JÌ 3^ ^J" .-Z' J^- srf^* ^'^lÉT '^ rf*'

:f e e f t '-•J'W

rVrt « JK 1.1^^

t f f 1 i 1 « M

f f e * f • 1J*J"

f't t i f « 1 » «

f 'f 1 < i < * »j»j

f*t t «^a « * ■-»

f € * » •

^ H *• '* * ^■^ :y^,^ -..^

^w .1 -.*^*^* #■ ^ r r r # .f ^^J '5'# ^^§ «

.••*-■*•»*••• a «.« '* ai * li .-- .

"H'^JI

ÉJij

fc,:Mj-

UNIVERSITY OF TORONTO PRESS

ARCHIVIO

k

GLOTTOLOGICO ITALIANO jù^^

DIRETTO

DA

G. I. ASCOLI

VOLUME QUINTO

ROMA, TORINO, FIRENZE

ERMANNO LOESCHER

1878

IL

CODICE IRLANDESE

DELL'

AMBROSIANA.

IL

CODICE IRLANDESE

DELL'

AMBROSIANA,

EDITO E ILLUSTRATO

DA

G. I. ASCOLI.

VOLUME PRIMO: IL TESTO E LE CHIOSE.

Con due tavole fololitograficHe.

ROMA, TORINO, FIRENZE, ERMANNO LOESCHER.

18 78.

-PC A7

V "^

1120460

^J'^W'-v^^^S*"'"'^

BOTTEGA d'ERASMO

VIA GAUDENZIO FERRARI, 9 TORINO

Ristampa anastatica, a tiratura limitata, 1962

A

COSTAM^mO NiaHA

ED A

MASSBULIANO ]\ltJLLER

È OFFERTO QUESTO LAVORO

CON KEYEEEKTE E RICONOSCENTE AFFEZIONE

DA

G. I. A.

PREFAZIONE.

Il principale fra i motivi, che m'indussero a accostarmi agli antichi monumenti del linguaggio dei Celti, è stato il desiderio di conseguire quell' idea piìi viva, che ancora si po- tesse, deUa favella con la quale il latino venne a lottare neUe Gallie, e che bene a lui soggiacque, ma non senza riagir sopra di lui nel modo più gagliardo. Se non si poteva ri- comporre, intiera e perspicua, tal fase di linguaggio che rappresentasse i Galli ancora affatto indipendenti dai La- tini, non potevamo almeno rifar ben vive nel nostro spirito quelle condizioni idiomatologiche, in mezzo alle quali son nati, nella Cisalpina, Virgilio e Tito Livio? Ma altri quesiti, in ispecie quelli che risguardano le attinenze originali fra Celti, Italioti ed Elleni, spingevano insieme a codesti studj.

vui Prefazione. l

E s' aggiungeva un incentivo affatto particolare : l' aversi in Italia, anzi nella città in cui vivo, uno dei monumenti più cospicui, se non addirittura il più cospicuo, intorno a cui l'indagine potesse versare.

Poiché lo stromento principalissimo, mercè il quale c'è dato di ben raffigurarci gli antichi parlari, così dei Galli, come dei Celti in genere, è un gran numero di chiose, in lingua celtica d'Irlanda, apposte a alcuni codici dell'età carolingia, e a tre in ispecie, uno de' quali si conserva nella BibHoteca Ambrosiana, l'altro nella Capitolare di San Gallo, e il terzo nell'Universitaria di Wiirzburgo. Yero è che il. celtico dell'Irlanda non rappresenta quello tra i due rami del linguaggio dei Celti, al quale spetta più propriamente r antico idioma delle Gallio, e vero è insieme che s' ha una serie d'iscrizioni celtiche, e galliche in ispecie, che risal- gono a un' età ben più rimota che non sia quella dei codici chiosati. Ma se sono di gran pregio, sono insieme molto scarse le reliquie che provengono da codeste iscrizioni ; dove all'incontro le chiose irlandesi ci danno tutt' intiera una svi- luppatissima grammatica e tutt' intiero un lessico ; e così ci porgono una suppellettile compiuta, con la quale ben puè misurarsi per l'età, ma non punto per la copia o l'impor- tanza, quel che ci viene da altri codici per l'altro ramo della favella dei Celti.

Con molto maggior fortuna che io non meritassi, mi era pur data l'opportunità di btudiare, insieme con l'Ambrosiano

Prefazione. ix

anche il codice di San Gallo, che le Autorità elvetiche si sono molto liberalmente arrese a mandare all'Ambrosiana perchè io ne profittassi. Debbo questo insigne favore alla interces- sione del commendator Michele Coppino, che ultimamente govemaYa fra noi la pubblica istruzione; e prego l'onorando uomo di consentirmi che io qui gli esprima la molta mia riconoscenza.

Così io m'ebbi tra le mani la più gran parte del bel tesoro. E tanto più sarò da biasimare, se l'opera mia non corri- sponderà alla espettazione e alla benevolenza, che non senza qualche mio sgomento eli' ha- suscitato, e s'ella così mostrerà che io sia stato troppo audace nell'entrare in un campo che non era il mio e già era tenuto da tal uomo che lo poteva percorrere glorioso e sicuro.

Questi era Costantino Nigra. Il quale postosi anch' egli, pressoché nel medesimo tempo, e con una preparazione di gran lunga maggiore, intorno al Codice Ambrosiano, ha poi Toluto , con la generosità de' suoi pari , che il merito della pubblicazione fosse mio. La riconoscenza, che io gli debbo, m'è dolce insieme e grave, perchè nessuno può misurar me- glio di me lo scapito che è venuto al lavoro nel passar dalle sue mani alle mie. Mi resta tuttavolta la sicura speranza^ ; ch'egli possa trovare il tempo d'ornare di sue aggiunte e correzioni il secondo volume di quest'opera e possa insieme attendere alla edizione integrale delle chiose del codice San- gallese, che frattanto si viene anch'essa preparando qui a

I Prefei2done.

Milano*. Di altre aggiunte e correzioni spero ancora che "vorrà essermi largo Whitley Stokes, così rendendo a tutti noi un altro di quei nobili favori, pei quali va insigne e caro l'illustre suo nome.

Pur del Codice Ambrosiano, ma assai più parcamente che non del Sangallese, ha fatto uso lo Zeuss nella costruzione di quell'opera immortale, la cui mercè lo studio del celtico è difi&nitivamente uscito dalla fase che si potrebbe dire fanta- stica, per farsi non meno cauto e sicuro di quelli che s'a^ girano intorno alle alti-e favelle della famiglia indo-europea. Dopo il Maestro, diedero altri saggi dell'Ambrosiano lo Sto- kes imprima e con maggior larghezza il Nigra. Delle quali pubblicazioni si vede la misura e l'importanza nel secondo volume di quest'opera, per modo tuttavolta che l'ammira- zione 0 la gratitudine non stremi i diritti d'una critica ri- spettosa^.

' Una riproduzione fotolitografica della pagina 212 del Sangallese è annessa a questo volume, insieme con quella della seconda pagina del 24° foglio del- l' Ambrosiano.

2 Grammatica celtica e ìnonianentis vetustis tam hiherìiicae linguae quam hritavnicaTum dialectorum canibricae cornicae aremoricae comparatis gallicae priscae reliquiis coìistruxit I. C. Zedss; prima ediz., Lipsia 1853; seconda ediz., ampliata e notevolmente migliorata dal compianto Ebel, Berlino 1871. — Goidilica, or notes on the gaeìice manuscripts preserved at Turin, MUan, Bertie, Leyàen, the monastery of S. Pani, Carinthia, and Cambridge, with eight hyìmis from theLiber Hyvmorum and the old-irish notes in the Boolc ofArmagh, edited hy "Whitlet Stokes ; prima ediz,, Calcutta 186G ; seconda ediz., notevol-

Prefazione. xi

Intanto il primo volume porterà una riproduzione diplo- matica, SI del testo latino del Codice Ambrosiano, che è alla sua volta, come tutti conoscono, un comento al Salmi, e si delle chiose irlandesi, onde il comento è tempestato'. Ma la riproduzione diplomatica, come qui aveva suoi particolari mo- tivi, cosi ha dovuto procedere per vie sue proprie.

mente accresciuta., sotto il titolo: Goideliea. Old and early-middle-irish gìosses, prose and verse, Londra 1872. Porta questa seconda edizione una serie abondante di forme verbali dell'Ambrosiano, raccolte dal Nigra. Il quale, oltre aver dato il bel saggio: Gloses irlandaises du manuscrit de Milan, nel primo volume della Revue Celtique di Parigi, ha ancora fatto uso de' proprj studj sull'Ambrosiano: nelle Glossae hibernicae veteres codicis taurinensis, edite da lui a Parigi nel 1869; in un importante suo articolo sulla prima parte della seconda edizione deHa Grammatica celtica, inserto nello stesso volume della Bevue celtique; e nelle sue Beliquie celtiche, Torino 1872.

' Questo codice è stato più volte descritto, e nel miglior modo dal Nigea, nella Bevìie Celtique, I 60 sgg. - Il comento, che sul codice stesso è malamente attribuito a San (Jerolamo, s' attribuisce dai dotti, con molta probabilità, a San Colombano, irlandese. Ma nessuno ha avvertito che qui non s'abbia, almeno in parte, se non l'epitome d'un comentario; di che il glossatore fa diretta testimonianza, là dove a un riferimento del testo latino egli annota (14^, 4) : nintanic ón isiìidremaisndis fóbith istaipe inso, cioè : 'non occorse a noi code- sto nella prefazione, per la ragione che questa è un epitome {taÌ2}e = do-aith- -ì>e, propriamente 'ritaglio', così come ÈTrt+Tofi^)'. All'incontro è erronea l'as- serzione del Muratori, ripetuta da altri, che manchi alla fine del codice un foglio 0 più, o manchi parte del comento dell'ultimo salmo. Non manca nulla, e anzi si legge, se pur con qualche di£Scoltà, la soscrizione che sussegue alla chiusa del comento (léC*"): Finit Amen -}-diarmatf-f scripsit orate prò ilio peccatore. La presente edizione omette poi due squarci latini, che tengon

xu

Prefazione.

Quanto al testo latino, il proposito di ottenere una lezion comunque castigata, avrebbe importato una rimutazione coi tinua di quello che il codice offriva*. Negli errori, o sistc

dietro ai tre 'prologhi' da essa riprodotti e occupan le colonne S*» a 13'". primo di questi squarci omessi, è l'esordio dell'Omelia di San Basilio snl prin salmo, secondo la traduzione di Ruffino, privo d'ogni chiosa, e così pieno di sco: rezioni, che il riprodurlo sarebbe quasi stato un inquinare il libro. Il seconò è un estratto di non so qual comentario intomo a parecchi salmi. Men et rico di strafalcioni, per avventura, ma pur questo senza glosse, tranne che : t tnaith andtibso canne, *è egli buono così quest'inchiostro?' 18^. Vi è citato Sin maco con molta frequenza.

* Circa la 'eleganza' che il Vaixabsio concede e il Mubatoei nega a quasi cemento o alla sua latinità, è un po' curioso il veder davvicico quali fondi menti essi ci offirano dei loro giudizj. D Vallarsio {Hieron. Op., VII, app.) b creduto di darci il comento dei salmi I, m e IV, che dice d'aver copiato eg ! medesimo, e poi fatto ricopiare da altri (p. sxn). Ma in effetto non ci d non il I salmo di questo comentario, e gli altri due gli vengono chi sa donde Acconcia poi quel povero I salmo nel bel modo che tosto vediamo; ma insiem vedremo come non lo acconci bene pure il Muratori , che anch' egli mostr d' aver lavorato sul codice stesso (reperi ego), e ci dà anche il II e parte d'alti (^Antiquit. Ita!., IH 857 segg.). Vero è che U codice, con le molte sue sigle abbreviature, oppone in sulle prime una qualche difficoltà; ma bisognava pu diciferarlo questo povero latino, prima d'imbandirlo e giudicarne! Questo si detto, senza che si manchi ad alcuna giusta l'everenza; ed ecco ora qualch ! saggio d'entrambe codeste edizioni del primo salmo, po?ta^^ sempre a front la genuina lezione del codice.

Vaiìabsio. cui (R^[um) libri nullum testimo- cui in regum b'bris nullum testimo : siom perhibent niom de perfectione perhibetw?- (14* i

Prefazione.

matici 0 sporadici, deUo scriba, sta d'altronde, come a suo luogo si riconosce, più d'una testimonianza per la storia del prezioso volume. Ma le infinite sigle, di cui il testo latino ribocca, si son dovute risolvere, non senza però avvertire il lettore di quanto s'aggiungeva, che sta in lettere corsive '. Le

obtttlerìt, anlequam actom indicare!

sanctificata qnae sacrificaTÌt

qui potest [e nd codice jmtttosto leg- gersi: qaoà profert]

morì perfecti [e nel eod. leggersi: pro-

fectam] de Titiorum appetito [e nd eod. leg-

, geni: devitiaram appetitom] prtosgnam honeste aaneteqne vivat Talet genns alteraiD snpplet a comite

Mn&iTosi. priosqnain honeste |nx){ect'Uin cor melins perfectio in gressum adfectmn aperìs admisit ulspecta 3t vere, ut ]iiae i^eqac K>n ita erit

* Per es.: autem. betltia hoc nomine ■OB», p. 41

obtDlerant. quod actom indicatur (ib.) sancfa quae sancfificanit (14**) quod profeta (ib.)

momm perrectione (ib.)

de oirtotam appetito (ib.)

per quom hon. saneqtif oioatur (1 4')

nalet sme altero (ib.)

altero aut sobpletur atit comittir (ib.)

per qttOK honeste (14') perfectom (yb.) comilias (14^) perceptio (ib.) ingreso (15*) ad eSectom (ib.) operìs gradnm represit (ib.) adpenso (15* e 15') et norettcr (15^) quta n^qve (ib.) Toam ita erit (15"). ob hoc qtoa cum dici tempus in (\uo

XIV Prefazione.

parole, imprima omesse nel codice, e poi aggiuntevi, e regola nei margini, sono inserite nel posto in cui vanne fra parentesi quadre^ Quella parte, che è parsa utile, dell brevi chiose o annotazioni interlineari, latine, molto £r€ quenti esse pure in questo codice, s'introduce anch'essa m testo, fra parentesi curve ^. E finalmente vi s'introduconc in lettere corsive e fra parentesi quadre e corsive, quell emendazioni che è parso opportuno di proporre, perchè I'ìb telligenza del discorso fosse liberata da qualche impacci troppo grave'.

Le chiose celtiche andavano naturalmente riprodotte ta 0 quali, pur con tutti gli errori, riservandosi ogni ritocco ogni ragionamento al comentario. Ma la riproduzione lette rale non toglieva che l'editore dovesse esercitare di continu il proprio suo criterio intorno al modo di ricomporre giusta mente le parole , cioè intomo alle giuste ricuciture e ai gius! i tagli da praticarsi nella serie delle lettere che l' originale d continuo scompiglia, dovendovisi adattare la scrittura alli molta angustia degli spazj^ Qui stava la gran difficoltà, e qu

' Per es.: ista cnm [enfasi], p. 4.9.

- Per es.: quod (dixit) Bopcrins, p. 35.

^ Per es. : altra //. tdtroj, p. 33.

•• Cosà, per dare qualche facile esempio, la cliiosa air eia danailìù dofoirinsei

(35'. 17) è nel coi: ah ciad unaib liidofoirmf^ed ; - e fochcsmailhis asso

{ih., 21) vi è: foc hosmaili ius as sor

Prefazione. xv

i giudici vedranno se io abbia chiesto alle mie forze tutto quello ch'esse poteTano.

Malgrado le angustie entro le quali la scrittura così era co- stretta, si riesce tuttavolta a ben distinguervi l'intenzione di ■ separar non solo le parole che vanno fra di loro disgiunte, ma di tenere eziandio separati, in modo però diverso, cioè con minore intervallo, gli elementi e vocaboli che concorrono a formare V unita transitoria o sintattica. E pure in questo s' è tentato che la stampa imitasse il manoscritto *. D posto che era occupato da lettere non più discernibili, si segna poi per doppj punti; e quello che è occupato da lettere che non si potrebbero senz'arbitrio determinare, si segna per doppj cer- chielli; senza che qui si badi alla maggiore o minor facilità della restituzione ^ Qui non si bada se non alla riproduzione razionale di quello che si vede.

Di più, intomo a ogni particolare, si troverà nel secondo Tolume, del quale ora dirò brevemente, eh' egli va suddiviso in un Comentario continuo delle chiose, e in abon- danti Spogli grammaticali e lessicali, non punto limitati al solo Ambrosiano. Si chiuderebbe, secondo il pri- mitivo disegno, con una serie d'Esercitazioni pratiche; ma a queste si potrà sostituire dell altra materia, se, com'è

' Per es. nicrngaib 32^ 10;- ithesidi dugaithatar 31", 8. - Per es. ta:::::ési (taranési) 27^ 15. Si commisurano, sia dove si possa, { doppj punti 0 doppj cerchielli, in ragione di due per la dimensione di un'»?.

XVI Prefazione.

probabile, esse diventino superflue, per virtù d'un libro e! ora appunto viene preparando un valoroso celtologo ted il Wlndibch.

Mi sia finalmente permesso di qui rendere vive grazie an che al buono e rispettato mio collega, l'abate Antonio Ce- RiANi, prefetto dell'Ambrosiana, la cui fida cortesia ha con- fortato in ogni maniera questa lunga mia fatica.

Milano, il primo di giugno del 78.

Geaziadio Ascoli.

I.

TESTO E CHIOSE.

Arc, Il Cod. irl. d. Ambr., 1.

[Liber 6a«cti columbanf de bobio] F. 2«.2'>.

incipit praefatio [hieronimi] psalmorum in christo iesu àomino [sic] nomine

Psalterium romas F. 2«.

dudum possitus emendaueram * et iuxta Ixxta interpretes^ li cet cursim^ magna iamen illud ex parte correxeram.. quod (^uia rursum uidetis ó pania et eus tochìum [sic] scriptorum^ uitio dep rauatum plusqwe antiquum erro rem quam nouam emendationem ^ ualere cogitis ut ueluti^ quodam nouali scisum iam aruum exer ceam.. et obliquis sulcis' renas centes spinas eradicem* aequum €556 dicentes ut <\uod crebro male pululat^ crebrius succidatur^°.. unde consueta praefatione com moneo tam uos'* quibws forte labor iste desudat quam eos" qui exemplaria istiusmo di habere uoluerunt.. ut q«ae diligenter emendaui*^ cum cura et diligentia transcribant?/r.. notet sibi unusqwisque nel iacentem lineam ^ ué\ signa radientia** j^ id est nel obelos : ® nei astricos -^ et u

F. 2a.

^ -i- nocliis conacertussa ón ^ tentatliig ' -i- ciarucìhói au- ruras forni '■ -ì- innatintatacli ^ incoceirt " -i- aiii hid lioraili nuasligi -ì- innuaefJnntudsa dorigenuassa lioehreih -i- oaicert so intinfud septien Jiitosuch •[• intan foruirim óbéll 7 aslric foir 7 roàsaisei drissi innasenchomrorcan iarsodin iterum oriclit les innaallslige ut praediximus.. ' -i- Jionaib cricliaib cammaib

^ -ì- coasmecnugursa ® dolili *° codufohither " eruiisi

" nochis arnaib Msib " -i- conaicertus

" narind asioidet

■%^''

r-igfWin.ì¥^,^2l!^ .

r r pjrirj

•Ci
'fi
1
d
. ì
ji
	ti
f
e ì	)1
.^	il 1 ,

I. Testo e chiose, f. 2' : Proemj.

bicuìDq?<e uiderit uirgulam prae

cidentem ab ea, usqj/e ad duo p

uncta qiiae inpresimus sciai in

Ixxta translatori bus plus

haberi.. ubi autem stellae similitu

dinem perspexerit de hebreis

uoluminibz<5 additum noue

rit.. aeque *^ usqwe duo punc

ta iuxta theodotionis dmn

taxat aeditionem qui sera

plicitate sermonis a Ixxta inter||pretib2<s non discor

dat. haec et ego uobis et studioso cuiqwe*

fecisse me sciens non ambigo multos

fere* qui uel inuidia uel supercilio

mallunt cowtempnere uideri pracclara

quam discere et de tj^rbulento riuo^ [magis]

quam de purissimo (ebreorum) fonte potare..^

explicit prologus biruuimi..^

incipit prologus psalmort/w

Dauid filius iessae cum esset in regno suo iiii- elegit ui ros qui psalmos facer ent id est assab. eman. ethan idithun.. uiiii fecit ipse dauid., xxxii non swnt supr aseripti..^ Ixxii- in dauid..^ xi- in asab.. xii- in idithun.. uiiii- in filios chore.. ii- in agium et zachariam unus in moy si", duo in Baiamone.. Ixxtaii- ergo diceb anf psalmos. et -ce- subsalmistae * et citharam percutiebat^ abiud cum àauid rege.. et arca testamenti in hierusalem ^° posi annos XX reuocata ab ezotis (noìnen geniis de filistinis) mansit in de mu aminadab.. hanc inpossuit sub

I

'^ -i- astonnach hitintud septien istormach són dà Mtintud teothii

F. 2b.

^ -i- sechip hae hessshordae hifius • ^ mhete ^ -i- dintsruù huadarthu -i- itintuda septien * -i- ni feil titlu remib- ciasid- ciani titlu recechoin salm- * -i- immidaircet 7 duaisilbter dop' sain duaid ^ -i- huare rombu imaircide dop' sin moysi- insalmso isaissilbed do ciasu iarfain rocet.^ ' -i- nosgaihtis far claii

' -i- focJietìaidi- ° -i- nosenned "* -i- iarnatahairt hofilisni dohirnsam..^

ic;:

^^H^^
^.jÌ&	^JlÌL.J^^^I
	W	1 ■Ér W ■ «r 1 ir-^— wT"^^"^

''tì^i

\mm.

j^=-wi'

r'w'ì

I. Testo e chiose, f. 2": Proemj.

iugo nouo*' et adduxit in hierusa

lem electis uirfs ex omni genere fi

liorum israhel Ixxta uiris.. de tribù

autem leuì cclxxuiii (uel x) uiros ex qiiihus -iiii- uir

08 processe** cowstituit cantationibMS

asab eman ethan idithun unicuìqMe"

eorum diuidens Ixx- uiros subclam

antes laudem cantationnm domino et

unus quidem ferebat [l. feriebat] cimbalnm*^

alìus cyneram*^ alius ci th arara ali

US tubam eorneam*^ exaltaus,. m

medio autem eorum stabat dauid ten

ens et ipse psalterium*''., arcam autem

antecedebant uii- chori et sacri

ficium uitulus.. populus autem uaiuer

sus sequebatur retro* archam..

swnt itaqwe omnes psalmi datnd -ci- (uel eli) quoru»»

uiiii- fecit ipse dam'd. xxxii- non sunt supr

ascripti Ixxii in àauià xi- in asaph.

xii- in idithun. uiiii in filios choree -ii-

in ageum et zachariam i- in moy

si ii- in solomone.. fiunt itaqwe

omnes psalmi àanià filii iesse re

gis israhel numero ci- deabp

salma* Ixxu- alle'luia xxi- canti

cum graduum xu- ||mi ad suffro

incipit prologus hiruni

nium.. Eusebius hiruni

mus suffronio suo salu

tem dicit.. || psalterium

Scio quosdam putare esse diuissum in -u- libros.. ut ubicumque a^ud Ixx interpretes script um est. genoto. genoto id est fiat fiat fi

F. 2'.

*^ fonmàm nuu «i- isindfeni nui fuaràbatar indibai rei. " -i- oc collandorachf doib *^ -i- sechtmogo lacech f::: din- *^ t^etlirurso ^* -i- cenélae ciuil inso " -i- cenélae ciuil dà '* adarcdae •!• toh dihumu focliosmailius nadarcae side *^ cenélae ciuil inso 7 trimirucad distiidiu conep' libro psal-

^aaorum.

F. 2c.

^ j^jjJ * -i- diess ^ -i- fochoic sechtmogat ata diabsalma isintsaltir V if [ooicsailm sechi diandiant tiUd dioòpsalma-

I. Testo e chiose, f. 2' : Proemj.

hìcìimque uiderit uirgulam prac

cidentem ab ea usqi/e ad duo p

uncta quae inpresimus sciai in

Ixxta translatoribws plus

haberi,. ubi auiem stellae similitu

dinem perspexerit de hebreis

uoluminib«s additum noue

rit.. aeque *^ usque duo punc

ta iuxta theodotìonis duHi

taxat aeditionem qui sera

plicitate sermonis a Ixxta ÌDter]ipretibus non discor

dat.. h.aec et ego uobis et studioso cuiqt<e*

fecisse me sciens non ambigo multos

fere* qui uel inuidia uel supercilio

mallunt cowtempnere uideri praeclara

quam discere et de twrbulento riuo^ [magis]

quam de purissimo (ebreorum) fonte potare..^

explicit prologus birunimi..^

incipit prologus psalmon/w

Dauid filius iessae cum esset in regno suo iiii eiegit ui ros qui psalmos facer ent id est assab. eman. ethan idithun.. uiiii fecit ipse dauid.. xxxii no» swnt supr ascripti..* Ixxii- in dauid.. ^ xi- in asab.. xii- in idithun.. uiiii- in filios chore.. ii- in agium et zachariam unus in moy si''', duo in salamone.. Ixxta ii- ergo diceb anf psalmos. et -ce- sufasalmistas * et

cilharam percutiebat^ abiud cum àauid ]

rege.. et arca testamenti in hierusalem ^" posi annos XX reuocata ab ezotis {nomen geniis de filistinis) mansit in do ma aminadab.. hanc inpossuit sub

^^ -i- astormach hitintud septien istormach són dà Mtintud teothis

F. 2b.

^ -i- secJiip Jiae hessshordae hifius ■ ' mhete ^ -i- dintsruth huadarthu -i- Uintiida septien * -i- ni feil iitlu remib- ciasid- ciàni iitlu recechoin salm- * -i- immidaircet 7 duaisilbier dop'- sain duaid * -i- huare romhu imaircide dop'sin moysi- insàlmso- isaissilhed do ciasu iartain rocet.^ ^ -i- nosgaìbtis for cìais

^ -i- fochetlaidi- ° -i- nosenned '" -i- iarnatabairt liofilisnih dohirnsam..^

I. Testo e chiose, f. 2': Proemj. 5

iago nouo*' et adduxit in hierusa

lem electis uirfs ex omni genere fi

liorum israliel Ixxta uiris.. de tribù

aìitem leni cclxxuiii {uc\ x) uiros ex (\uihv.s -iiii- uir

08 processe" cowstituit cantationibMS

asab eman etban idithun unicuìqwe"

eorum diuidens Ixx- uiros subclam

antes laudem cantationnm domino et

nnus quìdem ferebat [l. feriebat] cimbalum"

alius cyneram*^ aline citharara ali

US tnbam corneam*^ exaltans.. m

medio autem eorum stabat dauìd ten

ens et ipse psalterium*"., arcam autem

anteeedebant uii- chori et sacri

ficium uitulus.. populus autem uniner f, 2^,

sus seqnebatur retro' archam..

swnt itaqwe omnes psalmi datad -ci- {ue\ oli) quoruH»

uiiii- fecit ipse àauià. xxxii- non sMnt supr

ascripti Ixxii in àauià xi- in asaph.

xii- in idithun. uiiii in filios choras ii-

in ageum et zachariam i- in moy

si ii- in solomone.. fiunt itaqwe

omnes psalmi da?<ìd filli iesse re

gis israhel numero ci- deabp

salma* -Ixxu- alle-luia xxi- canti

cum graduum xu- |jmì ad suffro

incipit prologus hiruni

nium.. Eusebius hiruni

mus snffronio suo salu

tem dicit.. |] psalterium

Scio quosdam putare esse diuissum in u- libros.. ut ubicnmqwe apM(i Ixx inter^retes script um est. genoto. genoto id est fiat fiat fi

'' fonmdm nuu -i- isindfeni nui fuaràbatar indihai rei.

^' -i- oc collandorachf doib ^^ •{• sechtmogo lacech f::: din- cetlirurso ^* i- cenélae ciuil inso " -i- cenélae ciuil dà I " adarcdae -i- toh dihumu focJiosmailius nadarcae side

cenélae ciuU inso 7 trimirucad disuidiu conep' libro psal- IXELorum.

. F. 2c.

* -i- diess ^ -i- fochoic sechtmogat aia diahsalma isintsaltir l' it coicsailm sechi diandiant titid diahjjsalma-

6 L Testo e chiose, f. 2^: Proemj.

ni8 librorum sit prò quo in ebreo legitwr amen amen.. Nos autem hebreorum auctori tatem secati. Et maxime apostulo rum qui semper in nono testamento psalmorum unum librum nomi nant unum uolumen adserimus.. Psalmosqwe omnes eorum testamur auctorum qui ponuntt^r^ in titulis dauid scilicet asaph et idithun fili orum chorae Jeman assir eliaseab ^israhelitse et moysi et solomonis et reliquorum quos aestras uno uolu mine cowprehendit.. Si enim «fideliter» a men prò quo aquila trastulit --e rtffTcoixevo)?- in finem tantum librorum ponitur et non interdum anit in exordio a,ut in calce sermonis siue ^- ^ ■ sententise numquam et salvat

or in euangelio loqueretwr amen, amen dico uobi's.. Et pauli sepistu lae in medio illud op^re cowtenerent.. Mojses qtioque et heremias et cseteri in hunc modum * multos habe rent libros qui in medii's uolu minib?<s sui's amen frequentar int^r sererent Bed et numerus xxii hebrei corum librorum et misterium^ eiusdem numeri commotabiti/r,. Nam et titulus ipse hebreicus -Sephe ar theallim- quod interpretatur uo lumen ymnorum Apostolicae auctoritati congruens now plures libros &ed unum uolumen ostendit

^ -i- inti as aaimn his isnaib iiilaih isdoih doaisilhter intsailm sin * graphitae r.stoir scribndi::

F. 2d.*

^ -i- mad forcenn libuir nachmagen inibetJi amen indib..

