἀφηςι nonpraemittat ruv mulier TOV - ελευθερώθεντα manumissum Xupic: ETITPOTIOU sinetutoris δουλεύειν seruire αὐυθεντιας auctoritatem 10 eim?) - aAA wc nisi alias EKTOC - €eiueóikaiov nisilus 15 vouw - eAànvov lege peregrina τεκνὼν exor liberorum habeat χειρογραφηθη caueatur Tote - yap tune enim μιζω - ikocet - eruv maior: xxti-an- exmpocaywync exuindicta norum χωρις + ἐπιτρόπου sine tutore ελευθερώςαι manu mittere διναταιε - λευθεροςαι potestmanu- 50 15 οὔτε - EKTIPOCAYWYNC neque exui mittere dicta οθενεγη unde esset δυναται potest n- vuv mulier οὔτε - διαθεκη neque testamento amouca absens τοιγὰρ - ouv Itaque ergo ελευθερον - εἰναι liberum esse οὐδε - λατινον neclatinum κελευςη iubeat 55 20 Toca - δυναται facerepotest τις - δικαῖον quaelus TocouTov yap tantum enim texvwv*) liberorum emi - cuuBodiw apud. consilium un : exor nonhabeat δυναται potest εζητηται - τοῦτο quaesitum est hoe €AeuOepucai manumittere ἢ - ἐπιτρόπου - αὑτῆς antutores eius 60 25 δουλον - ἴδιον seruum suum auOevriav auctoritatem aitiac - δοκιμαςθιςης eausa probata emi xpuvroc praestantis outoc δὲ is autem TouTW + tUxpovu hune tempore oeAeu&epouuevoc quiamanumittitur ὡς - ἐπιστολή sicut epistola [307] εἰς - puAouc Inter amicos γράφεται seribitur 65 30 OC - OUVAV: ἡ quodeumque est DoUÀU) seruo €TUV - λατινος - γινεται annorum ὑπο - THC: δεςποινῆς adomnia latinus - fit iouMavoc iulianus και - μονον - auTW ettantum ei αρνιται negat TOUTO - προχωρι hoeprodest υπολαμβανι - yap existimat enim τὸ τηελευθερια manumissio TouTw - Twxpovw hoctempore 86 iva - uera£u utpostea - οφιλιν debere

1) mi pro ma corr. m. 1 | 2) n pro € corr. m. 1 | 3) prima Ἢ pro e corr. m. 1| 4) ὦ pro o corr. m. 1 |

1

2

9

σι

ς

σι

0

o

e or

54 HERMENEVMATA LEIDENSIA

auOevriav auctoritatem παρεχεεται praestare

εν -ὦ - απαρτιζεται quoper agitur

n * eeu θεριὰ libertas Tote - yap tunc enim απαρτιζεςθαι per agis γοειται intellegitur

OT€ - 0 - δουλος cumseruus επιγνοι agnoscet Tncoecrowwnc. dominae

τὴν - θεληειν uoluntatem ἀλλα - νηρατιος sedneratius TpICKOC priscus

δοκιμαζι probat!) €Ae0epiav. libertatem douAW seruo

cuvaitetv conpetere ἀρκιεται - yap sufficere enim

OTOTE - ἢ: ἐπιςτωλη quando epistola

γράφεται seribitur παραλαμβανεεται adiberi auOevriav auctoritatem emirpomou tutoris

ou-n- yvuun?) cuius sententia και - διάταξις eteonstitutio αὐτοκρατορική imperatorie πεχυροπεποιῖήται confirmata est εἰ - δουλον si seruum

εν - ümo0exi] pignori

dedouevov datum

πολιτὴν ciuem

ρώμαιον romanorum

ποιηςαι facere

opiAernc debitor

ουδιναται nonpotest

€kxrocer - ur] nisi forte

προς - aroóocivi aderedendum sit

emickoti. obstat

1) post probat eraswm est libertatem || 2) w pro o corr. m. 1 | 3) habent

T+ eheuOepia - νομος libertate lex

αλιος - cevrioc alia sententia

κωλύει - δουλον prohibet seruum

πεπιςτευκοτὼν creditorum χαριν causa nAeuOepuuevov manu missum

TOAITHY - ρώμαιϊιον ciuemromanum

γένεςεται fieri αλλα - λατινον sed - latinum

καὶ - OC - ἐνεπιτιμήςι etqui incensum

ελευθερουνται manu mittuntur € -λ - €TNXOU SI - beat?)

