Urkundenbuch der Stadt Lübeck
Friedrich Techen, Verein für
Lübeckische Geschichte und Altertumskunde
Digitized by Google
TY LI
ES
STANFORD UNIVtHSITY LIBRAFilES STANFORD UNIVF. RSITY LIBRARIES STAN1
»es STANFORD
UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES 3 UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD U » LIBRARIES • STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LI ) UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVER "Y LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD (J N I VERS I TY LIBRA lANhORD UNIVERSiTY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES ST ANF
STANFORD
UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES S " UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES - STANFORD Ul
* LIBRARIES
• STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LI /ERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVER: RIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBR AF k NFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES ■ STANF STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES . STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES Sl UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD UNIVERSITY LIBRARIES STANFORD Uf I IRRARIFS STANFORD UNIVERSITY I IRRAR1FS » UN rvl I
Digitized by Google
CODEX D1PLOMATICUS M'KECENSIS.
*
Lübeckisches Urkundenbuch.
1¥ Abtheilung.
ITrkiuidenbiicli der Stadt liflbeck.
Zweiter Theil.
X»*-ltf- Hüifti'
Lübeck,
Fried r. V i c h e n f e 1 d t. 1858.
Digitized by Google
Digitized by Googlej
ÜRKÜNDEJVBUCH
Stadt Lübeck.
dem Vereine Ar Lübeckische Geschichte und Alterthumskunde.
Zweiter Theil.
Lübeck,
Fried r. Asfchenfeldt. 1858.
Digitized by Google
DD Sei y. 3 ; J-
Digitized by Google
1557. Jan. 4.
601
DCXI>\
Die Gebrüder von Bülow und andere Knappen, sowie zwei Bürger von Grevis- mühlen, Urkunden über die von ihnen gemeinschaftlich mit Hennekin Olde- sette wegen dessen zu Lübeck erlittener Gefangenschaft dem Rathc daselbst gelobte Urfehde. 1357. Jan. 4.
Nos Hennekinus, Nycolaus et Godekinus fratres dicti de Bulowe, Henne- kinus dictus Booth, J| Hermannus Poppenhusen et Vicko dictus Korlenacke Famuli. Hennekinus dictus Vicke || et Reymarus dictus Bogeneue opidani in Gnewesmolen. Recognoscimus tenore presentium j| constare volentes vniuersis presentibus et futuris. nos honorabilibus viris, dominis consulibus et vniuersitati ciuitatis Lubicensis, com- muni manu et insolidum data fide firmiter promisisse, vna cum Hennekino diclo Oldeselle. pro orueyda per eundem Oldesellen ratione cuiusdam captiuilatis sue dominis consulibus et vniuersitali ciuitatis Lubicensis prediclis per suum proprium juramentum prestita, ita quod nec per predictum Hennekinum Oldesellen nec per aliquem suo nomine talis captiuitas temporibus postfuturis in aliquo viuente, de quo predicte captiuitatis habetur vel haberi potest susspicio, debet aliqualiter vin- dicari. Jn cuius rei testimonium euidens sigilla nostra appendi fecimus huic scripto. Datum et actum Lubeke, anno Domini MCCCXXX septimo, sabbato proximo ante festum Epyphanie eiusdem.
\arh dem Originale, auf der Trete, mit anhängenden gr&nttntheiti wokl erhaltenen aeht Siegeln.
Peter, Erzbischof von Vpsala, bestätigt die durch einen früher Stockholmischen, jetzt Lübeckischen Bürger, Johann Geismar, geschehene Stiftung einer Vicarie in der Nicoluikirche zu Stockholm. 1337. Jan. 11.
Omnibus presens scriptum cernentibus frater Petrus diuina miseracione archiepiscopus Vpsalensis salutem in Domino sempiternam. Jlla libenter admitti- mus, illa tota animi deuocione summoque inentis desiderio prosequitnur et fouemus, que pro cultus ampliacione diuini ac fidelium Dei tarn viu[u]orum quam mortuorum optato solacio statuuntur aut fiunt. Jgitur tarn posteris quam modernis notum faeimus per presentes. nos ex communi et vnanimi capituli nostri consilio et con- sensu nostrum adhibuisse beneplacitum et assensum ac auetoritatem ordinariam prestitisse, quod vir honorabilis Johannes dictus Gismar, quandocunque ciuis Stok- n«l. Ii. 70
Digitized by Google
602 1357. Ja«. II.
holmensis, nunc autem Lybycensis, pia ad hoc, vt videtur, deuocione affectus, in ecclesia beati Nicholai Stokholmis ad honorem Dei sueque matris gloriose sancto- runique omnium, ac parentum et propinquorum suorum remedium vnum altare cum prebenda congrua, cui per presbiterum de cetero seruiatur, perpetuo de nouo in- stituere valeat et fundare cum condicionibus, que sequntur: Jn primis quidem idem Gismarus cappellam conuenientem pro et cum altari predicto in ecclesia prefata exstrui et ediflcari faciat, ac absque dicte ecclesie grauamine quocumque pro eodem altari ornamenta et alia quelibet necessaria decencia ministrari in suis sumptibus et expensis, ita quod diuina decenter inibi valeant cottidie celebrari. Pro presbiteri seruienlis et diuini seruicii continue impendendi ibidem sustentacione debita et honesta octo marcharum puri argenti ponderis Stokholmensis vel eiusdem valoris pecuniam pro tempore currentem, redditus perpeluos et infallibiles, assignabit. ^uem quidem presbiterum idem Gismarus ac eius posteri ab ipso directe et legittime descendentes vsqne ad quartum gradum inclusiue, vndecumque dictus presbiter tue- i*i t, dum tarnen alias dignus et ydoneus inueniatur, ad idem altare, cum vacauerit, nobis vel successoribus nostris poterint presentare. Post gradum vero eundem nullo eiusdem Gismari posteris presenlandi iure seruato, nos vel successores nostri eidem altari vel prebende poterimus de persona ydonea libere prouidere. Huiusmodi presbiterum ad certa reddenda seruicia pro diebus singulis vel seplimanis idem Gysmarus precise non limitet, set eius conscienciam nneret de missis vel aliis Deo deuutis oracionibus dicendis, prout diuina sibi gracia duxerit inspirandum, ita tarnen quod diebus dominicis et festiuis in choro dicte ecclesie vna cum ministris et vica- riis ibidem misse, matutinis et vesperis teneatur huiusmodi presbiter interesse. Jn huius autem ordinacionis et admissionis nostre euidenciam pleniorem sigillum noslrum vna cum sigillo capituli nostri presentibus ducimus apponendum. Datum apud ecclesiam Thorstuna?1 nostre Vpsalensis dyocesis, anno Domini MCCC trice- simo septimo, sabbato infra octauas Epiphanie.
\ach einem /.W7, fcr. IV. post Miicricord. (Apr. 18.) vom Stockholmer Ruthe ausgestellten lidimus der durch den Rrabisehof Hemming ton l'piala am it. Apr. ir,47 urkundlich gegebenen fidimation und Bestätigung obiger Urkunde. Pas lidimus, an welchem ein beschädigtes Siegel hängt, wird im schwedischen Reichsarchic* bevahrt.
]) Die Kirche Tliorttuna in Fjerdhundra, dem westlichen Tlieile von Upland.
Digitized by Google
1537. Febr. 5.
603
Dcum
Der Rath zu Lübeck beschwert sich bei den Städten Wismar, Rostock, Stralsund und Greifswalde über die Verschiedenheit der auf Schonen und an ande ren Orten verfertigten Herings-Tonnen. i$&7, Febr. 3.
Honorabilibus et prouidis viris, suis amicis predilectis, dominis consulibus ciuitatum Wismarie, Rotstok, Stralessund j et Gripeswold, consules ciuitatis Lubicensis incrementum sincere amicicie cum obsequio et honore. Vestram || amandam scire cupimus lionestatis prudenciam, quod multiplex querela nostrorum conciuium et multorum aliorum jj mercatorum ad nos peruenit de periculosa disparitale tunnarum. que in Scania et locis aliis per quosdam fiunt dolihees, de quibus multis merca- toribus emergunt plurima detrimenta. Jdeoque vestre dilectioni mittimus nostros couciues dulifices Nicholaum dictum Hertze et Albertum Juuenein. exhibitorts pre- sencium, cum instancia deprecantes, quatenus causam per nos coinmissam eisdem super premissis audire et maturo vestro consilio et auxilio remedium adinuenire vtiliter dignemini, vt iacture tunuarum talium obuietur et mercatorum periculis inde emergeutibus de cetero caueatur, pro quo vobis ad graciarum actiones gratis ob- sequiis volumus specialiter obligari. Datum anno Domini MO V tricesimo septimo, in die beate Agatbe virginis, nostro sub secreto.
iSath dem Originale, auf der Trete, mit Spuren des aufgedrückt gevrsenen Sttßtft.
»cxxviii.
Volrad, Bischof von Ratzeburg, erlässt in Vollziehung päpstlichen Befehls an den Erzbischof von hund, als Primus der Schwedischen Kirche, und an die gesummte höhere und niedere Geistlichkeit Dänemarks eine nachdrückliche Aufforderung, die päpstlichen Verordnungen wider das Strandreeht aufrecht zu halten. IÖ57. A\>r. 20.
.In nomine Domini amen.1 Volradus Dei gracia episcopus Raceburgensis. judex seu executor ad iiifrascripta a sede apostolica deputatus. Venerabiii in Christo patri ac domino, domino Fetro archiepiscopo Lundensi ac totius Swecie primatiJ neenon venerabilibus in Christo patribus ac dominis . . episcopis, . . abbatibus, . . prepositis. . . . decanis ac omnibus et singulis personis dignilates vel personatus admi(ni)stratioiies seil officia queeuuque luibenlibus seil tenentibus. quoeuuque nomine
1) Fehlt in 1.
70*
Digitized by Google
1337. Apr. 28.
\
cen||seantin . aliisque omnibus et singulis clericis, piebanis et ecclesiarum rectoribus per vniuersum regnum Dacie constitutis, ad quos presentes littere peruenerint, salu- tem in Domino et mandatis apostolicis fiimiter obedire. Dudum venerabilis pater|| in Christo, frater Gwido miseratione diuina tituli sancti Laurencij in Lucina presbyter cardinalis, apostolice sedis legatus, cum in partibus istis legationis officio funge- retur, super bonis naufragorum quoddam stattitum edidit in hunc modum: (Hier folgt Urk.-B. I. 2Vo. 279.) 'Quod quidem statutum sanctissimus in Christo pater ac dominus, dominus Clemens papa quartus, ratum et firm um habens, idque aucto- ritate apostolica confirmauit, mandans . . episcopo Raceburgensi, vt iuxta tenorem dictarum litterarum ipsius legati* procederet, contradictores per censuram ecclesia- sticam compescendo, prout hec et alia in litteris apostolicis super hoc confectis plenius continentur,* quarurn litterarum* tenor de verbo ad verbum talis est: (W/er folgt Urk.-B. 1. So. 296.) Nos igitur episcopus Raceburgensis, executor prefatus, volentes mandatum apostolicum predictum* exequi reuerenter, vt tenemur, vos domi- num . . archiepiscopum Lundensem aliosque dominos . . episcopos, . . abbates, . . prepositos, . . decanos ceterosque clericos ac quemlibet vestrum auctoritate aposto- lica, qua fungimur in hac parte, peremptorie et in virtute sancte obediencie requi- rimus et monemus, vt dictum statutum inuiolabiliter obseruetis et per vestros sub- ditos, in quantum in vobis est, faciatis et mandetis diligenter obseruari: alioquin contra vos per grauiores penas exigente iusticia procedemus. Volentes eciam peri- culum animarum vitare, quod ex ignorancia et transgressione dicti statuti proueniret, vobis predicta apostolica auctoritate precipimus et mandamus sub peua ab ingressu ecclesie, vt infra sex dies a presentatione seu nntificatione presencium vobis facta, inmediate sequentes, quorum duos pro primo, duos pro secundo et alios duos pro tertio et peremptorio termino assignamus, quatinus dictum statutum vna cum littera apostolica capitularibus vestris mandetis inseri et cum aliis vestris statutis in com- muni collectione seu capitulo clericorum singulis annis faciatis recitari, vt exinde tarn clerici quam laici indulgentiam et remissionem peccatorum suorum possint
1) Hier Ut Folgendet eingetchoben: lluiuimodi vero ttaluti tupraicripti tenorem reeepimut e« vidi- mni tub pendenti tigillo oblongo integro de cera rubra in filii terieeit, in qua »culpte fuerant ymagmet, videlicet in mperiori parle beate Marie virginit cum puero in sinn, in medio beali Lau- rencij jacenti» in craticula, et in intim» ymago cpitcopalit fleiit genibus et plicatii manibus et in eiut circumfcrencij«: S". fri». Giiidoni« tl'. icli. Laur'. in Luc*, pbri.card'.
2) dictarum litterarum. 3) Hier i*t eingetchoben: quat cum vera bullo piumbca et 6lo canap» vidimut et reeepimut, non cancellatai, non abolitat nec in aliqua toi parte corrupta*. ted omni prortut vicio et tutpicione carentet. 4) fehlt. :>) Not igitur tiolentet mandatum apottolicum tupradictum nobit directum.
Digitized by Google
1557. Apr. 28.
consequi et penas grauissimas in ipso statuto contentas valeant euitare. Reserua- mus nichilominus nobis plenam et liberam potestatem, prout credimus esse iustum, alias contra vos per grauiores penas in diclo negotio procedendi, si mandatum nostrum imtno verius apostolicum neglexeritis adiinplere. 'Datum Raceborgh, anno Dommi millesimo CCCXXX septimo, feria secunda proxima post dominicam, qua cantatur Quasi modo geniti infantes, nostro sab sigillo.
Nos Hellembertus Dei gracia Sleswicensis ecclesie episcopus has litteras presentes anno Domini MCCCXXXV1H, || in profesto beate Marie Magdalene in Kyl Bremensis dyocesis reuerencia, qua decuit, recepimus, j| quarum transumptum nostris et ecclesie nostre constitucionibus inseri demandauimus et statutis, ac in !| nostris faciemus synodis requisiti annis singulis recitari. Jn cuius rei euidenciam sigillum nostrum presentibus anno, die et loco suprascriptis duximus apponendum.
Et nos Jacobus Dei gracia Ripensis episcopus anno Domini MCCC tricesimo octauo, sabbato \\ proximo ante diem beate Marie Magdalene in Castro nostro Myka»ltunder(en) || presentes litteras recepimus reuerencia, qua decuit, et visis et perlectis, earum continen||ciam nostris constitucionibus inscribi iussimus et statutis, ac annis singulis in nostris synodis ac alibi coram clero et populo execucione debita faciemus publice intimari. Jn huius rei euidenciam per sigillum nostrum presenti infixum ceduie omnibus, quorum interest, declaramus. Datum anno, die et loco prenotatis.
Nos frater Johannes miseracione diuina episcopus Roskildensis premissum statu tum in synodis nostris et aliis locis publicis denunciari ac in aliis statutis et constitucionibus nostris et ecclesie nostre inseri faciemus et execucioni || manda- bimus, prout nobis juxta premissa iniungitur et fu[er]imus requisiti. Jn cuius rei euidenciam sigillum nostrum presentibus litteris et huic ceduie eis appense duximus apponendum. Actum Rosk(ilde), anno Domini MCCCXXX septimo, XIIII Kalendas mensis Augusti.
Quod nos frater Petrus Dei gracia Octhoniensis ecclesie episcopus transcri- ptum statuti |] premissi vna cum littera apostolica per Petrum de Swechia, nuncium et procuratorem | consulum et communis ciuitatis Lubicensis, sub anno Domini MCCC tricesimo |j septimo, in vigilia beati Jacobi apostoli, in curia videlicet Blamstede habitacionis nostre, secundum quod nobis per premissa iniungitur, capitularibus
I) Alles Folgende fehlt.
Digitized by Google
606 1337. Apr. 28.
nostris inseri et cum alijs nostris statutis et constitucionibus nostre ecclesie pre- dicte in synodis nostris et locis aliis publicis faciemus, quantum in nobis est, annis singuiis recitari, sigillum nostrum in signum execucionis huitismodi per nos facte seu eciam faciende huic cedule presenti mandato transfixe presentibus est appensum.
Jn signum execucionis premissorum, prout nobis Johanni Thome et Paulo Olaui, canonicis || ecclesie Arusiensis, officialibus seu vicarijs reuerendi in Christo patris ac domini ]| nostri, domini Swenonis dicte Arusiensis ecclesie episcopi in spiri- tualibus generalibus, j[ iuxta premissa iniungitur et fu[er]imus requisiti, sigilla nostra presentibus per hanc cedulam eis transfixam duximus appendenda. Actum Arusie, anno Domini millesimo CCCXXX octauo, sabbato infra octauas ascensionis Dotnini.
VacA dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem ziemlieh erhaltenen Siegel. An dattelbe tind die obigen Kmpfangibeteheinigungen gehängt und durch ihre Siegel mit der Ilauptui künde verbunden. Da* Hipentehe Siegel ht betehädigt, die andern irohl erhalten ; an der lleteheinigung von . Aarhuut hängen die Siegel der beiden genannten deutlichen. — Kine zweite Autfertigung der obigen bitehöf- liehen I rkunde. mit anhängendem Siegel, deren Abitiiehangtn bemerkt «i'nrf, befindet »ich gleiehfallt auf der Trete.
m\u\.
Der Rath zu Mölln urkundet, daas der Lübeckhche Bürger Hermann von Helle 40 Mark Luit. Renten, von Mölln zu zahlen, vom Herzog Albrecht W . von Sachsen gekauft habe. /J.T". Mai /.
^Jos universi consulos civitatis Molne presentes et futuri. Tenore presen- tium recognoseimus et lucide proteslaniur, Hermannun] de Helle, civem in Lubeke, et suos veros heredes emisse ab illustri principe Alberto duce Saxonie, domino nostro, et a suis veris heredihus XL marcas lubicensium denariorimi redditus pro quingentis marcis ejusdem monete integraliter persolutis, quos quidem redditus nos eidem Hermanno de Helle et suis veris beredibus singuiis annis in quolibet cra- stino beati Martini ex parte nostri dicti domini et suorum heredum ex eornm iussu dabimus expedite. Eciam, si dictus Hermannus de Helle et sui heredes prescriptos redditus aliis personis ecclesiasticis aut secularibus vendiderint, obligaverint vel ad divinum officium assignaverint, i I Iis personis nominatos redditus ministrabimus, sicut ipsis. Amplius, quandocumque dominus noster et sui heredes eisdem, quicutnque protunc ipsos redditus habuerit aut habuerint, quingentas marcas dederint, ex tunc prehabiti redditus ad sepe dictum dominum nostrum et ad suos heredes libere revertentur. Jstos reddilus ipsi emptores prima pereeptione tollent in crastino
Digitized by Google
1557. Mai 1. «07
Martini nunc futuro ultra ad unum annum continue subsequentetn. Jn premissorum testimoniutn sibi nostras literas dedimus sigillatas. Datum anno Domini MCCC XXXVII, in die beatoruin Philippi et Jacobi apostolorum.
NoeA dem am dem Chartulariiim Morlnrnip. fol. 25. rol. I. inir. entnommenen Abdrutke in Piitoriut
Amoeniiatci Hitloriro- juridicac. T. III. p. 525. 1
DCL,
Die Kämmereiherren kaufen für die Stadt Lübeck von der Frau und den hindern des Heinrich Ploch ein Haus in der Altenführe. L137. Mai it.
Notum sit, quod camerarij ciuitatis emerunt a(d) vsus eiusdem ab vxore et pueris Henrici Ploch domum, sitam in Oldenuere prope domum ciuitatis, quam sibi, non obstante absentia eius inarili, coram consulibus resignauerunt. Et quia tum eius maritus, vt premittitur, absens fuit, ordinati fuerunt quinque viri ex parte ipsius domine et suorum puerorum et quinque viri ex parte ciuitatis, qui eam esti- mabant, et fuit domus estimata plus quam ad valorem propter absentiam mariti eius. Quam quidem estimationem, licet excederet debitum precium, ipsi tarnen camerarij consenserunt.
VocA einer Inteription des OberStadtbuchet vom Jahre /5."7, Jtibilate.
DCM.
Albrecht, Herzog von Mecklenburg, Stargard und Rostock, quiltirt die Stadt Lübeck wegen des Johannis fälligen Schutsgeldes. 1537. Jun. 17.
Nos Albertus Dei gracia Magnopolensis, Stargardie et Rozstok dominus. Recognoscimus in hiis scriptis |] publice protestantes, quod honorabiles viri, domini consules ciuitatis Lubeke nobis dilecti, ducentas jj marcas denariorum lubicensium, quibus nobis racione tuicionis ipsis faciende super festo beati Johannis bapthiste | proxime afuturo soluere tenebantur, discreto viro Johanni de Kamene, ipsorum conciui, nostro nomine integraliter persoluerunt et ex toto. A quibus ipsos dimit- timus solutos, liberos penitus atque quitos, nec de cetero commonebimus pro eis- dem. Jn cuius rei testimonium nostrum sigillum presentibus a tergo est inpressum. Datum Brulis, anno Domini inillesimo tricentesimo tricesimo septimo, feria tercia proxima post octauas Penthecostes.
\aeh dem Ort/finale, auf der Trete. Vom Sieget itt nur venig erhalten. ]) Vgl. Ko. 597. Anm. 1.
Digitized by Google
608
1337. Jan. 18.
Johann III., Graf von Hohlem und Slormarn, verkauft dem Läbcckischen Bärger Eberhard Wechsler das Dorf Albrechtsdorf auf Fehmarn unter Vorbehalt des Rückkaufs. 1337. Jun. 18.
Johannes Dei gracia comes Holtzacie et Stormarie. Vniuersis et singulis, ad quorum noticiam presentes littere perue'lnerint, salutem in Domino. Tenore presencium recognoscimus publice et testamur, nos de consilio et consensu omnium, quorum || interest aut interesse poterit in futurum, rite et racionabiliter vendidisse discreto viro Euerhardo Campsoris, jj ciui Lubicensi, et suis veris heredibus villam nostram Albrechtestorpe in terra Ymbrie in paruchia Lanthkerken situatam, sol- uentem annuatim super quolibet festo beati Nicolai episcopi redditus annuos viginti marcarum lubicensium denariorum, pro ducentis marcis eorundem denariorum nobis integre datis, solutis et numeratis et in vsus nostros conuersis. Quibus quidem villa et redditibus cum omni jure, libertate et proprietate, prout nos hactenus ipsis liberius vsi sumus et commodius, vti debent Iibere. pacifice et quiete. Renunciamus eciam pro nobis et nostris successoribus exceptioni doli mali, non soluli precij et in vtilitatem nostram non conuersi, nun iusti precij et omni alij tarn iuris aut facti auxilio, quod contra premissa aut premissorum aliquod posset obici vel opponi, salua tarnen nobis aut successoribus nostris reemptione ville et reddituum predicto- rum, quandocumque decreuerimus, in festo beati Nicolai episcopi pro ducentis mar- cis lubicensium denariorum, intra ciuitatem Lubeke vna cum redditibus illius anni in parata et numerata pecunia predicto Euerhardo vel suis hcredibus persoluendis. Vt autem omnia premissa stabilia permaneant et robur ßrmitatis optineant, presens scriptum inde confectum appensione nostri sigilli duximus muniendum. Testes sunt nostri fideles consiliarij Eghardus Brochdorp miles, Bertrammus de Cremun can- cellarius noster, Marquardus de Stoue, et Longus ßeyenuleth noster aduocatus, et alij quamplures nostri vasalli (idedigni. Datum Saxekopinghe in terra Lalandie. anno Domini J&CCCXXX septimo, in vigilia sacratissimi Corporis Christi.
Such dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem vohl erhaltenen Siegel.
Digitized by Google
15.17. Jul. 6.
609
OCLIII.
Peter, ErzbischoJ von Lund, crlässt in Folge einer Aufforderung der Stadt Lübeck ein Rundschreiben an die dänischen Bischöfe wegen Bekanntmachung der vorn pfipstlichen Legaten Guido seiner Zeit erlassenen Verordnung wider das Strandrecht. /.7.T7. Jul. 6.
Petrus miseracione diuina Lundensis archiepiscopus Swethie primas. Vene- rabilibus in Christo fratribus, . . dominis episcopis seu eorum J| ofßcialibus aut vicariis generalibus in spiritualibus per regnum Dacie constitutis, sincere dilectionis constanciam in Domino cum [| salute. Sic insauit in filios paciencie proteruitas plu- rimorum, quod iam quasi sibi meritorium reputant grauibus eos damp[|nis afticere ac molestiis et iniuriis lacescire. Propter quod conuenit, vt taliuni temeritas. ne nimium inualescat, digne reformacionis remedio castigetur, et vt contra prauorum maliciam iustorum potenciain opponamus, ne virgam peccatorum super sortem iusto- rum relinquere videamur. Cum itaque pro parte honorabilium virorum consulum et ciuium Lubycensium cum magna instancia fuerirnus requisiti, vt quasdam litte- ras, sigillis venerabilium fratrum duminorum . . episcoporum Lubycensis et Race- burgensis sigillatas, statuturn dudum venerabilis patris, domini Gwidonis lituli saneti Laurencij in Lucina presbiteri cardinalis, apostolice sedis legati, contra iniuriatores et raptores bonorum naufragorum, vt in ipsis luculenter apparet, et processus executoris super ipso, vt prima facie apparebat, contineutes, coram clericis et layeis nostre prouincie annuatim publicari, et quautum in nobis esset, deduci in efTectum faceremus: nos igitur. deuotis supplicaciunibus dictorum consulum inclinati ad tarn pium et racionabile statuturn obseruandum, vobis et cuilibet vestrum in virtute sanete obediencie et in remissionem peccatorum vestrorum auetoritate metropolitica iniungimus et mandamus, quatenus predictas litteras, quas vobis per latorem pre- sencium, Petrum de Swethia clericum, nuncium et procuratorem predictorum con- sulum, mittimus, benigne reeipientes, eas, cum primitus poteritis, coram clericis et layeis publicetis et transscriptum exinde vestris alijs statutis et constitucionibus in- sertum singulis annis in vestris synodis per vos uel alios publicari faciatis, vt ex- inde subditi vestri indulgenciam consequi et penas in dicto statuto contentas merito possint euitare. Datum Lundis, nostro sub sigillo, anno Domini millesimo trecen- tesimo triscesimo septimo, in octaua apostolormn Petri et Pauli.
\aeh dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem vohl erhaltenen Siegel. RbendattlbU ein Tranuumpt obiger Urkunde, autgeHellt vom Uberki,ehtn Buehofe Bertram I. WO. Inia quarta infra octanam Perne« o»ic» (87. AlaiJ, mit anhängendem vohl erhaltenen Siegel.
Bd. II. 77
Digitized by Google
610
1">7. Jul. 6.
i€UV.
Albrecht Brun zu Lübeck erklärt »ich damit einverstanden, das» 60 Mark Pf. für ihn besohlter Schulden und WO Mark P/„ welche er hn Würfelspiel ver- loren, ihm bei der Theilung mit »einem Bruder auf »einen Erblheil anzu- rechnen seien. 1337. Jul. 6.
Notum sit, quod Albertus Brun, filius quondam Alberti Brunonis ciuis ij Lubicensis, recognouit et arbitratus est, quod sexaginta marce denariorum, [| quas Ditmatus Brun, suus patruus, soluit pro ipso Alberto, ubi tenebatur, |j et cum hoc centum libre denariorum, quas ipse Albertus perdidit in ludo taxillorum, debent ipsi Alberto de porcione patrimunij ipsum solum, et non fratrem suum Johannetn, taugente defalcari, ita quod super Inis ipse Johannes penitus seruetur indempnis. Testes sunt domini consules Hermannus de Wickede et Tbid(emannus) de Visen. Actum anno Domini tflCCCXXX septimo, in octaua apostolorum Petri et Pauli.
In dorso: Littera testimonialis Alberti Brun.
Litterae lestimoniales, au/ der Hegittratur.
DCXV.
Albrecht, Herr von Mecklenburg, Stargard und Rostock, verspricht dem Rathe zu Lübeck, dass die Befestigung , welche seine Vögte mit seiner Genehmigung am Priwall anzulegen begonnen haben, vier Wochen nach ergangenem Ersuchen Lübeck» völlig beseitigt werden soll. 1337. Jul. 31.
A Ibertus Dei gracia Magnopolensis, Stargardie et Rozstock dominus. Hono- rabilibus viris et discrejjtis, consulibus in Lubeke, bonam et proinotiuam ad omnia voluntatem. Promittimus vojjbis per hec scripta, quod eam municionem, quam ad- uocati nostri de nostro conscitu et benepla|jcito super Priwalch edihcare inceperunt, quatuor septimanis, postquam per uos requisiti fuerimus seu per aliquem vestruni, sine mora vlteriori destruere volumus funditus et cassare. Quod sigillo nostro pre- sentibus appenso protestamur. Datum Stargardie, anno Domini millesimo CtXXXX septimo, feria quinta proxima ante vincula Petri.
\aeh dem Original*, auf dtr Trete, mit anhängendem Siegel. Kbcndaielbtt ein I idimut obiger Urkunde, am*- gestellt durch den Dominikaner- Prior Bertram, Lübeck 1343, Philipp! el Jacobi, von deeten Siegel- bande da» Siegel gänelieh abgerprungen itt.
Digitized by Google
i337.
611
DCLVI.
Der Rath zu Lübeck achreibt dem Fürsten Wibrecht von Mecklenburg, Stnrgard und Rostock wegen einer m Betreff des Priwalls zu hallenden Tage fahrt. O. J.1
Jlltistri et magnifico viro, domino Alberto Magnopolensi, Slargardie et Rozstok domino, . . consules civitatis Lubicensis paratam et obsejjquiosam ad queuis beneplacita voluntatem. Retulit nobis Nicolaus, noster notarius dilectus, ad vos paucis diebus elapsis per [j nos transmissus pro quodam negocio locum, qui dicitur Priwalk, tangente, quod gracia eiusdem loci prenominati placita nobisj|cum deside- raretis obseruare. Vnde dominacioni vestre innotescirnus per presentes, quod amore nobilitatis vestre vobis pro dictis placitis seruandis obtemperare cupimus, prout decet, rogantes omni aflectu, vt nobis diem, locum et horam, vbi habere dicta pla- cita volueritis, per latorem presencium litteratorie remandetis, ita tarnen, vt locum, quem nobis deputare decreueritis, secure et commode attingere valeamus. Pre- cipite nobis. Üatum nostro sub secreto.
In dorso: Magnifico et illustri viro, domino Alberto Magnopolensi. Stargardie et Roastok domino.
jWA dem Originale, auf der Trete, mit einem Rette det aufgedrüekt getretenen Siegel,.
OCLV1I.
Der Rath zu Rostock ersucht den Ritter Detlev Röper, von der Anlage eines Thurmes am Ausflüsse der Trave, als den Privilegien Lübecks entgegen, abzustehen. O. J.* *
Militi strennuo ac famoso, domino Detleuo Ropere, consules Rozstokcenses cum aflectu sincero |] obaequij multitudinem et honoris. Significauerunt nobis suis conquestionibus honorabi les viri domini consules Lubicenses, quod turrim quandam in portu suo et in ipaorum proprietate jj supra Traueniain construere proponitis et edificare in eorum preiudicium et grauamen. Quod cum de iure facere non debeatis, hoc ipsi cum eorum priuilegiis plenius poterunt edocere. Quare ad instancias
1) l>ieie und die folgende Urkunde sind, in Ermangelung einei andern Anhalts, «vegen de» »er. wandten Gegenstandes neben No. 655. gcseUt. [n il.isjahr 1337 oder um die Zeil herum können beide fallen. Der Sudlschrciber Nirolaus Magnus kommt 1340 im Ober St..<libuilic vor.
2) Vgl. die Anmerk. mi No. 656. Detlev de Bopere kommt 1334 vor. Sclile*v»..||olst.-Lauenb. Urk.- Samml. II. 9. S. 185.
77 •
Digitized by Google
612
dictorum consulum Lubicensium nobilitatem vestram deuotissime requirimus presen- tibus et rogamus, quatenus nostri seruicij et precum nostrarum ob aniorem a pro- posito nunc per vos incepto desistatis ipsosque in portu suo contra Deum et iusti- ciam non impediatis, vt illud circa vos vna cum eisdem perpetue deseruire tenea- raur. Vestrum benignutn responsum super isto nobis rescribatis nuncium per eundem. Datum nostro sub secreto.
in dorso: Militi strennuo, domino Detleuo Ropere, presentetur.
VqcA dem Originale, auf der Tritt, mit Siegelband und Retten det aufgedrückt getretenen Siegelt.
mx* Iii.
Bürgermeister, Schöffen und Rathmänner von Brügge ersuchen den Rath von Lübeck, Gl Stücke Tuch, welche dem Brüggeschen Kaufmann Hauschild gehörten, dem Bevollmächtigten desselben, ohne Beachtung der Ansprüche der Gläu- biger eines angeblichen Gesellschafters desselben, ausliefern zu lassen. 1537. Aug. i.
Viris prouidis et honestis, amicis suis dilectis, . . burgimagistris, . . consu- libus ac ceteris rectoribus ciuitatis Lubicensis, . . burgimagistri, . . scabini et con- sules ville Brugensis, |j quiequid possent amicicie et honoris. Cum nos alias vos nostris litteris reddiderimus certiores, quod sexaginta vnus panni de diuersis colo- ribus in nostris litteris expressis in vestra ciuitate jj allati ad Lubertum Hauscilt, nostrum oppidanum, solum et in solidum, et ad nullum alium pertinebant, vosque instanter ipsis nostris litteris requisiuerinjus, quatinus omni impedimento |j amoto ipsos pannos dicti nostri oppidani procuratori et nuncio eius nomine tradi et de- liberari amore nostri et pro jure faceretis, et ad nostrum peruenerit auditum, quod creditores quondam Marquardi Wittenborgh, asserentes, dictum quondam Marquar- dum et dictum Lubertum, nostrum oppidanum, inter se adinuicem societatem in mercaturis contraxisse, et ipsos simul socios in mercaturis fuisse et esse, predictos pannos pro debitis, in quibus idem Marquardus forsan eis erat obligatos, sibi attrahere et applicare nitantur in dicti nostri oppidani preiudicium non modicum et grauamen, idemque Lubertus propter hoc coram nobis comparens per suum juramentum sollempniter ab eodem coram nobis corporaliter prestitum et alias legitime, cui quantum ad hec et eciam ad maiora fidem indubiam adhibemus, nobis fidem fecerit competenter et ad plenum, dictum quondam Marquardum nunquam cum ipso Luberto aut econuerso aliquam societatem in mercaturis aut alias contra-
Digitized by Google
1557. AU{r. i. 613
xisse, et ipsos nunquam simul socios in aliquibus mercaturis esse aut fuisse, nobis- que humiliter supplicauerit, ut in saluando jus suum in premissis sibi assistere vellemus: hinc est, quod nos, eius juste supplicationi annuentes, vestras discretiones attente requirimus et iteratis precibus rogamus, quatinus dictos pannos, ad dictum nostrum oppidanum, ut nunc et alias scripsimus, pertinentes et spectantes, suo pro- curaturi aut nuncio deliberetis et deliberare faciatis, dicti Marquardt creditores ad desistendum a suis friuolis et exquisitis oppositionibus compescendo, tantum in pre- missis amore nostri et pro jure facientes, quantum nos cotidie, sicut scire potestis, pro vestris ciuibus amore vestri facimus, et pro vobis velletis esse facturos. Datum sub sigillo dicte nostre ville Brugensis, anno Domini millesimo trecentesimo trice- simo septimo, prima die mensis Augusti.