' -i- am it dalehur ficliet it di litir ficliet dà 7 indi lifir ficet Jiisin- indri'in 7 indeterceH- fil hisuidib ::t bed r.mmaircide frisan- nuiadnise -ì- air an ocn arficJiet it iriseclit sòn -i- sechtnen nadman san- file isindsaltair- uel septem dona spiri tus sancti- uel septem gradùs eclesiae inna trisecld 4- dofoirndea sòn intneddata:: .::n óin ini dofoirndea sòn- óintaid innairindoti

I. Testo e chiose, f. 3' : Proemj. 7

Quia ìgitur nup^r cnm ebreo dispu

tans" quaeàa.m prò dommo saluatore*

de psalmis testimonia protulisti

uolensqwc ille te eludere p«r sermo

nes pene singulos adserebat.

non ita haberi in hebreo ut tu de

Ixx interpretibws obponebas stu

diosissime postulasti ut po5< aqui

lam post simmachum et posf teodotinem

nouam editionem latino sermo

ne transferem.. Aiebas enw '-■t ma

gis i«terpretum uarietate turba

ri et amore ^ quo laberis® uel

translatione ue\ iudicio meo

esse contentum '.. unde impulsus a

té cui^ et o^uae [iudicia] non possimi rnrsum ne

gare me obtractatorum ® la

trationibus *° tradidi.. MalluìqMe

té uires** putius meas quam

uoluntatem^* in amicitiam*^ quere

re.. Certe confitenter dicam et

multos huius operis testes citabo*. -P. 5*

me nihil dumtaxat scientem de

hebreica ueritate motasse.. Sfc

ubi ergo editio mea a ueteribws dis

cripauerit interroga quemli

bet hebreorum et liquido* perni

debis me ab emulis^ frustra la

cerarì qui mallunt contempnere

*uideri proeclara quam discere peruer

sisimi^ homines.. Nam cum sem

' '\' arrucestaigser frissinnébride * -i- immidaircet dochrist ^ '{• isfuasnad dutmenmainsiu tuisled hoermaissiu firinne tri- mrechtrad natintathach- ® hotuislider ' buidech ' -ì- is- (BTutsu ® -i- innanécndaigthide ^^ donaibartramaib " 'i- denum tintuda inna firinne file isindebrae isinlaitin " 'ì' cid ole lamnaimtea " -i- Mce domensu-

F. 3a.

^ -i» docuirifar * -i- gle ^ -i- honaib ascadib * uel hic est ordo uerborum qui mallunt praeclara uideri -i- adceter sidi 7 is dognÌ7naib arri sodin téd a uideri- * -i- U doini saibibem dogniat inso

I. Testo e chiose, t 14* : Salmo i.

p^r nouas expetant uoluntates [sic] et gulae eorum uicina" maria non sufficiant CUT in solo stadio^ se rìptwrarum ueteri sapore* contenti SMwt.. nec hoc dico quo proecessores meos mordeam^ aut quicquam^" de hi's arbitrer detrachendnm quo rum translationem *^ dilìgentis sime emendatam olìm mese lin guse hominibws dederim.. sed qvod sit aliud** in eclesis chmio credentiaw psalmos legere. aliud ìndeis calumpnientibws singula nerba respondere.. quod opusculum menta si hi grecum ut poUiceris tra nstuleris*^ avTtotXoveixw V Tot; jcaTaffupouetv et im pcritia3 meae doctìssimos uìros quoque testes facere dicam tibi il lud orationum [l. horatia.]*-* in sUuam ne ligna feras.. nisi^^ quod hoc habe bo solamen si in labore com moni intellegam mihi et lau dem nel uituperationem tecum es^e commonem.. finit. amen

jf. j^o, ~r)rimum psalmum quida?«

-IT in ioas regera dictum esse

uoluerunt,. qui a ioada przncipe sacerdotum et^ nutritus est et ìntcrfecta athalia^ in impcHum sub

® -i- sechis nascripturi mora són nitat lora sidi leU'- i

'' -ì- dorintai septieti ' -i- tintuda septien- •]

' -i' cofotheasa " -i- ni ^^ -i- intintud ^' sain *' -i' ólmadiiintacsiu ^* -i- anoratiandae nisin -i- nirecat

greic ::es tintuda doib v airataat Utintudai leu cene " -i' ciasidrubarisa nadfinfaesm aJlatin dogrcgaib-

F. 14a.

^ cid • -i- iarnardhiu inna hanflathasin

I. Testo e chiose, f. 14" : Salmo i. 9

rogatus^ est eo* quod per omne tempws in qwo a

pontefice eruditus est in lege dei medi

tatus sit noctibws ac die&MS.. sed non audien

di suìit hi qui ad excludendam psalmorum uè

ram expossitionem falsas similitu

dines ab historia^ petitas conant^r in

ducere., qiiomoio enhn beatum istum (ioam) pronnti

are potnisset^ et ab omni' errore

amore uirtutis* alienum cui (ioae) in r

egum libn's nullum testimonium

de perfectione pej-hibetwr in quihus ita iicitur et f

ecit ioas rectum ante dommwm omnib7<s di

ebws qxiihns inluminabat eum ioada pon

tifex.. uer?nn tamen ab excelsis^ non recesit ad

huc pojjf/h/s*" sacrificabat in excelsis^^.

dicendo ìiaqite omnib?/s dieb?<s quihus inlu

mina&o^ eum ioda prmceps sacerdotum

fecit rectum an/e domm?/m indicat quod re

liquis diebi/s cessante ioadas magis ^

tmo. fecerit id quod primis institutionib^^s**

minime conueniret.. referti^r etiam in

hisdem regum libris qtwd azahelem

regem siriae ab inpugnatione*^ hìru

salem ioas munerwm oblatione*^ subm

ouerit.. quae quidem*^ dona de tempio sub

lata misit.. quae pr/us utiqwe àeo tam ipse

quatn reges inda id est majores eius obtuler

ant*^.. qMoi*" actum*^ indicat?ir bis uerbis *^.. bonu7n

est enim nos ad agnitionem rei gestaj testim

onio lectionis accedere., et accipit

ioas rex inda omnia sanerà qu^e sawc tìfica F. u^.

uit iosaphath et ioram et ochozias pa

* -i- róoirdned * i- isairi inso rogahadsom hirige -i- eo quod rei. Aliter isairi inso robu immaircide Ha ailiu- insalmsa dothai- silbiud dosom eo quod rei. ^ -i- iiagait hofìrinni innastoir

docìiom iìinatoimten togaitach- ° -i- aircia salmscribdid oicfed- són- ' A- combad eclitransom liocJwmrorcain * -i- cocarad chaingnimu dudenum ' -i- lionaih idìaih -i- Jiuare isMtilchaih ardali- nohitis adi "* -i- idulis dà " -i- isnaih tdcJiaih

•i- donaib cétnaih fordtlaih '^ -i- óntogail '* -i- ónfer- fochraic " cid '' -i- adrohartat '' -i- aiiisin

•i- rongnith ^* -i- asheram

10 I. Testo e chiose, f. 14* : Salmo i.

tres eius reges inda., et sancta. (uasa) sua et omne

SiXiTum quod inuentum est in tesauris domiis

domini et in domu regis et misit azaheli

regi siriae.. Huic ergo qui templum dei

spoliauit* et omnia intus possita do

na cowrapsit- ac misit ea uiro alienige

nas impio atqwe sacrilego quod profeta^ àauià

beatitudinis apicem* cowtulisset. talis^

ergo historiae usurpati© inconueniens^ ad

probat«r'.. et quae praesenti psalmo non possit ab

tari in quo beatus dauià^ pronuntiatwr uir

de quo sermo est a,tque omnis uirtutis -per

feetione cowspicuus.. in fine etiim psalmi

àicituT ideo non resurgunt impii in iudi

ciò neque peccatores usqwe peribit.. hoc dictu?n

his coMuenit qui posswnt et^ morMm perfectione

et prò bono conuérsationis susb apttJ d^?<m

cowfidentiam habere non minimam*'*.. ioas

uero rex non talis ostenditwr histori

ae lectione ut dignus beatitudine"

cowprobetwr.. Est '* ergo moralis psalmus quod ex

hi's qui BequuntuT apparet in quihus et de uirtu

tum appetitu et de error?ew abstinen

tia disputatz«r.. quod in. ioas proprie now potesf

conuenire.. paruulus enint per illud tempMS

in quo ioda pontifice nntritus est neqtie a

uersari mala iudicio*^ suo poterat.,

neque in meditatione legis curam se

dulam admouere*^. qui ad omne studi

um prò nutrientis ducebatwr arbitrio.,

septimum ìta.que aetatis agenti annum

honor insigne [sic] regiae dignitatis inp

osaituM est.. Duo*^ ìta.que qixae faciunt hominem

r. i4b.

^ docJioimarraig * -i- roscaird -ì- rolommar ' «i- med::nte-: stimin * -i- intiuaisletaid -i- ni digned dd innuaisletaid inna- findhuide adfiadar isintsalmso dothaisìlhiud dondfiur adrodar idlu- ' -i- iariestiniin ^ -i- is:::::::mmaircide anadfiadar isintsalmso fribésu indi iodae.. ^ •[• derbthair * -i- hoduid ' cid " 'ì' innesamni nad lugimem *^ -i- adfiadar issintsalm " •!• isairi dordlad arthuus insahnso- quia isdobestaid infét " 'i' airnibu fuaréir fesin hoisom isintaimsir '* -i- airdan- immart greitn à aite " -i- hires foirUhe 7 degnimai

I. Testo e chiose, f. 14': Salmo i. 11

ad beatitudinem peruenìre.. dogmatis j^. Uc.

*recta sententia* id est ut pie de dee et intig

re sentiatwr et mor?^m emendata ^ forma

tio per <\nam honeste saneqj/e uiuatMr.. neutrt^m*

ad perfectionein ualet s/ne altero., alterum nero

altero Siiit subplet?/r a.ut comit?/r^.. sed fides inter^ haec -ii-

pKmum obtinet locu»?.. sicuti in corpore

honorabilius caput inter reliqua mem

bra censetwr. ad perfectionem ' tamen homìnis

necessaria etiam reliquorwjn accesio et compa

go membrorwm. similiter et ad consummatio

nem^ uitae haec oportet utraqj^e co??currere

fidem scilicet et uitam.. et fidei qwidem ad

perfectum^ comprehensio res ardua *° atque ài

ficilis custodia nero facilis.. uitae autem ratio

ad intellegendum prona**., et qwoe omnium

**intellectui tam in bonor?/m adpetitu qwam

in roalorum fuga uedeatwr exposita*^.

exhibitio** Mero "non operis parui ac laborìs sed non

numq?/am uitae merito ad fidem *^ aditus

aperitwr., et e diuerso*^ ad perfectam cogniti©

nem ejus peecati's obstruit?/r *'''.. nam ue\\ii q?«*

bwsdam tenebris conuersationis sinceruw*^ eius (fidei)

intercludit?<r et puritàs inpeditr<r.. unde hanc

partem maxime Bcriptwrae*^ diuinae est

moris excolere.. et ideo etiara in proesenti

psalmo ante docomenta (fidei) disciplina

F. 14c.

' iseà inso indalanai ^ •{• etarcni de. ised inso anaill * -i- nisonartnaigedar neclitar de manibet andiis do imfolung foirhtJietad * nochonutangar ® -i- nochis honaib dib són -i- hires foirhihe 7 gnimai sainemlae -i- ishires astoisech ishisuidih- ' medontestìmin ® duntfoirb-'

•i- etar stonai de. " -i- isrét ard -i- foglaim innahirisse foirhihe " -i- isadMam -i- isreid foglaim inhesgnai

•i- atà inaicniud chaich denuni mo.itJi 7 imgabail uilc do- denum " -l- latharde ^* -i- nochis incomallad són

*' -i- arosailcther hires tri degnlm " -i- hochotarsnu ì- inn- arhar hires dà tri drochgnimu " -i- frisduntar-

andiuit ^* -i- aisndis istrichaingnimu rosegar 7 aro-

sailcther indhires foirhthe do engnu

12 I. Testo e chiose, f. 14' : Salmo i,

moralis inàicìtur^^.. naj» obesse*' p^rfectae fidei monwM uitia apostulo teste discamus.. qui alt ad chorint^ws non potui uobis loqwt quasi spiVì talibws sed quasi camalibMS qMCEX pamulis in christo et subiangit.. Cum enim sit inter uos ze lus et contensio nonne camales estis et secundum ho minem anabulatis cum e contrario cor nilins ad fidem sit sufragìo conuersatìonis P 2^a admisus.. Ijdebemus iam adìunante

*Hoc itaqu« argumentom (uel -mento) est praesentis psalmì dommo p«r partes ad reserandum* intel leetum eius accedere., et si necesse^ fuerit prò consideratione rerum occurentiam ali qua latius explicare non obliuiscemur tamen *eius quam promisim«s in prasfatione breuitatis.. Hoc aufem maxime seruabimus et in prcesenti psalmo et in reliquis omnibt^s ut omn em inteliectum in sunuim (ad numerum) redigentes^ s trictim qM?eq«»d dicendum est explicemus.. quoniam non est nobis propossitum latias cune ta pgrsequi®. sed summatìm dictorwm omni um sensiis adtingere ut possit lectu ria expossitionis prima facie' reluce re., illfs reBnquentes* occasiones^ mai oris intellegentiae si uoluerint aliqua ^''addere quae tamen a pra«misa interpr eta.tione non dis crepent.. ista enim neri est intellectiis pcrcep tio ut secundum historiae fidem tenorem expo ssitionis aptemus et concinnent^r * ' ea quae dicenda sunt proferamus.. Ijimpiorum

'" ascongarar " frismherat

F. Ì4d.

^ is si 4- tritìi ar intestiminso mani he- est dndtuas 7 ma argu- mento- bes ani- * bed ersaildhi ^ i- cidecen uis7idis do- neuch as dorssid cóleir nisechmalfaider cuire and dà

* nlntanic ón isindremaisndis fobith istaipe inso

' -i- adrimfem 7 doaidlibem cechnoin dliged fil in psalmis. ® dorimem ' tnastoir air is ed asdulem dùn doengnu- insfoir.

* aUéicfimme ^ -i- sens 7 moraltis '" issanilid léicfim- mini doibsom aisndis dintsens 7 dinmora" mani}} ecoir frisin- stoir adfiadamni " i- inchobaid

I. Testo e chiose, f. IS' : Salmo i. 13

Bcatus uir qui non abiit in coasilio usqwe sedit interàmn scriptMra diuina inter impium et peccatorem facit dìfferentiam.. impium uocans dei uè ri notitiam non habentem.. peccator em nero honeetì iuetiqjtc tramitem non tenen tem tamen est ubi commoni** uocabulo ut mmqwe significatwr in praesenti (salmo) tamen uidetur facere distinctionem*^.. qwom'am uuit qui*^ sit status pej-fectionis exprémere. cui etiaw be atitudinem credit*^ rite competere*^. ue\ ^ropter perfectam de detate notitiam ue\ propter studia uitse melioris.. quod nero ait non abi

it non stetit non sedit animae motiis e F. 15"

orporalib«s signat indicits*... qwonj'am cum aliqwid molimur efficere pWmum^ ad arripi endum opus mouemur ingresu^.. deinde subsistimws^ ubi res coepit esse in mani bus., ad sedendum^ uero conuertimur negotio^ iam parato., hoc ergo BanctuB dauià ait quoniam ille uè re beatus sit qui neque primis q^tdem uestigis impìetatum cogitationem adiit tcel in gresus est., neque ad efFectum praui operis g radum represit.. neqwe alla ita inretitus est malse dilectationis inlicebra quod nomine cathedrae et sesionis' ostenditwr ut eorum consortio iungeretwr qui aliorum simplicita tem uenino bubb prauitatìs inficiunt*.. hos enim pestilentes® uocat quorum est pia ne morbosa coniunctio.. nam et^^ pesti

^* -i- iscoitchen docechtar de ainm- àlaili- ^' -i- conid sain

inthi dianaip' impius 7 peccator hic '* ciahé " erhaid '® immandairi

F. 15a.

' -i- tecM 7 tairiseni 7 suide " trop 4- ::donad:::t som hist " •i- cosmailius innarétae tanide 7 innacumscaigthe imnenman fri- snagnimu corpthi -i- ep't do- techt isna imratiu fochosmailius tia- gar dointiscitul gnimo- sic est in reliquis ^ hoescumlssd •{• doin- tinscitul ingnimo * inian mhimmi ocaforhu són ^ •[• iarforbu inanimo sere feidligtheo oco ^ -i- hobu rorhaither ingnim ole

nomaith feidligud oco iarmn- ^ indsuidi * frisorcat

* -i- feidmlenamnachti- °^ cid

14 I. Testo e cMose, f. Ib^ : Salmo i.

lentise propreum est ab uno in aìterum tra

nseundo inficere*" multorum corpo

ra atqwe uitiare".. l^on abiit ergo dicendo a

dsensiis cogìtationum notauit quihus ad

prauas saggestiones rapimur. et id

qtiod Ubuerit implere properamMS.. quod uero ait

[id quod cogi non stetit (instus) in opus (malum) exiìsse ** (peccator) indicat tatio ante suggeserat. quam tunc inplem«s cnm dilectat in aliis operìbi<s gradum figire ac sepius resistìtare.. Ver catbedrae aut^m sesionem*^ Ule signatur qui ita delec tat?<r et requiescit in mala cowsnetudine ut reliquis eiusàem studii hominibM5 %ine ullo uerecondiae ^* misceatwr adpensu*^.. quod Txero impiorww Consilia possuit peccatorwm uero opera satis ad utrumqwe ^^ respexit.. im pietas enim ad agitationem ^"^ mentis pertinet F. 15K et motus non recte animae sentientis..

peccatum nero in rem actio* iam^ deducta..

Tertium quod addidit utrisqMe^ subiecit quoniam

non solum hi pestilentes uocantur qui male^

setiendo [1. òcnt.] corrumpunt reliquos et so

cietate^ sua perimunt^.. nerinn etiam illi qui

tabe" coHsortiJ* bonum co«uersationis

ause rectae infringunt,. quihus^'' intotnm^

non admisceri est sibi optime cowsulentis..

et ideo hunc qui per 0Jnn?"a declinat a talib?/* bea

tnm proesentis psalmi lectio difiniuit.. qui ita

actus suos circumspicit ut etiaw aliena

mala sollicitatione declinet. et uere

tur né alienis maculis*" candor suns

puritasqj<e fuscet»r*^ [bine] quoniam tendenti ad bea

titudinem non sufficit recedere tantum a

" frisnorr ^^ fomhia ^' uel non exisse -i- iustus 7 liid i non f?a om /"Wsugeserat -i- quod non sugeserat . ^^ trissasuide ^* fclc ^^ cennach n astiid ^'^ -i- dugnun 7 imradud *' duntimìuad

F. 15b.

* ishé inguini ' cid ^ reméerhart -ì- gnim 7 imradud

* •{• dintrindoti -i- nepJi cretem indi etir * -i- irichoaitecM donaih ingmim ^ ctirdihsset ' -i- ontedmaim

* indaccumidl *^ donaibhisin ' in huUe " -i- Jiopecthib nacìmli " -i- ama furastar

I. Testo e chiose, f. 15': Salmo i. 15

malis sed eìiam bona facere Decesse

est inferÌMs ait. Sed in lege domini fuit noìuntas eius

usqtie die ac uocte non solum ìnqnit stu

det maloTum cowsortia declinare** uerwm

adsidua et iugi meditatione legis

discit. qualem se formare cowueniat

et ut fructuosum h?/M<8modi quod comm

endare nititwr probet studium inducit

similitudinem*^ per quam possit bonum eius quem

beatum àicit hominibt/5 relucere | rsMS

Et erit sicut lignuw qtiod plantum [sic] est secus decu

nsque prosperabunt?»*.. sicut arbos inqMit cui ui

rere** iugitfr nat«ra est. etiam loci in q?/o pian

tata fuerit uiuificatnr beneficio ut ab

ariditate*^ aquis defendatjcr inriguis**

atque ab hoc multis fit fructibws piena

quia neqne eris [l. aeris] neqwe loci neque temporis iniari

as sentit id enim indicat quod sequituv dicens

Et omnia, quaecamque faciet prosperabunt^^r. est o

mnibtts tam perpetuo uirore*' quam pomo

rum numerositate conspicua. ita etiaw p 25c,

ille erit clarus qui sé et a malis ab

stinuerit et bonorww studiorwm amore

diuinxerit^ quem nec ulla peccatorwm

opera detwrpant et meditatio continua le

gis exornat.. ||cie terree.. euperioribMS* die

"Sion sic impii non sic. sec? tamqwam usqwe a fa

(is omnes ad uirtutis studium prò

uocauii. prcesentibws deterret a uitis et per com

parationem pulueris ostendit

quanta sit uilitas impìorum et^ qui

non digni aliqwo sestimantwr adpensu^

et ita malis supernenientibws inpellan

ìur^ facile ac stare non possint ut pul

uis qui prò tenuitate sua. ac lenita

te. uentorwm flatibws huc illucqwe*' dis

pergitwr.. jìtorum.. haec dicens non resurrec

IDeo non resurgunt impi usqwe ìus

^^ -i- imnimyaba *^ -i- inchruinn toirihig '* miraigedar " -i- hotirmai -i- conabiiirim ^® intursitib *' ondurdatu

F. lóc.

' ititi oidnarraig - -ì- Jiothd beatus uir usque non sic impi- ' cid * astud ^ -l innàrhantar ® innunn hille

16 I. Testo e chiose, f, 15^: Salmo i.

tìonem impiis denegauìt.. qui utiqn^ si non resurgerent lucrifiearent '-^ fu tara suplicia^.. quae quiàem non aliter nisì restituti*" in corpore suatinebiint.. Nam ita erit corninone aninee corpo TÌsque snplicinm àcut fuit peccatoruw commonìs admisio**. qiMd^^ ^rgo dtcit. tale est quia con snenimas in apcrtis creminibws moras ad inquirendom noDas adhibere %ed statim contemnationis [sic] ferre sent eniiam^^. ita'et impi ad poenam resu rgentes no» illam delationem [l. dH.j Labe bunt quae solet iudiciariis** inquesitioni hus admoneri.. quos*^ grauius manere*® snpplìcìnm per hoc indìcatwr quod statim et w«I ut adcelerata**^ sententia in locnm me ritis sois debitnm et [in] ultimum contradentt/r *^ F. 15". eadtium*.. et ideo* no» àixit absolnte. no« resurg

ent. sed addidii. in iudicio. hoc est non resurgent ad examinationem ^. Bed resurgent ut sta tim sententiam danmatìonis excipiant^.. et né forte ex commoni resurrectionis nomine commonem JDstimantes ^ (prò estìmamns) eiiam expnl sionem faturam esse conctorum ostendit. qtwniam in eodem momento resurrectionis magna futura sit dia^rsitas ut alius per illekin ad honorem p^rdncatwr àlius mittat«r in pò enam.. erit erpfo praetiosa (resurrectio) aliis et remunerabi lis. aliis grauis atq^e terribilis.. hene ergo int^r im pium et peccatorem fecit (àauid) deferentiam. et impios quidem ait in iudicium no» re surgere id est nt saperios àiiUmiis non in esamina

' i' non lucrificarent. i corpora i- nit:bertais piaìw, foraib mani esersitis ® no indhadaigfìtis A- roptis imdai piana donaih an- manaib ceni esdrsitis incJioirp afacenn- ® i- inna pina suthini

" -i- isitnincdle fosdidmat ^^ intorgàbàl ^* ani

" indigaU '* honaih iarfaigthih inesidib ^* imiahisiti

" aranossa ^' déin " roitkfUer.

F. lód.

' isdnesid ^ ì- ni diltud escergi asrubartsoni ^ domes * coarfemat ^ Y nadnecìnai andumenmarni -ì- arnatomna-

fnarni-

1. Testo e chiose, f. 16* : Salmo ii. 17

tionem uenire.. peccatores autem in Consilio

iustorum hoc est ut nulla illis sit in iustorM/u re

muneratione* commonio.. tradenttfr ergo etiam

ipsi supplicis.. nani qui per peccata excluduntttr

a praemis ea sme dubio q^ae swnt praemis diuersa pa

tientwr.. in hoc er^o erit deferentia ut impii qwt

dem resurgant no» dìscutìendi" sei statim

locfs tristibtts deputandi^.. peccatores uero

ut nulla iustis commonione inngantMr..

hoc autem manifestius ex hi: "uae seqwifli^wr ostenditur..

Q«o«iam nouit dommws uiam msiorum id est placitam^sibi

et acceptam esse remunerationis testi

monio perdocebit.. |jad examinationem

Et iter^ impior^m peribit.. ideo ìgitur non resurgunt

impii quia omnium uiae perfecta dei notitia

continentwr atqwe ab hoc sine ulla delatione [l. dih] ra

surrectionem eorMm condicio et sors digna

suscipiet.. Explicit psalmus -i-.. INcipìt Hecund\x&

"l""VT secundo psalmo beatus àauià. profe

X-L^ tans*" narrat omnia, quae a iudefs passio

nis dominicas impleta Bunt tempore.. jr. 16*

quorww sacrilegos* contra àominum motiis ra

tionis uacuos iuanesqt^e commemor

at. et conatiis* noxios inanesq^e discri

bit.. Indicat etiawt ius imperii et potentiam

dominationis^ insinuai qwam super omnta posi

resurrectionem homo* a deo susceptus

accipit.. exortatMr quoque ad adpetitam be

atitudinem quam àicit -per susceptionem fidei

conferendam.. fugiendam^ infidelitatem

monet cuius fructus* damnatio sit

futura.. Haec^ autem in chrts^wm praedicta si quis chTisi'mno

tuìu ambigit utemnr ad probationem* bea

ti appostoli petri testimonio in quo ait quare

fremuer«nt gentes et populi usqwe aduer

' hitindnacul fochraice ' anambet ecailsi * tais

* -i- huare nadrohae ni dodegnimaib leu- '° andunerchain

F. 16a.

* deochratechu * amsiu ' donachtae crisi son

* -i- anarróet deacM donacJit * hcd erngahihi ' i- pen són stdkin " i- as duchrist asimmaircide insalmso

\ * donderbad

Asc., U Cod. h-l. d. Anihr.; I, 2

18 I. Testo e chiose, f. IG"»: Salmo u.

Bum christiim eius.. Uere enim co»uenerM«t herodes et pontius pilatus cum pWncipibMS po^wli et senioribMs aduersus Banctum pueru?» ]esum.. adsumus [l. adsumim?] etiam beati aposfo/? pauli dieta in qwfb«5 ait ad quem^ autem angelorum àixit Aliq?'tiD(7o. fifias meiiB es tii ego hodie genui té.. Ad uersum iudeos uero qui profetiae huius tenor em a persona dommi detorquere conantwr quorum alii in zorobabel *° alii in da«/d uo lont dieta psalmi pra^sentis acipere cowgre diendum** est.. %ed omisfs illis qui dieta ista ad zorobabel rapiant cum bis ma

hììb** conserenda'^ est qui eum in dam'd dictuw** cona ntur adstruere *^.. relinquamj^s sane uni cmqtie lecturo si uelit hisdem uti argu mentis etiam cantra eos qui ad zorobabel ps almum dixerunt pgrtinere.. utilius autem est cum fortiorib?<s inire*'' certamen.. quihus uictis*' necesse erit eticm infirmiores qnosqwe** conruere*^.. ìequalis uamqne et par ab utris F. J6* que cantra nos pugnat intentio.. etsi uerisim

iliora* dicant qui ad àauià quam qui ad zoroba bel psalmum conant«r inflectire xmde maÌQS certamen elegim?/s quia deiecto uà lentiore eadem mina etiam* inbicellus inuoluitMr^ hisdem sane obieconibws [sic] si qui studiosi* s?mt fratTHm cantra^ utrumqwe poterint suflBeienter.. j|fremitus proprie àicitur ^uare fremuw^ gentes \xs,que inania.. ille'' equorum sonus quem narib^«5 ui

Q-

' daduneuch *** -i- comhad de rogàbtJie insalmso olsodin naà fir ndoib " -i- hid cuimlengai{g)thi -i- hid conflechtaigthi

'- -i- aciimachtae indfrithchathaigtho ^^ bid comsrithi -i- bic aisndissi- " asrobrad ^^ -i- demnigte són *® inotsam

'"' i- indi nodh-at dudd- '* -i- indi noberat dosorbabel

** contotsaf

F. 16b.

' i- innaìd ata cJiosmailiu ' cid inlobur ^ -i- cloithir * -i- ìiochis indfoircthi són * -i- friabrith dodd 7 sorbabcl- " -i- narintar condegdligedaib diafritlmidecht' ' -i- indim-

marslaide 7 inchoidech bis foraib oc imthiarcain

I. Testo e chiose, f. 16' : Salmo ii. 19

cisìm in lite^ possiti indicem foro

ris emitunt quando animos suos in

iurgia® flatib?<s*'* ardere significa nt.. ìnrationabiles ergo beatws àanià contra dommwm iudeorMm motùs** indicans no?? est dignatus ** eis illam quae potes^ in homines cadere pertM7-bationem mentis adscribere.. in hoc. autem loco 61 a iudeis qiiaeritur quae^^ gentes congregata sint adu^rsus àominnva respondemus hi rodis et pontius pylatus ac milites reliquiq?<c qui eoTum imperis t?mc pare bant^^.. quos consequenter uocat popu los &me gentes non ab uniuersitate ^^ eos qui adfutM?-i erant sed a parte signific ans.. neque enim ita àicit gentes ut omnes un dique uelit intellegi. sed partionale*® u niue?'sali ^'' appellatione signauit.. diui sit nero inter po^^?do8 et gentes quoniam iudei comipre hendentes àommum tradidertmt pylato et non solum pylato sed etiam hirodi. qwos utrosqwe gentiles fuisse non dubium est hoc est ergo quod dicit qware fremuer?/nt gentes quae fuit inquit tanta causa qiiae illis rcotus furia les*^ ingessit a.ut quihus*^^ dementiae facibws accen si su7it pojD?<li ut armari*" contra àoimm<m non timerent.. et noH solum eura suis temerare manibws jr. j^».

uerwm etiam gentibus tradendo piaculi^ crem en augerent. i unum., eadem quae superius inter

ADsteterfoit reges t^rrae et T[>rirìcìpes conuenerj<?Jt in rogationis figura magnitudo cui non sub esset causa furoris expremitur.. ausiis ^ enim ta.m nefarii^ multon<?« in sé ora* co?m^rterant*..

* in iniììiargail ® in immar" '" hosétfcthchaib

" -i- fochosm innanecli ^^ ni rothuailngigestar -i- ni ainm

fuasnada doine donuic and quando dixit quare fremunt rei. -i* acid is ainm fuasnada nephdligthich ech doh- doih

" citne ** iioerladaigtis "^ iMandhididetiuid ì- liuìe

aruin lesoni anisiu-" '^' arandae -i- hiiile arrain ^' liulidiu

" h::::lhcha ^® cihofothaib sòn ''" •[• nocJds nocaihaigtis ón.

inchuil * innaletena ^ ce'rclmilecha * innagnuissi ■ì- intan forcomnacuir ingnimso crochtha crisi ' dodechuid

20 I. Testo e chiose, f. 16'^ : Salmo u.

et facti temeritas ad spectaculum omnes

exciuerat^.. cowuener2/7it multi etiam longe possi

ti maxime uisione illa p^rmoti quae de obscu

ratione" solis facta est. qui q?«'dem illa bora

quando medium tenens cselum solet esse clan

or uìttute [sic] dei obscuratus omnem ter

ram tenebra^^^M densitate uelauit^.. simi

lis autem signi^ nouitas*** in diebws ezechiae re

gis apparuit quando sol reuocatus est per ea

epatia quae fuerat emensus'*.. qtiod quiàem et

in regum libris et in isaiae uolumine

contenetj<r.. quo factus (facto)** motus asirion/m rex

misit dona ezechiae attonitus mir

aculis sigmque nouitate \\eosqtie sìgnificat.é

ET princtpes connenerunt in unum., scribas faris

qtd àwn sententiar?/w irapietate nou dis crepant mortem dowmi cremen com mone fecerunt.. j patrem ìnqw/t et fili"

Aduersus dotninum et uerstis chTtstum eius aduersus um quoniam ad contumiliam patris et filii spec tat iniuria et in utrumque committit*^ qiii in alterutrum" p?*ofanus'^ exsteterit \,\ngum ip

Disrumpa»fMS uincwZa eorum et proiec/amz^s a nobis soruw.. per id qnod superius àis-it q?mre fremuerw«f genfes inrationabilis furor et stultitias plenus notatur*^.. qui cum nullas habueri nt offensìonum causas aduersus àominum ::n [ta?nen] facibws animi dementis exarserint.. F. K'. per hoc autem qiiod ait disrumpo'????/s uincwZa eovum aperitt/r

qnod 7/elut rationis intuitu ad ausos [sic] sac rilegos uenerint et quae fuerit intentio

temei tarsìngréin asnibartatar fir hctlio tiagar ìmàin doclann hisa- lem dus cid forcfiomnacuir indi indinaimso airis ingnad linn anadcìam ® dorocìmrestar ^ -i- dintemul * doret

' indfertae " dorimtìier hi l'ibur essaicc dscelso -ì- asb~t side centra ezechiam athda dsssch side 7 dogni aitliirtliirgi 7 luid ingrian foracidu coic hrotii deac 7 is ed incJioisechi trisodin caie hìiadni deac dofhorimich foì'asaigulsom ^^ ithesidi doriima-

dirsi ^^ hondisin •!• liongnim tecMae innagrene forcidu V ss:ge dundaingiul innan assar- '' dorogaib ^* ì- is indàlamai

" culech '* caingthir

I. Testo e eUiose, f. 17' : Salmo lu 21

impi conatds OBtenditMr.. A commoni ergo [intellegentia]

inteUegendam est quod Aictum est iam ex persona

pojjtili quam principum conuenerwnt in unum adutr

sas àominum et aduersMS christum eius. quià.^ àÌBrumpamué

uìncula eoTum et p»-oieciamws à nobis iugwm ipsorum

hoc est removeamw* à nobis patris lìliiqwi?

dominatum nec eorwm ultra subdamur

imperio., sic enim agebant omMta quasi qui nolint*

sub dei legibifs uiuere nec ab impietate

ulla diuini timoris consideratione reuo

cari., dt'c^'t auieìn non quia Lilia locuti BMn<' scrib® at

que farisei sed quia talia iecerint ut ex qua

litate operis sermo talis procesisse uide

atur.. coKsuetudo ncmqMC est diuinae scrip

twrae et maxime beato àauià. ex operis meri

to formare uocem. ut cum àicii* de osoribus* su

ìb., narrai! erMnt* ut absconderent la

queos dixerwnf qMts uidebit eos non quia illi

ista dixerint sed quia talia egerint

ut putarent neminem futurMw qui opera

eorum possit inspicere et eos contem

platione sui' a paruis [sic] conatibMS amo

uere. . | nis appellai quontam %icut uincuHs

tJincola eorMm et iuga. ius dominatio

abstricti et sub iugo possiti liberiate

careni neque poss«nt uéì io agendo* ué\ in eun

do copiam uoluntatis suae obsequi

ita et quem condicio Bubdit inferior

iugo seruitutis prorsus (?) praeceptis domini

sui parare compellitwr.. hoc itaqj/e etiaMt bea

tus profeta heremias ex persona domt'ni exprob

rat iudeis. quxìd abiecto eius (filli) famulatu. ido

la colendo* susciperint.. non est placitum mihi in p jj,^

té inqMtt dommi^B quoniam à sseculo contriuis

ti' iugum tuum. disrupisti uìncula tua..

et dixisti non seruio Uhi. hoc dicens remouisti a

H F. IM.