πολιτιαν:ρώμαιωὼν admmistrationem

romanorum

KOTO + επιτιμήςις - oe possidet - cen-

sus autem emipupmc immroma orecroi - uev agisolet n-omoriuncic uelcensus καθαρμωκτιζεται lustro conditur

ecriv-0e- oka0apuoc^) est autem

lustrum mevra - ETHPIKOC quinquennales xpovoc tempus

IWPWHN - καθερεται quiromapurgatur

ahha - οφιλει seddebet

OoUTOC - O* δουλος - εκδικαιου — hic-

seruusexiure πολιτικοῦ quiriatium

neAeu0epia + εἰναι Manumissio esse

iva - πολιτήης utciues punau)v - γένεται romanus fiet

γράφεται + δουλὼ scribitur seruo

ὕπο - της - δεεποινῆς addomina

τουλιᾶνος - apviroi iulianus negat uroAaufavi- γὰρ existimat, enim

TOUTW - TUUXpovu) uc tempore

ante corr. m. 1|| 4) οκαρθαρμος ante ras. |

xxx - annos ha-

40

[30]

51

σι or

60

65

70

HERMENEVMATA LEIDENSIA 55

οφιλιν debere vouoc - aoc lexalia αὐθεντιαν - παρεχεεθαι — auctorita- cevrioc - kwAver sententia prohibet tem!) praestare δουλον seruum 35 εν - W- ἀπαρτιζεται quoperagitur πεπιςτευκοτῶν creditorum ηελευθερια libertas χαριν causa [311] 5 τοτε - γαραπαρτιζεται tunc enim ἡλευθερώμενον manumissum peragitur πολιτὴν ρωμαιὼν 5) ciuem romanum νοειται - ore - δουλος intellegitur yevectar fieri 40 cumseruus αλλα - λατινον sed latinum emifvor agnoscat καὶ + OC + Ol: ἐενεπιτιμηςι etquimcen- Tc : becroiwnc - τηνθελήηςιν domine- sum uoluntate ελευθερωυνται manumittuntur?) αλλα - ovnpatioc sedneratius ev: X - ern exor sitriginta - aii habeat 10 πρις - KOC - δοκιμαζι priseusprobat πολιτιαὰν administrationem 45 ελευθεριαν libertatem pwudiwy romanorum δουλωευναιτιν seruo conpetere καταται possidet ἀρκιεθαι - yap sufficere enim emiriuncic - δε censusautem *) OTOTE -n- ἐπιετολή quo epistula emipuuec apud romam 15 γράφεται seribitur αγεεθαι - ἴωθεν agisolet 50 παραλαμβανεεθαι adhibere “ἢ - ἀποτιμήςις uel census au8evriav - επιτροποῦ auctoritatem Kadapuw - κτιζεται lustro conditur?) tutoris μεγαλη + μέντοι Magna autem οὐ - ἢ - γνώμη euius sententia αμφιεβητήηεις - ectiv dissensio est καὶ - διαταξις etconstitutio EVTOIC - eumipoic inter peritos "ὃ 20 αυὐτοκρατορικὴ imperatoriae πότερον utrum τεχυροπεποιήται confirmata est TOUTU) - TU - xpovw hoc tempore εἰ - δουλον siseruum δυναμις uires εν - uroOnkn pignori hauBavouciv accipiunt dedouevov datum aTaVvTa omnia 60 25 TOAITHY ciuem εν -ὦ -η- ἀποτιμήςις mmquo census

ρώμαιων - Tomcat romanum facere ἢ - εν - εκινὼ autineo οφιλετήης - ovduvatat debitor non- τὠχρονὼ tempore

potest εν - ὦ - xarapuoc immquolustrum €KTOC nlsi κτιζεται conditur 65 Εἰ - ur] siforte eicivrap sunt enim 30 προς - ἀποδος - wr] adreddendum sit οἱ - vrroAaupavovrec quiexistimant ettickoTt obstat un: aAAwc nonalias τηελευθερια libertati δυναμις uires

1) auctoretatam ante corr. || 2) wv pro ov corr. m. 1 || 3) man ex mun corr. m. 1 || 4) sa ex ru corr. m. 1| 5) d erasa ante conditur | :

56

Aaupaviv accipere TOmpaccoueva quae aguntur εν - ἢ - ἀποτιμήςι incensu εαν + ur] nisi

αὐτὴ ἡμερὰ haec dies ακολουθηςι sequatur

oreo - xa&apuoc quolustrum κτιζεται conditur

σι

ὑπολαμβανουςειν - γὰρ φχιβυπηδηῦ- enim

1

c

αποτιμης- καταβαινιν censum - descen- dere

eTITHV - nuepav addiem

του καθαρμου lustri

ουχιοκαθαρμος nonlustrum

κατὰ Tpexiv decurrere

ETITHV - nuepav addiem

TI - €eririunci - 0 - διὰ - TOUTO census quodideo

εζητηται - emide -