Mach dem Originale, auf der Trete, mit nork vorhandenem Pergamcntitreifcn, von welchem dat Siegel abgelöst Ml.
■M MX.
Lubertua Hauschild, Bürger zu Brügge, ersucht den Rath zu Lübeck, unter Bezug- nahme auf das Schreiben seines Magistrats, um die Auslieferung der dort erwähnten 61 Stücke Tuch. O. J. (1537.) Aug. 3.
Honorabilibus viris ast dominis multum virtuosis, dominis consulibus ciui- tatis Lubicensis, Lubertus Howeschild, opidanus ville Brugensis, studiosam laborio- samque |j seruiminis quolibet in genere mandatorum loco et tempore exigentibus voluntatem. Vestre insigni reuerencie pro multimodis laboribus, mei de causa non egra [| fidelitate jam habitis adhuc couperante gracia et habendis. me insufficientem, proch dolor, senciens ad referendum condignas graciarum actiones, sed Deus, j omnium bonorum relributor et largitor celestis, regni gloriam retribuere dignetur sempiternam. Jgitur vestras discreciones cupiens non latere conprobantes me lit- teras a vestro consulatu euidenter intellexisse michi translatas, quibus pro luci- diori mearum litterarum vestro consulatui missarum seu adhuc transmittendarum reformacione michi supplicastis, videlicet, qualiter negocia et facta inter me et Marquardum dictum Wittenborch de prineipio ad tinem processum tenuerunt iuxta modum vniformem. Nunc inscius siquidem et ignarus existo, quomodo, quam sicut in litteris pateutibus dominorum scabinorum ville Brugensis sigillo sigillatis vobis alias presencialiter et nunc transmissis vna meis cum litteris vobis declaratum ex- stiterit, posset lucidius declarari. Verumptamen qualiter negocia inter me et me- moratum Marquardum de prineipio ad finem in hoc, quod inferius dicetur, cogno-
Digitized by Google
1537. Aug. 3.
scere possitis manifeste: vnde idem Marquardus in tempore autumpnali - anni pre- teriti et transacti pro vno frusto pannorum sibi emendo et destinando michi fece- rat supplicari, quibus pannis emptis michi pecuniam pro ipsis se promiserat re- missurum. Quod fecit actenus. Jpso tempore michi innotuit litteratorie, si michi
expedire viderelur, vt vnum frustum pannorum de mea propcia pecunia sibi trans- rnitterem, cum quo meum profectum, melius quam posset, foret facturus. Et sie emi tot pannos, quod feei duo frusla pannorum. quorutn vnum pertinebat ipsi Mar- quardo in ipsius vsum conuersum, et reliquum michi, tribus pannis exceptis eidem Marquardo pertinentibus, ac vno panno Hartwico Curen pertinente cum VI vlnis scarlatici coloris exemptis. Quare dictum frustum pannorum, dictorum exceptione salua, in vsum meum peto conuerti, saluo iure et vestri gracia mediante. Prete- rea scientes, quod dicta duo frust[r]a pannorum tran(s) stagnum ex parte vtrobique supra euentum nostrum amborum euentuauimus. eo quod nobis magis certum esse videbatur, quod dicti panni in duobus frustis et duabus nauibus trans aquas, quam in vno frusto et vna naui. euentuarentur. Et sie, vt narratum est, in pre- missis inter Marquardum et me condicionatum fuerat, Deo teste. Ceterum pro- bantes, me pereepisse quosdam dicentes, aliquam societatem inter Marquardum et me, Marquardo viuente, esse et fuisse, quod omnem penitus excludit veritatem. Hoccine coram scabinis ville Brugensis veri ac iusti vineulo iuramenti, non paucis viris ydoneis presentibus et honestis, asserui et legitime veriticando demonstraui, ipsam societatem denegando, idemque coram vobis, opoitunitate temporis postulante. conh'rrnando sim facturus, nunquam retrograde transiendo huiusmodi verilicacionis probacionisque iuramenti. Dicti domini, ville Brugensis scabini, vestre sagacitati eorum litteras ville Brugensis sigillo sigiliatas in tesliuionium duxerunt dirigendas. Quapropter vos, domini mei dilecti. mere propter DeutU perpendentes ac perfecte diseernentes, quantum consentaneum. congruum et vtile michi foret cum illo sock»- tatem contrahere, qui domum, enriam, vxorem et familiam curando retineret, et cum hoc cambio in vestra riuitate preesset, ponatur societatem inter me et Mar- quardum infrascriptum esse et fuisse, quod non est. Quod tarnen debita Marquardt ex bonis dicte societatis saluo iure non spero persolui, nisi debita dictam societa- tem tangencia et super ea facta, hinc est, vestre honestatis prudeuciam nunc, vt alias, in iuris subsidium requiro, supplicaus atlectuose, quatiruis bona mea, vide- licet sexaginta vnum pannos, nulli in mundo principaliter, quam Üeo et michi, per- tinentes, nullis contradictionibus obstantibus, amore diuine retribucionis, interuentu iusticie, que requirit de jure vnicuique, quod Bttum est, restituere. ac precum mea- rum instancia me consequi permittatis non reclamando, domino Constantino. meo
Digitized by Google
1337. Au£. 3.
prucuratori vero legitime constituto, mei nomine presentantes, tantum in premissis michi facientes, quantum de iure facere tenemini vestro pauperi, mediante iusticia ac iuris gracia, seruitori. Scripta dominica die proxima post vincula Petri apostoli.
In dorso: Honorabilibus viris, dominis consulibus ciuitatis Lubicensis, pre- sentetur.
Sack dem in Briefform gefalteten Originale, auf der Trete, mit den Hetten de» aufgedrückten Siegel:
DCLX.
Waldemar, Herzog von Jätland, beglaubigt seinen Abgesandten Eckard von Alver- storpe bei dem Ruthe zu Lübeck. O. J. (1337.)x Sept. 22.
▼ iris prouidis ac honestis, amicis suis percordialissimis, consulibus ciuitatis in Lubeke, Woldemarus J[ Dei gracia dux Jucie sincere dilectionis cunstanciam cum honoris incremento. Pro multimodis vestris || benefieiis nobis a vobis inpensis et adhuc speramus inpendendis regraciamur et ad plenum vobis regracia||ri non suffi- eimus quoquomodo, et iliam amiciciam, quam vubiscum habemus, libentissime ser- uare vulumus. quamdiu vixerimus. Vnde nouetitis, quod mittimus vobis dilectum nostrum famulum Egh(ardum) de Aluerstorpe, exhibitorem presencium, et petimus diligenter, si vmquam aliquid amore nostri facere decreueritis, quod nobis gratum esse poterit in futurum, quatinus verbis suis, que vobis ex parte nostra retulerit, et quiequid penes vos egerit, fidem adhibeatis creditiuam, sicuti vobis locuti fueri- mus propria in persona. Nam quiequid apud vos ex parte nostra egerit, sibi proprio ore nostro commisimus peragendum. Valete in Christo, nobis in Omnibus preeipientes, tamquam amico vestro specialissimo. Scriptum nostro sub secreto, in die beati Mauricii martiris et sociorum eius.
Auf dem Siegelbande: Diiectissimis amicis suis, consulibus ciuitatis in Lubeke.
detur.
Sack dem Originale, auf der Trete. Dat Siegel itt vom Hände abgttpmngen.
I) Eckard von Alverslorpe, welcher alt Zeuge in einer Urkunde Waldemar s 1334, Jun. 25. vor- kommt (Schlesw.-Holst.-Lauenb. Urk.-Samml. I. I. S. 487.), scheint durch dai obige Schreiben bei den su Lübeck in diesem Jahre wegen eines su srhlietscndcn Landfriedens gepflogenen Verhand- lungen beglaubigt su »ein, ans denen die Urkunde No. 067. hervorging. Vgl. Delmar. I. 243-
Digitized by Google
1837. Oct. 1.
DCLU
Der Knappe Nicolaus von Ii ü low bekennt, der Wittum von Johann Clenedenst und dem Gerhard von Pol zu Lübeck aus Darlehn 300 Mark Pf. 6 Sch. schuldig zu sein, und verspricht nebst eil/ Compromissoren, diesen Betrag Marlini nach drei Jahren zu bezahlen. 1337. Oct. i.
Ego Nicolaus de Bulowe armiger, commorans in Sibule. Tenore presencium recognosco publice protestando, nie teneri j| et obligatum esse ex causa veri et iusti mutui michi fauorabiliter prestiti et in vsus meos coriuersi honeste matrone || domine Helenburgi, relicte quondam Johannis Clendenst, et Gherardo de Püle, ciuibus Lubi- censibus, eorumque veris heredibus in trecentis |j marcis et sex solidis denariorum lubicensium, soluendis eisdem aut eorura heredibus in festo beati Martini proxime affuturi ad tres annos in ciuitate Lubicensi expedite et sine dilacione vlteriori. Pro qua pecunia in termiuo et loco predictis soluenda ego tamquaui principalis debitor fide data promisi dictis creditoribus, ac strennui viri dominus Godscalcus Storni indes, Bernhardus Alcun, Johannes Bellvn. Hermannus Storin, Ludolfus Moltzan, Hinricus Bulowe, Johannes Musteke, Nicolaus Bulowe commorans in Wede- wendorpe, Johannes Bulowe in Critzowe, Bernardus frater meus in Sibule, et Dan- quardus Bulowe armigeri, et quilibet eorum in solidum vna mecum et pro me tam- quam compromissores similiter fide data promiserunt. Jn cuius rei testimonium sigillum meum vna cum sigillis dictorum compromissorum meorum presentibus est appensum. Et nos Godscalcus Storm miles, Bernhardus Alcun, Johannes Beilin, Hermannus Storm, Ludolfus Moltzan, Hinricus Bulowe, Johannes Musteke, Nicolaus Bulowe in Wedewendorpe, Johannes Bulowe in Critzowe, Bernhardus Bulowe in Sibule et Danquardus Bulowe armigeri, prolitentes, nos et quemlibet nostrum in solidum pro prefata pecunia, vt premittitur, soluenda promi(si)sse, in euidens argu- mentum illius sigilla nostra duximus presentibus apponenda. Datum anno Domini MCCCXXX septimo, feria quarta post festum beati Michaelis archangeli.
Aue* dem Originale, auf der Trete, an trelchtm tvölf Siefrei gehangen haben: zehn $ind erhalten. Kt Jehlen die Siegel von Bernhard Alcun (iVo. S.) und Ilinrich Hvlow (\o. 7.). l\o. ä. itt unkenntlich: et teheinl dai .Sirgel Jak. Mntleke't gtvtten tu »ein, minderten» findet nieh an denen Stelle {\o.H.) da. Siegel von Herrn. Storm Da, vrtettte Sieget (No. II.) führt die I mMchrift: S\ Hcntfcini de Scbvlf.
Digitized by Googl
1537. Oct. 9.
«17
DCLXII.
Der Knappe Ricoluus von IJülow bekennt, der H'itlwe des Johann CUnedenst und dem Gerhard von Pol zu Lüheck 36 iMark Pf. 4 Svh. schuldig zu sein, und verspricht nebst drei Compromissoren, den Betrag in näher bestimmten Terminen zu bezahlen. 1557. Oct. 9.
Ego INicolaus de Btilowe armiger, cormnorans in Sibule. Vniuersis tenore presencium cupio fore notum, quod ex |, causa veri et iusli mutiii teueor et obli- gatio sum honeste tnatroue domine Hellenburgi, relicte quondain Johannis j, Clene- denst. et (ierhardo de Pole, ciuibus Lubicensibus, eorumque veris heredibus in quinquaginta sex marcis et IUI" solidis || denariurum lubicensium, absipie trecentis rnarcis et sex solidis eorundem denariorum, in qnibus eisdem similiter obhgor, prout in htleris inde confectis plenius continetur, prominens bona lide soluere eisdem dictas qninqiiaginla sex marcas et IUI" solidos in ciuitate Lubicensi expedite et sine vlteriori prorogatione in terminis infrascriptis: videlicet decem et nouem mar- cas minus quatuor solidis in festo beali Martini ad annum proximo, decem et nouem marcas minus Uli" solidis in f'eslo beati Martini tuue proximo sequenti, et vltiinas decem et nouem marcas minus IUI" solidis in festo beali Martini tunc immediate subsequenti, quod occurrit sub anno Domini MCCCXL Pro qua pecunia, vt preniltitur, soluenda slrennui viri Johannes de Bulowe commorans in Critzow-e, Johannes de Beilin et Bernardns de Bühnte frater meus armigeri vna mecum et pro me tainquam compromissores fide data insolidum promiserunt. Jn cuius rei teslimonium sigillum metim vna cum dictorum cumpromissorum meorum sigillis presentibus est appensum. Et nos Johannes de Bulowe commorans in Critzowe, Juliannes de Beilin et Bernardus de Bulowe armigeri, compromissores predicti, pro- htenles, nos promisisse, vt premittilur, in euidens argumentum eius sigilla nostra duximus presentibus apponenda. Datum anno Domini MCC^XXXVII. in die beati Dyonisii.
\ach dem 0,iginaU. am/ der T.ttt, mit rfcfi vier anhängenden Siegln, denselben, welch» an Sc. 001. hingen.
IM. II.
78
«18
1357. Nov. 30.
Dcum.
Albrecht, Herr von Mecklenburg, Stargard und Rostock, quittirt die Stadt Lübeck wegen den Johannis fällig gewesenen und H'eihnueht füllig werdenden Termins des Schutzgeldes von 300 Mark Pf. i337. Nov. 30.
Nos Albertus Dei gracia Magnopolensis, Stargardie et Rozstok dominus. Vniuersis presencia || visuris uel audituris recognoseimus lucide protestantes, quud discretos j; viros, consules ciuitatis Lubicensis, de quingentis marcis denariorum lubicensium, || quas Bertrainmo Kulen, nostro vasallo, nostri ex parte persüluerunt de illa pecunia, quam in festo beati Johannis baptiste nunc elapso nobis pagasse debuissent, simul et de illa, quam in festo natiuitatis Christi nunc venturo nobis dare debent, quilos dimisimus ac dimittinius presentibus penitus et solutos. Jn cuiu.s rei testiinonium secretum nostrurn presentibus est appensum. Datum ante Castrum Roghelin, anno Domini tflCCCXXX septimo, dominica, qua cantatur Ad te leuaui.
Wh* dem Ordinale, auf der Trete, mit anhuHfcndcm Skgel.
DCJLXIV.
Bertram Kule bekennt, von dem Rothe zu Lübeck für Rechnung des Fürsten Wibrecht von Mecklenburg 300 Mark Pf. empfangen zu haben. 13,17. Dec. 14.
Kgo Bertram us Kule. Ad vniuersorum cupio peruenire noticiam, me ex parte magnifici prineip/s, domini [J Alberti, Magnopolensis, Stargardie ac Rozstoc domini, a prudentibus viris, domiuis consulibus Lubicensibus, quingentas 'u marcas denariorum lubiceusium reeepisse, et eas in nomine domini mei predieli in prom- ptis denariis J| esse numeratas per predictos. De quibus ipsos in presentibus quitos proclamo et solutos, quod per appensionem sigilli mei protestor. Datum anno Domini MCl'CXXX septimo, crastino Lucie virginis.
iVaeA dem Original*, auf der Trete, mit amkämgtmdtm Sieget.
DCLXV.
Der Rath zu Hamburg intercedirt auf Ansuchen dortiger Freunde beim Ruthe von Lübeck für die Freilassung des in Lübeck gefangen gehaltenen Willekin von Hetfelt. O. J. (i333— 37.)'
Honorabilibus et discretis viris, dorninis consulibus Lubicensibus, suis amicis fidelibus et dilectis, consules Hamburgenses intime dilectionis et fauorabilis obsequij
I) Innrrblllb ilic-.fr J«hre kommt AV'.lIcUin von Hitfeldc im Ober-Budlbuch» vor.
Digitized by Google
1533—1357.
<;i»
coQtinuum |j incrementum. Venerun t ad nostram presenciam xiues nostri, amici Willekini de \\ Hetfelt, veslri conciuis, nobis corde significantes dolenli, quod idem Willekinus sit in vestram positus custodiam pro causa quadam sibi imposita, in qua nos et ipsi amici1 speramus eum esse penitus innocentem. Et quia vestra dilectio seinper consueuit preces nostras benigniter exatidire, ideoque sub exauclicionis spe tirma bonitatem vestram, precnm instancia qun(n)ta possumus, exoramus suppliciter et deuote. quatinus nostri amoris inlnitu predictum Willekinum, qualitercumque eciam se res habeat, dimittatis liberum et soJutum, excessnm, si quem habet, sibi misericorditer perdonantes. Quod habetuus pro valde caro munere, et nichilominus volumus cum vniuersis suis amicis in maioribus vtique deseruire.
In dorso: Uominis consulibus Lubicensibus honorabilibus et discrelis.
Vmmk dem Originale, auf der Trete. Da» aufgedrückt getretene Siegel ui fatt abretprungen.
DCL\1I.
Ritter H ipert Liitzow fordert den Lübeckischen Ilath auf, zwei seiner Mitglieder nach Selmsdorf zu einer Besprechung mit ihm zu senden. O. J. (1 or r> . . . . . ...
JTrudentibus viris, dominis consulibus m Lubeke, Wipertus || Lutzowe miles operosam in omnibus voluntatem. Noueritis, || quod diuiua admitteute gracia pro- pono feria tercia proxima, hora prime || constitui in Celmerstorppe. Quare pelo in- time vestre dominacionis prouidenciarn, quatenus duos de vestris ibidem in dicta hora et die michi obuiam destinetis gracia colloquendi. Quod hdeliter promerebor. Scripta feria quinta ante festum beati Thome apostoli.
>ocA dem Originale, auf dtr Trete, mit dtn Helten der Vmtehrift den aufgedrückt gewesenen Siegelt.
miAvii
Ludolf, Bischof von Schwerin. Erich und Albrecht, Herzöge von Sachsen, Barnim, Herzog von Stettin, Waldemar, Herzog von Schleswig, Heinrich, Graf von Schwerin, Gerhard III uml Johann Iii,, Grafen von Holstein, und andere Fürsten Urkunden über einen unter ihnen und mit den Städten Lübeck, Ham- burg, Rostock und Wismar auf sechs Jahre geschlossenen Lawlfrieden. f338. Jan. iL
Wi Ludolf bischop van Zwerin, Eric vnde Albrecht hertoghen van Sassen, Barnym hertoghe van Stotyn, Woldemer hertoghe van Sleswich, Henric greue van
I) Ut durchitrichrn. *) Bit cum J.hr* IM7 eweheint Wipcrt Lüttow in bUhrr *fdr..cklen Urkunden.
78»
Digitized by Google
1338. Jan. 11.
Zwerin, Ghert vnde Johan greuen van Hoisten, Albrecht herre van Mekelemborch, Johan greue van Gutzecowe, Johan vnde Clawes herren van Werle, Alf greue van Schowemborgh, vnde Clawes greue van Zwerin. Bekennen, dat wi vnder vs ghe- deghedinghet hebben vnde louet vser en deme anderen vmme enen vrede, alse hir na beschienen is: Tum ersten, dat neman rouen, bernen eder en den andern van scal binnen vsen landen ane der herren orloghej vnde en iewelk vser man scal sik ghenoghen laten an rechte vor syme herren 5 we sik dar nicht an wolde laten noghen vnde dar embouen rouede, brande eder en den anderen venghe in vsen landen, in welkers vser lande dat schude, dem schole wi andern alle volghen mit vsen banneren. Wi bischop van Zwerin mit teyn mannen vp orsen mit helmen vnde mit vyf schütten, hertoghen Eric vnde Albrecht van Sassen mit vyf vnde twintich mannen vp orsen mit helmen vnde teyn schütten, ßarnern hertoghe van Stotyn mit vyf vnde twintich mannen vp orsen mit helmen vnde teyn schotten, Woldeiner hertoghe van Sleswich mit vyf vnde twintich mannen vp orsen mit hel- men vnde teyn schütten, Hernie vnde Clawes greuen van Zwerin mit vyf vnde twintich mannen vp orsen mit helmen vnde teyn schütten, Ghert, Johau vnde Alf greuen van Holzsten vnde Schowemborgh mit sestich mannen vp orsen mit helmen vnde twintich schütten, Albrecht herre van Mekelemborgh mit vyf vnde twintich mannen vp orsen mit helmen vnde teyn schütten, Johan greue van Gutze- cowe mit teyn mannen vp orsen mit helmen vnde vyf schulten, Johan vnde Clawes herren van Werle mit viftich mannen vp orsen mit helmen vnde twintich schulten. Vnde en iewelk vser herren scal volghen mit ener bliden, eneme drillenden werke vnde enem werkmestere, dar it vs beleghelek is, vnde en iewelk vppe sine eghenen kost; win vnde vorlust na mantalen. Ef des not weie, so scal en iewelk volghen noch enes also stark alse hir vore bescreuen is. Wer ok dat des grotter noth were, malk scal volghen mit aller macht. Desse volghe scal nicht vorder wesen den twischen Danewerke, Swyne vnde Ödere.1 Vortmer we de misdedere, de vor- uestet wereu, houede eder husede, de scal al like schuldich wesen, id en were also dat he des nicht en wiste dat se voruestet weren, des mach he vnsculdich werden sylf twelfte bederuer lüde vppen hilghen. Heide se ok we vppe sinen sloten, deme scal inen dat achte daghe vore tu wetende don, dat he se late; dede he des nicht, so scal he allike sculdich wesen. Vortmer were dat ienich man vmme rof, brant vnde venknisse eder vmme andere misdat voruestet worde oder voruestet were in vser enes lande, de scal in vser aller lande voruestet wesen. Ok neu vser vor-
I) Ihn HichliRej nicht Ederc, wie Mekl. Jal.ib. VII. 282. nach Hrolm1» Colleclanrcn re.lrurM
Digitized by Google
1338. Jan. 1 1.
benomeden herren efte en ander man scal de misdcdere vppp der herren daghe voren; quemen se auer dar, so en scolen se neues leydes nelen. Wolde dat ienich man weren, de scal like sculdich wesen. Were auer dat rof, brant eder venknisse in vser lande en schude, dar vluchleghes vütes volghet wurde, in welk vser lant de rof dreuen worde eder vanghenen tu voret worden, dar ge inne bleuen, dar wi tu laden worden eder vsen vogheden kuudeghet worde, dar schole wi vnde alle de vse volghen vor de veste vnde scolen dar vore bliuen. Welk vser mer dar tu laden wert, de scal volghen binnen vierteyn nachlen, alse hir vore beschreuen is. Vnde wert de veste ghewunnen, der scal sik de herre vnderwinden, in des lande se beleghen is. Vortmer were dal ienich vser man den andern sculdeghede vmme rof, brant, venknisse eder, andere inisdat, bekande he des, he scal eine sinen scaden weder legghen, vnde scal eme dar tü sylf twelfie bederuer lüde swe- ren vppen hilghen, dat he eme wl ghedau hebbe vor sinen schaden. Vorsakede he auer des, he scal dar ok sylf twelfte af kennen vppen hilghen. Weret auer herren, mannen in den landen vnde sieden willek, he scall id weder don, alse hir vore beschreuen is. Vortmer were dat ienich vser dat nicht en helde, au volghe eder an andern stucken, de hir vore beschreiten sint, de scal in riden tü leghere, alse id en iewelik ghelouet lieft : wi Ludolf bischop van Zwerin tü Butzowe, Eric hertoghe van Sassen tü Molne, Albrecht herloghe van Sassen tü Rdceborgh, Bar- nyin he(r)toghe van Stelin tü Tanklem, Woldemer herloghe van Sleswich tü Ren- desborgh, Henric vnde Clawes greuen van Zwerin tü der Wismer, Ghert, Johan vnde Alf greuen van Holzsteu tü Lubeke, Albrecht herre van Meklemborgh lü Butzowe, Johan greue van Gutzecowe tü Tanklem, Johan herre van Werle tu Guzstrowe, vnde Clawes herre van Werle lü B ilzowe, vnde dar nicht vt, he en hebbe vul gedan deine herren, dem de schade gheschen is, vmme sine volghe. Vortmer in dessen deghediugen. de hir vore benomet sint, scolen wesen desse siede: Lubeke, Hamborgh, Rozstoch vnde Wismer, den scole wi desse syluen volghe dou vnde alle desse vorbescreuenen dingh; des ghelike scolen se vs weder don, alse ere breue spreket. Dat alle desse dingh stede vnde vast bliuen van desseme daghe vort de negheslen ses iar tü holdende, vnde alle herren orloghe vnde aller- hande dotveyde hir buten bescheden vnde namelken dar vt ghesproken si, so hebbe wi dessen breef mit vser aller ingheseghelen beseghelt. Dit is gheschen tü Lubeke. na Godes bort drilteynhunder(t) iar acht«; vnde dryttich iar. des Sün- daghes na Twelflen.
W e.nem «•/ der TYc.c hen-ahrttn I ijim.t dt* Bhrkof, Johann ron Lähtek d. 4. /.»•#». /. Dtc. (cr«it Andr.X
mit anhangendem Siegel.
Digitized by Google
1538. Jan. 13.
DCLXVIII.
Gerhard III., Graf von Hohlem und Slormarn, als Dänischer Reichsverweser, bestätigt der Stadt Lübeck alle ihr von den Dänischen Königen ertheilten Privilegien. 1358. Jan. i5.
Gherardus Dei gracia comes Holtzacie et Stormarie. Vniuersis, ad quos presens scriptum peruenerit, lj saluteru in Domino sempiternam. Noueritis, quod, cum erga consules et communitatem ciuitatis Lubicensis j; nos singularis fauor et amicicia moueat, concedimus et volumus, vt ipsi consules et ciues vniuersi Lubi- censes suis priuilegijs et graeijs, ipsis ab antiquis temporibus huevsque ab illustri- bus Danorum regibus et prineipibus per omnes districtus regni et preeipue per districtus nunc nostre tuicioni et potestati subiectos indultis et concessis super bouis naufragis. et alijs libertatibus quibuscumque, graeijs et consuetudinibus libere, paci- fice perfruantur, ipsis super prernissis omnia eorum priuilegia confirmantes et rati- ficantes, iniungentes nichilominus ex superhabundanti omnibus et singulis nostris aduocatis et ofticiatis, ne quis ipsos aut aliquem ipsorum in eorum rebus et bonis libertatibusque audeat de cetero quomodolibet perturbare. Vt autem premissa robur optineant ilrmitatis, presens scriptum nostro sigillo feeimus firmiter communiri. Datum Lubeke, anno Domini millesimo treceutesimo tricesimo octauo, in octaua Epyphanie Domini.
Vbc* dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem ttohl erhalt, m n Siegel.
Kaiser Ludwig D. ersucht die Stadt Lübeck, ihm zehn Edelfalken zu schenken.
§558. Jan. i5.
Ludowicus Dei gracia Romanorum Imperator Semper augustus. Pruden- tibus viris, . . magistris, . . consulibus ac (J vniuersitati ciuitatis Lubecensis, suis et imperii fidelibus dilectis, graciam suam et omne bonura. Cum pronunc f omni fal- conum sollacio careamus, fldelitatem vestram monemus et requirimus ex affectu, petentes instanter, nullo | tarnen iure, sed pro indicio complacencie singularis, quatinus decem falcones nobiles nostre celsitudini pro deduetionum et sollaciorum suorum vsibus mittere curetis presencium per latorem, scientes pro certo, quod, si nobis placebitis pro hac vice, vos inantea per plures annos simili peticione non inten- dimus onerare quomodolibet vel grauare. Datum Monaci, in octaua Epyphanie,
Digitized by Googl
1338. Jan. 13.
623
sub stgno aquile retrospicientis, cum pi-onunc «ecreto solito careamus, regni nogtri anno vicesimo quarto, imperii vero decimo.
In domo: Prudentibu6 viris, . . magistris, . . consulibus ac vniuersitati ciui- tatis Lubecensis. nostris et irnperii fidelibus dilectis.
iVof* dem Originale, auf der Trete, mit Ketten de* aufgtdrürkt getretenen Siegelt.
IKIAX
Kaiser Ludwig II. bittet den Grafen Herthold von Henneberg, nein an die Stadt gerichtetes Gesuch um 10 Edel falben zu unterstützen. O.J. (/.TiTÄ.) Jan, 13.'
Von vns dem keiser.
Lieber swager. Wir senden Julian vnsern falcbner zu den burgern zu Lubegk. Die || haben wir gebeten vmb zehen Falken, daz si vns die bi im senden. Bitten wir dich vlcizzichlichen, || daz du die selben burger och bitest von diuen wegen vnde si dar an wisest, daz si vns die selben falken ] senden, wan wir ietzund nicht edles vederspils haben, vnde bedürfen ir wol. Vnde vertröste si och des von vnsern wegen, daz si vns niwr ielzuud helfen mit dem vederspil, das wir dann lanj; nicht solher bet an si muten wellen. Geben ze München, des Rritags nach dem Obersten, vnder vnserm widerseheiuien adlet*,
In dorso: Dem edlen mann'. Berchl(old) grauen ze Hennenberg, vnserm liben swager.
\aek dem Originale, auf der Trete, mit der rothtn t'aibentput den aufgedrütkt fftMftneH Siegel* und den
Kintrhniiten Jür du* Siegclband.
IKLW1
H'ilhelm, Graf von Henneguu, Holland und Seeland, Herr von Friesland, urkundt t über die den Lübcrkisehen Ixaufteutcn in seinen Landen gewahrten Frei- heiten. 1.1.' ft. Apr. Iii.
(Gleichlautend Urk.-Buch. II. iXo. 48Ü. (II. jVo. .!.>#. /. i\o. 67U.). mit fol- genden Abweichungen und Zusätzen:) L/.-R. II. S. Hilft. Z. 4 — fi. d. U. quas pie memorie pater et dominus noster, quondam Cuillehmis Haiiome, Hollandie, Xelandie comes ac dominus Frizie erga viros prouidos et discretos, ciues. / //. con- cedendam. /. S, 608. Z. 9, reeepimus. Z. Iii. insequentibus sed dicta bona.
124
1538. Apr. 19.
Z. //. Kach super eo der Zusatz: Jtem tenebuntur burgenses seu mercatores pre- dicte ciuitaüs naufragiuni passi omnibus laboratmibus adiutoribus et aliis, qui pro huiusinodi bonis recuperandis laborem seu labures prestiteiint, de suis laboribus rationabiliter salisfacerc ad arbitrium balliui nostri eiusdem loci. //. £. 450. Z. i~>. adductis vel deductis. /. .S. 603. Z 10. v. u. Et de bonis, vnde semel infra districtus nostros theoloniuin sulueriiil, nobis vlterius procedendo in alijs nostris theulonijs de eisdem bonis theoloniom nun exsuluent Z.U. deducere. 1I.S.2UO. Z.4. v. u. in dicta terra nostra. Z. 5 consueuei int. I.S.606. Z. Iii. recepimus. II. S.450. Z. 7. v. u. contigeiit. /. N. 606. I. Z. proprios suos vsus. II. 8. 290. Z. 6. d. ü. v. «. huiusmodi. & 451. Z. 7. nach preinissis der Zusatz und Sichln»* : quam reuo- cationein per litteras nostras aperlas volumus publicaii. Superscriptionem a nobit in sexta lim a, et rasuras rulutaabilittr in septima linea et dictum in octaua linea a prima linea computanda approbamus Presentium testimonio lilterarum sigilli nostri niuriimine sigillataruin. Datum Valenchenis, dumiiiica die. qua cantatur Ouasi modo, anno Domini millesimo treirentesimo tricesinio octauo.
Auf dem umgeschlagenen Saume: Collata per. . dominum, preseutibus domi- nis Gossuino de Rossi et Jacobo de Melludio.
Ni(culaus) de Doidraco.
VotA dem Originale, auf der Trete, mit anhänfrtndem vcl.l erhaltenen SiegcL
DCLWII,
Heinrich von Pleskow, Gesandltr dm Utulschordensmeislcrs, mehrere Ritter des Bischofs von Dor/tat •'»</ der I ogt desselben beglaubigen die vor dem Rischofe und ihnen zwischen dtn Gesandten von Lubttk und Gothland mit den Abgeordneten des grossen Honigs und der Stadl Nowgorod über ver- schiedene an Deutschen und Russen verübte Gewaltlhaten geschlossene Sühne. £550. Mut /7.
13at si witlic al den luden, de dessen bref huret vnde set. Also de boden sint komen van ouer she, van Lubcke her j, Marcwort van Kosfelde, van Gotlande her Weuemer van Essen, van des groten koninges weghene Philippe, van der Nougharden [| weghene Andre vnde Phylippe vnde Pawel vnde Ansen vnde Mikule Mesenick Felyce, vnde hebbet ghededinghet vor dem biscope van Tharbete, vor hern Hmrike van Plessecouwe van des mesteres weghene, vnde vor hern Woldemer van Dolen, vnde vor hern Johanne van Jxkulle, vnde vor hern Engelbrichte van
Digitized by Google
1358. Mal 17.
62.S
Tysenhusen, vor hern Johanne van deine Leuen walde, vor hern Eylharde van Wranghele, vmine dat Wollus dot gheslaghen wart, vnde vmme sine kvmpane, de gheslagen worden in deme kogghen, vnde vmme Wolluses gut; dar ne scal de gast nicht mede thö donde hebben. Also deme gaste sin gut gheno'men is, dat scolen se weder gheuen, vnde Wolleses kindere vnde ere kvmpane de ne scolen mit deme gaste neyn dönt hebben 5 se scolen sik beweten mit eres selues sacwol- den mit Hingen Veltberghe. Js dat sake dat Hinse kvmt in der koplude siede ofte in ere richte, men scal en vpholden vnde dön et witlic, vnde man recht ouer em gheuen na der crucekussinge. Also Herbort was mit Wollusse in deme kogghen, dat scolen Wolluses kindere suluen beweten mit Herborde; dar ne scal de gast nicht mede tho donde hebben. Wan Herbord kvmt af desse sit der she, et si thö Darbete ofte tö Velin, men scal et tho wetene don, de sacwolde scal sich be- weten mit den sackwolden. Also de twe man gheslaghen sint in der INv, dar sco- len de koplude recht ouer gheuen na der crucekussinge. Also de Üudessche slagen wart to Winnachten, dar scolen de Noughardere recht ouer gheuen na der cruce- kussinge. vnde de sacwolde scal sie mit deine sacwolden bewethen. Js dat sake dat hir nach ein vnghemac schege, it were van dotslage ofte ander slachtinge, dar ne scal de gast nicht mede to donde hebben, de sacwolde scal sik beweten mit dem sakw olden; de gast scal hebben eynen reynen wech sunder hindernisse vnde sunder pandinge, de Dudesche gast vnde de Rusesche. Weret sake dat de Noughardere ein orloge kreghen mit deme koninge van Sweden oder mit des konin- ges mannen van Denemarcke, ofte mit den Godesridderen, ofte mit deme stichte van Tharhete, ofte mit dem biscope van der Righe, ofte mit dem biscope van Osele. dar ne scal de Dudcsche kopman nicht me thö dönde hebben; he scal eynen reynen wech hebben, beyde thö lande vnde thö watere, sunder hindernisse. Hir vp desse vorbenomden sake is dat cruce ghecusset vnde vppe de olden breue vnde vppe den olden vrede: war ein sake vp steit, dar scal man se richten. En tuginghe desser dinck so hebbet de vorbenomeden riddere vnde Woghen, en voghet des erliken heren van Tharbete, ere inghesegele vor dessen bref ghehangen. Desse is ghescreuen na Codes bort dusent iar drehundert iar achtundritich iar, des Sun- dages vor vuses Heren Himeluart.