* cidric * noch im nlroìsat som eumachtae n de diih calleic tri bas doinachtae crisi. ^ ' trop inso -ì- ep't inna aisndiseii

arnaib gnimaib * am rundgàb * -i- dindimtib * i- sechis doringensat són * -i- innanae 1< ai ' i- ingnlm

F. ITa.

hondi * coìUochmairtsiu

22 I. Testo e chiose, f. 17'' : Salmo ii.

te domìnationem meam.. {{subsanna&it^ eos.. in

Qui habitat in cael/s inredeJtf' eos et dotìimus efficaces^ casosque® cantra àomìnum uult iudeoruw conatùs estendere sj'cm/ et superius fecit die endo et popuh mea.ita.ii snnt inania. etsi desideria inqm't eorum atqw€ opera uideantwr impleta. uana tcmen eorom est omnis intentio dommo achis eo rum subsannatione' dignos risnq?(e i udicante.. -per qiiod utiqt^e non solum inrita qnae ege Tunt sed et inutilia illis et noxia comprohantur |}e

Timc loqnetMr ad eos in ira sua et in furor suo contarbabit eos.. cum ea qiiae audent atq?ie mo liuntwr perficerint. cum opus uoluntatis suae impleuerint crucifigentes et interficien tes àominum tutte motus ultoris pertinent. t««c i ram uindicis sustenebunt tnnc in om ni contMrbatione ac malis innumeris pos siti operis sui meritum cogenti^r agnoscere Ego constitus [sic] sum rex ab eo.. hoc ex persona suscepti* hominis qui est crucifìxus inseri twr^ de quo et alibi ait. qr/j'd*' est homo quod raemor es eius SlUì filius hominis quoniam uisitas eura usqwe sub pe dibus eius ac reliqua quae manifeste de suscep to** homine dieta esse beatus paulus os tendit dicens.. coHtestatwr {àaitià) autem quodam loco qw/s** de'cens q«id est homo quod memor es eius aut filn<s hominis us que coronasti eum et subiungit.. eum autem qui modi co quam angelus menoratus est*^ uidem?/s ies?(m propter passjonera mortis gloria et honore coronatum.. dez/s** enim uerbu?» no» est res. cowstitu tas extempore cuius utiq«e no» coepit^^ ali JT. TfK quando sed fuit et est semper impenum.. qtii ut in na

twra habuit creare quae uoluit ita in nat?/ra habet dominari* omnium (elimentorum) ut a sé profecto* iure factorum ^.. non er^o nuper additam et * ueì

' contìfea * fonnitfea ' nejyh imfólngidi * madacha ' hofoniiìud * -i- doinaclitee crisi araroét indeacht ' -i- asindedar són '" -i- marni èón •!• diaìnru

" -i- didoinacht crisi són ^^ inthisin -i- didd '^ doì'oghadì ì- isindi roccs " i- deachi maicc " -i- nifil aimsir nadmbed\

F. I7b.

* comdemnigedar ^ asruchumìde -i- am astiuaid so doforsa:: inna duli ishe dà atiàmidethar- ' am as innagnimae * cid:

I. Testo e chiose, f. 17'': Salmo ii. 23

ut nouellam^ ha&et possesionem quia incon

u€nien8® erat ut nihiì iuris haberet in his

quae ipse considerat [l -seder. ]•■ susceptus itaqM« homo iua

snper omnia, dominationis accipit ab inha

bitatore' sno. nerbo suo., et hoc manifeste

indicat scriptura diuina beato dauià dicente

qMMÌ est homo quod memor ea eitis et reliqua et aposfo?M5 paulus

hominem* adserit ies«m cuius memor® fuerit

àeui et qui dignus tanto *° honore sit habe

tus.. de hoc ergo et in praesen^i vroietans dam'd loquitur id est sns

capto homine a deo" nerbo 'Mod qwtdem etiam ipse

[admi dominws dic^M» (!) esse testatttr.. domme àomimis noster quam^^

[maignijicentia rabile*' est nomen tawm in vmuersa terra qtioniam. eliuafa est tua saper caeZos UBque sub pedibw* eiiis et reliqua. Ijrerwnt Cum ingrederetMr enim hirusolimam oceur ei** pueri portantes ramos palmarum et lau dantes ac dicentes.. Osanna*^ in excelsis benedictus qui nentt^ms est in nomine domini.. Seri bae nero inuidentes*® dixerwnt ad eum no» uides*' quae isti dtcunt respondens ait eis etiam^* non legistis ex ore infantium et \a.ctantium perfieeris laudem.. si ergo is ta dieta personae eius proprie conuenerunt *® et reliqua con ueniunt*" quae sequuntur id est quid est homo quod memor es eius. et mìnìiisti eum paulum ab a-ngelis usqw« sub pedi hus eius.. illum itaqt^ hominem cui tantus ho nor dilatus sit et qui dominatiocem super omnia. aceiperit beatus apostoZus iest/m esse confirmat quonmm ex bis quae dieta %unt alia Constant àeo'^ alia s uscepto" homine connenire.. qwomodo" enim unus

' nuaidi -i- ni nuae ndo anatrahsin * nephimmaircide ì-'ha-

nephim',naircide nad techtadsom dlìged coimdemnachtae isnaih dulib

doforsat 7 immanaccai ' i- hoaitribthid i- hossdcacht adrothreb

and * -i- airis dodoinacht maic t^nomen iesus- ® -i- is indi

rondnainmnigestar dia hondanmim ash" iesus *° -i- aforaitmit

do dia "'^ •!• hodeacht maic " ciafiu " -i- mórni

" -i- doiesu ^^ slanaigthe ^^ aformenatar ^^ innadnaccai

*' inninadroUgisid si -i- inso sis -i- airis dimsa rogahad insinso

" maimmidarnadar -" immaircet '^ i- dodeacht\maicc

•i- dodoinach inaicc " -i- da chruth asrobar dundóinaic-

14

T«ft« •

tir

r. V'

dif : '' dvcitirr.. BÌaitat'*

glor 3ronat atqitr corxmm

twr 3«sB «or-

et ■ ' modo i

de ààchnm ttt r

.]mJ Heium ttt %gO mutem au^aotva hosism pfrnBttrv

> nium rifl^ dffMnM ito

d ^«M OTTO djcat um e ■>« boBÌai bmi • ntrho jotias «trsM 4 d«o' ««rbo ia nDo adnoDtmt nt taato booorc òi*tn>- K«e tolaai aiii e«rft« fuit oste: I roHMqoeBtrr d:

a;«pen«BtioB9 caran adaum Mi MetpieatM Map!i * dcó^ant*. dì ìmf^um et p > . ftCva i partt di«

(am d#Mi! nfitn tTir'wTB ^n.r prò

•d

qui

rer

tre

ulU

i p.

t» erra

ces* in nt cui rem noi

int>

■b eu u

én •

dea

diceodi

niud i Jn). '* -i- ciifhr;t'

eoa i.;>iiaciiv ri

aenatas tasporr laiifaortna* eurat

•lUiii

in(?fiir'.: inaoiHacni

(kacht atar pra/imm àoimaeki

* -i- crete domek asbermt

* i issi inv: liberi osòetr t arroct macc cundiime ì- i maicc indaas dM otkmr is laigiu dì viti mfoim tker indaas inti «Ma:::

* inno feri ac

il^i

! I r — I r

T 1 1^ 1 1

t

iìl atf «if 7S «uitfi

•ecj

nxù iaràtai*. «s Wr ««f»«i «lart M>«' ~ «rtr a4 m

r«Ht la- ai v*«

Ji' *4 ■« ta<»« •#!« M la tfa W4m faaai ftbi 4jc.'»«i Wr irfmaéii ■ 0tt cai pauai

«• tata»

patrt <n»f io aarié aaa fatati tiapui •akàaaata^ ^m^ prwaaat» «ài ;«M tìfMtvr. Ms «tf Ì||a4 f«W é^taai ttrm #>• t laltofiht #f rrl>f«a ita istalla aaa ai iaàaitwm Nifa< »-«■' Aw>4«ta taHaai

•« ipaaa (WH^^ i«ÉMt 4a premati la^ #« B«a lai

lMip«« tali tigaat »9mmtm ébmm ìttrwm ia is^té frtaio

•'. ka4ia iiaq«« a4

^«"4 11

*■ MMMa /CTMlft riai'^

rnAóiÈkAti

ffolmgi étcmQi

24 1. Testo e chiose, f. 17': Salmo ii.

ttìque idem iux^a unam nsitura.in et memor'* est et dignus memoria^' ducitwr.. uisitat^^ atqwe uisitatwr F. V: gloria tieì honore coronat atqw^ corona

tur., dominationem super omma co«fert* et snscìpit*.. quomodo etìajìi possit intellegi de deo nerbo quod dicfjw? est minuisti eum pa ulo vnmis ab angeZis.. -per omnia igiturquae dieta, siint Ha compro ha.iur hoc quod dictum est ego autem constitu^us sum rex ab eo ad adsumptum hominem pertinere qui ut omnium esset dominus deo nerbo confe rente hoc suscìpit.. si qiih nero dicat a pa tre collatum esse homini non a nerbo non est ulla diuersitas utrnm a deo^ nerbo àn a patre homo adsumtus sit tanto honore donatns.. hoc solnm miJd curae fuit estendere mhiì conseqnenter dicere eos qui ex dispensatione camis adsmn tae oecasionem accipientes sempli ces* imperitosq?/e ^ decipiunt*.. atq?/e ande nt cui datum sit imperium et -per hoc'' mino rem nnigenitum filium a parte die

tatis accijjere ; tura domz'ni.. Ita legendwm atqw^

Super Sion monteìn saiicium eiiis p?-fledicans proecep intellegendum est ego autem co«stitu/?/5 sum rex '

ab eo ut sit piena ^ distinctio et sequatnr super si

[q?//dem in iu óu mon/e?n sancf?/m eius. praedìcans praecepfum domini,, si dea maiore conuersatns tempore et studio dicendi instetit et insignorirne curationumq?<e

niud 'ì- (ìimdeacht nodundoinacM namma foraithminedar 7 fur- aithmenier ^* arcliuit adeacJiiae " -i- arcliuit adoinachtae

" -i- ciachridh nomhiad inaicniud denma indedeso

F. i;c. ' indeacht ' indoinacht "^ -i- cid JiodeacJit maicc nò ho- deacht alar- arafoima doinacht maicc ani arroet ni liìsuidiu

* -i- crete doncuch asberat som * nadfrithtatgat friusom

* -i- issi invìi imhert asheir innadiad sis ' -i- Jiuare is aihir arroet macc cumaclitae -ì- ised 'b-'at indJieritic aslaipiu deaclit maicc indaas deacM athar airis lioatMr arroet macc ciimachtae is laigiu di inti arafoim- indaas ititi lioneroimer- 7 isinii danaig- iher indaas inti naddnr.r.ged::: ' -\- airndih tosach super sión

* innaferfac

Salmo u. 25

cr

-^ c"J innotuit.,

lorizain*" use Uhi beth

le factsc fuls

ere poe

ergo Buperzoribws**

est illi quidem (iudei)

habeti.. e dominationis acci ires

hoc autetn F- ^'*

o ^ uia cuni m me

^ ^ "^j twien duci neqw*

e signorwjn multi

{3 ^3 v^ tt il te., ad eurn

03 J ^ es tu ego hodie genui

^ j_, W Bnd?/m est cui potes/

*S . H' (jjuenire e^

t3 u^ o ìcto or

^ w j.j. ionem qwae anf^ omnia,

^ S 1^ o« potuit

^ g hj ?<ocZ proesentis di

^ p, P illud qìiod àictum

I ^ o t et reliqua ita intelle

vO * tempj/s BÌfj<i qw?dem

CD ^ <e refera

O • in-numero® die

J M ■ indicat depraesenti tempo

pellatione isueuimus indica impMS tali signetwr in icens it^rum !//d dicendo

^. o. iivuv.^ t j ìierifjs.. hodie itaq«e ad

finiti temporis spectat ìndicium quia infini tum non potes^ tali appellatione signari..

" -i- caihraig tire iudae visin " -i- donaih fersaih remep'tliih " -i- inna dligeda dudchoisgetar

F. 17d.

* forroichansa ' moforcitlaidechtaese ^ -i- iarndoinacM

* -i- sec^is 72<3ci»ne(Z aimsirsón ^ nitaircitlier ' -i- Jióneph- airim 1< m{Zi an?n -i- ar Zfn innalaithe ised immefolngi éccintigi dundaimsir- ' i- ashodie " inf esmais ' i- eenmitlia

■j»yw»rr'

t4 1. !••♦• • ch»o»r, f. 17': «*lnu>

at^ti^ td«tu ioxhi uutiiu uatwnun rf taci iìfuus tuemo-m** ducìt»fr.. uisitat** *'..\

tfcr'-.. dv>iuìn«tìout'iu Éiup*^'" orai»** <H>i<lVrc et su»d{ùt*„ q»*\»i«i>di> ©tikT'^» possit iutd" «ie iW ««tW qhi>t» du'Ji*:"* (^** miuxùsti <.

«vi «ilsumptum hoiuìoein p<^tìnpr«» qskj ut omnium e-w«t »ìi>wmws d«^o uerbo rejati" btv $u8»eìpit.. sJ qw/s u^'V dioAt a tr<> eolla tutu e--s>-t> hv^nv.uì nou a uj^'bo n uDa d)a«>r«ita5 utru-n à à<w* ut^bo àu i patr«» hoaio adsuoitus sàt tanto )ki«ku>« d«tt«tiis^. hoc solvm mì^^i curao f^t o»ieiidere> •aìkìì ctvtiMMnenti^ dìcer« ♦09 q»t« «x dìspe>tj# V

♦» oeea$k««iB aov

<^s* ÌMprritti»^!»* * deeipìunt*.. at^w*? au ai Olì difthiai sàt ìiop^^num rt -j^r ho<' TM» wu^tBÌtin ^ttm à parte die t:itìs afci|i«r» tura d««i»tàL.

Sttp«rr sà«» mfmhm tmntiMm eìttst iat«))^^«BdttB rif* egro «utty» c%>n$iìtntm «ittto «1 sàt pkui^ dìstinetìo et s«^

«OMCNlcr ^ mrtkmt mimddm ** «i> ** >^ CMdbnitì^ wmjiiwy ÙMmemiMl ìkumm tadnfeso

* mjkmdi * ÙMtocMdbf "^ ^ dit hoimdd maicc kv A> àentit «lu^ tnnfmmm ikim^dé makt «mi mrmt ni hismH»

^ 4r oftit i*mgmA m^tmi stm * wmi^rvAtmsfti friuscm

* 4 t5sì òml imètrt msètèt imnmimi sis * 4* hiart » uOnr

mmkt òtàms ìteMàt «ttcr mùris imstìiìr wrr9H mmee emma':.:^ is ìmsìm éi ia^ «ni^MM> ìwhws wH Umutimv 7 ish^ ic^.^:> tìmr imims vtH >nii><i«>— yn^^v ' 4> mrmKh Umek saper sión

f

^ X h €ixyoi^^ LW: Sala»» u. 2S

,0B« aJTtntj» iumotnit.,

.^,^f.dÌQ oae tiè-i clionziiD*' u» iiT-a bf:'n 7::3 ti TU trro ^ tliont fact« fui»

'Jim hi cilicio <^< cinere poe - -.'.«mt^ rc-nsequect^r ergo nperioribv-s" . qtia*" subdidit id ett illi qjridem (indei) '-i^i jnrisicrne ì«j»< hab«ti~ e .^0 np^r omnix io* dominatioBit aeei .'<? in iodea auditores •riufi inetitui*^ ex boc o«^^»»

- àiore B«nf digiii qvia c«m ia me

■ arer ad aalatem tarnen duci neqtt« .'/i%teni* raei. a^ve si^orK»» malti "■'a*^e -arAuerunt te- ad eiun

. -'.e £l/i/« meui e» tu ego bodie genui , àictum hoc Teierenà-um est cui yotesi — '^orÌR geueratio' conatnire et >.'.s diem totos precetto or ..lam awfe^m geoeratioseis quoe as^ omnia S -.atre *"*< dd nerbi do« potuit

-npori rubiecere» qv-oi pra^entis di - '; BÌgnat'/r-, nam ■ef iilud qM<xi àittum .-.',?m e/?'s znàientit et reliqua ita inteìle

- n<m ad rnfinitam temptt* bìcw^ qvtdem - Snitum pr9?8€nsqf*« refera

-'.:.. rxarnn^ve ternpr/* io-numero* die ' ^ i'm ipsum [hojdie' indicai depro^senti tempo e., nawi ef nos tali appellatione 5 proeseng tempw* c&>?snetumu8 indica '//--•con non infìnitnm tem^us tali signetar in d;t beatus aposfo/ws dieens iteram d;em' quendam in david dicendo onem Z. toc.; ew/« audierifi^.. hodie itaqu« ad finiti temporis epectat indicinm quia infini tom con jxìtest tali appellatione signari-

/•. 77*

•i- cathraig t'ire màcue. insiti ■i- tnna dligeda dudcìi/Asgeiar

•i- donato fersonb remep'thìb

' forroichansa ' nioforciUaideclitaese ' -i- iarndoinachi * i- sec^w r2^cinn€Ì aimsirsón '" nitaircither * i- hóneph- airim 1» inJi arim i- ar Zin innalaithe ised immefolngi éccintigi dundaimsir- ' i oshodie * «z/e^w^w * i- eemnitha

.V,

24 I. Testo e •

atqt^i? idem inxta un dignns memoria" d F. V*. gloria liei honore ce

tur., dommationem i et suscipìt*.. quomoi de deo nerbo qt(od ( ulo mÌ7ir(S ab angeZ/s.. batzi?* hoc quod àictn ad adsumptam homi: qui ut omnium essei rente hoc suscipit.. s tre collatum esse ho ulla diuersitas utruw a patre homo adsum honore donatus.. hoc fuit estendere mhtì eos qui ex dispensai tse occasìonem accip ces^ impentosq?<5 ^ d nt cui datum sit imj rem unigenitum filiu tatis accij^ere Super sion raontem i intellegendum est eg ab eo ut sit piena* (

óu laonfetn smictum dea maiore co7?uersa1 dicendi instetit et in:

niud -i- (hindeacht nodundoi

aithmenier '* archuit ad . «, w»«^^ «w^^vv-^-n-wt. ^

'* -i- ciachrìdh nomhiad inaicniud denma indedeso

F. i;c. ' indeacU ' indoinacU "^ -i- cid Jiodeaclit maicc nò ho- deacM alar- orafoima doinacht maicc ani arroet ni hisuidiu

• -i- crete doncucli asberat som ' nadfrithtasgat frinsom

• -i- issi inmi imhert asheir innadiad sìs ' -i- Mare is atJiir arroet macc cumacUae -i- ised h-ai indheritic aslaigiu deaclit maicc indaas deacht athar airis hoatliir arroet macc cumachtae is laigiu dì intì arafoim- indaas inti lioneroimer- 7 isinil danaig- ther indaas inti nadda::::ged::: ' -i- airndib tosach super sión

• innafertac

I. Testo e chiose, f. l?"^: Salmo u. 25

opere atqwtf admiratione uirtutis innotuit.,

unrfe àicit in euajigelio uae Ubi chorizàin*"' use Ubi beth

Baida. quutiiam 6Ì in tyro et Sidone factae fuis

sent uirtutes clim in cilicio et einere poe

nitentiam egissent.. consequenter ergo 6upertoribi<s**

iungunt?/r ista q?me" subdidit id est illi quidem (iudei)

0]}enhns suis digni inrisione Bunt habeti.. e

go antem a deo Bopfr omnia, ius dominationis acci

pi commoratusq?/p in iudea auditores

salutaribws doctrinis institui*.. ex hoc aìdem F. n^.

ipso Buplicio maiore swnf digni qwìa cwm in me

dio eor?<m nersarer ad salutem iamen. duci neqw^

perfectiorie magist(?rii* mei. neque signorMW multi

tudine zìqne nouitate uoluer?/nt i| te., ad eum

'Domimis dixif ad me fil/ì/s meus es tu ego hodie genui

fiine dubuio filii àictìim hoc referendj/w est cui potesi

proffsentis temporis generatio ' co«uenire et

cuius natiuitatis diem totus profecto or

bis agnouit.. illam auiem generationem quae ante omm'a

tempora ex patre est da uerbi non potuit

fini* id est tempori subiecere.. quod p?-acsentÌ8 di

ei appellatione signat?/r.. non et illud quod àictum

est hodie si nocem eius audierifes et leliqua ita intelle

genàiim est ut non ad infinitum temp7/s BÌcut qw?dem

putant sed ad finitum prfl(?sensq?/e refera

tur^. infinitum,. namqì^e temp?/s in-numero^ die

Tian est., hoc enim ipsum [ho]dJe" indicat de proventi tempo

re sé dicere., nam et nos tali appellatione

id est hodie praesens tempj/s co^sueuimus indica

re*., et quoniam no» infinitum temp?/5 tali signeti^r in

dicio ostendit beatus aposfo/?/s dicens it^rum

determinai diem^ quendam \n àavià. dicendo

hodie. si nouem [l. toc] eius audierif/s.. hodie itaqwe ad

finiti temporis spectat indicium quia infini

tum non ^otest tali appellatione signari..

*° -i- cathraig tire iudae insin " -i- doiiaih fersaih remep'thih " -i- inna dligeda dudchoisgeiar

F. 17d.

* forroichansa " moforcitlaidechtaese ^ -i- iarndoinacht

* -i- secMs nocinned aimsirsón ^ nitaircitlier ' -i- hóneph- ainm 1< indi arim -i- ar Un mnalaitJie ised immefólngi éccintigi dundaimsir- ' i- ashodie * infesmais * i- cenmiiha

2€ I. Testo e ebiose, f. 18': Salmo u.

unde et in proesenti lectìone hodie (\tiQd dicfum est ad jetatem (filii*) refferendww quae erat in manibtts *" cui compe' tebat domini generatio corporalis \ìerm\nos

Postola a me et dabo tìò? gen^s heretZi^afem gf ^ossessionem ìuam terrae.. aduersum heriticos qt<?dem ut haec no7i de dee nerbo sed de homine** accipiantt^r suflBcienter in superioribws aclum^* uidettir^ eadem stne dnbio coKsequentia etiam haec qua superiora dieta %unt a profeta nwne iam cantra ÌMdeos nobis sermo moueatier F. IH», interrogemus i^itur illos qaas gentes in he

reditatem et quos in poasesionem ter minos terrse dautd beatus aceiperit.. qwando*-' ita reg nauerit ut ei totus subiecerettór orbis qt«m<fo' imperio eitis ultimi terrsLTum fines accesserint.. si responderint qwanrfo aceipit hereditatem gentium et quarww sibi armis regna subì ecit. id est uiciniar«»» proximarMOTq«« aationnm términos anten terrae dici fines iadeae regio nis mulHs locis scripturae diuinse testi monio cowprobari m^errogemus 3Ios~ hoc (\ttod ait postola et dabo tibi gentes usqj*^ terrae ac sub iungit«<r jeoB.. in eommoni putent^ id est ad nti

Beges eos* in uirga ferrea usque -frìnges rumq-Me refferendt*»» ® ut sìt et de gentib?** et de terminis iudae terrse dictum a.uf de solis iudeae terminis dicens enim et possessionem tuam termenos terrae statim iunxit reges eos in uirga ferrea iisq«e eoa., sub hac er^o condicione ó iudei beatus àauid in uos iiis aceipit imperii ut uos comminu eret' atqwe eontereret non ut® prouidentia sua r egeret atq«e defenderet. quià^. quod non legi^wr uo bis ita proefuisse.. nam alio i» loco ita de ipso àicituT elegit dauià seruuw suom ac motus*' imperii eius dictis talibws explicàtur^ et pauit e OS in innocentia cordis sui^ aUigatar man suetudo ccrdis eius ut non uideati«r dure uo

laithe innafetarlaice -i- ìaithe nuaidnisi *** -i- agein iarndoinacMt " i- didoinacht maicc " rongnith

^ 7 imchomchomarca dà * ciashain ' imchomar^ |

* fdnaibe ° intomnatar • hedtaircithi '' -i- cochotàb-

osadsi ^ ì- insamlid insiti robòi aflaithemnacht indibsi- ' ciarric '** lóndas

I. Testo e chiose, f. IS*^ : Salmo u. 27

bis et crudilitcr imperasse.. q«omodo ì^itur audebi

tis dicere ab hoc illum (dff?^/d) d Aeò perei pisse imperi

uwi in uos et ita uos deo fuisse uechimenter

exosos ut constituer t uobis regera q?«' uos non

aleret et foueret secZ ad similitudinem uà

sis fictilis^*-*^ suo rigore co??teret isic].. Bcd iiequaquam eri

tis tam amentes*^ ut uos saltim pudor

ab hac profesione no?? retrahat.. non erp;o conueniunt

beato àatiià. ista quae dieta sunt. àomino nero iungunt?<r ap -F*- 7'

tissime c««/6 regnum porregitj^r ad ultimas

terrae extrimasqwe regiones a.tque ad totius

mundi partes extenditwr qui tam gentium

q?^a?n iude0r?«?t statuw percussum uirga deiecit Sitque cotti

minuit non ut eos perdiret sed ut in melius refor

maret cogeretqMe depossito uetere homine in

nouum per babtismi sacramenta migrare..

hoc namqtie indicare uolens beatus da?//d profecto ait

sictìt uas figuli confrin^es eos ostendens per simili

tudinem* quoìiiam coniritione eorum non esset perditio sed

innouatio secatwra [sici.. haec nara est eiiam figuli om

nis intentio ut uasa si non sunt facientis manu»n

ac uoluntate?n secuta àum adhuc uiridia* &utit

et jìonòum fornace durata^ comrainuat ac

formanda rursus* rotse imponat.. hu

ic nowqne sensui etìam beatus heremias perhibet

testimonìum loquens ex persona dei an sicut figu

lis Isic] iste non poterò uos facere domiis israAel

dtc?t domiuMs hoc est lapsos e manibws meis repara

re rursus nequeo^ et in meliorem 6tatu?n

formamq»/e conuertere j|hinc iam utilitas ex

ET n?/nc reges intelle^?Ye erudemem qui m^catis terrsim..

ortatiohis inducitur. et prouocantwr omnes ut

ad credendj/?n àomino properantes accedant.. ne

cesariae autem ad reges sermo diregiti^r.. qMontam ip

si chns^o dificilius credider?mt et non parua^ in

pedimenta etiam aliis credere uolentib?/5

adtulerwnt (reges) àum ad accesum fidei terrorem per

secutionis opponunt unde consequenter ipsos

" -i- creodain otJiorachti ^^ l inna cerdae ^^ cér dasachtaig

F. 18b.

' -i- trop lesinso- ^ hurdai ^ -i- 7 andai secthi * -ì- rotk cruind forsandenat nacerda inlestraisssnid V cran cruin imma ambiai ocuan denum ^ inni nadcumcusa ® naiatheca

I

!

28 I. Testo e chiose, f. 18' : Salmo ni.

exortationis istius senno compellat ijcoac

Seruite domino in timore usqw^ tremore non tum' ad quem* prouocat sed deuotMwi uult esse fa mulatum et ob hoc quia dixerat seruite dommo in timor<? né quis existimaret degenerem® illam quae extremae condicionis est imperare formidin r. .*«. em intnlit exultate ei cum tremore., per primum

uersiculom dum Bollicitum sernitium imperat noluit honorem eius cui seruiendww esset estende re. quia quanto sublimior est cui parand^m est tanto Bollicitius ad oflScia etus acceditwr.. per sequentem nero laeti non tristis animi snbiectionem nerbo exultationis expresit.. et qime non meroris causa fu tura, esset seruientibws sed salautis [sic/., •aam àum talis domini obedimus imperia et uitae nosfrae consulimMS* et bo no conscientiae purgatioris* implemur^ ADprehendite discipZi'nom ne quando irascatur dommws.. uolens nos tenacius dìuinis magisterìis in herere* conuenienti noce ut discìplinam cowprehenderemHS admonuit |iuirtutes^ ^ro praemii

ET (ne) pereatis de uia ins^a usq?^ eius.. sciens profeta uitia^ numerare prò poenis id prò maxime sup plicio comminatjir" ad qnod^ illos neglecto dommi magisterio studia sua erant uoluntasq«e ' raptwra.. scilicet quod si nolint doctrinis e» Iestib«<s erudiri per iram ulciscentis doww'ni à uiis iustìtisD efficerentwr alieni., his ìgitur dictis ti morem inieciens auditori debuit (subaudit«r -id-) per quod in uitaret?/r*° subiecere et ideo necesarìe addi dit. beati omnes qui cOHfidunt in eo.. Expli«'< ps PSalmus hic proprium et spec ==almMS -ii-.. incipit iii-

ialem ho&et titulum et qu^dem ué[ inscriptione (tituli) eum super alia** proenotare**.. dictus est auiem à. be

' -ì- arécin " -i* dundfognam hisin * doclieniuil.

V. 18e.

* 7 lase oailenimarni * asglantaìdiu ' nonlintami

* -i- titoibmis * -i- douic nadegnimu arnaih foraiccib 7 inna duàlchi amaib pianaib- * -i- it dìgìa erìama lesom doneuch innadualclii dodenum ' dominatili * is dosuidiu- ' 7 intól araclielfea " -i- is trisodin dofocuirther " -i- sech àlaili dliged 7 indliuchtu i- niconfU nach nintliuckt naile and acht anadfiadar isintitul " -i- cidreminota i cid remitteéarcnaigedar

I. Testo e chiose, f. 18"^: Salmo iii. 29

ato Aauià id^^ temporis quo abisolón inuasso**

imperio aduersuwi eum parricidalia *^ arma

arripuit Hant me., manifesta^* dicto

Domine quia mulHplicati Bunt qui tribul rum intellegentia unde hvenìter contra eos aliqua dicenda sunt qui uolunt (psalmum) non in per sona da?«'d sed in poj:)?di esse conscriptum., animad uertendiim est igitur qiwd ueìut deflens et c072querens* be F. is<>. atus do«/d inducitt/r eo quod ad augendam tribù lationem eiiis multiplicatus sit numerus per sequentium * et ad bellum ei inferend?<m conuene rint. etio???. liii qui prms non fuerant inimici, quovìim^ quiàem* auserit nnmeTum partis aduersae. contra pò pulum ne7'o israel hostis nulla 7<elut^ nouella sedi tio aut recens turaultus exciuerat^. qtda gentes finitiusB [sicp antiquo odio bellum gerebant adue;*su?» iudeos. nullo foedere* componendww.. Multi insurgunt aduersum me., aperte hoc ostendit?/r in persona dcwid oportere nós huius psalmi ìntellegentiam uindicare^. insurgere enim ■proprie àicuntuT bii qui fuerwnt autea *° subiecti quique .nuper subduxisse^* colla a iu go obidientise cojnprobantwr.. |[ memoria dicti

Multi àicunt a.mmae mese usqr/^ in deo eius.. consequenter huius inserit?<r per quod plurimu7M meroris acciperat., nam inter reliqua tribulationum mala grauis animam contumilia insultationis*^ exasper at*^.. haec autem aduersum beatum daw/d inimieorum obpropr/a erant religiosa} mentis

eius insignia*^.. nani cum àicunt non est salus ipsi in deo eius ob hoc^^ quod siììquid in eum aduersis licuerit satis ostendunt illu?« dei adiutorio semper in nisum". numquaw fuisse inter discrimina^" su

" hìt(h)aU '* -i- amhanindrisse '° -i- atharoircnidi -i.

fingalcha ^® is foli

F. 18(1.

' •!• anaranegi ' innani asidgrennat ' -ì- numerus -ì^

isànaradl * cid ^ am hidnuide * nìrutliocliur estar -i. armbadmiae. ' cocrichfJn * Jionacli cairdiu ® techtmae

'" iarmiciniar " -i- forocìisahat- '^ inna écmailte

'^ doaccradi " -i- mind ** arse '* •!• arroisesfar

" i- innaningraimmai

I

30 I. Testo e chiose, f. 19*: Salmo in.

cessu prospero distitutum **.. ideoqw« in prassenti ad exprobrationem inimicorM»n a.£itur^^.. quare^" salus eius quae erat in deo poss'ta nutare'* credatur TU mdem domine suscep/or usqMS capnt ■meum.. cowsideran da*^ cowsfranfis animi firmitas quae inter adu«rsa*^ maxime comprobatur.. quia de spei saie prò possito etiaw inter ^* angores maximos nihil remisit.. illi inqwom*^ inludentes mihi talia lo quunfuT ir. doloris augmentum.. eg u«ro id semel F. IO». quod ciedidi sperare non disinam.. quontam tri

domtne laborantem adiues* et a malo pericoli instantis ereptum* in gradwm^ dignitatìs re stituas et honoris { ei est et quae de ferendo^ dn

Uoce mea ad àominum clamauL. maximse fid sìbi adiutorio niVu'l hessitationìs ^ admisse rit ad rontidenHam postolationis accede re statim enim ^equitut.. [jilli ad omnium

ET exaudiuit me de monte sancto suo.. sufiScit quae postulauerat inpetrationem * ad domtnum cum fidai suffragio p^-oclamare.. montem \xero sanctiiva. àicii montentem [sic; sion in quo et templum aedificari d^o placuit et hostìas immolari in q7<o etium seeundum opinionem iudeorum d«*s speci alitar habitara credebatur.. &icut in -uiiii- psal mo legitnr psalite dornmo qui habitat in sión EGo dormiui et soporatus sum.. post tribù lationem quae pracceserat liberatio secura promitit//r.. dicendo autem ego dormiui et sopora tus sum humiliafum sé tribulationum nimietate ac fuisse anxium' confitetMr et subiungit {|dit merore sé magis quam som

EXsurrexi q?/on/am « suscipit me » dowwnMS.. osten no fuisse resolutum dicendo àomiuuB suscipit me., nam post conunonem sopor em quo membra marcescunt^ non magno mo

*' inderacJifae i- hnare narhu deracìdac " oerchloifJier -i- dd *° -i- nicoir doneucìi rosacht ronicad dd huarc romhu suidigtlie indie hisin doso india ^* roisses " is imcasti

*^ -i- indingraimmesón ** cid etirna cumcai " indeurb

F. ISa.

^ forregaesiu * inerchélltae ' hiceim * hedtaircidi * innarosachtae * dondét ' duhach * hófébcU.