\ack der r. . .»•••».•• i auf Perfam<nt. auf der Trete, mit ti, hen Siegetbandi-KntBchniften; doth fehlt jede
anatre ?*pur twgLnungt gut ctentr ^tcßti.
M. II
626
1538. Mai 17.
DCLXXIU.
Engelbrecht, Bischof von Dorpal, Heinrich Pleskow, Gesandter de» Deutschordens- meisters, und mehrere Ritter des Bischofs von Dorpat Urkunden, dass die Gesandten von Lübeck und Gothland sich vor ihnen mit den Abgeordneten
den grossen Königs und der Stadl \»ugorod wegen einer Sühne geeinigt haben, 1558. Mai 17.
YVitiic si dat, dat vor dem erhaftighen heren, hern Kngelbrechte eyneme biscope tho Tharbate, j vnde vor hern Hinrike Plescecovve van des mesteres weghene. rode vor des biscopes ridderen, jj vor hern Woldemer van Dolen, hern Johanne van Ykesculen, vor hern Eylharde van Wranele, vor || hern Eiigelbrechte van Tysen- husen, vor hern Johanne van deme Leuenwolde, vnde vor Wughen, des erliken bereu voghet des biscopes van Tahrbete, ghededingliet hebben her Marcwort van • Kosvelde de bode van Lubeke, her Wenemer van Kssen de bode van Gollande an
ene side. vnde Phylippe des groten koninges bode, van der iNougharder weghene Andre, Phvlip, Paul, Ansem, jMakule Mesenick l'elixe. vnde hebbet enen vrede vor vus ghededingliet jo doch vnde vor sune alles scaden, de gheschen is tho lande vnde tho wa leren, an lade an gude. binnen der stat tho iSougharden vnde buten der stat tho Nougharden vnde Plessekoweren vnde in erem gherichte behaluer de sake, de in dem breue steyt, den we ok besegelet hebben. Jn euer tuginghe desser dinghe hebbe wi vnse ingesegele vor dessen bref ghehanghen, de is ghescreuen na (iodes bort dusent iar drehundert iar in deme achle vnde drittigesten iare, des Sundages vor vnses Heren Hinieluart.
Such einer gleichzeitigen .lutftrtigung, auf der Trete, welche \r»hl nicht das Original itt, da jede Spur
angehängt gcire*cner Siegel fehlt.
DCLXXIV.
Johann HJ., Graf von Holstein und Stormarn, genehmigt die Schenkung einer Rente von 24 ß Lüh. in dem Dorfe Berge abseilen des Lübecker Reithmannes Bertram Vorrat an das Hamburger Kapitel. 1558. Jun. 5.
Vniuersis presentes litteras inspecturis seu audituris nos Johannes Dei gracia comes Holtzacie || et Stormarie volumus esse notum, quod honestus uir Bertrammus dictus Vorrat, con||sul Lubicensis, pro anime sue remedio honorabilibus viris, donri- nis preposito, decano et capitulo || ac ecclesie Hamburgensi, viginti quatuor soli- dorum lubicensium redditus perpetuos de primis prouentibus ville Bergh prope
Digi'tized by Google
1338. Jun. 5. 627
Lubeke iacentis, annuatim in festo beati Martini expedite tollendos et percipiendos, liberaliter contulit et eciam resignauit; hoc sane expresso, quod idem Bertrammus, quando sibi placuerit, poterit pro huiusmodi redditibus in aliis certis bonis viginti quatuor solidorum redditus coinparare et pro iam dictis redditibus in Rergh pre- falis dominis et ecclesie deputare. Jn cuius rei testirnonium sigilluin nostrum vna cum sigillo predicti Bertrammi presentibus litteris est appensum. Datum anno Domini MCCCXXXVIII, feria quarta post Penthecosten.
A'otA 4er Abiehrift im Liber revcrcnrfi capituli IUmbiirgcn.ii. fol. 11.1». Priv. comiliim. No. 9».
DCLWV.
Johann ///., Graf von Holstein, Stormarn und Schauenburg, genehmigt die Schen- kung des Lübecker Rathmannes Bertram Vorrat von eilf und einem halben Morgen Land bei Krempe, welche dieser von den Gebrüdern von Sletze erkauß hat, an das Hamburger Kapitel. 1558. Jun. 5.
Jn Dei nomine amen. Vniuersis presentes litteras inspecturis seu audituris nos Johannes || Dei gracia comes Holtsacie et Stormarie et in Scowenborch cupi- inus fieri manifestum, | quod discretus uir dominus Detleuus, rector ecclesie in Trauemunde Lubicensis dyocesis, et Fredericus || farnulus, fratres dicti de Sletze, de nostra licencia et heredum ac amicorum suorum consilio et || consensu pro octoginta marcis denariorum lubicensium, ipsis in numerata pecunia integrahter persolutis, rite et racionabiliter vendiderunt et dimiserunt honesto uiro Bertrammo dicto Vorrat, consuli Lubicensi, vndecim iugera cum dimidio sita iuxta Crempam Bremensis dyocesis, que nunc Nicolaus dictus Jungge, opidanus in Crempa, con- duxit et colit. Hec iugera situantur in fine agrorum ad plebanum in Crempa spe- ctancium, quorum sex extendunt se versus Suderowe et nullam decimam uel grunt- huram persoluunt; alia vero quinque cum dimidio extendunt se ad Crempdorpe, et de hiis tantummodo datur decima preposito in Vtersten et duo solidi pro grünt- hura. Prefata iugera, que predicti fratres a nobis in feodo tenuerunt, et post- modum honesto militi, domino Detleuo de Bocwolde, titulo pignoris obligata et tandem per ipsum in nostra presencia ab huiusmodi obligacione resignata fuerunt, a pheodo et ab omni iure, si quod nobis et nostris heredibus in ipsis competere poterit, libera penitus dimittimus, nec nos nec heredes nostri aut aduocati seu officiales nostri dictis iugeribus vel cultoribus eorum cxactionem aliquam uel alia onera aliquo vmquam tempore imponemus, hoc solum excepto, quod ad precariam
79»
Digitized by Google
628 1538. Jna. 3.
nostram dictam greuenschat, que triginta marcarum denariorum lubicensium nume- rum non excedit, quam singulis annis vna uice dumtaxat de tota terra paludis re- cipere oonsueuimus, de pretactis iugeribus dabitur, quod consuetudinis est et iuris. Jn quibus eciam iudicium nobis et nostris heredibus duximus reseruandum. Memo- ratus vero Bertrainmus predicta iugera cum omnibus suis attinenciis, sicut dicti fratres eadem habuerunt, honorabilibus dominis preposito, decano, capilulo et ecclesie Hamburgensi pro anime sue salute liberaliter obtulit et donauit. Qui quidem domini ipsa iugera cum omnimoda proprietate, libertate et vtilitate, ac potestate colonos instituendi et destituendi, pensionem augmentandi et diminuendi in perpetuum iure hereditario libere possidebunt. Jn quorum omnium et singulorum euidens testimo- nium sigillum nostrum vna cum sigillis Detleui et Frederici de Sletzen fratrum, Detleui de Bocwolde militis, necnun Bertrammi Vorrat consulis Lubicensis predicto- rum presentibus litteris est appensum. Datum Lubeke, anno Domini täCCCXXXVlII, feria quarta post festum Pentecosles, presentibus honorabilibus viris dominis Johanne scolastico, Daniele de Brunswic et Bertrammo Cremun nostro notario, ranonicis predicte Hamburgensis ecclesie 5 necnon Beyenulete aduocato nostro, et Gerlaco de Watmolte famulis, et aliis pluribus fidedignis, testibus ad preinissa vocatis specia- ler et rogatis.
iVatA der 4b$thrift im Librr rcvercncli capiluli Uambnrßf n*i». fol. 113. Priv. comiluni. No. 98. Am Runde iteht: MlfaclUfll est, und die Urkunde iit durehgtttriche».
DCLWVI.
Ritter Gereil von Heemskerk, Vogt des Landes von Amstel und die Schößen von Amsterdam Urkunden, dass die Verwandten eines daselbst Getödleten auf alle Ansprüche gegen die Stadt Lübeck dieses Mordes wegen verzichtet haben. 1538. Jun. 7.
Alle den ghenen, die desen brief zellen zien jof hören lesen, Ghereyt van Heemskerke ridder, |j baliv in den lande van Aemstel, Tideman die Zale ende Claes Ghisebrechts soen, seepenen in AemstelreJ|damme, doen cont ende kenlike. dat Ghisekijn, die scoemaker van der Ouderkerke, ende Willaem Rolle, '| zijn oem, ende anders een deel van zinen maghen quamen in onser tieghenwoerdichede ende zeyden voer ons, dien doedslach, die ghedaen wert an Godekijn den scroeder, die Ghisekijns broeder was voerghenoemt, dat si dien houden op Heyne Luton end op zinen broeder ende op hoer maghe, op Roelof van der Spoye ende op zine maghe, ende op enen, die gheheten is Jan die Langhe, ende op zine maghe. ende hebben
Digitized by Google
13.>8. Jun. 7.
629
quijt ghelaten die ghemene stat van Lubeke van daet ende van rade alse van dien voergheseyden doedslaghe. Jn orconde der wareyt so heb wi, Ghereyt van Heems- kerke ridder voerscreuen, Tideman die Zale ende Claes scepene voerghenoemt, desen brief bezeghelt mit onsen zeghelen. Ghegeuen in den iare ons Hern dusent driehondert acht en dertich, des eersten Zonnendaghes na Pijnster daghe.
Xach dem Originale, auf der Trete, mit anhängenden drei Siegeln.
IHIAWII
Xotariatsinstrument über ein am 4. August dem Bürgermeister Heinrich Pleskow su Lübeck übergebenes kaiserliches Schreiben vom 0. Juli, die Aufforderung un die Stadt enthaltend, den nach Frankfurt ausgeschriebenen Reichstag zu beschicken. 1558. Aug. 4.
Jn nomine Domini amen. Anno natiuitatis eiusdem millesitno CCCXXXVlH, indictione sexta, mensis j, Augusti die quarta, hora quasi tertia, constitutus in honora- bilium virorum, dominorum consulum ciuitatis Lubicensis, || meique notarij publici 'et testium subscriptorum presentia quidam nuncius, nomine et cognomine Nicolaus Saxo. || ad requisicinnem domini Hinrici de Plessekow proconsulis, ceteris sui con- suiatus soeiis presentibus, recognouit, qnod ipse die et hora, quibus supra, quan- dain literam, quam proconsul predictus in manu sua tenebat, eis tunc primitus pre- sentasset, cuius tenor de uerbo ad verbum talis erat: Quia super quibusdam arduis iniperij negoeijs et maxime iriter nos hueusque et sedem apostolicain agitatis prin« eipes ecclesiasticos et seculares, neenon comites, barones, ciuitates et communilates fideles imperii duximus conuocandos, vos, de quorum legalitate, prouidencia et con- silijs specialiter confidimus, attente requirimus et monemus, vobis sub obtentu gratie nostre preeipiendo mandantes, quatenus duos cum sufficienti mandato ex vestra communitate proxima feria tercia ante diem beati Laurencij ad nos cum alijs prin- eipibus, comilibus et ciuitatibus in oppidum nostrum Franchenford destinetis, nulla excusacionis causa quesita, sie vos in premissis promptos et beniuolos exhibendo, vt obinde (acere teneamur, que vobis grata t'uerint et aeeepta. Datum Franchen- ford, VIH die mensis Julij, regni nuslri anno vicesimo quarto, imperii vero undecinio. Postque slatim proconsul prefatus suo et suorum consulatus sociorum nomine ibi- dem preseucium requisiuit nie eundem notarium iufrascriptum, vt eis supra reco- gnicione nuucii supradicti conficerem presens publicum instrumentum. Acta sunt hec in consistorio superiori ciuitatis Lubicensis, sub anno, indiclione, die, mensis(c)
Digitized by Google
I
630 1338. Auff. 4.
et hora predictis, presentibus Hermanno Blake. Volmaro Rike ac Conrado Kienen- denest ciuibus Lubicensibus, testibus specialiter ad premissa vocatis.
seichen.) Et ego Petrus de Swecia natus quondam Karoli de Monte, Lyncopensis dyocesis clericus, publicus sacrosaneti Romani imperij auetoritate notarius, premissis omnibus vna cum dictis testibus presens interfui eaque üdeliter conscripsi et in hanc forma in publicam redegi, quam meo solito signo signaui in euidenciam pre- missorum omnium requisitus per dominos consules supradictos.
\ach dem Originale, auf der Trete.
Aufzeichnung der Kämmereiherren über die Wertherstattung einer von Vicko von Stralendorf geraubten Partei Heringe. O. J. (Ztcischen i33S und £358.)
Nos recepimus ex parte domini Vickonis de Stralendorpe militis C marcas den. pro allecibus per eum ablatis. Jnde habebunt perditores allecium LX marcas, et non plus. 'Jnde reeepit Bruno Bruninch de Monasterio pro suo naulo XXXII marcas den., pro quo fideiusserunt Hermannus de Monasterio et Fredericus de Cremun in solidum, quod nullius sequi debeat actio. De predictis LX marcis den. nos dedimus vni Gotscalco Scoto perditori allecium Willi marcas den., in quibus se tenet contentum. Jtem de eisdem LX marcis presentauimus Frederico de Cremun XXXVI marcas den. ad manus Brunonis Bruninch naute pro suo naulo et quorun- dam aliorum de Riga perditorum bonorum suorum. Pro dictis marcis dictus Fre- dericus obligauit suam hereditatem, in qua moratur apud Trauenam, vt, si alieuius actio in futurum subsequeretur, pro eis satisfacere debeat de dictis XXXVI marcis.
Jstud deletum est ad respectum cuiusdam cartule patentis, quam retinuit Fredericus predictus.1
Au» dem ältesten Kämmtrti-Buehe, unter der Rubrik: Diucraa Notabilia. fol. 3« , und zuar tvüehen Auf- zeichnungen von tSMä und i338.
1) Dieter Sata, später bincugcfugU wie alle« Folgende, aleht in einer Hajur, und aind die Zeile«
2) Oie.er leute Sats iat nachträglich beigefügt, und alles Obige kreuaweüe übentrichen.
Digitized by Google
IM XX XI V
Auf seichnung über Verwendung von Gaben zu Wegen und Stegen und zu
milden Zwecken. O. J. {1558.)
Nos tenemur XL marcas ad preparacionem vie apud Sconenboke. Jtem tenemur IUI" marcas per dominum Hinricum de Plezkowe presentatas. 'De hijs persoluimus X marcas ad viam Berghermole. Jtem persoluimus Bernardo paui- mentatori III marcas den. Jtem X marcas munachis in Reyneuelde presentatas ad preparandam viam in Sconeboke. Jtem II marcas fratri Bertoldo presentatas. Jtem II marcas et Uli sol. pauimentatori. Jtem XXVIII denarios pro auena. Jtem tenemur XXX marcas den., in pios vsus conuertendas, que ad structuram scole sti. Jacobi et cloace ibidem sunt date.*
Au* dem Metten Kämmereibuelie. unter der Rubrik: Dioersa nolabili«. fol. 3. Die unmittelbar vorhergehende Inteription itt p. J. 1338, Jndica; die Aufzeichnungen der näehetea Jahre itehen im aweiten Kämmereibuche.
DCLXXX
Johann III., Graf von Holstein und Stormarn, urkundet über die Aufladung de» Dorfes Eckhorat an die Brüder Bruno Holt und Holt, Bürger zu Lübeck. 1559. März 7.»
.In Gades namen amen. Wy Johann van Gades gnaden greve tho Holl- sten unde to Stormern. Bekennen und willen, dat witlick sy beyde den jegen- werdigen und thokamenden lüden, dat wy van dem rade unde van der vulbord unser mann unde alle der, de daran weren to eschende, hebben gelaten unde gegeven lutterlicken unde vrielicken den beschedenen mannen Brune Holdt ünd Holde brodern, bürgern to Lubecke, und eren rechten erven ewiglicken, also woll vrowen alse mannen, in de wedderlegginge der woldaet unde der deneste, de uns de brö- dere mengherleye wys vlietig sint gewesen to bedende, dat dorp tho der Eckhorst, to hebbende und to besittende an deme rechte des egendomes ewelicken, mit ackere gebuwet und ungebuwet, wische, weide, brocke, holt, busche, water unde der watere
I) Von späterer Hand. 2) Sieht auf der Rückseite von fol. 3-, al* leime Aufzeichnung unler
der Rubrik: Piucrsa notabilia. Auf die hier erwähn < Angelegenheit befiehl »ich die unter Ko. 711. abgedruckte Urkunde.
3) In den Jahren 1306 und 1328 befindet «ich die Familie von Alen im Besitze von Eckhorst. Vgl. Ko. 198. 496. Man könnte bei den oben genannten Besitzern an den spätem Baibslicrrn Holt von Alen denken; da aber die Gebrüder Bruno Holt und Holt so immer im Ober-Sladlburhe vor- kommen, so muss man annehmen. dass das Dorf auf sie von der Familie von Alen ühcrgrgnngrn •ei. Nach einer Nolit der Kegisiralur gehörte es 1376 dem Balhsherrn Marquard von Dame.
Digitized by Google
en
lo5fl. Märt 7.
lope unde erer stouwinghe, weghe und aftweghe, uthgenge unde weddergenge, mit der begchedenunghe der veltmarcke, also dat dorp gelegen is, mit allem rechte to richtende in hand unde in den hals unde mit allen andern richten, mit alleme eghendome, mit aller mit. gemacke unde vrucht, unde schlichtes mit alle deine, dat dartho höret edder noch tho hören mag to deme dörpe, mit der allervollenkamen- sten vriheit, also dat noch se noch ere undersaten, de dar sitten in deine dorpe na deine lope der tyt, to beschattinge, ghevinge, woldtlicke bede edder to anderen jenigerleye denesten edder anders ienige stucke tho doende uns edder unsen erven eder jemande anders sint jenigherleye wys verbunden edder plichtig. Vorliner scolen se hebben vollenkamene macht unde vrie woldt, dat se datselve dorp tho der Eckhorst mit alle deme, dat dartho hört, unde mit allen vorworden unde under- schede, de vore schreven staen, mögen unlvromeden unde overbringen, wo dane wys unde wor unde wanne se tho rade werden, to wat personen se willen, se syn gheystlick edder werlick, unde mögen datselve dorp holden tho lubeckischem rechte unde im lubescheme richte, gelyk den dörpen, de von oldinges uppe der veldtmarcke tho Lubecke gelegen sint, unde se moget mit deme selben dorpe doen unde laten ewelicken van erer egenen wolt, wat se willet; darto ne dorven se nicht unse vulbort eder orloff tho eschen noch jemans anders. Hierumene tho beslutende de rede so sprecke \vy openbare, dat dat vorsprokene dorp tho der Eckhorst mit alle deme, dat dartho hört, ewelicke mit deine rechte des eghendomes hört tho den vorgenomenden brodern Brune Holde unde Holde unde eren rechten erven, also woll vruwen alse mannen, so dat neman anders wann se ichte sieht rechtes beholde edder hebbe au deine dörpe tho der Eckhorst vorbenömet. Tho euer betüginge unde eneme orkunde aller und sundeilike desser vorgesprokenen stucke hebbe wy desse jeghenwardigen schrifllt mit unseme inghesegele gheheten unde gelaten van unser gewissen wizscop beveslen unde starcken. Dessen dinge sint thughe her Bertram Cremuu en dhoinhere tho Lubeke unde tho Hamborgh, herr Johann Meynerstorpe en ridder, Lange Beyenfleth unse vaget, Gerlach von Wethmolte en wepenere, her Evert van Alen en rathmau tho Lubeke, unde vele anderer guder lüde. Desse brelT is geschreven unde gheven na Gades bort dusent jar drehundert jar in deme neghen unde drittighesten jare, in der Stadt tho Lubecke. des Sonendaghes tho Mitfasten. (L. Sig. appendentis.)
\aeh der Abiehrifi in tiner auf Papier gorkrifbenen. besegelten CongrmationnrkHnde det K. Ckri.tian f.
von Dänemark, v. J. in 70. Dte. </.. teeleke im Archive »« Trenthortt hetrahrt trird. ( »mittelbar auf die bbige Abickrift folgt dietelbe in einer venig abweiekenden Fauvng nork einmal. Im Geriekt, Arekhe au Stoekelidorf in'rrf eine gleieklauteude. Lübeck 171», 9V. Mai notariatlieh be- rlaubirtc AbitkrifX bewmkrt
Digitized by Google
1
1336—59. Marx. 633
•cum.
Rath und Gemeinde von Lübeck schreiben an die Richter de» Landes Wexalia (t) in Friesland wegen eines aufgebrachten Schiffes. O. J. (£336— .7.9. Marz.)1
Laudabilibus ac virtuosis viris, suis scinceris amicis, dominis judicibus com- munitatis terre Wexalie, j| consules et commune ciuitatis Lubicensis cum omni fiducia seruicij multitudinem et honorem. Pro vestris amicabilibus || littern. nobis destinatis graciarum referinius actiones, littere tarnen inter cetera continentes, vos velle bona Johannis Ab bedroth, nostri conciuis, videlicet suum vinum per vos arrestatum, sibi ad plenum restituere, dummodo noster conciuis testimonio ueritatis approbatur, ante- quam discordia inter dominum comitem Gilriensem ex parte vna. et nobiles viros Frisoues parte ex altera suborta fuit et ineepta. Propter quod scire cupimus in hijs scriptis, quod super isto nostras vobis patentes litteras destinauimus, antequam vestre littere ad nostram presenciam fuerint presentat l>, in quibus notificamus, ipsum nostrum esse conciuem, super addendo, nullibi locorum esse, nisi in nostra ciuitate, legitimum nostrum conciuem et legalem multis annis ante gwerram dominorum predictorum; quare vestram amiciciam fiducialiter presentibus exorantes, quatenus arrestata. puta nauem cum vino in naui Martini de Enkhusen, Heydenriko nomine Johannis, sepedicti nostri conciuis, efficaciter dignemini presentare, prnmoturi nostros, uelud erga vus et vestros requisiti deseruire teneamur. Datum nostro sub secreto.
Jn dorso: Laudabilibus viris, dominis judicibus communitatis terre Wexalie, detur.
Smrk dem Originale, auf der Trt$t. mit den Kntennitten für da* Siegeliand. Dm» auf gedi Sekt getretene
Siegel ht akguprungen
DCLXXX1I.
Ruth und Schöffen zu Kopenhagen ersuchen den Rath zu Lübeck, Behufs Freigebung der ihrem Bärger Magister Thidericus in Friesland arrestirten Güter, um die Beglaubigung des desfalls von ihnen erlassenen offenen Schreibens. O. J*
I lonorabilibus viris ac discretis, dominis consulibus ciuitatis Lubicensis, con- sules et schabini |[ ciuitatis Copenhauen, quiequid poterint seruicij et honoris. Vestre discretioni declaramus |J litteras per presentes, bona nostri conciuis, magistri Thide-
I) Dir in der Urkunde erwähnte Streitigkeit »wi»chen Geldern und Friesland arheint auf den Kampf •u gehen, in wrlchem Graf lleinald II. von Geldern im Anfang den September 1336 den Sieg bei Vnllenham erfocht. Derselbe Heinald ward I33U. Mära 19. Ileraog. Vgl. Pontan u» Hulor. Gelrie. VII. p. 224. Bö lim er Reg. Ludov. No. IÜ77.
J) \Vr»rn ilr« ähnlirhrn Inlialu in dicici Schreiben, für welche« e* an tonatigrr Urxicliiing fehlt, neben No. 681. geaetat
Bd. II. 80
Digitized by Google
Digit
1339. Mär* 19.
desse vereninghe vnde verbindinghe van Paschen, de nu erst to körnende is, vord vnder enes ouer twe iar truweliken vnde vast to menende vnde to holdende, hebbe wy greue Gerd vnde greue Johan to eneme openbaren Urkunde desse ieghenwar- dighe scrift mit vser beyder ingheseghele beseghelet laten vnde heten. Desse bref is ghegheuen na Codes bord dusend drehunderd jar in deme neghen vnde drülte- gesten iare, des neghesten Vridaghes vor Palmen.1
WA dem Originale, auf der Tritt, mit sttei wohl erhaltenen Siegeln
DCiiXixnr.
■
Der Ritter Detlev und der Knappe Lüdeke von Seedorf Urkunden Über die zwischen ihnen und ihrer Freundschaft einerseits und der Stadt Lübeck und deren Anhange andererseits geschlossene Sühne. 1339. Apr. 12.
Vniaersis, ad quos presens scriptum peruenerit, Dethleuus miles et Ludeko rmiger, fratres de Sedorpe, jj salutem in Domino. Presencium testimonio recogno- oimus et constare volumus vniuersis, ex parte conposi]jcionis amicabilis et firme, qua contenti sumus, inter nos nostrosque affines et amicos parte vna, et i; con- les et ciues Lub(icenses) atque alios, quorum interest, parte ex altera Ordinate facte, nos suseepisse integraliter cenlum marcas denariorum monete lubicensis, nino Reynero de Brema, plebano in Sedorpe, nostro nomine et iussu presentatas, quibus predictis C marcis denariorum nobis benigne assignatis ipsos consules et .<»s dicte ciuitatis ac omnes, quorum interest, dimittimus ab omni alia secundaria monicione et inpeticione liberos et solutus. Jn cuius rei testimonium et caute- • maiorem sigillum mei Detleui presentibus est appensum. Datum anuu Domini OXXX1X, feria secunda proxima post Misericordia Domini.
\aek dem Originale, an/ der Trete, mit anhängendem irohl erhalttntn Siegel.
Danach i<t dir Angabe bei Sartoriu« II. S 3J7. «u vrrbcMcrn. Vgl. Schlow. lioUl. Laurnb.Urk.- Samml. tl. S. 188. Anin.
Digitized by Google
636 4339. Mai 1.
IK L\ V XV.
Albrecht, Herzog zu Sachsen, Engern und Westphalen, verkauft, unter Genehmi- gung der Grafen Gerhard und Johann von Holstein, den Lübeckern Johann Slormer und Hermann von Siems 48 Mark Ingeld in der Stadt Lütjenburg. 1539. Ma i V
Wi Albrecht van der Godes gnade herthoge to Sassen, to Engheren unde to Westfalen. Gröten in Gode alle, de dessen bref sen unde hören. Wi bekennen openbare unde betüghen in desser jeghenwardigen schritt, da(t) wi mit vulborde unser erven unde mit rade unser truven manne redelicken unde rechtlicken vorköft hebben Johann Stornier unde Hermane van Cymiscen, börgheren to Lübecke, unde eren rechten erven use vif unde verlieh inarck ingheldes lübecker penninghe vor vifdehalf hundert marck lübecker miinte, de wi mit den ratuiannen hebben in der »tadt to Lütekenburg, de uns al betalet sind unde in use nüt ghekart. Des in- gheldes scölen se bruken vri unde na mate, iewelicker hochtit to sünte Mertines daghe up to hörende na eren willen van den vorbenömeden ratmannen. Ock scölen desülven ratmanne dessen bref bi sick beholden, unde nicht van en to antwurdende, it en si mit vullenkommen willen der vorsprockenen börgheren unde eren(r) erven, wante wi dat vorbenömede inghelt mögen wedderkopen vor viftehalf hundert inarck lübecker penninghe, to betalende binnen der Stadt to Lübecke mit reden ghelde, wanne wi to rade werde unde don möghen, achte daghe na sünte Mertines daghe. Uppe dat desse dinghe io vast unde stede bliven, so hebbe wi unse inghesegel to ener betüchnisse henget an dessen bref. Unde worden se ienighe wis ghehindert an desseme inghelde, dat wille wi en untweren bi user eghenen kost unde arbeide. Unde wi Gherhard unde Johan van der gnade Godes greven to Holsten unde to Stornieren, wente wi alle disse dinghe vulbordet hebbet unde se vaste unde stede holden, so love wi den vorbenömeden Johanne unde Hermanne unde eren rechten erven mit hertoghen Albrechten, ofte se hinder hadden an desseme inghelde, dat wi darto helpen scölen, dat it untworen werde. To ener betüchnisse un dächt- nisse, so hebbe wi use ingheseghele och ghehenghet to desseme brefe. Dese bref is ghegeven na Godes bort in deine dusendesten drehundert un in deme neghen- dertighesten jare, in sünte Wolborghe daghe.
Mach einer in Drtytr'i Diplomatnrimii l.nberense (MS. auf der Reg'utratur) tieh befindenden Abtchrift
de* vorigen Jahrhunderi$.
I) In llc/.iift auf Walpnrgia schwanken die Calendaricn mischen <lcm 25. Februar un.l dem I. Mai. Doch bestimmt für Lübeck ein noch jcl*t vorhandene* Calendarium de» Heil. -Geist llospita's am dem 13. Jahrhundert den 1. Mai all Walpurgis-Tag.
Digitized by Googl
1339. Mai 16.
637
DC£Xim
Der Riller Heinrich Wend urkundet über die während seiner Hauptmannschaft in Kopenhagen unter Mitwirkung der Lübecker erfolgte Rückgabe eines dort früher ohne deren Thcilnahme genommenen Schiffe». 1339. Mai 16.
Omnibus presencia visuris uel audituiis Hinricus dictus Wend miles salutem sempiternam in Domino et subscriptorum noscere veritaj|tem. Olim, dum aduoca- tiam castri et oppidi Copenhauene in regimirie tenui, accidit, quod quedam nauis,|| wlgariter dicta snikke, in velificatura, que dicitur anseghelen, per quosdain fuit in- festata et demum rebus ablatis per || eosdem infestatores seu inuasores fuerat ex- pugnata et omnimode subiugata. Et constat michi ex certa sciencia, quod in con- sorcio dictam nauim expugnancium ciuitas Lubicensis nulluni coopetatorem siue com- plicem habuit. Verum longe post expugnacionem nauis huiusmodi quidam cum liburna ipsius ciuitatis Lubicensis, dicta vredekogge, aduentantes ad presenciam meain peruenerunt, et meo adiutorio ac ipsorum fideli et affectiua diligencia fuit effectum, quod prefata nauis ipsis, quibus erat ablata, fuerat restituta. Quod in uerbo veri- tatis presentibus protestor, volens, st requisitus fuero eciam per queincunque, pre- missorum veritatem amplioribus et validioribus assercionibus confirinare. Datum meo sub sigillo, anno Domini MCCC tricesimo nono, in festo Pentecostes.
N u< h dem Originale, auf 4er Trete, mit wohl erhottenem Siegel.
DCLXXWII.
Der Rath tu Lübeck ersucht den Rischof Hakon von Rergen um dessen Verwendung bei dem Könige Magnus von Norwegen und Schweden wegen Rtstfttigung der den Lübeckern ertheilten Privilegien, und verspricht, die Unordnungen bei seinen Rürgern in Rergen abzustellen. (O. J.) 1339. Jun. 5}
Reverendo in Christo patri ac domino, domino Hagvino Bergensis ecclesie episcopo. cousules civitatis Lubicensis paratum eorum servicium sincero aniino com- placendi. Ad reqvisicionem magnißci domini Magiii regis ISorvegie et Svecie pre- sencium exibitores, dominum Albertuni sacerdotem et Enghelbertum de Verster (?),
I) Die Zeitbestimmung bei Sartoriiii. II. S. 358. i»t alt die richtigere beibehalten worden, da*|339 Flakon Bischof in Bergen war. Dagegen hat 1327, in welche» Jahr Thor heiin die»e Urkunde •ettl, den Bischofssitz Audfinn inne, dessen Todesjahr his jetzt unbekannt iat, der aber 1330 noch urkundlich vorkommt. In da« Jahr 1339 scheint auch die dieser Urkunde bei T h o r k c Ii n unmittelbar vorhergehende zu gehören, die durch ein Verteilen oben unter So. 4SI. k.J. 1327 abgedruckt ist.
Digitized by Google
658
1339. Jun. 3.
nostros nuncios, Bergis Norvegie direximus, vestram reverendam paternitatem ex intimis deprecantes, qvatenus intuitu nostri perpetui servicü ipsos in suis nostro nomine agendis, videlicet ut mercatores in jure, qvod ab antiqvo hactenus ab in- genuis dominis, Norvegie regibus, habuerunt, ulterius conserventur graciose, effica- citer dignemini prouiovere. Pro quo indubitanter vestre paternitati parati eriuius, si unqvam poterimus. nostris serviciis complacere. Super insolenciis enim Bergis ab aliqvibus, ut dicitur, perpetratis, ita premoneri et hortari fecimus cives nostros Bergis moram facientes, qvod speraraus ab eis amodo talia contingere non debere. si forte ipsi aliqvid talium perpetrassent. Injunximus eciam nostris civibus Bergis manentibus, si forte aliqvos de nostris civibus scire possent, qvi tales insolencias commisissent, ut nobis tales demandent, cum qvibus hoc taüter judicare volumus, qvod optare deberent, qvod hujusmodi non fecissent, et qvod inde alii territi de cetero id cavebunt. Qvare dictos nuncios nostros in prescripta legacione eo fortius et graciosius per vos, domine. petimus promoveri. Datum sub nostro s(igillo), in octavo die Corporis Christi.
\ach dem Abdrucke in Thorkelin Analocta. p. 120.
»CLXXXVIII.
Die Rathmünncr zu Kopenhagen bezeugen das Gleiche, was in A'o. 686.
beurkundet W#. 15o9. Jun. 17.
\ niuersis presentes litteras inspeeturis vel audituris consules ciuitatis Kop- manhafnensis in omniuin ] Saluatore salutein. Constare voluraus vniuersis, quod sub anno Domini iftCCCXXXVIU nauis !j quedam, dicta snekk<e, in üresund per quosdam fuit infestata et inpedita, cuius infesta||cionis seu inpedicionis vel dampnorum ciues Lybicenses vel eorum nuncij, qui tunc temporis pro pace in mari facienda missi nauigio fuerant, rei et conscij omnino non sunt nec fuerunt, neque consilio neque auxilio neque facto, sed inagis manu ml exhibebant adiutricem, quod soeiis in dicta naui existentibus eadem nauis reddebatur, ostendentes se viriliter, non tanquam irt- uasores, sed adiutores, defensores et pro posse promotores. Quod in verbo veri- tatij protestamur. Jn cuius rei testimonium sigillum nostre ciuitatis in tergo iittere conferimus apponentes. Datum anno Domini IVICCCXXXiX, ad octo dies ante diem beati Johannis baptiste.
\ach dem Originale, auf der Trete, f 'on dem Siegel ist nur die Umschrift grörttenthjls erhalle».
Digitized by Google
1539. Jul.6.
DCLWXIX.
Der Rath zu Lübeck bezeugt in ehiem Schreiben an den Rath zu Stralsund, das» die Brüder Heinrich, Wedehinus, Ijubberlus und Johanne» von Warendorf vor ihm den Bevollmächtigten des Stralsunder Bürgers Nicolaus von Bremen der Erstercn Haus in Stralsund verlassen haben. Z.75.9. JuL 6.