I. Testo e chiose, f. 19^: Salmo m. 31

limine' ac labore consurgetur. :jqMt in trib

Non rimebo milia populi circumsfan/ts me..

ulationib?/s suis rìon est loco*" motus** ut de d^i ad

iutorio dispe; aret xìeque est uerbis exprobranMum

de fidei statione depulsus. multo magis jyost

dei in sé beneficia quibus omnia desolutus est nex

US angorwm** confidente?- clamat non timebo milta pò

^wli chcnmstantis me esperimento *^ praecedentis adiuto

TÌi satis eruditus jsa.. iterum tutionem**

EXsurge àoniine saluum me fac usqwe s?'ne cau

a deo suse salutis implorat.. quaeritur sane à

quthusdam qnare frequenter in psalmis inueniatur F. i>b.

ista diuersitas. ut in uno atqwe eodem loco nwnc*

prò absolutione^ malonon refert gratias. nM?rc^ iter

um q?/asi Tionàum* liberatus et adhuc in malis possi

tus sé postulat liberari.. hoc siue in sua sme

in SiWornm persona faciat sp^'rzVu profecto profetali

impiente ^ sé \oquitiiv.. qvod aliq^/onr/o quidem sint in ad

uersis. aliqimnrfo quidem agant soluta tribù

latione securos (animos).. et nuna in req>/?'e laeti sint

ac^ paulo posi* in angore suspiren/wr.. uarie igitur

status et co«dicionie eorwm diuersitas indicatur..

huiuB autem rei causa utraqwe praelocutus est ut ea qwae

eìs euentj/ra erant longe' an^e prcenoscerent^ et in

malis possiti absolutionis secut?/rae sola

[mala ui ciò non carent [/. cflrrerenf] a-tque ex hoc ipso qvod praedicta debant rebws^ impleri et fidem sermonis prò fetici exitu comprobari de bonis quoque quae simili^er ad nuntiata fuerant disperare non possint.. cur se igfcVwr fuit profeticse non uaticinia*"* sua per se quentiam" dictionis ornare sed inpenden

* óntechrechad ^^ -i- dénma degnima 7 foirhtJidid cumscaigthc ^^ incumcae '^ hondetarcnu •i- innindliyud ì- nocJiis indifin sóli

F. 19b.

cacJdacéin ^ {. arasoìradsón dinaib focJiaidih ' incéin naili * oadecht ' anundlina * -i- in hiuc

tarù ' incian ri^m * coretniergnaitis ® -i- Jwgnimaih

atercitla " trisinnimmaircidetaid -i- ciarddadat soni dun- dicfet infochaidi 7 intsoirthidi naib fochaidsin- ni seclietar im ord

32 I. Testo e ehìoee, f. 19": Salmo m

tìa*' pqp«lis sermone digerere*^ Bine essent illa tr/stia Bine Isetiora.. quae quiàem ideo ut diximus ^raeAicit omnia, ut cum in profdictorum malorum quae illis deus peceantìbws inferebat expenmenta uenissent et facti essent comiptione (in tormentis) me liores minime de promisione prospentatis am bigerent.. exemplo utiqite tristium qtwe exitu suo inesse** ueritatem dictls profetìcis ad probant siue nero de alits sme de se ipso profetet has alternationes *^ quarum utilitatem praece dens [sermo] patefecit curat sollicite suis dictis inserere.. et ipse quidem infer aduersa possitus noncrat per spiritus sa«cfi gratiam quod esset a tribuJatione Hberandus. tamen ideo inter dum angores*^ suos deflet inter dum «elut a malis omnib«s absolutns agit gratias.. ut exemplum eius ap«cZ alios utilitatem eruditionis *'' opsrarefwr et eoa F. 19». emendationi per cowuersionem studere non pi

geat qMan(?oqMidem uident et istum multam hab

entem fiduciam in domino mmc*^ bumiliari et deie

ci- nunc^ a malis mirabilitcr erui et honore

facta rencm* conuersatione restituì., signan

ter autem possuit aduersantes mihi sine causa ^

ostendens qtioniam iuste in illos a deo uindica

tum sit qui ledere enm in nullo lesi^ et nocere

uoluissent tam mei seueritatis tu»

Dentes peccatortim contvmìsti''.. ita in uindic

manus* motata est ita inimicorum ora^ p

ulsauit*". ut dentes** eorum quos in me

acuebant intigros esse non sineret.. iper quod no

OC suidiu -ì- inibì hid insoirad donerclianat som arihuus cid toi- sigiu dobertJtar indfochaid— '" innalii tosngachtae.

" acht duriméf " indixnigedar *^ innaailichthiusa " -i- achumgai -i- àimneda ^^ -i- indforcitil

F. 19c.

* cachleeéin * -i* hifochaidib ' inceinnaili * inno gnimae ' -i- cen fochunn -i- frithoircue huadsom doneucli' nei sine cansa -i- made -i- cianudadbartaigtisom damsa- baniadae doib airnichoimnactar-^ ®,-i- nephfritJiortai inneuch -i* hodd.

' -i- otochmairtsiii * achumacJitae ' nàbeula

^^ -i- rodil '* -i- adcmnaing

I. Testo e chiose, f. 19^ : Salmo iv. 33

xios conatiis eorwwi non solum ostendit uo tiuo exitu^^ destitutos sed etiam ìusta ulti one comj>reBOB (1 tempore ab eo pars populi ma

Domini est salus super usq«e tua., quojiiam ex eodeoi Tri ma. desedebat '^^. et q^idcm sequebantMr abesa lon. quiiam uero prò eius defensione eertabant hoc ait.. quoniam cum a te inqwit nobis salus facta fuerit id est depulso periculo uitae securitas restitu ta. erit etiam super popz<l«<m tuum bcM^dictio tua.. quae est ista dei benedietio Bine dubio pax** Bicut et in multis locis ait. pax super ÌBrahel in quibus uult estendere benedictìonis loco pacem pò pulo conferendam qMcm pos^ captiuitatis solu tionem inter se depossita simultate'^ quae prtus desiderante^ inbùs habuerwnt.. Explicit psal mus -iii-. Incipit -iiii- ||eos qui ultra [l. uUro]" mun

"¥~T^ praesenti psalmo beatus àauià conuincit XJL^ dnm adserunt exstetisse et audent dicere nulla prouidentia. gubemacula. humanis rebus adhiberi'* probatìone*' uel a. sé petita ue\ a commoni omnium ui uentium cura quihus dispensatrix dei li beralitas" bona cuncta largitwr.., Ijmeae..;

<IJM inuocarem exaudis^i me deus iosti^'oe

C"

o^uoniam moris est dicere bis qui nolunt à pra«senti p, jgi,

rerum statu dispensationem rationis* amo

nere nulla deo rerMm homanarum cura est^ non est

qui' adhibìta censura iustitiae bonos a ma

lis eruat wel ulciscatj^r^ iustos sub iniqua ob

presione laborantes non est qwi periculorum ca

siis* uarios ìncertosq«e submoueat omnia

" :ndforcunn duthrach " arnodébtliaiged " islié cain- ^omrac " amhandiuscarfae inmeshaid i- ìdehaih

{ ** rodeUhaichsetar " intsólasss -i- ceremcaisin de I " nadedhardar " -i- innafortade dorigni- dia dosom

*" -i- eslahrae

F. 19d.

^ dligid remdeicsen ocfuisin domuin * -i- nifd nech lasamhed Uiged remdeicsen dodechrugiid elirmaithi 7 tdcu ólseatsò •i- inti dofich ' ì- innatotman

A»c., Il Cod. irl. d. Ambr., I. 3

34 I. Testo e chiose, f. 19'^ : Salmo iv.

ut fors^ tulerit aguntwr incerta et more ni

iiìt«r^ bestìarum. nam ualentior qw/s' inbicillum op

prfmit. tenuior* potentiori parere compelli

tur et ponctrix [sic]^ peccatorwm cessai aequìtas

nec aliqwj'd*' inter probos improbosqw« discretionis ad

hibetMr cantra h«nc" Qtgo errorem qui male homi

num quorundam mentes insederai iotus prò

fecto sermo consurgii cui mediri" testimo

niis a sé petiiis adgrediiwr ^^ a^we aìt cum in

uocarcm exaudis^? me deus \xis,t\tiae meìe.. quaxQ in

q«ti audetis in haec nerba prorumpere ut decatis

non &SSQ lui rerum inspector insistai apwcZ quem** cu

ra uigeat ultionis. cum mihi inuocanti de«<s ul

tor^^ adsteterit.. iustitias autem^^ suse àicii qwa;» utiqwe

sii circa iUum dews operatus àum illum iniquo

oppresum et esaudire et liberare curauit..

optime cantra opinionem dogmatis. pra

ni. probaiionem ^'^ de experimeniis ** oposuit

ut ostenderei et rebt^s '® dei iudicium non

deesse., nec iamen omnes inter diuersa*"

posiios dignos eius adiutorio repperi

Bcd** eoa qw» adiutionem eius sufragio

uitae melioris accesserint.. hoc igitur ves

ponsionis genere intigre occurrit?<r

errantium questioni ut doceatwr et

rerum homanarum [cura77i] habere et inspect

atores singulis negotiis oculos

admouere sed frequentcr permitere

ut hi qui sé ab eius difensione sub

traxerint prò meriti qualitaie

* -i- :ocad -i- conabad dliged remdéicsen oco-tuisthi sidi ack inii hed tressa dofordiiic lassss alaili ^ -ì- ishé di amhés ad

ititi diib hes tresa orcaid alalie '' necJi * -i- inii àsemit

•i- inti asmindcMchthiu ^ congnaid ^° ni didligud remdéic- sen " iar testimin inso ^^ frìsnibia ^' inreith

" islasuide " diachtid " -i- infirinne rondfirianaigesta) so dia- " inderhad -ì- ronihól dliged remdéicsen de d[ojesom

" dinaib eidasaib nodonaib eiarcnaih '^ Jiognimaib són

'" etir nadoinmecha

•' acJit doadbat araìiecatar inraicci.

I. Testo e chiose, f. 20" : Salmo ir. 35

aermnnis* ^auibtts implicentwr |(mqutt in F. 20«

tribulatione dilatflstó mihi.. tam cito mihi

IN

uocanti auditum* suae anris admonuit [sic]..

ut adhuc in tribulationibMS adconstitutos [sic]

Tequiem amplajn^ largamque praesteterit qicae me ob

liuisci faceret * omnium quihus premebar an

gorum^.. per q^iiod^ piane euidens docomentum est

diuinum bonis adiutorìwn esemplo dat^id s

emper adsistere. |! quod (dtxiY) superius dauid àeus iustitias

Misserere mei et exaudi OT&tionem meam.. illud

meae. hie ostendit non suam iu qva confiderei sé

iactasse'' iustitiam neque^ quoà sibi inesset aequitatis

studium leuiter ostentare uoluisse*. sed quia

certamen sibi esset aduersum negatores*° proui

dentiae ista necesario subdidisse atqwe ideo

adiecit misserere mei et exaudi ors^tionem meam qw» enim a

deo opem misserationis inquirit satis os

tendit non sé meriti sui fructum ac studii de

betum postulare sci indulgenti sé nelle

uti domino uéì benigno.. utTM7nqM« ta;n«n necessarium*^ in tri

bulationibits constituto ut et àeo iugiter supplicete

et probitatem per qtiam inpeteret^* conuersationis admo

ueat*^. sfc autem orans ad ipsos confradictores *^ proui

dentiae apostrofami^ facit. ||care consue

Fllii inqwtt hominum usqwe quo" graut corde^ qMtd** no

uimMS quod ue\ mole*^ sui uel natura" multi ponderis**

inuenitur adpensum".. dtcimMS etiam illud graue quod

est grandis pretii ab aestimationis suae uti

<{ue quantitate. sed hiic graues appellai dìs

tenti** cordis et satis adipati**.. Ita ergo ait

F. Sto.

* honaib trogaib * -i- conidchuale éitsecht dee ' òli

* nombin dermatach ^ innacumcae * trisanisin

' nadruchumgàb * -i- doadbat ® donaidbsed *° frisna lUtadchu " istascide " -i- asoirad difochaidih-

" adcota ** -i- condena degnim- ^^ cortarsnaidib \ *• incomthoud tdlmaidec'h ^'' ciofut ^* ni ì- trom I *• -i- cid etrum oÀcìied indr.eio diatormastar amét dogni trumain ilo iav" inmetsin-^ ^° -ì- cenitormastar Jwméit istrom cenae

oaicnitid ut sunt lapides ^' intomais U -i- intoimseo truim

" astide " recidi -i- rorecht Jiomethi 7 inmairi

^* i- lónaichthi i- meith-

36 I. Testo e chiose, f. 20'': Salmo ir.

xisque quo graut corde ac si diceret obesi *^ cordis ac tardi*® et a cognitione ueritatis ni mis alieni.. ||nitatem errcrem qui eis

UT qtiià dilegitis uamtatem et queritis mendacium.. uà sederat" opinionis appellai., nam di cere nulla munduni regi prouidentia ut falsuTw. ita est hebetis mentis indicium.. re F. 20K linquite er^o cordis studia crassior

is^. et experimento meo ut sciatis mundo processe rationem ad cognitionem uerita tis accidite ||um prop^er susceptae adsÉ

ET Ecitote quoniam mirificar?^ àominus sanctum suum,. Itei *tioms causam sanctum sé appellare non timuit.. quoìiiam omnis illi erat sermonis intentio conira eos qui prouidentiara summouebant.. uolens ergo estendere quoniam non gratificatione ^ aliqua &ed dispensante iustitia in admirationewi omnium deo sit adiuuante perductus ait.. quod non solum exaudiat clamantes ad se ^ed etia?»* mul to. honore sublimet^ pos^ quae adiunxit iterum Dowm'NmS exaudiet me ciim clama?<ero ad eum.. Ita illi iu

[constai gis cura est ut me quoties inuocauero eum non detraeteti audire., ergo exemplo meo etìam alios ad eius prouidentiam pertinere et quoniam co«suetudo est bis qui sunt in mise ris co?istituti quos inamentiam" amaritudo com pellit cowquseri^ de deo ac dicere qiiod nihiì curae dignettir mortalium rebMS^ adbibere nec g\ihc7' nacula humanae uitse tenere rationem proprmm enim est talia*" dicere bis quos a sano sen su** aduersa** deducunt cowseqwenter ^rgo monet eos

'^ -i* impessi ì- homethi 7 inmairi- "^ -i- maUl -ì- dai- " indessid

F. 20b.

* astigiu 'ì- asmetJiiu ^ -i- isairi darogarisom noib arfri-

iliuidecht innani asruhartatar nadróbae remdeicsiu na lafhar:: da diadulib ^ -i- ni hodegnimson fadesin * indiadsin ' conocceha ® ::::nim::p- ' indasacJit ® araneiget ' hognimaih " -i- nadfel dliged remdeicsen dee diadulib " -i- comb:::: :::t::::::::::::erru " -i- innafochaidi 7 innaiii- grammani

I. Testo e chiose, f. 20' : Salmo rv. 37

dicens |'totum uideatur pronuntiantis*^ esse., nam posi

IBascemini et jiolite peccore.. qi(od quiàem non ita legendwm ut

eaqwam dixit irascemini. subiunxit et nolite peca

re. scemate in^e7-rogationis^* admiso ac sì dice

ret ÌBTa.sce7nini [st'c]^^ et nolite peccare.. <iuamu\s uos in offensaw

animi inaequalis praesentium negotiorum sta

tus et co»fusus inpellat qucmuis multa sint quas

causas uideantwr indignationis ^^ ingerere. ìamen

nolite putare nerum esse quod uobis non ratio non dis

ciplina tradidit Bed animus ira pertwrbatus in

gesit.. qtiod qtu'dem maximum testimonium est opi

nionem uestram carere uerìtate.. qicia ista

quse sentitis quae dicitis non a ratione sed à mero

re uenerwnt*'.. et quasi interrogetwr ** q?/omodo inqw/t potgs^

ab hoc errore discedi j|ea quae -per diem occuren F. 20'^

Quae dicitis in cord/&ws nestris et in cnhilibus nestrisoT^xingemìni..

tia oculis uestris occasiones uobis non hene sentien

di uidenti<r ingerere in stratis ues/r/s^ possiti

cogitationibtfs rectis adpendite* et ad sanuw

^redeuntes intellectum errasse uos prms

testimonio poenitentiae et compunctionis os

tendite.. ]i domino - ad hanc potius partem

SAcrificate sacrificium et sperate in

studia nestra, conuertite ut tam opinionum

qMcm ìierhoTum errore depossito per curam insti

tiamqj<e non inmerito possitis diuinam spera

re opem quotiens aduersa^ uobis prouene

rint.. pos^ haec ad exortationem nerba infert

ea quae ab errantibr^s cantra ueritatem sepe àicuntur..

Multi dicwnt. quh o&i&ndit nobis bona.. Indicai

qwon/cm non pauci sint qui ad mouendam^ prouìden

tiam audent dicere., sì est^-'' ratio quae mundum

regat ztque moderetwr. qwae ad nos dispensati©

nis eitis documenta praeueniunt qwae munera

1 " -i- ni fuindidit ata irascemini sunt -i- iras. fercaigtliesi acht is foimchdarc afa- " Jiondecoscomarleicthiu -i- asnimchomarc

'U and " infercaigidsi *® indlondassa ^' dogailse fod- mar " -i- ani hid necli immeclioimairsed dà

F. SOc.

hifarndergudaib ^ errenaid * -i- rongab remcaissiu

i<e dinaib duìih * nacotarsnai ^ -ì- asberat nad fi dliged remdeicsen de diadidib- * indixnigedar -i- non ' uel si est

38 I. Testo e chiose, f. 20 ' : Salmo ir.

suae bonitatìs ìnpertit*.. aduersum hanc errantiom mquìsitionem ® intulit tenebr as stultitiffi eìs et caecitatem mentis expro brans |j tanta inqi«'t bonorum copia ([uae

Signatum est sap^r nos lumen uul<z<5 tui do?» me., de fonte tnae libertatis egreditwr ad nos pemenit. ut non dubis sed certis et expresis documentis tua in nos cura signetwr hoc est quod àicìt lumen uulf?(s tui àomine. In bis enim prófecto ({uae largit?<r àeita circa nos clemens*'^ dispensatio comprobatjrr.. dispensationem ergo dei quae nobis bona omni& subministret lumen diuini uulttìs appeDat.. TJultum nero prò praesentia qua s-àest rebus omnibtw ponit. ìioc est ergo quod àicìt ita Biint cir ca nos prouidentiae tua) clara ^* documen ta ut effectib?^** expresa et signata uideantMr.. aed quae sit ista bonorum inpertitio per quam inpresu?n J. 20', nobis lumen uultùs esse dei adserit in seqwen

tìbus curat aperire ||Unde ea quae st(?it esui^ necesa

Dedisti ìsetitiam in corcfe meo usqt/e muìtìplicati sunt.. àum hab

ria subministras per cibum ac potum sensu?»

hominibws iucunditatis infundis.. hene ergo dixlf sig

natum est super nos lumen uul^'s tui do??n'ne.. cum enim

bis munerib«5 continue utimur largitoris gra

tia sensib«s nostris ìn^rimìtur.. atque ideo fecit ho

rum maxime mentionem id est frumenti (et) uini

et elei q?/ae inter reliqua uictui necesaria pr/mum ob

tinent locum* sfne quihns^ in totum* posse subsis

tere uita hominum non uidett^r.. Ideo haee -iii- ad

documentum diuins prouidentiae inserta

s7/nt. qta'a a creatore ad conseruationem nat«rae^

nos/rae instituta stmt et parata.. quoruȓ utiq?^ in

stitutio curam erga nos nostri indicat

conditoris.. hoc er^o exprobrat infitientib?/s^ uerita

ti. dicens quoniam cum ita clara sint diuinas boni

♦i- ni dixnigedar -i- ^ prò non. * fundali ' fris inniar-

faigid " fuarrech " reli ^^ -i- sechis hognimaib smi

F. 20(1.

* doerheirt hiidJi * -i- ised irede insin as toisecJiem dodidniu •i- hairgen rei. ' isccnsmdib * -i- ciaruM cenni dìib niru- hai cenaih Tildi- * -i- fri imfoìang armhethad " -i- donaib M immafresnat

1. Testo e chiose, f. 21" : Salmo it. S9

tatis testimonia ut uice lumìnìs resplen

dentia' ignorari non sinant largitorem cur

uos ad agnitionem eius ceecos oculos admo

uetis ac dicitis.. quae autem ab eo bonorum docum

enta stiscipim«s.. cum tanta sint quae singulis

temporibus usibtts nostris impcrtiat Bine quihus utiqne

subsistere ac uitam ducere non u&lemus.. p<?r

qKod piane manifesta rebw^ ipsis dei prouiden

tia animum sanum sapientibws adproba

tur T^ost quae consequent^r inferfc dicens ||snp€nus

IN pace in «cfìpsnm dormtcw et requiescam.. qMonicm

contro prani dogmatis adsertores^ dixerat

[mini conse quae dicitis in eordibus uestris et in cubi?«ÒM5 nestne co»?ipnngc- quenter ait in pace in *(flpsum àovmtam et re qxiìescain.. uós ait qui malis disputationibws et o pinionibM5 pessimis totum diei tempM.5 impenditis in stratis uestris^ cum eomno mem bra commìtitis reuocate in memorìaw quae inepte praueqwe sentitis., et reprehendentes uosmetipsos aculeum*" uobis" reatus adfi

gite., ego uero talis recordationis emen jr, 21'

datione non egeo quia neque huiusmodà cogitatio nibns lucis tem-pus inpendi Bed ordinatis eensibt/s meis nihiì pertMrbationis incurri» hoc est enim quod àicit in i<^psum ac si diceret mecum ipsum* non desideo*. neque aliquas disentionum suggestiones experior.. dormiens ergo non neces se habeo prop/^r diurnas agìtationes in st rato ^ possitus stimulfs reatiis urgeri sed hoc ne uide atwr de sé ipse gloriari dri beneficis maluit in putare* dicendo.. ||qwit singulariter me con

Quoniam tu domane BÌngulariter in spe constìinisii me., tu in stituisti separans ab illonfm cowsortio qui ita praue atque impie sentire non metuunt ut cr edant nuUam rebws Tpraeesse rationem.., cowstituìsti me ut ab spei mese propossito non mouerer

^ ain ataimtoitecha ' frisna aisndidi ' hifarsrethaih '" ingulpan " -i- atahgàbed farcaire

F. 2U.

uel ipse -i- osim ' ìiidepJithigim ' isindérgud * ddrimed

p:

40 I. Testo e chiose, f. 21^ : Salmo t.

sed cowfiderem mimquam xnilii tunm adiutorium def utMram [sic]\ inpossibìle est aiitem aliqwem sperare de deo cuiws^ nu tat* de prouidentise ratione sententia.. prop^erea ergo illos nerbo exortatiouis instituit dicens sperate in dommo hoc est dicere credito quoniam est illi cu^ ra de omnihm.. de se quoque qtiasì certa scientia comare

[riter henderit id quod suadet aliis ait quoniam. tu domine sìngula- in spe constiìnisti me. ac si diceret co^tstituisti me ut de tua prouidentia numquam in animum aliqtn'd dubitationis admiterem.. explicii psalm?/s •iiii- incipit -u- profetai ' ex persona pojjwli qui in babillonem ductus est a nabocodonosor rege captiu US.. IJauribMS percipere prop?-/e dicimur quando ad

Verba mea auribws percipe domme.. commodata' aure sollicite nerba loquentis audimus.. rogans er^o -popuìns àeiini ut audiat petitionem eiiis adtentus uerbis uti tur de nostri usus famiìiaritate ^ nascenti bws*" alioquin** quomoio poss?/»t dieta haec àeo incor porco cowuenire cui neque aures ins?mt. jìeque p F. 21K ars uUa membrorum cuius natura semplex est sine

ulla partium deuersitate atqne co»?page.. simi litcr ìgitur etiam in seqi^entibt<5 per uerba corporalia deo admouet preces more utiqwe nostro, quia non nos aliter deo nouimM5 supplicare* nisi bis in petendo utamur uerbis ad quae nos loqiiendi consuetudo formauit •prOT^ter natwrae nosfrae et sermonis angustias et quia alia uerba nisi quae hàbeì usus inuenire non possimus. uncZe multo magis sub persona iudaci po^?{li aliter sanctus d(7zn'd deton orare non poterat.. ctim proesertim esset ille (populus) prò quo orabat carnalibws studiis tar dns et crasior ob hanc ìgitur causam qnam dicimus freq?<cnter inuenit^^r profeta haec uerba precibMS admo nere.. [{minum àicitut.. nam a dei natwra extranea

INtellege clamorem me«m^ etiam hoc similiter prò more ho

* indisin ® roissid ' doereliain * doclinimìeclitigtlii •i- irdan doniberam armenmain intiu coUeir ® dinfecnatatu

" -i- airchair lium ^^ -i- mani docJiom acnahid innam brìa- thar ndoinde arrubssrt hiuth

. F. 21b.

* noìigesmais

I. Testo e chiose, f. 21' : Salmo t. 41

simt ista uocabula satisqz^e perigrina. secundum consuetu

dinem igitur nostra?» supplicationes admouet

deo.. quoniam et nos cum aliqMem rogamMS et ille

dieta nostra, disimulat* admonenme ut inten

tius quae àicuntuT accipiat et sollicitas petitioni

aurea accommodet hunc ad àeum xibìque mo

rem transferens praestari sibi adtentionem

auditiis implorat ]jà similitudiue cor

INtende uoei OTa.tionÌ8 mesa., et hoc ut superiora

poris est petitum' || captiuitatis babilo

REx meus et àeuB meus.. uult estendere -populum

nias castigationibws eruditum.. relictfs

idolis ad àeum esse cowuersum.. et quasi qui preus er

rauerit in gaudium cognitione ueritatis

erumpere ac dicere rex meus et deus hoc est* tu ìaihi

audenti ^'^ prcebe tu suscipe quae alligare'-^ com

pellor^*" qui es ueras rex meus et deus, idola enùn

dei non erant.. errabam ego cum illa dcos esse

credabam [sic], consequenter igitur infert || desìmu

Quoniam ad te orabo domine., ideo me coMuenìt non

lanter audire *^. quoniam Ubi iam in reliquum iugi^er

supplicabo simulacra non rogatwrus nlter F. 2U.

ius.. indicai autem per haec quoniam sinte tempws captiui

tatis* suae neglegentes circa offerendas

deo supplicationes exsteterint * ||riptMris di

MAne et exaudies uocem m^am. mane in se

uinis dici tripliciter inuenimus. Siut enini ad uelo

citatis indicium ponitwr &ut ad laetitiam ref

fertur. a.ut ad iem^us certe matutinum.. ìndicatur

[cura autem Isetitia hoc nomme ob hoc quia cum diei temp?<s in qMO rum fluctiis et solicitudines experimur no

i| ' —

^ -i- disamìathar -i- niscìuinethar 7 niiahair indithim nintiu todlaigthe * -i- isedinso ^ -i- rdlomur- nundatges uel auditum -i- condamcMoithersa ón- '*® -i- condarias -ì-

nocliis nondages on conderlaig dani son innahl noguidim daitsiu isecen da són nondages daitsiu-»- '° -i- ithéside cotam-

meicnigthersa " -i- cenaéitsecht

T. 21e.

^ -i- sssibaìoin * -i- fristtiichetar

n

;{

42 I. Testo e chiose, f. 21' : Salmo v.

ctis uìcisitudo^ excipcrit* relaxatis otio cor

poribMS et obliuione in locnm angoris^ admì

sa ita mane^ securi Isetìqw^ consurgimMs quasi om

nis ■praeterìta. sollicitudo fuerit cum nocte fini

ta.. sed in hoc loco prò tempore accipiendM7n est ideo

etiam sequitìXT ||rendas preces de strato meo' miati

Mane adstabo Ubi et nidebo.. hoc est ad offe

nns [sic]^ adsnrgam et cum denoto Ubi an^elncanns'

adstitero tu qMoqt^e nocem meam solicita benignità

itate [sic] suscipito \\àeus nolle iniqwftatem àicitur

Quoniam non deus nolens iniquitoton tu es.. qvod signanter

non ad hoc ualet ut alium aliquem ieum i?àusti

tiae amatorem esse credamws sed ad distìnc

tionem demonum quihus familiare est in

iquitate gaudere.. non tantum^'^ autem hoc cantra hereticos**

sì enim in hoc loco ait quoniam. non deus uolens ìniq^etatem

tu es non solum àeum patrem indicai qui ini

quitatem nolit. neque enim hoc uult estendere quoniam

filius dei sit qui uelit iniquitatem sed ad discri

tionem malorwm qui diì putantur àicitur deus inìqui

tatenrnon uolens quihus est error familiaris et amica

p^uersitas.. wade et quod (àicitur) solus uerus de?/s patw ac

si inuenitur alìq«id simile quod honorem pat

rìs ìndicet. non tawi^n id aufertwr^* a filio.. in hoc er^o lo

co ut àiximuB ad ìdulorMw deferentiam soli deo

I

' -i- adaig tarcesi làitlii -i- intan iét àlaithe dichiunn cosnaib gnimaib 7 cosnaib imnedaih gniter and dotét iarum imthanu aidchc iar heesi condermanammarni imiaimnedsin imhiam isind- laithiu trichumsanad inna aidche dodiarmorat- 7 nssdindfaUti his isinniatin indad imm aidchesin is nomen mane, -i- hnare as failith inmenmae isinmaiin occergiu iarfoscaigiu innaaithe- trinti- herar dindaimsir matindisin ani as mane 9ej5' dindfailti his indi •i- mane failid iarsindi- ha mane moch riam * arafoim

* innaciimcae ® moch- ' dimdérgud * mochtratae

* -ì' rem dedoldae -i- rematindae '" nel notandum et sicat his and sodin et sic disponitur fé sodin -i- notandum est hoc centra, hereticos non solum enim indicat rei. sic ut rei.

" -i- asberat asndia chine macc oìsodin as gó doih- " ni erckeltar -i- conapad firdia mac

> V

%■ » • *.•

••■V....V

ì I

I. Testo e chiose, f. 21"^: Salmo v.

43

i

iniqMttatis odium inesse perhibetur..^

No« habitauit iuxta fé malignus.. quia \aec erat

opinio iudeorutn qworf in hìrusolimìs ef

monte sìon dd esset habitatio commoran

tem in terra repromisionis in uicinia dei* ha

bìtare credebant.. non patieris inq«/t loca *

Uhi dicata' ab his incoli ^ quorum ulta est ab stu

dio bonitatis aliena., ob hoc etiam nos prò mo

rum nequitia z.i(\ue foeditate longius ex

pullisti né nominis tui posesio de consor

tio nostro iniuriam sustineret j] licite prursus

■*Neq»e pe^Tnanebunt inius// an/e ocuZos tuos.. so

et caute permanebunt neqwe^ d/x«7 <\uonìaxQ. ad tempws

aliquos manere constabat q?/?b«5® diuter

nitatem manendi concedi negai et spatia

longiora Ijiniquitatis uocat babiloni

Odisti do?j?me omnes operanf^s inìqui/o^cm.. operarios

06 qui eos in captiuitate retinebant.

ac si diceret non solum a tuae habitationis

uicinia Eummouisti' sei eti^w istos auersa

ris et dignos odio iudicas qwt nos tenent uic

toni???* iure captiuos prò operum piane suo

rum iniustitia per qMcm Uhi iuste esosi esse

merueruerunt [sic] IJbilonis etiam ista

Perdes omnes qwt loqM?m^j/r men<7ac/Mm. de hi's ipsis ba

d?cjm^«r [sangnium lluocat adsidua sanginis effusi

Uir?o» sang2<m?«n et dolosMm habommaò/^wr do??imt<s.. uiros one gaudentes Ijibo. in dom?<w tuam.. bene ait

Ego autem in multiturf/ne misericorrfwe tuse intro [in mult. mis.] tuae ego introito in domwjn tuam. qu/o superins dixerat non dews uolens iniquifafem tu es et malignum iuxfff te habitare non pateris neqwc iniquos an^e ocu?os tuos manere permitis.. ego autem qìiia non sum ab istis quos detestaris alienos sed ìnnumeris peccatis obnoxius q?^oe me in

F. 21 <t.

F. 21d.

^ -i- conibad chomaicsiu side dodia ' cosecarthi

^ friscoirter ceiU * -i- isfaittech rondhoisom nani neque ma- nebuDt asruhart air ataat alai feidligte :so aimsir ni tremfeidliget im issasuthin air is tremfeidligud siitJiin incJwsig permaueo non sic maneo ^ oii tremfeidligfet * isarsuidih '' conroscaig- issiu ' innanibuadach

42 I. Testo e chiose, f. 21' : Salmo v.

ctis uicisitudo^ exciperit* relaxatis otio cor

poribws et obliuione in locum angoris^ admi

sa ita mane^ securi ìeetìqiie consurgimM* quasi om

nis praeterita sollicitndo fuerit cum nocte fini

ta.. sed in hoc loco prò tempore accìpiendwjjt est ideo

etiam sequitnr [ìrendas preces de strato meo' mai

Mane adstabo Ubi et nidebo.. hoc est ad offe

nus [sic]^ adsnrgam et cum deuote Ubi anfelncanas^

adstitero tu quoque uocem meam solicita benignità

itate [sic] sQScipito \\àeus nolle iniqM?tatem àicifur

Quoniam non àeus nolens ìmqmtatem tu es.. quod signanter

DOW ad hoc ualet ut alium alìquem àeum i?iiusti

tìae amatorem esse credamws sed ad distinc

tionem demonum quihus familiare est in

iquitate gaudere.. non taw^wm** autem hoc cantra hereticos*^

si enim in hoc loco ait qMontam non deus uolens ìniq?titatem

tu es non solum detnn patrem indicat qui ini

qttttatem nolit. neque enim hoc uult estendere quoniam.

filius dei sit qui uelit iniquitatem sed ad discri

tionem malorMW qui dii putantur àicitur deus inìqui

tatenrnon uolens qnibus est error familiaris et amica

p<?rucrsitas.. wade et qiiod (àicitur) solos uerus deus pater ao

si inuenitztr aliqnzd simile quod honorem pat

ris indicet. non tanien id aufertwr** a filio.. in hoc er^o lo

co ut dmmws ad ìàvXoTum deferentiam soli àeo

' -i- adaig tarcesi IditJii -i- infan iét àlaithe dich'mnn cosnaìh gnimaib 7 cosnaib imnedaih gniter and dotét iarum imthanu aidcJie iar hcesi condermanammarni innaimnedsin imhiam isind- laithiu trichumsanad inna aidche dodiarmorat- 7 nssdindfailti hisisinmatin indad imia aidchesin is nomen mane, -i- hnare as failith inmenmae isinmcdin occergiu iarfoscaigiu innaaithe- trimi- herar dindaimsir matlndisin ani as mane ^ejy dindfailti hisindi •i- mane failid iarsindi- ha mane moch riam * arafoim

* innacumcae * moch- ' dimdérgud ' moclitratae

• -i- rem dedoldae -i- rematindae *" nel notandnm et sicut bis and sodin et sic disponitur fé sodin -i- notandum est hoc contra hereticos non solum enim indicat rei. sic ut rei.

" -i- cksberat asndia doine macc oìsodin as gó doib- " ni ercheltar -i- conapad fìrdia mac

I. Testo e chiose, f. 21^: Salmo v. 43

iniq2<«tatis odiutn inesse perhibetor —

"^on habitauit iuxta té malignus.. quia haec erat F. 21 -f.

opinio iudeorum qucd in hirusolimis et

monte sìon dà esset habitatio commoran

tem in terra repromisionis in uicinia dei* ha

bitare credebant.. non patieris inqM?t loca *

tibi dicata* ab his incoli' quorum uita est ab stu

dio bonitatis aliena., ob hoc etiam nos prò mo

rum nequitia atqMé" foeditate longius ex

puUisti né nominis tui posesio de consor

tio nostro ìniuriam sustineret || licite prnr&us

*lTeqt(e pe?Tnanebunt inius^z an/e ocuZos tuos,. so

et caute permanebunt neque^ àixit qtwniam ad tempws

aliquos manere constabat quihus^ diuter

uitatem manendi concedi negat et spatia

longiora ||iniquitatis uocat babiloni

Odisti do»2me omnes operan/^s iniqui/afcm.. operarios

OS qui eos in captiuitate retinebant.

ac si diceret non solum a tuse habitationis

uicinia summouisti' sed etìom istos auersa

ris et dìgnos odio iudicas qui nos tenent uic

torum* iure captiuos prò operum piane suo

rum iniustitia per quam tibi iuste exosi esse

merueruerunt [sic] |ibilonis etiam ista

Perdes omnes qui ìoqunntuT mendacium. de his ipsis ba

àicunttiT [sangnium |luocat adsidua sanginis effusi

TJÌTìwi sanguinuììi et dolosMW habomma&«7Mr iomimis.. uiros one gaudentes Ijibo. in àomum tuam.. bene ait

Ego autem in multiturfme misericorcZwe tuas intro [in mult. mis.] tuae ego introito in dom?<jn tuam. quia superius dixerat non dews uolens inìqmtatem tu es et malignum inxta te habitare non pateris neqwc iniquos an^e ocu?os tuos manere permitis.. ego autem quia non sum ab istis quos detestaris alienos sed innumeris peccatis obnoxius quae me in

F. 21d.

' cosecarthi

^ friscoirter ceiU * -i- isfaittech rondhoisom nant neque ma- nebuDt asruhart air ataat alai feidligte :so aimsir ni tremfeidliget im issasuthin air is tremfeidligiid suthin incliosig permaneo non sic maneo ^ ni tremfeidligfet * isarsuidih '' conroscaig- issiu ® innanibuadach

44 I. Testo e chiose, L 22^ : Salmo t.

captiaitatis huiuB miserias compulleri^nt in multifradine nùsericordias tuas in -F. 22". troiho in àomtim tuam.. adìtatn inqwit quem mt'Ai*

peccata obstruxerMnt* ut abductus ab so lo^ patrio domum tua*M intrare non pos sem nunZt reducto tua misericordia re seruauit //. resera.] {]re tao=. ostendit qtiod pnos ab

ADorabo ad temp/wm sanctiim tuum in timo

sque timore quem solet reuerentia* •'acri lo ci et diuini cultiis incutere templum intrauerint orationum officia reddi ttirì.. hoc ergo emendatt/ros sé posi reditum polli cent«r ||meos direge in conspecfw tuo uiam me*

'Domine dednc me in tua institia -pro^ter inimicos

unum a.tque idem est ac si diceret reuoca me ut tibi possim templum ingresus adsis tere^.. direge autem id est omnia, uiae mese inpedi menta submoue.. et sine deflexionum mo ris^ fac iter in directum agere ut rediu ntis ad te gresùs' nullus impediat., hoc auiem d»«t secttndum opinionem illam qua àeum in monte Sion credit habitare.. quod autem possuit propter inimicos meos mferpossitum est et ad utrumqw^* respicit ut sit ita deduc me in tua insti tia prop^^r inimjcos m^os et i^erum propier ìmmicos mcos dire gè in coMspectu tuo uiam meam id est reuoca me ut de inimicorum qui me tenent potestate et uinculis captiuitatirf absoluas.. et qtioniam addidit in instifza tua id est %\cut Ubi moris indica re ostendit in seqM^ntìbzts q«omodo aequum sit illum ab inimicis erui à.um mores eoruj« et ui tia producit in medium j| accussantwr babi

Quoìiiam non est in ore eorum ueriias cor eorwm uanww est lenii et tam mentis eis uanitas quaìn men dacii familiaritas ^ inputate^r **.. quique ob hoc non sint digni qui -pro po;piiìo iudeorMWi impcrent ztque do minentwr^ Sepulcrum patens" est gutor eonon..

F. 22».

* erumsa * frisrodilnsat * oncUàr * -i- inloc diambu- iJiabartlii ermitiu feid 7 imhu clioir frecur céil dee- atléntaisom adi 7 dognitis cech ndochrad and- ^ -i- ac duguidiusiu adcé-

^ cenfodriibu '' innaceimmen * asb'" innadiad

* inteoiatatu' *" aUhisigthcr " -i- adnaeid nersoilcthe-

I. Testo e chiose, f. 22*' : Salmo v. 45

amore et asiduitate helìOTWìi occisorum st f. 22^.

rage IsetcntM?- et quia rem mortis operantwr sep

ulcrorum* uìce longe horrorem foeto

ris eructant Ijtìs horrorem malumque

Linguis suis dolose agebant.. ad crudilita

fraudis adiungitwr Ijtum est quanta inqutt omnia in

Judica* illos deMS.. indica hìic prò condemna possi

illis sunt quae merenUir horrorem.. iustum est illos

sententiam^ damnationis excipere*.. quia conuenienter

prò uitae merito sustinebunt.. nós ìgitur ììher

tati illos trade sapplicifs.. \\^^^ contro nos

Decedent a cogitationibMS suis. ea quae moliun

non sartiant?/r effectum®.. ||si nos inqm't digni tua

Secundn?» multi^t«^mem ìm'pietatum eorum expelle eos rei-, et

defensione minime iudicemur in illos tamen

propfer ausus graues et impietatis nimietatem

fOMuenit iudicari.. ||suit qui sperant.. quod facere

ET laetent?/r omnes qui sperant.. consequenter hiic pos

dedecerwnt captiaitatis triljulationibMS era

diti.. IjUm hiic uitae eorww tempws indicat qui

IN aeternum exnìtahmt et inbabitabis in eis. a&tera

de captiuitate redierant.. quod autem ait laetent«<r rerutìi

exigìt conseq?/entia. ut succedentib?« prosperis

tristitiae amaritudo pellattfr.. et perditio siae

cessatio malorwm lastitia consueuit esse iustorMm..

inbabitabis nero in eis hoc est commemoraberis

in tempio quod est hirusolimis exstructum.

ac si diceret reuersis nobi's iternm loci illi

US eris habitator testimonio eorwm quae Inter nos

mira"' frequenter operairis.. ||sequ5nt<»r omm'a

ET gloriabuntwr in té qui dilegunt nomen tuum con

quae secutMra erant enumerant deletis enim ba

bilonis et soluta ca.'ptiuitate po^wlo erunt gaudia

cowferenda. ||lat po^Mlwm non uirtutis studio sed

Quoniam tu domine Jcnedicis insto., iustum appel

in comparationem babiloniorwm habentem f. 22:

F. 22b.

^ -i- aiìi sluces anadnacul nersoilctJie nitete ina 7 dutét hréntu as sic est gutor eorum -i- denu oircne 7 testiu nafuile 7 ami érchlo- sadi huadib forcacJileth 7 eilled cedi oin bis innacóbfodlus tri gabail desnirechta diih * comainse ' indigail

arafoimat ^ dochre-" ^ -i- inffnimsón ' -i- adamri

46 I. Testo e chiose, f. 22' : Salmo vi.

sui notitìam conditoAs \\Tonasti nos dicendo*

^Domine ut scuto bonse uolnntatis tuae co

ut scuto admonuit [l. -mouit] BÌmilitudinem per qaam aug

mentnm diuinae protectionis expr»meret.. bo

na nero uoluntas clemens àeì circa po^Ml«m libe

ralisqu antentia.. ita autem ait ut scuto bonse

xio\\xatatis tuae coronasti nos.. ac si diceret ualde

Bos decretai [sic]'^ ausilio commonisti ut et hono

rabiles apwc? té simus et nullo hostìum ledamur

incursn.. apte autem cum de àeì loquereft^r adiutorio

scutum uocauit similitudine a uiris pe

tita strenuis* qui inennes alios solent a te

lorwm ietibws scuti sui oppositione defendere..

ExplictY -u- incipit -ui- jjbae mixtns admisit.. uti

DE peccato beatus dat«d proprio confitet^r quod bersa

mur^ autem bis uerbis in tribulationibws consti tuti in quas specialiter merito facti deformis incederat.. [{ra tua corrijjtas me., ut serni

Dowtt'NE né in furore tuo arguo^ me ncque in i apwi quem est domini magna reueren tia^ cum conscius sibi fuerit peccati gran dis admisu" non audei quidem in totum facti sui ueniam postulare rogat tamea ut ita in sé uindicetwr ne castigatici mod^m accensa in dignatione^ non teneat. ita et dauià argui*" quidam non refugit neque in totum declinat*^ correptio nÌ9 seueritatem sed supplicat non cum furore et ira in sé quae est mesurae** nescia uindicari.. hoc autem dicit humanae^^ consuetudinis morem se cutus q^oweam nos cum ira in ultionem dilieti accen dimur. ìustitiae non tenemus mensuram.. Misererò mei domme quondam infirmus sum..

F. 22e.

^ trop 't' d::nadbatsom isindisiu i- iniamaU inso frinech tar- satocJiuiriher sciath- air nach ri ole * lase ' dondérchai-

liud- •[• fortanroiclianni hofortackt dunderchoiliud asrothoUsem ishe di intcerchoiliud ut honorabiles rei. * dedarnaib

* itimmaircidi diinni innabriathrasa intan mhimmi in tribula- tionibus et in peccatis * ermitiu féid ' ontorgàbail

' nadnecmai -i- arnaesngaha mod àcuindrech * inlondas

^° cidingahthar " -i- imhngaibson " -i- oroibmesar for- sindigail *' i- fere 7 digàl nephmesraigthe india-

I. Testo e chiose, f. 22'' : Salmo ti. 47

in tantum grauiora nerberà ferre non posnm

ut sim miserationi** magis prò ipsa mei adten

uatione* uicinior,. mala namque tribola F. 22''.

tionum quihus prop^er peccatum meiim traditns sum

omne robur* mese ualitudinis^ adtriuerwnt*

et possjmt mihi ad emendationem uél sola suflBcere^

Sana me àomine quoniam cowturba^a stmt usque ualde..

ad augmentum dicti superioris uim mali quo tabe

factae^ cames eius fuerunt d?at etia?» ossa' senti

re., quae contt^rbata^ reddunt grauis adflictio

nis indicium.. quod autem addit et anima mea twrbata "

est ualde ita possuit ac si diceret tribula

tio ista quam patior [ex]cesso® corpore usqtie ad

animae interiora pemenit jlprotracta ait

ET tu dojjzme usqj^e quo., quasi in longum castigatione

et tu domme nsque q?<o*°.. m^errogantis specie qucerìt quando

dominus malorwm eius terminum^* ponet timens

ne^* 61 ultra eius protrahati/r offensa pondns

uerberum ferre non possit.. |!to*^ et qui auerterit

CONuertire do?ntne et eripe ani^Hom meam.. hene ut ira

ab eo facìem supplicat quo conuersis in eum o

culis exoratus^* aspiciat.. quod^^ nero ait eripe

aniwwm meam quoniam ipsi specialiter adflictionis et me

roris pondus incubuit ||nam sibi fieri

SAluum me fac prop^er missericor(?mm twaHi.. medici

id est a malis sé erui inp^rtitu" diuinae mis

serationis inplorat.. cum possit in sufra

gium ueniae multa a sé prtus*' hene acta** nu

^* -i- airimmou ruicim les mairchissechtae indaas digàl doiJia- bair forni-

F. 22d.

^ -i- armusemise 7 mumindchecht isnaib focliaidib ' neri ' mosonartae * -i- docomartatar ' -i- cidnaimneda foro- damarsa cose romferat doni aUhirriuch- ® -i- horudedsat

'' ì- horudeda indfeuil forsnaih cnamaih citahiat iariim inchna-

mai infochaid * anatafu ® -i- anasnesngahthi incorp -i*

huasringaih corp fulach innafotho do- dotet iarum dochum ind-

folaid tanaidi innaanmcs ^° -ì- ciofut suid ^' -ì- inforcennson

*' -i* coni -ì- prò ut. V mani -ì- prò si. ^^ am as dundfercack

" gessid " anisiri " hondfodail h hondtindnacul

''' -\- retecht dochim bersabce '* innacaingnethi

48 I. Testo e chiose, f. 23' : Salmo n.

merare quae ntìque swnt diuìno*® testimonio compro bata'* stcut seruus offensam**^ tìmens domiai Sitqtie ad promerendam*^ benignitatem eius adtentior sé ipso condemnat Txihil eonim in memoriam qiiae hene egit rouocare*^ confidit deleta sestimans omnia. tanti adinisione" peccati qwasi*^ nullìus ergo iu titiae sibi cowscìub solaw dei misericordiaw ad restitntionem salutis implorat |j inferno

Quoniam non est in morte nsque ttii.. id non àtTÌt absolute*®. in F. 23". possitos mórtìs lege dei obliuia snsti

nere sed ita neminem esse* àeì memorem*.

ut peccatis satisfactionem ' possit ad

Libere* et -per penitentiam errata corre

gere.. finem enim uitse huius sequitur tsxpunctio^ fa

tura merìtorom.. hoc est ergo quod uult dicere

[finibu5 qtwniam (tempus) confitendi"' id est penitendi uìtae nostrss terminatwr.. hic ergo satis augendwm [sic] ut reatiis bonera doponantjtr ut remisionis senten tia seueritatem ultionis anticipi et ^.. ubi enim est tempus poenitendi ibi est tempt/s et uiniae.. Hiic ergo inqutt ubi est satisfactionis ® locus prò errore supplico quia nolo fieri de ac cepta remisioae securas.. ostendit autem in sequentibws quam^'^ sollicìte satisfecerit. id est quod poenitentìam no« usqwe** ad nerba sus cipmt ut iuste uideatur indulgentiam postulare

" -i- dorat dia forcéU deso- rongenisom degnimu resin- '" medon testi-' inso " infritkorcuin *' -i- hedairilUi " adintogra '* untar gahail *^ iartesUmin " -i- onaheth foraiihmet dd hisuidiu

¥. 23a.

* nad ndixnigedar nech. * comhed doib foraiihmet bedtoP'

hach -i- trisangnetis aichirgi- ^ ataidlech * donedòarad

^ aconguin bis foraih taatam iniffairn ni cumcat aiihirgi ndo*' denum ® foisiten ' V mani he tempus hifoitsecJit Me est ordt» nerborum -i- quoniam terminatur finibus uitae nostrae con- fìtendi -i* prò confitere. id est penitendi «i- prò confitere-

' -ì* coremifoil ' intaidlich ^° ciafiu " -i- ni aiihirgv hóbriathraiò nammd ccngnim

I. Testo e chiose, f. 23'' : Salmo vi. 49

Laboraui in gemi^w meo usqw^ rigabo prò proct^rito futwrum tempM5 admouit.. nam prò eo quod est la

ui et rigaui ut sequenier dicto supmori p

ossit adiungi labauo possuit et riga

bo uarie tempora ac licenter inmo

tans.. dicuntt<r autem^^ ista cum [enfasi*^] ut etsi. non tantoa q

uantos sonant iamen. ad poenitentis fio

tds uberes indicandosi* | dei qwam** meretum

Turbata [sic] est ^rae ira ocuZms mews.. prce ira*^ utique peccantis accenderat id est irato te*'

ita coMstematus Bum ac mente (Tonfusus.

ut etiam corporis mei sensiis officia*^ s

uà esplicare*® non ualeant \\est abussu

INueteraui iuter omnes inimico^ meos id

uestìum.. BÌc hi qui me oderant uilit^r trac

tarunt.. uestìmentum enim quod inuet^rescit

ipsa sui atritione^* testatwr friqwentis

usiis sé inÌMriam pertulisse.. indicat

nero quod in tribulationibMS possitus ossoribtis*'

Euis dispectui fuerit atque contemtui.. quas f. 23*.

quidem tribulationes deo permittente sus

tenuit ut afflictus et sollicrtus curaret

quod otiosus et remisus* incurrerat et ob hoc poe

nitentiae suae modum non tacuit a,tque enume

rauit in qtiihus malis^ prop^er iram dei fuerit dicit

iam in sequentibws quoniara confundentwr inimici eius cum

ipse de aduersariis fuerit àeo miserante

liberatus prop^erea ergo ait [[suscipìt. et in hoc

Discedite a me omnes qui operamint ìnìquitates usque

loco sunt tempora commotata.. nam prò exaudiet

et suscipiet et àixit exaudiuit dommws uocem Qetus

\ " issamlid inso asnibertar- ut '' -i- cosindhiud -i- cosindep't isingaib niéii hic est ordo ut dicuntur tamen ad fletùs ub[e]res ndicandos etsi Don dicuntur -i- ad tantos quantos -i- uerba so- lant -i- róbtar lugu nadcé'r quam adfiadatar ** betis aisìidisib* " -i- fere " fili " huaitsiu fertach -i- anundà •i- iniimrecht naicnedti frissarusuidiged cedi sens •i- arnidìset nochis forfìatson -i- afa dithrummain afoch'" nsin-" ^° nochis ónmlithson '^ -i- huanaiintib

F. 28b.

•i- lax ' -i- eia inolcaib

Ak., Il Cod. irl. d. Ambr., 1. 4

50 I. Testo e chiose, f. 2'ó' : Salmo vu.

ì

[aon (ero) mei et domimia orationem meam suscipii.. hoc ìgitur sempcr ergo in angoribws quoniam exaudiet me àominus et pec catìs mais uiniam largietur, unde conuenit u |

ohis ó inimici absidiendi^ malignitate dis 1

cedere., quoniam id etiam inaiti, cum coopent me àeu% m adiuuare facietis jjc^ hic pra^sens possa

ERubescant et conbxrhetitxir omnes usqt<e uelochiter.. it prò ÌMÌuro. nam prò erubescent et conturbabuntt/r eru bescant et conturbentwr ài^it cowseqwens est enim inri tis conatibws* deformis miserìcordiae ^ pò ndus incumbere,. Explic^Y -ui- incipit uii- Psalmus hic cowuenienti^ [^e]tulo praenotatur.. cum enim achussi'^ achitofel fuisset^ sententia de soluta reuersus achitofel in domum su am dolorem repudiati^ cowsilii sui supendio*" pauplicauit.. quo audito** beatus da?«'d id quod f actum fuerat adscribens deo psalmum is tnm prò gratiarw?n cicinit actione [ q?/a«iuis ipse

DomiNE àeus. meu& in té sp^aui psalmum [salvum] me fac àauid chussi Consilio instructum*' ad ciui tatem remisserit. ut id quod suadebat achitofel suus*^ sermo cassaret** tamen ne ui deatwr id quod acciderat suae sapientiae repu ;

tare ait in té sp^raui saluum me fac. etsì ''

F. 23'. aWquià mquii ipse* utiliter mentis intentione

prospexi tcmcn qwicqMid animo concoepi a té id credi

[quia ar di prosperar] ^. docet aufem nos per haec ut cum operìs ah-

' innaintlide * -i- nirelic dia doib orcuin dd ^ issi dì introcaire ■[■ nacharomarhsom dia indigail neich dorigensat frididà issi indochraide huare nadnicsat diriug orcuin duid iarnaerbert:::

* fileriam ' -i- huare laferr inchomairle donìbert side

* dorimther ascelsa Mlehraih rig sudet qui legat

" hedfrithduntae " hogoistiu -i- dóbert goiste immahragaii

fadesin old man huare nadndigni ahisolón achomairli

" -i- dar igni achitofel ^' foircthe -i- armòad dotdbairt cho- mairle doabisolon notésed 7 arnabad leso forlongais

** -i- indichuissi '* -i- cofucrothad -i- cochonscarad

F. 23c.

* fadéin ' nosoinmigfed

I. Testo e chiose, f. 23c : Salmo \ii. 51

ripimus^ etsi* proprium quiàem ad effectum^ rei studium re({nira.tur.. non nos errare tamen si in dommo spé possita ea quae agenda sunt rnhilovoìnus intente faciemns^ ||à pessimis a'^hitofel

EX omnibM5 -persequentibus me libera me., quoniam cOMSìliis et omni eius nequitia Tpraeter spem' fu erat ereptus a dommo petit ut a caet^ris seque perseqnentib?(s eruat?(r.. ncm achìtofel cum in repulsami cowsilii sui uidisset chussi sen tentiam fuisse susceptam reuersns ad cìuitatem suam tielnt in doloris solacium' uitam ìa.queo terminauit. \\et ìnfirmita

Ne quando rapiat*" ut leo anima?n meam usqwe faciat.. tem Buam et aduersarii" potentiam al ligat*^ ut pc?' haec liberantis àeì adiutorium manifestius adprobetwr.. Ijor si in aliquem qujp

Domine deus meus si feci ìstud id est si feci quod nunc pati piam*^'' iniquitatis admisi*^ quod manifestius in seqi/entib?<s àicit. ||a me commisam*^ actuu?n*^ m

SI iniquitas in manibt^s meis.. si iniustitiam eorum testimonio peràocetur lima Biait in rela

SI Teàiìài Teirìhuentibus mihi mala., ea quae merito*" pri tionis*" ordine secunda** ponuntwr*^.. am plioris^° enim uirtutis testimonium est iniuste in sé agentem alterum** sustinere patienter quam" ipsum non agere aliq?«'d inique \-id est conatds

Decidam" merito** ab inimicis meis inanis'^.

' -i- nocìiis intinscanam * cid ^ -ì- dodenuni dcgnma -i- >(2t6 degnim immefólngither de * mani ninàdndenamni acid

s codugem '' -i- cen frescsin -i- d ice trisindrochomairli dorai ichitofel * -i- isanindarhae ® -i- ani hid doic agalair

" tropinso ^^ •!• fristait friso ^^ conrig i- asìndet

"'' -i- ni ^' maduroglusa ^* torgahihi *' -i- fortgellat ignimai sainemlaisos nadnderginisom anuilesin- ^^ -ì- innahi ')atar huthi arthuus dusrale fodiad " inaisndis ^® tanisi

** -i- isintsàltair *° -i- nephdeìiiim neich diulc frinnech do- pii ole frii aris uiUiu son indaas nadndene ole frinech nadeni He friut- ** ulaile forlaim nainsedo " indaas

" dorothuusa ** -i- madugneu innahui remicerhiirt

" -i- cenimfolang indegnimo san as ail lini

52 I. Testo e chiose, f. 23" : Salmo ni.

mei nullimi sortiuntMr effectum*^.. nec naie am a-Uquià" in aduersarios meo3 ultionis exserere^*.. [dem \\qui me oderwnt nihiì a me patianti

Persequatt^r inimicws animaw meam et compir ehendat. et illi qi aduersi sed e contrario impleant qiticq^uid nitu iitt/r adaersum me efiBcere. hoc est grauis deic F. 23'. tionis testimonium si expossitus^ ini

micis sé adserere* et defensare^ non possit..

ET conculcete in terra uitaw meam.. ita a me at

erat^ ut^ Xìihiì memorise meae superesse'' patiatwr

ET gloriam meam in -^yxhierem deduca^, ita inqwtt ad

uersum me confortentwr inimici ut cum tw^erficerint

sdque in infama depulerint^ etiam posteritatis

'meae indicia non relinquant. id enim^'^ temporis

ìsrahelitae prò felicitate maxima cowpu

tabant si relinquerent tìlios qw? eos ab [/«]iu

ria*'** obliuionis adsererent.. nam e contrario mo

ri*^ sine superstite** nei herede*^. id est sine eo in quo pìg

nus*^ nominis*" sui uel seminìs resideret repa

tabat«r dedecoris et pudoris.. ob hoc itaqne erat

etiam lege proeceptum nt morientis filii sme fi

liis nxorem frater acciperet ac semen in defunc

ti memoriam suscitaret.. |'eat nwwc rogatwr ut

EXsurge domme in ira tua., non quod aliqz<anf?o deus sed

exsurgat.. sed quoniam nos cwn in ultionem accingimur

promtos nos ad uindicandwm*^ esse tali motu cor

poris indieamus.. nerba er^o nos^rae consuetudinis

" -i- gnimoson -i- boni operis '^ -i- madudrignius ni donaib remejaHkib " -i- nosilaiger

F. S3d.

^ anasìatharthe ' asnind ' donema * «i- madugneu innaremp'thi * -i- docomar ® -i- connachonroih nech d%-

chlaind friaformet dimeés '' forduair ® inrarpatar * -i- cen nech dimm ces dimchlaind frimforaìthmet " -i- hithaU -i- isiìidaimsirsin tali ^^ -i- arnàbeth ^'andermei " ised dì ancride indermait huith cen chlain '* nonibaad " tighae *' comorbain '® -i- geli -i- filius ^' -i- form' hed aainin indfirso. V isamacc diaces cenibed dainmso7n hes foir- '* -i- lediachti

L Testo e clùose, f. 24' : Balmo ru. 53

ad exorandwm *' admonet àeo ac si diceret soUi

die in uindictam mei ac proprte" commoue

re*^ Sitque ideo ìntuiit in ira tua id est commo

tior-* ad xilciscendMOT uelnt aspectu indignan

tis accede. ||"loci supcrioris erectio faciat

EXAltare in finibus inimicorum tuorum.. non quod aliquo (loco)

altiorem. neque enim secundum natwram Buam indiget eli

uari. sed cum [quia] miri op^ris facit uelut crescat in

agnitione nostra a.tque intellectibws nos^ns ostenditur..

quod aidem aìt finib^* inimicorMw tuomm id est in u

niuersos aduersarìos tuos seuenis^*

exsiste.. per hoc enim agno8cet«r uìrtutis tuae poten

tia. eì omnes inimici tui tuam sentiant ultionem..

EXsurge do?nme deus meui in praecep^o quod mandasi»..

quoniaxn inier reliqua legis mandata praeciperat dommwa

ut iniquitatis ausUs uigor iudicii frena F. 2i*

ret et premerei., hoc ait censura^ quam nobis m

andas cantra improbos per te ipse* partes exse

quere nt mandatonim tuorum ueritas rerum

testimoniis adprobetur.. Urnos apM<i filios isra^el

ET sinagoga pojoulorMtn cìrcumdahit té., erat iste

ut ad sallendum' dffo concurrerent hi ad quorum

Bpectabat officium*.. hoc est ergo quod ait facien

tes choros psalmos Uhi consona^ noce can

tabimus et altare tuum in moàum coronse*

circumpossiti ex omni parie cingemus'.. \\id eai

ET propier hanc in altwm regredire domine., propi*^ han

sìnagogam. quontam a bellorum soUicitudine liber

ìe"" licebit tuia laudibua occupari'.. In altum

regredere id est prostratis inqwit inimicis nos^rta

nt^tl de te humile^ sinas ab omnibus sestimari^^.

ut conueniens operibus tuis laudum nostrarum

*• doguidi " inerssssd *' condatoscaigiher " luindiu " -i- ciathes hiloc hesardu ni ardu- de- ni salidsón dunni airi i ardu ni de tridui isnalucu ardu ^* feuchuir

F. iU.

* ónmes * fadein * -i- hed inoliai V domoìad

* -i- ha he angnirnsom moìad dee ^ «i- hind * innacorne

* imtimcélfamni '•" -i- soiraih ' -i- doninoUar

* •!• mes dimicTìie són " mestar

54*: I. Testo e chiose, f. 24'' : Salmo vn.

reddatwr officium.. |!tao bellorum causaf di

VominuB iudicat popwlos id est quam^"^ ìustas inter sé mo uersi^^"** habeant iudicii sui adpendit^^ exanime [sic]^'^

[ìnquit ausi JTJdica mi [sic] domine secundnm iustìtiam meam. dignum me lii hii inp^rtitione** decerne*^ sciens profecto quoniam e quissime opem tuae defensionis imploro., nam cww mìni ipse in quempiam^'^ inique fecerim ini qwitate pr^nor aliena., quod autem iìicit iustitiam meam sine ex sua mne ex persona loqnatwr aliena hoc indicai <\uod iuste aduersum inimicos dei poscat au xilium a quihus ledatwr iniuria.. nusqwaw hoc ita ius titise suae meminit^" ut ad studium uitae suae eam referre uideatio*.. docet etiam nos qwod ìunc possimus mier aduersa possiti diuinas aures** aspectumqwe comertere si sub aliena iniquitate laborantes ipsi ìamen iustitise seruiamus sd(\ue ideo cowsequenter ìntulit j|tia»

*^ET secimdum innocentiam meam super me., hii'c innocen non prò semplicitate possuit.. quae mali expers uici na uidet??r infantiae sed eam quae nihil in eum a quo iniuriam accipit sit iniquitatis o perata.. sicut ergo inqj«'t cum ab inimicis affligor F. 24K uicem malitiae reflferre non studio ita me

oportet absoluì et in illos seuerissime uin dicari. ||Cendi ei faciat modus a té corre;

COnsummett^r neqi«'tia peccatorwm.. finem no tionis^ inlatae.. fiendationem aduersum i;

ET direges iustum.. proficìt ad iustitise comm iquos prolata sententia*.. nam tanto magis a bonis^

lOb

ciafiu " -i- it hae " uel diuersi iudicii sui 7 ;

suas am sodin " -i- adrimisón ^*^ i- nois ondìrgi so

ahrithemnachtae '* isindairite ^^ afanirochoUse

** innech ^^ -ì- niruforaithnenairsom afirinni fadesin coni soirad dinaib fochaidib hiróbae ^^ -i- cluasa dee diarneitsec) intan ìnlimmi- istiaib fochaidib ^^ rofitir dì 7 etirgein ni ó uìc inti lasììibl indencae- ni fitir im ole netir infi bis isindencc ut sunt infàntes

F. S4b.

' -i- sechis innadiglae són * -i- indig.al ^ -i- Jiodegdoin

I. Testo e chiose, f, 24**: Salmo vn. 55

shidìo sequitatis insistìtur quanto in malos*

uiderint uindicarì.. et quoniam sé diregi neqnitia

peccatorum poposcerat terminata ius

tas alligationes suas^ nititwr adprobare..