Honorabilibus viris et discretis, dominis . . consulibus in Sundis, . . con- sules ciuitatis Lubicensis sincere dilectionis constan|]ciam cum seruicio semper prompte Constituti coram nobis honorabiles et discreti viri, dominus Hinricus canonicus saneti j| Nicolai apud nos, Wedekinus, Lubbertus et Johannes fratres dieli de Warendorpe, nostri conciues dilecti, resignauerunt libere j| et vnanimiter Johanni Samecowen et Hermanno dicto Bratten, conciuibus nostris, ad rnanus Nicolai de Bremis, vestri conciuis, quandam domum suam in platea, que dicitur Verestrate apud vos, quam quidem domum discretus vir dominus Johannes dictus de Waren- dorpe, exhibitor presencium, ad hoc coram nobis vna cum Arnoldo dicto Vüth, vestro conciue, per predictos fratres specialiter deputatus, eidem Nicoiao asscribi in librum vestre faciet ciuitatis, i|* quod prenominati fratres de Warendorpe in prefata domo redditus quindeeim marcarum vestre monete singulis annis obtinebunt, quamlibet marcam pro viginti marcis eiusdem vestre monete reemendam. Fecerunt insuper iidem fratres de Warendorpe coram nobis sufficientem et ydoneam caucio- nem, quod Hermannus frater ipsorum, nunc in remotis agens, cum ad propria reuersus fuerit, resignacionem domus huiusmodi per ipsos factam habebit ratam, gratam in omnibus et aeeeptam. De quibus omnibus finnam ad nos habeatis fidu- ciatn et respectum. Datum nostro sub sigillo presentibus a tergo apposito et affixo, anno Domini >1CCC tricesimo nono. in octaua apostolorum Petri et Pauli.
JVocA dem Originale, auf der Trete. Dat in dono aufgedrückt gewesene Siegel ist abgetprungen.
DCXC
Hermann von Oldinghof urkundet über die wegen seiner in Lübeck auf Betrieb dortiger Bürger erlittenen Haft von ihm geschworene Urfehde. 1359. Sept. S.
Omnibus presens scriptum cernentibus Herinenneken dictus de Oldinghoue salutem in Domino. Tenore || presencium recognosco, me sponte, non coactus, debi- tani fecisse orueydam et iurasse commendabilibus j| viris, dominis consulibus et vniuersitati ciuitatis Lubicensis, pro me et pro omnibus et singulis causa mei
640 1339. Sept. 5.
facere seu dhnittere quitquam volentibus, natis et nascendis, ex eo videlicet, quod Johannes dictus Scutteke et Hinricus de Verden, ciues Lubicenses, me arrestatum detinuerunt in domo preconis, imputantes michi, quod olim in Westualia fnerant captiuati; prominens firmiter bona fide, quod predictam orueydam absque omni dolo inuiolabiliter volo penitus obseruare nec vmquam corde concipere, quod huius- modi arrestacio et deteucio per me seu per aliquem meo nomine debeant aliqua- liter vindicari. Jn cuius rei testimonium sigillum meum presentibus est appensum. Actum et datum Lubek. anno Domini MCCCXXX nono, die dominica proxima ante festum natiuitatis Marie virginis gloriose.
AocA den, Originale, auf der Tritt, mit anhängendem in der Vmtehrift etwa* verwehten Siegel.
DCXCI.
Johann III., Graf von Holstein und Stormarn, urkundet über den Ferkauf und
die Verlassung des Dorfes Kükenitz nebst der Mühle und des Kruges und
der Wurthen in Herrenwiek abseifen der Brüder Heinrich und Nicolaus
Godetit an das St. Johannis-Kloster zu Lübeck. 1339. Nov. i.
*
Jn nomine Domini amen. Johannes Dei gracia comes Holtsacie et Stor- marie. Uniuersis presencia visuris et audituris salutem in Domino sempiternam. Digna || facta mortalium ideo rediguntur in scriptis, ne cito subducantur noticie posterorum. Ea propter notum esse cupimus tarn presentibus quam futuris, discre- tos viros, !| dominum Hinricum rectorem ecclesie in Brughe, et fratrem eius Nico- laum dictum Godetiit, ciuem Lubicensem. de nostro et heredum nostrorumque fide- lium, neenon suorum heredum et omnium, quorum interest, maturo consilio et con- sensu villam suam Kykelitze cum molendino, et taberna in Herinchwic et areis ibi- dem ad eandem villam pertinentibus, ac omnibus aliis suis pertineneijs et iuribus, prout eam a nostro fideli Volrado de Borstele olim comparauerunt, rite et raciona- biliter vendidisse et cessisse reuerendis dominabus abbatisse, priorisse totique con- uentui monialium beati Johannis ewangeliste in Lubeke, pro secentis marcis dena- riorum lubicensium eisdem fratribus totaliter persolutis et in vsus conuersis eorun- d.-m. vt eadem villa et suis attineneijs omnibus cum agris cultis et incultis, pratis, paseuis, paludibus, lingnis, rubetis. aquis aquarumque decursibus, instagnacionibus, piscarijs, vijs et inuijs, exitibus et regressibus, terminis terminorumque distinetio- nibus, vt nunc iacent ipsa bona, et cum omni iure, libertate, perpetua proprietate, et cum omnibus supremis, iufimis ac intennedijs vniuersis iudieijs, et cum omnibus redditibus, fructibus et emolimentis inde prouenientibus, prout dicti fratres vendi-
Digitized by Google
1530. IV>v. i.
6Hi
tores et eorum predecessores eisdem bonis vsi sunt, sie libere perfruantur et paci-
fice. Que quidem bona ipsi fratres, dominus Hinricus et Nicolaus, cum suis here- dibus proximis et omnibus, quorum interest et interesse poterit, coram nobis legi- time resignauerunt, et suo iiiri, quod eis in ipsis competabat (!) bonis, penitus renunciauerunt. Et nos propter grata seruicia nobis inpensa et ob deuocionem, quam erga dictas moniales et monasterium gerimus, eis dicta bona in hiis scriptis conferimus accedente consensu omnium, quorum consensus erant requirendi. Et concedimus ipsis monialibus et monasterio beati Johannis, vt dictis bonis. prout olim nostris vasallis pertinebant, cum omnibus pretactis suis attineneijs. juribus. iudieijs, libertatibus, quibus melius et liberius possideri poterunt ipsa bona, cum omnibus redditibus et fructibus inde deriuantibus et proprietate perpetua perfruan- tur, sie quod nec nobis, nostris heredibus et successoribus, nee cuiquam alteri ad exaetiones, precarias, seruicia vectigalium nec aliorum laborum onera diele moniales et earum coloni aliquatenus sint asstricti in perpetuum. Damus eciam monialibus dieli monasterij, vt dictam villam cum suis attineneijs, juribus et libertatibus omni- bu> prescriptis possint, quacunque alienacione decreuerint. secundum earundem bene- placitum transferre in quascunque eciam ecclesias et personas, altas vel humiles. ecclesiasticas vel seculares, absque vllo nostro et nostrorum hereduin vel cuius- cunque alterius nouo consensu et requisicione, et ordinäre possint cum eis loco et tempore, prout sibi viderint expedire. Ut autem hec omnia et singula robur opti- neant perpetue Trinitatis, presens scriptum in euidens testimonium nostro sigillo feeimus lirmiter roborari. Actum et datum anno Domini MCCC tricesimo nono. in festo Omnium Sanctorum. Testes huius rei sunt nostri Hdeles ISicolaus de Reuentlo. Benedictus de Alevelde et Benedictus eius filius, Johannes de Waleistorpe milites; et Hinricus de Berchoue noster cappellanus. et quam plures alij clerici et layei tidedigni.
\mck d*m Originale, im hrh,r< Jtt 9t. Johatnii Kloittr: mit anhäifrcnJtm trohl erhalltntn Sitgtt.
DCXIII.
Kaiser Ludwig IV. ertheilt der Stadt Lübeck ein neues Münzprivilegium. I5."9. ftov.5.
Nos Ludowicus Üei gracia Romanorum imperator Semper augustus. Con- stare volumus jj vniuersis sacri Romaiii imperii fidelibus harum serie litterarum, quod nos prudentibus viris, . . scabinis, |j . . consulibus, totique . . communitati ciuitatis Lubicensis, tidelibus nostris dilectis, de nostra augustali clemencia gracio||se con- Bd. U. 8«
Digitized by Google
ah'» eqwwaierjtj mntoo ndei«* aor> »ei aczesr.a ^ pr*«7*==ü .-^np«ms nobis nostris- q«** m Roman*» nnpeno *ac£***~>nbas. ai-sqs» oati L.-:<str> dcunpQO nc-traque iactura. »me qua übet dirmt»ei'/&e eewtt* predKii- UiOin«- exsci^afra- es ptenane rependatui. non ob*tanle alteraciorce mottete pred»:t>r- Ja oau- r^t te»ccnMuum presentes con- scnbi et noatro raajestatai %upüo ihmi ommcoih. Daten ta oppido nostro Nurenberg- quinto die nv niM No^rribris- aowo Dooki mdlesano trecentesimo tri-
Der Hilter Johann ton Wernsdorf, genannt von Travemünde, mr kündet, dem St.
Johann»- Klo*ter zu iJibeck eine Hnfe im H ilbersdorf verkanß zu haben, unter Vorbehalt den H ie der kauf» binnen »eck» Jahren. 1539 Sov. 29.
Omnibus, ad quo» presens scriptum peruenerit. Johannes de Wernstorpe dictus de Trauenemunde mile«, salutem cum noticia veritabs. Pro testor publice per present»-- me cum consensu proximoruin roeorum heredum ac omni um. quo- rum consensus erant requirendi. rite et racionabiliter vendidisse, cessisse ac re- signasse reuerendis monialibus, sei licet domine abbatisse. priorisse totique conuentui sc monasterio beati Johannis ewaogf liste in Lubeke, unum mansum meum ad villam Wilberstorpe situm cum areis, pratis, pascuis, paludibus, bgnis, rubetis, ter- mirtfl terminonifnqne diitinctionibu* et omnibus aliis suis pertinenciis. prout nunc iacet, cum annuis redditibus, scilicet quatuor marcarum iubicensium denariorum, et cum omnibus »Iii» fructibus, vtilitatibus, necnon cum omni jure, judiciis, libertatibus et condicionibus singulis, prout michi hactenus pertinebat, pro precio quadraginta marcarum lubicensis monete, michi totaliter persoluto et conuerso in necessarios iiii'oh vwjh,, rununcians pro me et rneis heredibus omni juri, quod nobis in dicto mariHo et suis atlinenciis competebat, reseruata tarnen michi libera auctoritate, quod •Hadem mansum cum suis atlinenciis infra proximos sex annos a data presencium computandos reemere possim in festo beati Michaelis, quando decreuero, pro quadra- ginta miircis inlr« ciuitatein Lubicensem eisdem monialibus persoluendis, et reddi- tibus de ipno iimnso michi in ipso reeinpciouis termino presentandis. (Juam
Digitized by Google
183». Nov. 29.
G45
reempcioneni si infra dictos sex annos. vt premittitur, non fecero, post . lapsum eorum nec inichi nec meis heredibus reempciüiiis vlla competere debebit auctoritas, sed dictus mansus cum suis oinnibus attinenciis, redditibus et fructibus, cum omni jure, judiciis, libertatibus, commoditatibus et perpetua proprietate debet dictis monia- libus et motiasterio perlinere. sie quod cum eo vendendo. donando, alienando. ubli- gando vel alias urdinando facere poterunt, pruut sibi viderint expedire, in condicio- nibus premissis, sicut michi pertiuebat. Super premissis omnibus et singulis firmiter tenendis et seruandis vna mecum data tide promiserunt dominus Hinricus Breyde miles et Johannes filius mens, quod, si obstaculum vel defectum in premissis aut aliquo premissorum passi fueriut. respondere procuratoribus dictarum monialium, quando requiremur, et satisfacere insulidum teneamur. contradictione et excepeione qualibet amputata. Huius rei testes sunt dominus Detleuus de Bocwolde miles. liherardus Bremer famulus. nec non Hinricus de Bocholte et Marquardus de Cos- uelde consules Lubicenses. Nicolaus Aduojlcatus et Johannes Coidenbeke ciues Lubi- censes, et quam plures alii lidedigni. Vt autem hec rata et Unna permaueant. sigilla, videlicet meum et domini Hinrici Breyden et Johannis mei Hlii predictorum. in euidens testimonium presentibus sunt appensa. Actum et datuin anno Domini M('('('\\\ nono, in vigilia beati Andree apostoli.
In doran: Priuilegium pro vnu manso in villa \\ ilberstorpe. cumparalum a domino Jo(hanne) de Wernstorpe milite.
VorA rfrm Originalt. im ./rcAirf rfci Vf. Johannit-h'lotttr*. mit anhängend™ rfrvi uvht rrholtmtn Sirgtln
DCXCIV.
.Aufzeichnung über liechnungavtrhaltnisse zwischen Bertram von llatlorp in Thorn und Johann t on Catnen in Lüheck. Jan. /.
Anno Domini MCO'XL. in circumeisione Domini. Berttammus de Hatlorpe, ciuis in Torvn, hlius quondarn Alberli de Hattorpe consulis. tenetur Johauui de Camen. lilio Lefardi, C et IX marcas turonensium denariorum, wlgariter torvnnesche penninghe. Eciam computacio, quam habuerunt de quibuadam sericis frustis, per Thideinannum de Danceke de Flaudria ipsi Johanni predicto missis. vtrobique est complanata, terminata et sopita.
4ut Htm yitJtr-Sladlbuehe.
81 •
Digitized by Google
642
1559. Nov. 5.
cedimus et tenore presencium indulgemus, quod ipsi monetam nummorum per ipsos
in dicta ciuitate antiquitus fabricatürum valeant dirninuere et tnutare, nec non nuinmos et denarios sub forma alterata et noua inantea fabricare, sub ea tarnen condicione et forma, quod census nobis et imperio debitus hactenus et solutus in alio equiualenti mutuo videlicet auro vei argento in progressu temporis nobis nostris- que in Romano imperio successoribus, absque omni nostro dampno nostraque iactura. sine qualibet diminucione census predicti, totalster exsoluatur et plenarie rependatur, non obstante alleracione monete predicte. Jn cuius rei testimouium preseutes con- scribi et nostro majestatis sigillo iussimus communiri. Datum in oppido nostro Nurenberg, quinto die mensis Nouembris. anno Domini inillesimo trecentesimo tri- cesimo nono, regni nostri anno vicesimo quinto, imperij vero duodecimo.
^afft dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem Stegct.
DCXCI1I.
Der Hitler Johann von Wernsdorf, genannt von Travemünde, ur kündet, dem St.
Johannis-Kloster zu Lübeck eine Hufe in Hilbersdorf verkauft zu haben, unter 1 orbehalt des H ie der kauf s binnen sechs Jahren. /.7.7.V. \ov. 2!t.
Omnibus, ad quos presens scriptum peruenerit, Johannes de Wernstorpe dictus de Trauenemunde indes, salutem cum neticia veritatis. Pro!|testor publice per preseutes. me cum consensu proximoruui ineorum heredum ac omnium. quo- rum cousensus erant requirendi, rile et raciunabiliter vendidisse, || cessisse ac re- signasse reuerendis monialibus, scilicet domine abbatisse. priorisse totique conuentui ac monasterio beati Johannis ewan^diste in Lubeke, \\ unurn mansum meum ad villam Wilberstorpe situm cum areis, pratis, paseuis, paludibus, lignis, rubetis, ter- miuis tenninorumque distiuetionibus et omnibus a Iiis suis pertiueneiis, prout nunc iacet, cum annuis redditibus, scilicet qualuor marcarum lubicensium denariorum, et cum omnibus aliis fructibus, vtilitatibus, neenon cum omni jure, judieiis, libertatibus et condicionibus singulis, prout michi hactenus pertinebat, pro precio quadraginta marcarum lubicensis monete, michi totaliter persoluto et conuerso in necessarios meos vsus, renuncians pro me et meis heredibus omni juri, quod nobis in dato manso et suis attineneiis competebat, reseruata tarnen michi libera auetoritate. quod eundem mansum cum suis attineneiis infra proximos sex amios a data presencium computandos reemere possim in festo beati Michaelis, quando decreuero, pro quadra- ginta marcis intra ciuitatem Lubicensem eisdem monialibus persoluendis, et reddi- tibus de ipso manso rnichi in ipso reempeionis terrnino presentandis. Ouam
Digitized by Google
IXW. Xov. 29.
MI
reempcionem si infra dictos sex annos, vt premittitur, non fecero. post eorum nec tnichi nec meis heredibus reenipcionis vlla competere debebu sed diclus mansus cum suis Omnibus attinenciis, redditibus et fructibus cum onw- jure, judiciis, libertatibus, commoditatibus et perpetua proprietate debet dicii» »w*- libus et monasterio pertinere, sie quod cum eo vendendo. donando. alienai^v <>£■■■ gando vel alias ordinando facere poterunt, prout sibi viderint expedirt. rr mutete- nibus premissis, sicut michi pertinebat. Super premissis omnibc* rt smgmk> hravter et seruandis vna mecum data fide promiserunt dominum ttisna» Breyde et Johannes filius meus, quod, si obstaculum vel defectrar n dp? misöis aut emissorum passi fuerint. respondere procura toribos <kc*naa wnialium. quando requiremur, et satisfacere insolidum teneamur. cor>tr»diernK- -■ ruepcio« qualibet amputata. Huius rei testes sunt dominus Deüenur inr^M»« mil«- Gherardus Bremer famulus. nec non Hinricus de Bocholt* *< Ikar^sanns de Co uelde consules Lubicenses. Nicolaus Aduo||catus et Jot censes. et quam plures alii tidedigni. Vt autem b sigilla, videlicet meum et domini Hinrici Breyden et in euidens testimonium presentibus sunt appensa. f&CCÖXXX nono, in vigilia beati Andree apostoli.
In doran: Priuilegium pro vno manso in villa \* domino Jo(hanne) de Wernstorpe milite.
SmtJk 4tm Originale, im Irthive de. St. Johanni—Ktotter» . mit MW*f<
atum i
Dcxcn'.
Aufzeichnung über RechnungsverhüllniasK zuivotW* b*r-~m -mm Htiiitrf m und Johann von Camcn in IsüIj*+J SZ»*p ■<*■ t
Anno Domini tflCCCXL., in cncimr^-^ iw. Bertrammus de Hattorpe, ciuis i» Ton«: U«« mmm* tfaru .* »ü. consulis, tenetur Johanni de Camen, iilio I*H*ti. denariorum, wlgariter torvnnesche penningh de quibuadam sericis frustis, per Thidemai predicto missis, vtrobique est complanata,
.4ub dm ff* >i'4«>
_Qigitized by Google ^
1540. Febr. i.
DCXCV.
Johann HL, Graf von Holstein und Slormarn, urkundet, das* er der Stadt Lübeck 80 Mark Pf. jährlich m dem Zolle zu Oldesloe für 800 Mark Pf., unter Vorbehalt des Wiederkaufs binnen zehn Jahren, verkauft habe. 1.140. Febr. i>
Vniuersis et singulis presentes literas inspecturis uel eciam audituris Johannes Dei gracia comes Holtsacie et Stormarie salutem in Domino serapiternam. Reco- gnoseimus |j et tenore presencium firmiter protestainur, quod. matura deliberacione prehabita nostrorumque heredum et hdelium plenario accedente consensu, vendi- dimus et dimi|jsimus rite et racioriabiliter prouidis viris, dominis . . consulibus et communitati ciuitatis Lubicensis, vniuei*sum theoloneutn nustrum in oppido nostro Odeslo pro jj octingentis marcis denariorum lubicensium, de quibus nos tenemus pagatos penitus et contentos. Quod videlicet theoloneum per ipsorum nuncium ad hoc per eos deputandum colligent et leuabunt de omnibus et singulis bonis, que tempore vasallorum nostrorum dictorum de Tralowe et hactenus theoloneum dare consueuerunt, cum denariis dictis sakpenninge et punderpenninge, ac de lignis et omnibus aliis ad dictum theoloneum spectantibus in nostro oppido meuiorato. De dicto vero theoloneo . . consules et communitas supradicti singulis annis subleuabunt et habebunt octoginta marcas lubicensium denariorum, ita quod, si vno anno de- fectuin in dictis octoginta marcis habuerint, in sequentibus annis defectum huius- modi de prefato theoloneo reeipient et implebunt, et quod residuum fuerit, nobis in subsidium redempeionis dicti theolonei conseruabunt Quam quidem reempeio- nem . . consules et communitas supradicti nobis ad decem annos a data presen- cium continue numerandos ex speciali amicicia et gracia concesserunt. Quod si
I) Im Memorialburhe von 1318. fol 8«. findet »ich folgende hicher gehörige Aufzeichnung:
Kolum sit, quod anno Domini MCCC quadrageaimo ciuilaa emit in Iheloneo Odcslo rcdililus L.W V marcarnm denariorum anualim pro octingentis marcis denariorum infra X annos immediale srquen. (es reemendis per nobilem dominum comitem Johannem HollMcienaem, prout in tuo priuilegio •uper hoc confeclo conlinetur. Dieselbe ist fad gleichlautend im Hämmereibuche von 1338 wieder- holt, wo die Zolleinnahmc der ein/einen Jahre rn folgenden Beträgen verrechnet sind: Primo XX marca« et VIII aol. suseepimus anno XL Joh. bapl. Jtem XXXV11I nr. et X aol. oclo dies ante Martini. Jtem XX mr. et X111I aol. Nicholai. Summa LXXX mr. Jlem VIII mr. in purifientione b. Marie. De hiis VIII marcis den. dedimus Iheloncatio III marcas pro suo labore. Jlem anno Domini MCCCXLl primo dedit VII mr. Qiiatimodogenili. Jtem V mr. dedil Marie et Magd. Jtem XII mr. Jlem VII mr. conuersionis b. Pauli. Summa XXXI mr., et non plus.
Sie betragen 1342 I3£ — „ 1345 89 # 90 1348 93J 6f»
1343 15JE — .. 1346 59/114» 1349 54* 50
1341 31 # — „ 1347 12# 106 1350 «I fi - .
Digitized by Google
1340. F«'br. 1.
nun fecerimus infra terminum iam dictum, quod absit, memoratum theoloneum apud . . consules et communitatem predictos cum omni proprietate, libertate et commoditate. prout nos hactenus possedimus et iili . . de Tralowe supradieli ante nos libere possederunt, perpetuis temporibus remanebit. Jnsuper theolonarius, quem dicti . . consules ibidem statuendum duxerint, de theoloneo expensas suas habebit, ipsumque tamquam familiärem nostrum pre omnibus iniuriantibus tuebimur et specia- liter defendemus, eciam si inter nos et vasallos nostros parte ex vna, et ciuitatem Lubicensem et burgenses ibidem parte ex altera gwerre uel dissenciones, quod Deus auertat, fuerint suscitate. Jnsuper nos et heredes nostros presentibus firmiter obli- gamus, quod nullum nouum theoloneum in detrimentum et preiudicium memorati theolonei in Odeslo debemus inponere uel quomodolibet instaurare. Ceterum ex- cessus per quetneumque perpetratos et questiones, si que emerserint dictum theolo- neum tangentes, memorati . . consules et communitas per se uel eorum commissa- rium secundum ius lubicense iudicabunt et diffinient, nobis aut nostris minime re- quisitis. Preterea si prefatuin theoloneum per quemeumque inpeditum uel inbrigalum fuerit, nos ipsum disbrigare tenebimur nostris surnptibus et expensis. Renunciamus insuper omni beneficio et auxilio iuris uel facti, quibus premissa aut eorum aliquod per nos aut heredes nostros seu quemquam aliutn inpediri possent infuturum quo- modolibet uel infringi. Jn quorum omnium testimonium sigillum nostrum presen- tibus est appensum. Datum et actum Lubeke, anno Domini MCCC quadragesimo, in vigilia purificacionis beate Marie virginis, presentibus dilectis et fidelibus nostris Bertrammo Cremun cauonico Lubicensi, Daniele canonico Hamburgensi, Detleuo de Bücwolde, Hinrico et Marquardo fratribus dictis Brucdorp militibus, Longo Beyenulelh aduocato nostro, et Gerlaco de Wetmoltc armigero. et aliis fidedignis.
\aek dem Originale, auf der Trete, mit an grün und roth teidentr Schnur hängendem Siegel,
DCXCVI.
Elisabeth, Witlwe des Michael, urkundet über die bei Verheirathung ihrer Tochter an den Rathmann Hermann von WarendorJ mit dieser getroffene Aus- einandersetzung hinsichtlich des Sammtgutes. iü40. Febr. 2.
Nutum sit, quod ego Elyzabet relicta Michaelis, concedenle consilio et con- sensu |J meorum prouisorum [meorum], recognosco et publice protestor, quod, omnij| dotalicio filie mee, ornamentis et suppellectibus sponsahbus ero"gatis et persolutis, retineo michi IX° mr. lubicensium denaiiorum, quibus vtendis temporibus vite mee
Digitized by Google
64«
15*0. Febr. 2.
liberam habeo potestatem, ita tarnen, quod a genero meo. domino Hermanno de Warendorpe, et a dicta filia mea Mechtilde seu ab eorundem veris heredibus ab eis ainbobus procreatis minime valeant alienari. exceptis et reseruatis niichi 111° mr. den. de dictis IX° mr., cum quibus legandi, donandi, distribuendi, vbicumque michi placuerit, meam faciam voluntatem; residue vero VIC mr. ad predictos vene- rum meum et meam filiam post obitum meum integraliter deuolaantur. Nichilo- minus super istas predictas IX c mr. habeo hinc inde in debitis non solutis quan- dam summam pecunie, scilicet vltra VIII c mr. lub. den. Quidquid de predictis debitis persolutum fuerit, inde ego Elyzabet recipiam medietatem, aliam vero medie- tatem recipient gener et (itia mea supradicti seu eorundem heredes ab ipsis pro- creati, et post exitum vite mee pars mea predictorum debitorum seu micbi per- solutorum ad eosdem, videlicet generum meum et filiam meam. deuoluatur. Testes sunt domiui consules Arnoldus de Bardewich et Johannes Clingenbergh. Datum anno Domini MCCCXL, in purificatione beate Marie virginis.
Litl«rU Icjtinioniale». auf dtr HtgUtratur.
m
DCXCVII.
Der Knappe Siegfried von Buchwald urkundct, dam er dem Lübeckischen Bürger Hermann Crane »ein Dorf Malkendorf verkauft habe, unter 1 orbehalt eines binnen sechs Jahren auszuübenden Wiederkaufsrechtes. iSfO. Febr. 6.
Vniuersis, ad quos presens scriptum peruenerit, Sifridus de Bocwolde filius Sifridi armiger salutem in Domino. Tenor« presencium recognosco publice pro- testatio, quod cum pleno |j consensu vxoris mee et omnium meorum heredum libera voluntate rite ac racionabiliter obligaui Hermanno diclo Crane, ciui Lubicensi, et suis veris heredibus |{ villam meam dictam Malkendorp ad sex annos, in qua quixi- decim marcarum redditus sunt situati. et octo vncio pullurum redditus, pro centum et viginti quinque \\ marcis lubicensium denariorum michi otnnimode p« solutis, quo- libet festo beati Martini episcopi intra ciuitatem Lubiceittem subleuandos (!), cum omni iure, proprietate. libertate, pratis, pascuis, lignis. rubetis, palludibus, aquarum de- cursibus^ riuis, viis et inviis. cultis et incultis. nemoribus. exitibus. regressibus, et cum omiiibus fructibus, tarn Uber?, velud pater meus ipso viuente possedit, et ego postea hucusque vncquatn liberius possedi: tadi interposita condicione. quod pre- dictam villam infra tres annos inmediate subsequentes cum omuibus coudicionibus prehabitis redunere non debeo. sed stare debet ad vsum predicti Hermaoni suorum-
Digitized by Google
1310. Febr. 6.
047
que hereduin. Quibus preteritis libera auctoritas inichi existit reseruata, quod sepe- dictam villam cum omnibus fructibus redimere valeam infra tres annos alios con- tinue subsequentes, infra quatuor dies celebres festi natiujtatis Domini intra ciuita- tem Lubicensem pretacto Hennanno aut suis Ueredibus iustis prenarratam pecuniam integraliter persoluendo. Ouiluis vero spx annis transactis, si reempcionem non fecero. extunc prelibatus Hermannus et sui heredes pacifice possidebuut absque mea et oinnium meorum heredum inpeticione, taniqtiaru esset ipsorum iusta empcio, sie quod alienando vel per se retiueudo absque obstaculo valeanl facere, quidquit decre- ueritit cum eisdem. Super premissis inuiulabiliter seruandis vna mecum insoiidum coniuneta manu prestita fide conpromiserunt honorabiles viri Beuedictus de Ane- uelde senior, Johannes de kylone, Beuedictus de Aueuelde major milites, iWarquar- dus Bremere, Elerus de kylone, Sifridus Parkentin, Otto et Silridus fratres dicti de ßocwolde de Polin, neeuou Volradus de Bocuolde filius Lamberti famuh, in hunc modum. quod prefatus Hermannus. suique veri heredes in predicta villa omnium suorum fruetuum a preuarrato Sifrido et de suis heredibus seu de Omni- bus aliis suis amicis causa ipsius quiequam facere aut dimittere volentibus non debent inbrigari, sed pocius ab eisdem in omnibus licitis promoueri. Ceterum si aliquis prefaturn Hermannum suosque heredes aliqualiter molestaret in premissis, iudicio cunparere volens, proinde nos obligamus lidetenus et coniuuetim, quod Her- inanno et suis heredibus debeat satisfieri ab inbrigante. Si nun per iubrigatorem sibi satish'eret, quemeumque ex nostris conpromissoribus primo tunc inpeteret, ille per omuia sibi aut suis heredibus satisl'acere deberet, ab ipso non recedendo. nisi in ipsius fuerit voluntate. .In euidens testimouium et cautelam lirmiorem meum sigillum vna cum sigillis meorum conpromissorum preseutibus est appensum. Datum Lubeke. anno Domini milesimo tricentesimo quadragesimo, domiuica proxima post festum puriticacionis beate Marie virginis gloriose.
Aar* dem Originale, au/ der Trete; von den sehn angehängten Siegeln tind neun grötttentheilt wohl erhallen.
Hat Siegel Otto von Rnehwald't iit abgeritten.
IK XC VIII
Johann III., tiraf von Holstein und Stonnarn, urkundet, dass Sienfried von Buch- u uld, nach vorrangigem Verzieht seiner Ehefrau auf ihr in dem Dorfe Malkendorf versichertes Leihgedinge, dieses Dorf dem Lübcckischcn Bürger Hermann Crane verkauft habe. 1.1-40. Febr. 12.
Nos Johannes Dei gracia comes terre Holzsacie ac Stnrmarie. Vniuersis, ad quos presens scriptum perue||nerit, salutem in Dumino. hVcognoscimus et ti'uore
1540. Febr. 12
publice protestamur, quod Margareta |1 vxor Sifridi de Bocwo.de ,n /erat presencia, resignans suo marito Sifrido de Bocwolde omne , e.us dota- ücium. dictum lifghedinghe, q«od recognommus eam habentem m v.lla kendorpe. Qui videlicet Sifridus vltenus resignau.t stat.m eadem hora re ■ „ vxoris sue facte coram nobis Hennanno Crane. tm Lub.cens, et sms .er, he« dnTvillam prescriptam, quam sib, rite et racionabiliter vend.d.t TL omnibus fructibus suis, prent hueusque possedit. Jn ^ «I^" drum redd.tus et octo vncie pu.lorum redditus debent esse s.tuat,, quos Hermannus aut su. heredes ibidem debent muen.re. Ceterum prenom.nato b.fr.do "heredibus libera data est auetoritas, quod a prefato Hermanno et de su.s heredibus prelibatos redditus redimere possint pro centum et v.gmt» qu.nque mar- e^ubtensium denar.orum intra cuitatem Lubicensem mtegra.iter exponen ,s mfra 8ex annos continue subsequentes Qui si non fecennt sex P^^^ ,„ann, et suorum heredum iusta debent esse empco . absque b.fnd et suorum heredum inpeticione pacitice possidendo. Omnia prem.ssa acta sunt m c.mtate Lubt si presentibusPhonorabilibus viris Dethkuo de Bocwolde, Hinnco. Marquardo fratribus dfetis Brocdorp, Deth.euo Rastorp. Bened.cto de Aneuelde «un.ore md, tibus Elero de Kylone, Marquardo et Gherardo fratribus d.chs Bremere, S.fr.do
Bocwolde de Porin, nec non Marquardo Wlf famuhs Jn onus re, te .mo .n.u sigi.lum nostrum presentibus est appensunu Datum Lubek. anno Dom... MCCt quadragesimo. sabbato proximo ante d.em beat, Valent.n, mart.ns.
W *. Ordinale, auf aer Tre,<. * an ffrün mi rotk ,eüfe.,r Scknur ****** wM
fW Rath zu Schwerin schreibt den, Rothe zu Lübeck in Betreff der von Bernhard Koesfcld zu Sch wer in offenen letzten Verfügu«g. MO. Febr. 24 Honor(abilibus) viris. dominis consulibus Lubicensibus consules Zwermenses obseuuij multi udinem et ho||noris. Exposuerunt coram , „ob» H.nncus Rosenhaghen aduoeä L nobilis domini nostri comitis Zw^rinen.«, Hermannus Munther, Jacobu, P^erstpe et Jacobus Wende.storpe, nobiscum in c°7,alU;e'id;"teS;;l;^n0a .Zt manifeste, ipsis presentibus se audiuisse, quod Bernardus Cusuem dum sana ne v^ret taHter 1 disposuit testamentmm videlicet quod omn.a bona sua mobil« et immobilia domino Rotghero, patruo suo dilecto perpetuo , Zwerinensis, present.um ustensori, commis.t, ad ord.nandum cum h
Digitized by Google
1340. Febr. 2t.
>
<Ü9
prout sue anime vtilius videbitur expediie. sua debita, si qua sint, iuantea persol- uendo. Rogamus honestatem vestrain, quatenus dictum dominum Rotgherum ad hoc promouere dignemini cum effectu, vt dicta bona, si qua in vestra ciuitate existencia, cum integritate consequatur. Jn cuius rei testimonium sigilla aduocati predicti et nostre ciuitatis presentibus sunt appensa. Datum anno Domini MCCC quadragesimo, in vigilia beati Mathie apostoli.
\ath dem Originale muf der Trete, mit anhäufenden beiden Siegeln
Kaiser Ludwig IV. fordert den Rath zu Lübeck auf, den von Mariä Geburt auf Em Jahr dem Grafen Berthold von Henneberg überwiesenen Kaiaerzins demselben zur Abtragung »einer Schulden tu hon jetzt auazuzahlen. §340. Febr. 23.
Ludowicus Dei gracia Romanorum imperator seniper augustus. Pruden- tibus viris, . . magistris consulum ac |j consulibus ciuitatis Lubicensis, fidelibus suis dilectis, graciam suam et omne bonum. Scire vos cupimus per presentes, quod || nobilis vir Berchtoidus comes de Hennenberg senior, secretarius noster nobis jßde- lis dilectus, propter brigas seu disscensiones, |J que inter ipsum ex vna et spectabiles viros . . comites . . de Swartzburg ex parte altera dudum suborte fuerunt, debito- rum onere multipliciter aggrauatur. Quare fidelitatem vestram attente requirimus et seriosius exhortamur, petentes instanter, quatenus annuum censum, quem a festo natiuitatis gloriose virginis Marie proxime venturo per vnum annum iuxta ordina- ciunem nostram sibi exoluere debetis, eidem in dictorum debitorum subleuamen iuxta sui requisicionem beniuolencius exoluentes(.'). Jn eo nobis complacenciam vsten- detis valde gratam Vosque censu de eodem sie exoluto, si . . Berchtoidus comes de Hennenberg prenotatus, quod absit, medio tempore decesserit, vtpote celsitudinis nostre liltere patentes super hoc tradite et confecte declarant euidenter, quittos, liberos et solutoa dieimus et clamamus, presencium testimonio litterarum secreto nostro a tergo consignatarum. Datum Monaci, in die beati Mathie appostoli, anno Üomini millesimo trecentesimo quadragesimo, regni nostri anno vicesimo sexto, imperij vero deeimo tercio.
WA dem Originale, auf der Trete, mit mufgedrücktem sunt Theü abgetprungenen Steret. IU. It. 82
Digitized by Google
Ö50
'MO Mar, 3.
DCCI.
Johann III., Graf von Holstein und Stormam, urkundet, dass er dem Lübtckischcn Börger Johann Wetter achtzehn Mark Renten in Peteradorf und zwanzig Mark Renten m MurkeUdorf verkauft habe, unter Vorbehalt des Wieder- kauf». 1340. März .7.«
Johannes Dei gratia comes terre Holtzatie ac Stormarie. Vniuersis, ad quos presens scriptum peruenerit, salutem in Domino sempiternam. | Testimonio presentium nos et nostri heredes proximi recognoscimus manifeste, quod cum pleno consensu et libera voluntate rite et || rationabiliter obligauimus discreto viro Johanni Wetter, ciui Lubicensi, et suis veris heredibus decem et octo marcarum redditus ex |[ nouem inansis in villa dicta Petersdorpe locatis integraliter recipiendos, et viginti marcarum redditus ex decem inansis in villa dicta Marleuestorpe, situatos libere, percipiendos super Ymbriam constitutis, quibus redditibus frui possint pro eorum voluntate cum omni iure, velud vnquam aliquis rex liberius possidebat, et quemadmodum nos hactenus possedimus ac cum omni jure vsi sumus, pro triscen- tis et quatuor marcis lubicensium denariorum nobis omnimode persolutis et in vsus necessarios nostros conuersis. Etiam predictus Johannes suique heredes prescriptos redditus resignare et obligare poterint, cuicunque voluerint, pro tanta pecunie summa, sicuti ipsis sunt obligati. Jnsuper nos uel nostri heredes illi uel illis litteram paten- tem dare debemus, velud predicto Johanni dedimus, quibus sepedicti redditus fue- rint obligati per Johannem aut suos heredes prefatos. Ceterum autem est libera nobis reseruata auctoritas, quod, quando antedictos redditus redimere voluerimus, possimus pro tricentis et quatuor marcis monete lubicensis pretacto Johanni aut suis heredibus intra ciuitatem Lubicensem infra quatuor dies celebres festi Pasche integraliter persoluendis. Si non fecerimus, prelibatis redditibus extunc vlterius frui debent, quousque redimemus. Preterea nos nostrique heredes sepedictum Johannem suosque heredes debemus promouere in predictis redditibus, ac nullus nostrorum officialium seu omnes illi nostri causa quidquam volentes facere aut ditnittere ipsos in eisdem non debent impedire. Omnia premissa acta sunt in ciui- tate Lubicensi, presentibus houorabilibus viris Langhe Plesse, Johanne Meynerstorpe
I) Im Copiarius de» tleiligpn-(*ci«t llospitala vom Jahr« 1539- fol. 41*. findet sich eine ßcttätignngf- Irkundr, ausgestellt an Iturgcrmeislcr Heinrich Hape»ulver über 18 Mark Lüb. Pf. jährlicher Rente in Pclersdorf, welche Gral Johann von Holstein und Slormarn Freitag vor Invocavil 1344 für 144 Mark Lüb. Pf. verkauf) habe. F.i scheint die» derselbe Verkauf tu lein, von welchem in der obigen Urkunde die Hede ial.
Digitized by Google
1340. Mär* 3.
militibug, domino Bertramtno Cremon nostro cappellano litteram presentem sigillante, Longo Beyenulet nostro aduocalo, Hinrico Gildemester nostro officiali, Bertrammo Vorrath et Hermanno Cranen ciuibus Lubicensibus. Jn cuius rei testimoniuni sigil- luui nostrum presentibus est appensum. Datum Lubek, anno Domini MCCÖXL, feria sexta ante dominicam Jnuocauit.
\ath dem Originale, auf der Trete, mit an rotft $eidenen Fdden hängendem teehl erhaltenen Siegel.
Bccn
Der Ritter Heinrich von Grönau und dessen Sohn Volkmar Urkunden, dass sie dem Heiligen-Geist Hospitale au Lübeck zur successiven Abtragung einer Schuld von 60 Mark Pf. Fünf Mark Renten in ihrem Hofe Tüschenbeck über- wiesen haben. 1340. März 8.
Vniuersis presentia visuris Hinricus de Gronouwe miles et Volcinarus eius filius 6alutetn in Domino sempiternam. Presentium testimonio recognoscimus et Consta re cupimus vniuersis, nos cum consensu omnium, qui de hoc fuerant requi- rendi, resignasse, dimisisse et demonstrasse domui, magistro et fratribus Sancti Spiritus in Lubeke ex causa veri et justi debiti, videlicet sexaginta marcarum dena- riorum lubicensium. quas pgo Hinricus iam dictus eidem domui et fratribus iam dudum exstiti obligatus, redditus quinque marcarum denariorum eorundem in curia nostra Tuschenbeke singulis annis continue a data presentium computandis Semper in festo sancti Martini expedite et libere subleuandis(o»), quousque memorate sexaginta marce domui, magistro et fratribus antedictis sint integraliter persolute, quibus persolulis dicti quinque marcarum redditus ad nos libere reuertentur. Super pre- missis omnibus firmiter obseruandis vna nobiscum data fide insolidum promiserunt Bertoldus de Ritzerouwe, Volcmarus de Gronowe, Hinricus de Crummesse et Hart- wicus frater suus milites; Eghardus et Johannes de Kruramesse fratres famuli, vt, si defectus aut obstaculum aliquod fuerit in premissis, nos et quilibet nostrum in- solidum iii continenti respondere et satisfacere principaliter teneamur. Jn cuius rei testimonium sigilla nostrorum compromissorum vnacum sigillis nostris presentibus sunt appensa. Datum Lubeke, anno Dommi MCCC quadragesimo, dominica, qua cautatur Jnuocauit.
\aeh tiner Abtthrift in dem im Archive de» Hciligen-Geitt Heipitalt* befindlichen papiernen Cvpiariu» dtt
ieeh$»ehnten Jahrhunderte, fol. VI.
82*
Digitized by Google
1540. März 25.
DCCIII.
Kaiser Ludwig IV. ertheilt der Siadt Lübeck das Privilegium, Goldgulden und silberne Pfenninge zu prägen, 17, iO. März 28.
No8 Ludouicus Dci gracia Romanoruin imperator semper augustus.!' Notum
esse volumus vniuersis sacri Komani imperij fidelibus presentibus et futuris, quod nos prudentibus viris . . !j magistris ciuium. . . aduocatis, . . consulibus . . totique conmunitati ciuitatis Lnbicensis, fidelibus nostris dilectis, de nosfre || maiestatis itnperialis augustali clemencia concedimus et tenore presencium perpetuo indulge- mus, quod ipsi valeant nummos et denarios aureos et argenteos in ciuitate Lubi- censi fabricare et licite monetäre, sicut ipsis videbitur, quod eis et eorum conmu- nitati vtilius fuerit et melius oportnnum, ita sane, quud vuus aureus Lubicensis nou sit gravior pondere et valore, quam florenus aureus de Florencia, argenteus vero valorem sex hallensium bonorum et datiuurum non excedat. Jnsuper adicimus, quod census annuus, nobis et imperio a prescripta ciuitate Lubicensi debitus bacte- nus et solutus, in simili vel in alio equiualenti DlutnO, \ idelicet auro vel argento, in progressu temporis nobis nostrisque in Romano imperio successoribus absque omni nostro dampno et sine qualibet diminucione census predicti plenarie exsoluatur. Jn cuius rei testimonium presentes lilteras conscribi nustroque maiestatis sigillo mandauimus confinnari. Datum Lanlzhut. XXV* die mensis Marcij. anno Domini millesimo trecentesimo quadragesimo, regio nustri anno vicesirnosexto, imperij vero terciodecimo.
,WA d<m Originolt, auf dtr Trt$e, mit an roth und grün ttuttner Schnur kängtndtm Sitftl.
DCCIV.
Waldemar II., König der Dänin und Slaven, Herzog von Rsthland, bestätigt den Lübeckern die Befreiung vom Strantlrcehtc in seinem Reiche und die Frei- heiten auf den Schonischen Märkten. lZiO. Mai 21.
\\ aldemarus, Dei gracia Dariorum Slauorumque rex el dux Estonie. Omnibus presens scriptum cernentibus seu audientibus salutem in Domino et noticiam sub- scriptorum. (Das Folgende bis auf geringe orthographische Jhueichungen gleich- lautend mit So. Testes huius rei sunt Ludowicus Biaudenburgensis marchio, et Fredericus Caminensis, Zwem» Arhusiensis ecclesianim episcopi. Viridis cornes de Lindowe, Gunther!» comes de Swartzborch, Albertus dominus Magnopolensis,
Digitized by Googl
1540. Mai 21.
frater Gheuehardus de Bortvelde ordinis hospitalis sancti Johannis; »et Hinricus Rysschach curie magister, Johannes de Büch, Jobannes de Plesse milites, necnon1 Hasso senior de Wedele et quam plures alij tidedigni. Datum et actum Lubeke, 'in presencia nostra,* anno Domini millesimo trecentesimo quadragesimo, dominica proxima ante festum Ascensionis Domini.1
Kaek dem Original», m duplo, auf der Trt$e. Beide Urkunden trafen an rotk eeidenen Fällt* da» vohl erkaltene Sttrtt dt* Kimig: Im Duptieat befinden tick auteer dm angemerkten Abireiekungen ouek tonttige l ngenauigkeilefekler. (
DCCV.
Ludwig, Markgraf von Brandenburg und der Lausitz, Pfalzgraf am Rhein, Herzog von Baiern und des Heiligen Römischen Reichs Erzkämmerer, bekennt, von der Stadt Lübeck von dem zu Mariä Geburt fälligen Reichszins 400 Mark Pf. empfangen zu haben. 1340. Mai 21.
Uniuersis hoc scriptum inspecturis Lvdowicus Dei gracia Brandeburgensis et Lusacie marchio, comes Pala[n]tiuus Reni, dux Bauarie sacrique Romani [| imperii archicamerarius, salutem in Domino cum plenitudine omnis boni. Recognoscimus et tenore presencium publice protestamur, quod nos ex|[assignacione annui census imperialis in ciuitate Lubicensi, per serenissimuni patrem nostrum, dominum Ludo- wicum Rotnanorum imperatorem, nobis facta, |] de illo censu, quem anno Domini millesimo CCC quadragesimo, in festo natiuitatis Domine nostre virginis Marie nobis cedere posse putamus, ab ipsis . . consulibus Lubicensibus quadringentas libras denariorum in ciuitate Lubicensi vsualium plene pereepimus. De quibus CCCC libris ipsos . . consules et ciuitatem Lubicensem pronunciamus et tenere volumus quitos, liberos et solutos, nos ad hoc insuper astringentes, quod, si in posterum aliquis in dictis CCCC libris denariorum nobis datis se plus iuris, quam nos, habere probauerit, ab illo et ab omni inpeticione dictis . . consulibus racione dictarum CCCC librarum denariorum nobis, vt predicitur, solutarum euenrre potenti, ipsos et ciuitatem Lubicensem eripere volumus et debemus. Quod si non fecerimus, tunc ipsi poterunt illas CCCC libras denariorum illi soluere, et nichilominus extunc illas quadringentas hbras nobis datas debent de prhno censu annuo, qui nobis pro futuris annis primitus cedere poterit, defalcare et suis vsibu6 reseruare. Jn cuius rei testimonium sigillum uostrum presentibus est appensum, presentibus domino
I) Die Worle et — necnon fehlt«. 8J in — no»tra fehlt. 3) ante fc»ium beali Vrbani pape et marlir» (_ Mai SI.)
I3U). Mai 21
Gantero comite de Schwartzburch, Hinrico de Rysschach curie magistro, Johanne de Buch, Beringero Helo marschalco. Datum Lubeke, anno Domini ÄCCCXU poat Pascha, dominica, qua cantatur Vocem jocunditatia.
^ ar/i dtn Or^fiMfl/c, ttuf Her Tr€9t, nut unhonf^endtm VK>A/ erhalt cutn ScerW
dccvi.
Der Rath zu Hamburg urkundel über die m Sachen dieser Stadt wider die Stadt Stade m Betreff des Zolles von dazu deputirten Rathmännern der Städte Lübeck, Bremen und Lüneburg als erwählten Schiedsrichtern getroffene Entscheidung. 1340. Jun. 9.
Jn Gades namen amen. Wy rathmanne van Hamborg doet witlik unde apenbar alle denjennen, de dussen breef ansehet unde höret, dat wy umme sake unde schelinge, de upgestahn twischen den wysen lüden, den heren rathmaunen unde der gemenen stadt tho Stade af ene sydt, unde uns unde unser ganzen stadt wegen af ander sydt, hebbet gegahn to den ehrhaften lüden, tho heren Constantin unde Herman van Wickede, rathmanne tho Lübeck, heren Gödeke Nakeden unde heren Hinrick Duneidinge, rathmanne to Bremen, tho heren Borcharde van Lüchau unde heren Hinrick van der Molen, rathmanne tho Lünenborgh, also to friindliken söneslüden unde ratheslüden, de dar von den rathmennen unde van den Staden tho gesandt wären. De vorbenömede rathmenne na unser beider bewysinge. breven, worden unde older Wahrheit hebbet uns gescheiden, alse hirna geschreven is: Tho dem ersten, dat wy rathmanne unde börgere van Hainborg nicht plichtig en sünd, up to leggende to der stadt to Staden mit unsen schepen unde en sündt dar ok nicht plichtig tho geven tollen. Vortmehr hebben wy edder unserer börger kom- panie, liittik edder groot, in schepen mit ienigen gasten, de Stade öre plicht tho rechte doen schulen, de schepe Scholen upieggen to Stade unde öre rechte plicht doen vor sick. Mehr wy rathmanne unde börgere tho Hamborg schöllen nenen toll geven vor unse deel schepen unde gudes, also hirvor beschreven is. Vort- mehr de van Stade unde de Strandfresen, de ören marckt to Stade söket, schölet qvit und fryg wesen väm tollen tho dem Nygenwerke. Fahret aber de Strand- fresen up tho Hamborg, dar schölen se öre rechte plicht doen liek andere gasten. Desse sake unde stücke fest unde unthobraken tho holden, hebbet gededinget herr Olrick unde herr Thiederik van Kerckhave, herr Lüder unde herr Johann Hagene. rathmanne tho Staden, af ene sydt van des ganzen Rades unde der Stadt wegen.
Digitized by Google
1340. .l«.n. 9. *>:,;,
unde herr Nikolaus Frantzoyser, herr Johann Harborg. herr Bertram Tollner unde herr Albrecht Ltineborg, kumpane unses rades to Hamborg, van unser Stadt wegen tho Hamborg af andrer sydt. Tho ener betüginge düsser dinge hebben wy dessen breff besegelt taten mit unser stadt ingesegels. Dit is geschehen unde gedinget in dem wiekbilde tho Buxtehude, na Gades borth dusent dreehundert jähre in dem vertigsten jähre, des Frydages in der Pingstweeken. Daraver to tüge wären de wiaen ehrhaften lüde herr Nikolaus de prawest van st. Jürgen tho Stade, herr Jven van Borg een ridder, herr Werner van der Hoien een canonicus tho st. Ans- gar» tho Bremen, herr Segebade van Bide een preester, Johan Moylike, Johan Grip. Hermann Breethövet und Bartold Korthas rathmanne to Buxtehude.
Sack dem Ibdrntkt m (Pratje) Htrgfigtkümer Bremen und Verden. Samml. 17. S. HU ff.
OCCVII.
Die Brüder Heinrich, Friedrich und Konrad von Zülow »ichern den Lübeckern einen Waffenstillstand bis kommende Maria Geburt zu. 1540. Jul. 8.
\otum sit vniuersis Christi fidelibus hanc literam inspecturis et audituris, quod nos Hinricus, Fredericus et Conradus | dicti de Czvle fratres promittimus et promisimus per presentes honorabilibus et discretis viris, dominis consulibus j| ciui- tatis Lubeke, pro securis et veris treugis . . qui nostri ex parte quiequam facere seu dimittere \ olencium,1 ;| que stabunt ac durabunt a data presenrium vsque ad festum natiuitatis beate Virginis proxime nunc futurum. Jn premissorum euidens testiinonium sigilla nostra presentibus duximus apponenda. Datum Wyttenburch, anno Domini MCCCXL, sabbato ipso die Kyliani martyris et sociorum eius.
\aek dem Originale, auf der Trete, mit drei u-nhl crkaltencn Siegeln.
dccviii.
Marquard von Stove der keltere und Otto Galenbcck, Hauptlcute zu Kopenhagen, versprechen den Lübeckern, welche zur Zeit der bevorstehenden Märkte der Handlung oder des Herings fang es wegen nach Kopenhagen kommen möch- ten, sichern Frieden. 1340. Jul. 8.
Viris uobilibus dominis et consulibus, amicis nostris specialibus in Lubeke, Marquardus de | Stouw senior ac Otto Ghalenbek in Copmanhafnis capitanei, seruicij
I) Siebt »o in ilcr Lrkuntl*.
Digitized by Google
I
1340. Jul. 8.
continui incrementum. [| Pro piis et fructuosis nobis sepius inpensis benificijs vestro honori non sine graciarum actionibus ([ inclinamus. Pro possibilitate itaque nostra vestre placere intendentes voluntati, commodis nichilominus vestris insistentes, cum consensu dilecti domini nostri, Holtzacie comitis, decreuimus, vniuersis nomine vestro Copmanhafnis anno presenti racione mercature aut allecium capture tempore nnn- dinarum instancium venientibus tocius commodi dare pacem, nisi tunc, quod Deus auertat, excessus ab aliquo vestrum oriatur, quem ob vestri reuerenciam volumus graciose vtique emendari. Vestre igitur si expedire videbitur honestati, consulimus et persuademus, quatenus huiusmodi pacis securitatisque formam et modum vestris conciuibus vestramque ciuitatem visitantibus mercatoribus dignemini fiducialiter eno- dare. Nam cooperante Domino vestris nomine vestro illuc venientibus fauorem, amiciciam, profectus et commoda, vti magis expedit, salutifere inpendemus, tales pre ceteris seruicijs diligentes nobis precipientes in omnibus confidenter. Datum Hafnis, anno Domini M('CC quadragesimo. octauo Ydus Julij, nostrorum sigillorum sub appen(sione) firmiori.
lÜMl dem Originale, auf der Trete. Die Siegel find von den Bändern abgetprunftn, doch liegt* Bruch- etückc bei, ran welchen ein. ein Kleeblatt auf einem Schild, fährt, mit der Im.chrift : S...TOMS...
DCCK.
Der Ritter livko von Stralendorf und dessen Söhne Marquard und licko Urkunden über den Verkauf des ganzen Dorfes Mtenbukow an das Heilige-Geist Hospital su Lübeck. 1340. Jul. /.>.
.In nomine Domini amen. Omnibus, ad quos peruenerit presens scriptum, Vicco de Stralendorp miles, Marquardus et Vicco iilij eius salutem in Domino sempiternam. Contractus dominum rationabiles merito litterarum testimonio ful- ciuntur, vt ipsis1 obliuio non subtrahat neque dolus. Ea propter notum esse cupi- mus tarn presentibus quam futuris, quod, cum olim nobilis noster dominus, Hin- ricus Magnopolensis, Stargardensis et Rostock dominus pie recordationis, discretis viris, prouisoribus, magistro et conuentui domus Sancti Spiritus in ciuitate Lübeck, et eorum successoribus et in eorum personis ipsi domui rite et rationabiliter ven- didisset villam Oldenbucow cum omni jure, proprietate et libertatibus quibuscumque, et pertinentijs omnibus et singulis ad dictam villam spectantibus, preter precariarn solitam super dictam villam et preter manus1 iuditium et dominium, que vna cum
I) iptot. So. 71». 2) main». So. 7H>.
Digitized by Google
1*40. Jul. 13.
potestate reetnendi dictaui villam idetn sibi dominus EVfagnopolensis tunc decreuerat reseruare, postea tarnen strennuis viris, dominis Helmoldo de Plesse, Bertoldo Pren militibus, necnon Heynoni, Nicoiao et Hinrico fllijs domini Heynonis de Stralen- dorpe iunioris, ac nobis rite et rationabiliter vendidit et dimisit, quibus, scilicet pre- caria, judiciu majore et dominio ac reemptione dicte ville, ex divisione fratrum inter dictos Helmoldum de Plesse, Bertoldum Pren milites, Heinonem, Nicolaum et Hin- ricum filios domini Heinonis de Stralendorpe junioris' et [et] nos Vicconem de Stralendorpe militem, Marquardum et Vicconem eius filios supradictos nunc ad nos solum legitliine et hereditarie deuolutis, recognoscimus manifeste, nos de bene- placito nobilis nostri domini, Alberti Magnopolensis, Stargardie et Rostock domini, et suorum fidelium, nostrorum quoque proximiorum omnium de consilio et con- sensu, dictis honorabilibus viris, prouisoribus, magistro et conuentui dicte domus Sancti Spiritus, et successoribus et in personis corum ipsi domui pro trecentis mar- cis lubicensium denariorum nobis integraliter persolutis et conuersis in necessarios nostros vsus rite et rationabiliter vendidisse huiusmodi precariam super dictam vil- lam et omne judicium et dominium ac reemptionem dicte ville per omnem modum et rormam, prout ea nobilis noster dominus Hinricus Magnopolensis habuit et nos ab ipso et a nobiii eius filio, nostro domino Alberto Magnopolensi, habuimus in hucusque. Profitemur itaque, quod nos aut vllus hominum alius omnino nichil juris, proprietatis aut dominij in dicta villa et bonis deinceps obtinemus, sed quod dicta villa Oldenbucow cum omnibus bonis adiacentibus, mansis, campis et attinen- tijs, agris cullis et incultis, pratis, pascuis, paludibus, lignis, nemoribus et rubetis, aquis et liberis aquarum decursibus, instagnationibus et molendinis ac molendinorum tiouoriim instaurationibus, piscarijs, vijs et inuijs, exitibus et regressibus, sub eis- dem terminis et terminorum distinctionibus, mansorum et territoriorum continentijs, vt nunc iacent, cum omnibus eorum redditibus maioribus et minoribus, cuiuscum- que generis prouentus fuerint, cum vsufructibus, vtilitatibus et commoditatibus quibus- cumque, et cum omni jure, iudicio supremo et infimo, in Collum videlicet et in Dunum, et omnibus intermedijs iudicijs, cum omni precaria solita et insolita, cum omni quoque libertate et dominio ac proprietate perpetua, prout olitn diclo domino nostro, domino Hinrico Magnopolensi, liberius pertinuit, dictis prouisoribus, magistro et conuentui dicte domus Sancti Spiritus in ciuitate Lubek et eorum successoribus et in eorum personis dicte domui, cum omni etiam iure et proprietate ecclesiastica post hanc diem libera et propria in perpetuum perlinebit libere, quiete et pacifice
\) Hic Worte »r — junioii« »in.l am Hände von »pitirer Hand beiftrfügt.
Bd. II. 83
Digitized by Google
658 1340. Jul. 13.
perpetuo possidenda, sicut ecclesie seu monasteria seu ecclesiastice persone bonis suis liberius frui solent, non obstantibus quibuscumque guerris et litibus aut sen- tentijs cuiuscumque ecclesiastici vel secularis judicis. inhibitionibus, mandatis, vel iuris aut facti exceptionibus quibuscumque. Nec etiam inde dicti prouisores, magi- stri et conuentus dicte domus Sancti Spiritus et eorum successores nec ipsa doraus nec dicte ville coloni debent nobis aut nostris heredibus et successoribus aut vlli alteri hotninum ad aliquas exactiones, prestationes, seruitia et vectigalium onera solita vel insolita seu ad aliqua alia grauamina quotnodolibet obligari. Renunctia- mus insuper omnibus doli mali, non soluti precij, non numerate pecunie et in nostram vtilitatem atque vsum non conuerse exceptionibus, et omni iuris et facti auxilio nobis et nostris heredibus et successoribus competentibus seu in futurum competere potentibus in hijs bonis. Et si quisquam hominum quicquam incausa- tionis aut impeticionis in dictis precaria, judicio et dominio ac reemptione dicte ville se habere conaretur, ab hoc dictos prouisores, magistrum et conuentum dicte domus Sancti Spiritus et eorum successores et in eorum personis ipsam dotniim extricare tenemur in amicitia vel in iure. Qiiod Vna cum amicis nostris infrascriptis, nostris ad premissa omnia et singula compromissoribus, manu corporaliter prestita promittimus bona fide. Et nos Bertoldus Pren miles, Johannes, Bertoldus filij eins, Conradus, Bernardus et Reymarus fratres dicti de Plesse, Hinricus de Stralendorp frater domini Vicconis de Stralendorpe, Heyno, INicolaus et Hinricus fratres dicti de Stralendorpe filij domini Heynonis de Stralendorpe junioris, ad premissa omnia et singula compromissores, vnacum predicto domino Viccone de Stralendorpe et suis heredibus similiter et insolidum compromittimus bona fide omnia premissa et singula tinniter et fideliter obseruanda. Jn cuius rei testimonium nostrum omnium sigilla presentibus sunt appensa. Datum et actum anno Domini MCCCXL, in die Margarete virginis.
Xach dem 137,9 anlegten Copiariut de. Heiligen-Gti.t Hotpitale*. fol. HO* ,q.
DCCX.
Albrecht, Herr von Mecklenburg, Stargard und Roatock, urkundet über den abseilen des Ritters Vicko von Stralendorf geschehenen Verkuuf des ganzen l)orje$ Altenbukow an das Heilige-Geist Hospital zu Lübeck. 1540. Jul. Iii.
Jn nomine Domini amen. Albertus Dei gratia Magnopolensis, Stargardie et Rostock dominus. Omnibus, ad quos peruenerit presens scriptum, salutetn in
Digitized by Google
1340. Jul. IS.
Domino et subscriptorum agnoscere veritatem. Contractus bominum rationabiles merito litterarum testimonio fulciuntur, vt ipsos obliuio non subtrahat neque dolus. Ea propter notum esse volumus vniuersis tarn preseotibus quam futuris, quod, cum olim illustris et dilectus pater noster et dominus, dominus Hinricus Magnopolensis, Stargardie et Rostock dominus pie memorie, discretis viris, prouisoribus, magistro et conuentui domus Sancti Spiritus in ciuitate Lubeke, et eorum successoribus et in eorum personis ipsi domui pro nulle et trecentis et sexaginta inarcis lubicen- sium denariornm dilecti patre1 noslro integraliter persolutis et conuersis in ipsius vsus necessarios et etiam terre nostre rite et rationabiliter vendidisset villas Racow, Russow et Oldenbucow cum omni jure, proprietate et libertatibus quibuscumque et pertinentijs ad dictas villas spectanttbus, preter precariam solitam super dictas villas et juditium maius et dominium, que vnacum potestate reemendi dictas tres villas sibi dilectus pater noster tunc decreuerat reseruare, postea tarnen strennuis viris Helmoldo de Plesse, Bertoldo Preen et Vicconi de Stralendorpe militibus, ac Hey- noni, Nicolai et Hinrico lilijs domini Heyuonis de Stralendorpe iunioris rite et ratio- nabiliter vendidit et dimisit. Ex diuisione vero inter eos legittime facta precaria super villam Oldenbvcow et maius iuditium et omne dominium vna cum reemptione dicte ville ad Vicconem de Stralendorpe predictum militem et ad eius heredes solum cessit legittime et hereditarie deuoluta. Nunc autem idem Vicco de Stralen- dorpe miles et eius heredes de nostro et h'delium nostrorum, suorum proximiorum quoque omnium ac omnium, quorum intererat, beneplacito, consilio et consensu, dictis prouisoribus, magistro et conuentui dicte domus Sancti Spiritus et eorum successoribus et in eorum personis ipsi domui pro trecentis marcis lubicensium denariorum sibi integraliter persolutis et in vsus eorum necessarios conuersis, prout ipsi coram nobis personaliter oretenus sunt confessi, rite et rationabiliter vendide- runt dictam precariam super villam Oldenbucow, omne iudicium et dominium ac ipsius dicte ville reemptionem et resignauerunt legittime coram nobis, nichil iuris omnino in dicta villa reseruantes. Renunctiaverunt insuper omni actioni et ex- ceptioni doli mali, precij non soluti, non nurnerate pecunie et in vtilitatem eorum atque vsum non conuerse, et omni alij iuris et facti auxilio ipsis et eorum heredi- bus aut successoribus competentibus seu infuturum competere potenübus in hiis bonis, ita quod villa Oldenbucow cum omnibus bonis adiacentibus, inansis, campis et atlinentijs, agris cultis et incultis, pratis, pascuis, paludibus, lignis, nemoribus et rubetis, aquis et liberis aquarum decursibus et instagnationibus, molendinis et
I) 1. dilccto patri.
83«
Digitized by Google
660
1340. Jul. 15.
molendinortim nouorum instaurationibus, piscarijs, vijs et inuijs, exitibus et regres- sibus, sub eisdem terminis et terminorum distinctionibus, mansorum et territoriorum continentijs, vt nunc iacent, cum omnibus eorum redditibus maioribus et uünoribus, cuiuscumque generis prouentus fuerint, cum vsufructibus, vtilitatibus et commodita- tibus quibuscumque, et cum omni jure et iudicio supremo et infimo, in Collum vide- licet et in manum, et omnibus intermedijs iudicijs, et cum omni precaria solita et insolita. cum omni quoque dominio, übertäte et proprietate perpetua dictis prouiso- ribus, magistro et conuentui dicte domus Sancti Spiritus in ciuitate Lübeck et eorum successoribus et in personis eorum ipsi domui post hanc diem libera et propria integraliter et totaliter imperpetuum pertinebit, sicut nostris progenitoribus olim liberius pertinuit, quiete, libere et pacifice perpetue possidenda, non obstantibus quibuscumque guerris et litibus aut sentencijs cuiuscumque judicis ecclesiastici vel secularis, inhibitionibus, mandatis vel alijs iuris aut facti exceptionibus quibuscumque. Nec etiam inde dicte1 prouisores, magister et conuentus dicte domus Sancti Spiri- tus nec eorum successores nec ipsa domus nec dicte ville coloni debent nobis aut nostris heredibus et successoribus aut vlli alten hominum ad aliquas exactiones, prestationes, ad aliqua seruitia et vectigalium onera solita vel insolita seu ad aliqua alia grauamina quomodolibet obligari. Nos quoque de nostro nostrorumque fidelium beneplacito, consilio et consensu dictam villam Oldenbucow et bona in omnibus stiprascriptis conditionibus et libertatibus ac omni dominio dictis prouisoribus, magi- stro et conuentui Sancti Spiritus in ciuitate Lubek et eorum successoribus et in personis eorum ipsi domui Sancti Spiritus contulimus pleno iure, cum omni pro- prietate et dominio quiete, libere et pacifice in perpetuum possidenda(m). Preterea nos renunctiamus et cedimus omni nostro jure, proprietate1 et dominio nobis et nostris heredibus vel successoribus competentibus aut in futurum competere valen- tibus in hijs bonis simpliciter et de piano, dictam villam et bona, solum et fundum eius cum omnibus et singulis suprascriptis conditionibus, libertatibus et juribus re- signantes ecclesiastice libertati, ita quod dictam villam et bona pro suis et dicte domus Sancti Spiritus vsibus retinendi vel in ecclesias aut monasteria aut in alias personas ecclesiasticas vel seculares transferendi, vbi et quando decreuerint, absque nostri et nostrorum heredum et successorum aut vllius homini(s) requisitiune, con- sensu et voluntate in omnibus iuribus et conditionibus hie content» habebunt libe- ram optionein. Et si quisquam hominum quiequam incausationis seu impeticionis in dicta villa et bonis se habere conabitur, hoc nos extricare tenemur in amicitia
1) ). dich. 2) I. juri, proprietali.
Digitized by Google
1540. Jul. 15. 661
vel in iure. Jpsi preterea in nostris ciuitatibus, opidis et villis et in terri» nostris omni pace et securitate pro1 nobis gaudere debebunt vndique et pre nostris. Si preterea propter caristiam aut aliain causam forte quamcumque in terris nostris pro- hibitio facta fuerit, vt annona non educatur, hijs tarnen non obstantibus, annonam, que eis prouenerit de hijs bonis, libere possunt educere per terras siue per aquas pro sue libitu voluntatis. Testes sunt huius honorabiles viri Otto de Diuizse, Nico- laus de Helpede et Lippoldus Bere milites nostri fideles; Bertoldus Ruffus et Hel- moldus de Plesse nostri clerici et notarij, et quamplures alij clerici et laici fide- digni. Vt autem premissa omnia et singula stabilia permaneant atque firma, pre- sentes litteras desuper conscriptas nostro appendente sigillo iussimus sigillari in verum testimonium omnium premissoruni. Actum et datum anno Domini täCCCXL, in die Diuisionis Apostolurum.
Y«cA dtm 1/tSO «»~eU(>tt* Copiarm, Je, Htitigen-GcUt Ho,pitak->. fot. //»» t?.
DCCXI.
Heinrich, Bischof, und geaammtes Capitel der Lübeckischen Kirche erklären sich in Beireff eines von dem Rothe zu Lübeck bei der St. Jacobi - Schule an- gelegten Kloaks. 1340. Jul. 15}
H inricus Dei gracia episcopus, . . prepositus, . . decanus totumque capitu- lum ecclesie Lubicensis. Omnibus hoc scriptum inspecturis salutetn in !; Domino sempitemam. Recognoscimus et publice profitemur, quod, quia honorabiles viri, domini . . consules Lubicenses, nomine ciuitatis Lubijjcensis, pia indueti affectione, ad commodum scolarium apud ecclesiam saneti Jacobi in dicta ciuitate scolas fre- quentancium iuxta ipsas [' scolas in solo et in fundo ciuitatis cloacam fieri seu edi- ficari fecerunt, ipsi domini consules possunt, eciam nobis non requisitis, eandem cloacam, eo quod in solo et in fundo ciuitatis sita sit, si et quandocumque volue- rint, destruere penitusque planare, et absque nostra et cuiuslibet hominum requi- sicione illud spacium ad ciuitatis vsum reaeeipere in omni, sicut reuera ciuitati pertinet, übertäte. Et tu hoc ipsi et eorum successores consules Lubicenses nomine ciuitatis Lubicensis habebunt in perpetuum plenam et liberam potestatem, nostra seu vllius hominis contradictione qualibet non obstante. Cuius rei nos vnanimiter testes sumus et in eius testimonium presentes litteras nostro et nostri capituli
1) I. pro. 2) Vgl. Nu. 679.