Scmtans corda et renes àeus nsque corde., cum

profonda eogitationis inspìcias €t mentium

secreta rimeris [sic]^ profecto nosti quia iure ttium

adiutorium postolamus.. quia etiom co wsuescas sai

uos facete eos quos nulla familiaritas tor

tuosse' prauitatis inplicuìt.. et arrecti [sic] calli*

detorsit et cum istnd familiare sìt Ubi compe

tentar petimus ut aduersarìis " tuis admini

culis eruamur.. sed quoniam dixerat de àeo quod sai

uos faceret rectos corde occurrebat ali

quid q^o^stionìs*" id est quod inuenerentt/r frequentar ius

ti qui de uitse pcriculo non n?7«"l trepidationis ìncur

rerent*^ cum e diuerso** peecatores dies suos

no» solum in securitate^^ uerum etiom in laeti

tia terminarent subdidit. Heueniat inqm't

Deus index iustus et fortis et pati«ns nsque dies.. etsi

ista meritorum confusi© ut bonis" malor^m dominetwr inprobitas tamen apwi examen *^ àei institi a monimenta no» pereunt.. qui" qi^amuis p«r patientiam peccata disimulet*' et tamen uehìmenter uindieat cum ultionis tempus insteterit et qMonjom iustum et patientem àeum dixerat patientiae testimo ùium ostendit per hoc quod ait num ** quii irascitwr. per singulos dies.. iustitise nero in sequentib«s docum enta subiecit dicendo.. ||in finem*^ per bonum pa

Nisi conuersi ineritis gladium suum nihrsihit. id est non usque tientise impunita uitia sustinebit. sed exspec tat conuersionem.. quae*" si non sequatMr nec fecerit dilatio

* -i- isnadrocho daini ^ -ì- a aisndisnea -ì- agudi \ * adrimisiu '' -i- todernide -i- snithe * -i- inchu:: hond- ftrc drigthedo ® Jionaib adhartaib '° innaìarfaigtho

^^ ni nadrindualdatar acht inrualdatar- " -i- inchotarsnu

!• frisnafirianu lite hifochaidih 7 imnedaibsiu " -i- cen imned ^(fodaitin isinhiuth frecndairc dogrés- ^* -i- donaib degdoinib

" -i- lasinmes firhrithemnachtae- dee- " indhisin

'" -i- nisndig focetoir- ^® aie cem ni fercaigedar

" -i- arduf esalar asennad *" indhisin

56 I. Testo e chiose, f. 24* : Salmo tu.

jr, u: meliorea* non morabitMr ultio' partes iudicii e\

sequente iastitia. ||catoribMS ac minacem

Arcum Buum tendit nsqwe efficit.. ut terribilem pec tenderei àeiim uerba nostri moris inseruit.. et nt diceret quia ultìonìs eius seueritatem noxiorwm nuUus effugeret alt arc?<m suiim tendit.. quo solent ntique etiam*'' longe stantes laetale uulnus acciper e., sagitas suas ardentes effecìt.. duo quae re OS terreant in uno iuctu ^ amara iungun tur ignis* et ferrum ut per aliud urant?<r5 p^^ qH ud inquitanti<r* Ijtofel co«siIia et funestum' eius

Ecce parturit ìniustitiam.. ad pessima acci finem transitum fecit.. personam tamen indul gentioris patrìs seruauit^ sollicite ubìq^^e^ ne ue\ inprecaret?^r filio tieì amarlus*" quaerì^'- de iniquo** tamen pignoro uideretwr.. signanter Mero aìt ecce*^ ut welut degito extento achitofel indicare^* uideat?/r il lud etiam tali*^ osten..tione continguens *® quod superi US dixerat.. quoniam efsi non quotidie in peccantes ul ciscati/r dcMS tamen in contemptores emendationis uin dicare non differat.. ecce inqj«'t achitofel ctim ad uersum nos Consilia maligna concoeperit qualiter est in illum prò cogitatione uel suasione noxia uin dicatum.. ||rém de qua doloris causa nascatur.

COncepit dolorem et ■peperit iniqui^afem.. dolorem uocat

quoniam ergo consilium quod dederat acbitof el erat plenum periculi «el doloris.. bene ili od uoca uit non consilium sed dolorem uocabnlam operi de ef fectu" et actione de fine suo nomen imponens.. Lacum iperiut /sic] et effodit'* eum.. non tenui inqwzt neqi/ttia e

F. 24c.

* -i- ferr •[• mani lai fersom- de- tri essnadud innadiglae dotha hairt forai!) ' -i- doherfhar digal forcechrain pectha hias leu

"* cid ' saigfea ana * ifJié inso ' coloscaifir

" dufuihniter '' hasiu " -i- niruforaUhnienair dd isini

sàlmso andurigni ahisolón fris " -i- hicachdu " intserhu

" araneged ^* -i- cialu ole àgnim " i- s:sdmenmai%

foilsigidir som im indisiu inpeccad dorigeni agitofél-

" incoisged " -i- atcoisged am hid hifrecndairc ndheth

'* -i- atchomaing friagitofel " dindimfolimg

" foroichlaid

I. Testo e chiose, f. 24* : Salmo tiii. 57

qttoesiuìt ut superficie" p roder et^r*". sed doh's in altum di misi's ad nostrum est armatus interitum.. per similitu dinem ergo lacùs in profundum defessi" grauia eius et noxia Consilia uoluit indicare".. Ijinquit consi

ET incidit in foueam usq?/e discendet.. in ipsum (achitofel) liorum eius est uersa malitia.. nam ipse mor tem qiiam alii parabat incurrit quod qw/dem ita fac tu?M est., nam cum non potuisset id qtwd suasserat obtinere*' et àeo faciente consilium chuisi fuisset melius adprobatum* egressus laqueo sibi guto[u]r adstrin F. 24'.

xit [er^o Ijagam gratias doMimo qui in achitofel ius

CONfitebor do»n'no secitndum mstitiam usqwe altissimi., prò his tissime uindicauit.. EXplici^ -uii' psalmws.. incipit -uiii-

mhoc psalmo beatus ààìnà profetali repletus sp/rtVu de àomini incarnatione ^raeloquilur et ea dz'at de christo quae sitnt pos^ea reb2<5* inpleta.. per quod sane cojtfa tatj/r' oranìs iadaicse* conf radictionis inprobitas.. nam hoc quod àì'ctum est ex ore infantium et ìactanthan perfecis/t lau dem co?!stat in do?«mo ipsis esse rebus impletum quando ^profetine ac profetato^ testimonium opera red diderwnt.. uisum sane est quihusiam quod in tabernacu 'lorum fonfixione® a beato dauidi sit psalmus iste compossitus quo tempore etia?w frugum qwae per decimas offerebantwr fieri solebat inlatio.. et ideo superscriptum esse illum prò torcularibws^ BecZ siue*° hoc uerum sit sme falsum non uidetj^r magnopere reqttirendwm^^.. quia ad psalmi magis intellectum ** nitimur

" -i- hlfoUus fiadchàch '' -i- conunierad " daissi " incoississed "" rondlogad

F. Uà.

* (Brassaigihe ' -i- Jiogìiimaib * -ì- rucaigthir

* -i- asruhartaiar- nani he macc dee rogenair iarcólain 7 nani hce rocrochsai" " -i- immearnaic donaih gnimaib 7 dundfaith- sini duaircet and * -i- donterchantu '' -ì- conibad si ain-

) sersin rongahthe insàlm * isindólhud ' arnaib damdahchaib •i* huare issi aims'sin indeniae estosc inna fine in damdabcliaih-'^ " -i- indi st rogabad insalm fanac 7 cessi aimser inroglath " -i- ni lutili saithar niìnli ^' -i- indfirinne innastoir fua^ rogbad insalmso

58 I. Testo e chiose, f. 24^: Salmo tul

pgruenire.. nam si sciatwr temous in quo psalmus decan tatus est^^ pot^sf** quidem superscriptioni *^ quod uera*^ sit p^rhìbere testìmoniom.. tamen" non Tpoiest etiam dicto rum** notitiain tradere intellectumqu^ reser

[sa" sit are *'.. BÌcut e contrarlo *" etiam sì ignoretMr tempws et fal- inscriptio** nihil iatellectui commodat [l. -miitatj.. neque per hoc dictorwM erit dificDior et tarda cognitic. Notandwm est^^ sane illud cantra hereticos qui qm'dem ita ut DOS tam netus quam nouum testamentuw recipinnt'*^ quoniam grandem*^ deferentiam inter àeum nerbum'^ et snsceptum hominem profetiae ipsius. Carmen ostendit. et tantam dìstinctionem inier suseeptum*' et suscipientem ^'^ faciat quanta discritio inter àeum et reliquos omnes (homines) inuenitar.. a iudeis" quoque psalmus iste in deinn et hominem cui conueniant illa quae inferius^" àicimiicr indubi tanter accipitwr.. inter snsceptum nero hominem et àeum. uer bum quod àiximus tantem esse diuersitatem quanta est omnis hominis ad de?/m ad natura distinctio nem uolumus accipi non ad honoris diuersi

** rogàbath " -i- diafessar indainiser Mrogabthar insalm

onic doniberthar forceiU dintitul asfir ani chanas i- iìidaimser ineper cetal. indsailm-- '^ -i- intituil " fir

" -i- ciarufessar asfir ani asber titul *® -i- inisailréi " -i- aranosailcea *° -ì- frisintitid rélas aimsir

" 'i- infitul ^^ -i- niredigedar dà intliuclit indsailin ceni- fess,.€r indaimser 7 cemb fir intitul ^' -i- asberafsom aslaigiu deacht maicc indaas deacht athar- ólsodin as eres doib-

** -i- roìegsat canóin ftarlaici 7 nufiadnissi ani rundalegsamni' acht rondasaibset som tantum *' -i- asherat im heritic asned dechur tabadar isindisin -i- etir deacht maio 7 athar- quod non venim- " -i- is de rogàbad insalmso dodechur etir deacht 7 doinach maicc " -i- indoinacht són ** -i- indeacht són

araroiat indoinacht ^® -i- ised asberat asndudeacht 7 dai-

nacht maic rogàbad insalmso- " -i- indichtarchu -i- is dodoi- nacht maicc cachlafocidl 7 r^iade diadeacht auaill hotha nbi dicit qu est homo reL orici dead intsailm- V is do do dia teU

I. Testo e chiose, f. 25* : Salmo vm. 59-

tatem^*. nam honoris titulus in suscepto homine 'omnem creatwram longe transgredi F. 25'.

tur., quam qw/dem honoris eminentiam per comune tionem p<?rson8e homo deo unitus* accipit.. &ed iam strictim carpentes^ singula non patiemur expositionem nosfram* longius euagari^. ^xioniam hoc nobis in omnibus facere psal mis propositnm est ut relinquentes (\uae extrì nsecus^ incurrere poterant ea c^uae ad ex possitionem" pcrtinent sola dicamus {%anctì sipiritus |]gra * Tpv oiu/NE down'nws nosier quam admirab/Ze est usqwe terra.. Ay tia reualante [sic] in contemplationem futMrorum adductus ingenti stupore co?np let«r*.. et inter ipsa psalmi ini tia uocem ad mirationis emittit.. domme inqwt't do?ntnMS noster qvam admirabiZe estnomen ìuum in umuersa terra, hac autem noce quam magnitudo admirationis elicuit*' spiciali^cr indicatwr quoniam omnem terram pracdicatio euan gelii completwra sit*^.. et gentes chrJs^o posi adnuntia tionem fidei relictis idolis creditivrae.. per doc trinam enim euangeliì in uniuersa terra fac tum esse admirabUe nome» doMw'ni comprobatur.. quod ergo ait quam admirabiZe est nomen ìuum uniuersa terra., welut s tupens^* ad rerum magnitudinem pronuntiat et quod uidebat per coMsequentiam esse secutu rum recipietwr inqwit praedicatio euangelii in omni terra et nomen tuum erit celebre*^ qua

nàma hothosuch insailm asque ubi dicit quid est homo 7 ised

insin asinferius ani -i- magen hitait for aisndis do deacht 7

doinacht maic " -i- air doratad ermitiu feid deacMae dodoi- nacht maicc

F. 2óa.

* «i» is huaisliu cechduil andaratad dondoinach * oinigthe * ' -i- nisecìimalfamni and centadal * •[• artrachtad són

' fonindlea -i- nibarigin ® -i- ni nad dir dotrachtad intsailm

' -i- dotrachtad insailm ® -i- noUnfed precept asoscélai innule cuaird intahnan ^ hónmachdad lintair ^° -i- sechis as rind són *' -i- noJinfed '^ i- am hid annumothaiged

'^ erdairc

60 I. Testo e chiose, f. 25^ : Salmo nn.

qua** doctrinse tnae senno pgruenerit quod

quiàem per ea quae sequimtuT fecit esse manifestimi

[quii Quoniam eliuata est magnificentia tua^^ super cselos.. ita nes mundi partes honor tui nomi nis occupauit*° ut amplitudo" gloriee tu» emensa" terrarum breuitate ad caelo rum altiera peruenerit.. hanc enim de té no titiam cuDcta mortalium pectora re ciperMwt quam haberi de d«o cowuenit et opifiee^' cae lorum [mtno op^r' e est et rebj^s*" impletum,. ingrediea^T

EX ore infanfmw et ìactentimn •periecisti laudem.. "hoc in do- ti" enim hirusolimam occurentes paruuli F. 25* cum palmarum ramis et olearwm frondibt/s*

clamauerttwt dicentes osanna* in excelsj's bewedictus

qui uenit in nomine dowmi. quae quidem dieta de cbrzsfo adp

lieat^ psalmi praesentis oraculum.. coj?uincit etiaw

iudeos qui rebelli* animo manifestas profetias

inpugnare ^ non metuunt.. a/que ideo etiam beatns àauià.

ivamo sanctì spir?YMs gratia ita dispensauit ut hi'c

profetia quae in chrtsfo dieta est alia^ quae euidenter facfc s«nt

miscerentwr per quae'' etìam illa quae super/us in honorem

ehis relata sunt ad ipsum pertinere nuUus am

bigeat jjensorem.. laudem quae ex infantium ore

VroVter inimicos tuos at distruas ìmmicum et def

procesit ob hanc* causam dicit dewm perficisse ut

inimieorum suorum id est iudeorum ueì infidi

litatem conuinceret uel impudentiam® confutaret"..

'* -i- seckidu '* domorgnefketu- '* -i- sechis rogah " induille ** amba toimse *' 7 dindanedenmid- ** -i' nochis ìwgnimaib ón dà *' dondl inólaid-

F. SSb.

* -i- innanólachaiUe ' sldnaigihe ' doinóla

* friihchathaigthiu * -i- ash-at nat he macc d<é rogenaìr nachrochrochsat * -i- indfaissine rochet tali tóbertar desmrefa foilsi diarélad 7 diademnigud asnduchrist rocét de ut dixit ex ore infantium rei. ' trisnahisin ^ ar demnigud innafaith" sinese asnduchrist rocét- * -i- inesatnni no inroisri

" comruiccaiged

I. Testo e chiose, f. 25' : Salmo vni. 61

ideo enim paruuli dei sunt uirtute et gratia congre

gati ut rebws ipsis ea quae de christo pracdicta sunt imp

leveuUir et honoris dominici magnitudo aperte

psalmi testimonio diceret?^r.. inìmicum uero et do

fensorem uocat populum iudeorwm.. (\uoniam non

Buscipiendo imrao persequendo" filium dei

manjfestas in à.eum professi sunt inimicitias.. le

gìs ut a deo datae** defensores sé esse simulantes

Q,uoìiiam uidebo caelos usqwe fundasti.. cognos

cam inqwi't et credam omnium esse facto

rem., prò intellegam a^qwe cognoscam possu

it uidebo.. haec deo uerbo ita manifeste àicvcntux ut

nemo possit uocem con^radictionis ^^ opponere..

siquidem et ìpse dojm'nws in euangelio cum seri

bas ac farisei dicerent no» uides** <\uae isti dica

nt et agerent ut sua domm?(s correptione p

aruulos a laudandì studio summoue

ret respondens ait etiam non legistis ex ore in

fan^/w?» et laicientium ■per&eìsti laudem.. ostendens ideo

illa a beato doMj'd esse praedicta qiwntam erant operi

bws ac rebws*^ implenda.. quae quidem de ipso esse prò

fetata cowstat a,tque ipsi manifestissime cowue

nire qtioniam addidit in sequentibus dicens

Quid homo quod memor es eius usque sub pedibws eius.. un«s p, 25'.

Sitque idem et àetis*^ uerbum* cui principia psal

mi co?tstant et homo' hi's quae inseruimus dictis

esse signatMr cuius memor est et quem uisitat et quem

minuit paulo minus ab angelis.. quem ho

nore coronai et gloria et quem constituit su

per opera manuum suarum.. in quo quanta* sit

natt/rarum diuersitas bine ostenditwr quod eius cu

ius deus miminisse dignatus est ita humilis est^

condicio afqwe mediocris ut collecta haec in illam quae [sic]

àinimus beatus doutd stupeat^ ac miret^r,. nam cum àicit quid

" hóndi adroigegrannatar ^^ -i- aiìi intàbarthi

•ì- innafrithtuidechtae. " -i- caniaccai " sechis hognimaib són

F. 2óc.

* -i- ciddia * indeacht * -i- doinacht * ciammeit

* foiUsigthir asnisél indóinacht iarnaicniud huare asindeacht odaraithmine 7 nodafortachtaigedar- « conwthaigid

62 I. Testo e cbìose, f. 25*^ : Salmo vm.

est homo (\uod memor es et rd. natMrae nos/rae aperte indicat uilitatem' et q.uae non sit^ tanti meriti cuius debeat deus ita memisse ut unitam^ sibi*** etiam*^ titulo honoris exsequet'*.. ob hoc enim profeta dei bonitatem cum stupore miratwr.. q«onmm ita humi lem uilemqM^ natwram in cowsortium suae dignità tis adsciuerit *^.. àeum ergo esse uerbum qui memor fuerit qui uisitauerit qui imminuerit hominem paulo minus ab ajagelis qui gloria et honore coronauerit ostensum est sufficienter.. qui nero sit iste homo in quem tanta beneficia conlata simt ab apostolo paulo discamus dicente dista [l. testa] tus est autem quodam loco quis^* dicens.. Quid est homo quod memor es eius usque sub pedibws eìus et adiungens dectt eum qui paulo minus ab angelis mino ratus est uidimus iesz^m ■pro'^ter pasionem mortis gloria et honore coronatum.. grandis ìgifur di ferentia inier denta, uerbum et susceptum homi nem' lectione psalmi praesentis ostendit?<r.. qtuie etia?» nouo quoque testamento similit(?r indicatirr.. nani àominus in euangelio quae Inter principia psalmi dieta sunt proesentis sibi competere*^ demonstrat.. in quihiis piane totius creatjerse factor ostendit«r.. cuius magnifìcentia impiota'® omni te?Ta transcendisse caeli apatia perhibet?<r.. apos/o li sequentia (testimonia) de homine iesu qui tantis benefi ciis'' ostensus sit dieta esse confirmat.. mani F. 25''. festum er/70 est qtiod aliam diuinae script2<raì

nos doceant dei nerbi esse substantiam et aliam hominis suscepti nattrram multamqt^e inter utrasqt^e* esse distinctionew.. Nam alia memor* est. alia memoria^ digna censet?<r.. et alia quideta ui sitat. alia beata diornatione uisitatio

' indoiscairi * -i- afóliid inna doinaclitae ® -i- innointaid •i- prò 'unitatem' *° -i- di /^ -i- is honair dorai deacht

dodoinacht " cochutrummaigidir " dorochidristar

" inihisin " immindaircet " arróbu lintae

" honaib mordegmainib

F. 2ód.

* -i- etir deacht 7 doinacht niaicc " -i- indeacht ' -i- doinacht

M

I. Testo e chiose, f. 25 ^ : Salmo viii. 63

nis efficitt<r.. alia etiam in hoc benefica est* si ab ang

elis paulo faciat minorem. alia nero etiam benefici

um accipit si angelorum fastigio^ non sequetur..

et^ haec quidem coronat gloria uel honore.. hreec'

autem insigni^ captiptis [sic] decoratur.. h.aec constituit super

omnia, opera mea [sic] man?«<m suarum pedìbws adsumtaa

cuncta subiecens.. ista® nero adsumitMr ut domi

nett/r. bis <\x(,ae prms subiecta non habuit.. cmn ergo audi

mus scriptwram dicentem aw^ honoratum

esse iesMm 2iUt clarificatum dtut coUatum illi esse

aliqMj'd SLiit accipisse super omnt'a dominatio

nem non deum uerbum intellegamus md ho

minem susceptum.. et siue a patre hcec in eum*°

collata sme a deo uerbo dìxerimus non erra

bimus**.. (\xiia id dìcere^' scriptz^rse diuina; sumus

magistris*' eruditi., nam et beatus aposfoZ?/s postea

q?<am testimonio salmi huim quod de homine àictum

fuerat usus est intulit., in eo enim quod ei omnta [subìecit]

nihil dimisit non subiectum ei.. cum in

hoc psalmo dews uerbum intelle

gat?«' omnia, subiecisse** et paulo pos^ scqMi^Mr n«nc autem non

dum uidemus omnia, subiecta ei. sme dubio homi

ni*^.. nawi àeus uerbum omntum et fuit et semper est

àominus ita., et cum àicit in epistola ad chorinthios cum e

uacuerit omnem pr/ncipa^um*^ et potestatem

et omnem dominationem oportet illum reg

nare donec ponit omnes inimieos sub ^edihus eius. de

homine*' intellegendMm est., statim enim id ({uod dixe

rat psalmi lectione firmauit.. nam omnia, sub

ìecit sub pedibus eius de psalmo translatum- esse

manifestum est., ex bis quae addidit com*^ autem di

cat. omnta subiecta sunt ei sino dubio praeter eum

I-

* -i- caindenminde * donmiad ® -i- afolud inna deachtae •i- folud ndoinaclitae- * donniind * -i- indoinachf •i- induine aràroét deacht " -i- cip he ade ash-am hon- irroet doinacht- anuUe araroet -i- im hodeacht athar fa hodeacht naicc- ^- -i- asindh-^ -i- inscriptuir diadae -i- anisin nat com- 'Orcon dunni cip e ash-^am '' -i- sechis honaih scribturih dia- libsón- V honaih forcitlidib -i- honaib p'sannaib ** -i- fomam idoinachtae ^^ -i- dodoinacht maicc " -i- dodoinib 1< do- lemnib '' i- didoinacht maicc is intìnaircide ** i- inian

64 I. Testo e chioBe, f. 26* : Salmo tiu.

F. 26: qui* subiecifc omnia sf proprfum apostoli

fuisset hoc àictum subiecit sub jtedibus eius superflue

adderet cum autem dicat. sed quia psalmi utebat«r

testimonio consequenter intulit. cum atitem

dicat.. quis dicat aine dubio beatus àauià.. nam ip

sa similitudo* dictorum ostendit et in hoc

loco^ et ad ebreos psalmi insertum esse

testimonium.. Jiam quod dicit ad ebreos nMnc autem

necàum uidemus omn?"a subiecta ei simile est die

to quo ait oportet illum regnare donec

ponat omnes inimicos sub pedibws.. nouissima

inimica* distruetifr mors.. et -post panca infert

cum autem subiecta fuerint illi omma sine dub

io quae nunc^ subiecta non sunt ei cum enim dicat omMj'a su!

iecta simt twnc et ipse filius® subiectus erit ho

minem' debemus accipere et qui sibi subiecit

omnia, siue hoc de patre sine de àeo uerbo senseri

*mus now patemus errori.. Ostendit autem scrip

tura diuina omnia, a deo uerbo bomini esse sub

iecta.. indicatwr etiam in alio loco de quo sit u ap

ostoli sermo v iste, utrum de deo uerbo àn de

homine.. et BÌcut ad ebreos testimonio psal

mi usus est dicendo.. Quid est homo quod memor

es eius. ita ad choTÌnthios ait qiwììiam per hominem mors

et -per hominem resurrectio mortuorum..

et s'ìcut in adam omnes moriunt?<r ita et in christo

omnes uiKzficabuntwr et rei. quae sequuntur.. quod si àictum fue

rit a quihtisàa7n quoniam haec a beato dauj'd de commoni.

homine. dieta sunt apostoli quidem pau

li. qui haec opposuerit dictis uidebit2<r esse contrari

US., sed confirmabit (apostulus) quae a nobis sunt superius dis

putata.. si e7iivi hi's uerbis quae beatus àauià de com

asmleir apstal cum dicat is foUits trisodin is asintsàlm hodd- 1 duìc omnia subiecisti rel..^

F. 26a.

* -i- deacht athar no maicc ciphé ade- ni foindarpaide- fo doi- ' nacht macc ' file inepistlib indapstoil fri eperta indsailm

' -i- isintepistU ad chorinteos * -i- hannamae ^ -i- coti lae messa ^ archiiit doiimcJdae ' indoinacht ' •!• di do deacht atliar cid du deacht maicc asheramni foammamugud doinachtae maicc cosnaib hulib dulib fomamaigter dosuidi—-

I. Testo e chiose, f. 26'': Salmo ix. 65

moni homìne dixerat quod dignus liabeas

6it tanti beneficii. beatus paulws suscep

ti hominis honorem a deo inpertitu?n^ uoluit

adprobare stne dubio probauit quantum" ad

natMrae proprtetatem pertinet magnam esse ìnier

uerbum et hominem diuersitatem illam f. w*.

apwd nos fide^ sibsque dubio permanente.*, quoniam pos<

ascensionem tantum^ honoris accipit ut omnem

creatzo-am longe transcenderet et uuitus cum

deo nerbo sit ab omnibus adorandus^.. quod nero beatus

dauià ait omnia, subiecw^t sub ^edibus eius et intulit |jdicen

Oues et boues universa peccora usqwe maris

do quidem omnia subiecisti sub i^edibus eius* ostendit quod

sermo illi sit de praestantiore ^ persona qwam* est nostr&

mensura. sed quod addidit. oues et boues ac rei.

ad commonem respicit. hominem., propfer infir

mitatem id temporis"^ auditorum. quorum

•capacitate dictornm suorum modMm uoluit

exaequare.. Sitque ita de christo profetans et in nos dei hene

ficia enumerans psalmum stupentis^ noce

^''conclusit dicendo. |[raus uiii- Incipit -uiiii-

Domine àominus noster u&que terra.. Explicit psal

Omnes circ«mpossita3 israheli populo ui cinaeqwe** nationes^* inimicitias aduersus eum atque odia inpaccata*^ geserwnt. praecipue nero ara bes.. quos moabditas** et ammonitas a-ique idu meos*^ diuìnae scripttfrae moris est nuncupare diuersis uocans eos nomembus prò maiornm** de qutbu^

• nephfodlaide '* ciammeit

F. 2«l>.

* issi amires hisin aia mordechur etir deachi 7 doinacht ' animar ' 7 isgessi * -i- fodoinacht maicc

•ì' dimacc són * -i- indaas ariomusìiai 4- intomus inchu- machtai fil Unni- is laigiuson indaas chumachtai doinachtae crisi •i- Idtall -i- innaimsir innafetarlar.ce ® -i- aìn rombói

ingnae càich issamlid rosnainmgestar som ' mothaigedar-

•i- am as homolad 7 adamrugud inchoimded intinscana in-

salnisa insand daforcentar dà ani dundgniat indfilid Unni cid

insin ^* comaicsi ^' naceéla ^* nephchainchomracacha

'* moah 7 ammon damacc loth maicc ardn ''' iadumdu

ì- cland essau '^ -i- innasntithe -i- moah 7 ammon 7 cssau

A«c., Il Cod. irl. d. Ambr., l. 5

66 I. Testo e chiose, f. 26°: Salmo ix.

oriundi" fuerant distinctione.. plurimi qi(0({ite potentium ac diuitum de eodem israhelì -popido tenuiores*^ quosq^e praedam^^ sìbi rapinamq?/e fa cìebant.. JJnde beatns àatdà de utrisq?<e^° id est tam externis qitam domesticis malis in hoc loco 7ie\ sup plicationes" populi inserit nel querellas^^ et in pr/mis qMfdem psalmi partìbws sermo sifc de hostib2<s.. aguntwrqt^e àeo gratias quod eos sit ul tione"^ iustissìma persecutus** ac ■p7'aeler spem^^ is rahelitas liberauerit sub eorum dominatu atque honere^^ laborantes.. in po5iferiorib?<s nero ma la domistica" discribuntz^r id est quod gemere pau pgres. ■populi diuitum iniquitas et rapina coj«pel leret.. hìc atdem nonus psalmus cum apMo! ebre F. 2Sr *08 et siros diuisus sit in duos nescio quare

apud nos sit in unum reductus neque enim sola quae est

in medio possita incisio^ ostendit illum ap?/<^

ebreos cowsequen^^r esso distinctum secZ etiam ipsae

qt/ae conten^wr /s/c7 causarum diuersitates^ i fessio prò gra

CONfitebor Uhi àomine in toto corde meo., con tiarum ponitwr actione quod in ho 2 loco non sol um* sed in multis aliis ÌMuenÌ!'?/r 'quae a té nobis

Narrabo omnia. mirab?7/a tua., relatione eoruHi profstita siint be«eficiorum multos ad reddendas tìhi g ratias caccipientis animus 1».. congregabo osten ditwr ejiim nere gratus cum beneficiorum sibi a dea

" -i- rocinset '* -i- imiamindechu ^^ -i- arascelatais

drecin dofomair doib innahochtu 7 innadommu- '°' ì- dinaib

ciimachtgaih echtrannaib roadhartaigset donpopul 7 dicacJi disui-

dih immenetar- ocadhartugiid diàlailiu '' gudi " no erigmea

*' odigail " -i- inrograinn " -i- ni rufrescachtar anic

'^ -ì' seriiitutis hiróbatar " -i- hoisraheldaih imnienetar-

F. 2Cc.

* inian dongnìter dasaìm la ebreu ^iconfitebor ashcrat alaiìi hiassdiu Icd noin sàlm beatus uir 7 quare * -i- aiohae oiamma •ì' niatobae namma fd and dogni dasaìm de- apud ebreos acid dagniat cid innaciaìla mrecJitnigfhi fd and- ^ -i- innanint-

liuchtae * -i- asmenic mlis confitebor dnaihigud bude- ciasn gnathiii dofositin- sed non est hic

I. Testo e chiose f. 26^ : Salmo ix. C7

praestitorum* memoriam noti amittit.. | ral)ilia

*Letabor et e\SLÌia.bor [sicjìn té pos^eaquam opemm taorum mi

sermone digessero'' ut beneficiorum tuorum me

mor in Isetitiam meutis adducar.. \\quoniam repullis

Psalam nomini tuo altissime usqM« retrorsum..

ti a me liostes meos et in terga ^ uertisti debitum

tìbi mese laudis exsolaam ||commotatio. nam prò ^raeterì

INfirmabuntwr et peribunt a facie tua,, temporum est hiic

to possuit futwrum. quod quidem in psalmis fre

quentissime repperitur.. infirmabuntwr ait et

peribunt. prò infirmati sunt a^qwc perierunt | te inier

Quoniam fecisti iadicium meum et causam meam id est ius

me et meos aduersarios indicasti ut me ab iniquitate dominationis eo^uw^ Ktque oppr^sionis eruerìs.. |jiudiciali '"^* Bugges

Sedisti super thronum usqwe ìustitiam.. tu emenentior afq«e districtior egìsti.. qua« cog nitori ^^ asquissimo co/tuenirent id est ea qwae ab aliis fiebant in examen *^ uocasti. ut recte in illos sententia" prò bis ^iiae in nos peceauerw«t tuae se ueritatis exiret.. a similitudine ì^itur iudicum terrenorum** ista dicuntwr.. qwt residentes*^ prò** tribunali in reos cowsuerunt gladium ultìonis exserere*^.. sicut aufem cum exsurgere dj'a^wr uindicta etus ex adiutorio signatur. et (sictit) cum dormire àicitur patientia et dilatio ostendi/wr ita et cum su f. 26'.

per thronum sedere àkituT iudicantis seueri tas indicatj^r Ijnorum* inqwit interitum com

INcrepasti gentes et periit impius.. ad profa minutionis [l. minai.] tuae' seueritas sola suflScit.. sign anter nero possuit periit impius ut ostenderet ultionem procesisse iustissimam (\uae sit uiuen tes impie persecuta^ lines mors inlata

Nomen eornm delisi i usqwe saeculL. ita eos om

j ' remfoiride ^ is les -t- isindlihursa hriaihra nasalm anali doerlahrai and 7 hertair da hriathra asinsfoirsea innun dofuUl- tied inna salin innunn- ^ dorimluh * indrummai -i- for-

Cìdu • -i- hondasluch messidiu -i- hrithemandu -i- fir hriihe son '° 1' hrathìiigthiu- '' sechis dondfirhrithemamsón •i- immes firasón " -i- indigalsón '* talmandae " adsaitis '" -i- fiad '^ insnastis

F. 2«d.

* ittnacuilech » dotJwmtho ' inroigrainn

4

68 I. Testo e cliiose, f. 27» : Salmo ix.

consumpsìt ut nihii ex eis ad posterìtatLs me

xnoriam seruaret«<r |juersaTÌi quidem nostri

INimici defecerMwt h&meae nsque distruxisti.. ad

omnes cantra nos bellorum machinas* ad

mouerunt.. et omnia in nos tela uibrauerzmt'^. ita

ut deficerat eis quod in nos torquere pos

sint. a.tqtie iaculari^ sed cum' illi multis in

nos modis ac uariis armarenfwr uacuos co

natus eorum casusqwe* fecisti ita ut ciuita

tes eorum monitiouesqwe^ distrueres jjex

Petit memoria eorum cum sonitu*".. ita

tincti sunt ac deleti ut interitus eorum ad omHmm notitiam perueniret.. haec aiiiein àicit de liis hostibz/5 qui ab ipso da?«'d ad interaìcìo nem cassi'* sunt. multos enim uicinarum genti um armis belloqwe superatos in totum dele uit.. quoTicm in regum historia apÉ'?-tissme (bella etc.) contin enUcr jjita gestorum non*^ erit ulla commo

ET àomimts in astsrnum permanet.. horum inq?«'t tatio. siquidem qui ea operatus est donn'nus nul lo regni sui utatur fine |,uit in iudicio

PArauit in iudicio suo u^que suum.. firma sedem suam id est stabilis erit hnius decre ti'^. examinisqz/e sententia'*. nec ulla Tenan commo tatione soluete^r :j bem terrae hiic àicit terraw»

ET ipse iudic«Z;/f orbem terrae usquc in iustitia.. or repromisìonis.. po^Julos uero filios israheh. ìgiiurque pro*^ no bis iudicat cum inique ab aliquo fuerim?/s /•. 27-4 oppresi.. quotiescumqjYi? autem iudiciorum dei men

tionem fucit iustitiam bis semper adiungit agquum illum iudicem uolens per omnia comproba re., qui sequitate motus auxiletto' sub in iquitatis honere constitutis \\dixit prò fa

ET factus est dominus refugeMm pauj?«rz.. factus est

* innatoclirechta ^ róbertaigset * -i- domhiddis

' -i- oarrceoratar anarma doib- ocarndihierciud- ^ madachi 1« tuisledchii * nadaingnithiu *° cofiigur *^ aschomartc

" -i- ni con Ina ciimscugiid forpianad hith sutliin innani in- grennat innafcrianu- ciasn erchride aningraim- 7 forsoirad inno firian dinaib fochaidih fodaimet " indctrchoiliea

'* -i- digal dothdbaìrt forsnapecdachdii 7 soirad innafirian

" i' tararcmni-

I. Testo e chiose, f. 27*=: Salmo xx. Cà

ciat. hoc enim exigit cowseqwentia et more er^'O suo

tempora commotauit.. pauperem uocat

popwlj/ra ìsraheì ^ropier adsiduos hostilis ■aastationis

incursiis*.. nam humiliati^ fuerunt in dieb?vs iu

dicum et multa mala a uicinis gentibt^s passi

Adiutor in oportunitatib?(s in trìhulaiione^.. Nnm

quam ita gratum et probabile est adiutorium nohia

cum laborantibus adbibett/r commendatio

Tjamque eius artis^ Tehus augetwr et spebws in angustum

redactis amplum ehis monus efiBcit?<r ||sper

ET sperant in te qui nouerwnt nomen tuum usqwe domme..

ant prò sp^?*abunt beneficio aceoptse defensio

nis edocti.. hic iam sermo esortationis

inducit^r ut discat Tpojmìus [(?x]perimento^ rerum

prceterita dei beneficia «elut idonium^ pignus reti

nens nihil de diuino proesidio in animum suum

disperationis admittere'* i|opinio quontam eiìam

Psalite iomino qui habiYaf in sìon.. hoec erat &^ud indeos

an^e templi aedificationem in monte sión àeua

habitaret et "poste&quam templum aedificatum est in

interioribws edis sacrata consisterei ||sub

Adnuntiate inter gentes Btndia eius.. haec inqMtt quue circa

ditos sibi popwlos est illi moris^ operari faci

te in ommum notitiam p^ruenire*" ut in glo

riam eius proficiat quod nobis mira ac magna

largit?<r.. [illi cu[|ra nostri ideo ettcm caedis in nos ad

Qunniam requirens sangt^mem eorwm recorcZa^Ms.. est enim

"misae ultor** esse non destetit Hpo^ulMm pauperem

Non est oblitas clamore?n pau^erz<m.. iterum gentis susb

uocat |!etirtm hiic tempora commotantor..

Misererà mei donnine usqwg inimfm meis..- ex more

nam prò misertus est misererò possuit.. sic etiam et aqui p ^rh,

la àicit donauit taihi àominua ut uiderem laborem mewm..

F. 27a.

iìid indrid 7iaimtidi * isligthi ' isnaib emechaib V ho- laih fortrommaih * tìmmarfaib '' liondetarcnu

* angeli taraisse -i- innadegmaini rongeni dia isintsechmadacJitu •rinpopul- is geli són tornisse- dà nondasoirfea dia 7 domiera ortaclitain doih airchiunn ^ nad coiu

•i' arranibia soirad dinaib imnadaib imhia ® iihé sidi

tinbéso '° dofórbiat '' comairle icthi- " diglaid

70 I. Testo e chiose, f. 27'' : Salmo ix.

*hoc enim eiìam consequeniìa, dictorum uidetwr espetere

Qui exaltas me de ^orti's mortis.. portas mortis

cat periculum qvod ducit ad mortem. per quod aditus

qwtdem ad infama'^ reseratz^r' j aitasti me de]

UT adnuntiem omnes usqwe sión.. prop^erea inqwit ex

tis* mortis id est saluti mese qui eram morti m

proximus reddidìsti (me) ut ab omni hostili metu ^

liber* atque hierusolimis habitans in dicendis^

libi landibMS occuparer'.. filiam nero sìón uocat

hìrusalem [Iute tua., ordo^ rerum exigit ut ab

EXultabo in salutar/., aquila dilectatus^ in sa

omnibus periculis eruti*° et laetitiam de praestita*' a te

nobis salute capientes canamus iugiter id est

qwocZ possit tuis laudib?/s cowuenire'* jinq^z/t nostri

INfixa; sH?2t gentes in ìnteritii usque pes eorwm.. hostes

traditi s?mt malis quae nobis conabantt^r inferro

et incederwnt ea quae facere uolebant ut commo

Cognoscitt<r àomim^s màicia ia.c\ens.. qvoniam eommonis àoìninì

nis qni^pe factoris*^ nationes idolis seruientes

beneficia non intellegunt et quoe bona usui eorum mi

nistraret ignorant nec student referre

gratias largitori cognoscent illum cladibus

Buis cum iuste in se uiderint uindicari. et ul

tionis magisterio ad potentise eius documenta

pemenient [ipso inq?/«t | |actu ac studio prauitatis aui eum

IN operibws man?/w?n suarMm confprehensus est peccafor.. in

poena aid uitae ultiraus finis inueniet sac

Conuertentwr ^eccatores in infernum.. familiare est^*

ris literis indiscrete et peccatores uocare

impios et impios peccatores dicere, sed in

hoc loco uidetwr quod prò impiis peccatores possuerit..

inferi enim [eisì [^^aliqua quae motum eius desiderant di

Omnes gentes quae obliuiscMM^Hr ùominum usque pauperis..

r. 27b.

' -i- combaci sechmadachtae noheth and ' donaib islib

* arosailcther * dinaih doirsib- ' isme ® betis aisn- disndisib ' -ì- sechis comnumgabtJiae són- ' arruynsa assar- caigfhese ® -i- haimmaircidiu frisinnintlmcM ani asb-^ aquil

" anumman airchcltai '^ foiridi ^' immcnairi am is indenmada coifcJiin -i- aiu ne dor-.geni cedi nduU

" isgnathdi " -i- hina ancride innafochaide dobertai

forsinnais noib ad cobratsidi- cumscugud feroce dee dothabair

I. Testo e chiose, f. 2V : Salmo ix. 71

latione suspendat*" n»7<»l tamen memorìaì" eius eia

[nigenas bit«r".. uidetìfr auiem p^r omKea*^ in hoc loco impios alie- dicere et ab hoc maxime perditione dìgnos F. 27'

quia Beqite scire deum curent neqtie ut iudicem' for midare ! re suo uocat israhelitas et expectati

PAtientia paupcrum non pcribt^ in finem.. pauperes mo

onem inquit eorum quam de conferendo diuino adiutorjo susciperunt inritam non esse patietwr.. patientiam hiic prò expectatione dixtV.. ita namque et sj jnmachus inierpi-eta.tns est exspectatio quetorum* non per ibit in finem.. etiamsi tempus pati illos aduer sa' permitat non tamen in longum* eius ultio protrahetwr.. EXsurge àomine non conìorteinr homo., acingere ^ in ul tionem né insolescant* qui nos tribul

ant" sucesu prosperitatis elati*. litur et mor

ludicentìn* ^enies in conspec/u tuo., id [est] supliciis subdan ti., nam iudicent?/r beatus àaìiià prò confundent^r pon it. ut est illud. indica illos dews id est condemna® cwm autem non contemnationem Bcd ultionem postu lat non d/c?t indica illos sed indica illis.. per omnes prope psalmos tali distinctione nerbi huius Boluit ambiguum*" ut inimicos (^icat iudica id est condemna^*. nobis nero iudica id est uUor adsistjB**.. COnstitue domme legislatorem super eos.. eum ttel

ut soluta liberiate nullnm sé habere dommwm suspicantur neq«e censura" legis aliqua

dig::ì ia::::sési-- ** i- cenanid fris " arindforaithmiut- '* nicontuslifea " -i- nerba asb-tar st

F. 87e.

* 'i- aiìi adnaigther fir hrithem leres digail cech ancridi- ' innacomailte -i- indaisso noib ^ innafochaide

* -i- onaiissed eiir indigal nihasamlid insin acht dufiasfar tra- cennsom ^ fochridifjtUe ® -i- ama ccmaiitigetar -i- ama foirhret ' -i- fodansegat- * hudllig ^ -i- koruccai 7 homehuil- '° incumtuhairt -ì- nachmagen inimfogni inhriatharso friainsid ìsnaih salmaiò is doruccai 7 indachi ieit nachdu imm inimfogni frifoxlid " is dodigail teit Msuidi „ 1' fritoharthid dà

*^ -i- ruccaigthe ^^ -ì- tahair digail *^ mes

72 I. Testo e chiose, f. 2T : Salmo ir.

conteneri**, et ab hoc etiam*^ peccare non metnunt nee ip ti prò male actfs^^ sestimant uindicari.. cum igitur prò iniquitate in nos admisa*^ senserint ultionem scient et agnoscent quoniam sit illis et nobis commonis index et àominus.. is** profecto quem DOS confitemur et nouimns qui in uindictam nostri seuerus*^ exsfceterit ut inlato suplicio*" meritum operis eserciti in nos cogerentur agnoscere.. hoc enim^*^ ipsum apwcf eos uicem legis implebit (ueli-uit) id est inlata supplicia docebant eos ut seruos et subditos dommo esse sé no uerint. qui in peccantes soleat seuerissime uindicare.. consequenter intulit..^ F. Sf^. ET sciant gentes quoniam homines tunt id est cas

tigatìonibws suis sé ipsos cogantMr agnoscere et condicionem/ propream confiteri. quia non ablio [sic] fae ti sunt secZ té ò-ominuva etiam sf nolint patientwr inuiti.. *UT quid domine recissjs^j longe.. usqwe ad hMwc locum deuicinis gentibMS sermo fuit.. quae adsiduo fi lios israhel incursu belloqwe quatiebant.. hinc nero cantra ipsias poj>wli potentes qui tenuiores^ quos que uexabant omnis querella cowsurgit.. nam tam apwfZ syros quam apwi ebreos alter psalmus hinc incipit, quod autem àicit ut q««*d domme.. uox p^rcuncfa ■ tionis* est non querella3 •'^.. ostendit autem quod sit rati onis aliqMid propfer quam patiatwr dojn/nws sub diuitum iniquitate laborare pauperem quam qMzdem^ ra tionem^ ignorantibws taceret ut ius sit quam temerarium^ qw/ppiam® contra*** àeum ore profer re., credere namque oportet quoniam factor

'* ogaibier " fóbitTi indedi remep'thi " -i- airnaih

mignimaib " anasforgahthe " inti '* feuchair

*" anibataircide iniodernam " -i- tdbairt innandiglae ar-

gair denum niiilc fochosmailius aringair rechi

F. 2;d.

' -i- antandoini ^ ised inso tosacJi indàlasailm dognither

duntsàlmso laehreo ^ innammindechu * indi immechomairc

' ni nanaerigme " cid " -i- dliged huthe viboichf fomam intsommai nlretaltar son doneuch naicJiidfitir * -i- ciafiu esà- main * dim 1< ni '° -i- ep't nadfél dliged remcaissen ladia intain oairleci innàbocJdu fochumachtu innasommae

I. Testo e chiose, f. 28* : Salmo ix. 73

omMmm curam propni op^ris non oraittat. unde si

est illi rerum suarum** sollicitudo non in totum

disimulat*^ id quod operatus est alìorum iniqui

tate uexari*^.. afifectionaliter ** antem non localiter

àeus uéì recedere" ue\ accedere ^^ àicitur.. nam

qui ubiqtt? per nati/ram est omnihus semper pracsens..

Dispicis in c^ortunitatibus" in ìrihulatione. id est patcris nos

tribulationib?/5 atteri quarum oportu

nitas** adiutoria^' tua potesi apwi nos gratìae

maioris efficere*" l|sequentia** dictorum

Dum superbii ìmptMS incencZ/Ywr pan^j^r usqwe heneàicitur.. con

hunc haòet ordinem^^ àian superbii impius incenditwr

pauper quoniam laudatur pecca^or in àesideriis animae susb

Conpr(?bendunt«<r in consìlis autem quihus cogitant inter

possitum esi^^ prop^er metri necessitatem.. non enim

soluta orafione^* psalmi conscripi? %unì sed

mensuris certis et nuraeris ad custo

diam er^o disciplinse (metri) aliqwtd frequenter

inseritMr ut est hoc quod possuimus et alia simi

lia quae sepe inueniuntwr hMtMsmodi.. uult autem hoc

dìcere qwo?tmm elatio* profani* hominis F. 28».

aktque prosperitas et hoc quod à multis prò opum^ con

gestione* laudatur a.tque suscipitur^. qwem

nequitia prò morum deformitate fa

cere deberet exosum^ ignem in osib«s'

pauperis offensionis ac meroris accen

dat.. qui qwtdem contristatur premo loco de

iniquitate quam sustenet.. crescit autetn ama

ritudo eius quoniam is qui iniquus in illum

•ì- agni *' -i- ni de infamladarsom -ì- comleth cendigail

logrés ìiibasamlidinsin *^ ìmmcesaitar ingimsin

'* inmfolngid " -i- inminn "" -i- ille " -i- Jionaih 'orirommaib " indfortrummae '* is buidechu leu fortacht loib isnaib imnedaib quam isnaib soinnecJiaib- ^° immefolnga •i- intimmaircidetu " -i- am asinheir si issamlid is im-

naìrcide frisinceill combad he fornaibriathraib- ^* etarrusui-

Uge -i- is ed dudticcai immedon ** -i- cenfornaidin mefarde són-

F. 28a.

indhuaU ^ cuilich ^ innanance * honchomtherchruc •i- armunter féid * miscsech '' -i- isnaib innih

74 I. Testo e chiose, f. 28^ : Salmo ne.

fuit non solum nulli uindictae Bubia

cet Bed eiiam rebus hene sibi cedentibMS eleuatwr.

atqwe adulatorum ^ laudib?/5 insolescit'..

ita ergo est conexio recta uerborum qnod autetn in

terpossitam est id est conprehendentt<r in co?jsiliis

qM»b//5 co^xtant de ipsis diuitibMS àicititi quo non in locwm

sint iniq!n'tatum suarum inpunitate*^

potit«ri**.. nam àttm mala opera pessimis cò«siliis

ordinant et id qiwd neqtiiter^^ faeton sunt delibera

tione*^ commoniant^^ continuatione*^ pec

catorum usq?ye ad excipiendse ultionis

tempora p«rducuntz/r ' dnm est et ulta inpro

EXacerbauit dommum peccator.. exacerbauit *'

bus** et iniquus in pauperem.. bine iam quae sint diuitum ad peccand?<w studia ex pn'mitwr et quas frequentent delictor«m species indicat»r diim dirìpiendi ani

^ecundtim multitudinem irse sus3 non qt^oerit.. dus est et pauperi qw^m nudat*^ infen 8us^ ad dewm oculos non retorquet neque intellegit quod possint conditori suo q^o^ fé cit opera displicaere | inq?«"t cumulo et su

Non est deus in conspectu eius.. iniquitatum perbiae tumore lumen in eo rationis extinguitj(r nec alìquando mentis eius oculos reuerentia" creatoris ingreditur.. INqMmatae^* simt uiae illius in omni tempore, ideo omni tempore sordidi operis equa j. 25*. lore* turpatj^r'.. quoniam ab ea^ qwae purificare*

Bolet oculos suos dei contemplatione detorsit.. necesse est enim eum qui iudicem

® innanajìdaigihe * écmailtigidir ^^ -i- dorega pia

forni hilloc acloine -ì- doherthar pian forni taranési Aliter is- i

longum bis ant •[• ni ha ciàn mhete ocadoinib acJit dub thar pia

fon'H taranesi-y ^^ hondnephpiandatu " Jionacumachtaigfi

'^ indandgid ** -i- hoimradud ^^ -i- forcanat

'® ìiongresgugud '^ doracràid ^' amp[ro]in ^' durig

*° afrisnoirc °* indermitìu fcid "^ asruìenia

F. 2Sb.

' hondoirmaigthetaid ' dochraidigthir ' -i- hoimcaisiì

dee * nglanas

I. Testo e chiose, f. 28'' : Salmo ix. 75

non timet delieta et cremina sempcr augere.. Auferentur iuàicia tua a facie eius.. nuUum in

quìi malorum operum formidat^ &ut futMrum arbitratt/r examen et ideo hene possuit a facie eius.. illi Bcìlicet futura non uident«r esse iudicia non quia non sint. futwra*. ned quia illi [l. ille] hoc in animum malao persuasionis' induxit. [tempus nam p7-o dominatur domi

OMnium inimicorMm Buorum dominahihir.. motauit nabitwr ùixif. ut id quod ìniqwc faciebat estende ret id est quoniam nihi\ de iudiciis dei cogitat ideo dominationi su» subiecere omnes nititi<r et inique cunctos oppr/mere non uè retnr.. manifestius hoc sim?nac//ws possuit omnes inimicos suos exsufflat* id est aut contumaciter trac tat aut uiliter. !'qw«t cogitatione persuassit

Dixit enitn in corde suo nsque malo., hoc sibi in quoniam 5 prosperitate praesenti nulh's aduersitatibws deducati^r neque commotationem aliqMfl?n ita susteuiat ut in locum felicitatis eius ad uersa succedant.. dicendo autem a generatione in gè nerationem continuationem ^ uoluit tem poris indicare*"., quod nero possuit àixit enim non quia "in talem diues uocem erumpcrit Bed quia ita agat. atque ita pauperes opprzmat. ut merito secum ita loqui uideatwr q?<asi nihil mali sit ip se pasurus atque oblitus*^ natt^ralis infir mitatis nesciat qt«"d [sic] sit posi omnia, quae fecerit ma la moritwrus l^um ìniquus iniquitatibws oc

Cuius maIadicf^^we ós plenum usque dolo., non so

cupatwr sed etiam cuncta lingse*^ uitia fami Haritate** facta concelebrat^^. ut neque male àicium a u^rbis eius aliqMfirncfo neque calliditas*^ et circum uentio*"^ deesse uideatwr.. per haec autem omnia tota uìta eius prauitas arguitwr j dolorem àicit quae malis sta F. 28*.

Sub Unga eiua labor et dolor., laborem et

* naadhuadaiged * -i- ninadtodoichfet '' inmiaslaig " fristinfet' -i- frishruhdi ' ingresgugud -i- liilardatu inna

aimsire mlite som isindfognam " incoissised " -i- coneiwed inninsciso ^^ anas ndermatach

vibelrai ^* hontecnaiatu formacMu " erdaircigidir ^^ indf Olile ^^ indtogais

76 I. Testo e chiose, f. 28' : Salmo ix.

det frequentar incutire.. ad facienda inquii

mala promtus ac paratns [non unns Èed mul

Sedet in insedis [l. insid.]^ cnm òìxntilus usqwe innocentem..

ti. taìis studii. in j)opu\o esse signantwr. q?«" sibi in

oppresionem pauperum operas multas* et ad

iutoria soleant alterna^ praebere non intuii quod*

halet^ in sé notam^ iniquitatìs puplicse a

perte tenuiores''' qnosqt^e deripiunt sed

callide^ excogitant® qj/ocZ*" ad nnditatem*' eorww

colore** perueniant. ut id qwod faciunt in

iqwe specie honestatis inuoluant.. insi

dias er^o appellat occulta Consilia qiiihns dis

ponunt, ut id quod agunt rationis non ma

litiae esse uideat?<r quod qniàetn studium est fa

miliare eis qui patrimonia*' sua uo

lunt semp(?r augeri. j'anie" oculos eius quem

Oculi eius in pau^^rem respìciunt.. semper inquit

circumscribere*^ conat2<r pauper occur

rit.. ostendit per hoc quoniam iugis rapinan<m me

ditatio in eius corde uersetj^r. [inquit sed in

IXdicator [sic] in abscondito usqwe sua., non leui

finito cupiditatis igne succendit?<r..

IlXSidJatz/r ut ra'piat paup^re?» usq?(e eum.. in totum

mentis callida uersatnr ingenio qualiter

inlaqueari *^ pauper possit et dìsippi..

IN laqueo suo hnmUiabit eum.. laqueum nocat

fraudem quae est ad capiendwm diuitis arte com

possita. Iquam enumerauit quihus studila ui

IXclinauit sé et cadet nsque pauperMW.. posfea

ta rapacium diuitum esset intenta*", quam in

sé noxio opere manciparent**, seueri

tatem nltionis adinngit. quae omnia «sluti*' ues

F. 2Se.

* -i- inerelcaib ' innaìeri Hi ^ ailidi -i- ecJitranna donaih hochtaib * -i- olsodin * -i- intaircliéUad liifollus

' incairi ' innammindechu ® is tri inileda 7 hrelc da-

gniat- ^ acid ducrecliat ^° ol " diindiriug '" -i- dath fìrinne doilwclmr farais 7 gau 7 fomraiili fusuidiu calléic

'^ -i- anatJiardanu ^^ -i- indithcm durés 7 imradiid fria-

tJiogais " dimgaitlia ^® ingoistìgtlier ^'' hainfeiii

" -i- sedi is nondoirtais 7 arafoimtis infiu són

" -i- indfìthis lete mpeccad isliite in pian innadiglae

I. Testo e chiose, £.28": Salmo ix. 77

tigio male facta*** consec[uifuT.. cum ìnquit sé ere

diderint oppresisse paup^res tiene eos ru

ina exitiaUs** inuoluet et tunc lapsus uitae

censura* uindice* sustinebunt [in hoc lo f. 28*.

DiXit enim in corde suo usq?/(? in finem.. enim

co non est c^nuenienter possitum quia non causa ^ id

aliqua postulami eiìam locis inprop7*te *

co;àunctiones possitas inuenimus.. Hoc ergo

ueì\it dicere^ quoniam dies cojnputauerit^ sibi iam

sé pauperem subiecisse tunc in eum ultio

iusta coMSurgih. ita enhn sibi persuasserat

Sitque ita omnia, in afflictionem pauperum

Etne timore faciebat qz^asi de?^s curam rerum

talium non haberet rxec^ aliq?a'd horum in

memoriam su» cognitionis {ué\ cogitat.) admiteret

non quo alia [l. tal.] diuites' cum opp?-?merent paupcr

es sint locuti sed quia ita illos sentire fac

^torum suorum ipsa opera testarenttw,.

EXsurge domme deus meus usque tua., né haec inqMtt

apwf? diuitem opinio conualescat^ quod inpuni

ta sint mala quae fecerit et securitatis per

suasione in pauperem afflictione sit

grauior accingere '■'^ in ultionem et uin

dica in illos qui in/quitatem sme timore com

mittunt**.. cum enim ultus fueris ipsa** animad

uersio quam excoeperit*^ cupiditas té esse altis

simum** co??iprobabit. j personam diuitis talia

Ne obliuiscaris paujjer?«n in finem.. quoniam superius

loqwentis induxerat. àixit enim in corde suo ob

liuitus [sic] est deus bene hfc [ait] né obliuiscaris pauperum

tuorum in finem id est persuasionem hanc

so

migìiethi ** lastae

F. 26d.

* onmcs * dìglaid ' -i' ni rabae accuis aramheih st and

* innepMiìiiis ^ adruirim -i- Un maire vmaazsire roìnhói >ibocìit hifoummamugiid do ® ishes do som 't- hiiiih cen cJtom- ccomla " iura quae praediximus dorigensat inf sommai frisila' ■ochtu ^ -i- cenid ep'taissom hohriathraib dagnitis liognimaih

arnasoìiartnaigedar " imtlùmchéllsu *' -i- doroghat indhuunmenman hisin -i- indigail hisin- ^' arroet huaislimem

78 I. Testo e cliiose, f. 29' : Salmo ix.

eoram qaa credunt tuas memorise pauperes excidisse falsam esse contànce et opere estende., quoniam curse Ubi sint hi qui péT tenuitatem'^ suam exponuntwr in iuriae.. et quoniam talis diuitum cogitatio non solum de errore sed etiam de profanitate nascatwr inerito quae in uindictam pauper um àetim ualeat commouere addidit hoc pfr interrogationis speciem. [Hxit enim ì

ProPter quod irritauit impms àeum et -post haec sequituT. F. 20'. corde suo non requirit.. in hoc er^o maxime

impius d«Mm ad iracondiam prouocauit quia ausus est talem cogitationem mente con cipero, nulla deum ea quae inique fiunt iudicii seueritate comprimere uocem secundiim cowsequenti am ex operum qualitate fonaauit ut di ceret hoc est quod maxime dcum insta indignati one* commouit*. quoniam sine ullo diuini timo re iudicii paupcres opprtmebant quia ita di ribiebant ac si nulla a.pud àeum esset cura iustitias.. hoc enim quod ait Aixit enim. per omnia susceptum semel ' scema seruauit. ut qualia agebant *taHa loqw» uiderentwr quo^ maior per profa nam sententia»» uìtae eorwn prauitas apparerei | ras usqi/e tuas.. dictoru

tJides quoniam tu laborem et furor em co wsi de

est ordo conuersus. nam haec est consequentia^ quoniam uides tu laborem quod proeposterans ''^"^ possuit uides qMoniffm.. qwae quiàem uerborwm co/mersio per interpi tationis quae de ebreo in graecum facta est ne cessitatem sepe cowtinguit.. quoniam ergo de male potentibwa^ querela proecesserat uidili

*^ iriamniincecht

F. 29a.

* hondlondas * rólondaigestar ' -i- insciàm arafoimso 7 dungni indóindid foHacomaisom dà iaru 7 dusngni dogr isnaib sàlmaih * sechnisncerhatar im acJit isarlndi ronda geù set hognimaih- ' -i- co '^ ì- indimmaircidctu -ì- ishce inio co»>". quoniam uides mani dente prò necessitate metri uides qu Biam ^ -i- indiarmindidenach * -i- ani ha huthi arthuì

dotJiocJiur fodind ' denaib mkhumaclitgih

I. Testo e chiose, f. 29'' : Salmo ix. 79

cet quod apui semet ipsos ita loquerentMr dixii

enim in corde suo non reqwmt intulit uides

qiioniam tu laborem et furorem co«sideraa

q^asi ad àeum profetaa sermo deregatj^r. qw/a in

(\ini in ianiuxD. proficit*" iniqja'tas ut tali in dica*'

fiet genere cogitationis audentior*^ di

cendo (\uoniam no?i sit Uhi curae oculos ad

ope?'a humana cozuertere neq»e inter oppr»

mentes^^ et oppr^sos aliqwod examen adhi

bere SiUt procesùs*^ malitiae ultione

coj»prtmere.. tu aidetn haec uidens desimulas et

expectas ut manibMS tuis ad excipi

enda;»*^ poenam peccatorww suor7<;n cumulis

ingerant?/r et ultricem*^ in se ira7n iniq?a'

tatis congestione succendant

hoc aiifem iicit de Lis qui peccatìs non sunt paucis exi j-. ^^j.

guisqwe c07ztenti sed ad multa scelera usu^ inuitante procurrunt et fit eis congestio ere minuw et numerus lesoreon^ qwaerentiu?n^ ac de p]orantiu?n* calamitates suas maior causa poenar?/?Ji per haec tawen omnia dei patientiam uoluit indicare.. ] inqwit et illi in no

Tibi derilictus est pauper usqiie adiutor.. quoniam cendi studio perseuerant et pauperes a^qwe or fani^ swn^ humano praesidio destituti tua ta«/Mm Buperes^ utriusqwe defensio [uocat ut non ten

Conterei brachium usqwe maligni,, brachium ue'^ [indicet] sed grande opus iniquitatis id quod'^ fit ab ea

[peruw quae facit parte (brachio) signàuit^ id^^ inqwit qttod in pau- moliuntwr attrita cessare fàc^ operis ministeria

" forasa	'' -i- esamnu arcecJilau duécnduch d(é-
'' esamnu	'' fordengat '* inna ioracht són
'* ledenti	'° diglaid
	F. 29b.

Jionderheirt hiuth doclioirethar * innafritUortae aracègtt * innani chointe * indUeclitai ' comtuairc tanee ''^ ani ® -i- tororansom trisindoit ingnim gnls

dot qnoniam dixit contere brachium ^^ anisin •i- tuaircnae nani...

80 I. Testo e chiose, f. 23* : Salmo ix.

ipsa soluendo^" {jeuni*^ tanta est alt quom]

Quoniam quaeretwr peccata»» illius et inuenietwr.. propt panperes exercet iniquitas ut si peccati sui ab eo ratio postuletwr nullam inuenire possit jiec ualeat ueì paulnlum^* in sui adsertionem*^ defensionemqwe consistere aut aliquo peccatorum suor?^OT multitadinem colore ^^ uelare Dominvs regnauit in aet^rnum nsqtte sseculi.. qui est iniqwitatis ultor^^ et iniuriae consulator.. hene regni dei aeternitas indicatwr ad utriusqwe partis id est tam patientis quam facientis iniq?«' tatem ueì solacium ueì timorem | fìlios israhéU.

Pi?ribitis gentes de terra illius.. gentes hfc uocat prò conuersionis suae malo non alio quam alieni genas" dignos titulo nuncuparL. peribitis ergo de terra eius id est haec dei in nos ultio proferetur ut de terrae suae uos habitatione pertwrbet.. frequentar terra àicituT dei terra repromisionis ideo quod eam t/elut praestantiorem elegerit a.ique ipse filiis israhel in hereditatem possesio nemqwe diniserìtc qMon?am er^o electione sui welut melior indicata est et ab hoc poj?Mlo F. S9*. sortita,* id est dioisa ut seperatus* a gentibws caB

teris in adsernationé ^ iustitiae et pietà tis studio nersaret«r hene illis comminatur expulsionem.. q?*onmm nihiì dignuw ea habita tione facerent q«ae a deo non solum in reqta'em eorwm sed etiam propfer bonum fuerat conuersatio nis electa.. peribitis* ergo ait gentes de terra eius ne eam seelerum uestrorum opere pulluatis

^^ -i- lase dufiiasailce ^V -i- arin nignls inpeccad 7 ini-

dà inchlóine uel propter eam- -i- peccatum -i-

^^ cidanibec '^ isin:

aisndis ** -i- comheih cid dalli deitJib . . . aicsin les

in peccadsin secìit im ni .....