Digitized by Google
1540. J.,l. 15.
sigillis dictis dominis consulibus eorumque successoribus et ciuitati Lubicensi dedimus sigillatas. Anno Domini MCCC quadragesimo, in die Diuisionis Apostolorum.
Siek dem Originale, auf der Trete, mit beiden Siegelndem; die Siegel fehlen.
DCCXJU.
Johann III., Graf von Holstein und Slormarn, verspricht den Städten Lübeck, Stralsund, Wismar, Campen, Stavern, Harderwyk und denen von der Zuider' see, so wie dem gemeinen Kaufmanne, für den Waarenverkehr zwischen Lübeck und Hamburg sicheres Geleite. 1340. Aug. 3.
Johannes Dei gracia cotnes Holtsacie et Storinarie. Vniuersis . . coo- sulibus et communitatibus ciuitatum Lubeke, Stralessund, Rostock, Wis|jmarie, Cam- pen, Stoueren, Herderwik ac otnnium aliarum de Sudersee ceterisque mercatoribus vniuersis salutein in Domino sempiter|]nam. Noueritis, nos propter bonura pacis et defensionem communis mercatoris oppidum Odeslo cum omnibus attineneiis suis com||parasse. Eapropter vos vniuersos et singulos sub nostre pacis et firme tuicio- nis vna cum vestris bonis presidium reeipimus per presentes, vt bona vestra inter ciuitates Lubeke et Harnborch infra hinc et festum Pasche nunc proxime affuturum secure et paeifice deducere sub nostro finno conduetu et stabili valeatis. Adicimus nichilominus per presentes, quod omnia dampna, que huiusmodi bonis inter dictas ciuitates sub nostro conduetu deferendis illata fuerint, integraliter refuodere tene- bimur et ex toto. Jn cuius rei testimonium et firtnitatein sigillum uostrum presen- tibus est appensum. Datum Lubeke, anno Domini rflCCC quadragesimo, in Jnuen- cione saneti Steffani prothomartiris.
AaeA dem Originale, auf der Trete, mit irohl erhaltenem Siegel.
IMCXIII.
Die Landgeschwornen der Insel Fehmarn Urkunden über die von dem Grafen Johann III. von Holstein und Storniarn dem Lübeckischen Bürger Johann Wetter verkauften 38 Mark Renten m den Dörfern Pfersdorf und Markels- dorf. 1340. Aug. 23.
Vniuersis presentia visuris jurati terre Ymbrie salutem in Domino. Noscant vniuersi, quod nobilis vir, dominus noster, Johannes comes Holtzacie et Stormarie,
Djßitized by Google
iMO. Auff. 23.
663
nos expediuit, se discreto viro Johanni dicto Wetter, cini Lubicensi, et suis veris heredibus obligasse cum omni iure et übertäte, prout ipse liberius habuit, triginta et octo marcarum redditus sitisfo«; in vilJis Peterstorpe et Marleuestorpe apud nos in Ymbria : in Peterstorpe decem et octo marcarum redditus de nouem mansis, in Marleuestorpe sedecim marcarum redditus de octo mansis et quatuor marcarum redditus de pratis, et hoc pro tricentis et quatuor marcis lubicensium denariorum sibi persolutis, ita quod ipse Johannes Wetter predictus vel sui heredes, si necesse habuerint. dictos redditus cum omni jure alijs personis quibuscunque obligare pote- rint pro summa pecunie prius tacta, quibus ipse dominus noster, comes Johannes, MM litteras apertas dare tenebitur super tali obligacione requisitus. Dictos vero redditus pretactus dominus noster vel sui heredes redimere poterint, quandocunque ipsis placuerit et voluerint, pro tricentis et quatuor marcis, ita quod denarii ex- soluentur in Lubik infra quatuor dies celebres vnius festi Pasche. Et quamdiu dictos redditus non reditnerint, Johannes Wetter vel sui heredes ipsis redditibus cum omni iure vti debeant, inpedimento quorumlibet procul moto. Et nos rogati a dicto domino nostro sigillum nostre terre presentibus apposuimus in noticiam pre- missorum. Datum anno Domini .VlCCCXL, in vigilia Bartholomei apostoli.
\ach einem «m Lübedchckm Hi.eho/e Bertram l.'Jlt, Dtc. SO. (Vig. Thom.) euugistetlten Tranttumptt, auf der Trete. Da* anhängende Sirgel i.t *nr Hälfte erhalten.
DCCXIV
Johann, Sohn des Thomas von Bauseye zu Lynn, bekennt den Empjang der in dem Testamente seines Vaters ihm hinterlassenen 20 Pf. Sterling. 17, in. Aug. 2i$.1
Pateat vniuersis per presentes, quod ego Johannes filius Thome de Bauseye, apotecarii quondam burgensis Lenne Episcopi. recepi de j| Agnete quondam vxore dicti Thome de Bauseye, matre mee(n), viginti libras sterlingorum, quas dictus Thomas michi in testamento jj suo legauit de vendicione tenementi sui post mortem Agnetis vxoris sue. Et quod quidem tenementum iacet ex oposito ecclesie sancte |] Margarete Lenne ad capud occidentale dicte ecclesie. De quibus vero viginti libris sterlin- gorum fateor me plenarie esse paccatum per predictam Agnetem causa testamenti patris mei, relaxando insuper executoribus testamenti dicti Thome de Bauseye omnimodas actiones, peticiones, transgressiones. calumpnias, querelas et demandas quascumque inter nos prehabitas racione alicuius contractus, conuencionis, trans-
I) Vgl. So. 468.
Digitized by Google
661
1540. XaS. 8B.
gressionis cuiuscumque, placiti, compoti, debiti racione testamenti supradicti seu alicuius alterius tituli ab inicio huius mundi vsque in diem confectionis presencium litterarum. Jn cuius rei lestimonium huic atquietancie sigillum meum apposui. Datum apud Lenne Episcopi, d(i)e Veneria proxima post festum sancti Bartholomei apostoli, anno regni regis Edwardi tercij post conquestum Anglie quarto decimo. regni vero sui Francie primo, hijs testibus: Ricardo de üockynge, Waltero le Glas- wrythe', Philippo Wyth', Petro de Hydingham, magistro Willelmo de Bek clerico, Willelmo de Tilneye clerico et alijs.
In domo: Aquietancia Johannis de Bauseie de XX"- libris sibi legatis.
Nor/, dem Originale, auf der Trete, i am er.ten Siegel ki nur du, Band erhalten, da» zweite seift ein Lamm
DCCW.
Die Rathmänner zu Lübeck bezeugen, wie nach allem Herkommen in Hamburg, Lübeck und anderen benachbarten Städten es sich mit den Gerechtsamen der Bürgermeister, den übrigen Rathmännern, und des Raths, der Bürger- schajt gegenüber, verhalte. iö40. Sept. f.
Noverint universi presentes litteras inspecturi, quod nos consules civitatis Lubicensis presentibus publice protestamur, quod a X. XX. XXX. XL. L et LX annis citra et ultra et a tempore et per tempus, cuius contrarii seu prineipii memoria hominum non existit, eliam de consuetudine antiqua et hactenus paeiiice ubservata fuit et est adhuc ubservata et observatur in ipso opido Hamburgensi, quod. quando et quoties negotia ponderis alicuius ineumbebant dicto opido et universitati Ham- burgensi expedienda, oportebat et oportet necesaario pro tunc proconsules dicti opidi, si expeditio talium negotiorum debebat sortiri effectum et teuere, consules alios dicti opidi specialiter super hoc requirere et de eorum determinatione et inandalo speciali negotia ipsa expedire. Alias expeditio ipsa nullius fuit et est momenti. Jtem quod, quotiens et quando aliqua negotia ardua et magna predicto opido et universitati Hamburgensi ineumbebant, utpote super jure aliquo ipsius opidi et uni- versitatis preiudiciali seu ius vel statum aliqualiter tangente vel similia, oportebat et oportet necessario proconsules et consules Hamburgenses, si expeditio hujusce- modi negotiorum robur firmitatis habere debebat, super hoc requirere et optinere specialiter consilium et consensuin magistrorum officiorum mechanicorum ac uni- versitatis dicti opidi et de eorum consilio et consensu ea expedire. Quodque etiam officium, prerogativa et potestas proconsulum Hamburgensium est dumtaxat expedire ea, que ipsis pro utilitate opidi et juris ipsius injunguntur expedienda per consules
Digitized by Google
i:VfO. Sept. I.
66S
dicti opidi iuxta determinationem et decisionem ipsorum consulum in casibus ad ipsos pertinentibus. Et si ipsi tunc proconsules contra huiuscemodi iniuncta aliqua atteraptarent, illa nullius optinebant et optinent roboris firmitatem. Et sie commu- niter et nostris ipsis temporibus et per ipsa tempora, ut premittitur, fuit habitum et reputatum et habetur et reputatur in dicto opido et in civitate nostra memorata et civitatibus et opidis circumvicinis. Jn cujus rei testimonium sigillum civitatis nostre presentibus est appensum. Datum anno Domini MCCCXL, prima die mensis Septembrts.
Xaeh dem abdrucke in Lappenberg Programm tut dritten Secularfeier der bürgerichaftlichen l'erfanung
Hamburg,. Hamb. S. 4* fg.
DCCXVI.
Kaiser Ludwig IV. versichert der Stadt Lübeck da» Privilegium, Goldgulden und silberne Pfenninge zu prägen. 1540, IS'ov. 28.
(Uebereinstimmend mit So. 703.; nur fehlt Z. 10. valorem und Z. 12. in vor simili. Schluss:) conscribi, Im IIa nostra aurea signoque nostro consueto iussimus conmuniri. Datum Monaci. XXVIII die mensis Nouembris, anno etc. (wie oben).
Signum domini Lud(ouici) quarti Dei gracia Romanorum imperatoris inuictissimi.
'Sack dem Originale, auf der Trete, mit dem kaiserlichen Handteichen und an grün teidenen Fäden
hängender Bulle.
DCCXYII.
Die Landgeschworenen von Fehmarn Urkunden, dass der Ritter Johann von Walstorf die von dem Grafen Johann von Holstein erkauften 20 Mark Pf. Renten in den Dörfern Neujellingsdorf und Sartjendorf wiederum wieder käuflich an die Rrüder Vicke, Hinseke und Emeke von Oldenburg, Rärger zu Lübeck, verkauft habe. 1540. Dec. 2.
Alle den ghenen, de dessen breef seen vnde hören, den wünsche we lant- sworne van Vemmern ewegheri heyl an Gode. Vnde bekennet in dessen ieghen- wardeghen scrift openbare to belügende, dat we ghehort vnde seen hebbet vses heren bref, greue Johannes, de des bekeiit openbare an sineme breue, dat he mit beradeneme mode hebbe ghesettet sineme leuen riddere, har Johan van Walstorpe, vor twehundert mark lubischer penninghe twelf mark gheldes optoboren van ses Bd. lt. »4
. 666
1340. Dcc. 2.
honen in deme dorpe to Nygghen Gellendestorpe, vnde achte mark gheldes optho- borene van ver houen in deine dorpe tho Tzarthenderpe de gheleghen sint mit vns in deme lande tho Vemeren. Dit vorbenomede gut heft de selue bar Johan van Walstorpe mit siner gansen volbort voort ghesettet vor twehundert mark der vor- sprokene penninghe den erbaren luden, Vicken, Hinseken, Emeken, de brodere ghe- nümet sent van Oldenborch, borgheren tho Lubeke, vn eren rechten erfnamen, vnde heft id en opghelaten vor eme vnde heft se darin weldeghet, also dat se vnde eren rechten erfnamen des seluen godes Scholen bruken mit al deme rechte vnde mit al der nuth, also it gheleghen is, ane ienegherhande hinder edder wedder- sprake. also langhe bet he edder sin nakomelinghe dat vorbenomede ghud losen van en vor twehundert mark der vorsprokenen penninghe ganlzeliken, in der stat to Lubeke tho beredende vnbeworen. Vnde wanne de penninghe en edder eren erfnamen bereed sin, so schal dat vorbenomede ghud wedder wesen syn edder sinen nakomelinghen vry, also id ere was. Tho ener openbaren bethughinge alle desser vorsprokenen stucke hebbe wy vse ingheseghel henghet thu desser scryft. Dit is ghescheen vnde screuen na Godes bort drutteynhundert jar in deme veertheghesten jare, des ncghesten Sonnauendes na sunte Andreas daghe.
WA einem auf der Trete befindlichen undatirten Trantiumpte dei Bitehoft Bertram ton Lübeck.
welcher tugleieh \o. 710. enthält.
1H ( \ V III.
Der Rath zu Dorpat schreibt an den Rath zu Lübeck wegen der durch den Ritter Conrad Preen, vormals Dänischen Hauptmann zu RevaL angehaltenen Güter und geübten Bedrückungen. O. J. (Dach i340.f
Honorabilibus viris et circumspectis, dominis . . consulibus ciuitatis Lubeke, amicis suis presinceris, . . consules in Tarbato cum mera |{ dilectione et amicicia obsequia sua prompta. Honorabilitatem vestram cupimus non latere, quemadmodum per conciues vestros Marquardum Volkestorp et jj Tidekinum Pallas vobis forsan prius est relatum, quod dominus Conradus dictus Preen miles, quondam capitaneus Reualiensis, anno proxime preterito j| in Quadragesima predictos ciues vestros et non- nullos conciues nostros, eis versus IS'ogardiam declinantibus, duobus tarnen de nostris conciuibus sub bona securitate et amicicia per suum fllium Petrum primo ad se
1) Für ilic Zcitbenliminunß sind die bei Sartorius. II. S. 362 f. r.u No. 147. abgedruckten Anmer- kungen mi vergleichen.
Digitized by Google
Nach 1340.
667
uocatis, post hec alios cum bonis omnibus, inter que erant bona eciam ciuium Wisbycensium, de terminis et territorio Ruthenorum Nogardensium ad Castrum Narwie reduci permisit violenter, iniponens eis, quod vias indirectas, quas non debebant, transiuissent, racione cuius ipse dixit eos penam vite et bonorum priuacionem in- currisse, coartans eos ad hoc, si cum bonis uellent euadere, quod fide data et sub honore iuramento addito, ut didicimus, promiserunt, se et bona sua ibidem secum habita uel eorum commutaciones in festo Penthecostes tunc proximo in Castrum ftarwie predictum, castro circumuallato uel non, debere representare : super quo quosdam de vestris conciuibus et de nostris patentem literam, quam ipse dominus Conradus pro suo placito conscribi fecerat, inuite oportuit sigillare. Eapropter dicto domino Conrado in castro Wittensten captiuo detento, transmisimus illuc quendam consulatus nostri socium secum de premissis gracia placitandi, vbi tunc eciam dominus magister Liuonie, commandator de Velin, commandator in Perona et aduocatus Yerwie presentes erant, in quorum presencia placita de hoc facto et colloquia tracta- bantur. Jn quibus quidetn placitis prenotatus dominus Conradus dixit, se ipsam causam in prenominatos dominos, magistrum Lyuonie, coinmandatorem de Velin, commandatorem in Perona, necnon dominum Woldemarum de Dolen et dominum Johannem de Ykesculle milites et ad eorum dicta velle compromittere, vt, quicquid ipsis, dum conuenirent de hoc facto, iustum videretur, quod in hoc deberet con- sistere et manere. Sicque cum prefatus magister Lyuonie et quidam sui comman- datores cum reuerendo in Christo patre et domino nostro, domino Wescelo episcopo Tarbatensi, presentibus dominis Woldemaro de Dolen et Juhanne de Ykesculle pre- dictis ac Engelberto de Thysenhusen milite pluribusque aliis fidedignis, placita postea celebrarent, direximus ad eos quosdam nostri socios consulatus, postulantes et peten- tes, quatenus ipsi vellent ibidem declarare, quid eis de hoc facto expedire et iustum videretur. Litera vero patente, cuius copiam huic annexam vobis mittimus, que per dominos, qui vna cum dicto domino Conrado, prout in eadem continetur, pacem inter christianismum ex parte vna et Ruthenos Nogardie parte altera, gwerra inter christianitatem et Plescowenses pendente, denuo contirmauerant, exstitit sigillata, coram eis ibidem publice lecta et audita, sepedictus dominus magister Lyuonie et alii domini respondentes dixerunt, quod secundum illius tenorem litere antedictus dominus Conradus contra prenotatos ciues minus iuste processisset, et quod ipsi inculpabiles essent in hac parte. Sed quia sepedictus dominus Conradus premissa pro nunc wlt minime consentire uel seruare, sinceritatis vestre circumspectionem attente deprecamur, quatenus, si contra nos uel nostros conciues de huiusmodi coram domino rege Dacie uel alibi aliquam perceperitis fieri mencionetn, pru nobis et
84«
Digitized by Google
INach 1540.
nostris esse dignemini et velitis nostri amoris et perpetui seruicii interuentu, sicut pro vobis et vestris pro nostra facultate libenter faciemus. Pro litera insuper pre- libata. quam vestri et nostri conciues super premisso sigillarunt, rehabenda satis laborauimus, licet eam adhuc non sumus consequti. et quantum sufficimus, inten- ditnus laborare; facturi igitur in premissis, vt de vestra circumspecta confidimus honestate. Jn Christo valete. Si quid inde vobis occurrerit, nobis petimus reuelari. Scriptum nostro sub secreto, octaua Corporis Christi.
In domo. Honorabilibus viris et circumspectis, dominis . . consulibus ciui- tatis Lubeke, amicis suis presinceris, presentetur.
Satk dem Originale, auf der Trett, mit den iSntehnitten für dat Siegelband und den Metten de*
anfgedrüekten Siegelt.
DCCXIX.
Der Ritter Johann Lüttow bittet die Lübeckiachen Rathmänner Heinrich Pieskow und Eberhard von Men um Einseugung eines von dem Rathe zu Lübeck in einer von Grabow dahin gelangten Streitsache gesprochenen Urtheils. (O. J. 132U—4I)}
f labilibus viris ac preclaris, dominis Hinrico Plessekowe et Heuehardo de Aleu, [| Johannes Lutzowe miles obsequiosam in singuiis complacendi voluntatem. Noupiitis, || quandam discordiam cum duobus ciuibus in Grabowe ine habere ex hoc, quod iiieum aduocatum J| in sede iudicis, ut michi innotuit, wlnerauerunt, ut coram dominis in Lubeke prius resonauit. Et omne a dictis inuentum, cum peruenerint in Grabowe, totaliter negant et abrenunetiant, non dicentes verum linein. Vnde venire honestati duos ciues residentes in Grabowe transmitto per presentes, depre- carm preeibus studiosis, quatenus mei perpetui seruicii intuitu iterato eis difliniatis MOnitum, rnichi per eosdem demandantes, quod in omnibus glisco promereri. Oalum Grabowe.
In dorso: Laudabilibus viris, dominis Hinrico Plessekowe et Heuehardo de Al*n, dirlur.
V««* d*m Originale, auf der Trttt, mit den Sirgeloandteintehnitttn. Da* Siegel ut abgetprungen.
tj i \,n\,mrA »*m Air» kommt alt Halhmann r.ueret 1318 vor, und der Rathmann llcinricli Pleakow »•> I UI grtif.rlirri. Irn Jahre 1321 waren Land und Stadt Grabow mit hohen und niederen Ge- m»M»» »«» Hnmlil. II. von Mecklenburg an Hitler Wipert von LttMW und dciscn Brüder all t,l,:<.i,r l.rlmUrr»« haft verkauft, von Liitiow Grtchicble von Mecklenburg. 2. S. 129. Anm. 3.
Digitized by Google
1541. Marz 11
iCCU,
Kaiser Ludwig IV. urkundet, dass er den Reichszins der Stadt Lübeck dem Mark- grafen Ludwig von Brandenburg bis zur Abtragung der diesem schuldigen 6000 Mark Silber» angewiesen habe. 1341. März II.
Not Ludewicus Üei gracia Romanoruin imperator Semper augustus. Tenore presencium profitemur et constare uolumus uniuersis, quod nos illustri Ludewico marchioni Brandeburgensi, primogenito et prineipi nostro karissimo, obsequiorum suorum fidelium nobis et imperio benivolentius factorum gracia, quorum refusionis occasione sibi suisque heredibus in sex milibus marcarum argenü puri tenemur et obligamur, pensionem ciuitatis Lubicensis annuis temporibus nobis et imperio deben- dam locauimus tain diu sine inquietacione qualibet pereipiendam, quousque ipsi Ludewico prefato suisque heredibus predicte pecunie quantitas per nos aut nostros successores integraliter persoluatur,1 presentibusque de plenitudine nostre imperialis maiestatis decreuimus obligare. Jn cuius etc Datum Monaci, XI die mensis Marci, anno Domini MCCCXL pnmo, regni nostn anno XXI, imperii vero XIIH.
.4tu einem gegenwärtig im Königlich Pren$iitehen geheimen drehtet zu Rtrlm befindlichen gleichzeitigen Offerte Jet ehemaligen Huehiflich-Ubecküchcn Archive: Vebenehrift : Dcptitalio prmioni. ciui- lalia LubiccmU domino marchioni Brandenburgern!.
IHTWI
Johann III. und Heinrich IL, Grafen zu Holstein und Stormarn, und Adolf, Graf zu Holstein und Schauenburg, Urkunden über den mit den Städten Lübeck und Hamburg geschlossenen Vertrag wegen der zwischen beiden Städten von ihnen zu geleitenden Güter. 134 1. März 26.
Wi Johan vnde Hinrich van Godes gnaden greuen thu Holzsten vnde thu Stornieren, vnde Alf greue dar selues vnde thu Scouenborgh. || Betughet vnde be- kennet in dessem openen breue, dat wi mit vsen sunderliken vrunden, den rath- mannen thu Lubeke vnd thu Ham|jborgh, hebbet ghedeghedinget vnde ouer en ghedregen also, dat in vser herscap thik lande vnde thu watere tuisschen den vor- benü||meden Steden Lubeke vnde Hamborgh scal allerleye giith wesen vnde gan in vseme veligheme leyde vnde bescherme. Wand, was vnde werk scal geuen leyde- penninge. Queme dar ienich scade thü, den scole wi weder leggen binnen sesleyn
1) Der Abdruck bei Lud ewig Reliquinc Manmcriplorum. II. 295. b«l: ■UCCMIortl nos in rrgno net imperio Homano iuccei«urot integraliter per»oluantur.
<
Digitized by Google
670
1541. Miir* 26.
weken na der thid, dat de schade sehen is. Du wi des nicht, so scote wi greue Johan mit Langgen Beyenulete thü Plone edder thünie Kyle, vnd wi greue Hinrik mit hern Marquarde Brücdorpe thu Segheberghe eder thu Rendesborch, vnd wi greue Alf mit Hinrike van Wilzede deme iungen thu Hamborgh eder thur Hates- borgh in riden vnde liggen, van dennen nicht thu kerende bi vsen truwen, de scade en si gheleghered vnde gansliken weder dan. Vortmer allerleye ander gud ane wand, was vnde werk dat en scal nene leydepenninge gheuen, vnde scal doch wesen in vseme bescherme vnde veligheme leyde. Thü aidus danetne gude, dat nene leyde- penninge ghift, queme dar ienich scade thu, den en dorue wi nicht weder leggen noch dar vmme in riden, mer wi scolen dat veruolghen mit rechte vnde wesen dar na trüweliken mit aller use macht, dat de scade werde weder dan vnd thü male ghelegheret. ()k ridende vnde gande lüde vnde ledighe perde scolen wesen in vseme veligheme leyde vnde scolen nene leydepenninge gheuen. Vp desse vor- benümeden ding aldus stede vnde vast thü holdende, so hebbe wi greue Johan vnde greue Hinrik vnde greue Alf, Langge Beyenuleth, Marcquard Brücdorp vnde Hinrik van Wilzede vorbenümet mit samender hand in truwen louet vnde hebbet desse scrift thu enem openbaren orkunde laten beseghelet mit user aller inghe- seghelen, thü warende vnde macht thü hebbende bet thu des hilghen Kerstes daghe thü Winachten thü körnende aller neghest. Desse bref is ghescreuen vnde gheuen na Codes bord dusend iar drehundert iar in dem enen vnde vertighesten iare, des Manendaghes vor Palmen.
NacA dem Original«, auf der Trete, mit anhängenden wohl erhaltenen Siegeln dei Grafen Johann und de»
Lange Beyenvlelt; die andern fehlen.
DCCXXII.
Eduard III., König von England, schreibt der Stadt Gent, duss die deutschen Kauj- teute Conrad Clipping und Godekin von RevaU welchen der Ausfuhrzoll auf die Wolle in gewissen englischen Häfen verpachtet sei, nicht die Schuld einer durch König und Rath angeordneten Zolterhöhung trügen, und bittet, sie deshalb nicht zu behelligen. 134 1. Apr. 22.
Rex dilectis et fidelibus suis, capitaneis, scabinis et probis hominibus de (jaridavo in Kiandria, salutem. Quia quidam vos, ut audivimus, informarunt, quod Cofiradu» Clippyng, (Jodekinus de Reuele et socii sui, mercatores de Alemannia, qijibuH pridem custumas lanarum in certis portubus regni nostri ex certis causis ad tempu* duximun concedend(as), dictas custumas augeri et sie transitum lanarum
iSli. Apr. 22.
671
versus partes Flandrie et Brabantie multum impediverunt, propter quod homines dictarum partium contra eos plurimum sunt turbati: sciat vestra fidelitas pro con- stanti, quod transitus lanarum per dictos mercatores non extitit impeditus, nec custume per eos, set ex causis magnis per nos et concilium nostrum ad supplicationein mercatorum regni nostri sunt usque ad certum tempus exaltate, quod, cum dicte cause vobis innotuerint, non debet rationabiliter vos moveri. Propter quod specia- liter vos rogamus, quatinus dictos mercatores AJemannie habentes super hoc ex- cusatos, ipsos propter hoc, quantum in vobis est raolestari vel gravari minime per- mittatis, set ipsos potius consideratione nostri gratis velitis prosequi favoribus in agendis. Dat(um) apud Westm(onasterium), XXII die Aprilis, (anno regni decimo quinto).
\mek dtm Abdruck« bei Rumer Focdrra. II. p. 1157., mit dem Zutatie, datt unter denselben Datum gleichlautende Schreiben an die Städte Brügge und Ypern gerichtet wurden.
DCCXXIII.
Der Knappe Nicolaus von Bülow bekennt, der Wittwe des Johann Clenedenst zu Lübeck 84 Mark Pf. schuldig zu seht, und verspricht nebst drei Compro- missoren, den Ritttern Hermann S/orm, Bernhard von Bülow, Nicolaus Bruder, und Johann von Bülow in Critzow, den Betrag in den drei nächsten Martini-Terminen zu bezahlen. 1341. Jun. 14.
(Ist mutatis mutandis mit No. 662. gleichlautend. Schluss.) Datum anno Domini MCCCXLI, in octaua Corporis Christi.
.loch dem Originale, auf der Trete, mit den vier anhängenden Siegeln; von dm leUten üt nur ein Bruehttiek
de» IV appen, übrig.
»CCXXIV
Waldemar IV., König der Dänen und Slaven, urkundel über das mit den Städten Lübeck, Rostock, Wismar, Stralsund und Greifswalde geschlossene Bündniss und die Bestätigung der denselben ertheilten Privilegien. 1341. Jul. f&
Nos Woldemarus Dei gracia Danorum Slauorumque rex et dux Estonie. >otum faeimus vniuersis publice presentibus profitentes, || quod cum infrascriptis ciuitatibus Lubeke, Rozstoch, Wismer, Stralessund et Gripeswold ac earum incolis firmiter sumus confederati, )| si eis vel earum alicui quisquam in mundo, cuius- cumque Status, condicionis aut dignitatis exstiterit, inimicari vel in eas insilire pre-
Digitized by Google
672
1341. Ju|. 15.
sump serit seu voluerit pro eo, quod nobis naues suas transmiserunt ad compescen- dum piratas seu spoliatores, qui mercatoribus de regno Dacie dampna in aquis et terra intulerunt, vel si aliquam ingratitudinpm quocumque eciam modo rel causa ob id inciderint. Super eo promittimus eis et earuni cuitibet assistere presidio de- fensionis eflicacis nec ab eis aliquo ingenio uel occasione resilire, nisi super hoc condignam et firmam emendam sint consequti. Nec eciani uos cum aliquibus com- posicionem seu emendam aliqualem inire debebimus, nisi dicte ciuitates et earum incule sint in eadem composicione vna nobiscum precipue comprehense. Eciam con- federamus et astringimus nos cum dictis ciuitatibus et earum incolis firmiter per presentes, quod ipsas omnibus et singulis juribus et libertatibus earum pacifice frui permittere debebimus, quibus gauise et vse ab antiquo dinoscuntur, debentes eadem iura et libertates dictis ciuitatibus et earum incolis in oinnibus augere et meliorari, nec in aliquo minuere seu debilitare in iinibus tocius nostri regni. Ceterum nos cum dictis ciuitatibus et earum incolis in hiis scriptis astringimus et confederamus, quod omnia priuilegia et quaslibet lilteras eis et earum cuilibet communiter uel diuisim a progenitoribus uel antecessoribus nostiis seu a nobis induitas et concessas infragabiliter volwmus obseruare nec in parte nec in toto aliqualiter inKnnare. \ t autem preroissa omnia et singula a nobis et nostris successoribus in perpetuum rata permaneant et inconuulsa, presentes lilteras nostri sigilli munimine super lioc dedi- lnus roboratas. Testes huius sunt dilecti et fideles noslri Petrus Wendelbo quon- dam Danorum dapifer; Benedictus de Aleueld senior, Oifo INichelsson, Jacobus INichelsson, Johannes Geet milites; Nicolaus Erichsson de Jerpelsdorp et Johannes Beker famuli, et alii plures Hdeles nostri. Datum Kerbylund in castris ante Kalund- borgh, anno Domini millesimo CCC quadragesimo primo, in die Diuisionis aposto- lorum.
\aeh dem Originale, auf der Trete, mit anhängendem Siegel.
DCCXW.
Marquard von Stove der AeUere und Otto Galenbeck aichern den Kaufleuten von Kämpen, Stavern, Harderwyk und der osterschen Städte, die zur Zeit der Märkte und de» Herings f fing es nach Kopenhagen kommen, sicheres Geleite zu. 1541. Jul. IG.
Omnibus presens scriptum ceruentibus aut audientibus Marquardus de Stoue senior et Otto [j Golenbek castri Kopenhafnensis capitanei salutem in Domino sempi- ternam. Tenore presenjjcium proliternur. quod nos omnibus et singulis de Campern,
Digitized by Google
675
Stouern, Herderwich et insuper omnibus de vnaquaque ciuitate in parte occidentali sita Kopenhafnis hoc anno tempore nostrarum nundinarum ac captura allecium venire volentibus plenum conductum et assecuritatem tarn in corpore quam in rebus pre omnibus nostri causa [nostri] quidquam facere seu dimittere volentibus a tem- pore, quo portum citra ciuitatem Kopenhafnensem intrabunt, donec inde exigerint eurum furo prius peracto, absque omni mali occasionis specie damus firmiter in hiis scriptis. Jn cuius Testimonium sigillum mei Ottonis predicti, quo ad presens ainbo vlimur, preseutibus est appensum. Sub anno Douiini MCCCXL primo, feria secunda post Diuisionem apostolorum, Castro Kopenhafnensi prenarrato.
Sack dem Originale, auf der Trc$e, mit anhängendem fatt gäntliek »entarten Siegel. Rest der
Unuckrift: de Gh . . .
DCCXXfI.
Johann III., Graf von Hohlein und Siormarn, urkundet über sein mit den Städten Lübeck, Stralsund. Greifswaldc, Rostock und Wismar zur Bekämpfung der Seeräuber und zur Unterstützung des Königs Waldemar von Dänemark geschlossenes Bündniss. 1341. Jul. 23.
Vniuersis presentes literas inspecturis Johannes Dei gracia comes Holtsacie et Stormarie salutem in Domino sempiternam. Recognoscimus et tenore presencium firmiter protestamur, quod honorabiles viri, domini . . consules ciuitatum Lubeke, Stralessund, Gripeswold, Rostok et Wismar, ad instancias et peliciones uostras ipsis specialiter factas pro pyralis et raptoribus marium deslruendis et compescendis magnilico prineipi, domino Woldemaro üanorum regi, nostro fratrueli karissimo, et ad resistendum suis emulis in Kalingborch et aliis gracia subsidii et adiutorü libur- nas suas armatis expeditas transmiserunt. Vnde presentibus prominentes bona fide consulibus antedictis, quod, si aliquis de pyratis, raptoribus aut emulis supradictis eisdem ciuitatibus per se vel per alios inimicicias mouere uellent vel discordias propter huiusmodi subsidium eidein domino regi factum, inemoratis consulibus et ciuitatibus assistere debebimus et nunquam ab ipsis recedere nec aliquam compo- sicionem inire, nisi prius inter nos et emulos et piratas supradictos et memoratos consules flrma et stabilis composicio sit efl'ecta. Et hoc idem dicti consules nobis facient viceuersa. Jn quorum omnium testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum anno Domini MCCC quadragesimo primo, ipso die beati Jacobi apostoli.
>«cA einem sh Lüktek am 1. Dee. iS49 anegutellten Udima» de» Buekef* Jokann. auf der Trete.
na. n.
Digitized by Google
674
iMl. Sept. 2.
icciiwn.
Heinrich und \icolaus, Gebrüder, Grafen zu Holstein und Stormarn, Gerhard, Junker zu Holstein, Ingeborg, Herzogin zu Samsö, Schweden und Halland, und Heina Brockdorf Urkunden über den in der Fehde mit König Waldemar von Dänemark, Hersog Waldemar zu Schleswig, Graf Johann zu Holstein und den Städten Lüheck, Wismar, Rostock und Greifswalde geschlossenen Waffenstillstand und auf kommenden Michaelis nach Roeskilde angesetzten Compromiss. Kallundborg. §34i, Sept. 2} (Sonntag nach St. Johannis Baptistae.)
In dänitehtr l'cherielsung abgtdruekt t«i Vita H'«(»nf mf Daxmark XIII. p Z.S — .>7., nach II v idl j cid
Pnwtmrekit Rifi» Knmkmm. f. 479. (4 H I
DCCWVIII.
Ludwig, Markgraf von Brandenburg und der Lausilz, Pfalzgraf am Rhein, Herzog von Baiern und des Heiligen Römischen Reiths Erzkämmerer, ertheilt dem Rathc zu Lübeck Quittung wegen Zahlung des Reichszinses, lo ii. Sept. £5.
I .«vdowicus Dei gratia Rrandenburseusis et Lvsatie marchio. comes Pala- tiniis Reni, tlux Bauarie sacrique Romani | imperij archicamerarius. Prudentibus et discretifl viris, ciuitatis Lubek. consulibus et iuratis sincere sibi dilectis, pro' mo- cioriis, quantum potent, et bonoris. De dticentis libris denariorum nobis prius solu- Im um, et de quadriiigen' tis libris denariorum monete ciuitatis veslre, annui vestri ocmihiis «ine solutionis, nobis ex parte Romani imperij sacri debetidis et soluendis, strennuo militi Henrico de Ryschactt, curte nostre magistro, datis et solutis, vos qtiitoH diciinus prrsentibus et solutus. Jn euius rei testimonium sigillum nostruin preaeotibua e*t appetumm. Datum in campis Bryzen. anno Domini PÜCCCXLI, sab- bato pn*t i'xallationt'iü simote crucis.
AarA dein QrigimmU, auf dir Trete, mit anhängendem vohl erhaltenen Seeret.
Ij \ gl. Nu Ii in it. o. it. j). 34> mit) die Unter S*. 724 und 7*2ti. .ibgedrnrklen Urlnindcn. — Dajj der t*M ilrr Bnth«Upltlim ilr« Tiinlrr* (Attfti 3&J ftenirint i»t. poh I auch itlram hervor, da« der Sonn- lug ■•eh Juhnnrii» Geburt (Jül. I ) Hrrflde dir Oitavc »»'in würde und also vrolil al» «olclic Ik /rn luii'l «flfd
Digitized by Google
I
1341. Sept. 17. 67»
MCXXII.
Ludeke und Hermann von Scharfenberg, Herne»« Söhne, und Ludeke und Hermann von Scharfenberg, Ludehenn Sohne, Urkunden über ein mit der Stadt Lübeck und deren Verbündeten abgeachloaaenea Bündniaa. i54t. Sept. 17.
W i Ludeke vnde Herman van Scharpemberghe sone hern Heynen, Ludeke vnde Herman van Scharpember[|ghe knapen, sone hern Ludeken van Scarpem- berghe riddere, den Got gnedich si. Bekennen vn tughen 'j opembare, dat wi vs verbunden hebbet tü erbaren mannen, den ratmannen der stat tu Lubeke, jj also, dat vse hus tu der Lynowe ere vnde erer helpere opene slot scal wesen vnde wi ere truwen helpere vppe vse win vnde vse vories vppe greuen Henreke vnde gre- uen Klawese brodere, herren van Holzsten, vnde vppe ere heJpere vnde vppe alle de, dede leuet, se sin we se sin, ane vppe vsen herren, hertoghen Albrechte van Sassen, ere anstände urloghe all vt. Were auer dat hertughe Albrecht entseghede der stat tü Lubeke vnde ere vyent worde, so wille wi vnde scolen nochten io hel- pere bliuen mit vseme vorbeuomeden slote der stat tu Lubeke mit alle vser macht. Worden ok riddere vnde knapen gheuanghen eder rof ghenomen, dar de van Lubeke eder ere helpere mede weren vnde wi mit en, dar scal mallek del van vpboren na inantalen: wi enscolen auer nen gut vordinghen eder bernen. Were auer dat de van Lubeke gut vürdingheden, dar wi mede weren, dar scal ok mallek del van vpboren na mantaleu. Vortmer were dat also dat van der stat weghene tu Lubeke worde en dach gheleghet tü eneine slryde, dar se vs tü loden, wat scaden wi nemen in deine stryde, dar scolen se vs afnemen, vnde alle vanghenen des strydes scolen ere tüuoren wesen allene. Bouen alle dingh so mughen de van Lubeke sik sonen, wenne it en euene kumt, vnde helpen vs in eren deghedinghen vnde in erer sone des besten, des se moghen. Vmme alle desse vorbeuomeden stukke stede unde vast tü bliuende van vser weghene, so hebbe wi den vurbenouieden ratmannen ghelouet mit hande vnde mit munde vnde louet en bi goden truwen in desser scrift Vnde hebet to ener opembaren betughinghe vse ingheseghele henget tü dessen breuen. Ghegheuen na Godes bort dusent drehundert in dem en unde verteghesten iare, in deme daghe sunte Lambertes.
\ath dem Originale, auf der Trete, mit vier anhängenden Siegeln.
t
85 •
Digitized by Google
676 13il. Oct. 23.
Jacob, Abt, und gesummter Convent des Klöstern Dobberan Urkunden über elic abseilen der Priester und Klosterbrüder Johann und Heinrieh ff'isc in den Gütern des Klosters zu Gunsten ihrer Schwester Gertrud constituirtc Leibrente unel die für ihren Druder Peter ff'ise zu Lübeck gestifteten Seelenmessen.
154 i. Ott. sr>.
.Iii nomine sanete et indiuidue trinitatis amen. Nos frater Jacobus abbas totusque conuentus monasterii Doberanensis. Yniuersis Christi fidelibus presens scriptum visuris inperpetuum. IWemoric dominum, que fragilis est, prouide con- sulitur, dum res gesta scriplis autenticis commendalur, ut murtalium deficiente recor- dacione seriptura testimonium perhibeat veritati. Ad noticiam igitur singulomm tarn presencium quam futurorurn litleris piesentibus cnpimus peruenire, quod dilecti nobis in Christo confratres nostri, Johannes et Hinricus dieli Sapientes, nostri mona- sterii sacerdotes et monachi, de bonis, que Petrus Sapiens, ciuis Lubicensis, ger- manus ipsorum, in morte sua eis in elemosinis conuertenda dereliquit, indaginem nostram Adammeshaghen dictam ab ecclesia 1108t ra pro milie marcia rozstoccensibu«; expositam domiuo Arnoldo dicto Copmau, proconsuli in Kozstok., libere redeinerunt ad manus nostras et nostrorum successorum. iiicdiantibus condiciunibus infrascriptis. videlicet, vt de anledicla indagine Adammeshaghen sorori eorum Gerlrudi redditus XXII marcarum lubicensium denariorum, quamdiu vixerit. expedite annis singulis ab ecclesia nostra tribuantur, ac. in remissionem peccatorum fratris ipsorum pre- nominali l'etri ceterorumqne progenitorum suorum et parentum ac consaugwineo- rum tria seruicia in anniversariis dedicacionis trium altariutn, que in monasterio DOStrO fuudauerunt, scilicet Vndecim viiginuin. Corporis Christi et Andree, conuentui per subcellerarium, qui pro tempore fuerit constitutiis. perpetuis temporibus seruiari- tur, ita quod quodlibet seruicium ad minus de decem marcis denariorum rozstok- censibus habeantur, quas semper ille frater, qui bursarius fuerit, presentare tene- bitur subcellerario de prouenlibus sepedicte indaginis ad octo dierum spacium ante, quocienscunque aliquod dictormn trium seruiciorum extitit seruiendum. Nos insuper eciam propter predicta seruicia conseruanda et in suo robore perpetue perduranda astrinximus nos, et nostros successores piesentibus astriugimus sub anathemate gehennali, vt nulli nostrorum quoquo modo liceat antedictam indaginem Adammes- haghen deineeps obligare uel alienare aut ipsa seruicia aliis bonis adaptare. Ut autem hec inconuulsa perpetue maneant et illesa, presentem paginam inde con- fectam sigilli nostri et sigilli conuentus nostri muuicionibus feeimus roborari. Testes
Digitized by Google
1341. Ort. 23.
«77
premissorum nominatim sunt isti fratres nostri sacerdoles et monachi: Johannes Braghen prior, Hinricus de Tremonia camerarius, Hermanus Puella cellerarius, Johannes Abnehusen, Jacobus de Brunswich cantor, Hermanus Pape magister hospi- talts, Wedego de Oldendorp, Tymmo de Brunswich, Johannes de Zwerin subcelle- rarius, Thidericus Leo magister conuersorum, Hermanus Lasche supprior, Ludolphus et Johannes de Tremonia cum aliis vniuersis. Datum Doberan, anno Domini
primo, decimo Kai. Nouembris.
i
iVacA dem in Liieh Meyenburg. Jahrb. IX. S. 80.1 fg. enthaltenen Abdrucke de$ im .VcAireriner Geh- und Haupt-Archive „»/bewahrten Originalet, mit anhängenden beiden Siegeln.
DCCVWI.
Rath und Gemeinde der Stadt Lübeck Urkunden über die Bestallung des Magister Willekinus Beverstedt zum Ctericus (Syndicus) der Stadt. 154 1. Nov. J.
Ad vniuersorum noticiam nos consules et communitas citiitatis Lubicensis cupimus peruenire, quod nos vnaj]nimi consilio et consensu reeepimus discretum virum, magistrum Willekinum Beuersteden, in nostrum || et nostre ciuitatis predicte clericum, ad omnia nostra negocia terra marique peragenda, vbicumque et quorum-|[ cumque nobis visum fuerit expedire, et ad agendum pro nobis nosque defendendum contra quemeumque et coram quocumque iudice ecclesiastico, in omnibus et sin- gulis causis presentibus et futuris nos et nostram ciuitatem tangentibus quoquo- modo. Qui quidem magister Willekinus ad premissa et quodlibet premissorum efücaciter facienda sub nostris expen«f!s astringendo se nobis firmiler obligauit. Et nos eidem graciose et expedite dare promisimus quadraginta marcas denariorum nostre monete lubicensis singulis annis de nostra camera in quatuor terminis, sci- heet in festis Pasche, natiuitatis beati Johannis baptiste, beati Michaelis et natiui- tatis Domini, quolibet istorum terminoruin decem marcas denariorum sibi, aut cui deputauerit, persoluendas; hijs condicionibus adiectis, vt nullam diguitatem eccle- siasticam, videlicet prebendam cum canonicatu, interim quod nobis et nostre ciuitati seruierit, debeat aeeeptare, nisi hoc de nostro beneplacito fuerit et consensu. Cete- rum dum nobis et sibi huiusmodi reeepeionis, promissionis et obligacionis finis et exitus placuerit, hoc nos sibi tribus mensibus antea denunciabimus vel ipse nobis, et hijs tribus mensibus finitis omnia inter ipsum et nos debent esse mortua et amicabiliter terminata. Si uero tempore dicte denunciacionis nobis et nostre ciuitati cause alique inmineant in iudicio iam ineepte aut in continenti ineipiende,
Digitized by Google
678 1541 !>„». (.
ZT . r° Processer" "«neplaci.o el consent. j„ cuius „j
eu,dens ,es,,m„„,um presens scrip,„m „oslro el sepelacli isui ^.^UZ es. hr„„(er co„,,„„„„um. Dalum ailno „„„,.. ^ J feslo Ommuiu sancloruin. '»gesjmo pllni0j ,„
IM *. O^W> ../ *r 7>«.,. .„ ..«.^„ Mfa, «,„,„.
MCtXID.
K. lichter der Sf«ft H„mlWr fittr rfo# „;/ ^ ^
.In den,e ,,.m,n Godes amen. Wi r»l„,a„„e der sla, ,ü Hamborch befce„„e» dat w, ■„, vsen sonderhken vrunden, de» heren den ra^annen der s.a, ooer en ghcdreghen he be, vnde „ ,„ en vorbonden hebbe, in desse .h: ä.« de van de.ne Lro,»mc„d,ke J «wie ere helperc, dal wi se lu deme etsl„, t ...od,., vnghebh vnde schaden, ^ se den van Lobekc vnde bracht, || »ebn en vorclaghen vnr ern,e heren. Were i. denne also da. ere here vs nner »e na des da, wi ae vorklagbe. hebben binnen vier weken, »il helpen m!„„e oder reeb.es na deme l.n.frede, dar seho.e wi vs la.en an ghenoghen an beTder- weB ene. «ere aoer da, ere here binnen der vorbe.,o,„ede„ H,v, 2mTSL rechte. ». .«,, ,, „,!„ helpen en .noch.e eder en Wolde, so scho.en de van Lnbeke
,a.,en dar ,d v.e der hrrsehap vnde i„,e der hersch.p en vnde vs ghesche , Ts Vnde „, deaser »ere denne ,n donde vnde vor, ,n bringhende so schoie wi der van Lnbeke helpe.c Wesen ,„i, hnnder, ,„,„„e„ wapen, ,u perden, vnde ,e ,Z helpe,. weder „k nn, hnnder, .nannen wapen. ,„ perden, also dikke also d beyderwoghene nn, ,s b.nnen de.ne lande ,n Hols.en, ,„alk vppe sill «.<.„,„; £ nde vnHns. vnde vppe sine eghenen kos.. Were id ok also da, der vi, Tobe" Inde weren ,„ | a,nborch, vnde vs des doch.e vnde den houe.lnden der van L„beke da. w, e,cn vnde vsen v.enden schaden .„och.en do„ Ii wa.ere n,i, bo.en, dar scbo len ere Inde, de ,„ Hamborch ain, ,i helpe., I»e daghe eder d,e vp ere L, u ■d ok ah,, dat ere vo.k vnde vse «. JL v.e Lm v„£ ZZ de. ZlZ
Digitized by Google
iSll. Nov. 22.
679
van en ghesant na der houetlude rade, wat dar ghewunnen worde an beyder- weghene, dat schal men an beyderweghene like buten. Vnde vmme alle dat vn- recht, dat den van Lubeke vnde vs van den van deine Crummendike vnde van eren helperen gheschen is, en Scholen se sik nicht likenen eder sonen ane vs, eder wj ane se. Vnde desse vorbindinghe schal stan van deme neghesten tu körnenden Pasghen vort ouer en iar. Worde auer dyt orloghe binnen desser thyt nicht ghe- sonet, so schal malk dem andern vort helpen mit den vorbenomeden mannen also langhe, wente id ghesonet wert, dar vns an beyderweghene endrachtleken an ghe- noghe. Were id ok sake dat de van Lubeke eder wi binnen der vorbenomeden thyt der vorbindinghe vorunrechtet worden vp en nye binnen deme lande tu Holsten van ienegher hande mannen, des vs van erer herschap nen wandet mochte werden na deme lantfrede binnen vier weken dar na, dat wi se dar vmme vor en vor- klagheden, so schal malk io des anderen helpere vortbliuen also langhe, wente vs des an beyderweghene en sone wert vnde en ganz ende. Dat desse ding stede vnde vast bliuen, so hebbe wi vses Stades ingheseghel laten ghehenghet tu desser schripht. Ghedeghedinghet vnde ghegheuen na Godes bort dusent drehundert in dem en vnde vertheghesten iare, des Donersdaghes vor synte Katherinen daghe der hilghen juncvrouwen.
NocA dem Originale, mit dem Hamburger Stadt$iegel, auf der Trete.
IK ( \ WII1.
Die Brüder Heinrich, Friedrich und Conrad, und deren Neffe Detlef von Zülow Urkunden über den zwischen ihnen und ihrem Anhange einerseits und der Stadt Lübeck andrerseits geschlossenen Waffenstillstand. i$4L Nov. 24.
Nos H miiicus, Fredericus, Conradus fratres, et Delleuus filius domini Vol- radi de Tzule senioris, Famuli dicti de Tzule. Recognoscimus et constare volumus vniuersis, j] nos inter consules, aduocatum et burgenses commune (!) ciuitatis Lubi- censis et nos treugas pre nobis et omnibus de Tzule ac singulis pro nobis facere vel dimittere quidquam volentibus coniuneta manu promisisse, a data presencium vsque per diem Epyphanie Domini totam proxime venturam firmiter in bona secu- ritate duraturas. Jn cuius rei testimonium sigilla nostra presentibus sunt appensa. Datum anno Domini Millesimo CCCXL1, in vigilia Katerine virginis et martyris gloriose.
WA dem Originale, auf der Trete, mit vier anhängenden Siegeln,
Digitized'Sy Google
1542. Febr. 17.
Dt (XXXIV.
Johann JH., Graf von Holstein und Slormam, urkundet über das mit der Stadt Lüheck zum Schutze des Königs von Danemark und ihrer selbst geschlossene Bündniss. 1512. Febr. i7>
Wv Johan greue van Holtzsten vnde van Stornieren. Bekennen in desser ieghenwordeghen scrift, dat wi ghedeghedinghet hebbet vnde vs vorbvnden hebbet mit erbaren wisen mannen, den ratmannen der stat tho Lubeke, in desser wise, dat wi en helpen scolen vppe alle deghene, de den keningh van Denemarken vor- uanghen hebbet vnde noch voruan eder vorunrechten willet, vte deine lande tho Holzsten vnde inte deine lande tho Holzsten, tuischen deine Denewerke vnde der stat tho Lubeke, vnde alse wyt alse is dat lant Iho Holzsten vnde tho Stornieren. Des gelyk hebbe wy vs verbunden, dat wy den vorbenomeden ratmannen vnde der stat tho Lubeke helpen Scholen vppe alle deghene, de sc voruanghen hebbet vnde noch vorvan eder vorunrechten willet bynnen der vorbenomeden schede vnde den vorbenomeden landen. Vnde vmme desse were vnde helpe en tho donde, so scole wy holden en tho helpe hvndert man mit hehnen vnde hvndert man mit platen vppe hinxsten vppe vse kost vnde vse eghene wyn vnde vorlust. Worden se auer ghedrenghet, dat se mer were behoueden, wes wy dar vmme mit den vorbenomeden ratmanueu vnde se mit vs ouer en dreghen, dar scal dit bi bliuen. Were ok dat en stryt worde, dar wi tho samene weren, wat dar vromen erworuen worde, den scal men like delen vnde buthen na mantalen. Vorlmer alle vordingnisse de scal wesen half vnde half. Worden ok slote ghewunuen, de scolen ok des syluen ghelik wesen half vnde half. Ok scolen en open stan vse slote Plone vnde de Kyl vnde alle vse slote, de en euene koinen, wor dat wi se hebben. Were ok sake dat de van Lubeke wene sculdegheden, de se vorvanghen hedde, dar scole wi en van helpen mynne eder rechtes binnen vier weken, eder helpen en vppe de, alse hir vore screuen is. Vortmer is dat also dat de van Lubeke willen vtmaken enen her- coggen in de see, so scole wi des ghelik ok enen coggen vtmaken mit werafteghem
I) Dreyer in »einem Apparatus führt ausser der obige» Urkunde, welche er nach Ulrich Petersen Collertanca diplomalica Holiat. MS. No. 59. cilirt, und ausser der «nler No. 735., folgenden, für die er sich auf v o n Mcllc's handschriftliche Beschreibung der Stadt Lübeck ber.iehr, noch eine dritte aus dem Jahre VSVl nach Ulrich Petersen No. GO. an: Joannis comitis llolsatiae alia conforderatio cum Litbcca de ■nxilio contra rrgera Daniac praestando et de regundis finibus. I.ubecac, absque dir. — Petersen 's Cullectanca sind nach Schröder in Falk Staatsbürger). Magnrin X. p. 639. wahrscheinlich im Geh. Archive in Kopenhagen. Schlesw. Holst. Urk. II. 2.
s. m. A. 1.
Digitized by Google
1342. Febr. 17.
081
volke vppe vse eghene kost, in er de van Lubeke scolen vs den coggen dar tho lenen. Desse vorbenemede vorbindinghe scal stan van der tho körnenden hochtyt tho Pinxsten vort ouer en iar. Vnde alle de vmmot, de der stat tho Lubeke ensteyt van desser vorbindinghe, dar scole wi vs nicht vnnne daghen eder sonen, se en hebben des ene sone vnde enen ghantzen ende. Vortmer vmme de breue des lant- fredes de scolen mit dessem bände vntobroken weseti, wente roen de io holden scal, also alse de thospreken. Dat desse vorbescreuene stucke alle stede vnde vast bliuen, so hebbe wi ghelouet den vorbenomeden ratmannen vnde louet en bi vsen tniwen in desser scrift, alse wi tho ener opeinbaren betughinghe vse yngheseghel hebbet laten ghehenget tho dessem breue. Ghedeghedinghet vnde ghegheuen to Lubeke, na Godes bort dusent drehundert in deme twe vnde verteghesten jare, des ersten Sondaghes in der Vasten.
Nor* einem auf der Trete befindlichen fidimue de» Bi»thof$ Johann von Lübeck vom V. Pce. (frr. «rcund«
a. Nicolai) l'VJ.
DCCXXXV
Der Knappe Johann Hummer sbütlel, der Ritter Lüder von Borstel und die Knappen Lange Beyenvlele, Eckard von Crummesae und Henneke Hummersbüttel verpflichten »ich gegen die Stadt Lübeck für die Erfüllung der ihr vom Grafen Johann von Holstein gemachten Zusagen. 1342. Febr. 17.
Wj Johan Hummersbutle de oldere, voghet des edelen mannes greuen Johannes van Holzsten, knape, Luder van dem Borstele riddere, Langhe Beyenuleth, Egghert van Krumesse vnde Henneke Hummersbutle, des vorbenomeden Johan Hummersbütlen sone, knapen. Bekennen in desser ieghenwordeghen scrift vnde tughet openbare, dat wy erbaren wisen mannen, den heren den ratmannen der stat tho Lubeke, ghelouet hebbet mit hant vnde mit mvnde vnde louet en in desser scrift bi vsen truwen vor vsen herren, greuen Johanne van Holzsten vorbenomet, vnde mit eme mit ener samenden hant vmme de vorbindinghe, de he mit den syluen ratmannen ghedan heft, de stan scal van der thokomenden hochtyt tho Pinxesten vort ouer en iar, dat de scal stede vnde vast bliuen vnde vnthobroken, also alse sine breue thospreken, de he dar vp ghegheuen heft. Vortmer loue wy, alse vore, weret sake dat de vorbenomede vse here, greue Johan, vser welken wolde setten van siner voghedye eder wi dar af koren mit willen binnen der tyt der vorbenomeden vorbindinghe, so en scole wi weder Plune eder Trytowe efte nen M. II. 8«
Digitized by Google
682
1312. Febr. 17.
slot, dat wi nu in vser were hebben. van vs antworden, den vorbenemeden rat- mannen en sy gheholden alle de stucke, de in der vorbenemeden vorbindinghe begrepen sin, vnde se en hebben alle der stucke ene sone vnde enen gantzen ende, it en were also dat wi de slote antwordeden alse ghoden luden, dat den vorbe- nomeden ratmannen an en ghenoghede tho loueren in vse stede. Vmme alle desse stucke stede vnde vast tho holdende, so hebbe wi tho ener openbaren betughinghe vse ingheseghele ghehenghet tho dessem breue. Ghedeghedinghet vnde ghegheuen tho Lubeke, na Codes bort dusent drehundert in deine twe vnde verteghesten jare, des ersten Sundaghes in der Vasten.
larh . /iii wi auf der Trete befindlichen f'idimut det Uitehoft Johann von Libeek, vom S. Dtc. I'I'J
DCCWXVI.
Der Knappe Emekin von Saniberg urkundet über die den Städten Lübeck, Wismar, Hostock, Stralsund und Greif "stealde wegen »einer durch den Befehls- haber ihrer Flotte geschehenen Gefangennehmung geschworene Urfehde. J,t i2. März .7.
o mnibus presens scriptum visuris vel audituris, Emekinus, filius 'domini Emekini dicti de Sant berghe im litis, armiger, salutem in Domino sempiternam. Tenore presenciutn recognosco publice || et protestor, quod honorabibbus et discre- tis viris, dominis consulibus ciuitatum Lubeke, Wismer. || Rozstoch, Stralesund et Grypeswaldis, racione captiuitatis mee per vasallos cogonum earundem ciuitatum in mari michi facte juravi et promisi et presentibus iuro et promitto data fide pro rae et meis heredibus ac pro omnibus et singulis causa mei quiequam facere seu dimittere volentibus natis et nascendis orueydam debitam stabilem atque firmam, ita quod racione predicte captiuitatis mee non debet supradictis ciuitatibus aut porum aliquibus ciuibus aliqua specialis diflidacio resurgere aut vlcio aliqua temporibus postfuturis. Jn cuius rei testimonium sigillum uieum presentibus est appensum. Et nos Emekinus et Marquardus dicti de Santberghe, Hasso de Parlzowe milites, et Marquardus predicti Emekini frater, dictus de Santberghe, armiger, recognosci- mus nos communi manu et insolidum data lide firmiter promisisse, quod supradicta orueyda debet stabilis, vt premittitur, atque firma permanere et non debet aliqua- liter infringi predicti Emekini nomine per aliquem in futurum. Jn cuius rei testi-
I) Davor ist quondam durchstrichen und unlerpunclirt, also auagettrichen.
Digitized by Google
1342. Marz 3. «85
monium sigilla nostra vna cum sigiJJo sepedicti Einekini presentibus duximus appen- denda. Datum anno Domini iVlCCCXLII, dominica, qua cantatur Oculi.
W | dem Originale, auf der Trete, mit den anhängenden fünf irok! trhaltcnen Siegeln.
Df(\X\VII
Hittwe und Kinder des Johann von Weitendorf Urkunden über den Verkauf zweier freien Hufen und die Abtretung eines mannt* censualis in Geitendorf auf Pol an das Heilige- Geist Hospital zu Lübeck. iö42. Mai 10.
[ Iniuersis cernentibus presens scriptum nos Tybburgis, relicta Johannis filij Nicolai de Weytendorpe, Elerus et Nicolaus eius pueri, ac Nicolaus dicturum puero- rum auus, necnon Boydewynus de Kartlowe dicte Tibburgis pater, ac Heuneke Boyde- wvni (et Boydewinus; eiusdem Tybburgis fratres, atque dictorum puerorum palrui Nicolaus et Elerus, et eorum filij Nicolaus et Hinricus salutem in Domino sempi- ternara. Presentium testimonio recognoscimus et constare volumus vniuersis, quod nos de consilio et consensu omnium heredum et proximorum uostrorum rite et rationabiliter vendidimus et coram communi terra Pole, sicut de jure debuimus, resignauiinus doinui Sancti Spiritus in Lubeke et personis eius pro ducentis et quadraginta marcis lubicensium denariorum nobis integraliter persolutis et conuersis in necessarios nostros vsus duos liberos mansos in vilia dicte doinus Sancti Spiri- tus Weytendorpe sita in terra Pole, in quibus duobus mansis liberis dicta doinus ante babuit tres marcas annualium reddituum pro vnius equi seruitio et quatuor tnarcas de precaria, et similiter vendidimus et resignauimus dicte domui Sancti Spiritus hereditates de vno manso censuali, qui eidem domui etiam ante pertiuuit, ut eis vtentur' dicta domus Sancti Spiritus et persone eius cum omni jure et juditio de sexaginta solidis et de duodecim solidis, et cum omni proptietate atque prouen- ttbus. prout dicta villa Weytendorpe cum alijs bonis adiacentibus dicte domui Sancti Spiritus prius pertinuit, sicut priuilegium, quod dicta domus desuper habet, ple- nius exprimit et testatur, et nihilominus cum omni commoditate et ecclesiastica libertate ac proptietate, perpetua possessione libera, paciflca et qttieta. Nec de diclis mansis dicta doinus Sancti Spiritus vel persone ipsius doinus aut coloni nobis vel nostris successoribus ad aliquas prestationes vel exactiones seu ad aliqua vecti-
I) I. vunlur.
Digitized by Google
ftHi
1542. Mai 18.
galium onera aut seruitia de cetero tenebuntur, non obstantibus guerris, inhibitio- nibus. maiidatis seu exceptionibus et inpedimentis alijs quibuscumque. Habebunt insuper dicta domus Sancti Spiritus et persone eius plenam et liberam potestatem dicta bona transferendi, alienationc quacumque decreuerint, in personas quascum- que ecclesiasticas vel seculares, absque nostro et cuiuslibet alterius requisitione et consensu, sicut et quando eis fuerit oportunum. Renuntiauimus quoque et renun- tiamus penitus per presentes nostro et heredum nostrorum ac omnium, quornm inter- est vel interesse poterit, nomine, et cessimus omni nostro juri et proprietati et omnibus alijs, que nobis competebant et competere possent in eisdem bonis, ita quod nos aut nostrutn vel heredum nostrorum aliquis in diclis bonis vltra habebi- mus seit habemus totaliter nihil juris, sed dictis domui Sancti Spiritus et personis eius, vt prescriptum est, de piano et ex toto vendidimus et coram communi terra Pole, sicut de jure facere debuimus, resignauimus rationabiler atque rite. Vt autem premissa omnia perpetuam obtiueant firmitatem, nos Vicko de Stralendorpe miles, et HinrtCUB frater eius, Bernardus de Plesse famuli, necnon [Nicolaus et Heyno ac Hinricus, domini Heynonis militis (ilij. et Henneke Pren, filius domini Bartoldi in Choretze militis, necnon Boydewinus de Kartlowe dicte Tibburgis pater, ac eius filij Heyneke Boydewini et Boydewinus ad premissa omnia fideiussores sumus et promittimiiK dicte domui Sancti Spiritus et personis eius in bona fide nostra, exquo dicte domine Tibburgis predicti pueri, Klerus videlicet et IS'icolaus, ad debite sue discretionis nondum peruenerint aunos, si in dictis bonis dicte domui Sancti Spi- ritus et personis dicta domina Tibburgis aut eius predicti pueri personaliter aut aliquis alius ex parte ipsorum aliquem defectum seu aliquam impetitionem, incausa- tionem vel imbrigationem seu etiam aliquod impedimentum quocuinque etiam modo facere eis in contrarium niteretur, quod hoc nos et heredes nostri veri dicte domui Saudi Spiritus et personis eius totaliter extricare debebimus et tenemur. Jn cuius rei testimoniuin et fldeiussionis nostre sigilla nostrum omnium ex iussu nostro pre- tfentibuH sunt appensa. Datum in Wismaria, anno Domini dusent drehundert quadra- gesimosecundo, in vigilia Pentbecostes.
V«rA ttntr 4btekrtft in dem IJSO angelegten Copiariut des Htiligtn-Griit Hoipiialct. fot. 81 tf.
Digitized by Google
I
1542. Mai 19. 68a
D((\\\VIII
Aufzeichnung über eine dem Rath manne Const antin gehörige Insel im Dassower See.
1342. Mai W.
Notum sit, quod Constantinus constil emit a fratre suo Hinrico Constant(ini) vnam insulam in stagno Dartzowe iacentem non remote ab vna insula alia, que ciuitati pertinet. Et isla insula ad dictum Hinricum ex diuisione hereditaria inter ipsum et Constantinum fratrem fuerat antea deuoluta. Sed ab eo ipse Constan- tinus nunc emit, et ipse Hinricus eam Constantino coram consulibus resignauit, saluo tarnen ciuitati, si aliqua scriptura inde reperiri posset, qua doceri posset, se in dicta insula melius ins habere. Jta consilium scribi iussit.
WA einer Ineriptio« da Oter Stadtbek« vom Jährt iS43, Pentkeente,.
*
PCCIXUX
Die Knappen Ludolf von Scharfenberg, Hcino's Sohn, und Ludolf von Scharfen- berg, Ludeco's Sohn, bekennen, von der Stadt Lübeck die für zu leistende Kriegsdienste ihnen versprochenen 400 Mark Pf. empfangen zn haben. 1542. Jun. 29.
Vniuersis hanc paginam inspecturis Ludolfus de Scarpenberghe domini Hey- nonis filius, et Ludolfus de Scarpenberghe domini Ludeconis tilius || armigeri salutem in Domino et veritatis noticiam de postscriptis. Tenore presencium publice pro- titemur, quod honorabiles viri, domini . . cousules || ciuitatis Lubicensis, illas qua- dringentas marcas lubicensium denariorum, quas nobis dare promiserant eapropter, vt in eorum || gwerra ipsis cooperari deberemus, eo modo sicut in nostra patente litera, quam ipsis sub nostris sigillis desuper dedimus, cuntinetur, nobis ad vota nostra pagauerunt plenarie, et quod nos eas integraliter pereepimus et extoto, de quibus ad graciarum actiones nos plene ab eis pagatos dieimus et fatemur, pro- nunciantes dictos dominos . . consules et ciues Lubicenses de dictis quadringentis niarcis quitatos, liberos et solutos. In cuius rei testimonium sigilla nostrum ambo- rum ex certa nostra noticia et iussu presentibus sunt appensa. Datum anno Domini ÄCCCXL secundo, in die beatorum Petri et Pauli apostolorum.
WA dem Original*, auf der Tre$* mit anhnogtttdtH beidtn Siegth.
Digitized by Google
<
686 1.-U2. Auff. I.
1M(\I
Kaiser Ludwig IV. dankt der Stadt Lübeck für den ihm und seinem Sohne, dem Markgrafen (Ludwig), durch die Unterstützung des Königs von Dänemark (Waldemar IV.) erwiesenen Dienst, erlheilt die erbetene Auskunß über da» Benehmen des von Mergelburg und giebt Sachricht, dass er den Heinrich von Rischach, seines Sohnes Hofmeister, mit gewqffneten Leuten nach Lübeck gesandt, auch den anderen Städten gebelenermassen zugeschrieben habe. O. J. (1542.) Aug. I.1
Wir Ludowig von Gotes genaden Römischer keiser, ze allen ziten merer des riches. Enbieten den wisen || lüten, . . den ratineistern ze Lubecg, vnsern üben getriwen, vnser huld vnd alles güt. Wir danchen iw |j der steten vnd gantzen vnd triwen dienst, die ir vns vnd vnserm sun, dem maregrafen, an dem künig von Tennjlmarch erzeigt vnd tut. der wir iw immer danchen wellen, die weil wir leben, vnd getrawn iw wol, daz ir noch an vns vnd dem chunig nicht ablazzent, wan wir iweh der kost vnd der arebeit gern ergetzen wellen, swenne ir vnserr gnaden vnd furderunge bedoitl'et. Als ir vns ouch gebeten habent, daz wir iweh lazzen wizzen, wie der von Mergelburg von vns gescheiden sei. tün wir iw chunt, daz er friwnt- lich vnd lieplich von vns ist gescheiden, also daz er vns beholfen wolt sin zü allen den sachen, die vns, vnsern sun, den kunig vnd owch iweh an giengen, vnd ge- trawn im wol, daz er daz tu, vnd haben in des ouch mit vnsern briefen ermant. Wizzet ouch, daz wir Heinrichen von Rischach, vnsers suns hofmeister, mit gewap- penden luten zu iw geschicket haben, vnd daz wir itf ze hant mer volches senden wellen, vnd biten iweh, daz ir iw die eupfolhen lazzent sin vnd die in iwren triwen habt, als ir ander vnser diener, die bei iw sind, habt. Wizzet ouch, daz wir den steten vnser ernstlich brief gesaut haben in der weis, als ir vns gebeten habt. Geben ze München, an Doneretag vor Oswaldi.
In dorso: Prudentibus viris, consulibus ciuitatis Lubicensis, noatri et imperij fidelibus dilectis.
\oeh dem Originale, emf der Trete, mit aafgedrnektem *ohl erhaltenen kaiserlichen Seeret.
1) VrI. Detmir. I. S. 254. und die folgenden Urkunden dieses Jahres von No. 742. »n.
Digitized by Google
IJU2. Aug. H.
687
DCCXLI.
Wibrecht und Johann, Herren von Mecklenburg, Stargard und Rostock, Urkunden über die von ihnen gegen Zahlung von jährlich 200 Mark Silber über- nommene Schutzvogtei über die Stadl Lübeck. 1342. Aug. It.
Nos Albertus et Johannes fralres, Magriopoienses, Stargardie et Rozstoch domini. Tenore presencium notih'cainus vniuersis, |J nos ciuitatem Lubek et oinnes ac singulos eius burgenses in nostre protectionis confugium recepisse, vo||Ientes ipsara ciuitatem et eius burgenses pie omnibus eis aduersa inferre volentibus in suo iure conseruare || et firmiter confouere in terris nostris et vbique, fideliori modo quo possumus, et pre iniuriancium morsibus ac inuectionibus defensare, vniuersis nostris aduocatis, ofliciatis in ipsorum necessitatibus eosdem sincere presentibus commen- dantes. A festo Assumpcionis beate Marie virginis instanti proxime vltra ad tres annos continue succedentes huius defensionis nostre presidium perdurabit, specialiter hoc adiecto, quod, si medio tempore in terris nostris de educendo annonam extra tenninos nostros per nos aut aduocatos nostros fiat inhibicio generalis, illa nichillo- ininus non obstante burgenses ciuitatis predicte annuam pensionem suam de bonis, que habent in nostro dominio, prouenientem libere educendi pro suo beneplacito largam per presentes concedimus facultatem. Pro quibus interea nobis ducentas marcas puri quolibet annorum predictorum in speciaiibus anni terminis, prout iittere ipsorum super hoc nobis tradite aperte testantur et edocent, expedite ministrabunt. Jllis uero tribus annis terminatis, quoniam in amicicia conuenimus, debemus eciam extunc in amicicia separari. Jn ctiius testimonium sigillum nostri Alberti presen- tibus duximus apponendum. Datum Sterneberch, anno Domini MCCCXL secundo, die dominico post Laurencii. Testes sunt Otto de Dewitze, Lyppoldus Bere, God- schaJcus Storm milites; Hinricus de Bulowe et Engelbertus de Dewitze famuli, ceteri- que plures fide digni.