. innaicsin Msin- Aliter

" diglaid ^'^ echtargeindm

F. 29c.

' -i- accruinie -ì- róUaad crannchur foir ' -i- inpopuì ' •!• indforcometai * athdaidsi

I. Testo € chiose, f. 29^: Salmo x. 81

Deslderiam pauperum exaudiait àominuB.. desideri

um Me prò oratione posuit. quoniam ea quae desi

deramMS adsidaa oratione deposcimttó.. id autem

pauperum desiderìuw q«o cupiunt ab opprcsione

sua iniqua diixitum onera summoueri

Procparationem cordis usque auris tua.

qwonwm guperìus daxerat desidertwm pauperum exaudi

uit domt'nMS ut ostenderet non iniusta^ pauperum

uota deo esse suscepta addidit prseparatio

nem cordis eorMm audiuit auris tua., proba

bìlem et recta??» petìtìonem praeparationem

cordis appellai*., aequissime enim eupie

bant in eos qui se oppreserant uindicari"^ et

quo amplius hoc ostenderet intulit iudì

care pupilJo et humt7£.. patefecìt quia [sic] in deside

riis pauperum et pupilli* uigor aeterni ia

dicis apparerei Hconsequentia® operis

Ut no» adponat usque terraun., dixit quod erat

ìnlatwra*".. sine dubio*' qtiia sub animaduersio

ne** positi sapere" de se magna non possinL.

cxpliciY psalmKS -uiiii- incipit -x- psalmMs —

Cum beatum àauià persecutìo saulis urgeret hi quos fugae'^ eius a.ut cala mitas*^ 6.ut necessitudo *" cojìiunxerat sua debant quae nei timor uéì periculum sugge rebat. ut de hoc monte ad aliujn transe un do*' Bique ab ilio rorsus ad alium mig rande periculum cojnprehensionis *' et mortis effugeret.. iunc ìgitur hunc psalmum cicinit.^

TT"]^ dommo cowfido qwomodo dìcitis animo* usq«e ar f. 29<t.

X_LN cum.. qua re* inqwit suadetis debere me effugientem*. montes uìce passeris com motare^. quia peecatores ìd est saul ad capi

' *i- achf it firìana * dogair * defesfais * hidUeclitai ' iìioimmaircideiu '* oldunaircihed *^ -i- duaircihed dm " fundigail '^ citanibetis ^* dundairngàbail

" -i- ànimhai forìongais am dd " -i- dcaratrad -i- nechbcd hare do ^' lase " inna ergahale

F. 29d.

•i- arse ' -i- notes ìwimmeningaib ' -i- sechis cotam- wscaigse isnaih sìébib i- ìiosUib dosìeih

Asc, Il Cod. irl d. Ambr., I.

82 I. Testo e chiose, f. 30' : Salmo x.

enivm me* inteniue est. Bed ego in àomiao con^ào.. et al hoc declinandas^ eivs insidias cnm magna co ra soHicitor'.. peccatores nero uocat saulem et eos qfMÌ cum eo erant. ex op^re^ eis nomen ìmpon €D8 ideo quod Bine causa odientes àanià eins perse catione peccarent.. hoc ergo est (\itod ait transmigra in montem sicwf paser qnoniava ecce peccatores intende mnt arcnm a corniti?»?;» dcMid àicitivr ut loca fu giens' diuersa commotet | persona ipsius daw/d,

ParaaerwTrt sagitas B«as nsque corde., senno ex de saulis opere et de conatibws conquirentis*'* induci tur ita inqu/t paratus es^'* nos inter^cere (\na%\ teneb bris densitate **'^' sui cuncta inuoluentibz^s teste?u operis now sit habiturus.. in obscuro aiitem ài%it quod est in groeco ctc&touevt] /"-TivrJ** id est cum noctis teneb ras facit etiam lanae absentia^^ densiores.. me ne enim lanam greci uocant nnde etiam menes qìtod est menses rectissime nwMCupauenmt.. men nomqMe prò prie apwrf eos certus dierum numerus àicitnx ac fi nitins ut puta qui przma die crescentis lu nse usqwj ad ultimum dificientis implet«<r. pos< qwem iterum ipsius lunse incipiunt incre menta reparari q?« numerus est semper ai qualis neqj/e augmenta aliqua respiciens lìeque ulla sensiens detrimenta. no»» lunse cur BUS sub uno semper eodemqne dieruw numero terminantt^r qwae qiiiiem ut pos^ impletionem sui uacu atur. ita iterum uacuata co7wplet?<r \inde siue xxx lunse dies qtndaw uè] in/eresse siue medium diem id est ni- horas diei subducant. hi qui ibi ujdentwr diligentius supputare ut sint xxuiiii. et medium diei Bectmdum unam tamen summam circulus lunaris implerett^r nam hi qui uulgo ùiciiniur menses I. 30". per quos anni orbis i<elut in -xii- par

tes caedit«r nomen hoc non proprie reciperwnt ncque

* dumgahailse * -i- atoraisin india -i- huare nadfìl naneri

nail indamerhainn ° Ì7i7ia intled betis dflliihi -i- betis inigab- iJiib •[• indisaul ' -i- nomdeithidnigthersa -i- huaibsiólsem frich muìitair * -i- indingraimmae dorigensat ® annutcscd

" arégi '' iserlam ''"" Jniandluthi -i- fochosmailius

dorelle ^* -i- nc2ìhcscidc i- fortdàde '^ cìd intécndarcus

L Testo e eliiose, £. 30' : Salmo x. 83

enim ideo menses uocantMr quod eoTum epatia

astroram certfs cursibws includantwr nam

non [?] exaeqnantM?' ojnnes dierMm numero

Tsam aliis mensibus posf xxx dies unus addi

tur alii nero duo n.e[?] ad xxx perueniat sub

ànenntur et hoc non semper nam -post anno •iiii-

unum recipit ut uno tantum a xxx minu

atwr unde eum sìt illie diuersus numerus

inproprte menses uocantur lunae autem sub

hisdem semper spatiis erescentis ac

senescentis marito h@c coMuenifc enius

uocabuli ignorantes uim atque ratio

cBm statutuw dierwm numerwm mensem uo

carimi quem cursus propHe eflBeit lunae impleto

àierum orbe ad inìtia reuersus nam sicut

annum itinera solis explìcant certo

temporis fine in orbitas suas re

currentia quihus uelut a ianuis ueris egre

sus decursis spatiis ut annum ìmple

at aduersis [I. -us?] iterwm initia reuòcatMr ita

«t luna per tramites suos ascendens

discendensqwe implet menstruum tempt/s

unde et proprie mensis uocat«r praefinitus dien.'w

numerus ab ea quae hoc efficit mene id est

luna., quod ergo ait in obscuro id est in scoto

mene^ ita possuìt ac si diceret in te

nebraru7n et caliginìs densitate.. ita

nos alienos* a culpa interfìcere ni

tuntMr q«asi noctem^ patientt/r'' inlunew^..

^tiae nullius^ ad uidendwm quod faciunt oculos

testes' admitat.. frequentar nero ìnueni

untMr in psalmis ita quaeàam {nomina) posìta ut

eis* no» addatwr particula* qMCsi quam re

F. 80a.

^ isindnepascaidiu * -i- cinidfil cJiairi limi ' -i- am

nadnairigther 7 nadfintar andugnither Jdsuidi sic ha imfortgidiu 1 ha hitemul dugnith said conamuntair inUeda 7 erélca fridd'

* -i- sechis am nongnetis ón gnim innaithclii dorcJii

* -i- nepJiccscaidi- ^ iieich ' foirdidi ® -i- donaib anmanaìb adiactaib-'*- ' -i- ainim trén san •[• nitaharr am trén friu -ì- foragah duaid innaanman adieda cen tahairt anmoji

84 L Testo e chiose, f. 30"' : Salmo x. jj

poscit*" causae consoquentìs. ut possit facilius id qiiod^^ àicitur relucere.. sicM^ et in hoc F. oOK loco oportoit dici ut sagitent^ in

obscuro" (coMsìlio) rectos corde., rectos miteni corde

appellat quantum ad praescntem ^ causajn pe;-ti

net qui^ non sint sibi culpae ullius co»scii..

p^r qwom* digne odia saulis incurrerint

neque aliq«id iniqMitatis admiserint ut perse

cutionem ìUam uideantt/r merito sustine

re.. qMosi peccatores prò rerum uocat merito il

los qui iungebantwr sauli ita et rectos

ad causam respiciens eos qui recti erant ap

pellare non dubitat "mquit ac decreta

Quoniam quae tu perficisti distrnxerwMt.. statata

tua^ inrita moliuntt^r^ efficere. nam conantwr oc

cidere quem hi in regem infusione'^ signasti '_,*

Justus autem quia fecit.. scema interroga-xitìs et neìui quae '

rentìs* inducit«r.. quia ad haec inqiiit iustus faciet id est

ego^.. iustum sé appellat respiciens ad cau

sam in qua est alienns a culpa sione" ras

Dommws in tempio sanerò eius.. subiecitwr*" cum multa osten

ponsio.. domimcs inquit eius in tempio sanerò ac si di ceret adiutor c/ws e5i5 dommt^s.. freq?/<?nt^r enim prò indicio adiu torii solum dommi nornen inseritz^r.. uult aittem indicare ^• quod eo qui in tempio habitet defensiore [sic] utat«r et uin

tren friii- fubitli istrimetur roccia Intsailm- ^^ -ì- datlduchetJiar intiniliucht cenidlcci imnetur tabairt indanmae triuin frisanainm nadiacM ^^ -ì- anainm nadìacht- ^' i- trlthahairt indanmce triuiti fris

F. SOb.

coduhidctis * -i- dnaidhdcfar atafiriensom 7 :::::::n dirgi i:ockridiu alle-iheri&sa-inhgraissi ataroigrainn savi intan asmh^ rectos corde -i- nifìl cir.t::: doib frisaul ^ it hee insi7i aia rechti corde * -i- ma mcbeih ^ du insudigikisiu ® ducrecJiai ^ -i- hiiesie -i- inongraitJi 7 flaiihemn:::::iae' ® condaìg ^ -i- cid dugénsa osme " -i- Jmduuic animchomarc -ì- iustus autem quid fecit fo:::ccomla dà ia7-um frecrae comadas ndusiddiu 'ì- dominus in tempio rei. " -i- cosinfaidose U -i- rondgah

coimdiu comaciis ìes diafortacJd " in fé

I. Testo e cliiose, f. 30' : Salmo x. 85

dice''., in quo" spe possita securus cantra omnium con

sistere possit insidias l|ca dei possita ncm tem

Templum àicit aufem tabernaculum in quo erat ar

plum nonàurn^'^ fuerat exstructum.. et quoniam taber

nacul?/m templum uocatum sit manifesto re

gum'^ testimonio perducitwr.. et dormiebat inqm't

Samuel in tempio dei in quo erat dei arca, eum tem

pli sedificatio id temporis^' jìon coepisset [itens

Do»j?'nws in caelo sedis eius.. ìterum hiic uéìni magna ** promi

ait*^ àominus eius.. cuius babitatio est ac sedis in caelo

sub ipsius agit (sé)*""^^ patrocinio** ac tutione" secu

rum {ué[ -s).. sestimatio^^ namque ac dignitas dommi adtollit

animos*^. nec patititr lacere ^^ famulor^m.. ita enim ait

dommws" in cselo sedis *^ eius. ac si diceret potens est et

uinci* nescius*.. cuius iste securus est BÌcut etiam no f. 30<:,

bis moris^ est dicere, iste illius est. iste ad ìUum

pertinet* id est domini est potentis et magni., ita

er^o praesenti (psalmo) iustus inqm't haftet dommMm. cuius tes

tati/r sedis in cselo possita dignitatem cum

Bit ìgitur illi lalis defensor qui^pe ut proprius pò

sesor ac dommws confidens in illum insidias ad

uersarii non uereretwr.. et ne sestimes qMOwiom hic domj'nws

in C£elo possitus ab bis qui in t^rra sunt ìpsa

sit regionum diuersitate sepossitus^ iwtulit

Oculi eius in orbem terree aspiciunt xx&que homi

" -i- ondigìaid ^* ì- isindisin -i- isinditid ** catecht " 'ì- atà hi lébraib rig anisin " -i- MtTidU -i- isindaimsirsin " -i- asoiradsóm asnaib fochaidib son *' ised inso dlomas *° gnithisium fadesin ^^ uel agit -i- deus 7 is securum bis and aiìi sodin " fundfortackt " funinuiUigud ^* inmes " -i- innani ogae ^® -i- cenafortaclit hodia intan mbite " -i- ata incoinidiu " -i- aia asuide indisin innim

F. 80c

' -i- dóiiìier ' -i- isainib ^ -i- is Ices Unni ep't iniicha- ras necli 7 fortét focertar side iarum Jiiselbad indfirsin foridtet ani asmb-^ar isceìe dee infer hisin * isdir -i- is detJiiden dò

' -i- airis etarscartJìè -i- ama tomn:::i7iar necli bed nàarscartlie inti dia liuaid triabuith ::::di innim 7 Jidsi i::::: talam is airi tuie som oculi eius reL

86 I. Testo e chiose, f. 30^ : Salmo x.

num.. in calo inquit est secl ocuh's eius subìacet qm'c

quia extrennis terree finis includiti, quod autem ài%.it

palpebra eius- mf^rrogant fìlios hominum

id est ita solHcita examinatione' omnium fae

ta diìudicat* ut cognìtione eius nihiì possit^

elabi**., ex more nostro, qiioniam et nos palpebrasi' iuten

dimus ci/m aliq«/d uolumus diligent^r iwspicere

Dominus interrogai iustnm et impium.. nuUus

inqwjt ab etits iudicio subtrabetur sed tam ins

tus quam peocator meritorum suorum frac

tiis ipso discemente percipìet 'miserat (prae-)

Qui autem dilegit iniqu/tatem usque suam.. quoniam prò

sub tM^^rrogatione id est examine dei ta»? insti probanda esse merita quam profani'* consequen ter intulit quoniam qui dilegit ìaìquitatem odit ani»iam suam nam cuni singulorum opera appendat'^ libra '^ iustitisB proprfi sme dubio fructus pra^misa*^ se mina consequentt/r.. odit er^o animam suam quia illawi iniqm's actibws mergit ad poenam | uaria

'^Pluit super pecca/ores laqueos usqwe procellarum. perditionis genera àxcuntux a deo peccatori hus inf erenda [rata diuersitas erit in

^'Pars calicis eorum. poenarum enume q«tt pars calicis ut totus (calix) profecto ac pie nns intelligatur contenere grauiora.. calicis eorum ac si diceret hoc potabunt**. hoc eorum 1.30^. austibu^^ ingeretur [talia [sustinebunt qwonwm iustus

Q«o«/cm iustus dowm?<s et ìnstitias nsqne eius.. haec iwqui et domi'nMS.. iustitiae autem reposcit officium sequi me rita. et reddere* quod debetwr singulis non mo

" duetarrat ' hónmes ' -i- midithir ® -i- nidigenamnr nacJingnim forssaitmestar som ^" diifiiisledar '' iìznamaU- gea " inchulich " -i- doìin -i- asriri ^* iniomus

" remfoiti " hriathar dee inso- '"' airmidetu 7 Un inna 7 Icme inna pian is ed dogairsom lioanmrim chaUicJi -i- doin- nasatar innapiana Jiilani innacorpu 7 innananmana feib dun- dalla indib '*' deugaigfit -i- ibait son

F. SOd.

^ donaiUodalil ■ ^ -i- am mhias agnini càich 7 a airMiud '

I. Testo e chiose, f. 30*^ : Salmo xi. 87

tare^~. Eipli«< psalmws x- incipit aa.. pietà

Deplorata in hoc psalmo a,tque conquireiur^ quod re simplicitate certatim molti sé ad studia fallandi BÌmulandiqtte' contullerint et quod amicitiarnm' fidem* &tqu€ puritatem do li admixtione corrumperint.. generali auiem sermone in commone ^ consulit*" ut hi qui sé tali nitae generi dederant uel emendentMr" die tis eius^* uel certe caueantur^^ [sic] Iplicae la

0( A lanm me fac deus quo7iiam deficit sanctus., pa ÌOJ-JL bis** periculuiM in morum corruptione"

uersatur. nom cum relieta fide ab omnibus

in cola" simulationis ^' studiumqwe cowcurritur nusquam integra amieitiae** iura seruantt^r^ ut^^ autem magnum et singulare bonum amicus uerus cuius*" societas queetis qu^d^m rebus*' iacunditatem aduersis nero exhibet consulationem. ita grane et intolle rabile malnm est cum sub amicitiarum specie dolus tegitur et uirns fraudis ab sconditur.. nam si desit (is) in cnius" qutspiam ronfidat affectu et qnem securus*'"** ue\ consilii uel negotii sui faciat esse participem et cum quo ita ac secum loquatur grauis illi uita tristisqu^ ducetur^^.. timet enim omnia, et quasi infida circumspicit cum non sìt qui commonicatione sui dum pa[r]

* naàndUga * -i- coinid ' -i- arégi ® intseeJUaigthi» ' nacarat ® aflr 1« intarasin * -i- dochàch ^^ adgladathar ^^ -ì- rohuchoadersetar ^^ -ì- indforciUada ''ordacain " -i- arandentar anindarhae mani eroimet afor-

"Mal 7 arnarogabthar midesmrecht dih " innasaile foilse 'ì- pedha trisamU apaltu ^ '^ inna léso sainenUcB ^" isnafrecru zeiH " infsechtaigtha " incaratrid -ì- odiuti cen fomraid 7 togais ^' lechosmailius lesom inso trischotarsnae

" indisin '^^ donaib gnimaih comautib ^' -i- imfolang ?-chomairìé son ' " ishé secunis- deid- marisar infer Msin

** -i- issamlid is deid som maari infer so- mani nairi im nideid 7 i^Mrxmach ahethu ani sodin- " -i- dudichestar -i- miastair -i- hìmdfesin -i- ishe mes donibera fair fesin

8$ I. Testo e ^ose, f. 31*: Salmo si.

titttr" aduersa onera meroris inminuat atqtie ideo beatuB àcniià talis iiitse quae sit piena in sidiis cupiens miserias esplicare rogat ueìut in medio discriminum C(wstitas [sic] ut ei salus a deo specialiter conferatwr qwcsi *' in de fectu profecto amicorum et abundantia per fidorum**.. hoc enim eiiis nerba indicant cum àicit F. SI". salum me domine v&que sancfws.. quoniava. inq^/t tales

amicitiee* &unt periculis plenae dei adiutorium necessari nm est ut de tantorum laqueorum medio possit euadì*.. sonefos autem in hoc loco no cat qui haec pnus familiari tatis oflScia nul la doli admixtione temerabant a.Tpud qnos' relegio erat amicitiae intemerata iura seruare unde manifestius id quod dixerat aperiret addidit |jtionem possnit prò defoà

Qttoniam inminutae &U7it usque hominum.. inminu tu*, ita BjmmMhus ait quomam fides est exacta* de medio' ac sì diceret apwc?' nulhon remansit studium cu raqwe neritatis a^ud nullMm fidelis ueì sermo uéì fa miliaritas inuenìtwr.. omnes sésé ad simula tionis' ac fallendi studia contullertmt qualiter nero ista fiant seqwenti sermone patefecit.. Uana locuti swnt \xa\isqui&que ad proximwm suujm.. uana ap pellat prò fictis ^ ac subdolis.. et generaliter uana dicere co«su euit ea quae sunt piena errore et distituta uè ritate, eo quod nuUus ex bis frnctus orìatwr nihiìque commodi talium cowstet operum cape re' sectatores ".. uanam er^^o appellat neqwam ho minum uè] intentionem uéì corzsuetudinem men tiendi". qMÌppe nt totius boni et utilitatis ex pertem*- quae frustretMr*^ mentes eomm** quos in

" fundali " am hid isinterchru " innanainiresacJi

F. 31a.

* -i- apelugud hdbélugud hóbélaìb 7 fomraid hicridiu

* asroinnea ^ -i- ani runibói ahram 7 isac 7 iacoh- airhata carait iresaig adi * arerchru ^ -i- foroxlad Jiudih anires

* -i- ni deruarid lannech ' intsecktaigtha -i- innatogaise " doilbihib ^ ni '° innasechimthidi ^' innatogaise " -ì' ani as nesrantaid cedi maiih indindithem andgaidsin inn

ndoine " aracliéla 1' dogaitha " -i- innandoine nangaid

I. Testo e chiose, f. 31'': Salmo xi. 89

Bui*^ inquisitionem " meditationemqMe cottuerterìt quam

tamen in hoc ostendit esse grauiorem Aum àictt

nnnsquisque ad ^roxìmum suum non enim subdola atque falla

eia ad quoscumqjte loquuntuv ignotos*^ Bed neque

*^cuni bis fìdelia conserunt^^ uerba cum quihus necessitutZt

ris iure iunguntjir ||qMO queriiuv''^ arguraenta'* cu

Labia dolosa usqMC locutì sttnt.. mala uitii de

rauit expr/mere** cum àicit in eorde et corde

id est duorum motuo sibi loquentium par*^

ad dicipiendum alternm est uoluntas et si

milìs.. ambo enim sibi nicisim nituntwr inpo

nere sermone** callido atqne simulato., non est

ut uno mentiente* alter fidelit(?r loquatur et pure* F. 3i'>.

nec una tantum pars captioni^ studet &ed aoqualiter

in alterutroqwe^'' fallendi studium repperitt^r.. hoc enim indi

cat quod àixit in corde et corde quoniam tam hic ad il

lum quam ille ad ìstnm piena fraudis conserunt uerba ut

occurentes motuo fallanti<r et fallant*.. uult

autem per hoc estendere quod omnes^ uitiorum uno a

more*' teneantwr quid autem his prò talibMS studiis inprecatwr'

Disperdat domtnMS uniuersa labia dolosa usqwe magniloqua»».

rectissime talia interitus et perditio ora* conclu

dit qMae nunqtiam ueritati sed mendacio iugiter studiose

que patuerM«<^ quod uero addidit et linguam magniloquam

continum est uitium et satis uicinum.. necesse est enim ut

de sé magna * " loquant^r.. [quihus est] familiare mendacium " * *.

" -i- indandig " ishiniarfaigid *^ sechi donaib anetar-

enaidib -i- nibiatsom friatogais adi dir '® -1- ni radat som

frisudih aclit hreic 7 togais ^® nisernat -ì- niaisndedat " arégi " inna aithirciu " -i- sechis asnindisedón *' -i- is cummae mhis memncB ceclitar de fri togais alaili ** -i- Iriathra addi lacechtar de frialaile 7 inenmae togaise càUeic lacechta de-

T. Slb.

^ anguaigedar alaile acht is immaUe guaigitir ' inglé

* dungahail innammraithemnacJitae ''* -i- lacechtar de

* -i- cechtarde alaile ^ -i- innadausa ón * -i- is acobur leu '' cid::::::::: -i- acht inso...!ii ® innaginu

' niconairsoUset -i- innagimi " -i- lahrad huallach 7 chain- tomtenach dib f adesivi " -i- ::; nad ra::at gài " A- issain- red doib insin «i- ep't gue

90 L Testo « chiose, t 31^ : Bahno tj.

ìimgunt atttem ad faUendi studìam.etiam malum ìac

tantÌK nt ^àìgrà p«rdiiìoiie merito censeantur»

est ìgitur usta orìs petalans-^ et iamoderata iactatio

[ster àominus esi (^ui dlxerunt lingoam Jkostram. rnsignificabimus usque quia b< libertatem ìnquiont quae inest nobis uolomus lingae^^" Ikentia compróhare noUius domìnatio lùs timore roOTpr«nimur " ut non quae libnerint tierba proferamu* nostro lari in loq«endo*= non ali eno^^ seroimas imperio non quia omnimocfo talìa di cerent aed quia ita sé posse loqui rebus ^^ osten derent. nam enm sine timore itilo in lùtia li bere** proeurritar iadìeis seneritas no» timetwr. consnetodo autem est sanato àauià. uocem ex op^rom qua litate formare ut id quod agit clarìus £aci at relucere *^. sìcut in psalmo -uiiii- àixit enim in cor de** suo non requtret ita hoc loco ab bis quae fie bant iusolentia-* sermonis inducitur^ "coi^equent^r er^o aìt linguam msLgnificabimus ut uide antur meritum op^ris nerba signare et quia linguae^ spectat officium omne quoti lo '^quimur seruat*^ ubiqwe soUicite consequen tiam a lerum'^ tenore susceptam ||usqué àicit iomintn

^roPter miseriam inopum et gemitum paup^rum F. 31 f. inopes nocat et panp^res qut ^opier monun* mo

" dubal '" inheìra ** oiseatsom ^* lase làbraimmi

*• -i- corbu dureir nachaili labraimnie " hognimaib -ì- ah in di dondarigensat is airi asb-'som a ep*t doib '^ intsoer

" -i- dliged innaaisndisenadfet som '° -i- aimi esrbaradsóì hóbriath kóbriathraih acht is huare rongnith ingnimaib

" indecmaUte " -i- trimiherar hognimaib donaih hriathrai 7 ni arindi asndaróbartis ini innahriathra Jiisin- " inhélrc ■i' is and at-gnim tengad is indhuiliu lahramami-

** huare dì asné gnim tengad comlairae is iminaircide andu rigni duaid ingnimsin irUengad duairhiri argnimaib inchoir, olchenae -i- ani rogneni hognimaib a ep't asróbradsón hobriù ihraib' noch ni ccrbara són cali::: " am bite ingnitnai issamli tnf:tsom innaisndis ^* innangnimae

F. SI*.

^ -i- indaiso hoicht

I. Testo e chiose, f. 31': Salmo xi. 91

desfciam* a.tque probitatem stne ulla malcrura

cautione hi6^ de qmbMS supra q«estus est* misce

bantwr^.. ei ob hoc patebant inproborum homi

num captioni*.. prop^er tribulationem ergo et gè

mitum pauperum in operi ultionis accin

gar'.. et eorum qui circumueniuntMr* ue\ simplici

tatem ue\ iniuriawt uindicabo.. bene autem promitens (prae-m.) ^

miseriam adiunxìfc et gemitum ut causam

non tennis sed grauis doloris ostenderet per

quem usque ad suspcria*" uenereti/r**.. consuerunt enim homi

nes onera angorum'* suorum amaris^^ gemi

tibM5 indicare.. li te mé^* iniquitatis ausùs

Ponam in salutari ust^ue in ec. cum exsurgen

ultio insta compr^serit saluti pauperum poe

na proficiet inproborum praestabo inqMt't ìllis

salutem.. et pro^stabo non remisse*^*^ ad uindican

dum*' Bed exserto uìgore*^ consurgens ita ut

id quod pasi fuerint neqneat*' ignorari

ostendit autem -per haec in eos quihus familiare erat

circumuenire *'' simpliciores quosqwe atque

decìpere non esse liuiter uindicandwm.. et sìcut scemate

petite*^ ut iniquitatem exprimeret ab operibMS

ad nerba transitum fecit ut illos etiam saper

ba^^ loquentes induceret ita quoque ut ostendat

supplicii grauioris horrorem quod fallen

tnm" nequitiae praeparatur uocem dd minantis**

induxit quae promiteret dicens propter miseriam

inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam àicit àomiaus..

et eorum qui circumueniuntur *^ fiducialiter id

est Cam multa auctoritate iniurias uin

" donali) drochdonih innafoimrcBihe hicridiu- I * aregisom * «i- trimiairilliud ón ® dungahail -i' conda- mhiis intais ampiom trianintleda ' fomchridichfidersa óldia sbriatharde insin 't ^ ithesidi dugaithatar ® arreiniroid

iHimiseriam duthahairt arthuus ^° cóosnada *' duforhaiihe

'" acumcae ^^ serhaib ^* anaiamresa óldia *° annad iomairleciuh -i- nadndUgub ^^ 1« niba indlax ^' dudigail

" hongremmaim srithiu *® conicumai " dungaitis

" ónsceim ascnaidi " cidnahualcha " natogaitach

** domatili " it hesi dugaithatar

92 L Testo e cMose, f. BV : Salmo xi.

dicabo i nerba inqwft ant€f7i quae commiiiutionem fi. -nai.]'*^ Eloquia dommi casta argen^Mw usqwe septnph^n.. sonuerwnt dom/ni non sunt mendacii admixtione corrupta Bed casta swnt id est a uitio-" uarieta tìs aliena quod [ut] manifestius faceret addidìt argentum igni examinatum °^ probatum terra ^^ F. 31^. purgatnm septuplt^m.. decretami InqMzt

quod anima ^ aduersarii iustitia promul ganit^ ita probum et colatum est ut argen tum auod admixtione nilioris matiria ignis admunitione* purgatwr et ita sin cerum^ redditwr ut etiam probum uocetwr quo^'° uilitatis coutumilia ab eiiis estimatione* pellatur.. ita er^o a deo prolata sententia cum wdut" de iustitiae* fornace processe rit no« potasi inprobari® &ed ita ut egresa est in Ofus effectumqwg ducetwr*" {jin pricipio

Tn domine seruabis nos nsqt<e"in aetemum.. qMO»?am

psalmi saluum sé a àeo fieri postu lauerat diflBcientibMS bis" qmT&ws moris** er at Banctum opws id est officium amicitiso absqtfe doli admixtione seruare et BuflBcienter studia iniquse simulatio nis*^ expreserat sententiamqwe dei uin dictam promitens ostenderat come quenter addidit.. tii domine seruabis nos nsque in setemum.. cum sit multa iniqu^'tas

*' intomaith ^' ì- acht firimie tantum ^^ mese 1« hrath- nigthe -i- forìoiscthe " -i- conàbitàlà and

F. 31d.

* -i- interchoiliud innadiglce dee son ^ 1< animaduersarii -i* innadiglae 7 is ainmnid ani' sodin iustitia ^ durinìiiailc

* -i- honchumscugud 1' admotione -i- triaglanad Jioteti

* -i- cenfuhudur nairi ^^ -i- arindi ® -i' cowwa hi ni fre- stai a mes ón ' -i- aììi as ^ -i- ìuesidechiae incMide dee

' -i- conaib fir ani ash-a insce de- " -i- ani ni ofil ni ara- choat anargat nglan aclit a techt inaicdi sic comlalrai inclioìmded infolngar gnim disuidib fochetoir iamalabrad ^^ -ì- sruihi

nafetarlaice -ì- abraam 7 isac rei. ^* -i- is dusuidih lainhesa

"*' -i- intsechtaitlio -ì- inna niraiihemìiacMae

1. Testo e chiose, f. 32' : Salmo xi. 93

ìnproborum et amicitiarum nulla

sincerifas recta (Consilia) a àeo ut cantra h.aec mala

custodiatttr ìnplorat.. qw/a urgentibMS

periculis aliunde spem salutis spera

re non poterat.. qwoc? aiiteni ait a generatio

ne hac subauditwr mala., ita enim et ciim die

tis sup^rioribus consequentiae ordo ser

Mniiir ac si diceret a uiris nocentibus**

uìtas praesentis et temporis,. sìcm^ et iohan

nis babtista in euangelio ait gene

ratio mala et adultera qn?'s demonstra

ult uobis fugere ab ira uenttira...

generationem malam uocat homin

es praesentis aetatis ita et in hoc loco ait.

a generatione hac id est mala ac si dice

ret hominum pessimis studiis dedi

torum.. in aefcrnum autem quod possuit secundwn con

suetudinem suam isternum uocat temp?/s ui

tee nosfrse smc ulla interreptione* continu

um*.. per omne inqwz't uitse nosifrs spatium

tti nobis custodias admoueto^ né do

lis hominum ac fraude capiamur neque

enim per nósmetipsos wel prehendere^ [eas] possi

mus ue\ cauere (i- scire).. quare^ inqt«'t hoc tam sol

licite postolas ligrandis est qiio circum

IN circuitu impii ambulabunt qi(oniam et

damur^ numerus pj'ofanorum' et sM«t ad

dicipiendum^ semper intenti Ijfilio* hominum

Secundum altitadinem^ iuam eleuasti

etsi^° impiorum nós agmen includat**

c^si" illi ideo ambulent ut aliqwem inno

centum*^ ualeant inretiere** tu autem sub

limior*^ es et praestantior.. qui nos de impi

'^ -i' erchoitechaib

F. 32a.

^ cennach nindlach ^ gresaich ^ conoscaigesiu

* gammai ^ «i- am hìdnech iarmidoised dosum