\ofA dem 0 r tginale , auf titr Trat, wtif anh^nffentiem wohl trhoftcntH Stehet,
DCCXLII.
Heinrich II* Graj von Holstein und Stormarn, bietet seine rasallen in der Vogtei Itzehoe auf, bewaffnet mit vierzehntägiger Rost am 19. August in Wenemers- molen beim Schlosse Segeberg sich einzustellen. O. J, (1342.) Aug. 17.
Nos Hinricus comes Holtzacie et Stormarie. Omnes et singulos vasallos nostros habitantes '| in aduocacia Jtieho rogamus et requirimus sub omagio vestro,
Digitized by Google
688
1342. Auff. 17.
vt armis expedi tis propter defensionem terre post nos veniatis, ita quod feria secunda proxima [| We(ne)mersmolen apud Castrum Seghebergh, expensas ad quindenam vobis- cum habentes, finaliter sitis constituti. Nam dominus . . de Swarthzeburgh vna cum . . officiali domini marcbionis cum quadringentis viris galeatis in deperdicionem tocius terre Holtzacie ad ciuitatem Lybek crastino Assumpcionis peruenerunt. Scriptum in campo ante Castrum Seghebergh, sabbato post Assumpcionem Virginis, nostro sub sigilio.
AofA ifrn Originale, auf der Treue, mit den Spuren de* in darto aufgedrückt getretenen Siegelt.
DCCXIJII.
Heinrich II., Graf von Holstein und Stormarn, schreibt dem Schulzen und den Schöffen zu Wewelsfleth wegen der aus ihrem Kirchspiele zur Landesver- teidigung einzustellenden Mannschaß. O. J. (1542.) Aug. 17.
Nos Hinricus coines Holtzacie et Stormarie. Vobis schabino1 in Weues- ulethe et schabinis ibidem !| firmiter demandamus, vt omnes inhabitantes parrochie vestre cum Septem schabinis nostro e||dictu sub pena tede [tede] et restis secun- dum iuris consuetudinem requiri facialis, vt nos ;| cum tanta fortitudine hominum et curruum. expensas ad quindenam habentes, sicuti a nobis fueritis requisiti, ex- pedite sequantur, ita quod feria secunda proxima, hora misse, finaliter Wenemers- molen apud Castrum Seghebergh sint constituti. Nam dominus . . de Swartzeburch vna cum domino Redesach, officiali domini marchionis, ad ciuitatem Lybek cum quadringentis viris galeatis in deperdicionem tocius terre Holtzacie peruenerunt. Scitote, si ad presens ad nostram expedicionem non peruenerint, recordari volu- mus tempore et loco requirente. Scriptum sub sigilio nostro, sabbato post Assum- pcionem*
In domo : Viris discretis, schulteto, schabinis et omnibus parrochianis in Weuesulethe.
JVocA dem Originale, auf der Trete, mit Betten de» aufgedrüekten Siegel» und den Kinteknitten fmr
dat Siegelband.
1) I. »chulicto.
2) Dahinten eine Rajnr, in welcher aber
nicht »lehr.
Digitized by Google
1542. Auff. 17.
689
DfCVLIV
Heinrich II., Graf von Holstein und Stormarn, schreibt dem Schulzen und den Schößen in WiUter wegen der aus ihrem Kirchspiele zur Landesvertei- digung einzustellenden Mannschaß. O. J. (1342.) Aug. 17.
Nos Dei gratia comes Holtzacie et Stormarie. Vobis schulteto in Wilstria et schabinis || ibidem demandamus firmiter, vt omnes et singulos inhabitantes in prochia vestra cum |j Septem schabinis nostris sub pena tede et restis requiri faciatis, vt nos cum tanta || fortitudine hominum et curruum, sicuti a nobis requisiti fuerint, sequantur, ita quod feria secunda proxima, hora misse, finaliter Wenemersmolen sint constituti. Nam dominus . . de Swartzeburch vna cum domino . . de Redesach, offi- ciali domini marchionis, ad ciuitatem Lybeke cum quadringentis viris galeatis in preiudicium nostrum et tocius terre Holtzacie venerunt et grauamen. Expensas vestras ad quindenam Semper habentes. Scitote, si non ad presens ad nostram expedicionem venerint, recordabimur tempore et loco requirente. Scriptum sub sigillo nostro, sabbato post Assumptionem Virginia.
In dorso: Viris discretis, schultheto, schabinis et omnibus prochianis in Wilstria.
ymek dem Originale, auf der Trete, mit dm Kineehnitten für da» Siegelband und den Reiten du
aufgedrückten Siegeh.
DCCX1V.
Heinrich //., Graf von Holstein und Slormarnf schreibt dem Schulzen und den Schöffen in Beidenßelh wegen der aus ihrem Kirchsjtiele zur Jjandes- vertheidigung einzustellenden Mannschaß. O. J. (1342.) Aug. 17.
Nos Hinricus comes Holtzacie et Stormarie. Vobis sculteto in Bey, ujenuleth et schabinis ibidem || firmiter demandamus, vt omnes inhabitantes parrochie vestre cum septem schabinis nostro edictu |] sub pena tede et restis requiri faciatis, vt nos cum tanta fortitudine hominum et curruum, j| expensas ad quindenam habentes, sicuti a nobis requisiti fuerunt(!), expedite sequantur, ita quod feria secunda proxima, hora misse, finaliter Wenemersmolen apud Castrum Seghebergh sint constituti. Kam dominus . . de Schwartzeburch vna cum domino . . de Redesach, officiali domini marchionis, ad ciuitatem Lybek crastino Assumptionis cum quadringentis viris galeatis in anichillationem tocius terre Holtzacie peruenerunt. Scitote, si non ad presens ad nostram expeditionem venerint, recordari volumus tempore et loco requirente. Bd. u. 87
Digitized by Google
690
1542. Au£ 17.
Scriptum sub sigillo nostro, sabbato Seghebergh.
In dorso: Vir» ulethe, detur.
iVacA dem Original*, auf 4*r Tmt, müt
Virginis, in castris ante
schulteto et
Heinrich IL, Graf von Holstein und Stormarn. befiehlt seinem Vasallen Johann Krummendik, dk Eingesessenen der Kirchspiele Brokdorf und Vlelhe zur Landwehre im entbieten. O. J. I /T 12. i Aug. IT.
Nos Hinricus comes Holtzacie et Stormarie. Vos Johannem Krummendich, nostrum vasallum, rogamus et requirimus, vt statim visis presentibus litteram vestram ad parochias vestras Brocdorp et | Vlethe mittatis, vt nos sequantur, ita quod feria secunda proxima, hora misse, Hnaliter Wenemersmolen apud Castrum Seghebergh siut constituli. Nam dominus . . de Schwartzeburch vna cum domino . . de Redeaach, officitti domini inarchionis, ad ciuitatem Lybek cum quadringentis virin galcalis erastino Assumptionis Marie in deperditionem tocius terre Holtzacie poruenerunl. Scriptum sub sigillo nostro, sabbato post Assumptionem virginis.
In dorso: JohftlUU krummendich, suo vasallo dilecto.
Nur* dtm Om*iWc, muj dtr Tr*n. mit dtm Km*tkuilttn fir da
mmJ f*dr*<ktn SvtftU.
IKTVLVII.
Wibrecht, Herzog zu Sachsen, mrkundet über die den Bürgern der Stadt Lüneburg gewährten Freiheiten in Beziehung auf die Verschiffung des Salze» auf der Stecknitz von Mölln nach Lübeck. 1549. Sept. 7.
W ie Albert von der gnade (>ades hertoge to Sassen. Bekennen und belügen in diessem breffe. dat wie mit willen und mit volbort all unser rechten erven and mit rade unser truwen man von deghedinge wegene unde dor gunste willen hebbet gegeven und geven alle den bürgern in der stad Liineborg alle diesse stücke, die hina stat beschreven, tho ewiger frieheit: Wan also vell soltes is to Mölne, da« men schepen mag 24 pramen eder 30, und dar enttwischen degene kernen, de dat solt begehret und dat water eschet von deme, de de Schlüsse bewahret, des nege-
Digitized by Google
15«. Sepl. 7. 691
sten dages darna schall mau dat water geven, also dat se to Lübeck mögen kamen to allen tiden von Paschen went to unser Frowen dage der ersten ; darna von unser Froweu dage bet to Paschen schall men dat water geven in thomacke (?) na older wohnheit, und nen unrecht schall [soll] inen up de pram noch up dat solt noch up dat guet selten, mehr als ene olde wahnheit is gewessen. Ock so nehmen wie und unsere arven de borger to Luneborg und er guet und alle ere gesinde in unsern frede, de schull wie verdegedingen als unse man und unse bürgere. Wer id dat se schaden nehmen an luden [guet], an gude van unsen mannen, dat schall wie und unse rechte erven wedder doen. Wer id dat se schaden nehmen von den, de unse man nicht en sind, der feind scholl wy und unse erven werd(en), also lange went enen dat wedder dan werde mit rade der rahtman von Lüneborg. Ock lege wie [ock] äff Ungerath an watere und an lande, dat en schall erem gode nicht schaden. Were idt dat de knechte by deme gode schaden nehmen oder deden, dat en schall der borger gude nenen schaden geven. Were id dat de börger von Lüneborg vorden ehr guet von Möllen tho Hachede eder von Hagede na Mülne, dar scholl wie unse truen und unse ambtluede so to forderen, und se Scholen ere tollen davor geven tho Möllne, und anders nergendes, (dat) dat guet to Luuenborg toll frie sie. Were idt dat de hartoge von Lüneborg und wie und unse erven iieude worden, doch so schulen de bürgere van Lüueborg und ere gesinde lieves und gudes velig wessen in unsen Schloten und in unsern lande vor alle den. de dorch unsern willen doen und laten willen; alle degene, dar de ratbman von Lüne- borg vor sprecken willen dat se ere böigere eder gesinde sindt, de Scholen in unsern frede wessen. Hier hefft over gewessen to tuge herr Marquart Wulff een ridder. Hinrich Simbon (?) unse ambtman. Dese degedinge sind begunt tho Eisshngen und sind tho Luneborg vollentagen. Und dat alle dese stucke fast holden werden, so hebbe wie unse ingesegell gehenget tho diesseme breffe, und ist geschehen na (iades gebort in 1342. jähre, inn dem hilligen avende der Bort unser leven Frowen.
\ae* «»«• ntutrtn Ahtchrifl, im Archive dt* irWW Sehone»fnhrer-(olUgiumi. »ignirt 6. Ro. 1
Mmvni
Johann und Peter Luurenson ertheilen dem Thomas Gröpelin Vollmacht, mit dem Rothe zu Lübeck über ihre Coggc Wittenberg abstuchlieasen. L142. Sepl. 21.
Omnibus presens scriptum cernentibus Johannes Laurenson et Petrus Lauren- son salutacionem U in Domino. Notum faeimus vniuersis, quod exhibitori pre-
87«
Digitized by Google
692 1342. Sept. 21.
sencium, Tome dicto Grepaelin, |j plenam et liberam concedimus potestatem. cum dotninis consulibus in Lybick § super coggone nostro Hwittenbergh agendi et termi- nandi, gratum et finniim habituri1 quidquid idem Tornas nostro nomine fecerit in premissis. Datum sub testimonio sigillorum nostrorum, anno Domini täCCCtfL secundo, die beati Mathei apostoli.
Naeh dem Originale, auf der Trete. Vtm dm itrci Siegeln iit da» trete völlig vom Bande
um TheU
DCCILEL
Gerhard, junger Graf von Holstein und Stormarn, bestätigt dem Lübeckischen Bürger Friedrich von Oldenburg die auf Fehmarn gekauften Renten. 1542. Sept. 30.
Omnibus presens scriptum cernentibus G(erardus) Dei gracia domicellus Holtzacie et Stormarie salutem in Domino sempiternam. Nouerint vniuersi, nos discreto viro et honesto, presencium exhibitori, Frederico de Ol(d)enborg, ciui Lubi- censi, super bonis suis, videlicet viginti marcharum redditibus in Ymbria situatis, libertates contulisse. Vnde mandamus omnibus et singulis aduocatis nostris et sub- ditis, ne dictum Fredericum et suos subditos in prefatis bonis in redditibus uel iure aliqualiter audeant impedire. Eciam si gwerra inter Lubicenses et nos verteretur, quod absit. tarnen prefatus Fredericus de Oldenborch et sui subditi libertatibus iam dictis vti debent, sicut prius. Jn cuius rei testimonium sigillum nostrum presenti- bus est appensum. Datum anno Domini MCCCXL1I, in crastino Michaelis.
Mach dem zu V0. 71", erwähnten Traneiumpte.
DCCL.
Johann III., Heinrich II., Kicolaus und Gerhard V., Grafen zu Holstein und Stormarn, Urkunden, dass und welchermaassen sie die Entscheidung ihrer Streitigkeit mit König Waldemar IV. von Dänemark und den Städten Lübeck, Ham- burg, Wismar, Rostock, Sirfilsund und Greifswalde den Röthen des Kaiser» und des Markgrafen von Brandenburg, namentlich dem Grafen Günther von Schwarzburg, dem Herrn Heinrich von Rischach und dem Herrn Johann von Buch, unterworfen haben. 1342. Oct. 13.
Wi Johan, Henrich, Clawes vnde Gherhard van Godes gnade greuen tu Holzsten vnde tu Stormern. Bekennen vnde betughen opembare in dessem breue,
Digitized by Google
1342. Oct. 13.
693
dat alle |j de sake, de dar van dessen? orloghe werrende is deme akbaren vürsten koningh Woldemare van Denemarken vnde sinen helperen, vnde bi namen den Steden l| Lubeke, Hamborgh, Wismer, Rozstoch, Sund, Gripeswold, tu vs vnde tu vsen helperen, vnde wat vs vnde vsen helperen werrende is tu deme vorbenome||- den koninghe vnde sinen helperen, vnde bi namen tu den vürbenumeden Steden vnde eren helperen, vnde sunderlike tu Langen Beyenvlete vnde tu den sinen, vnde tü Ludeken Scharpemberghe vnde den sinen, des sint wi ghegan mit willen an beyder siith vppe des keysers rat vses herren vnde des marchgreuen van Brande- borgh rat, de nv sint tü Lubeke. Mochte men auer se alle denne nicht hebben, so scholde bi namen dar ouer wesen greue Gunther van Swartzeburgh, her Heyn- rich van Rischsach vnde her Johan van Buch, de Scholen vs berichten bi eren eden mit minne eder mit rechte. Dit scal men vnthrichten vppe de syluen stunde vnde stede, alse men der koninghe van Steden vnde des van Denemarken sake entscheden scal. Vortmer de herren, riddere, knapen, de stede Lubeke, Hamborgh, Wismer, Rozstoch, Sund, Gripeswold, husman vnde houeman, de Scholen bliuen bi aller Schede, vryheyt, breuen vnde rechticheyt, de se vore hadden, dat si mit be- wisinghe eder an besittinghe, de man mit rechte bewisen mach. Vnde desse deghe- dinghe vnde breue en Scholen nene deghedinghe vnde breue, de vore ghegheuen sint, breken, mer se Scholen en tü helpe komen. Vnde alle de deghedinghe vnde breue. de vore ghegheuen sint, de scolen bliuen by erer macht, dar se vp ghe- gheuen sint. Desse deghedinghe des koninghes van Sweden vnde vse vnde vser helpere de Scholen tü saniende vort gan, des koninghes vore vnde vse vnde vser helpere mede. Vortmer schole wi vse klaghe, wat vs werrende is tü deme koninghe van Denemarken, den Steden vnde eren helperen vorbenomet, bringen an de vor- bescreuenen vse entschedes lüde vppe synte Nicolaus dach nv neghest tokomende in de stat tü Rozstoch, vnde scholea en dat anthworden beschreuen vnder vsen ingheseghelen. Vnde wes wi dar beschreuen nicht en anthworden van dessem orloghe, dat scal mer dot bliuen vnde ane klaghe. Vnde wi scolen vser enthsche- dinghe warden dar na an deme daghe, de gheheten is Epiphania Domini, an der syluen stat tü Rozstoch mit vüller macht Dat alle desse vorbescreuenen stukke .stede vnde vast bliuen vnde vntobroken ane jenegherhande arghe lyst, so hebbe wi louet mit hande vnde mit munde bi vsen truwen * vsen vorbescreuenen entschedes luden vnde den na bescreuenen ratmannen van den vorbenomeden Steden, alse Sifrido van der Brugghe, Hinrico Papen, Hinrico van Bocholte, Constantino, Nicoiao Schoneken vnde Thidemanno van Gustrowe, borghermestern vnde ratmannen van Lubeke, Helemberno vnde Johanni Miles van Hamborgh, Herina nno Lysen van Roz-
Digitized by Google
004
1542. Ocl. 13.
stoch, Amoldo van Goldenstede van deroe Sunde. Georrio Wittembeke van der Wisiner, vnde Johanni van Dersecowe van deme Gripeswolde, tu der syluen stede hant, alse wi tü ener opembaren betughinghe vse ingheseghele hebbet laten gbe- henghet tu dessem breue. Vnde wi Albrecht hertoghe van Sassen, Adolf greue van Schowemborgh, Clawes bern Johannes sone vnde Bernt herren van Wenden ; Johan van Godendorpe, Johan van Sygghem, Clawes van Rantzowe, Henrich van Gortze. Johan Stake, Marquard Brochdorp, Otto van Sletze, Henrich Splyt, Hartuich Metzeke. Marquard Glusingh, Emeke Wunsvieth, Marquard Breyde, Marquard van der Wisch riddere; Dose van Godendorpe, Wulf Pogghewisch, Ludeke Schinkel, Henrich Glu- singh. Vollert Solder, Wulf van Godowe, Marquard Scheie knapen; Andreas vnde Peter brodere de heten Stugghe, Truwels vnde Jones brodere heten Peter sone, Thimnie Thimine sone, Tuke Winlz sone, Jacob Jones sone riddere; Jones Peter sone, Jwen Paul sone vnde Mieles Jones sone knapen louet bi vsen truwen mit den vorbenomeden greuen van Holzsten, dat alle de vorbescreuenen stucke stede vnde vast Scholen bliuen ane arghe lisL alse wi tu ener opembaren betughinghe vse ingheseghele hebbet laten mit der vorbenoineden greuen van Holzsten inghe- seghelen ghehenghet tü dessem breue. Ghedeghedinghet vnde ghegheuen tü Lubeke. na Codes bort dusent drehundert in deme twe vnde vierteghesten jare, des Sun- daghes vor synte Gallen daghe.
JVocA Htm Originale, auf der Trtst, an tretthem .11 Siegel gehangen haben.
Davon sind erhalten: Ko. 1 — Vi. Da» Secret des Grafen Jobann, die Siegel der domicelli Hein- rich und Gerhard von Holstein, des Grafen Adolph von Schauenburg, de» Hcrxog Albrecht von Sachsen, des Johann von Godendorp, des Ificokii», .Sohn des Grafen Gerhard von Holstein, des domicellii» Bernhard von Wcrle, des Heinrich von Ghorlne, Johann \un Sichern, Nicolai»» von Hantr.au, Johann Stake. Ko. 13. 14. 16. fehlen. Ko. 15. ist »ehr beschädigt, doch lies!
man noch: ..ar Broc... >'o. 17 — 24.: Siegel des Marquard Glüsing, Otto von Sletze,
Marq. Wisch, Marq. Scheie, Volrad Solder, Wulf Poggewisch, Ludolph Schinkel, Heinrich Glüsing. No. 25— 34. fehlen.— Eine »weite Ansferligungderselben Urkunde, übrigens gleichlautend und nur in der nachlässigeren Orthographie abweichend, enthält von * an folgenden Sellins»;
vnde müh vns lieft ghelouet de edele vorste Magnus koning tho Sweden, Albrecht hertoghe tho Sassen, Clawes hern Johannes sone vnde Bernt herer 1 tho Wenden: vnde de erliken lüde her Johan uan Ghodendorpe, Joham(!) van Sigghem, Clawes uan Rausowe, Hinrich uan Ghortze, Johan Stake, Marquard Bruchdorpe, Otto van Sclesen, Hinrich Splith, Hartwich Meseke, Marquard Glüsing, Emeke Wnsfleth, Marquard Breyde., Marquard uan der Wisch riddere; Doso uan Ghoden- dorpe, Wlf Pogghewisch, Lüdeke Schinkel, Hinrich Glüsing, Volrad Solder, Wlf van Ghodowe. Marquard Scheie knapen, deme vorghenomden koning Woldeinare vnde sinen[en] inedelaueren, de vns ghelouet hebbeu an sinen breue, vnde vnsen
Digitized by Google
1342. Ort. 13.
695
entscheydes lüden greue Ghünter van Swartzeburch, heren Heynriche van Rich- schach vnde hern Johanne uan Boch. Tho eyner betüginc alle desser uorghe- screuenen ding so hebbe wi ghenomden Holsten heren vnde alle vnse ghenemden medeleuere vnse ingheseghele mith willen ghehanghen tho dessem breue, de ghe- »heuen vnde ghescreuen is tho Lübeke, na Ghodes boorlh dusent iaar drehundert iaar an deme twe vnde virtighesten iare, des Svndaghes vor sinte Gallen daghe.
An dietem Original», da» gleiehfall» auf der Trete bewahrt uird. haben uriprünglich UV Sirgel gehangen.
Davon iind erhalten: No. I — 14. die Siegel (dieselben, wie an der vorigen) der Grafen Johann, Heinrich, Nicolai!*, Gerhard, dea Herzog Albrerht, Johann von Codendorp, lleinr. von Ghortse, Bernhard von Werle, Joh. Stahe, Marq. Brokdorp, Ollo von Slctae, Nicol. von IUnlr.au, lleinr. Splyt, Joh. von Siftßhem. No. 15. fehlt. No. 16. 17. HarUv. Met/.eke. Marq. Glüsing. No. 18. iat unkenntlich. No. 19—24.: Marq. Wisch, Marq. Scheie, Volr. Solder, Wulf Poggewisch, Lud. Schinkel, Heinr. Glüsing. No, '25 — 28 fehlen. — Von dieser lelrtern Ausfertigung befin- det sich auf der Trese noch eine gleichzeitige unbeglaubigte Abschrift, auf deren Hückseite ge- schrieben sieht: In hoc littera deficiunl V sigilla, videlicet domini regis Svrrcie, domini Bernardi (!) de Werle, dornini Marquardi Breydc et domini Lmekini Wnvleth et Oosonis de Ghodendorp.
DCCLI.
Heinrich II.. Graf von Holstein und Stormurn, und der Knappe Marquard von Stove der keltere geloben, dass Honig Magnus von Schweden den schieds- richterlichen Spruch des Grt{fen Günther von Schwarzburg und des Fürsten Wibrecht von Mecklenburg in der Streitigkeit zwischen ihm und den Städten Hamburg, Lübeck, Wismar, Rostock, Stralsund und Grcifswalde anerkennen werde. 1342. Oct. 13.
w i Hinrik van Codes gnade greue thü Holtzsten vnde thü Stormern, vnde olde Marquard van Stoue knapp. Betughen vnde bekennen [| openbarliken in desser ieghenwardighen scrift, dat wi vm alle de schelinge vnde twidracht, de van desseme orlighe vpstan is twischen || dem edelen vorsten, hern Magnus koninge thü Sweden vnde thu Norweghene, vnde einen helperen af ener side, vnde den Steden Lube[jke, Hamborch, Wysmer, Rozstok, Sund, Gripeswold vnde eren helpe- ren af ander side, sin ghebleuen vnde ghegan vp de edele heren, greuen Gunthere van Swarzeburch vnde Albrechte heren van Mekelenborch: so wath se im bi eren eden dar vmine spreken an minne of an rechte, na claghe vnde na antworde, de ii in beyden siden dessen vorbenomeden heren vp antworden scolen in der stad thü Rozstok in sente Nicolaus daghe, de nu neghest kumt; vnd dar selues scolen se des warden mit voller macht, vnd des se ok dar selues scolen ene entschedinge
1342. Oct. 13.
dun in deme daghe Epyfanie Domini, de dar neghest kumt, alse breue thü spre- ken, de dar vp ghemaket sint; dat scal de koning van Sweden vorbenomet stede vnde vast holden vnd scal dat vorwissenen, wo vnde wenne em de vorbenomeden van Swartzeburch vnde de van Mekelenborcb dat heten to vorwissenen. Dat loue wi in trüwen in dessem breue. Vnde wen he dat alsus vorwissent' lieft, so si wi ledich vnde los. Dat betughe wi vnder vnsen ingheseghelen, de an dessen bref ghehenget sint, na Godes bord dusend drehundert in deme twe vnde vertighesten iare, des Sondaghes na sente Dyonisius daghe.
>nc* dem Originale, auf der Trete, mit anhängenden beiden wohl erhaltenen Siegeln.
DCCIiII.
Rathmänner und Bürger zu Stralsund unterwerfen sich dem in ihrer Streitigkeit mit dem Könige von Schweden von dem Grafen Günther von Schwarzburg und dem Fürsten Wibrecht von Mecklenburg abzugebenden schiedsrichter- lichen Spruche. 1342. Oct. t5.
W i ratman vnd de menen borghere der stad thü deme Stralessunde1. Be- kennen vnde betughen || openbarliken in desser ieghenwardighen scrift, dat wi vm al1 de schelinghe vnde twidracht, de ]j van dessem orlighe vpstan is twischen dem edelen vorsten, hern Magnus koning thü Sweden vnj|de thü Norweghene, vnde sinen helperen* af ener side, vnd vns vnd vnsen borgheren vnd vnser stad vorbenomet4 af ander side, sin ghebleuen vnde ghegan vp de edelen heren, greuen Gunthere van Zwartzebürch vnd Albrechte heren van Mekelenborch5: so wat se vns bi eren eden dar vmme spreken an minne of an rechte, na claghe vnde na antworde, de wi dessen vorbenomeden heren vp antworden Scholen in der stad thü Rozstok in sente Nicolaus daghe, de nu neghest kümt; vnde dar selues scolen se des Warden mit voller macht, vnd des se ok dar selues scolen ene entschedinghe8 dün in deme daghe Epyphanie Domini, de dar1 neghest kümt, alse de breue thü spreken, de
1) tu Hojsstocli. I. thur W yuner. 2. Ihu Haraborch. 3. to Gripcswold. 4. 2) alle 1.2. 4. 3) vpatan ia twischen den edelen heren, Johanne. Hinrike, Clawcae vnde Gherde greuen lo Holxaten vnd lo Stornieren, vnde eren helperen. 4. 4) vorghenomed. I . vorghenomet.2. 5) gheghan
vp de eddelcn heren, hern Albrechtr, vnsen leuen heren van Mekelenburgh, vnde grcue Gun- there van Swartxeburgh. !• gbeghan vp den rath vntci hcrcn des keyiers vnde des markgreuen van Brandcnborch, alse greue Ghunlere van Swartaeborrh, hern Hinrike van Hischacht, houe- mester des markgreuen vorbenomet, vnd heren Jobanne van Buk, vnde de se dar Ihu ten willen. 4. tt) vntscedinge. 4. 7) dar na. 4.
Digitized by Google
13*2. OcL i3.
697
dar vp ghemaket sint; dat wil wi stede vnde vast holden vnde vntobroken. Dat betughe wi vnder vnseme yngheseghele, dat an dessen bref ghehenget is, na Godes bord dusend drehundert in deme twevndeuerlighesten iare, des Sondaghes na sente Dyonisius daghe.
>o«A i/em Ordinale, auf der Tret«, mit ankängendem wokl erhaltene» Siegel. Kbcndaietbtt befinden tiek die gleichlautenden besiegelten Erklärungen der Städte Ra.tock (/), ll'Umar (»), Hamburg (3), Greif.walde (4), deren wesentliche Abweichungen angegeben eind.
DCCL1II
Aufzeichnung über die abseilen des schwedischen Knappen Mcolaus Glüsing ab- gegebene Erklärung, dass der Lübeckische Bürger üethard Sachtelevend an seiner Verhaftung unschuldig sei. 1542. Oct. 28.
Niotum sit, quod constitutus coram doininis ■ . consulibus INicolaus dictus Glüsing famulus, arniiger domini . . regis Swecie, jj sponte et libere recognouit, quod Dethardus Sachteleuend, ciuis Lubicensis, esset innocens omnino et inmunis ipsius iNijJcolai captiuitatis et detencionis, asserens se ab eodem Detleuo (sie) cum graciarum actionibus decenter in omnibus et amii;cabiliter pertractatum. Huius rei testes sunt domini consules Arnoldus de Bardewik et 'i'hidemannus de Visen, qui has litteras testimoniales ad se de iussu dominorum . . consulum reeeperunt. Anno Domini millesimo tricentesimo quadragesimo secundo, in die sanetorum Symonis et Jude apostolorum.
I.iilcrac kttimunialcs auf der Registratur.
■MC MV.
Albrecht, Herr von Mecklenburg, Stargard und Rostock, bekennt, dass die Rath- münner von Lübeck von den ihm für seine Vermittlung ihrer Streitigkeiten versprochenen 200 Mark SUber seinem Kanzler Berthold 154 Mark gezahlt haben. 1542. Nov. 7.
Nos Albertus Dei gracia Maguopolensis, Slargardie et Rozstoch dominus.|| Recognoscimus publice in hiis scriptis, quod discreti viri, con]|sules Lubicenses, de ducentis marcis puri nobis per ipsos super || proximo festo beati Martini racione perplacitacionis ipsis per nos faciende dandas(#«) dumino Bertoldo, nostro cancel- lario, centum quinquaginta quatuor marcas puri totaliter ex parte nostra persolue- runt, de quibus dictos consules liberos dimittimus et solutos. Datum Rozstoch, anno Domini MCCCXL secundo, feria quinta ante Martini, sub meo secreto.
\ach dem ürigiaale, auf der Trete, mit anhängenden wohl erkalt emn Siegel. M. II. S«
<
698 1342. Nov. 50.
»CCLV.
Rath und Gemeinde der Sladt Wismar beschweren sich über die von den Hauptleuten, Beamten und Vasallen des Grafen Johann von Holstein und Stormarn ihren Bürgern seit Jahren zugefügten Unbilden, indem sie ein Verzeichnis der erlittenen einzelnen Verlüstc beibringen. £342. A'ot<. 50.
Oontra nobilem et generosum virum, dominum Johannes (!) comitem Holt- zatie et Slormarie, nos || consules et vniuersitas ciuitatis Wismarie grauiter queru- lamur, quod aduocati, officiales |j et vasalli sui per plures annos nobis et ciuibus nostris tarn in terris quam in aquis sub j| bona tide et securitate, quam nobis suis patentibus litteris et per nuncios autenticos sepius demandauerunt et intimarunt, plurima bona abstulerunt et infinita dampna intulerunt, prout personas, que hoc fecerunt, et annos et dies et loca, et in quibus bonis hoc fecerunt, hicidius possu- mus declarare.
Hee sunt persone et hic est valor et estimacio bonorum nomine dicti comi- tis Johannis ciuibus nostris ablatorum:
Primo domino Thiderico Laschen in valore quinquaginta marcarum Iubicen- sium. Jtem Hincekino Laschen in valore XXX solidorum grossorum thuronensium.
Jtem Hinrico Kolere et Hoppen de Pole super LX11II" mr. lubic, pro hijs con- sumpserunt XXII mr. lub. Nicoiao Wulue super XIX mr. et III solidis grossorum.
Nicoiao Scrodere et pluribus suis socijs in valore C et XIII mr. lub. Sassen Gherdingho et Marquardo Stetyne et socijs eorum ad valorem CLVI mr. lubiceu.
Radolpho Varnere, Landberto Witgherwere et socijs suis in valore CCC marcar. et vltra. Ludekino Ualebere super Willi " mr. lub. Hassoni Laschen in valore XX mr. et vltra. Hincekino Witten in valore C et L mr. lub. Jtem alia vice dicto Hassoni Laschen ad valorem XXVII mr. in diuersis. Bernardo de Deghe- towe, et suis socijs in valore C et XL mr. lubic. Thidekino de Wolde ad valorem XXIX mr. lub. Hincekino Boytine super XVI mr. lub. Swene et seruo suo super XXXVIII mr. lubic. Jtem Hinrico Kvmmerowen ad valorem XXXVHI mr. lubic. Hincekino Bekeruitzen in valore XXXVII mr. lub. Jtem eidein Bekeruitzen patentem litteram super debitis XXI III" mr. puri argenti et super duobus solidis grossorum thuronensium. Jtem Eghardo Bvkowen ad valorem XL1II mr. lubic.
Jtem aduocati prescripti nobilis domini comitis Johannis sub prouerbijs eiusdem domini comitis et sub bona Kde et securitate aeeeperunt iuxta Hiighenhauene ciui- bus nostris Johanni Stüven, Paulo de Meppen, Johanni et Hermanno de Pole et Benekino Möwen XVII lestas ceruisie et alia bona diuersa, que omnia scilicet esti-
Digitized by Google
13*2. Kot. 50.
699
mantur super XIX libris grossorum. Hanc ceruisiam pretactus comes Johannes personaliter cum sua familia Lubek consumpserat, quando nobiles domini lerrarum curiam suam ibidem habuerunt. Jtem filio domini Hiurici de Zulteu in valore XXX mr. lubic. Jtem Hennekino Kalzowe in valore V librarum grossorum. Jtem Johanni Wysenberndes Valencia III libras grossorum.
Datum anno Domini MC^CXL secundo, in festo beati Andree, nostro sub secreto.
In dorao: Contra nobilem vir um. dominum Johannem comitem Holtzacie, ex parte ciuitatis Wismariensis.
/%•** dem Originale, a*f der Trete, mit anhängendem Mr größeren Hälfte erhaltenen Siegel.
Rath und Bürger der Stadt Greifswalde beschweren sich über den vom Grafen Heinrich von Holstein und dessen Brüdern, so wie von Marquard Stove dem Jelteren, den von dunischen Schlossern aus Seeräuberei treibenden Holslemcm gewährten Vorschub. 1542. J)ec. I.
Nos consules et vniuersi burgenses ciuitatis Gripeswold. Conquerimur gra- uiter de nobilibus dominis, comitibus Holzsacie, || videlicet Hinrico et suis fratribus, quod ipsi in cominunium mercatorum ac ciuitatum maritimarum et nostram iactu- raoi intüllerabilem, maximum |j et grauamen fouent et in eorum tuicionem ac de- fencionem reeeperunt et adhuc habent Holtsatos, qui de omnibus castris seu muni- cio}|nibus, quas sub se habent in regno Dacie, comrnunibus mercatoribus infinita pericula piraticis ineursacionibus in mari intulerunt et nostris eciam ciuibus eorum vitam